Vikipediya:Administratorlar

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="uz">
  <siteinfo>
    <sitename>Vikipediya</sitename>
    <dbname>uzwiki</dbname>
    <base>https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Maxsus</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Munozara</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Foydalanuvchi</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Foydalanuvchi munozarasi</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vikipediya</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Vikipediya munozarasi</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fayl</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Fayl munozarasi</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki munozarasi</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Andoza</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Andoza munozarasi</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Yordam</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Yordam munozarasi</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Turkum</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Turkum munozarasi</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Portal munozarasi</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Loyiha</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Loyiha munozarasi</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modul munozarasi</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Vikipediya:Administratorlar</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1984</id>
    <revision>
      <id>5974212</id>
      <parentid>5732872</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:59:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Umarxon III</username>
        <id>18267</id>
      </contributor>
      <comment>+navbox</comment>
      <origin>5974212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8906" sha1="j8k2k2aq376gaulsl4klvxr5yl79ur0" xml:space="preserve">{{Qoidalar|[[VP:A]]|[[VP:ADMIN]]}}
[[Fayl:Wikipedia Administrator.svg|right|150px]]

'''Vikipediya''' '''administratorlari''' [[Vikipediya]] [[VP:F|foydalanuvchilarining]] bir toifasi boʻlib, quyidagi texnik vazifalarni bajarish huquqiga egadirlar:
* Biror sahifani [[Vikipediya:Himoyalash qoidalari|himoyalash]]
* Sahifani [[Vikipediya:Tezda oʻchirish mezonlari|oʻchirish]]
* Oʻchirilgan sahifani [[VP:Tiklashga|tiklash]]
* Tahrirlar tarixidan biror versiyani yashirish
* Biror foydalanuvchini [[Vikipediya:Bloklash siyosati|chetlashtirish]]

Oʻzbekcha Vikipediyada hozirda {{NUMBEROFADMINS}} ta administrator mavjud.

== Administrator boʻlish ==
Administratorlik statusi maxsus sahifadagi muhokamadan soʻng beriladi: '''[[Vikipediya:Administratorlikka soʻrovlar]]'''.

== Administratorlikdan chiqish ==
Administrator statusi faqat 3 ta sabab tufayli olinishi mumkin:
* administrator statusiga ega foydalanuvchining oʻz xohishi bilan;
* muayyan administratorning uzoq muddat faol emasligi sababli faol administratorlar konsensusi asosida;
* administratorning Vikipediya va Vikimedia tamoyillarini bir necha bor buzgan hollarda.

Administrator statusini berish-olish vazifasi loyiha [[Vikipediya:Rasmiyatchilar|rasmiyatchilariga]] yuklatilgan. Favqulotda vaziyatlarda (masalan, rasmiyatchi faol boʻlmagan hollarda) Vikimedia Jamgʻarmasining barcha loyihalaridagi boshqaruvchilar — [[:m:Stewards|styuardlarga]] murojaat qilish mumkin.

Administratorlik statusining qayta berilishi, [[Vikipediya:Administratorlikka soʻrovlar|administratorlikka soʻrovlar]] sahifasida administratorlarni saylash qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.

=== Nofaol administratorlar ===
Oʻzbekcha Vikipediyada tahrir qilmay qoʻygan administratorlar huquqlaridan mahrum qilinadi. Xususan,

* Bir yildan oshiq vaqt mobaynida umuman tahrir qilmagan administratorlar va rasmiyatchilar huquqlaridan mahrum qilinadi;
* Soʻnggi besh yil ichida 100 tadan oz tahrir qilgan administratorlar va rasmiyatchilar huquqlaridan mahrum qilinadi.

==== Mezonlar ====
Administratorlar
* 1-mezon: bir yil davomida hech qanday tahrir (oʻchirilgan tahrirlar ham hisobga olinadi) yoki administrator amaliyotini amalga oshirmagan boʻlsa
** bir oy oldin foydalanuvchi munozarasida xabar qoldiriladi
** bir necha kun oldin foydalanuvchi munozarasida takror xabar qoldiriladi

* 2-mezon: 5 yil davomida 100 tadan oz tahrir qilgan boʻlsa (oʻchirilgan tahrirlar ham hisobga olinadi)
** 3 oy oldin foydalanuvchi munozarasida xabar qoldiriladi
** 1 oy oldin foydalanuvchi munozarasida takror xabar qoldiriladi

Rasmiyatchilar
* yuqoridagi siyosat rasmiyatchilarga ham tatbiq qilinadi
* foydalanuvchiga huquqlari bekor qilingani haqida xabar beriladi.

Har bir holatda statusdan mahrum qilish protsessual jarayon ekanligi tushuntiriladi.

== Roʻyxat ==
=== Hozirgi administratorlar ===
{|align=center style=&quot;background:transparent; width:90%;&quot;
|
{|class=&quot;wikitable sortable plainlinks&quot; style=&quot;font-size:0.85em;&quot;
! Foydalanuvchi !! Qachondan beri administrator !! [https://xtools.wmflabs.org/adminstats/uz.wikipedia.org Faollik]&lt;!--Faollik ustuni soʻnggi 30 kun ichida administratorlar tomonidan amalga oshirilgan harakatlar soniga qarab faollik holatini koʻrsatadi. 0—4 ta harakat „faol emas“, 5 va undan ortiq harakat esa „faol“ sifatida koʻrsatiladi.--&gt; !! [[VP:Foydalanuvchilarni tekshiruvchilar|CheckUser]] !! [[VP:Revizorlar|Revizor]] !! [[VP:Rasmiyatchilar|Rasmiyatchi]]
|-
|{{Foydalanuvchi|Abdulla}} || [[Vikipediya:Administratorlikka soʻrovlar/Abdulla|2007-yil 25-iyun]] || {{Faol emas}} || || || [[Tasvir:Yes check.svg|center|15px|link=https://uz.wikipedia.org/wiki/Vikipediya:Rasmiyatchilar]]
|-
|{{Foydalanuvchi|Amir.Temur}} || [[Vikipediya:Administratorlikka soʻrovlar/Amir.Temur|2013-yil 14-may]] || {{Faol emas}} || || ||
|-
|{{Foydalanuvchi|Artemev Nikolay}} || [[Vikipediya:Administratorlikka soʻrovlar/Artemev Nikolay|2022-yil 8-may]] || {{Faol}} || || ||
|-
|{{Foydalanuvchi|Kagansky}} || [[Vikipediya:Administratorlikka soʻrovlar/Kagansky|2021-yil 18-noyabr]] || {{Faol}} || || || [[Tasvir:Yes check.svg|center|15px|link=https://uz.wikipedia.org/wiki/Vikipediya:Rasmiyatchilar]]
|-
|{{Foydalanuvchi|Malikxan}} || [[Vikipediya:Administratorlikka soʻrovlar/Malikxan|2019-yil 13-oktyabr]] || {{Faol}} || || || [[Tasvir:Yes check.svg|center|15px|link=https://uz.wikipedia.org/wiki/Vikipediya:Rasmiyatchilar]]
|-
|{{Foydalanuvchi|Mirzoulugʻbek}} || [[Vikipediya:Administratorlikka soʻrovlar/Mirzoulug'bek|2022-yil 8-avgust]] || {{Faol}} || || ||
|-
|{{Foydalanuvchi|Muxriddin Azimov}} || [[Vikipediya:Administratorlikka soʻrovlar/Muxriddin Azimov|2022-yil 8-may]] || {{Faol}} || || ||
|-
|{{Foydalanuvchi|Nataeva}} || [[Vikipediya:Administratorlikka soʻrovlar/Nataeva|2022-yil 23-iyul]] || {{Faol}} || || ||
|-
|{{Foydalanuvchi|Xusinboy Bekchanov}} || [[Vikipediya:Administratorlikka soʻrovlar/Xusinboy Bekchanov|2013-yil 11-iyun]] || {{Faol emas}} || || ||
|}
|}

=== Sobiq administratorlar ===
{|align=center style=&quot;background:transparent; width:90%;&quot;
|
{| class=&quot;wikitable sortable plainlinks&quot; style=&quot;font-size:0.85em;&quot;
|-
! Foydalanuvchi !! Administratorlik davri !! Administratorlikdan ketish sababi
|-
| {{Foydalanuvchi|Albatros777}} &lt;!-- eski foydalanuvchi nomi Asadbek Botirqulov --&gt; || 2020/09/28 — 2023/10/29 || {{Plain link|1=https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Steward_requests/Permissions&amp;oldid=25804183|2=Nofaollik}}
|-
|{{Foydalanuvchi|Alpasli}} || 2024/04/24 — 2025/06/04 || {{Plain link|1=https://xtools.wmcloud.org/ec-rightschanges/uz.wikipedia.org/Alpasli|title=Alpasli - Edit Counter - XTools|2=Global ravishda chetlashtirilgan}}
|-
| {{Foydalanuvchi|Akhemen}} || 2016/03/29 — 2016/06/10 || [[:meta:Steward requests/Permissions/2016-06#Farsizabon@uzwiki|Oʻz xohishi bilan]]
|-
| {{Foydalanuvchi|Azim}} || 2006/05/17 — 2016/04/08 || [[Vikipediya:Administratorlikka soʻrovlar/Noaktiv adminlar|Nofaollik]]
|-
| {{Foydalanuvchi|Casual}} || 2012/05/01 — 2025/03/25 || {{Plain link|1=https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Steward_requests/Permissions&amp;diff=prev&amp;oldid=28447364|2=Oʻz xohishi bilan}}
|-
| {{Foydalanuvchi|Gayrat98}} || 2022/05/08 — 2023/06/16 || {{Plain link|1=https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Steward_requests/Permissions&amp;oldid=25161662#Gayrat98@uz.wikipedia|2=Oʻz xohishi bilan}}
|-
| {{Foydalanuvchi|Ismanov}} || 2006/05/17 — 2014/08/14 || {{Plain link|1=https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Admin_activity_review/2013/Data&amp;oldid=9516912|2=Nofaollik}}
|-
|{{Foydalanuvchi|Jamshid Nurkulov}} || 2022/03/06 — 2025/03/13|| {{Plain link|1=https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Steward_requests%2FPermissions&amp;diff=28378000&amp;oldid=28377699|2=Oʻz xohishi bilan}}
|-
| |{{Foydalanuvchi|Laziz Baxtiyorov}} || 2023/01/20 — 2024/11/08 || {{Plain link|1=https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Steward_requests/Permissions&amp;diff=prev&amp;oldid=27720764|2=Oʻz xohishi bilan}}
|-
| |{{Foydalanuvchi|Nataev}} || 2012/07/03 — 2025/04/09 || {{Plain link|1=https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Steward_requests/Permissions&amp;diff=prev&amp;oldid=28510303|2=Oʻz xohishi bilan}}
|-
|{{Foydalanuvchi|Panpanchik}} || 2023/07/09 — 2025/02/27 || [[Vikipediya:Administratorlar_forumi#Panpanchikni administrator huquqidan mahrum qilish|Huquqlarni suiisteʼmol qilgani uchun]]
|-
|{{Foydalanuvchi|PlanespotterA320}} || 2018/08/29 — 2023/02/24 || [[meta:Requests for comment/Global ban for PlanespotterA320 (2)|Global ravishda chetlashtirilgan]]
|-
|{{Foydalanuvchi|Salazarov}} || 2023/06/25 — 2024/06/19 || [[Vikipediya:OAV uchun/Muhammadali Ikramov|Vafot etgan]]
|-
|{{Foydalanuvchi|Sociologist}} || 2015/01/26 — 2023/03/26 || {{Plain link|1=https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Admin_activity_review/2022/Data&amp;oldid=24782242|2=Nofaollik}}
|-
|{{Foydalanuvchi|Umarxon III}} || 2016/12/26 — 2023/04/26 || [[Vikipediya:Administratorlar forumi#Umarxon III tomonidan administrator huquqlarining suiisteʼmol qilinayotgani|Huquqlarni suiisteʼmol qilgani uchun]]
|-
| {{Foydalanuvchi|Uzgen}} || 2006/05/22 — 2016/04/08 || [[Vikipediya:Administratorlikka soʻrovlar/Noaktiv adminlar|Nofaollik]]
|-
| {{Foydalanuvchi|Ximik1991}} || 2016/04/20 — 2023/06/16 || {{Plain link|1=https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Steward_requests/Permissions&amp;oldid=25161662#Ximik1991@uz.wikipedia|2=Oʻz xohishi bilan}}
|}
|}
[[Turkum:Vikipediya:Sobiq administratorlar]]

== Tarix ==
{{/Tarix}}

== Yana qarang ==
* [[Maxsus:ListUsers/sysop|Administratorlar roʻyxati]] (avtomatik yangilanadi)
* [[Vikipediya:Rasmiyatchilikka soʻrovlar]]
* [[meta:Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Vikimedia Fondi loyihalaridagi administratorlar statistikasi]]

{{Vikipediyaning qoida va koʻrsatmalari}}
{{Administratorlar va rasmiyatchilar}}

[[Turkum:Vikipediya:Administratorlar|*]]
[[Turkum:Vikipediya:Qoidalar]]</text>
      <sha1>j8k2k2aq376gaulsl4klvxr5yl79ur0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Tahrirlar soniga koʻra vikipediyachilar roʻyxati</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2552</id>
    <revision>
      <id>5974099</id>
      <parentid>5973497</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:02:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>17813</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Maʼlumotlar yangilandi</comment>
      <origin>5974099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27948" sha1="6lmhia3eekdmoe68fld6rgku4meff6r" xml:space="preserve">{{/begin|200}}
|-
| 1 || [[User:ShohjahonSobirov|ShohjahonSobirov]] || [[Special:Contributions/ShohjahonSobirov|{{formatnum:201170}}]] || {{Permissions|ShohjahonSobirov}}
|-
| 2 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:166774}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}}
|-
| 3 || [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] || [[Special:Contributions/Abdufattohov Ibrohimjon|{{formatnum:129260}}]] || {{Permissions|Abdufattohov Ibrohimjon}}
|-
| 4 || [[User:AnvarxonM|AnvarxonM]] || [[Special:Contributions/AnvarxonM|{{formatnum:73813}}]] || {{Permissions|AnvarxonM}}
|-
| 5 || [[User:Malikxan|Malikxan]] || [[Special:Contributions/Malikxan|{{formatnum:69141}}]] || {{Permissions|Malikxan}}
|-
| 6 || [[User:PlanespotterA320|PlanespotterA320]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:66045}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}}
|-
| 7 || [[User:Kagansky|Kagansky]] || [[Special:Contributions/Kagansky|{{formatnum:53547}}]] || {{Permissions|Kagansky}}
|-
| 8 || [[User:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] || [[Special:Contributions/Janob Mirzaolim|{{formatnum:43823}}]] || {{Permissions|Janob Mirzaolim}}
|-
| 9 || [[User:Umarxon III|Umarxon III]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:39700}}]] || {{Permissions|Umarxon III}}
|-
| 10 || [[User:Nataev|Nataev]] || [[Special:Contributions/Nataev|{{formatnum:33588}}]] || {{Permissions|Nataev}}
|-
| 11 || [[User:Panpanchik|Panpanchik]] || [[Special:Contributions/Panpanchik|{{formatnum:30255}}]] || {{Permissions|Panpanchik}}
|-
| 12 || [[User:Bekipediya|Bekipediya]] || [[Special:Contributions/Bekipediya|{{formatnum:26515}}]] || {{Permissions|Bekipediya}}
|-
| 13 || [[User:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]] || [[Special:Contributions/Muzaffar Murodovich|{{formatnum:25490}}]] || {{Permissions|Muzaffar Murodovich}}
|-
| 14 || [[User:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] || [[Special:Contributions/Ahror Akramovich|{{formatnum:22632}}]] || {{Permissions|Ahror Akramovich}}
|-
| 15 || [[User:Albatros777|Albatros777]] || [[Special:Contributions/Albatros777|{{formatnum:22562}}]] || {{Permissions|Albatros777}}
|-
| 16 || [[User:Salazarov|Salazarov]] || [[Special:Contributions/Salazarov|{{formatnum:22201}}]] || {{Permissions|Salazarov}}
|-
| 17 || [[User:Diwikiped|Diwikiped]] || [[Special:Contributions/Diwikiped|{{formatnum:20039}}]] || {{Permissions|Diwikiped}}
|-
| 18 || [[User:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] || [[Special:Contributions/Laziz Baxtiyorov|{{formatnum:19886}}]] || {{Permissions|Laziz Baxtiyorov}}
|-
| 19 || [[User:Mrshaxas|Mrshaxas]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:19859}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}}
|-
| 20 || [[User:Abdulla|Abdulla]] || [[Special:Contributions/Abdulla|{{formatnum:19014}}]] || {{Permissions|Abdulla}}
|-
| 21 || [[User:Alpasli|Alpasli]] || [[Special:Contributions/Alpasli|{{formatnum:18820}}]] || {{Permissions|Alpasli}}
|-
| 22 || [[User:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] || [[Special:Contributions/Artemev Nikolay|{{formatnum:18755}}]] || {{Permissions|Artemev Nikolay}}
|-
| 23 || [[User:Vikichizar|Vikichizar]] || [[Special:Contributions/Vikichizar|{{formatnum:18061}}]] || {{Permissions|Vikichizar}}
|-
| 24 || [[User:Humoyun Qodirov|Humoyun Qodirov]] || [[Special:Contributions/Humoyun Qodirov|{{formatnum:17765}}]] || {{Permissions|Humoyun Qodirov}}
|-
| 25 || [[User:Shahriyorxon|Shahriyorxon]] || [[Special:Contributions/Shahriyorxon|{{formatnum:16635}}]] || {{Permissions|Shahriyorxon}}
|-
| 26 || [[User:Husniddin Rasulov|Husniddin Rasulov]] || [[Special:Contributions/Husniddin Rasulov|{{formatnum:15775}}]] || {{Permissions|Husniddin Rasulov}}
|-
| 27 || [[User:Oblakulova|Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Oblakulova|{{formatnum:15277}}]] || {{Permissions|Oblakulova}}
|-
| 28 || [[User:Muxriddin Azimov|Muxriddin Azimov]] || [[Special:Contributions/Muxriddin Azimov|{{formatnum:14699}}]] || {{Permissions|Muxriddin Azimov}}
|-
| 29 || [[User:Ikromova Guli|Ikromova Guli]] || [[Special:Contributions/Ikromova Guli|{{formatnum:14521}}]] || {{Permissions|Ikromova Guli}}
|-
| 30 || [[User:Jamshid Nurkulov|Jamshid Nurkulov]] || [[Special:Contributions/Jamshid Nurkulov|{{formatnum:12540}}]] || {{Permissions|Jamshid Nurkulov}}
|-
| 31 || [[User:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] || [[Special:Contributions/Mirishkorlik|{{formatnum:12108}}]] || {{Permissions|Mirishkorlik}}
|-
| 32 || [[User:Amir.Temur|Amir.Temur]] || [[Special:Contributions/Amir.Temur|{{formatnum:12060}}]] || {{Permissions|Amir.Temur}}
|-
| 33 || [[User:ShHamrayev|ShHamrayev]] || [[Special:Contributions/ShHamrayev|{{formatnum:11755}}]] || {{Permissions|ShHamrayev}}
|-
| 34 || [[User:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] || [[Special:Contributions/Xumoshox Ismoilova|{{formatnum:11359}}]] || {{Permissions|Xumoshox Ismoilova}}
|-
| 35 || [[User:SemWikipediya|SemWikipediya]] || [[Special:Contributions/SemWikipediya|{{formatnum:11008}}]] || {{Permissions|SemWikipediya}}
|-
| 36 || [[User:Komilkhuja|Komilkhuja]] || [[Special:Contributions/Komilkhuja|{{formatnum:10471}}]] || {{Permissions|Komilkhuja}}
|-
| 37 || [[User:Usmonov Gayrat|Usmonov Gayrat]] || [[Special:Contributions/Usmonov Gayrat|{{formatnum:10329}}]] || {{Permissions|Usmonov Gayrat}}
|-
| 38 || [[User:Finikchik|Finikchik]] || [[Special:Contributions/Finikchik|{{formatnum:10292}}]] || {{Permissions|Finikchik}}
|-
| 39 || [[User:Uzgen|Uzgen]] || [[Special:Contributions/Uzgen|{{formatnum:9648}}]] || {{Permissions|Uzgen}}
|-
| 40 || [[User:7Devona|7Devona]] || [[Special:Contributions/7Devona|{{formatnum:9551}}]] || {{Permissions|7Devona}}
|-
| 41 || [[User:Axadjon1|Axadjon1]] || [[Special:Contributions/Axadjon1|{{formatnum:9531}}]] || {{Permissions|Axadjon1}}
|-
| 42 || [[User:Casual|Casual]] || [[Special:Contributions/Casual|{{formatnum:9048}}]] || {{Permissions|Casual}}
|-
| 43 || [[User:Creobek|Creobek]] || [[Special:Contributions/Creobek|{{formatnum:8866}}]] || {{Permissions|Creobek}}
|-
| 44 || [[User:MirfayzbekAbdullayev|MirfayzbekAbdullayev]] || [[Special:Contributions/MirfayzbekAbdullayev|{{formatnum:8826}}]] || {{Permissions|MirfayzbekAbdullayev}}
|-
| 45 || [[User:Rtfroot|Rtfroot]] || [[Special:Contributions/Rtfroot|{{formatnum:8817}}]] || {{Permissions|Rtfroot}}
|-
| 46 || [[User:Visola Tangirova|Visola Tangirova]] || [[Special:Contributions/Visola Tangirova|{{formatnum:8696}}]] || {{Permissions|Visola Tangirova}}
|-
| 47 || [[User:FreetimeeditorII|FreetimeeditorII]] || [[Special:Contributions/FreetimeeditorII|{{formatnum:8509}}]] || {{Permissions|FreetimeeditorII}}
|-
| 48 || [[User:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] || [[Special:Contributions/Xusinboy Bekchanov|{{formatnum:8322}}]] || {{Permissions|Xusinboy Bekchanov}}
|-
| 49 || [[User:Sitora Oblakulova|Sitora Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Sitora Oblakulova|{{formatnum:8256}}]] || {{Permissions|Sitora Oblakulova}}
|-
| 50 || [[User:Hasan Xamidovich|Hasan Xamidovich]] || [[Special:Contributions/Hasan Xamidovich|{{formatnum:7917}}]] || {{Permissions|Hasan Xamidovich}}
|-
| 51 || [[User:Javoxir Yorqulov|Javoxir Yorqulov]] || [[Special:Contributions/Javoxir Yorqulov|{{formatnum:7806}}]] || {{Permissions|Javoxir Yorqulov}}
|-
| 52 || [[User:OneAzimov|OneAzimov]] || [[Special:Contributions/OneAzimov|{{formatnum:7781}}]] || {{Permissions|OneAzimov}}
|-
| 53 || [[User:Anjaniy|Anjaniy]] || [[Special:Contributions/Anjaniy|{{formatnum:7763}}]] || {{Permissions|Anjaniy}}
|-
| 54 || [[User:Boboyev1996|Boboyev1996]] || [[Special:Contributions/Boboyev1996|{{formatnum:7735}}]] || {{Permissions|Boboyev1996}}
|-
| 55 || [[User:Nataeva|Nataeva]] || [[Special:Contributions/Nataeva|{{formatnum:7628}}]] || {{Permissions|Nataeva}}
|-
| 56 || [[User:Boburjon Xidirov|Boburjon Xidirov]] || [[Special:Contributions/Boburjon Xidirov|{{formatnum:7544}}]] || {{Permissions|Boburjon Xidirov}}
|-
| 57 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:7403}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}}
|-
| 58 || [[User:Azizxon Muzaffarov|Azizxon Muzaffarov]] || [[Special:Contributions/Azizxon Muzaffarov|{{formatnum:7358}}]] || {{Permissions|Azizxon Muzaffarov}}
|-
| 59 || [[User:Olimidono|Olimidono]] || [[Special:Contributions/Olimidono|{{formatnum:7176}}]] || {{Permissions|Olimidono}}
|-
| 60 || [[User:Olaf Studt|Olaf Studt]] || [[Special:Contributions/Olaf Studt|{{formatnum:7027}}]] || {{Permissions|Olaf Studt}}
|-
| 61 || [[User:FarhodShaymanov|FarhodShaymanov]] || [[Special:Contributions/FarhodShaymanov|{{formatnum:6586}}]] || {{Permissions|FarhodShaymanov}}
|-
| 62 || [[User:Tewayev|Tewayev]] || [[Special:Contributions/Tewayev|{{formatnum:6561}}]] || {{Permissions|Tewayev}}
|-
| 63 || [[User:FaridShavkatullayev|FaridShavkatullayev]] || [[Special:Contributions/FaridShavkatullayev|{{formatnum:6532}}]] || {{Permissions|FaridShavkatullayev}}
|-
| 64 || [[User:Wikivikipediya|Wikivikipediya]] || [[Special:Contributions/Wikivikipediya|{{formatnum:6519}}]] || {{Permissions|Wikivikipediya}}
|-
| 65 || [[User:AnnaDelvey|AnnaDelvey]] || [[Special:Contributions/AnnaDelvey|{{formatnum:6514}}]] || {{Permissions|AnnaDelvey}}
|-
| 66 || [[User:Odilbek Irisqulov|Odilbek Irisqulov]] || [[Special:Contributions/Odilbek Irisqulov|{{formatnum:6505}}]] || {{Permissions|Odilbek Irisqulov}}
|-
| 67 || [[User:Khronos13|Khronos13]] || [[Special:Contributions/Khronos13|{{formatnum:6451}}]] || {{Permissions|Khronos13}}
|-
| 68 || [[User:TimmyvikipediyWiki|TimmyvikipediyWiki]] || [[Special:Contributions/TimmyvikipediyWiki|{{formatnum:6360}}]] || {{Permissions|TimmyvikipediyWiki}}
|-
| 69 || [[User:MrshaxasBot|MrshaxasBot]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:6288}}]] || {{Permissions|MrshaxasBot}}
|-
| 70 || [[User:Omensweans|Omensweans]] || [[Special:Contributions/Omensweans|{{formatnum:6243}}]] || {{Permissions|Omensweans}}
|-
| 71 || [[User:Khasan azim1|Khasan azim1]] || [[Special:Contributions/Khasan azim1|{{formatnum:6138}}]] || {{Permissions|Khasan azim1}}
|-
| 72 || [[User:Miss Kamola|Miss Kamola]] || [[Special:Contributions/Miss Kamola|{{formatnum:6133}}]] || {{Permissions|Miss Kamola}}
|-
| 73 || [[User:Xoqoni Said|Xoqoni Said]] || [[Special:Contributions/Xoqoni Said|{{formatnum:5962}}]] || {{Permissions|Xoqoni Said}}
|-
| 74 || [[User:Wikisurgery94|Wikisurgery94]] || [[Special:Contributions/Wikisurgery94|{{formatnum:5812}}]] || {{Permissions|Wikisurgery94}}
|-
| 75 || [[User:Lazizbek95|Lazizbek95]] || [[Special:Contributions/Lazizbek95|{{formatnum:5627}}]] || {{Permissions|Lazizbek95}}
|-
| 76 || [[User:Umid1108|Umid1108]] || [[Special:Contributions/Umid1108|{{formatnum:5591}}]] || {{Permissions|Umid1108}}
|-
| 77 || [[User:Muhammadjon1510|Muhammadjon1510]] || [[Special:Contributions/Muhammadjon1510|{{formatnum:5536}}]] || {{Permissions|Muhammadjon1510}}
|-
| 78 || [[User:Xolnazarov Sarvar|Xolnazarov Sarvar]] || [[Special:Contributions/Xolnazarov Sarvar|{{formatnum:5416}}]] || {{Permissions|Xolnazarov Sarvar}}
|-
| 79 || [[User:Tilkobles|Tilkobles]] || [[Special:Contributions/Tilkobles|{{formatnum:5321}}]] || {{Permissions|Tilkobles}}
|-
| 80 || [[User:Farrukh Askaraliev|Farrukh Askaraliev]] || [[Special:Contributions/Farrukh Askaraliev|{{formatnum:5314}}]] || {{Permissions|Farrukh Askaraliev}}
|-
| 81 || [[User:Dieri007|Dieri007]] || [[Special:Contributions/Dieri007|{{formatnum:5184}}]] || {{Permissions|Dieri007}}
|-
| 82 || [[User:Masofa321|Masofa321]] || [[Special:Contributions/Masofa321|{{formatnum:5113}}]] || {{Permissions|Masofa321}}
|-
| 83 || [[User:Lutfulloh7|Lutfulloh7]] || [[Special:Contributions/Lutfulloh7|{{formatnum:5102}}]] || {{Permissions|Lutfulloh7}}
|-
| 84 || [[User:Yangilik 3|Yangilik 3]] || [[Special:Contributions/Yangilik 3|{{formatnum:5053}}]] || {{Permissions|Yangilik 3}}
|-
| 85 || [[User:MinaUktamova|MinaUktamova]] || [[Special:Contributions/MinaUktamova|{{formatnum:4992}}]] || {{Permissions|MinaUktamova}}
|-
| 86 || [[User:Mahirema|Mahirema]] || [[Special:Contributions/Mahirema|{{formatnum:4959}}]] || {{Permissions|Mahirema}}
|-
| 87 || [[User:Nafosatxon Otabekovna|Nafosatxon Otabekovna]] || [[Special:Contributions/Nafosatxon Otabekovna|{{formatnum:4792}}]] || {{Permissions|Nafosatxon Otabekovna}}
|-
| 88 || [[User:Sakinabonu|Sakinabonu]] || [[Special:Contributions/Sakinabonu|{{formatnum:4747}}]] || {{Permissions|Sakinabonu}}
|-
| 89 || [[User:Gaffarov737|Gaffarov737]] || [[Special:Contributions/Gaffarov737|{{formatnum:4742}}]] || {{Permissions|Gaffarov737}}
|-
| 90 || [[User:Ravshanbek Tohirov|Ravshanbek Tohirov]] || [[Special:Contributions/Ravshanbek Tohirov|{{formatnum:4678}}]] || {{Permissions|Ravshanbek Tohirov}}
|-
| 91 || [[User:Optima D|Optima D]] || [[Special:Contributions/Optima D|{{formatnum:4659}}]] || {{Permissions|Optima D}}
|-
| 92 || [[User:Brainbox 8|Brainbox 8]] || [[Special:Contributions/Brainbox 8|{{formatnum:4549}}]] || {{Permissions|Brainbox 8}}
|-
| 93 || [[User:Divergent08|Divergent08]] || [[Special:Contributions/Divergent08|{{formatnum:4494}}]] || {{Permissions|Divergent08}}
|-
| 94 || [[User:Diloromkhan|Diloromkhan]] || [[Special:Contributions/Diloromkhan|{{formatnum:4478}}]] || {{Permissions|Diloromkhan}}
|-
| 95 || [[User:Wiki7pedia89|Wiki7pedia89]] || [[Special:Contributions/Wiki7pedia89|{{formatnum:4478}}]] || {{Permissions|Wiki7pedia89}}
|-
| 96 || [[User:KWiki78|KWiki78]] || [[Special:Contributions/KWiki78|{{formatnum:4175}}]] || {{Permissions|KWiki78}}
|-
| 97 || [[User:Asadbek Bekmirzayev1|Asadbek Bekmirzayev1]] || [[Special:Contributions/Asadbek Bekmirzayev1|{{formatnum:4156}}]] || {{Permissions|Asadbek Bekmirzayev1}}
|-
| 98 || [[User:Translate1|Translate1]] || [[Special:Contributions/Translate1|{{formatnum:4091}}]] || {{Permissions|Translate1}}
|-
| 99 || [[User:Ximik1991|Ximik1991]] || [[Special:Contributions/Ximik1991|{{formatnum:4088}}]] || {{Permissions|Ximik1991}}
|-
| 100 || [[User:Melegim0820|Melegim0820]] || [[Special:Contributions/Melegim0820|{{formatnum:3974}}]] || {{Permissions|Melegim0820}}
|-
| 101 || [[User:Furqatlik|Furqatlik]] || [[Special:Contributions/Furqatlik|{{formatnum:3962}}]] || {{Permissions|Furqatlik}}
|-
| 102 || [[User:DONABDU2003|DONABDU2003]] || [[Special:Contributions/DONABDU2003|{{formatnum:3845}}]] || {{Permissions|DONABDU2003}}
|-
| 103 || [[User:Delecta55|Delecta55]] || [[Special:Contributions/Delecta55|{{formatnum:3811}}]] || {{Permissions|Delecta55}}
|-
| 104 || [[User:Sociologist|Sociologist]] || [[Special:Contributions/Sociologist|{{formatnum:3776}}]] || {{Permissions|Sociologist}}
|-
| 105 || [[User:Azizbek Karimov|Azizbek Karimov]] || [[Special:Contributions/Azizbek Karimov|{{formatnum:3764}}]] || {{Permissions|Azizbek Karimov}}
|-
| 106 || [[User:Abilqosimova|Abilqosimova]] || [[Special:Contributions/Abilqosimova|{{formatnum:3742}}]] || {{Permissions|Abilqosimova}}
|-
| 107 || [[User:Lillimor|Lillimor]] || [[Special:Contributions/Lillimor|{{formatnum:3715}}]] || {{Permissions|Lillimor}}
|-
| 108 || [[User:Wknewpages|Wknewpages]] || [[Special:Contributions/Wknewpages|{{formatnum:3652}}]] || {{Permissions|Wknewpages}}
|-
| 109 || [[User:Wentra30|Wentra30]] || [[Special:Contributions/Wentra30|{{formatnum:3609}}]] || {{Permissions|Wentra30}}
|-
| 110 || [[User:XayrinisoJorayeva|XayrinisoJorayeva]] || [[Special:Contributions/XayrinisoJorayeva|{{formatnum:3581}}]] || {{Permissions|XayrinisoJorayeva}}
|-
| 111 || [[User:Uzbekistan PFL|Uzbekistan PFL]] || [[Special:Contributions/Uzbekistan PFL|{{formatnum:3558}}]] || {{Permissions|Uzbekistan PFL}}
|-
| 112 || [[User:Akhrarova Ezoza|Akhrarova Ezoza]] || [[Special:Contributions/Akhrarova Ezoza|{{formatnum:3513}}]] || {{Permissions|Akhrarova Ezoza}}
|-
| 113 || [[User:ABDULLOCH A|ABDULLOCH A]] || [[Special:Contributions/ABDULLOCH A|{{formatnum:3510}}]] || {{Permissions|ABDULLOCH A}}
|-
| 114 || [[User:Bakhtiyarovna|Bakhtiyarovna]] || [[Special:Contributions/Bakhtiyarovna|{{formatnum:3498}}]] || {{Permissions|Bakhtiyarovna}}
|-
| 115 || [[User:Oqsaqol|Oqsaqol]] || [[Special:Contributions/Oqsaqol|{{formatnum:3483}}]] || {{Permissions|Oqsaqol}}
|-
| 116 || [[User:Anvarkhoja|Anvarkhoja]] || [[Special:Contributions/Anvarkhoja|{{formatnum:3352}}]] || {{Permissions|Anvarkhoja}}
|-
| 117 || [[User:Panda D|Panda D]] || [[Special:Contributions/Panda D|{{formatnum:3294}}]] || {{Permissions|Panda D}}
|-
| 118 || [[User:AdAstraUz|AdAstraUz]] || [[Special:Contributions/AdAstraUz|{{formatnum:3244}}]] || {{Permissions|AdAstraUz}}
|-
| 119 || [[User:Hilola Jurakulova|Hilola Jurakulova]] || [[Special:Contributions/Hilola Jurakulova|{{formatnum:3222}}]] || {{Permissions|Hilola Jurakulova}}
|-
| 120 || [[User:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:3207}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}}
|-
| 121 || [[User:Muhammad Abul-Futooh|Muhammad Abul-Futooh]] || [[Special:Contributions/Muhammad Abul-Futooh|{{formatnum:3206}}]] || {{Permissions|Muhammad Abul-Futooh}}
|-
| 122 || [[User:Farhodovna 074|Farhodovna 074]] || [[Special:Contributions/Farhodovna 074|{{formatnum:3198}}]] || {{Permissions|Farhodovna 074}}
|-
| 123 || [[User:Konstanta0013|Konstanta0013]] || [[Special:Contributions/Konstanta0013|{{formatnum:3154}}]] || {{Permissions|Konstanta0013}}
|-
| 124 || [[User:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] || [[Special:Contributions/MrKrasav4ik|{{formatnum:3129}}]] || {{Permissions|MrKrasav4ik}}
|-
| 125 || [[User:Yangilik 2|Yangilik 2]] || [[Special:Contributions/Yangilik 2|{{formatnum:3125}}]] || {{Permissions|Yangilik 2}}
|-
| 126 || [[User:Komronbek Abdulboriyev|Komronbek Abdulboriyev]] || [[Special:Contributions/Komronbek Abdulboriyev|{{formatnum:3075}}]] || {{Permissions|Komronbek Abdulboriyev}}
|-
| 127 || [[User:Ergashev Akobir|Ergashev Akobir]] || [[Special:Contributions/Ergashev Akobir|{{formatnum:3071}}]] || {{Permissions|Ergashev Akobir}}
|-
| 128 || [[User:Akhemen|Akhemen]] || [[Special:Contributions/Akhemen|{{formatnum:3022}}]] || {{Permissions|Akhemen}}
|-
| 129 || [[User:Maysi tod|Maysi tod]] || [[Special:Contributions/Maysi tod|{{formatnum:3022}}]] || {{Permissions|Maysi tod}}
|-
| 130 || [[User:Minor16|Minor16]] || [[Special:Contributions/Minor16|{{formatnum:3006}}]] || {{Permissions|Minor16}}
|-
| 131 || [[User:BaxtiyJahon|BaxtiyJahon]] || [[Special:Contributions/BaxtiyJahon|{{formatnum:2949}}]] || {{Permissions|BaxtiyJahon}}
|-
| 132 || [[User:SardorAblokulov|SardorAblokulov]] || [[Special:Contributions/SardorAblokulov|{{formatnum:2928}}]] || {{Permissions|SardorAblokulov}}
|-
| 133 || [[User:Alibek Attamonov|Alibek Attamonov]] || [[Special:Contributions/Alibek Attamonov|{{formatnum:2919}}]] || {{Permissions|Alibek Attamonov}}
|-
| 134 || [[User:Akobirolmasov diplomat|Akobirolmasov diplomat]] || [[Special:Contributions/Akobirolmasov diplomat|{{formatnum:2885}}]] || {{Permissions|Akobirolmasov diplomat}}
|-
| 135 || [[User:Speedbowl|Speedbowl]] || [[Special:Contributions/Speedbowl|{{formatnum:2779}}]] || {{Permissions|Speedbowl}}
|-
| 136 || [[User:RedaktorWiki|RedaktorWiki]] || [[Special:Contributions/RedaktorWiki|{{formatnum:2701}}]] || {{Permissions|RedaktorWiki}}
|-
| 137 || [[User:Kunduziy|Kunduziy]] || [[Special:Contributions/Kunduziy|{{formatnum:2618}}]] || {{Permissions|Kunduziy}}
|-
| 138 || [[User:Anakin F|Anakin F]] || [[Special:Contributions/Anakin F|{{formatnum:2618}}]] || {{Permissions|Anakin F}}
|-
| 139 || [[User:Khorazmiy|Khorazmiy]] || [[Special:Contributions/Khorazmiy|{{formatnum:2565}}]] || {{Permissions|Khorazmiy}}
|-
| 140 || [[User:S(uz)ak|S(uz)ak]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:2552}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}}
|-
| 141 || [[User:Xasanboy off|Xasanboy off]] || [[Special:Contributions/Xasanboy off|{{formatnum:2530}}]] || {{Permissions|Xasanboy off}}
|-
| 142 || [[User:Wikitolog|Wikitolog]] || [[Special:Contributions/Wikitolog|{{formatnum:2505}}]] || {{Permissions|Wikitolog}}
|-
| 143 || [[User:Gibranist|Gibranist]] || [[Special:Contributions/Gibranist|{{formatnum:2458}}]] || {{Permissions|Gibranist}}
|-
| 144 || [[User:Gulsanam Jahongirovna|Gulsanam Jahongirovna]] || [[Special:Contributions/Gulsanam Jahongirovna|{{formatnum:2448}}]] || {{Permissions|Gulsanam Jahongirovna}}
|-
| 145 || [[User:SIisj|SIisj]] || [[Special:Contributions/SIisj|{{formatnum:2430}}]] || {{Permissions|SIisj}}
|-
| 146 || [[User:Amefuri2019|Amefuri2019]] || [[Special:Contributions/Amefuri2019|{{formatnum:2411}}]] || {{Permissions|Amefuri2019}}
|-
| 147 || [[User:Behruznurullayevv|Behruznurullayevv]] || [[Special:Contributions/Behruznurullayevv|{{formatnum:2380}}]] || {{Permissions|Behruznurullayevv}}
|-
| 148 || [[User:Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)|Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)]] || [[Special:Contributions/Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)|{{formatnum:2296}}]] || {{Permissions|Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)}}
|-
| 149 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:2267}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}}
|-
| 150 || [[User:Bakhrieva 03|Bakhrieva 03]] || [[Special:Contributions/Bakhrieva 03|{{formatnum:2244}}]] || {{Permissions|Bakhrieva 03}}
|-
| 151 || [[User:Dilmurod Rashidov|Dilmurod Rashidov]] || [[Special:Contributions/Dilmurod Rashidov|{{formatnum:2239}}]] || {{Permissions|Dilmurod Rashidov}}
|-
| 152 || [[User:Mahmud Hamrayev|Mahmud Hamrayev]] || [[Special:Contributions/Mahmud Hamrayev|{{formatnum:2223}}]] || {{Permissions|Mahmud Hamrayev}}
|-
| 153 || [[User:Cekli829|Cekli829]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:2202}}]] || {{Permissions|Cekli829}}
|-
| 154 || [[User:Diljahonn|Diljahonn]] || [[Special:Contributions/Diljahonn|{{formatnum:2162}}]] || {{Permissions|Diljahonn}}
|-
| 155 || [[User:Asrorbek|Asrorbek]] || [[Special:Contributions/Asrorbek|{{formatnum:2138}}]] || {{Permissions|Asrorbek}}
|-
| 156 || [[User:Aslzar|Aslzar]] || [[Special:Contributions/Aslzar|{{formatnum:2133}}]] || {{Permissions|Aslzar}}
|-
| 157 || [[User:M Xasanboy|M Xasanboy]] || [[Special:Contributions/M Xasanboy|{{formatnum:2113}}]] || {{Permissions|M Xasanboy}}
|-
| 158 || [[User:Ro'zimurodov Zuhriddin|Ro'zimurodov Zuhriddin]] || [[Special:Contributions/Ro'zimurodov Zuhriddin|{{formatnum:2076}}]] || {{Permissions|Ro'zimurodov Zuhriddin}}
|-
| 159 || [[User:Yorqulov Husan|Yorqulov Husan]] || [[Special:Contributions/Yorqulov Husan|{{formatnum:2057}}]] || {{Permissions|Yorqulov Husan}}
|-
| 160 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:2019}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 161 || [[User:Vaska46|Vaska46]] || [[Special:Contributions/Vaska46|{{formatnum:2018}}]] || {{Permissions|Vaska46}}
|-
| 162 || [[User:WorldXTX|WorldXTX]] || [[Special:Contributions/WorldXTX|{{formatnum:2004}}]] || {{Permissions|WorldXTX}}
|-
| 163 || [[User:Xabibulla Muxamedov|Xabibulla Muxamedov]] || [[Special:Contributions/Xabibulla Muxamedov|{{formatnum:1969}}]] || {{Permissions|Xabibulla Muxamedov}}
|-
| 164 || [[User:Gulnozaxon 27|Gulnozaxon 27]] || [[Special:Contributions/Gulnozaxon 27|{{formatnum:1964}}]] || {{Permissions|Gulnozaxon 27}}
|-
| 165 || [[User:Abdug'opporov Xalilulloh|Abdug'opporov Xalilulloh]] || [[Special:Contributions/Abdug'opporov Xalilulloh|{{formatnum:1964}}]] || {{Permissions|Abdug'opporov Xalilulloh}}
|-
| 166 || [[User:MrErgashev|MrErgashev]] || [[Special:Contributions/MrErgashev|{{formatnum:1960}}]] || {{Permissions|MrErgashev}}
|-
| 167 || [[User:Agent026|Agent026]] || [[Special:Contributions/Agent026|{{formatnum:1951}}]] || {{Permissions|Agent026}}
|-
| 168 || [[User:Mehriddin 01|Mehriddin 01]] || [[Special:Contributions/Mehriddin 01|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Mehriddin 01}}
|-
| 169 || [[User:Komrontoy|Komrontoy]] || [[Special:Contributions/Komrontoy|{{formatnum:1902}}]] || {{Permissions|Komrontoy}}
|-
| 170 || [[User:Scientific Research Journal1|Scientific Research Journal1]] || [[Special:Contributions/Scientific Research Journal1|{{formatnum:1874}}]] || {{Permissions|Scientific Research Journal1}}
|-
| 171 || [[User:Didosh Jurayeva|Didosh Jurayeva]] || [[Special:Contributions/Didosh Jurayeva|{{formatnum:1860}}]] || {{Permissions|Didosh Jurayeva}}
|-
| 172 || [[User:Akramova Komila|Akramova Komila]] || [[Special:Contributions/Akramova Komila|{{formatnum:1855}}]] || {{Permissions|Akramova Komila}}
|-
| 173 || [[User:Just Khumoyun|Just Khumoyun]] || [[Special:Contributions/Just Khumoyun|{{formatnum:1816}}]] || {{Permissions|Just Khumoyun}}
|-
| 174 || [[User:Zuxra.bmr|Zuxra.bmr]] || [[Special:Contributions/Zuxra.bmr|{{formatnum:1800}}]] || {{Permissions|Zuxra.bmr}}
|-
| 175 || [[User:Rotlink|Rotlink]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:1770}}]] || {{Permissions|Rotlink}}
|-
| 176 || [[User:BilimNuri|BilimNuri]] || [[Special:Contributions/BilimNuri|{{formatnum:1760}}]] || {{Permissions|BilimNuri}}
|-
| 177 || [[User:Sakiy na0926|Sakiy na0926]] || [[Special:Contributions/Sakiy na0926|{{formatnum:1758}}]] || {{Permissions|Sakiy na0926}}
|-
| 178 || [[User:Xatchiman|Xatchiman]] || [[Special:Contributions/Xatchiman|{{formatnum:1734}}]] || {{Permissions|Xatchiman}}
|-
| 179 || [[User:Wikivikipedia|Wikivikipedia]] || [[Special:Contributions/Wikivikipedia|{{formatnum:1717}}]] || {{Permissions|Wikivikipedia}}
|-
| 180 || [[User:MiroJP|MiroJP]] || [[Special:Contributions/MiroJP|{{formatnum:1709}}]] || {{Permissions|MiroJP}}
|-
| 181 || [[User:Divandagi ekspert|Divandagi ekspert]] || [[Special:Contributions/Divandagi ekspert|{{formatnum:1699}}]] || {{Permissions|Divandagi ekspert}}
|-
| 182 || [[User:Rabiga Shabatova|Rabiga Shabatova]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1699}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}}
|-
| 183 || [[User:Inosham|Inosham]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:1692}}]] || {{Permissions|Inosham}}
|-
| 184 || [[User:Young Economist7|Young Economist7]] || [[Special:Contributions/Young Economist7|{{formatnum:1684}}]] || {{Permissions|Young Economist7}}
|-
| 185 || [[User:Lyncos|Lyncos]] || [[Special:Contributions/Lyncos|{{formatnum:1683}}]] || {{Permissions|Lyncos}}
|-
| 186 || [[User:Reeyhaan|Reeyhaan]] || [[Special:Contributions/Reeyhaan|{{formatnum:1678}}]] || {{Permissions|Reeyhaan}}
|-
| 187 || [[User:Tarih|Tarih]] || [[Special:Contributions/Tarih|{{formatnum:1656}}]] || {{Permissions|Tarih}}
|-
| 188 || [[User:Xalima2005|Xalima2005]] || [[Special:Contributions/Xalima2005|{{formatnum:1655}}]] || {{Permissions|Xalima2005}}
|-
| 189 || [[User:ITPRO.UZ|ITPRO.UZ]] || [[Special:Contributions/ITPRO.UZ|{{formatnum:1649}}]] || {{Permissions|ITPRO.UZ}}
|-
| 190 || [[User:NabiyevaM|NabiyevaM]] || [[Special:Contributions/NabiyevaM|{{formatnum:1635}}]] || {{Permissions|NabiyevaM}}
|-
| 191 || [[User:Daniya71|Daniya71]] || [[Special:Contributions/Daniya71|{{formatnum:1630}}]] || {{Permissions|Daniya71}}
|-
| 192 || [[User:Bekwox|Bekwox]] || [[Special:Contributions/Bekwox|{{formatnum:1627}}]] || {{Permissions|Bekwox}}
|-
| 193 || [[User:Doniyorsher Juraev|Doniyorsher Juraev]] || [[Special:Contributions/Doniyorsher Juraev|{{formatnum:1626}}]] || {{Permissions|Doniyorsher Juraev}}
|-
| 194 || [[User:Djumanova|Djumanova]] || [[Special:Contributions/Djumanova|{{formatnum:1625}}]] || {{Permissions|Djumanova}}
|-
| 195 || [[User:Tahrirchiqiz|Tahrirchiqiz]] || [[Special:Contributions/Tahrirchiqiz|{{formatnum:1624}}]] || {{Permissions|Tahrirchiqiz}}
|-
| 196 || [[User:Zarifboyev|Zarifboyev]] || [[Special:Contributions/Zarifboyev|{{formatnum:1606}}]] || {{Permissions|Zarifboyev}}
|-
| 197 || [[User:Bigkhanm|Bigkhanm]] || [[Special:Contributions/Bigkhanm|{{formatnum:1593}}]] || {{Permissions|Bigkhanm}}
|-
| 198 || [[User:1rodakomilovna|1rodakomilovna]] || [[Special:Contributions/1rodakomilovna|{{formatnum:1593}}]] || {{Permissions|1rodakomilovna}}
|-
| 199 || [[User:Boboxonovna|Boboxonovna]] || [[Special:Contributions/Boboxonovna|{{formatnum:1581}}]] || {{Permissions|Boboxonovna}}
|-
| 200 || [[User:Dilaramdev|Dilaramdev]] || [[Special:Contributions/Dilaramdev|{{formatnum:1570}}]] || {{Permissions|Dilaramdev}}
{{/end}}</text>
      <sha1>6lmhia3eekdmoe68fld6rgku4meff6r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Forum/Texnik savollar</title>
    <ns>4</ns>
    <id>13367</id>
    <revision>
      <id>5974191</id>
      <parentid>5956965</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:09:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>15253</id>
      </contributor>
      <comment>/* Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) */ yangi mavzu</comment>
      <origin>5974191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28708" sha1="rbua56c3w0ql70zp95i3ndgz84bc7m2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{Vikipediya:Forum/Texnik savollar/Tepasi}}&lt;/noinclude&gt;
__NEWSECTIONLINK__

== Sirdaryo viloyati IIB tarixi ==

Sirdaryo viloyati IIB boshlig'i podpolkovnik F.U.Xaydarov [[Maxsus:Contributions/185.139.138.168|185.139.138.168]] 16:00, 2025-yil 25-aprel (UTC)

:Sirdaryo viloyati ichki ishlar boshqarmasini kimalr boshqargan-Sirdaryo viloyati ichki ishlar boshqarmasi boshliq lavozimida 1963-1972-yillarda polkovnik Davirov Xidir Do‘stmurodovich, 1972-1976-yillarda general-mayor Muxammadiyev Otamurod, 1976-1984-yillarda general-mayor Urinov Mo‘min Urinovich, 1984-1990-yillarda polkovnik Karimov Minavvar Abduraxmonovich, 1990-1993-yillarda polkovnik Ataxodjayev Abdulxodi Abdullayevich, 1993-1996-yillarda polkovnik Jumayev Parda Abdullayevich, 1997-2002-yillarda polkovnik To‘laganov Rustam Mirzaaliyevich, 2002-2004-yillarda polkovnik Babakalonov Zuxriddin Yakubovich, 2004-2007-yillarda polkovnik Sarabekov Xasan Davronovich, 2007-2011-yillarda polkovnik Safarov Polat Qlichevich, 2011-2016-yillarda polkovnik Xoshimov Salimjon Zokirovich, 2016-2018-yillarda polkovnik Jo‘rayev Muxiddin Utkirovich,2018-2019-yillarda polkovnik Kutlimuradov Ilxam Madiyarovich, 2019-2021-yillarda polkovnik Mavlyanov Shovkat Taxirovich, 2021-2022-yillarda polkovnik Bo‘ronov Shuhrat Xusanovich, 2022-2025-yillarda polkovnik Djabarob Sanjar Buranovich, 2025-x.q qadar podpolkovnik Xaydarov Farux Ubaydullayevich
:Sirdaryo viloyati boshqarmasi boshlig‘i lavozimida faoliyat yurtganlar. [[Maxsus:Contributions/185.139.138.168|185.139.138.168]] 16:00, 2025-yil 25-aprel (UTC)

== Sirdaryo viloyati IIB tarixi ==

Sirdaryo viloyati ichki ishlar boshqarmasini kimalr boshqargan-Sirdaryo viloyati ichki ishlar boshqarmasi boshliq lavozimida 1963-1972-yillarda polkovnik Davirov Xidir Do‘stmurodovich, 1972-1976-yillarda general-mayor Muxammadiyev Otamurod, 1976-1984-yillarda general-mayor Urinov Mo‘min Urinovich, 1984-1990-yillarda polkovnik Karimov Minavvar Abduraxmonovich, 1990-1993-yillarda polkovnik Ataxodjayev Abdulxodi Abdullayevich, 1993-1996-yillarda polkovnik Jumayev Parda Abdullayevich, 1997-2002-yillarda polkovnik To‘laganov Rustam Mirzaaliyevich, 2002-2004-yillarda polkovnik Babakalonov Zuxriddin Yakubovich, 2004-2007-yillarda polkovnik Sarabekov Xasan Davronovich, 2007-2011-yillarda polkovnik Safarov Polat Qlichevich, 2011-2016-yillarda polkovnik Xoshimov Salimjon Zokirovich, 2016-2018-yillarda polkovnik Jo‘rayev Muxiddin Utkirovich,2018-2019-yillarda polkovnik Kutlimuradov Ilxam Madiyarovich, 2019-2021-yillarda polkovnik Mavlyanov Shovkat Taxirovich, 2021-2022-yillarda polkovnik Bo‘ronov Shuhrat Xusanovich, 2022-2025-yillarda polkovnik Djabarob Sanjar Buranovich, 2025-x.q qadar podpolkovnik Xaydarov Farux Ubaydullayevich

Sirdaryo viloyati boshqarmasi boshlig‘i lavozimida faoliyat yurtganlar. [[Maxsus:Contributions/185.139.138.168|185.139.138.168]] 16:03, 2025-yil 25-aprel (UTC)

== Sub-referencing: User testing ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]]
&lt;small&gt;''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''&lt;/small&gt;

Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further:

#'''Try it out and share your feedback'''
#:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. 
#'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs'''
#:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''.

We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well.

Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! &lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])&lt;/bdi&gt; 15:04, 2025-yil 28-aprel (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&amp;oldid=28628657 --&gt;

== We will be enabling the new Charts extension on your wiki soon! ==

''(Apologies for posting in English)''

Hi all! We have good news to share regarding the ongoing problem with graphs and charts affecting all wikis that use them.

As you probably know, the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|old Graph extension]] was disabled in 2023 [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|due to security reasons]]. We’ve worked in these two years to find a solution that could replace the old extension, and provide a safer and better solution to users who wanted to showcase graphs and charts in their articles. We therefore developed the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Charts extension]], which will be replacing the old Graph extension and potentially also the [[:mw:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline extension]].

After successfully deploying the extension on Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedia, as well as on MediaWiki.org, as part of a pilot phase, we are now happy to announce that we are moving forward with the next phase of deployment, which will also include your wiki.

The deployment will happen in batches, and will start from '''May 6'''. Please, consult [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|our page on MediaWiki.org]] to discover when the new Charts extension will be deployed on your wiki. You can also [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|consult the documentation]] about the extension on MediaWiki.org.

If you have questions, need clarifications, or just want to express your opinion about it, please refer to the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension_talk:Chart/Project|project’s talk page on Mediawiki.org]], or ping me directly under this thread. If you encounter issues using Charts once it gets enabled on your wiki, please report it on the [[:mw:Extension_talk:Chart/Project|talk page]] or at [[phab:tag/charts|Phabricator]].

Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:07, 2025-yil 6-may (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28663781 --&gt;

== Join the 6th Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign – 2025 Edition ==

Dear Wikipedia community,

(''Please help translate to your language'')

We invite your community to participate in the 6th edition of the [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign]], a global campaign taking place from July 1 to August 31, 2025.

Participants will choose among Wikipedia pages without photos, then add a suitable photo from among the many thousands of photos in the Wikimedia Commons, especially those uploaded from thematic contests ([[:m:Wiki Loves Africa|Wiki Loves Africa]], [[:m:Wiki Loves Earth|Wiki Loves Earth]], [[:m:Wiki Loves Folklore|Wiki Loves Folklore]], [[:m:Wiki Loves Monuments|Wiki Loves Monuments]], etc.) over the years.

More than 80 Wikimedia affiliates have participated since the campaign was launched in 2020 and have added images to more than 400,000 Wikipedia articles in over 245 Wikipedia languages. Thanks to the volunteer contributors!

We now invite your community to organize and lead the campaign within your community. As a local organizer, you may:

*Encourage individual members to take part by adding images to Wikipedia articles.
*Host edit-a-thons focused on improving visual content.
*Organize training workshops to teach contributors how to correctly integrate images into Wikipedia.

These activities will help build local capacity and increase visual content across Wikipedia.

Please note that for participants to be eligible to participate in the campaign, they need to have registered an account for at least a year before the official start date of the contest. That is, for the 2025  edition, they must have registered an account on or before July 1, 2025. The account can be from any Wikimedia project wikis.

The organizing team is looking for a contact person to coordinate WPWP participation at the Wikimedia user group or chapter level (geographically or thematically) or for a language Wikipedia. 

We would be glad for you to [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025/Participating Communities|sign up directly]] at [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025/Participating Communities|WPWP Participating Communities]]. 

With kind regards,

[[User:Reading Beans]]
On behalf of the Wikipedia Pages Wanting Photos campaign 2025. [[Foydalanuvchi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MediaWiki message delivery|munozara]]) 21:53, 2025-yil 18-may (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:T Cells@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Pages_Wanting_Photos_2025/Call_for_participation_letter/Village_pump&amp;oldid=28751075 --&gt;

== Wikidata Item and Property labels soon displayed in Wiki Watchlist/Recent Changes ==

''(Apologies for posting in English, you can help by translating into your language)''

Hello everyone, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Wikidata For Wikimedia Projects]] team is excited to announce an upcoming change in how Wikidata edit changelogs are displayed in your [[Special:Watchlist|Watchlists]] and [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] lists. If an edit is made on Wikidata that affects a page in another Wikimedia Project, the changelog will contain some information about the nature of the edit. This can include a QID (or Q-number), a PID (or P-number) and a value (which can be text, numbers, dates, or also QID or PID’s). Confused by these terms? See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Glossary|Wikidata:Glossary]] for further explanations.

The upcoming change is scheduled for '''17.07.2025''', between '''1300 - 1500 UTC'''.
The change will display the label (item name) alongside any QID or PIDs, as seen in the image below:
[[File:Apr10 edit summary on Wikidata.png|An edit sum entry on Wikidata, labels display alongside their P- and Q-no.'s]]

These changes will only be visible if you have Wikidata edits enabled in your User Preferences for Watchlists and Recent Changes, or have the active filter ‘Wikidata edits’ checkbox toggled on, directly on the Watchlist and Recent Changes pages.

Your bot and gadget may be affected! There are thousands of bots, gadgets and user-scripts and whilst we have researched potential effects to many of them, we cannot guarantee there won’t be some that are broken or affected by this change.

Further information and context about this change, including how your bot may be affected can be found on this [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|project task page]]. We welcome your questions and feedback, please write to us on this dedicated [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Talk page]].

Thank you, - [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] on behalf of the Wikidata For Wikimedia Projects Team. [[Foydalanuvchi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MediaWiki message delivery|munozara]]) 12:46, 2025-yil 14-iyul (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=28981877 --&gt;

== Temporary accounts will be rolled out soon ==

Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 8'''.

Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. 

'''Why we are building temporary accounts'''

Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. 

Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users.

'''How temporary accounts work'''
[[Fayl:Temporary_account_banner_and_empty_talk_page.png|thumb]]
Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;~2025-12345-67&lt;/code&gt; (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it.

'''What does this mean for different groups of users?'''

{{Hidden|background1=#eee|For logged-out editors|* This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki.
* If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice.}}
{{Hidden|background1=#eee|For community members interacting with logged-out editors|* A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address).
* Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community.}}
{{Hidden|background1=#eee|For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki|* '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.)
* '''For admins blocking logged-out editors''':
** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option.
** It will still be possible to block an IP address or IP range.
* Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this.}}
'''Our requests for you, and next steps'''

* If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How_should_I_update_my_code?|how your code might need to be updated]].
* If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in.
* Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options.
* Look at our [[metawiki:Meta:Babel/Archives/2025-05#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses.

To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you! [[metawiki:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[Foydalanuvchi:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:SGrabarczuk (WMF)|munozara]]) 00:30, 2025-yil 29-avgust (UTC)

== Upcoming Dark Mode user interface rollout for anonymous Wikimedia sites users ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{int:Hello}} Wikimedians,

Apologies if this message is not in your language. {{int:please-translate}}.

The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will launch the Dark mode feature for anonymous users on all Wikimedia sites, including yours, on October 29, 2025.

[[:en:Special:MyLanguage/Light-on-dark color scheme|Dark mode]] is an option that allows users to view pages in light-coloured text, and icons on a dark background. Once it is available for anonymous users, they can enable it when using various devices. More information on ways to enable it can be found on [[:en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Dark mode#Options for anyone|this page]].
Given many pages are still not compatible with dark mode this will be an opt-in feature and not automatically apply to pages.

Dark mode requires modifications to content pages and templates, and since our initial launch [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/dark-modes-bright-future-how-dark-mode-will-transform-wikipedias-accessibility/ in July 2024], we have been working with communities and helping them prepare for dark mode. Before the rollout, it is essential that template authors and technical contributors test dark mode and read [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|this page]] to learn how to make pages Dark mode-ready and address any compatibility issues found in templates.

We will fix most color compatibility issues only on the most-viewed pages on projects with over 5 million monthly page views. Technical contributors with an account should opt into dark mode currently using preferences or settings and test pages and seek help before the release to ensure everything complies before the enablement.

If you have any questions or need help, please [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|contact the Reader Experience team]] for support.

Thank you!
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 02:08, 2025-yil 30-sentyabr (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_Dark_mode_deployment_mass_message_list_(October_2025)&amp;oldid=29358561 --&gt;

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|munozara]])&lt;/bdi&gt; 11:15, 2026-yil 19-mart (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=30281362 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Foydalanuvchi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MediaWiki message delivery|munozara]]) 17:09, 2026-yil 3-aprel (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29905755 --&gt;</text>
      <sha1>rbua56c3w0ql70zp95i3ndgz84bc7m2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar</title>
    <ns>4</ns>
    <id>14491</id>
    <revision>
      <id>5974206</id>
      <parentid>5736102</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:46:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Umarxon III</username>
        <id>18267</id>
      </contributor>
      <comment>+navbox</comment>
      <origin>5974206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18591" sha1="7r55z3lsr9ajnv6jby0vydfwd2umbtk" xml:space="preserve">{{Shortcut|[[VP:BNN]]}}
{{Content policy list}}

'''Betaraf nuqtayi nazar qoidasi''' — [[Vikipediya]]ning eng muhim [[Vikipediya:Qoida_va_yoʻllanmalar|qoidalaridan]] biri; u mualliflardan sovuqqonlik ila maqola yozishni, [[Vikipediya:Manbalarga ishoratlar|manbalarga ishorat berishni]] va [[Vikipediya:Mustaqil tadqiqotlarning taqiqlanganligi|mustaqil tadqiqotlardan foydalanmaslikni]] talab etadi va shu yoʻl bilan Vikipediyada faqat ishonchli maʼlumotlar boʻlishini taʼminlaydi. Qoida loyiha asosida yotadi va [[Jimmy Wales]]ga koʻra, „mutlaq va muhokama qilinmasdir“.&lt;sup&gt;[http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/2003-November/008096.html] (ingl.)&lt;/sup&gt;

Nuqtai nazarning „betarafligi“ Vikipediyaning biror-bir nuqtai nazarga '''yon bosmasligini''' bildiradi. Maqoladagi barcha taʼkidlar haqiqat kabi emas, balki uchinchi shaxs nomidan keltirilishi kerak. Istisno sifatida faqat tan olingan ilmiy yoki oddiy faktlar („[[Yer]] [[Quyosh]] atrofida aylanadi“ yoki „[[Sirdaryo]] [[Orol dengizi]]ga quyiladi“) boʻlishi mumkin, shunda ham ular mutlaq, bir maʼnoli shaklda berilish kerak. Masalan, „Quyosh — katta jism“ yoki „[[Hitler]] eng razil jinoyatchi, deb hisoblanadi“ kabi taʼkidlar betaraf emas, chunki:
# Nimaga nisbatan „katta“ ekanligi aytilmagan.
# „Hisoblanadi“ (kim tomonidan?), „eng razil“ (razillikning oʻlchovi bormi?) va „jinoyatchi“ (qaysi qonunlarni buzgan?) soʻzlarining maʼnosi aniq emas. Taʼkid haqiqat kabi keltirilmoqda, lekin baʼzilar tomonidan yolgʻon, deb qabul qilinishi mumkin („yoʻq, [[Stalin]] Hitlerdan ham razil edi“ kabi).

Obyekt haqida bir necha farqli fikr va tasavvurlar mavjud boʻlsa, Vikipediya maqolalari eng kamida ular haqida eslatib oʻtishi lozim, agar ular toʻliq bayon etilsa — nur ustiga aʼlo nur. Bunda ulardan birortasini bevosita yoki bilvosita haqiqat, deb keltirish mumkin emas.

== Betaraflik va ilmiy uslub ==

Vikipediya qomus boʻlishga intiladi, bundan koʻpi ham, kami ham kerak emas, shuning uchun unda betaraf ilmiy nutq uslubi qoʻllanilishi lozim. BNN qoidalari ushbu ilmiy uslub meʼyorlarini koʻrsatib beradi.

== Betaraflik, ishonchlilik va manbalarga ishoratlar ==

[[Vikipediya:Manbalarga ishoratlar|Manbalarga ishoratlar berish]] betaraflik siyosatini toʻldiradi, biroq uning oʻrnini bosmaydi. Masalan, barcha taʼkidlari manbalari koʻrsatilgan maqola betaraf boʻlmasligi mumkin, agarki u ushbu taʼkidlarni haqiqat kabi bersa.

Va aksincha, maqola tasdiqlanmagan va hatto, yolgʻon maʼlumotlardan iborat boʻlishi, lekin betaraf hisoblanishi mumkin: u ushbu maʼlumotlarni haqiqat sifatida yoritmasa bas.

== Tarafdorlik va chalalik ==

Betaraflik siyosatiga mos kelmaydigan maqolalar ikki turga ajratiladi: betaraflik qoidalarini yaqqol '''buzuvchi''' maqolalar va '''barcha fikrlarni yoritmaydigan''' maqolalar.

Birinchi holda maqola tarafdor, deb belgilanishi lozim ({{tl|POV}}). Bunday maqoladagi betaraf boʻlmagan maʼlumotlar oʻchirilishi yoki tuzatilishi kerak. Ikkinchi holda maqolani chala, deb belgilash shart ({{tl|stub}}).

== BNN ilk taʼrifi ==
{{Iqtibos boshi}}Betaraf nuqtai nazar fikr va faktlarni ularning tarafdorlari ham, ularga qarshilar ham qabul qiladigan shaklda berishga harakat qiladi. Albatta, 100 % rozilik ilojsiz; oʻz nuqtai nazarlaridan boshqa qarashlarni qabul qilmaydigan insonlar ham bor. Qoʻlimizdan kelgan narsa — shunday bayon shakli izlashki, ushbu bayonotga nuqtai nazarlari baʼzi masalalarda farqlanishi mumkin sogʻlom fikrlovchi kishilar qoʻshilishsin.

[…]

Ehtimol, bayonotni ensiklopedikroq qilishning eng oddiy usuli — odamlarning qarashlari qanday ekanligi haqida yozish, bu qarashlar rost-yolgʻon ekanligi haqida emas. Agar bu sizga subyektivizm, kollektivizm yoki imperializm kabi narsalardek tuyulayotgan boʻlsa, bu haqda mendan soʻrang, chunki men bu holda siz adashyapsiz, deb oʻylayman. Odamlarning qarashlari obyektiv holatda mavjuddir, va biz ularni betaraf nuqtai nazardan osonlikcha taʼriflashimiz mumkin.{{Iqtibos yakuni|manba=[[Jimmy Wales]], Vikipediya asoschisi.}}

&lt;!--
=== Почему Википедия должна быть беспристрастной? ===
Википедия — универсальная энциклопедия; это значит, что она включает в себя знания человечества при некотором уровне их обобщения. Но мы, люди, бываем несогласны друг с другом по некоторым вопросам. Там, где существует несколько точек зрения, все они представляют собой различные гипотезы о том, что есть истина, и поскольку одна точка зрения явно противоречит другой, её приверженцы склонны считать, что другие точки зрения «ложны» и, следовательно, не являются «знанием». Там, где нет согласия, что есть «истина», там нет и согласия о том, что составляет знание. Википедия работает благодаря сотрудничеству участников; однако, хотя и сотрудничая, как мы можем разрешить проблему бесконечных «войн правок», в которых один участник в тексте статьи первоначально утверждает ''А'', после чего следующий участник изменяет текст так, что теперь тот утверждает ''не А''?

Решение, которое мы приняли для обеспечения успешной совместной работы над Википедией, заключается в том, что понятие «знание человечества» включает в себя ''все различные'' значимые теории по всем различным вопросам. Таким решением мы зафиксировали представление о «знаниях человечества» в ''этом'' смысле. Нечто подобное '''явно''' выражено в общепринятом смысле слова «знание»; в этом смысле то, что «известно», постоянно меняется с течением времени, и когда мы используем слово «знаю» в этом смысле, то часто имеем в виду «„знаю“» (то есть «знаю» в кавычках, «знаю» '''субъективно''' и знаю, при этом, об этой субъективности). Так, в Средние века, мы «знали», что демоны вызывают болезни. Теперь мы «знаем» другое.

Мы могли бы собрать человеческие знания (в этом смысле) пристрастно: мы бы описали несколько теорий по вопросу В, а затем заявили бы, что правда про В есть то-то и то-то. Но, опять же, примите во внимание, что Википедия является международным, совместным проектом. Практически любое мнение по любому вопросу наличествует среди наших авторов и читателей. Для того, чтобы избежать бесконечных «войн правок», мы должны договориться представлять каждую точку зрения честно, и не утверждать, что какая-то одна из них истинна. Этот подход является тем фактором, который делает статьи «беспристрастными» или «нейтральными» в смысле, описанном здесь. Для того чтобы писать с нейтральной точки зрения о каком-либо вопросе, необходимо представлять конкурирующие точки зрения без отстаивания какой-либо из них; чтобы сделать это, необходимо описывать все точки зрения таким образом, чтобы это описание было более-менее приемлемо как для их сторонников, так и для их оппонентов.

Основная причина использования НТЗ: Википедия является энциклопедией, собранием знаний человечества. Но, поскольку Википедия создаётся сообществом её авторов и является международным ресурсом, мы определённо не ожидаем, что люди, вносящие вклад в её создание, будут согласны во всех взглядах или даже в большинстве своих взглядов на то, что составляет знание в строгом смысле. Однако мы можем принять, что мы будем использовать понятие «знания» в более широком смысле этого слова: «знания человечества» как весь спектр противоречащих друг другу теорий. Мы должны, все вместе и каждый в отдельности, пытаться представить все конкурирующие точки зрения честно, не отдавая предпочтения никакой из них.

Есть и ещё одна причина придерживаться НТЗ. А именно, в случае, если читателю ясно, что мы не ожидаем от них принятия какого-то конкретного мнения, это оставляет для них свободу делать свои собственные выводы, поощряет их иметь независимое мнение, поддерживать свою «интеллектуальную независимость». Тоталитарные правительства и догматические институты общества где бы то ни было не смогут найти причину противодействовать Википедии, если мы будем твёрдо держаться нашей непредвзятой политики: представление множества конкурирующих теорий по широкому спектру. Тем самым мы подразумеваем, что мы, создатели Википедии, доверяем способности читателей самим сформировать своё мнение по тому или иному вопросу. Статьи, представляющие множество точек зрения честно, без требования, чтобы читатель принял какую-то одну из них, «несут свободу». Нейтральность разрушает догматизм, и практически любой участвующий в нашем проекте согласится, что это нейтральность сама по себе — уже хороший результат нашей работы.

== Что такое нейтральная точка зрения? ==
То, что мы имеем в виду под НТЗ, не так уж очевидно и легко может быть неправильно понято.

Существует много различных верных пониманий того, что означают слова «непредвзятость», «нейтральность» и т. п. Понятие «непредвзятого описания», используемое в Википедии, означает «представление конфликтующих точек зрения без отстаивания каких-либо из них». Это требует дальнейшего разъяснения, которое будет приведено ниже.

''подробнее см. [[:en:Wikipedia:Neutral point of view|английскую версию]] …''
--&gt;

&lt;!-- ВНИМАНИЕ! НУЖНО НАПИСАТЬ О ЛЖЕНАУКЕ!
== Политика нейтральности и [[лженаука]] ==

Непонимание правил Википедии может привести к ситуации, когда все статьи о [[Естественные науки|естественных науках]] кем-то причисляются к «ненейтральным» на том основании, что они описывают признанную академическим обществом, но отвергаемую некоторыми личностями или группами теорию с академической точки зрения, игнорируя наличие других взглядов и мнений. Порой сообщество приверженцев альтернативного мнения намного больше сторонников академической теории (например, теория [[эволюции]]), но статья Википедии даже не упоминает о первых. Это отнюдь не исключение из правила нейтральности, а лишь…
--&gt;

Sovuqqon maqolalar yozish sanʼatini egallash uchun amaliy tajriba kerak. BNN borasida mohir boʻlib ketgan istirokchilar [[Vikipediya:BNN darslari|Betaraflik darsligi]] yozishga taklif etiladilar.

== Betaraf boʻlmagan taʼkidlarga misollar va ularni betaraf koʻrinishga keltirish usullari ==

=== 1-misol. Hissiy baholash ===
Betaraf emas:
{{Iqtibos boshi}}
Beqiyos iqtidor egasi shoir Sheʼriy zamonamizning eng buyuk shoiridir va undan jamiki ilgʻor insoniyat hayratdadir.
{{Iqtibos yakuni}}
Betaraf:
{{iqtibos boshi}}
Shoir Sheʼriy tanqidchilar tomonidan yuqori baholangan ([[VP:MI|ishorat]], ishorat), „Mushtum“ jaridasining eng yaxshi lirik sheʼr uchun mukofotini olgan. Adabiy munaqqid Tanqidiy u haqida „Xalq soʻzi“ roʻznomasida shunday degan: „Sheʼriy dahodir“ (ishorat).
{{iqtibos yakuni}}

=== 2-misol. Hissiy tanqid ===
Betaraf emas:
{{iqtibos boshi}}
Shoir Sheʼriy oʻzining rasvo yozgi-chizgilari bilan tahririyatlar joniga tekkan noqis sharlatandir.
{{iqtibos yakuni}}
Betaraf:
{{iqtibos boshi}}
Tanqidchilar va kitobxonlar bir necha bor shoir Sheʼriyga qarshi fikrlar bildirishgan (ishorat, ishorat). Adabiy munaqqid Tanqidiy u haqida „Xalq soʻzi“ roʻznomasida shunday degan: „Sheʼriy sheʼrlari zerikarli va tezda jonga teguvchidir“ (ishorat).
{{iqtibos yakuni}}

=== 3-misol. Ilmiy yoʻnalish reklamasi ===
Betaraf emas:
{{iqtibos boshi}}
Anqoshunoslik — yangi ilmiy yoʻnalish boʻlib, astral proeksiyada anqoning muhim informatsion-biologik ahamiyati borligini qatʼiy isbotlaydi. Anqoshunoslik asoschisi, akademik va Butunjahon Anqoshunoslik Fanlari Akademiyasi mukofoti sovrindori Anqoyev anqoshunoslik har bir uyda, har bir maktabda va muassasada kerakligini aytdi.
{{iqtibos yakuni}}
Betaraf:
{{iqtibos boshi}}
Anqoshunoslik tarafdorlari „astral proeksiyada anqoning muhim informatsion-biologik ahamiyati borligini“ ayniqsa urgʻulashadi (ishorat). Anqoshunoslik asoschisi, shuningdek Butunjahon Anqoshunoslik Fanlari Akademiyasini tuzgan Anqoyev anqoshunoslikni keng koʻlamda maktablar, muassasalar hamda oilalarga kiritish dasturini ishlab chiqdi.
{{iqtibos yakuni}}

=== 4-misol. Soxta ilmiy yoʻnalish tanqidi ===
Betaraf emas:
{{iqtibos boshi}}
Anqoshunoslik — gʻirt muttahamlikning oʻzginasi, anqoshunoslik prinsiplari va xulosalari mutlaqo isbotsizdir. Anqoshunoslik asoschisi Anqoyev fanga hech qanday aloqasi boʻlmagan oʻzining Akademiyasini tuzgan.
{{iqtibos yakuni}}
Betaraf:
{{iqtibos boshi}}
Akademik doiralarda anqoshunoslik koʻp bora tanqid qilingan (ishorat, ishorat) va uning nazariyalari hamda xulosalari shubha ostiga olingan (ishorat, ishorat). Anqoshunoslik asoschisi Anqoyev tuzgan Butunjahon Anqoshunoslik Fanlari Akademiyasi akademik muassasalar tomonidan tan olinmagan. Professor Tanqidiy anqoshunoslik tarafdorlarini muttahamlikda aybladi (ishorat).
{{iqtibos yakuni}}

=== 5-misol. Oʻzaro qaytarishlar bilan kechgan siyosiy bahs va uning yechimi ===
Betaraf:
{{iqtibos boshi}}
Mbeki Kabumba — Targʻibot hamda Xalq Taʼlimi vaziri, korrupsiya, jinoyat, dezinformatsiya va boʻhtonga qarshi ashaddiy kurashuvchi armiya va madaniyat arbobi, Maputu mukofoti sovrindori. Xalqning cheksiz ishonchiga sazovor boʻlgan.
{{iqtibos yakuni}}

Qaytarilgan va yana betarafmas taʼrif bilan almashtirilgan:
{{iqtibos boshi}}
Mbeki Kabumba — sharlatanlik, qoʻrqitish va firiblarda ayblangan jinoyatchi, oʻzini koʻpsonli jinoyatlar bilan qonga belagan fashist jallod. Korrupsiyaga botgan mafiya ketidan mansabga erishgan.
{{iqtibos yakuni}}

Betaraf matn:
{{iqtibos boshi}}
Mbeki Kabumba — Targʻibot hamda Xalq Taʼlimi vaziri, Maputu mukofoti sovrindori.
Kabumbaning tarafdorlari uni yetuk armiya va madaniyat arbobi, korrupsiya va jinoyatga qarshi kurashchi, deb hisoblashadi (ishorat, ishorat).

'''Tanqid'''

Kabumbaning muxoliflari uni qator jinoyat va firiblarda ayblashadi va ommaviy axborot vositalarida uni „fashist jallod“, deb atashgan (ishorat, ishorat, ishorat).
{{iqtibos yakuni}}

Ushbu misolda qarama-qasrhi fikrlar maqolaning turli qismlarida keltirilgan. Avvalboshda obyektiv axborot berildi. Soʻngra — tarafdorlar fikrlari. Keyin esa — raqiblar tanqidi. Bunda (ayniqsa tanqid qismida) manbalarga ishoratlar keltiriladi. Manba sifatida [[VP:Shaxsiy tadqiqotlar|shaxsiy tadqiqotlar]] ishlatilishi mumkin emas.
{{Vikipediyaning qoida va koʻrsatmalari}}
[[Turkum:Vikipediya:Qoidalar]]</text>
      <sha1>7r55z3lsr9ajnv6jby0vydfwd2umbtk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Besh ustun</title>
    <ns>4</ns>
    <id>14492</id>
    <revision>
      <id>5974207</id>
      <parentid>5682959</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:48:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Umarxon III</username>
        <id>18267</id>
      </contributor>
      <comment>+navbox</comment>
      <origin>5974207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3356" sha1="tw6nbza3veamh9k4c0pgpheoywvnby1" xml:space="preserve">{{shortcut|VP:5U|VP:BESH|VP:BESHUSTUN}}
Vikipediyaning asosiy prinsiplarini quyidagi beshta ustun orqali ifoda etish mumkin:
{|tg. m_abdurakhmonov1 
|-
|[[Tasvir:BluePillar.svg|35px]] ||&amp;nbsp;|| '''[[Vikipediya]] [[ensiklopediya]]dir''': u oʻz ichiga umumiy va maxsus ensiklopediya va almanaxlar xususiyatlarini oladi. Vikipediya [[Vikipediya:Vikipediya nima emas|betartib axborot uyumi emas]].Vikipediyaga faqat aniq ensiklopedik maqolalar yigʻilishi zarur.
|-
|&amp;nbsp;
|-
|[[Tasvir:GreenPillar.svg|35px]] ||&amp;nbsp;|| '''Vikipediya [[VP:BNN|betaraf nuqtai nazarga]] egadir''': yaʼni, Vikipediya maqolalarida biror bir nuqtai nazar himoya qilinmaydi. Agarda bir masala xususida koʻpgina nuqtai nazarlar mavjud boʻlsa, biz ularning barchasini keltirib oʻtamiz, ammo birortasiga yon bosmaymiz. Bunda mavzuga aloqador [[Vikipediya:Manbalarga ishoratlar|obroʻli manbalarga ishoratlar]] keltirish zarur. Agar biror bir maqolaning betarafligi yuzasidan bahs paydo boʻlsa, bu haqda oʻsha maqolaning [[Vikipediya:Munozara sahifasi koʻrsatmalari|munozara sahifasida]] fikrlar aytib oʻtilishi kerak.
|-
|&amp;nbsp;u
|-
|[[Tasvir:YellowPillar.svg|35px]] ||&amp;nbsp;|| '''Vikipediya [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|erkindir]]''': yaʼni, Vikipediyani ishlatish bepuldir, bunda uni istalgan shaxs tahrir qilishi mumkin. Barcha matnlar [[GNU Free Documentation License|GNU Free Documentation License (GFDL)]] ostidadir va tegishli tarzda nusxalanishi hamda tarqatilishi mumkin. Vikipediya maqolalariga bir kishi xoʻjayin boʻla olmaydi; siz yozgan maqola keyinchalik boshqalar tomonidan beayov tahrir qilinishi mumkin. Vikipediyaga mualliflik huquqlarini buzuvchi yoki [[GNU Free Documentation License|GFDL]]'ga toʻgʻri kelmaydigan maʼlumotlar qoʻshmang.
|-
|&amp;nbsp;
|-
|[[Tasvir:OrangePillar.svg|35px]] ||&amp;nbsp;|| '''Vikipediyada [[Vikipediya:Odob-axloq qoidalari|odob-axloq]] qoidalari mavjuddir''': Vikipedist birodarlaringizni hurmat qilingiz, garchi siz ular bilan baʼzi masalalarda chiqishmasangiz ham. [[Vikipediya:Muloyimlik|Muloyim]] boʻling. Birovga nisbatan [[Vikipediya:Shaxsiy adovatdan saqlaning|shaxsiy adovat, kin, gʻaraz]] saqlamang. [[Vikipediya:Konsensus|konsensus]]ga kelishing; [[Vikipediya:Tahrir urushi|tahrir urushlaridan]] saqlaning; boshqa foydalanuvchilar bilan orani ochiq qilishga vaqt sarflab oʻtirmang, yodda tutingki, Oʻzbek Vikipediyasida atigi {{NUMBEROFARTICLES}} ta maqola bor, va biz hali koʻp mehnat qilishimiz kerak. Yaxshilikni koʻzlab ish tuting, birovlardan [[Vikipediya:Ezgu niyat kuting|ezgu niyat kuting]]. Ochiq va mulozamatli boʻling.
|-
|&amp;nbsp;
|-
|[[Tasvir:RedPillar.svg|35px]] ||&amp;nbsp;|| '''Vikipediyaning [[Vikipediya:Qoidalarga eʼtibor bermang|shu besh ustundan boshqa qoidalari yoʻqdir]]''': bu yerda keltirilgan besh qoidadan boshqalariga koʻpda eʼtibor beravermang. Maqolalarni yozish va tahrirlashda [[Vikipediya:Jasur boʻling|jasur boʻling]], tahrirlashdan huzur olabilishingiz kerak, aslo mavjud qoidalardan siqilish emas. Biror nimani buzib qoʻyishdan qoʻrqmang. Barcha maqolalarning barcha versiyalari saqlanib qoladi, kerak paytda istalgan maʼlumotni tiklash mumkin, shuning uchun Vikipediyaga zarar yetmaydi. Lekin unutmang - bu yerda nimaiki yozsangiz, barchasi kelajak avlodlar uchun saqlanib qolgusidir.
|}
{{Vikipediyaning qoida va koʻrsatmalari}}
[[Turkum:Vikipediya:Qoidalar]]</text>
      <sha1>tw6nbza3veamh9k4c0pgpheoywvnby1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Manbalarga ishoratlar</title>
    <ns>4</ns>
    <id>15180</id>
    <revision>
      <id>5974214</id>
      <parentid>5421936</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:01:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Umarxon III</username>
        <id>18267</id>
      </contributor>
      <comment>+navbox</comment>
      <origin>5974214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="831" sha1="d39xar5aakjgl63ufee5kt6lviurjv0" xml:space="preserve">{{Qisqartma|[[VP:MI]]}}
[[Vikipediya:Maqola|Vikipediya maqolalari]] '''manbalarga ishoratlar''' bilan berilishi lozim. Ayniqsa bahsli taʼkidlar (masalan, „eng baland“, „eng katta“, „birinchi boʻlib“ va hokazo) ishoratlar bilan tasdiqlanishi zarur.

.

== Havolalar boʻlimi ==
Ishoratlarni yana maqola oxiridagi '''Havolalar''' boʻlimida keltirish mumkin. Bunda har bir havola yangi qatordan yozilishi kerak. Misol:
[[Tasvir:vp_mi_2.png|right|thumb|Havolalar boʻlimi]]
 &lt;nowiki&gt;*[http://sayt1.uz Birinchi manba]&lt;/nowiki&gt;
 &lt;nowiki&gt;*[http://sayt2.uz Ikkinchi manba]&lt;/nowiki&gt;
 va hokazo.

== Yana qarang ==
* [[Vikipediya:Nufuzli manbalar]]
{{Vikipediyaning qoida va koʻrsatmalari}}
[[Turkum:Vikipediya:Yordam]]
[[Turkum:Vikipediya:Kontent boʻyicha koʻrsatmalar]]
[[Turkum:Vikipediya:Uslub boʻyicha koʻrsatmalar]]</text>
      <sha1>d39xar5aakjgl63ufee5kt6lviurjv0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fatih Terim</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21083</id>
    <revision>
      <id>5974275</id>
      <parentid>5614889</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:14:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10842" sha1="lte9xe3sbgctoik34kq59t1t9wxud9c" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | ism                = Fatih Terim
 | image              = Fatih Terim 2018.jpg
 | toʻliqism          = Fatih Terim&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.tff.org/Default.aspx?pageID=527&amp;antID=1063339 |title=Fati̇h Teri̇m |publisher=Turkish Football Federation |access-date=21 December 2020}}&lt;/ref&gt;
 | tavallud_sana      = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1953|9|4}}
 | tavallud_joyi      = {{tavalludJoyi|Adana}}, Turkiya
 | vafot_sana         = 
 | vafot_joyi         = 
 | boʻyi              = {{boʻy|cm=172}}
 | laqab              = Imperator
 | pozitsiya          = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]]
 | joriyklub          = 
 | klubraqami         = 
 | yoshlikyillari1    = 1963–1969
 | yoshlikklublari1   = [[Adana Demirspor]]
 | yillar1            = 1969–1974
 | klublar1           = [[Adana Demirspor]]
 | isht1              = 125
 | gollar1            = 25
 | yillar2            = 1974–1985
 | klublar2           = [[Galatasaray S.K. (football)|Galatasaray]]
 | isht2              = 327
 | gollar2            = 16
 | totalcaps          = 452
 | totalgoals         = 41
 | nationalyears1     = 1971
 | nationalteam1      = [[Turkey national under-19 football team|Turkey U19]]
 | nationalcaps1      = 7
 | nationalgoals1     = 0
 | nationalyears2     = 1973–1975
 | nationalteam2      = [[Turkey national under-21 football team|Turkey U21]]
 | nationalcaps2      = 10
 | nationalgoals2     = 0
 | nationalyears3     = 1975–1984
 | nationalteam3      = [[Turkey national football team|Turkey]]
 | nationalcaps3      = 51
 | nationalgoals3     = 2
 | boshliqyillar1     = 1987–1989
 | boshliqklublar1    = [[MKE Ankaragücü|Ankaragücü]]
 | boshliqyillar2     = 1989–1990
 | boshliqklublar2    = [[Göztepe S.K.|Göztepe]]
 | boshliqyillar3     = 1990–1993
 | boshliqklublar3    = [[Turkiya milliy futbol terma jamoasi (21 yoshgacha)|Turkiya U21]]
 | boshliqyillar4     = 1993–1996
 | boshliqklublar4    = [[Turkiya milliy futbol terma jamoasi|Turkiya]]
 | boshliqyillar5     = 1996–2000
 | boshliqklublar5    = [[Galatasaray S.K. (football)|Galatasaray]]
 | boshliqyillar6     = 2000–2001
 | boshliqklublar6    = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]]
 | boshliqyillar7     = 2001
 | boshliqklublar7    = [[A.C. Milan|Milan]]
 | boshliqyillar8     = 2002–2004
 | boshliqklublar8    = [[Galatasaray S.K. (football)|Galatasaray]]
 | boshliqyillar9     = 2005–2009
 | boshliqklublar9    = [[Turkiya milliy futbol terma jamoasi|Turkiya]]
 | boshliqyillar10    = 2011–2013
 | boshliqklublar10   = [[Galatasaray S.K. (football)|Galatasaray]]
 | boshliqyillar11    = 2013–2017
 | boshliqklublar11   = [[Turkiya milliy futbol terma jamoasi|Turkiya]]
 | boshliqyillar12    = 2017–2022
 | boshliqklublar12   = [[Galatasaray S.K. (football)|Galatasaray]]
 | boshliqyillar13    = 2023–2024
 | boshliqklublar13   = [[Panathinaikos F.C.|Panathinaikos]]
 | boshliqyillar14    = 2024–2025
 | boshliqklublar14   = [[Al Shabab FK (Ar-Riyod)|Al-Shabab]]
}}

'''Fatih Terim''' ({{Talaffuz|Fotih Terim}}; 1953-yil 4-sentyabrda tugʻilgan) – turkiyalik professional [[futbol]] [[Murabbiy (futbol)|murabbiyi]] va sobiq [[futbolchi]].

Fatih futbolchilik faoliyati davomida „Ceyhanspor“, „Adana Demirspor“ va „&lt;nowiki/&gt;[[Galatasaroy (futbol klubi)|Galatasaroy]]&lt;nowiki/&gt;“ jamoalarida toʻp surgan. „Galatasaroy“ klubidagi oʻn bir yillik faoliyati mobaynida u jamoa bilan 1975 va 1979-yillarda Bosh vazir kubogini, 1975-76, 1981-82 va 1984-85-yillarda Turkiya kubogini hamda 1982-yilda Turkiya Superkubogini qoʻlga kiritishga erishgan. Terim [[Italiya]]&lt;nowiki/&gt;ning „&lt;nowiki/&gt;[[AC Milan|Milan]]&lt;nowiki/&gt;“ va „&lt;nowiki/&gt;[[ACF Fiorentina|Fiorentina]]&lt;nowiki/&gt;“ jamoalari, Turkiyaning bir qancha klublari, shuningdek, eng soʻnggi marta 2013-yildan 2017-yilgacha [[Turkiya milliy futbol terma jamoasi|Turkiya]] milliy terma jamoasini boshqargan&lt;ref&gt;{{cite news |date=26 July 2017 |title=Fatih Terim out as Turkey manager after fight with restaurant owner |newspaper=[[ESPN]] |url=https://www.espn.com/soccer/turkey/story/3165513/fatih-terim-out-turkey-manager-after-fight-with-restaurant-owner |access-date=27 September 2017}}&lt;/ref&gt;.

[[Xalqaro futbol tarixi va statistikasi federatsiyasi]] (IFFHS) tomonidan 80 mamlakatda oʻtkazilgan soʻrovnomada u dunyoning eng yaxshi sakkizta murabbiyi qatoriga kiritildi va 2001-yil 8-yanvarda [[Germaniya]]&lt;nowiki/&gt;ning Rotenburg shahrida boʻlib oʻtgan marosimda mukofotini qabul qilgan. 2007-yil 25-aprelda Terim Italiya davlati tomonidan „Kommendatore“ ordeniga sazovor boʻlgan&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.quirinale.it/elementi/DettaglioOnorificenze.aspx?decorato=218369 |publisher=Presidenza della Repubblica |title=Terim Sig. Fatih |date=25 April 2007 |access-date=29 November 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029185825/http://www.quirinale.it/elementi/DettaglioOnorificenze.aspx?decorato=218369 |archive-date=29 October 2013}}&lt;/ref&gt;. 2008-yilda Terim [[UEFA]] yilning eng yaxshi murabbiyi nominatsiyasiga koʻrsatilgan va „Eurosport“ telekanali uni 2008-yilgi Yevropa chempionatining eng yaxshi murabbiyi deb tan olgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://sevilenfrm.com/milli-takim/10706-en-iyisi-terim-secildi.html |title=En iyisi Terim seçildi |access-date=13 December 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716043424/http://sevilenfrm.com/milli-takim/10706-en-iyisi-terim-secildi.html |archive-date=16 July 2011}} (in Turkish). ''Sevilenfrm.com''. Retrieved 24 June 2012.&lt;/ref&gt;. 2008-yil dekabr oyida [[World Soccer (jurnal)|''World Soccer'']] jurnali uni dunyoning yettinchi eng yaxshi futbol murabbiyi sifatida baholadi&lt;ref&gt;{{cite news |date=8 February 2011 |title=Culture and Sports: Turkish football coach is listed among top ten in world |publisher=Setimes |url=http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/roundup/2008/12/17/roundup-cl-03}}&lt;/ref&gt;. Uning turkcha laqabi „İmparator“, italyancha laqabi esa „Imperatore“ boʻlib, ikkala soʻz ham „imperator“ maʼnosini anglatadi.

== Shaxsiy hayoti ==
Fatih [[Turkiya]]&lt;nowiki/&gt;ning [[Adana]] shahrida Nuriye va Talat Terim oilasida dunyoga kelgan&lt;ref&gt;{{cite news |date=30 January 2011 |title=Fatih'i fazla beklemeyeceğiz |language=tr |publisher=Aksiyon |url=http://www.aksiyon.com.tr/aksiyon/haber-1144-38-3-fatihi-fazla-beklemeyecegiz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903144037/http://www.aksiyon.com.tr/aksiyon/haber-1144-38-3-fatihi-fazla-beklemeyecegiz.html |archive-date=3 September 2011}}&lt;/ref&gt;. Otasi Talat aslida Kipr turki boʻlib, keyinchalik Turkiyaga koʻchib kelgan&lt;ref name=&quot;Hurriyet&quot;&gt;{{cite news |date=30 January 2011 |title=Fatih Terim 50 yaşında |language=tr |work=Hürriyet Daily News |url=http://webarsiv.hurriyet.com.tr/2003/09/14/343627.asp |url-status=dead |access-date=30 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131228104141/http://webarsiv.hurriyet.com.tr/2003/09/14/343627.asp |archive-date=28 December 2013}}&lt;/ref&gt;. U Fulya Terim bilan turmush qurgan. Ularning Merve va Buse ismli ikki qizi bor&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Buse evlendi ablası hastaneye gitti |language=tr |url=http://www.hurriyet.com.tr/buse-evlendi-ablasi-hastaneye-gitti-26565760 |access-date=24 May 2017}}&lt;/ref&gt;.

== Yutuqlari ==

=== Oʻyinchi sifatida ===
;Galatasaroy

* Turkiya kubogi: 1975–76, 1981–82, 1984–85
* Turkiya Superkubogi: 1982

=== Murabbiy sifatida ===
;Turkiya

* UEFA Yevropa chempionati yarim finali: 2008&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.uefa.com/newsfiles/19079.pdf |title=Regulations of theUEFA European Football Championship |website=[[UEFA]] |access-date=4 December 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/301697--germany-vs-turkey/lineups/?iv=true |title=Germany-Turkey {{!}} Line-ups {{!}} UEFA EURO |website=[[UEFA]] |access-date=4 December 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/PressRelease/uefa/UEFAMedia/70/24/56/702456_DOWNLOAD.pdf |title=UEFA EURO 2008™ squad lists announced |website=[[UEFA]] |date=28 May 2008 |access-date=4 December 2020}}&lt;/ref&gt;

;Galatasaroy

* UEFA kubogi: 1999–2000
* Superliga: 1996–97, 1997–98, 1998–99, 1999–2000, 2011–12, 2012–13, 2017–18, 2018–19
* Turkiya kubogi: 1998–99, 1999–2000, 2018–19
* Turkiya Superkubogi: 1996, 1997, 2012, 2013, 2019
* TSYD kubogi: 1997, 1998, 1999

;Davlat mukofotlari

* {{flagicon|ITA}} [[Fayl:Commendatore_OSSI_medal_BAR.svg|50x50px]] Italiya Ordine della Stella della Solidarietà Italiana (Italiya birdamlik yulduzi ordeni komandori unvoni; Italiya davlati tomonidan Anqaradagi Italiya elchixonasida oʻtkazilgan qabul marosimida topshirilgan): 2007&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.quirinale.it/elementi/DettaglioOnorificenze.aspx?decorato=218369 |publisher=Presidenza della Repubblica |title=Terim Sig. Fatih |date=25 April 2007 |access-date=29 November 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029185825/http://www.quirinale.it/elementi/DettaglioOnorificenze.aspx?decorato=218369 |archive-date=29 October 2013}}&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{commons category}}

* {{FIFA player|58863}}
* [https://web.archive.org/web/20130828070723/http://turkishfootballmag.com/2013/08/23/let-the-good-times-roll/ Maqola] Turk futbol jurnali
* [http://www.mackolik.com/Antrenor/2/Fatih-Terim Fatih Terim] Mackolik.com saytida
{{Navboxes
| title = Mukofotlari
| bg = gold
| fg = navy
| list1=
{{Golden Foot mukofoti sohiblari}}
{{UEFA Yevropa ligasi chempion murabbiylari}}

}}
{{Navboxes
| title = Murabbiylik jamoalari
| list1 =
{{AC Milan murabbiylari}}
{{Turkiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{Galatasaray SK murabbiylari}}
}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Terim, Fatih}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Turkiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Erkak futbol himoyachilari]]
[[Category:Adana Demirspor futbolchilari]]
[[Category:Galatasaray S.K. futbolchilari]]
[[Turkum:Turkiya Super Ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Turkiyalik futbol murabbiylar]]
[[Category:MKE Ankaragücü murabbiylari]]
[[Category:Panathinaikos F.C. murabbiylari]]
[[Category:Göztepe S.K. murabbiylari]]
[[Category:Galatasaray S.K. (futbol) murabbiylari]]
[[Category:Al Shabab FC (Ar-Riyod) murabbiylari]]
[[Category:AC Milan murabbiylari]]
[[Category:ACF Fiorentina murabbiylari]]
[[Turkum:Serie A murabbiylari]]
[[Turkum:Turkiya Superligasi murabbiylari]]
[[Turkum:Turkiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]
[[Turkum:UEFA Yevropa Ligasida gʻolib boʻlgan murabbiylar]]
[[Turkum:1996-yilgi UEFA Yevropa chempionati murabbiylari]]
[[Turkum:2008-yilgi UEFA Yevropa chempionati murabbiylari]]
[[Turkum:2016-yilgi UEFA Yevropa chempionati murabbiylari]]

{{bio-stub}}</text>
      <sha1>lte9xe3sbgctoik34kq59t1t9wxud9c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Francesco Totti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22336</id>
    <revision>
      <id>5974422</id>
      <parentid>5731379</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:34:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6845" sha1="ixuv9jt4a3m1apvulmua7snt3tdz7bf" xml:space="preserve">{{Futbolchi
| name = Francesco Totti
| image = KL-2018 (4).jpg
| caption = Totti in a charity match in 2018
| birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1976|9|27}}&lt;ref name=&quot;Profile&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.asroma.com/en/teams/players-and-staff/francesco-totti |title=Francesco Totti|publisher=A.S. Roma|language=it|access-date=29 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180703163415/http://www.asroma.com/en/teams/players-and-staff/francesco-totti|archive-date=3 July 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| birth_place = [[Rome]], Italiya
| height = 1.80 m&lt;ref name=legaseriea&gt;{{cite web|url=http://www.legaseriea.it/it/giocatori/francesco-totti/TOTFR|title=Francesco Totti|publisher=Lega Serie A|language=it|access-date=21 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170713141907/https://www.legaseriea.it/it/giocatori/francesco-totti/TOTFR|archive-date=13 July 2017}}&lt;/ref&gt;
| position = [[Yarim himoyachi]], [[Hujumchi]]
| currentclub = 
| youthyears1 = 1983–1984
| youthclubs1 = [[:en:Fortitudo-Pro Roma S.G.S.|Fortitudo]]
| youthyears2 = 1984–1986
| youthclubs2 = [[:en:A.S.D. Trastevere Calcio|Trastevere]]
| youthyears3 = 1986–1989
| youthclubs3 = [[:en:A.S. Lodigiani|Lodigiani]]
| youthyears4 = 1989–1993
| youthclubs4 = [[A.S. Roma|Roma]]
| yillar1 = 1993–2017
| klublar1 = [[A.S. Roma|Roma]]
| isht1 = 619&lt;!-- LEAGUE APPEARANCES ONLY --&gt;
| gollar1 = 250&lt;!-- LEAGUE GOALS ONLY --&gt;
| milliyyillar1 = 1992
| milliyjamoa1 = [[:en:Italy national under-16 football team|Italiya U15]]&lt;!--At that time U15 was equal to U16--&gt;
| milliyisht1 = 6
| milliygollar1 = 3
| milliyyillar2 = 1991–1992
| milliyjamoa2 = [[:en:Italy national under-17 football team|Italiya U16]]&lt;!--At that time U16 was equal to U17--&gt;
| milliyisht2 = 13
| milliygollar2 = 2
| milliyyillar3 = 1993–1995
| milliyjamoa3 = [[:en:Italy national under-19 football team|Italiya U18]] &lt;!--At that time U18 was equal to U19--&gt;
| milliyisht3 = 14
| milliygollar3 = 7
| milliyyillar4 = 1995–1997
| milliyjamoa4 = [[:en:Italy national under-21 football team|Italiya U21]]
| milliyisht4 = 8
| milliygollar4 = 4
| milliyyillar5 = 1997
| milliyjamoa5 = [[:en:Italy at the Olympics|Italiya U23]]
| milliyisht5 = 4
| milliygollar5 = 2
| milliyyillar6 = 1998–2007
| milliyjamoa6 = [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]]
| milliyisht6 = 58
| milliygollar6 = 9
| medaltemplates = {{MedalSport|Men's [[Association football|football]]}}
{{MedalCountry|{{ITA}}}}
{{MedalCompetition|[[FIFA World Cup]]}}
{{Medal|W|[[2006 FIFA World Cup|2006 Germany]]|}}
{{MedalCompetition|[[UEFA European Championship]]}}
{{Medal|RU|[[UEFA Euro 2000|2000 Belgium–Netherlands]]|}}
{{MedalCompetition|[[UEFA European Under-21 Championship]]}}
{{Medal|W|[[1996 UEFA European Under-21 Championship|1996 Spain]]|}}
}}

'''Francesco Totti''' (''talaffuzi: Franchesko Totti''; [[1976]]-yil [[27-sentyabr]] kuni [[Rim]], [[Italiya]]da tugʻilgan) — professional sobiq italiya futbolchisi.

==Manbalar==
{{Manbalar}}

==Adabiyotlar==
* Fernando Acitelli, ''Francesco Totti. Il tribuno di Porta Latina'', Arezzo, Limina, 2002. {{ISBN|88-86713-79-7}} (Francesco Totti. The tribune of Porta Latina) {{in lang|it}}
* Mario Sconcerti, ''La differenza di Totti'', Arezzo, Limina, 2004. {{ISBN|88-88551-45-X}} (The difference of Totti) {{in lang|it}}
* Francesco Bovaio, con Cristiano Ditta, ''Francesco Totti. Semplicemente numero dieci'', Milano, Giunti Editore, 2006. {{ISBN|88-09-04780-X}} (Francesco Totti. Simply number ten) {{in lang|it}}
* Massimo Cecchini, ''Francesco Totti. Vita, parole e impresse dell'ultimo gladiatore'', Roma, Aliberti, 2009. {{ISBN|88-7424-493-2}} (Totti. Life, words and feats of the last gladiator) {{in lang|it}}
* Tonino Cagnucci, ''Francesco Totti. dai politici al cuore'', Roma, Limina, 2010. {{ISBN|88-6041-056-8}} (Francesco Totti. From politicians to heart) {{in lang|it}}
* Gianluca Tino, ''L'invasione degli UltraTotti'', Roma, Eraclea, 2010. {{ISBN|88-88771-22-0}} (The invasion of UltraTotti) {{in lang|it}}
* Francesca Spaziani Testa, ''Francesco Totti minuto per minuto'', Firenze-San Casciano V.P, Castelvecchi, 2012. {{ISBN|88-7615-685-2}} (Francesco Totti minute by minute) {{in lang|it}}
* Francesco Costantini, ''Totteide. (Poema epico)'', Roma, Imprimatur, 2013. {{ISBN|88-6830-034-6}} (Totteide. Epic poem) {{in lang|it}}

==Havolalar==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{Official website|http://www.francescototti.com/}}
* {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20180703163415/http://www.asroma.com/en/teams/players-and-staff/francesco-totti |date=3 July 2018 |title=Francesco Totti profile at the official A.S. Roma website }}
* [http://www.legaseriea.it/it/giocatori/francesco-totti/TOTFR Lega Serie A profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170713141907/https://www.legaseriea.it/it/giocatori/francesco-totti/TOTFR |date=13 July 2017 }}
* [http://aic.football.it/scheda/202/totti-francesco.htm AIC profile] {{in lang|it}} {{dead link|date=March 2019}}
* {{ESPN FC|10293&lt;!-- /francesco-totti --&gt;}}
* [https://www.figc.it/it/nazionali/nazionali-in-cifre/dettaglio-convocato/?calciatoreId=43333&amp;squadraId=12 FIGC national team archive] {{in lang|it}}
* [http://www.italia1910.com/giocatori-partite-disputate.asp?Pagina=2&amp;IDGiocatore=632&amp;IDStagione=0&amp;IDCompetizione=0 Italia1910 profile] {{in lang|it}}
* {{FIFA player|165247}}
* {{UEFA player|15895|archive=20190414082145}}

{{Navboxes
|title= Italiya tarkiblari
|bg= #0066bc
|fg= white
|list1=
{{Italiya tarkibi 2000-yilgi UEFA Yevropa chempionati}}
{{Italiya tarkibi 2002-yilgi FIFA jahon chempionati}}
{{Italiya tarkibi 2004-yilgi UEFA Yevropa chempionati}}
{{Italiya tarkibi 2006-yilgi FIFA jahon chempionati}}
}}
{{Navboxes
|title=Awards
|bg=gold
|fg=navy
|list1=
{{UEFA Oltin butsa mukofoti sohiblari}}
{{FIFA 100}}
{{UEFA Prezidenti mukofoti}}
{{2006-yilgi FIFA Jahon chempionati ramziy terma jamoasi}}
{{2000-yilgi UEFA Yevropa chempionati ramziy terma jamoasi}}
{{Serie A yilning eng yaxshi futbolchisi}}
{{Italiyalik yilning eng yaxshi futbolchisi}}
{{Italiya futboli shon-sharaf zali}}
}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Totti, Francesco}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Italiyalik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:AS Roma futbolchilari]]
[[Turkum:Serie A futbolchilari]]
[[Turkum:Italiya erkaklar terma jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2000 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2004 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2002 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2006 oʻyinchilari]]
[[Turkum:Futbol boʻyicha jahon chempionlari]]
[[Turkum:FIFA 100]]
[[Turkum:Raqamlari muomaladan chiqarilgan futbolchilar]]
[[Turkum:UNICEFning yaxshi niyat elchilari]]


{{bio-stub}}</text>
      <sha1>ixuv9jt4a3m1apvulmua7snt3tdz7bf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974428</id>
      <parentid>5974422</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:39:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5974428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6592" sha1="6moa2nyjvy3vq2bwustzu9vuph8h3lr" xml:space="preserve">{{Futbolchi
| name = Francesco Totti
| image = KL-2018 (4).jpg
| caption = Totti in a charity match in 2018
| birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1976|9|27}}&lt;ref name=&quot;Profile&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.asroma.com/en/teams/players-and-staff/francesco-totti |title=Francesco Totti|publisher=A.S. Roma|language=it|access-date=29 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180703163415/http://www.asroma.com/en/teams/players-and-staff/francesco-totti|archive-date=3 July 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| birth_place = {{tavalludJoyi|Rim}}, Italiya
| height = 1.80 m&lt;ref name=legaseriea&gt;{{cite web|url=http://www.legaseriea.it/it/giocatori/francesco-totti/TOTFR|title=Francesco Totti|publisher=Lega Serie A|language=it|access-date=21 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170713141907/https://www.legaseriea.it/it/giocatori/francesco-totti/TOTFR|archive-date=13 July 2017}}&lt;/ref&gt;
| position = [[Yarim himoyachi]], [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]]
| currentclub =
| youthyears1 = 1983–1984
| youthclubs1 = [[:en:Fortitudo-Pro Roma S.G.S.|Fortitudo]]
| youthyears2 = 1984–1986
| youthclubs2 = [[:en:A.S.D. Trastevere Calcio|Trastevere]]
| youthyears3 = 1986–1989
| youthclubs3 = [[:en:A.S. Lodigiani|Lodigiani]]
| youthyears4 = 1989–1993
| youthclubs4 = [[A.S. Roma|Roma]]
| yillar1 = 1993–2017
| klublar1 = [[A.S. Roma|Roma]]
| isht1 = 619&lt;!-- LEAGUE APPEARANCES ONLY --&gt;
| gollar1 = 250&lt;!-- LEAGUE GOALS ONLY --&gt;
| milliyyillar1 = 1992
| milliyjamoa1 = [[:en:Italy national under-16 football team|Italiya U15]]&lt;!--At that time U15 was equal to U16--&gt;
| milliyisht1 = 6
| milliygollar1 = 3
| milliyyillar2 = 1991–1992
| milliyjamoa2 = [[:en:Italy national under-17 football team|Italiya U16]]&lt;!--At that time U16 was equal to U17--&gt;
| milliyisht2 = 13
| milliygollar2 = 2
| milliyyillar3 = 1993–1995
| milliyjamoa3 = [[:en:Italy national under-19 football team|Italiya U18]] &lt;!--At that time U18 was equal to U19--&gt;
| milliyisht3 = 14
| milliygollar3 = 7
| milliyyillar4 = 1995–1997
| milliyjamoa4 = [[:en:Italy national under-21 football team|Italiya U21]]
| milliyisht4 = 8
| milliygollar4 = 4
| milliyyillar5 = 1997
| milliyjamoa5 = [[:en:Italy at the Olympics|Italiya U23]]
| milliyisht5 = 4
| milliygollar5 = 2
| milliyyillar6 = 1998–2007
| milliyjamoa6 = [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]]
| milliyisht6 = 58
| milliygollar6 = 9
}}
'''Francesco Totti''' (''talaffuzi: Franchesko Totti''; [[1976]]-yil [[27-sentyabr]] kuni [[Rim]], [[Italiya]]da tugʻilgan) — italiyalik professional sobiq [[futbolchi]].

== Yana qarang ==

* Butun faoliyatini bitta klubda oʻtkazgan futbolchilar roʻyxati
* Italiyadagi futbol rekordlari va statistikasi

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* Fernando Acitelli, ''Francesco Totti. Il tribuno di Porta Latina'', Arezzo, Limina, 2002. {{ISBN|88-86713-79-7}} (Francesco Totti. The tribune of Porta Latina) {{in lang|it}}
* Mario Sconcerti, ''La differenza di Totti'', Arezzo, Limina, 2004. {{ISBN|88-88551-45-X}} (The difference of Totti) {{in lang|it}}
* Francesco Bovaio, con Cristiano Ditta, ''Francesco Totti. Semplicemente numero dieci'', Milano, Giunti Editore, 2006. {{ISBN|88-09-04780-X}} (Francesco Totti. Simply number ten) {{in lang|it}}
* Massimo Cecchini, ''Francesco Totti. Vita, parole e impresse dell’ultimo gladiatore'', Roma, Aliberti, 2009. {{ISBN|88-7424-493-2}} (Totti. Life, words and feats of the last gladiator) {{in lang|it}}
* Tonino Cagnucci, ''Francesco Totti. dai politici al cuore'', Roma, Limina, 2010. {{ISBN|88-6041-056-8}} (Francesco Totti. From politicians to heart) {{in lang|it}}
* Gianluca Tino, ''L’invasione degli UltraTotti'', Roma, Eraclea, 2010. {{ISBN|88-88771-22-0}} (The invasion of UltraTotti) {{in lang|it}}
* Francesca Spaziani Testa, ''Francesco Totti minuto per minuto'', Firenze-San Casciano V.P, Castelvecchi, 2012. {{ISBN|88-7615-685-2}} (Francesco Totti minute by minute) {{in lang|it}}
* Francesco Costantini, ''Totteide. (Poema epico)'', Roma, Imprimatur, 2013. {{ISBN|88-6830-034-6}} (Totteide. Epic poem) {{in lang|it}}

== Havolalar ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{Official website|http://www.francescototti.com/}}
* {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20180703163415/http://www.asroma.com/en/teams/players-and-staff/francesco-totti |date=3 July 2018 |title=Francesco Totti profile at the official A.S. Roma website }}
* [http://www.legaseriea.it/it/giocatori/francesco-totti/TOTFR Lega Serie A profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170713141907/https://www.legaseriea.it/it/giocatori/francesco-totti/TOTFR |date=13 July 2017 }}
* [http://aic.football.it/scheda/202/totti-francesco.htm AIC profile] {{in lang|it}} {{dead link|date=March 2019}}
* {{ESPN FC|10293&lt;!-- /francesco-totti --&gt;}}
* [https://www.figc.it/it/nazionali/nazionali-in-cifre/dettaglio-convocato/?calciatoreId=43333&amp;squadraId=12 FIGC national team archive] {{in lang|it}}
* [http://www.italia1910.com/giocatori-partite-disputate.asp?Pagina=2&amp;IDGiocatore=632&amp;IDStagione=0&amp;IDCompetizione=0 Italia1910 profile] {{in lang|it}}
* {{FIFA player|165247}}
* {{UEFA player|15895|archive=20190414082145}}

{{Navboxes
|title= Italiya tarkiblari
|bg= #0066bc
|fg= white
|list1=
{{Italiya tarkibi 2000-yilgi UEFA Yevropa chempionati}}
{{Italiya tarkibi 2002-yilgi FIFA jahon chempionati}}
{{Italiya tarkibi 2004-yilgi UEFA Yevropa chempionati}}
{{Italiya tarkibi 2006-yilgi FIFA jahon chempionati}}
}}
{{Navboxes
|title=Awards
|bg=gold
|fg=navy
|list1=
{{UEFA Oltin butsa mukofoti sohiblari}}
{{FIFA 100}}
{{UEFA Prezidenti mukofoti}}
{{2006-yilgi FIFA Jahon chempionati ramziy terma jamoasi}}
{{2000-yilgi UEFA Yevropa chempionati ramziy terma jamoasi}}
{{Serie A yilning eng yaxshi futbolchisi}}
{{Italiyalik yilning eng yaxshi futbolchisi}}
{{Italiya futboli shon-sharaf zali}}
}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Totti, Francesco}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Italiyalik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:AS Roma futbolchilari]]
[[Turkum:Serie A futbolchilari]]
[[Turkum:Italiya erkaklar terma jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2000 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2004 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2002 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2006 oʻyinchilari]]
[[Turkum:Futbol boʻyicha jahon chempionlari]]
[[Turkum:FIFA 100]]
[[Turkum:Raqamlari muomaladan chiqarilgan futbolchilar]]
[[Turkum:UNICEFning yaxshi niyat elchilari]]


{{bio-stub}}</text>
      <sha1>6moa2nyjvy3vq2bwustzu9vuph8h3lr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dick Advocaat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23689</id>
    <revision>
      <id>5974268</id>
      <parentid>5734189</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:06:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7151" sha1="acr5wye06ffi0s7m1f9tqwxf5ucmj6n" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
| name = Dick Advocaat
| image = Dick Advocaat 2021.jpg
| caption = Advocaat in 2021
| full_name = Dirk Nicolaas Advocaat&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fsgc.sm/wp-content/uploads/2017/10/san-marino-olanda-0-7.pdf |title=FIFA World Cup: UEFA / Qualifying round: Group 2: ENG-HOL-NOR-POL-SMR-TUR |publisher=UEFA |page=1 |date=13 October 2017 |access-date=30 November 2022 |arxivsana=2022-12-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221207000454/https://www.fsgc.sm/wp-content/uploads/2017/10/san-marino-olanda-0-7.pdf }}&lt;/ref&gt;
| birth_date = {{birth date and age|1947|9|27|df=y}}&lt;ref name=&quot;worldfootball&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.worldfootball.net/player_summary/dick-advocaat/ |title=Dick Advocaat: Profile |website=worldfootball.net |date=31 July 2021 |publisher=HEIM:SPIEL |access-date=30 November 2022}}&lt;/ref&gt;
| birth_place = {{tavalludJoyi|Gaaga}}, Niderlandiya
| height = 1.70 m&lt;ref name=&quot;worldfootball&quot;/&gt;
| position = [[Yarim himoyachi|Tayanch yarim himoyachi]], [[Himoyachi (futbol)|markaziy himoyachi]]&lt;ref&gt;{{WorldFootball.net|dick-advocaat|Dick Advocaat}}&lt;/ref&gt;
| currentclub = [[Curaçao national football team|Curaçao]] (murabbiy)
| yillar1 = 1966–1973
| klublar1 = [[ADO Den Haag]]
| isht1 = 147
| gollar1 = 7
| yillar2 = 1967
| klublar2 = → [[San Francisco Golden Gate Gales|San Francisco Gales]] (loan)
| isht2 = 7
| gollar2 = 1
| yillar3 = 1973–1977
| klublar3 = [[Roda JC Kerkrade|Roda JC]]
| isht3 = 113
| gollar3 = 2
| yillar4 = 1977–1979
| klublar4 = [[VVV-Venlo]]
| isht4 = 74
| gollar4 = 6
| yillar5 = 1979
| klublar5 = [[Chicago Sting]]
| isht5 = 32
| gollar5 = 3
| yillar6 = 1979–1980
| klublar6 = [[ADO Den Haag]]
| isht6 = 11
| gollar6 = 1
| yillar7 = 1980
| klublar7 = [[Chicago Sting]]
| isht7 = 31
| gollar7 = 1
| yillar8 = 1980–1982
| klublar8 = [[Sparta Rotterdam]]
| isht8 = 61
| gollar8 = 6
| yillar9 = 1982–1983
| klublar9 = [[K. Berchem Sport]]
| isht9 = 10
| gollar9 = 0
| yillar10 = 1983–1984
| klublar10 = [[FC Utrecht|Utrecht]]
| isht10 = 39
| gollar10 = 0
| totalcaps = 525
| totalgoals = 27
| boshliqyillar1 = 1980–1984
| boshliqklublar1 = DSVP
| boshliqyillar2 = 1987
| boshliqklublar2 = [[Netherlands women's national football team|Netherlands (women)]]
| boshliqyillar3 = 1987–1989
| boshliqklublar3 = [[HFC Haarlem]]
| boshliqyillar4 = 1989–1991
| boshliqklublar4 = [[Schiedamse Voetbal Vereniging|SVV]]
| boshliqyillar5 = 1991–1992
| boshliqklublar5 = [[FC Dordrecht|Dordrecht]]
| boshliqyillar6 = 1992–1994
| boshliqklublar6 = [[Niderlandiya milliy futbol terma jamoasi|Niderlandiya]]
| boshliqyillar7 = 1994–1998
| boshliqklublar7 = [[PSV Eindhoven|PSV]]
| boshliqyillar8 = 1998–2001
| boshliqklublar8 = [[Rangers F.C.|Rangers]]
| boshliqyillar9 = 2002–2004
| boshliqklublar9 = [[Niderlandiya milliy futbol terma jamoasi|Niderlandiya]]
| boshliqyillar10 = 2004–2005
| boshliqklublar10 = [[Borussia Mönchengladbach]]
| boshliqyillar11 = 2005
| boshliqklublar11 = [[Birlashgan Arab Amirliklari milliy futbol terma jamoasi|Birlashgan Arab Amirliklari]]
| boshliqyillar12 = 2005–2006
| boshliqklublar12 = [[Janubiy Koreya milliy futbol terma jamoasi|Janubiy Koreya]]
| boshliqyillar13 = 2006–2009
| boshliqklublar13 = [[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit Saint Petersburg]]
| boshliqyillar14 = 2009–2010
| boshliqklublar14 = [[Belgiya milliy futbol terma jamoasi|Belgiya]]
| boshliqyillar15 = 2009–2010
| boshliqklublar15 = [[AZ Alkmaar|AZ]]
| boshliqyillar16 = 2010–2012
| boshliqklublar16 = [[Rossiya milliy futbol terma jamoasi|Rossiya]]
| boshliqyillar17 = 2012–2013
| boshliqklublar17 = [[PSV Eindhoven|PSV]]
| boshliqyillar18 = 2013–2014
| boshliqklublar18 = [[AZ Alkmaar|AZ]]
| boshliqyillar19 = 2014
| boshliqklublar19 = [[Serbiya milliy futbol terma jamoasi|Serbiya]]
| boshliqyillar20 = 2015
| boshliqklublar20 = [[Sunderland A.F.C.|Sunderland]]
| boshliqyillar21 = 2016–2017
| boshliqklublar21 = [[Fenerbahche]]
| boshliqyillar22 = 2017
| boshliqklublar22 = [[Niderlandiya milliy futbol terma jamoasi|Niderlandiya]]
| boshliqyillar23 = 2017–2018
| boshliqklublar23 = [[Sparta Rotterdam]]
| boshliqyillar24 = 2018–2019
| boshliqklublar24 = [[FC Utrecht|Utrecht]]
| boshliqyillar25 = 2019–2021
| boshliqklublar25 = [[Feyenoord]]
| boshliqyillar26 = 2021
| boshliqklublar26 = [[Iroq milliy futbol terma jamoasi|Iroq]]
| boshliqyillar27 = 2022–2023
| boshliqklublar27 = [[ADO Den Haag]]
| boshliqyillar28 = 2024–
| boshliqklublar28 = [[Kyurasao milliy futbol terma jamoasi|Kyurasao]]
}}
'''Dirk (Dick) Nicolaas Advocaat''' ({{IPA|nl|ˈdɪk ˌɑtfoːˈkaːt|-|Nl-Dick Advocaat.ogg}}) Nikolas Advokat''; [[1947]]-yil [[27-sentyabr]], [[Gollandiya|Gollandiyaning]] [[Gaaga]] shahrida tugʻilgan) — gollandiyalik [[Futbol|futbolchi]] ([[yarim himoyachi]]) va [[Murabbiy|futbol murabbiyi]], [[Rossiya milliy futbol terma jamoasi]] bosh murabbiyi.

Advocaat futbolchi va murabbiy sifatida muvaffaqiyatga erishdi, jumladan, Gollandiya terma jamoasida uchta o‘yin o‘tkazdi. U Niderlandiya va xorijda bir qator klublarga (jumladan, [[Rossiya milliy futbol terma jamoasi|Rossiya]]ning „[[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit Sankt-Peterburg]]“ klubiga, u bilan 2008-yilgi UEFA kubogi finalida g‘olib chiqqan), shuningdek, [[Janubiy Koreya milliy futbol terma jamoasi|Janubiy Koreya]], [[Belgiya milliy futbol terma jamoasi|Belgiya]] va [[Rossiya milliy futbol terma jamoasi|Rossiya]] kabi bir qator mamlakatlarning terma jamoalariga murabbiylik qilgan.


== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar == 
{{Commons category}}
* [http://jp.uefa.com/printoutfiles/competitions/supercup/2008/e/e_302814_pk.pdf UEFA profile, inc. former playing clubs (PDF file)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303194644/http://jp.uefa.com/printoutfiles/competitions/supercup/2008/e/e_302814_pk.pdf |date=3 March 2016 }}
* [http://nasljerseys.com/Players/A/Advocaat.Dick.htm nasljerseys.com NASL stats]
* [http://zenit-history.ru/trenery/243-trenery/nativ-language/2116-advokat-dik-eng Dick Advocaat stats at Zenit]

{{football-stub}}

{{Fenerbahçe SK murabbiylari}}
{{Rossiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{Birlashgan Arab Amirliklari milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{Janubiy Koreya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{Niderlandiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{Serbiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{FC Zenit Sankt-Peterburg murabbiylari}}
{{UEFA Yevropa ligasi chempion murabbiylari}}
{{Rinus Michels mukofoti}}
{{#invoke:Authority control|authorityControl}}

{{DEFAULTSORT:Advocaat, Dick}}
[[Turkum:1947-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Niderlandiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Erkaklar futbol markaziy himoyachilari]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:ADO Den Haag futbolchilari]]
[[Turkum:Sparta Rotterdam futbolchilari]]
[[Turkum:FC Utrecht futbolchilari]]
[[Turkum:Eredivisie futbolchilari]]
[[Turkum:Birlashgan Arab Amirliklari milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]
[[Turkum:Niderlandiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]
[[Turkum:Serbiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]</text>
      <sha1>acr5wye06ffi0s7m1f9tqwxf5ucmj6n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gʻallaorol tumani</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23774</id>
    <revision>
      <id>5974558</id>
      <parentid>5973823</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:32:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bolbekov Azamat</username>
        <id>247968</id>
      </contributor>
      <comment>G‘allaorol tumani</comment>
      <origin>5974558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8596" sha1="ot395e6mm0vaqm1su647ts70g2kid1g" xml:space="preserve">{{Maʼmuriy birlik
 |Rang1                         = {{rang|Oʻzbekiston}}
 |Oʻzbekcha nomi                = Gʻallaorol tumani
 |Asl nomi                      = 
 |Gerb                          = 
 |Bayroq                        = 
 |Gerb kengligi                 = 
 |Bayroq kengligi               = 
 |Gerb taʼrifi                  = 
 |Bayroq taʼrifi                = 
 |Mamlakat                      = [[Oʻzbekiston]]
 |Maqomi                        = [[Tuman]]
 |Tegishli hudud                = 
 |Tarkibida                     = [[Jizzax viloyati]]
 |Markazi                       = [[Gʻallaorol]]
 |Yirik shahari                 = 
 |Yirik shaharlari              = 
 |Asos solingan                 =
 |Bekor qilingan                = 
 |Rahbari                       = 
  |Rahbar ismi                  = 
 |Rahbari2                      = 
  |Rahbar ismi2                 = 
 |YAIM                          = 
  |YaIM yil                     = 
  |YAIM oʻrin                   = 
  |YAIM jon boshiga             = 
  |YAIM jon boshiga oʻrinda     = 
 |Til                           = 
 |Tillar                        = [[Oʻzbek tili|Oʻzbek]]
 |Aholi                         = 190 600 
  |Roʻyxatga olingan yil        = 
  |Aholi foizi                  = 
  |Aholi oʻrinda                = 
  |Zichligi                     = 
  |Zichlig joyi                 = 
  |Millatlar tarkibi            =  
  |Dinlar tarkibi               = [[Islom|musulmonlar]]
 |Maydoni                       =  
  |Maydon foizi                 = 
  |Yer maydoni                  = 
 |Yuqori balandligi             = 
 |Oʻrtacha balandligi           = 
 |Quyi balandligi               = 
 |Kengligi                      = 
 |Uzunligi                      = 
 |Xarita                        = G'allaorol tumani.png
 |Xarita oʻlchami               = 300
 |Maʼmuriy birlik xaritasi      = 
  |Xarita oʻlchami ае           = 
 |Soat mintaqasi                = [[UTC+5]]
 |Qisqacha                      = 
 |ISO                           = 
 |FIPS                          = 
 |Telefon kodi                  = 
 |Pochta indeksi                = 
 |Internet domeni               = 
 |Avtomobil raqami kodi         = 
 |Sayt                          = 
 |Commons                 = Gʻallaorol tumani
 |Izoh                          = 
}}
'''Gʻallaorol tumani''' — [[Jizzax viloyati|Jizzax viloyatidagi]] tuman. 1926-yil 29-sentabrda tashkil etilgan. 1931-yilgacha Yangiqoʻrgʻon tumani deb atalgan. Viloyatning gʻarbiy, janubi-gʻarbiy qismida joylashgan. Shimolidan Forish, sharqdan Jizzax, janubidan Baxmal tumanlari, janubi-gʻarb va gʻarbdan Samarqand viloyati bilan chegaradosh. Maydoni 2,0 ming km². Aholisi 128,1 ming kishi (2005). 1 shahar (Gʻallaorol), 2 shaharcha (Mar-jonbuloq, Qoʻytosh), 11 qishloq fu-qarolari yigʻini (1-may qishlogʻi yaʼni Gʻallakor Buloqboshi, Guliston, Oqtom, Qashqabuloq, [[G‘allaorol tumani Oqtosh MFY Oqtosh qishlog‘i|Oqtosh]], Sarbozor, Koʻkbuloq, [[Qarshi namozgohi|Ko‘kgumbaz]], Madaniyat, Mirzabuloq, Moʻltob, Mulkush, Tozaurugʻ, Qipchoqsoy, Gʻoʻbdin, Korizquduq, Naxroch) bor. Markazi — Gʻallaorol shahri.&lt;ref&gt;&quot;{{PAGENAME}}&quot; ''[[OʻzME]]''. [http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/Oʻzbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20Gʻ%20harfi.pdf Gʻ-harfi]{{Oʻlikhavola|date=yanvar 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;

== Tabiati ==
Tumanning markaziy va gʻarbiy qismi tekislik, shimoliy va shimoli-gʻarbiy qismi qir, baland adir va togʻlardan iborat. Shim.dan Nurota tizmalari, sharqsan Molguzar togʻi bilan oʻralgan. Tuman hududining katta qismi uning markaziy qismidan shimoliga 350400 m dan 1600-1900 m gacha koʻtarilib boruvchi tekislik. Tekislik Nurota togʻi etaklarigacha davom etadi. Foydali qazilmalarl.sh qoʻrgʻo-shin, rux, oltin, volfram. mahalliy ahamiyatga ega boʻlgan qum, shagʻal, gips, granit, ohaktosh va boshqa turli qurilish materiallari mavjud, shifobaxsh mineral suv manbai bor. Iklimi keskin kontinental, yozi quruq, qishi sovuq. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi −2°, iyulniki 32°. Yillik yogʻin 326&amp;nbsp;mm. Vegetatsiya davri 240 kun. Tuproqlari sariq tuproq, lyosslardan iborat. Markaziy va shimolily qismidagi adirlarning tuprogʻi lyoss ustida hosil boʻlgan boʻz, och boʻz, tipik boʻz tuproq. Soylik, jar koʻp. Tuman hududidan Sangzor daryosi oqib oʻtadi. Yovvoyi oʻsimliklardan qoʻngʻirbosh, rang, yal-piz, lola, lolaqizgʻaldoq, iloq, qiyoq, shoʻra, shuvoq, yantoq, naʼmatak, zira, zirk va boshqa oʻsadi. Yovvoyi hayvonlardan boʻri, tulki, qobon, chiyaboʻri, arxar, quyon; sudralib yuruvchilardan tosh-baqa, zaharli ilonlar, echkemar, kal-takesaklar; kemiruvchilardan kala-mush, yumronqoziq, dala sichqoni; qushlardan burgut, tuvaloq, bedana, qirgʻovul, kaklik, kaptar yashaydi; suv havzalarida turli baliqlar uchraydi.

== Aholisi ==
Aholisi, asosan, oʻzbeklar, shuningdek, tojik, tatar, rus va boshqa mil-lat vakillari ham yashaydi. Aholining oʻrtacha zichligi 1&amp;nbsp;km²ga 61,9 kishi. Shahar aholisi 32,2 ming kishi, qishloq aholisi 91,6 ming kishi.

Iqtisodiyoti va Tarixi
Gʻallaorol tumanida Marjonbuloq va Qoʻytosh volfram-molibden konlari, meva-konserva, sharob ishlab chiqarish korxonasi, parrandachilik aksiyadorlik birlashmasi, avtokorxona, MTP, sutni qayta ishlash, qishloq xoʻjaligi texnikasini taʼmirlash, paxta tozalash, gʻisht zavodlari bor. 230 ga yaqin firma, oʻrta biznes, kichik korxona, mikrofirmalar faoliyat koʻrsatadi. „Gʻallaorol — Iordaniya“, „Gʻallaorol — Turkiya“, „Gʻallaorol — Belogorsk“, „Vollastonit“ (Qoʻytoshda) qoʻshma korxonalari ishlab turibdi.

Qishloq xoʻjaligida gʻallachilik, bogʻdorchilik, tokchilik, chorvachilik (shu jumladan, qorakoʻlchilik) rivojlangan. Ekin maydonlariga don, sabzavot, kartosh-ka, poliz va ozuqa ekinlari ekiladi. Shirkat, fermer xoʻjaliklari, oʻrmon xoʻjaligi ilmiy ishlab chiqarish birlashmasi, urugʻchilik firmasi va boshqa bor. Tumandagi jamoa va shaxsiy xoʻjaliklarda qoramol, qoʻy va echki, parran-da, yilqi boqiladi. Tuman hududidagi kanallar uz. 76&amp;nbsp;km, zovurlar uz. 106,6&amp;nbsp;km.

90 ga yaqin umumiy taʼlim, bolalar musiqa maktablari, kasb-hunar kollejlari, tuman markaziy kutubxonasi va uning 33 ta tarmogʻi (244 ming nusxa asar), 11 madaniyat uyi, 15 klub muassasasi mavjud. „Oltin boshoq“ ashula va raqs, „Gashtak“ folklor-et-nografik dastalari faoliyat koʻrsatadi. Stadion, sport zallari va boshqa sport inshootlari bor. Tuman markaziy kasalxonasi (520 oʻrin), 4 poliklinika, tugʻruqxona, 55 feldsher-akusherlik punkti, 10 qishloq-vrachlik am-bulatoriyasi, dorixonalar aholiga xizmat koʻrsatadi. Tuman hududidan Katta Oʻzbekiston trakti va temir yoʻl oʻtgan. Tuman markazidan Toshkent, Samarqand, Jizzax shahri lari, viloyatning Baxmal, Gagarin, Paxtakor, Doʻstlik shaharlariga avtobuslar qatnaydi. Tezyu-rar Toshkent — Samarqand elektr poyezdi tuman hududidan oʻtadi.

&lt;!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri --&gt;

Tuman tarkibida 11 qishloq fuqarolar yigʻini (Gʻubdun, Ittifoq, Kipchoqsuv, Koʻkbuloq, Madaniyat, Mirzabuloq, Buloqboshi, Guliston, Tozaurugʻ, Moltob, Mulkush), 2 shahar (Marjonbuloq, Gʻallaorol), 1 shaharcha (Qoʻytosh) mavjud. Markazi — [[Gʻallaorol shahri]]. Aholisi asosan oʻzbeklar; ruslar, tatarlar va boshqa millat vakillari. Aholining oʻrtacha zichligi 1 kvadrat kilometrga 19 kishi. Gʻallaorol tumanining markaziy va gʻarbiy qismi tekislik, shimoliy va shimoli-gʻarbiy qismi qir, baland adir va togʻlardan iborat. Shimoldan Nurota tizmalari, sharqdan Molguzar togʻi bilan oʻralgan. Gʻallaorol hududining katta qismini uning markaziy qismidan shimolga 380-400 metrdan 1600-1900 metrgacha koʻtarilob boruvchi lyoss va sariq tuproqli qatlamdan iborat tekislik pasttekislik tashkil qiladi. [[Sangzor]] daryosi xosil qilgan bu tekislik Nurota togʻ etaklariga borib taqaladi.

Tuman zamini turli hil foydali qazilmalar — [[qoʻrgʻoshin]], [[rux]], [[oltin]], [[volfram]] singari yer osti maʼdanlarga nihoyatda boy. Mahalliy axamiyatga ega boʻlgan [[qum]], [[shagʻal]], [[ganch]], [[granit]], [[ohaktosh]] va boshqa hil qurilish materiallari ham mavjud. Tumanda shifobaxsh mineral suv manbai bor. Iqlimi keskin kontinental, yozi quriq, qishi sovuq.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://foto-planeta.com/np/152520/gallyaaral.html Gʻallaorol haqida foto-planeta.com saytida (rus)]

{{OʻzME}}
{{Jizzax viloyati}}

[[Turkum:Jizzax viloyati tumanlari]]
[[Turkum:Gʻallaorol tumani]]</text>
      <sha1>ot395e6mm0vaqm1su647ts70g2kid1g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xavi (1980-yilda tugʻilgan futbolchi)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25705</id>
    <revision>
      <id>5974240</id>
      <parentid>5779886</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T03:39:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>AnvarxonM [[Xavi]] sahifasini [[Xavi (1980-yilda tugʻilgan futbolchi)]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>5779886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7028" sha1="3lcl9yxqyggziasux6yvjq68qjx53ju" xml:space="preserve">{{futbolchi
| name = Xavi Hernández
| image = Xavi 13981129001173637176666027076571.jpg
| caption = Xavi managing [[Al Sadd SC|Al Sadd]] in 2020
| full_name = Xavier Hernández Creus&lt;ref name=fifalist&gt;{{cite web|title=FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players|url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616010702/http://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf|url-status=dead|archive-date=16 June 2010|publisher=Fédération Internationale de Football Association (FIFA)|access-date=13 September 2013|page=29|date=4 June 2010}}&lt;/ref&gt;
| birth_date = {{birth date and age|1980|1|25|df=y}}&lt;ref name=fifalist/&gt;
| birth_place = {{tavalludJoyi|Terrassa}}, 	[[Ispaniya]]
| height = {{height|m=1.7}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=Xavi |url=http://www.fcbarcelona.com/football/first-team/staff/players/xavi |publisher=FC Barcelona |access-date=9 June 2018 |archive-date=22 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150422020600/http://www.fcbarcelona.com/football/first-team/staff/players/xavi |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| position = [[Yarim himoyachi]]
| currentclub = 
| youthyears1 = 1991—1997
| youthclubs1 = [[FC Barcelona|Barcelona]]
| yillar1 = 1997—1999
| klublar1 = [[FC Barcelona B|Barcelona B]]
| isht1 = 55
| gollar1 = 3
| yillar2 = 1998—2015
| klublar2 = [[FC Barcelona|Barcelona]]
| isht2 = 505
| gollar2 = 58
| yillar3 = 2015—2019
| klublar3 = [[Al Sadd SC|Al Sadd]]
| isht3 = 82
| gollar3 = 20
| totalcaps = 642
| totalgoals = 81
| milliyyillar1 = 1997
| milliyjamoa1 = [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi (17 yoshgacha)|Ispaniya U17]]
| milliyisht1 = 10
| milliygollar1 = 2
| milliyyillar2 = 1997—1998
| milliyjamoa2 = [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi (18 yoshgacha)|Ispaniya U18]]
| milliyisht2 = 10
| milliygollar2 = 0
| milliyyillar3 = 1998—2014
| milliyjamoa3 = [[Kataloniya milliy futbol terma jamoasi|Kataloniya]]
| milliyisht3 = 12
| milliygollar3 = 2
| milliyyillar4 = 1999
| milliyjamoa4 = [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|Ispaniya U20]]
| milliyisht4 = 6
| nationalgoals4 = 2
| milliyyillar5 = 1998—2001
| milliyjamoa5 = [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi (21 yoshgacha)|Ispaniya U21]]
| milliyisht5 = 26
| milliygollar5 = 7
| milliyyillar6 = 2000
| milliyjamoa6 = [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)|Ispaniya U23]]
| milliyisht6 = 6
| milliygollar6 = 2
| milliyyillar7 = 2000—2014
| milliyjamoa7 = [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi|Ispaniya]]
| milliyisht7 = 133
| milliygollar7 = 13
| boshliqyillar1 = 2019—2021
| boshliqklublar1 = [[Al Sadd SC|Al Sadd]]
| boshliqyillar2 = 2021—2024
| boshliqklublar2 = [[FC Barcelona|Barcelona]]
}}
'''Xavier „Xavi“ Hernández i Creus''' ({{talaffuz|Savye Shavi Ernandes i Kreush}};&lt;ref&gt;[[Katalancha]] '''Shavi''', [[ispancha]] '''Chavi''' aytiladi.&lt;/ref&gt; [[1980]]-yilning [[25-yanvar]], [[Terrassa]]) [[Ispaniya]]lik sobiq futbolchi. [[Barselona (futbol klubi)|Barselona]] klubining va [[Ispaniya milliy futbol jamoasi]]ning yarim himoyachisi. [[UEFA Chempionlar Ligasi]]ning uchkarra gʻolibi.

== Klublardagi faoliyati ==
Kataloniyaning [[Barselona (futbol klubi)|Barselona]] akademiyasi tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. U 1991-1997-yillar davomida Kataloniya klubining ikkinchi jamoasi sharafini himoya qilgan.

1998-yildan to 2015-yilga qadar Barselonaning bosh jamoasida faoliyat yuritib 505 oʻyinda harakat qilgan.

2015-yildan boshlab esa erkin agent sifatida Qatarning Al-[[Al Sadd SC|Sad]] jamoasi aʼzosiga aylangan. Futbolchilik faoliyatini osiyoda yakunlagan yarim himoyachi oradan qisqa fursat oʻtib aynan shu jamoaning bosh murabbiyi etib tayinlangan.

== Halqaro maydondagi faoliyati ==
=== Jahon chempionati 2010 ===
=== Xalqaro statistika ===
''2011-yil 9-avgustidagi maʼlumotnoma boʻyicha''

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
! Jamoa !! Fasl !! Match !! Gol
|-
|rowspan=&quot;11&quot; valign=&quot;center&quot;|[[Ispaniya milliy futbol jamoasi|Ispaniya]]
| 2000–01 || 1 || 0
|-
| 2001–02 || 5 || 0
|-
| 2002–03 || 8 || 0
|-
| 2003–04 || 5 || 0
|-
| 2004–05 || 8 || 1
|-
| 2005–06 || 13 || 1
|-
| 2006–07 || 7 || 1
|-
| 2007–08 || 16 || 4
|-
| 2008–09 || 14 || 1
|-
| 2009–10 || 17 || 0
|-
| 2010–11 || 5 || 2
|-
! colspan=&quot;2&quot; | '''Barchasi''' !! 101 !! 10
|}

== Unvonlari ==
== Eslatmalar ==
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
{{Commons category}}
* [https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/staff/2345156/xavi Xavi] at the FC Barcelona website
* [https://www.laliga.com/en-GB/player/xavi-hernandez Xavi] at the La Liga website
* [https://www.bdfutbol.com/en/p/j2650.html?cat=SEL National team data] at BDFutbol
* {{NFT player|6247}}
* {{UEFA player|35018}}
* {{FIFA player|177855}}
* {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110301201450/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/players/player=177855/index.html |date=1 March 2011 |title=2010 FIFA World Cup profile (fifa.com) }}

{{bio-stub}}
{{Navboxes
| title = Ispaniya terma jamoasi tarkibi
| bg = #C60B1E
| fg = #FFC400
| bordercolor = #000033
| list1 = 
}}
{{Navboxes
| title = Murabbiylik lavozimlari
| list1 = 
}}
{{Navboxes
| title = Mukofotlar
| bg = Gold
| fg = Black
| list1 = 
{{Oltin toʻp orzular jamoasi}}
{{IFFHS barcha davrlarning Yevropadagi erkaklar boʻyicha orzular jamoasi}}
{{IFFHS barcha davrlarning Jahondagi erkaklar boʻyicha orzular jamoasi}}
{{Premi Barça Jugadors}}
}}
{{Portal bar|Futbol|Ispaniya}}
{{Authority control}}

[[Turkum:1980-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Ispaniyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:FC Barcelona Atlètic oʻyinchilari]]
[[Turkum:FC Barcelona futbolchilari]]
[[Turkum:Al Sadd SC futbolchilari]]
[[Turkum:Segunda División B oʻyinchilari]]
[[Turkum:Segunda División futbolchilari]]
[[Turkum:La Liga oʻyinchilari]]
[[Turkum:Qatar Yulduzlar Ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:UEFA Chempionlar ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar]]
[[Turkum:Ispaniya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2002 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2006 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2010 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2014 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2004 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2008 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2012 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Konfederatsiyalar kubogi 2009 futbolchilari]]
[[Turkum:FIFA Konfederatsiyalar kubogi 2013 futbolchilari]]
[[Turkum:Olimpiyada medalini olgan futbolchilar]]
[[Turkum:UEFA Yevropa chempionatida gʻolib boʻlgan oʻyinchilar]]
[[Turkum:Ispaniyalik muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:FIFA erkaklar markaziy klubi]]
[[Turkum:Qatardagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Ispaniyalik futbol murabbiylari]]
[[Turkum:Al Sadd SC murabbiylari]]
[[Turkum:FC Barcelona murabbiylari]]
[[Turkum:Futbol boʻyicha jahon chempionlari]]</text>
      <sha1>3lcl9yxqyggziasux6yvjq68qjx53ju</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974256</id>
      <parentid>5974240</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T03:50:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7056" sha1="ou1qmvjetn9y872b41lz2g3b7m6v3aq" xml:space="preserve">{{futbolchi
| name = Xavi Hernández
| image = Xavi 13981129001173637176666027076571.jpg
| caption = Xavi managing [[Al Sadd SC|Al Sadd]] in 2020
| full_name = Xavier Hernández Creus&lt;ref name=fifalist&gt;{{cite web|title=FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players|url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616010702/http://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf|url-status=dead|archive-date=16 June 2010|publisher=Fédération Internationale de Football Association (FIFA)|access-date=13 September 2013|page=29|date=4 June 2010}}&lt;/ref&gt;
| birth_date = {{birth date and age|1980|1|25|df=y}}&lt;ref name=fifalist/&gt;
| birth_place = {{tavalludJoyi|Terrassa}}, 	[[Ispaniya]]
| height = {{height|m=1.7}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=Xavi |url=http://www.fcbarcelona.com/football/first-team/staff/players/xavi |publisher=FC Barcelona |access-date=9 June 2018 |archive-date=22 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150422020600/http://www.fcbarcelona.com/football/first-team/staff/players/xavi |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| position = [[Yarim himoyachi]]
| currentclub = 
| youthyears1 = 1991—1997
| youthclubs1 = [[FC Barcelona|Barcelona]]
| yillar1 = 1997—1999
| klublar1 = [[FC Barcelona B|Barcelona B]]
| isht1 = 55
| gollar1 = 3
| yillar2 = 1998—2015
| klublar2 = [[FC Barcelona|Barcelona]]
| isht2 = 505
| gollar2 = 58
| yillar3 = 2015—2019
| klublar3 = [[Al Sadd SC|Al Sadd]]
| isht3 = 82
| gollar3 = 20
| totalcaps = 642
| totalgoals = 81
| milliyyillar1 = 1997
| milliyjamoa1 = [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi (17 yoshgacha)|Ispaniya U17]]
| milliyisht1 = 10
| milliygollar1 = 2
| milliyyillar2 = 1997—1998
| milliyjamoa2 = [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi (18 yoshgacha)|Ispaniya U18]]
| milliyisht2 = 10
| milliygollar2 = 0
| milliyyillar3 = 1998—2014
| milliyjamoa3 = [[Kataloniya milliy futbol terma jamoasi|Kataloniya]]
| milliyisht3 = 12
| milliygollar3 = 2
| milliyyillar4 = 1999
| milliyjamoa4 = [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|Ispaniya U20]]
| milliyisht4 = 6
| nationalgoals4 = 2
| milliyyillar5 = 1998—2001
| milliyjamoa5 = [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi (21 yoshgacha)|Ispaniya U21]]
| milliyisht5 = 26
| milliygollar5 = 7
| milliyyillar6 = 2000
| milliyjamoa6 = [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)|Ispaniya U23]]
| milliyisht6 = 6
| milliygollar6 = 2
| milliyyillar7 = 2000—2014
| milliyjamoa7 = [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi|Ispaniya]]
| milliyisht7 = 133
| milliygollar7 = 13
| boshliqyillar1 = 2019—2021
| boshliqklublar1 = [[Al Sadd SC|Al Sadd]]
| boshliqyillar2 = 2021—2024
| boshliqklublar2 = [[FC Barcelona|Barcelona]]
}}
'''Xavier „Xavi“ Hernández i Creus''' ({{talaffuz|Savye Shavi Ernandes i Kreush}};&lt;ref&gt;[[Katalancha]] '''Shavi''', [[ispancha]] '''Chavi''' aytiladi.&lt;/ref&gt; [[1980]]-yilning [[25-yanvar]], [[Terrassa]]) [[Ispaniya]]lik sobiq futbolchi. [[Barselona (futbol klubi)|Barselona]] klubining va [[Ispaniya milliy futbol jamoasi]]ning yarim himoyachisi. [[UEFA Chempionlar Ligasi]]ning uchkarra gʻolibi.

== Klublardagi faoliyati ==
Kataloniyaning [[Barselona (futbol klubi)|Barselona]] akademiyasi tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. U 1991-1997-yillar davomida Kataloniya klubining ikkinchi jamoasi sharafini himoya qilgan.

1998-yildan to 2015-yilga qadar Barselonaning bosh jamoasida faoliyat yuritib 505 oʻyinda harakat qilgan.

2015-yildan boshlab esa erkin agent sifatida Qatarning Al-[[Al Sadd SC|Sad]] jamoasi aʼzosiga aylangan. Futbolchilik faoliyatini osiyoda yakunlagan yarim himoyachi oradan qisqa fursat oʻtib aynan shu jamoaning bosh murabbiyi etib tayinlangan.

== Halqaro maydondagi faoliyati ==
=== Jahon chempionati 2010 ===
=== Xalqaro statistika ===
''2011-yil 9-avgustidagi maʼlumotnoma boʻyicha''

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
! Jamoa !! Fasl !! Match !! Gol
|-
|rowspan=&quot;11&quot; valign=&quot;center&quot;|[[Ispaniya milliy futbol jamoasi|Ispaniya]]
| 2000–01 || 1 || 0
|-
| 2001–02 || 5 || 0
|-
| 2002–03 || 8 || 0
|-
| 2003–04 || 5 || 0
|-
| 2004–05 || 8 || 1
|-
| 2005–06 || 13 || 1
|-
| 2006–07 || 7 || 1
|-
| 2007–08 || 16 || 4
|-
| 2008–09 || 14 || 1
|-
| 2009–10 || 17 || 0
|-
| 2010–11 || 5 || 2
|-
! colspan=&quot;2&quot; | '''Barchasi''' !! 101 !! 10
|}

== Unvonlari ==
== Eslatmalar ==
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
{{Commons category}}
* [https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/staff/2345156/xavi Xavi] at the FC Barcelona website
* [https://www.laliga.com/en-GB/player/xavi-hernandez Xavi] at the La Liga website
* [https://www.bdfutbol.com/en/p/j2650.html?cat=SEL National team data] at BDFutbol
* {{NFT player|6247}}
* {{UEFA player|35018}}
* {{FIFA player|177855}}
* {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110301201450/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/players/player=177855/index.html |date=1 March 2011 |title=2010 FIFA World Cup profile (fifa.com) }}

{{bio-stub}}
{{Navboxes
| title = Ispaniya terma jamoasi tarkibi
| bg = #C60B1E
| fg = #FFC400
| bordercolor = #000033
| list1 = 
}}
{{Navboxes
| title = Murabbiylik lavozimlari
| list1 = 
{{Al Sadd SC murabbiylari}}
}}
{{Navboxes
| title = Mukofotlar
| bg = Gold
| fg = Black
| list1 = 
{{Oltin toʻp orzular jamoasi}}
{{IFFHS barcha davrlarning Yevropadagi erkaklar boʻyicha orzular jamoasi}}
{{IFFHS barcha davrlarning Jahondagi erkaklar boʻyicha orzular jamoasi}}
{{Premi Barça Jugadors}}
}}
{{Portal bar|Futbol|Ispaniya}}
{{Authority control}}

[[Turkum:1980-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Ispaniyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:FC Barcelona Atlètic oʻyinchilari]]
[[Turkum:FC Barcelona futbolchilari]]
[[Turkum:Al Sadd SC futbolchilari]]
[[Turkum:Segunda División B oʻyinchilari]]
[[Turkum:Segunda División futbolchilari]]
[[Turkum:La Liga oʻyinchilari]]
[[Turkum:Qatar Yulduzlar Ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:UEFA Chempionlar ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar]]
[[Turkum:Ispaniya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2002 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2006 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2010 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2014 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2004 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2008 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2012 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Konfederatsiyalar kubogi 2009 futbolchilari]]
[[Turkum:FIFA Konfederatsiyalar kubogi 2013 futbolchilari]]
[[Turkum:Olimpiyada medalini olgan futbolchilar]]
[[Turkum:UEFA Yevropa chempionatida gʻolib boʻlgan oʻyinchilar]]
[[Turkum:Ispaniyalik muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:FIFA erkaklar markaziy klubi]]
[[Turkum:Qatardagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Ispaniyalik futbol murabbiylari]]
[[Turkum:Al Sadd SC murabbiylari]]
[[Turkum:FC Barcelona murabbiylari]]
[[Turkum:Futbol boʻyicha jahon chempionlari]]</text>
      <sha1>ou1qmvjetn9y872b41lz2g3b7m6v3aq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Granollers</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50518</id>
    <revision>
      <id>5974228</id>
      <parentid>5707028</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T01:47:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>58913</id>
      </contributor>
      <comment>1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5974228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2886" sha1="1jd65igdccjfzg2t2yx4i7dpdw9e83h" xml:space="preserve">{{Manbasiz|sana=sentyabr 2024}}
{{Bilgiquti aholi punkti
| nomi = Granollers
| mavqe = shahar
| mamlakat = Ispaniya
| mintaqa turi = Avtonom jamoat
| mintaqa = Kataloniya{{!}}Kataloniya
| jadvalda mintaqa = Kataloniya{{!}}Kataloniya
| tuman turi = Ispaniya provinsiyalari{{!}}Provinsiya
| tuman = Barselona (provinsiya){{!}}Barselona
| jadvalda tuman = Barselona (provinsiya){{!}}Barselona
| jamoat turi =Ispaniya tumanlari{{!}}Tuman
| jamoat = Vallès Oriental
| jadvalda jamoat = Vallès Oriental
| qaram = 
| gerb = 
| bayroq = 
 | lat_dir = N | lat_deg = 41 | lat_min = 37 | lat_sec = 0
 | lon_dir = E | lon_deg = 2 | lon_min = 18 | lon_sec = 0
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 
| mintaqa xaritasi oʻlchami = 
| tuman xaritasi oʻlchami = 
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| ichki bolinishi = 
| rahbar turi = Mer
| rahbar = 
| asos solingan = 
| ilk eslatilishi = 
| avvalgi nomlari = 
| qachondan beri = 
| maydon = 14,9
| balandlik turi = Balandlik
| AP markazi balandligi = 148
| iqlim = 
| rasmiy til = 
| aholi = 59691
| sanalgan yil = 2010
| zichlik = 
| aglomeratsiya = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib = 
| etnoxronim = Granollerino
| vaqt mintaqasi = +1
| DST = bor
| telefon kodi = 
| pochta indeksi = 
| pochta indekslari = 0840x (x= 0, 1 o 2)
| avtomobil kodi = 
| identifikator turi = 
| raqamli identifikator = 
| Commons turkumi = Granollers
| sayt = http://www.granollers.cat/
| sayt tili = es
}}
'''Granollers''' — [[Ispaniya]]ning [[Kataloniya]] mintaqasida joylashgan shahar. [[Barselona (provinsiya)|Barselona]] provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 14,9&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Aholisi — 59691 kishi (2010).
== Havolalar ==
* [http://www.granollers.cat/ Rasmiy sayti]
* [http://www.granollers.cat Ajuntament de Granollers]
* [http://www.guia-granollers.com Guia de Granollers] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20080214141528/http://www.guia-granollers.com/ |date=2008-02-14 }}
* [http://www.bmgranollers.org Balonmano Granollers] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20180830225100/https://www.bmgranollers.org/ |date=2018-08-30 }}
* [http://www.iesemt.com Escola Municipal de Treball de Granollers] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20121023220149/http://www.iesemt.com/ |date=2012-10-23 }}
* [http://www.esportclubgranollers.com Esport Club Granollers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071008062807/http://www.esportclubgranollers.com/ |date=2007-10-08 }}
* [http://www.atleticdelvalles.cat Club de Futbol Atlètic del Vallès] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060818073057/http://atleticdelvalles.cat/ |date=2006-08-18 }}
* [http://www.blancsiblaus.cat Festa Major de Granollers]

[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]  [[Turkum:Ispaniya shaharlari]]

{{Barselona (provinsiya)}}
{{spain-geo-stub}}
{{Tashqi havolalar}}</text>
      <sha1>1jd65igdccjfzg2t2yx4i7dpdw9e83h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grijota</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55850</id>
    <revision>
      <id>5974261</id>
      <parentid>5707038</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:03:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>58913</id>
      </contributor>
      <comment>1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5974261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2836" sha1="2it6fy5r5m6mc08lngru4nqdgyi41u8" xml:space="preserve">{{Manbasiz|sana=sentyabr 2024}}
{{Orphan|date=avgust 2024}}

{{Bilgiquti aholi punkti
| nomi = Grijota
| mavqe = [[Munisipalitet]]
| mamlakat = Ispaniya
| mintaqa turi = Avtonom jamoat
| mintaqa = Castilla y León{{!}}Castilla y León
| jadvalda mintaqa = Castilla y León{{!}}Castilla y León
| tuman turi = Ispaniya provinsiyalari{{!}}Provinsiya
| tuman = Palencia (provinsiya){{!}}Palencia
| jadvalda tuman = Palencia (provinsiya){{!}}Palencia
| jamoat turi =Ispaniya tumanlari{{!}}Tuman
| jamoat = Tierra de Campos
| jadvalda jamoat = Tierra de Campos
| qaram = 
| gerb = Escudo de Grijota.svg
| bayroq = Bandera de Grijota.svg
 | lat_dir = N | lat_deg = 42 | lat_min = 3 | lat_sec = 0
 | lon_dir = W | lon_deg = 4 | lon_min = 35 | lon_sec = 0
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 
| mintaqa xaritasi oʻlchami = 
| tuman xaritasi oʻlchami = 
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| ichki bolinishi = 
| rahbar turi = Mer
| rahbar = 
| asos solingan = 
| ilk eslatilishi = 
| avvalgi nomlari = 
| qachondan beri = 
| maydon = 28,58
| balandlik turi = Balandlik
| AP markazi balandligi = 722
| iqlim = 
| rasmiy til = 
| aholi = 1703
| sanalgan yil = 2010
| zichlik = 
| aglomeratsiya = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib = 
| etnoxronim = 
| vaqt mintaqasi = +1
| DST = bor
| telefon kodi = 
| pochta indeksi = 
| pochta indekslari = 34192
| avtomobil kodi = 
| identifikator turi = 
| raqamli identifikator = 
| Commons turkumi = 
| sayt = 
| sayt tili = 
}}
'''Grijota''' — [[Ispaniya]]ning [[Castilla y León]] mintaqasida joylashgan munisipalitet. [[Palencia (provinsiya)|Palencia]] provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 28,58&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Aholisi — 1703 kishi (2010).
== Havolalar ==
* [http://grijota.dip-palencia.es Ayuntamiento de Grijota]
* [http://web.dip-palencia.es/vidaycalidad/vidaycalidad.htm Programa Vida y Calidad.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080204202310/http://web.dip-palencia.es/vidaycalidad/vidaycalidad.htm |date=2008-02-04 }}
* [http://www.alimentosdepalencia.es/html/pags/inicio.asp?idcategoria=1 Alimentos de Palencia.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080213214140/http://www.alimentosdepalencia.es/html/pags/inicio.asp?idcategoria=1 |date=2008-02-13 }}
* [http://www.mapa.es/es/alimentacion/pags/Denominacion/consulta.asp Denominaciones de Origen en Castilla y León] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20110306042138/http://www.mapa.es/es/alimentacion/pags/denominacion/consulta.asp |date=2011-03-06 }}
* [http://www.grijotagolf.com Campo de Golf de Grijota] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20170915212823/http://grijotagolf.com/ |date=2017-09-15 }}

{{Tashqi havolalar}}

[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]  [[Turkum:Ispaniya shaharlari]]


{{spain-geo-stub}}</text>
      <sha1>2it6fy5r5m6mc08lngru4nqdgyi41u8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roberto Mancini</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65765</id>
    <revision>
      <id>5974237</id>
      <parentid>5731372</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T03:20:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5974237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6722" sha1="iecy0uyd2ybz2fun1ecs29ocw49wd1m" xml:space="preserve">{{Futbolchi
 | name               = Roberto Mancini
 | image              = Roberto Mancini Saudi Arabia-South Korea match 2023 AFC Asian Cup.jpg
 | caption            = Mancini (2024-yil)
 | full_name          = Roberto Mancini&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/6901/files/allegati/6917/cu131.pdf|title=Comunicato Ufficiale N. 131|trans-title=Official Press Release No. 131|publisher=Lega Serie A|page=4|date=21 January 2016|access-date=11 December 2020|language=it|arxivsana=2020-12-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201211002704/http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/6901/files/allegati/6917/cu131.pdf}}&lt;/ref&gt;
 | birth_date         = {{birth date and age|1964|11|27|df=y}}&lt;ref&gt;{{Hugman|13067|access-date=11 December 2020}}&lt;/ref&gt;
 | birth_place        = [[Jesi]], Italiya
 | height             = 1.79 m&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rsssf.org/players/mancinidata.html|title=Roberto Mancini - Goals in Serie A|website=[[RSSSF]]|access-date=13 March 2020}}&lt;/ref&gt;
 | position           = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]]
 | yillar1            = 1980—1982
 | klublar1           = [[:en:Bologna F.C. 1909|Bologna]]
 | isht1              = 30
 | gollar1            = 9
 | yillar2            = 1982—1997
 | klublar2           = [[:en:U.C. Sampdoria|Sampdoria]]
 | isht2              = 424
 | gollar2            = 132
 | yillar3            = 1997—2001
 | klublar3           = [[SS Lazio|Lazio]]
 | isht3              = 87
 | gollar3            = 15
 | yillar4            = 2001
 | klublar4           = {{Ijara}} [[Leicester City F.C.|Leicester City]]
 | isht4              = 4
 | gollar4            = 0
 | totalcaps          = 545
 | totalgoals         = 156
 | nationalyears1     = 1982—1986
 | nationalteam1      = [[:en:Italy national under-21 football team|Italiya U21]]
 | nationalcaps1      = 26
 | nationalgoals1     = 9
 | nationalyears2     = 1984—1994
 | nationalteam2      = [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]]
 | nationalcaps2      = 36
 | nationalgoals2     = 4
 | boshliqyillar1     = 2001—2002
 | boshliqklublar1    = [[:en:ACF Fiorentina|Fiorentina]]
 | boshliqyillar2     = 2002—2004
 | boshliqklublar2    = [[SS Lazio|Lazio]]
 | boshliqyillar3     = 2004—2008
 | boshliqklublar3    = [[Inter Milan]]
 | boshliqyillar4     = 2009—2013
 | boshliqklublar4    = [[Manchester City F.C.|Manchester City]]
 | boshliqyillar5     = 2013—2014
 | boshliqklublar5    = [[Galatasaroy (futbol klubi)|Galatasaray]]
 | boshliqyillar6     = 2014—2016
 | boshliqklublar6    = [[Inter Milan]]
 | boshliqyillar7     = 2017—2018
 | boshliqklublar7    = [[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit Saint Petersburg]]
 | boshliqyillar8     = 2018—2023
 | boshliqklublar8    = [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]]
 | boshliqyillar9     = 2023—2024
 | boshliqklublar9    = [[Saudiya Arabistoni milliy futbol terma jamoasi|Saudiya Arabistoni]]
 | boshliqyillar10    = 2025—
 | boshliqklublar10   = [[Al Sadd SC|Al-Sadd]]
}}
'''Roberto Mancini''' ({{talaffuz|Roberto Manchini}}; [[1964-yil]] [[27-noyabr]]da tugʻilgan) — sobiq [[Italiya|italiyalik]] [[futbolchi]], ayni damda Italiya terma jamoasi bosh murabbiyi. [[Futbol boʻyicha jahon chempionati|Jahon chempionati]] bronza medal sohibi, [[Italiya Respublikasi]] oldidagi xizmatlari uchun ordeni kavaleri. Italiya kubogini qoʻlga kiritish boʻyicha mutlaq rekordchi — 10 marotaba (6 marta futbolchi, 4 marta murabbiy sifatida). Italiya termasi bilan 2021-yil Yevro-2020 kubogini qoʻlga kiritgan.

== Murabbiylik faoliyati ==
=== Manchester Siti ===
[[2009]]-yilning [[19-dekabr]]ida Roberto Manchini Angliyaning „Manchester Siti“ klubi bilan yillik maoshi 3,5 million funt-sterlingga teng boʻlgan 3,5 yillik shartnoma imzoladi.

[[2012]]-yilning [[iyul]] oyida Roberto Manchini „Manchester Siti“ bilan yangi shartnoma imzoladi. Besh yil muddatga imzolangan yangi bitim Manchinini Angliyaning eng koʻp maosh oluvchi murabbiyiga aylantirdi&lt;ref&gt;[http://kun.uz/2012/07/10/mancini/ Roberto Manchini Angliyaning eng koʻp maosh oladigan murabbiyiga aylandi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120714035131/http://kun.uz/2012/07/10/mancini/ |date=2012-07-14 }} — Kun.uz, 11-iyul, 2012-yil&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
==Havolalar==
{{Commons category}}
* {{Instagram|mrmancini10}}
* [http://www.goal.com/en-gb/people/italy/170/roberto-mancini Roberto Mancini] at Goal.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181215183806/https://www.goal.com/en-gb/people/italy/170/roberto-mancini |date=15 December 2018 }}
* {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130302140705/http://www.mcfc.co.uk/Players/Management/Roberto-Mancini |title=Roberto Mancini at Mcfc.co.uk |date=dmy}}

{{navboxes
| title = Murabbiylik lavozimlari
| list1 = 
{{Manchester City F.C. murabbiylari}}
{{Italiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{Saudiya Arabistoni milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
}}
{{navboxes
| title = Mukofotlari
| bg = gold
| fg = navy
| list1 = 
{{Golden Foot mukofoti sohiblari}}
{{Serie A yilning eng yaxshi futbolchisi}}
{{Italiyalik yilning eng yaxshi futbolchisi}}
{{Italiya futboli shon-sharaf zali}}
}}
{{Authority control}}

{{bio-stub}}

{{DEFAULTSORT:Mancini, Roberto}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Italiyalik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Bologna FC 1909 futbolchilari]]
[[Turkum:UC Sampdoria futbolchilari]]
[[Turkum:SS Lazio futbolchilari]]
[[Turkum:Leicester City F.C. futbolchilari]]
[[Turkum:Serie A futbolchilari]]
[[Turkum:Angliya Premyer-ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 1988 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 1990 oʻyinchilari]]
[[Turkum:Italiyalik muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Angliyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Italiyalik futbol murabbiylar]]
[[Turkum:ACF Fiorentina murabbiylari]]
[[Turkum:SS Lazio murabbiylari]]
[[Turkum:Inter Milan murabbiylari]]
[[Turkum:Manchester City F.C. murabbiylari]]
[[Turkum:Galatasaray S.K. (futbol) murabbiylari]]
[[Turkum:FC Zenit Sankt-Peterburg murabbiylari]]
[[Turkum:Italiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]
[[Turkum:Saudiya Arabistoni milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]
[[Turkum:Al Sadd SC murabbiylari]]
[[Turkum:Serie A murabbiylari]]
[[Turkum:Angliya Premyer-ligasi murabbiylari]]
[[Turkum:Rossiya Premyer-ligasi murabbiylari]]
[[Turkum:Turkiya Superligasi murabbiylari]]
[[Turkum:2020-yilgi UEFA Yevropa chempionati murabbiylari]]
[[Turkum:AFC Osiyo Kubogi 2023 murabbiylari]]
[[Turkum:UEFA Yevropa chempionatida gʻolib boʻlgan murabbiylar]]
[[Turkum:Italiyalik muhojir futbol murabbiylar]]</text>
      <sha1>iecy0uyd2ybz2fun1ecs29ocw49wd1m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974238</id>
      <parentid>5974237</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T03:34:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5974238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10863" sha1="8qg6dye2b7zcqzmf9cl541imqn9ox7x" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | name               = Roberto Mancini
 | image              = Roberto Mancini Saudi Arabia-South Korea match 2023 AFC Asian Cup.jpg
 | caption            = Mancini (2024-yil)
 | full_name          = Roberto Mancini&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/6901/files/allegati/6917/cu131.pdf|title=Comunicato Ufficiale N. 131|trans-title=Official Press Release No. 131|publisher=Lega Serie A|page=4|date=21 January 2016|access-date=11 December 2020|language=it|arxivsana=2020-12-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201211002704/http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/6901/files/allegati/6917/cu131.pdf}}&lt;/ref&gt;
 | birth_date         = {{birth date and age|1964|11|27|df=y}}&lt;ref&gt;{{Hugman|13067|access-date=11 December 2020}}&lt;/ref&gt;
 | birth_place        = [[Jesi]], Italiya
 | height             = 1.79 m&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rsssf.org/players/mancinidata.html|title=Roberto Mancini - Goals in Serie A|website=[[RSSSF]]|access-date=13 March 2020}}&lt;/ref&gt;
 | position           = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]]
 | yillar1            = 1980—1982
 | klublar1           = [[:en:Bologna F.C. 1909|Bologna]]
 | isht1              = 30
 | gollar1            = 9
 | yillar2            = 1982—1997
 | klublar2           = [[:en:U.C. Sampdoria|Sampdoria]]
 | isht2              = 424
 | gollar2            = 132
 | yillar3            = 1997—2001
 | klublar3           = [[SS Lazio|Lazio]]
 | isht3              = 87
 | gollar3            = 15
 | yillar4            = 2001
 | klublar4           = {{Ijara}} [[Leicester City F.C.|Leicester City]]
 | isht4              = 4
 | gollar4            = 0
 | totalcaps          = 545
 | totalgoals         = 156
 | nationalyears1     = 1982—1986
 | nationalteam1      = [[:en:Italy national under-21 football team|Italiya U21]]
 | nationalcaps1      = 26
 | nationalgoals1     = 9
 | nationalyears2     = 1984—1994
 | nationalteam2      = [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]]
 | nationalcaps2      = 36
 | nationalgoals2     = 4
 | boshliqyillar1     = 2001—2002
 | boshliqklublar1    = [[:en:ACF Fiorentina|Fiorentina]]
 | boshliqyillar2     = 2002—2004
 | boshliqklublar2    = [[SS Lazio|Lazio]]
 | boshliqyillar3     = 2004—2008
 | boshliqklublar3    = [[Inter Milan]]
 | boshliqyillar4     = 2009—2013
 | boshliqklublar4    = [[Manchester City F.C.|Manchester City]]
 | boshliqyillar5     = 2013—2014
 | boshliqklublar5    = [[Galatasaroy (futbol klubi)|Galatasaray]]
 | boshliqyillar6     = 2014—2016
 | boshliqklublar6    = [[Inter Milan]]
 | boshliqyillar7     = 2017—2018
 | boshliqklublar7    = [[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit Saint Petersburg]]
 | boshliqyillar8     = 2018—2023
 | boshliqklublar8    = [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]]
 | boshliqyillar9     = 2023—2024
 | boshliqklublar9    = [[Saudiya Arabistoni milliy futbol terma jamoasi|Saudiya Arabistoni]]
 | boshliqyillar10    = 2025—
 | boshliqklublar10   = [[Al Sadd SC|Al-Sadd]]
}}
'''Roberto Mancini''' ({{talaffuz|Roberto Manchini}}; [[1964-yil]] [[27-noyabr]]da tugʻilgan) — sobiq [[Italiya|italiyalik]] [[futbolchi]], ayni damda Qatarning [[Al Sadd SC|Al-Sadd]] klubi bosh murabbiyi.

Futbolchi sifatida Manchini ikkinchi hujumchi (deep-lying forward) pozitsiyasida oʻynagan va „[[UC Sampdoria|Sampdoria]]“dagi faoliyati bilan mashhur boʻlgan. U bu klub safida 550 dan ortiq oʻyin oʻtkazib, jamoaning oʻz tarixidagi ilk [[Futbol boʻyicha Italiya chempionati (A Seriya)|A Seriya]] chempionligini, toʻrtta Italiya kubogi va Yevropa Kubok Gʻoliblari Kubogini qoʻlga kiritishiga yordam bergan. Italiya terma jamoasi safida 36 marta maydonga tushgan va UEFA Yevro-1988 hamda 1990-yilgi futbol boʻyicha Jahon chempionatida ishtirok etgan. Har ikkala turnirda ham jamoasi bilan yarim finalgacha yetib borgan, biroq 1990-yilgi musobaqada birorta oʻyinda maydonga tushirilmagan. 1997-yilda, „Sampdoriya“dagi 15 yillik faoliyatidan soʻng, Manchini klubni tark etib, „[[SS Lazio|Lazio]]“ safiga qoʻshilgan va u yerda yana bir skudetto hamda Kubok Gʻoliblari Kubogini, shuningdek, [[UEFA Superkubogi]] va yana ikkita Italiya kubogini qoʻlga kiritgan. U [[Gianluigi Buffon]] bilan birga Italiya kubogini eng koʻp (6 marta) yutgan futbolchi hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.football-italia.net/170909/buffon-wins-coppa-chiesa-senior-and-junior |title=Buffon wins Coppa with Chiesa Senior and Junior |publisher=www.football-italia.net |date=19 May 2021 |access-date=19 May 2021}}&lt;/ref&gt;. Futbolchilik davrida Manchini koʻpincha tanaffus vaqtida jamoadoshlari bilan suhbatlashib, ularni ruhlantirib turardi. Oʻyinchi sifatidagi faoliyatining soʻnggida u „Latsio“da [[Sven-Göran Eriksson]]ga yordamchi boʻlib ishlagan&lt;ref&gt;{{cite web |title=FA Cup special: The Roberto Mancini story |last=Whalley |first=Mike |work=Manchester Evening News |quote=He was the club captain, he often gave the team talks and he even helped to design the kit. |url=http://menmedia.co.uk/manchestereveningnews/sport/football/manchester_city/s/1420688_fa-cup-special-the-roberto-mancini-story |date=13 May 2011 |access-date=13 May 2011 |archive-date=20 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520005826/http://menmedia.co.uk/manchestereveningnews/sport/football/manchester_city/s/1420688_fa-cup-special-the-roberto-mancini-story |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

Uning murabbiylikdagi ilk faoliyati 2001-yilda, atigi 36 yoshida „[[ACF Fiorentina|Fiorentina]]“da boshlandi va u jamoasi bilan Italiya kubogini qoʻlga kiritdi. Keyingi mavsumda esa „Latsio“ jamoasini boshqarib, klubni yana bir bor Italiya kubogi sohibi boʻlishiga yordam berdi. 2004-yilda Manchiniga „[[Inter Milan]]“da murabbiylik qilish taklif etildi va u bu jamoa bilan ketma-ket uchta A Seriya chempionligini qoʻlga kiritib, klub rekordini oʻrnatdi; 2008-yilda esa lavozimidan ozod etildi. Bir yildan ortiq vaqt futboldan chetda qolgan Manchini 2009-yil dekabrida „[[Manchester City F.C.|Manchester City]]“ bosh murabbiyi etib tayinlandi. U 2010–11-yilgi mavsumda „Siti“ga Angliya kubogini yutishda koʻmaklashdi — bu klubning 35 yil ichidagi ilk yirik sovrini edi — va 2011–12-yilgi mavsumda jamoani 44 yil ichida ilk bor mamlakat chempioni qildi. Manchini 2013-yil sentyabrida Turkiyaning „[[Galatasaray S.K. (football)|Galatasaray]]“ klubida murabbiylik faoliyatini boshlab, oʻzining yagona mavsumida Turkiya kubogini qoʻlga kiritdi, soʻng Rossiyaning „[[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit]]“ jamoasini boshqarishdan avval yana ikki yil davomida „Inter“ jamoasida ishlagan. 2018-yilda [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya terma jamoasi]] JCh-2018 saralashidan oʻta olmagach, Manchini uni boshqaruvga oldi. 2021-yilda u Italiyani Yevro-2020 musobaqasida gʻoliblikka olib keldi va bu jamoaning tarixdagi ikkinchi [[UEFA Yevropa chempionati|Yevropa chempionligi]] boʻldi. Uning boshqaruvida jamoa 2018-yil oktyabridan 2021-yil oktyabrigacha magʻlubiyat nimaligini bilmadi va ketma-ket magʻlubiyatsiz oʻyinlar soni (37) boʻyicha jahon rekordini oʻrnatgan. Biroq shundan soʻng Italiya pley-offda [[Shimoliy Makedoniya milliy futbol terma jamoasi|Shimoliy Makedoniya]]ga yutqazib, ketma-ket ikkinchi bor Jahon chempionatiga chiqa olmadi.

Manchini murabbiylik faoliyatining 2002-yildan 2014-yilgacha boʻlgan har bir mavsumida yirik milliy kubok musobaqalarining kamida yarim finaliga qadar yetib borgan. U bir qator rekordlar sohibi, jumladan, 2004-yildan 2008-yilgacha Italiya kubogi finallarida ketma-ket ishtirok etgan: 2004-yilda bir marta „Latsio“ bilan va keyingi toʻrt mavsumda „Inter“ bilan.

== Murabbiylik faoliyati ==
=== Manchester Siti ===
2009-yilning 19-dekabrida Roberto Manchini Angliyaning „Manchester Siti“ klubi bilan yillik maoshi 3,5 million funt-sterlingga teng boʻlgan 3,5 yillik shartnoma imzoladi.

2012-yilning iyul oyida Roberto Manchini „Manchester Siti“ bilan yangi shartnoma imzoladi. Besh yil muddatga imzolangan yangi bitim Manchinini Angliyaning eng koʻp maosh oluvchi murabbiyiga aylantirdi&lt;ref&gt;[http://kun.uz/2012/07/10/mancini/ Roberto Manchini Angliyaning eng koʻp maosh oladigan murabbiyiga aylandi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120714035131/http://kun.uz/2012/07/10/mancini/ |date=2012-07-14 }} — Kun.uz, 11-iyul, 2012-yil&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
{{Commons category}}
* {{Instagram|mrmancini10}}
* [http://www.goal.com/en-gb/people/italy/170/roberto-mancini Roberto Mancini] at Goal.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181215183806/https://www.goal.com/en-gb/people/italy/170/roberto-mancini |date=15 December 2018 }}
* {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130302140705/http://www.mcfc.co.uk/Players/Management/Roberto-Mancini |title=Roberto Mancini at Mcfc.co.uk |date=dmy}}

{{navboxes
| title = Murabbiylik lavozimlari
| list1 = 
{{Manchester City F.C. murabbiylari}}
{{Italiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{Saudiya Arabistoni milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
}}
{{navboxes
| title = Mukofotlari
| bg = gold
| fg = navy
| list1 = 
{{Golden Foot mukofoti sohiblari}}
{{Serie A yilning eng yaxshi futbolchisi}}
{{Italiyalik yilning eng yaxshi futbolchisi}}
{{Italiya futboli shon-sharaf zali}}
}}
{{Authority control}}

{{bio-stub}}

{{DEFAULTSORT:Mancini, Roberto}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Italiyalik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Bologna FC 1909 futbolchilari]]
[[Turkum:UC Sampdoria futbolchilari]]
[[Turkum:SS Lazio futbolchilari]]
[[Turkum:Leicester City F.C. futbolchilari]]
[[Turkum:Serie A futbolchilari]]
[[Turkum:Angliya Premyer-ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 1988 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 1990 oʻyinchilari]]
[[Turkum:Italiyalik muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Angliyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Italiyalik futbol murabbiylar]]
[[Turkum:ACF Fiorentina murabbiylari]]
[[Turkum:SS Lazio murabbiylari]]
[[Turkum:Inter Milan murabbiylari]]
[[Turkum:Manchester City F.C. murabbiylari]]
[[Turkum:Galatasaray S.K. (futbol) murabbiylari]]
[[Turkum:FC Zenit Sankt-Peterburg murabbiylari]]
[[Turkum:Italiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]
[[Turkum:Saudiya Arabistoni milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]
[[Turkum:Al Sadd SC murabbiylari]]
[[Turkum:Serie A murabbiylari]]
[[Turkum:Angliya Premyer-ligasi murabbiylari]]
[[Turkum:Rossiya Premyer-ligasi murabbiylari]]
[[Turkum:Turkiya Superligasi murabbiylari]]
[[Turkum:2020-yilgi UEFA Yevropa chempionati murabbiylari]]
[[Turkum:AFC Osiyo Kubogi 2023 murabbiylari]]
[[Turkum:UEFA Yevropa chempionatida gʻolib boʻlgan murabbiylar]]
[[Turkum:Italiyalik muhojir futbol murabbiylar]]</text>
      <sha1>8qg6dye2b7zcqzmf9cl541imqn9ox7x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974239</id>
      <parentid>5974238</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T03:36:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11052" sha1="8xxth69sidavx9c6b9o73rlupf2ykkw" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | name               = Roberto Mancini
 | image              = Roberto Mancini Saudi Arabia-South Korea match 2023 AFC Asian Cup.jpg
 | caption            = Mancini (2024-yil)
 | full_name          = Roberto Mancini&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/6901/files/allegati/6917/cu131.pdf|title=Comunicato Ufficiale N. 131|trans-title=Official Press Release No. 131|publisher=Lega Serie A|page=4|date=21 January 2016|access-date=11 December 2020|language=it|arxivsana=2020-12-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201211002704/http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/6901/files/allegati/6917/cu131.pdf}}&lt;/ref&gt;
 | birth_date         = {{birth date and age|1964|11|27|df=y}}&lt;ref&gt;{{Hugman|13067|access-date=11 December 2020}}&lt;/ref&gt;
 | birth_place        = [[Jesi]], Italiya
 | height             = 1.79 m&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rsssf.org/players/mancinidata.html|title=Roberto Mancini - Goals in Serie A|website=[[RSSSF]]|access-date=13 March 2020}}&lt;/ref&gt;
 | position           = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]]
 | yillar1            = 1980—1982
 | klublar1           = [[:en:Bologna F.C. 1909|Bologna]]
 | isht1              = 30
 | gollar1            = 9
 | yillar2            = 1982—1997
 | klublar2           = [[:en:U.C. Sampdoria|Sampdoria]]
 | isht2              = 424
 | gollar2            = 132
 | yillar3            = 1997—2001
 | klublar3           = [[SS Lazio|Lazio]]
 | isht3              = 87
 | gollar3            = 15
 | yillar4            = 2001
 | klublar4           = {{Ijara}} [[Leicester City F.C.|Leicester City]]
 | isht4              = 4
 | gollar4            = 0
 | totalcaps          = 545
 | totalgoals         = 156
 | nationalyears1     = 1982—1986
 | nationalteam1      = [[:en:Italy national under-21 football team|Italiya U21]]
 | nationalcaps1      = 26
 | nationalgoals1     = 9
 | nationalyears2     = 1984—1994
 | nationalteam2      = [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]]
 | nationalcaps2      = 36
 | nationalgoals2     = 4
 | boshliqyillar1     = 2001—2002
 | boshliqklublar1    = [[:en:ACF Fiorentina|Fiorentina]]
 | boshliqyillar2     = 2002—2004
 | boshliqklublar2    = [[SS Lazio|Lazio]]
 | boshliqyillar3     = 2004—2008
 | boshliqklublar3    = [[Inter Milan]]
 | boshliqyillar4     = 2009—2013
 | boshliqklublar4    = [[Manchester City F.C.|Manchester City]]
 | boshliqyillar5     = 2013—2014
 | boshliqklublar5    = [[Galatasaroy (futbol klubi)|Galatasaray]]
 | boshliqyillar6     = 2014—2016
 | boshliqklublar6    = [[Inter Milan]]
 | boshliqyillar7     = 2017—2018
 | boshliqklublar7    = [[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit Saint Petersburg]]
 | boshliqyillar8     = 2018—2023
 | boshliqklublar8    = [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]]
 | boshliqyillar9     = 2023—2024
 | boshliqklublar9    = [[Saudiya Arabistoni milliy futbol terma jamoasi|Saudiya Arabistoni]]
 | boshliqyillar10    = 2025—
 | boshliqklublar10   = [[Al Sadd SC|Al-Sadd]]
}}
'''Roberto Mancini''' ({{talaffuz|Roberto Manchini}}; [[1964-yil]] [[27-noyabr]]da tugʻilgan) — sobiq [[Italiya|italiyalik]] [[futbolchi]], ayni damda Qatarning [[Al Sadd SC|Al-Sadd]] klubi bosh murabbiyi.

Futbolchi sifatida Manchini ikkinchi hujumchi (deep-lying forward) pozitsiyasida oʻynagan va „[[UC Sampdoria|Sampdoria]]“dagi faoliyati bilan mashhur boʻlgan. U bu klub safida 550 dan ortiq oʻyin oʻtkazib, jamoaning oʻz tarixidagi ilk [[Futbol boʻyicha Italiya chempionati (A Seriya)|A Seriya]] chempionligini, toʻrtta Italiya kubogi va Yevropa Kubok Gʻoliblari Kubogini qoʻlga kiritishiga yordam bergan. Italiya terma jamoasi safida 36 marta maydonga tushgan va UEFA Yevro-1988 hamda 1990-yilgi futbol boʻyicha Jahon chempionatida ishtirok etgan. Har ikkala turnirda ham jamoasi bilan yarim finalgacha yetib borgan, biroq 1990-yilgi musobaqada birorta oʻyinda maydonga tushirilmagan. 1997-yilda, „Sampdoriya“dagi 15 yillik faoliyatidan soʻng, Manchini klubni tark etib, „[[SS Lazio|Lazio]]“ safiga qoʻshilgan va u yerda yana bir skudetto hamda Kubok Gʻoliblari Kubogini, shuningdek, [[UEFA Superkubogi]] va yana ikkita Italiya kubogini qoʻlga kiritgan. U [[Gianluigi Buffon]] bilan birga Italiya kubogini eng koʻp (6 marta) yutgan futbolchi hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.football-italia.net/170909/buffon-wins-coppa-chiesa-senior-and-junior |title=Buffon wins Coppa with Chiesa Senior and Junior |publisher=www.football-italia.net |date=19 May 2021 |access-date=19 May 2021}}&lt;/ref&gt;. Futbolchilik davrida Manchini koʻpincha tanaffus vaqtida jamoadoshlari bilan suhbatlashib, ularni ruhlantirib turardi. Oʻyinchi sifatidagi faoliyatining soʻnggida u „Latsio“da [[Sven-Göran Eriksson]]ga yordamchi boʻlib ishlagan&lt;ref&gt;{{cite web |title=FA Cup special: The Roberto Mancini story |last=Whalley |first=Mike |work=Manchester Evening News |quote=He was the club captain, he often gave the team talks and he even helped to design the kit. |url=http://menmedia.co.uk/manchestereveningnews/sport/football/manchester_city/s/1420688_fa-cup-special-the-roberto-mancini-story |date=13 May 2011 |access-date=13 May 2011 |archive-date=20 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520005826/http://menmedia.co.uk/manchestereveningnews/sport/football/manchester_city/s/1420688_fa-cup-special-the-roberto-mancini-story |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

Uning murabbiylikdagi ilk faoliyati 2001-yilda, atigi 36 yoshida „[[ACF Fiorentina|Fiorentina]]“da boshlandi va u jamoasi bilan Italiya kubogini qoʻlga kiritdi. Keyingi mavsumda esa „Latsio“ jamoasini boshqarib, klubni yana bir bor Italiya kubogi sohibi boʻlishiga yordam berdi. 2004-yilda Manchiniga „[[Inter Milan]]“da murabbiylik qilish taklif etildi va u bu jamoa bilan ketma-ket uchta A Seriya chempionligini qoʻlga kiritib, klub rekordini oʻrnatdi; 2008-yilda esa lavozimidan ozod etildi. Bir yildan ortiq vaqt futboldan chetda qolgan Manchini 2009-yil dekabrida „[[Manchester City F.C.|Manchester City]]“ bosh murabbiyi etib tayinlandi. U 2010–11-yilgi mavsumda „Siti“ga Angliya kubogini yutishda koʻmaklashdi — bu klubning 35 yil ichidagi ilk yirik sovrini edi — va 2011–12-yilgi mavsumda jamoani 44 yil ichida ilk bor mamlakat chempioni qildi. Manchini 2013-yil sentyabrida Turkiyaning „[[Galatasaray S.K. (football)|Galatasaray]]“ klubida murabbiylik faoliyatini boshlab, oʻzining yagona mavsumida Turkiya kubogini qoʻlga kiritdi, soʻng Rossiyaning „[[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit]]“ jamoasini boshqarishdan avval yana ikki yil davomida „Inter“ jamoasida ishlagan. 2018-yilda [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya terma jamoasi]] JCh-2018 saralashidan oʻta olmagach, Manchini uni boshqaruvga oldi. 2021-yilda u Italiyani Yevro-2020 musobaqasida gʻoliblikka olib keldi va bu jamoaning tarixdagi ikkinchi [[UEFA Yevropa chempionati|Yevropa chempionligi]] boʻldi. Uning boshqaruvida jamoa 2018-yil oktyabridan 2021-yil oktyabrigacha magʻlubiyat nimaligini bilmadi va ketma-ket magʻlubiyatsiz oʻyinlar soni (37) boʻyicha jahon rekordini oʻrnatgan. Biroq shundan soʻng Italiya pley-offda [[Shimoliy Makedoniya milliy futbol terma jamoasi|Shimoliy Makedoniya]]ga yutqazib, ketma-ket ikkinchi bor Jahon chempionatiga chiqa olmadi.

Manchini murabbiylik faoliyatining 2002-yildan 2014-yilgacha boʻlgan har bir mavsumida yirik milliy kubok musobaqalarining kamida yarim finaliga qadar yetib borgan. U bir qator rekordlar sohibi, jumladan, 2004-yildan 2008-yilgacha Italiya kubogi finallarida ketma-ket ishtirok etgan: 2004-yilda bir marta „Latsio“ bilan va keyingi toʻrt mavsumda „Inter“ bilan.

== Murabbiylik faoliyati ==
=== Manchester Siti ===
2009-yilning 19-dekabrida Roberto Manchini Angliyaning „Manchester Siti“ klubi bilan yillik maoshi 3,5 million funt-sterlingga teng boʻlgan 3,5 yillik shartnoma imzoladi.

2012-yilning iyul oyida Roberto Manchini „Manchester Siti“ bilan yangi shartnoma imzoladi. Besh yil muddatga imzolangan yangi bitim Manchinini Angliyaning eng koʻp maosh oluvchi murabbiyiga aylantirdi&lt;ref&gt;[http://kun.uz/2012/07/10/mancini/ Roberto Manchini Angliyaning eng koʻp maosh oladigan murabbiyiga aylandi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120714035131/http://kun.uz/2012/07/10/mancini/ |date=2012-07-14 }} — Kun.uz, 11-iyul, 2012-yil&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
{{Commons category}}
* {{Instagram|mrmancini10}}
* [http://www.goal.com/en-gb/people/italy/170/roberto-mancini Roberto Mancini] at Goal.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181215183806/https://www.goal.com/en-gb/people/italy/170/roberto-mancini |date=15 December 2018 }}
* {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130302140705/http://www.mcfc.co.uk/Players/Management/Roberto-Mancini |title=Roberto Mancini at Mcfc.co.uk |date=dmy}}

{{navboxes
| title = Murabbiylik lavozimlari
| list1 = 
{{ACF Fiorentina murabbiylari}}
{{SS Lazio murabbiylari}}
{{Inter Milan murabbiylari}}
{{Manchester City F.C. murabbiylari}}
{{Galatasaray SK murabbiylari}}
{{FC Zenit Sankt-Peterburg murabbiylari}}
{{Italiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{Saudiya Arabistoni milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{Al Sadd SC murabbiylari}}
}}
{{navboxes
| title = Mukofotlari
| bg = gold
| fg = navy
| list1 = 
{{Golden Foot mukofoti sohiblari}}
{{Serie A yilning eng yaxshi futbolchisi}}
{{Italiyalik yilning eng yaxshi futbolchisi}}
{{Italiya futboli shon-sharaf zali}}
}}
{{Authority control}}

{{bio-stub}}

{{DEFAULTSORT:Mancini, Roberto}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Italiyalik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Bologna FC 1909 futbolchilari]]
[[Turkum:UC Sampdoria futbolchilari]]
[[Turkum:SS Lazio futbolchilari]]
[[Turkum:Leicester City F.C. futbolchilari]]
[[Turkum:Serie A futbolchilari]]
[[Turkum:Angliya Premyer-ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 1988 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 1990 oʻyinchilari]]
[[Turkum:Italiyalik muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Angliyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Italiyalik futbol murabbiylar]]
[[Turkum:ACF Fiorentina murabbiylari]]
[[Turkum:SS Lazio murabbiylari]]
[[Turkum:Inter Milan murabbiylari]]
[[Turkum:Manchester City F.C. murabbiylari]]
[[Turkum:Galatasaray S.K. (futbol) murabbiylari]]
[[Turkum:FC Zenit Sankt-Peterburg murabbiylari]]
[[Turkum:Italiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]
[[Turkum:Saudiya Arabistoni milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]
[[Turkum:Al Sadd SC murabbiylari]]
[[Turkum:Serie A murabbiylari]]
[[Turkum:Angliya Premyer-ligasi murabbiylari]]
[[Turkum:Rossiya Premyer-ligasi murabbiylari]]
[[Turkum:Turkiya Superligasi murabbiylari]]
[[Turkum:2020-yilgi UEFA Yevropa chempionati murabbiylari]]
[[Turkum:AFC Osiyo Kubogi 2023 murabbiylari]]
[[Turkum:UEFA Yevropa chempionatida gʻolib boʻlgan murabbiylar]]
[[Turkum:Italiyalik muhojir futbol murabbiylar]]</text>
      <sha1>8xxth69sidavx9c6b9o73rlupf2ykkw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Xavi (1980-yilda tugʻilgan futbolchi)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>91002</id>
    <revision>
      <id>5974242</id>
      <parentid>4279654</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T03:39:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>AnvarxonM [[Munozara:Xavi]] sahifasini [[Munozara:Xavi (1980-yilda tugʻilgan futbolchi)]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>4279654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="317" sha1="kg9lq0dd1j9kphvzorhv4ajlc9vioks" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{Futbol loyihasi}}

== Бу нимаси?  ==

'''Toʻliq ismi	Xavyer Ernandes Kreus'''
Бу қайси тилда ёзилган? Чала каталанча, чала ўзбекчами? --[[Foydalanuvchi:Basmatch|Basmatch]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Basmatch|munozara]]) 23:40, 18-Yanvar 2018 (UTC)</text>
      <sha1>kg9lq0dd1j9kphvzorhv4ajlc9vioks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Großkirchheim</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143630</id>
    <revision>
      <id>5974283</id>
      <parentid>5155712</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:20:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>58913</id>
      </contributor>
      <comment>1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5974283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2089" sha1="eli9nr69wb4mjqavl53i7t9bwtxlefx" xml:space="preserve">{{Bilgiquti aholi punkti
| oʻzbekcha nomi = Großkirchheim
| mavqe = [[Kommuna]]
| mamlakat = Avstriya
| mintaqa turi = Avstriya federal yerlari{{!}}Federal yer
| mintaqa = Karintiya
| jadvalda mintaqa = Karintiya (yer){{!}}Karintiya
| tuman turi = Avstriya okruglari{{!}}Okrug
| tuman = Spittal an der Drau (okrug)
| jadvalda tuman = Spittal an der Drau (okrug)
| jamoat turi =
| jamoat = 
| jadvalda jamoat = 
| qaram = 
| gerb = Wappen at grosskirchheim.png
| bayroq = 
 | lat_dir = N | lat_deg = 46 | lat_min = 58 | lat_sec = 30
 | lon_dir = E | lon_deg = 12 | lon_min = 53 | lon_sec = 30
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 250
| mintaqa xaritasi oʻlchami = 
| tuman xaritasi oʻlchami = 
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| ichki bolinishi = 
| rahbar turi = Burgomistr
| rahbar = 
| asos solingan = 
| ilk eslatilishi = 
| avvalgi nomlari = 
| qachondan beri = 
| maydon = 109,78
| balandlik turi = 
| AP markazi balandligi = 1024
| iqlim = 
| rasmiy til = olmoncha
| aholi = 1558
| sanalgan yil = 2005
| zichlik = 
| aglomeratsiya = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib = 
| etnoxronim = 
| vaqt mintaqasi = +1
| DST = bor
| telefon kodi = 0 48 25
| pochta indeksi = 9843
| pochta indekslari = 
| avtomobil kodi = SP
| identifikator turi = Oʻz-oʻzini boshqarish birligi identifikatsiyasi kodi{{!}}Rasmiy kodi
| raqamli identifikator = 2 06 05
| Commons turkumi = 
| sayt = http://www.riskommunal.at/grosskirchheim/
| sayt tili = de
}}
'''Großkirchheim''' [[Avstriya]]ning [[Karintiya]] [[Avstriya yerlari|yerida]] joylashgan kommunadir. [[Spittal an der Drau (okrug)]] okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 109,78&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. 1558 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://www.riskommunal.at/grosskirchheim/ Rasmiy sayti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20080302063209/http://www.riskommunal.at/grosskirchheim/ |date=2008-03-02 }} {{ref-de}}

[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]  [[Turkum:Avstriya shaharlari]]


{{austria-geo-stub}}</text>
      <sha1>eli9nr69wb4mjqavl53i7t9bwtxlefx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grambach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149349</id>
    <revision>
      <id>5974220</id>
      <parentid>5155676</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:45:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>58913</id>
      </contributor>
      <comment>1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5974220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1997" sha1="judl41hhakfo0c1dtirxg743mbcsbjo" xml:space="preserve">{{Bilgiquti aholi punkti
| oʻzbekcha nomi = Grambach
| mavqe = [[Kommuna]]
| mamlakat = Avstriya
| mintaqa turi = Avstriya federal yerlari{{!}}Federal yer
| mintaqa = Shtiriya
| jadvalda mintaqa = Shtiriya (yer){{!}}Shtiriya
| tuman turi = Avstriya okruglari{{!}}Okrug
| tuman = Graz-Umgebung (okrug)
| jadvalda tuman = Graz-Umgebung (okrug)
| jamoat turi =
| jamoat = 
| jadvalda jamoat = 
| qaram = 
| gerb = Wappen-grambach.gif
| bayroq = 
 | lat_dir = N | lat_deg = 47 | lat_min = 0 | lat_sec = 50
 | lon_dir = E | lon_deg = 15 | lon_min = 30 | lon_sec = 10
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 
| mintaqa xaritasi oʻlchami = 
| tuman xaritasi oʻlchami = 
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| ichki bolinishi = 
| rahbar turi = Burgomistr
| rahbar = 
| asos solingan = 
| ilk eslatilishi = 
| avvalgi nomlari = 
| qachondan beri = 
| maydon = 6.94
| balandlik turi = 
| AP markazi balandligi = 345
| iqlim = 
| rasmiy til = olmoncha
| aholi = 1512
| sanalgan yil = 2005
| zichlik = 
| aglomeratsiya = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib = 
| etnoxronim = 
| vaqt mintaqasi = +1
| DST = bor
| telefon kodi = +43 316
| pochta indeksi = 8071, 8074
| pochta indekslari = 
| avtomobil kodi = GU
| identifikator turi = Oʻz-oʻzini boshqarish birligi identifikatsiyasi kodi{{!}}Rasmiy kodi
| raqamli identifikator = 6 06 12
| Commons turkumi = Grambach
| sayt = http://www.grambach.at/
| sayt tili = de
}}
'''Grambach''' [[Avstriya]]ning [[Shtiriya]] [[Avstriya yerlari|yerida]] joylashgan kommunadir. [[Graz-Umgebung (okrug)]] okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 6.94&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. 1512 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://www.grambach.at/ Rasmiy sayti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090722111012/http://www.grambach.at/ |date=2009-07-22 }} {{ref-de}}

[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]  [[Turkum:Avstriya shaharlari]]


{{austria-geo-stub}}</text>
      <sha1>judl41hhakfo0c1dtirxg743mbcsbjo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MasterCard</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193280</id>
    <revision>
      <id>5974298</id>
      <parentid>5974052</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:07:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikxan</username>
        <id>33427</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Abdullakkk|Abdullakkk]] tahrirlari [[User:Plutus|Plutus]] versiyasiga qaytarildi</comment>
      <origin>5667527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2127" sha1="akess2chiatp54ax66fjsys920dhb7w" xml:space="preserve">{{Shirkat
|nomi             = MasterCard Incorporated
|tasvir           = Mastercard-logo.svg
|birjada qayd etilishi  = NYSE:MA
|asos solingan    = [[1966]]
|faoliyati        = [[Ommabop kompaniya]]
|muhim shaxslar   = Richard Xeytorntuayt (Kengash raisi), Robert Selander (CEO)&lt;ref name=&quot;googlefinance&quot;&gt;[http://www.google.com/finance?q=MasterCard MasterCard Incorporated: NYSE:MA quotes &amp; news — Google Finance&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;
|asoschilari      = 
|shiori		  = 
|joylashuvi       = [[Nyu York]], [[AQSh]]
| mahsulotlari    = Moliyaviy xizmat
| yillik aylanma mablagi  = {{daromad}} $ 5,099 mlrd. (2009)&lt;ref name=&quot;2009 report&quot;/&gt;
|daromad = {{daromad}} €2.26 mlrd. (2009)&lt;ref name=&quot;2009 report&quot;&gt;[http://investorrelations.mastercardintl.com/phoenix.zhtml?c=148835&amp;p=irol-newsArticle&amp;ID=1383077&amp;highlight= MasterCard Corporate | Investors | Financial News&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;
|sof foyda = {{daromad}} €1.463 mlrd. (2009)&lt;ref name=&quot;2009 report&quot;/&gt;
|ishchilar soni = 5.1 ming kishi ([[2009]])&lt;ref&gt;[http://www.google.com/finance?q=MasterCard Po sostoyaniyu na nachalo 2010 goda]&lt;/ref&gt;
|sayt = [http://www.mastercard.com mastercard.com]

}}

'''MasterCard Worldwide''' — dunyoning 210 ta davlatida 22 ming moliyaviy tashkilotlarni birlashtiruvchi xalqaro toʻlov tizimi. Kompaniya shtab-kvartirasi [[AQSH]]ning [[Nyu York]] shtatida joylashgan.

[[2010|2010-yilga]] kelib, dunyoda ishlatiluvchi toʻlov kartochkalarining 20 % Mastercard hissasiga toʻgʻri keldi. 28,6 % esa sobiq xalqaro yetakchi [[Visa Electron|VISA]] ga, eng koʻpi esa 29,2 % bilan [[UnionPay|China Unionpay]] hissasiga toʻgʻri keldi&lt;ref&gt;{{Citation |year= |title=Visa sdala pozitsii China UnionPay |url=http://bankir.ru/novosti/s/visa-sdala-pozitsii-china-unionpay-10005646 |access-date=2012-11-06 |archivedate=2014-07-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140724015148/http://bankir.ru/novosti/s/visa-sdala-pozitsii-china-unionpay-10005646 }}&lt;/ref&gt;.

== Izohlar ==
&lt;references /&gt;

== Havolalar ==
* [http://www.mastercard.com Kompaniyaning rasmiy sayti]</text>
      <sha1>akess2chiatp54ax66fjsys920dhb7w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Manfaatlar ziddiyati</title>
    <ns>4</ns>
    <id>269624</id>
    <revision>
      <id>5974215</id>
      <parentid>5337396</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:01:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Umarxon III</username>
        <id>18267</id>
      </contributor>
      <comment>+navbox</comment>
      <origin>5974215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1535" sha1="m90v7ythe397ktsgfs9r1gmd5d0fk0v" xml:space="preserve">{{Shortcut|[[VP:MZ]]}}
{{Koʻrsatmalar}}
Vikipediyada '''manfaatlar ziddiyati''' ('''MZ''') deb Vikipediyaning [[VP:BNN|betaraf]] [[VP:EA|ensiklopediya]] yaratish manfaati va muallifning oʻz manfaati orasidagi ziddiyat tushuniladi. Maqola yozayotgan shaxs Vikipediya manfaatini bir chetga surib, oʻzini yoki oʻziga yoki boshqa manfaatdor shaxslarga tegishli tashkilot, muassasa, ixtiro, ijod va boshqalarni  maqtab yozsa manfaatlar ziddiyati vujudga keladi. Maqola yozayotganda betaraf va nufuzli [[VP:MI|manbalarga]] tayanish kerak. Reklamaga yoʻl qoʻyilmaydi.

MZ bor tahrirlar qilish qatʼiyan tavsiya etilmaydi. Agar tayinli tahrirlar [[VP:BNN|betaraflik]], [[Vikipediya:Vikipediya nima emas|Vikipediya nima emas]] va [[VP:EA|Ensiklopedik ahamiyat]] kabi qoidalarni buzsa, shu tahrirlar muallifi muayyan muddatga chetlashtirilishi mumkin. Maqolada MZ topilishi Vikipediyadan tashqarida ham samara koʻrsatishi, maqola kimning foydasiga yozilgan boʻlsa, oʻsha shaxs yoki tashkilotga zarar keltirishi mumkin.&lt;ref&gt;Vikipediyadagi maqolalar va undagi xatolar [[OAV]] xabarlariga tushishi, MZ oshkor boʻlishi mumkin.&lt;/ref&gt;

Vikipediya reklama uchun joy emas, balki [[ensiklopediya]]dir. Barcha vikipediyachilar betaraf, ishonchli ensiklopediya yaratishlari lozim. Bunga rioya qilmagan har qanday vikipediyachi MZ da shubhalanishi mumkin.

== Izohlar ==
{{Manbalar}}
{{Vikipediyaning qoida va koʻrsatmalari}}
[[Turkum:Vikipediya:Foydalanuvchilarning xatti-harakatlarini tartibga soluvchi koʻrsatmalar]]

[[id:Wikipedia:Vanitas]]</text>
      <sha1>m90v7ythe397ktsgfs9r1gmd5d0fk0v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mer (Loir-et-Cher)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>419116</id>
    <revision>
      <id>5974557</id>
      <parentid>5618884</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:32:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>104477</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ gerb</comment>
      <origin>5974557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2172" sha1="67xj23jfbs9yatulrwa6j7jwkxasrqe" xml:space="preserve">{{Manbasiz|sana=avgust 2024}}

{{Bilgiquti aholi punkti
| nomi = Mer
| mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]]
| mamlakat = Fransiya
| mintaqa turi = Fransiya mintaqalari{{!}}Mintaqa
| mintaqa = Centre
| jadvalda mintaqa = Centre (Fransiya){{!}}Centre
| tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament
| tuman = Loir-et-Cher
| jadvalda tuman = Loir-et-Cher
| jamoat turi = Fransiya tumanlari{{!}}Arrondissement
| jamoat = Arrondissement Blois{{!}}Blois
| jadvalda jamoat = Arrondissement Blois{{!}}Blois
| qaram = kommuna
| gerb = Blason famille fr de Pompadour.svg
| bayroq = 
| lat_dir = N
| lat_deg = 47
| lat_min = 42
| lat_sec = 0
| lon_dir = E
| lon_deg = 1
| lon_min = 30
| lon_sec = 0
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 300
| mintaqa xaritasi oʻlchami = 
| tuman xaritasi oʻlchami = 
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| ichki bolinishi = 
| rahbar turi = Hokim
| rahbar = 
| asos solingan = 
| ilk eslatilishi = 
| avvalgi nomlari = 
| qachondan beri = 
| maydon = 26,4
| balandlik turi = Dengiz sathidan balandligi
| AP markazi balandligi = 
| iqlim = 
| rasmiy til = 
| aholi = 5830
| sanalgan yil = 2004
| zichlik = 220,8
| aglomeratsiya = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib = 
| etnoxronim = 
| vaqt mintaqasi = +1
| DST = bor
| telefon kodi = 
| pochta indeksi = 41500
| pochta indekslari = 
| avtomobil kodi = 
| identifikator turi = INSEE{{!}}INSEE kodi
| raqamli identifikator = 41136
| Commons turkumi = Mer
| sayt = 
| sayt tili = 
}}
'''Mer''' — [[Fransiya]]ning [[Centre (Fransiya)|Centre]] mintaqasida joylashgan kommuna. [[Loir-et-Cher]] departamenti [[Arrondissement Blois|Blois]] tumani tarkibiga kiradi.

== Aholisi ==
5830 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). [[Aholi zichligi]] — har kvadrat kilometrga 220,8 nafar kishi.
{{Fransiya kommunasi aholi grafigi|id=41136}}

== Geografiyasi ==
Maydoni — 26,4&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. 
{{Fransiya kommunasi xaritasi|id=41136}}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]    [[Turkum:Loir-et-Cher shaharlari]]


{{France-geo-stub}}
{{Tashqi havolalar}}
{{Loir-et-Cher departamenti kommunalari}}</text>
      <sha1>67xj23jfbs9yatulrwa6j7jwkxasrqe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bank operatsiyalari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>441274</id>
    <revision>
      <id>5974301</id>
      <parentid>5973214</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:07:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikxan</username>
        <id>33427</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Abdullakkk|Abdullakkk]] tahrirlari [[User:MalikxanBot|MalikxanBot]] versiyasiga qaytarildi</comment>
      <origin>2833725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="698" sha1="49lfewwsxs1v2z8o71lir32uesl8kmp" xml:space="preserve">'''Bank operatsiyalari''' — [[bank]]lar amalga oshiradigan operatsiyalar: joriy yoki boshqa hisob varaqqa pul qabul qilish, foizi bilan yoki foizsiz kreditlar berish, [[birja]] topshiriqlarini bajarish, qimmatbaho qogʻozlar, [[aksiya]]lar sotib olish, mijozlarning topshiriqlarini bajarish, tovarlar yoki tovar hujjatlari garovi hisobiga ssudalar berish, shuningdek boshqa har qanday pulli va naqd pulsiz hisobkitoblar boʻyicha operatsiyalar kiradi. Asosan passiv (kreditlash uchun resurslar hosil qilish) va aktiv (foyda olish maqsadlarida bu resurslarni ishlatish) turlarga boʻlinadi (qarang Banklar).

== Adabiyotlar ==
* [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
{{chala}} 
{{OʻzME}}</text>
      <sha1>49lfewwsxs1v2z8o71lir32uesl8kmp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bank foiz stavkasi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>441277</id>
    <revision>
      <id>5974305</id>
      <parentid>5928093</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:07:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikxan</username>
        <id>33427</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Abdullakkk|Abdullakkk]] tahrirlari [[User:Khasan azim1|Khasan azim1]] versiyasiga qaytarildi</comment>
      <origin>4052282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1557" sha1="8qnzo8isf0bhj5vy9dkymoa1oyifd0e" xml:space="preserve">'''Bank foiz stavkasi''' - [[bank]] [[Ssuda|ssudasidan]] foydalanganlik uchun belgilangan haq miqdori; qarz summasiga nisbatan foiz hisobida undiriladi. Uning miqdori kredit turi, muddati va qarzning vaqtida qaytarilishiga bogʻliq. Tijorat va davlat banklari [[Markaziy bank|Markaziy (milliy) bank]] boshchiligida kreditlar uchun belgilaydigan Bank foiz stavkasi  s. miqdori foiz stavkalarning butun bir tizimini tashkil etadi. Davlat shu tizimga investitsiyalar darajasi va pul muomalasini tartibga soladigan yoʻnalishda taʼsir koʻrsatadi, yaʼni qulay iqtisodiy konʼyunkturani yaratadi. Bank foiz stavkasi  s. qarzning kaysi tarzda va qanday berilishiga ham bogʻliq. Uzoq muddatli qarzning Bank foiz stavkasi  s. past, qisqa muddatlisiniki yuqori boʻladi. Qarz yordam tarzida berilganda ham Bank foiz stavkasi  s. imtiyozli boʻladi. Agar korxona va tashkilotlarni oʻz qoʻlidagi mablagʻni yaxshi ishlatishga undash zarur boʻlsa, Bank foiz stavkasi  s. oshiriladi. Bank foiz stavkasi  s.ning minimal va maksimal darajasi bor. Minimal darajadagi Bank foiz stavkasi  s. bankning harajatlarini qoplab, zarar koʻrmasligini taʼminlashi kerak, maksimali esa bankka el qatori foyda koʻrishni taʼminlashi lozim. Bank omonat [[Depozit|depozitlar]] uchun toʻlaydigan foiz stavkalari ssudadan foydalanganlik uchun belgilangan foiz stavkalaridan past boʻladi, bu esa banklarning foyda olib ishlashini taʼminlaydi (yana q. [[Hisob foizi]]).

== Adabiyotlar ==
* [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

{{OʻzME}}

{{Markaziy banklar}}
{{chala}}</text>
      <sha1>8qnzo8isf0bhj5vy9dkymoa1oyifd0e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bank</title>
    <ns>0</ns>
    <id>441284</id>
    <revision>
      <id>5974308</id>
      <parentid>5956460</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:16:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikxan</username>
        <id>33427</id>
      </contributor>
      <comment>tuz.</comment>
      <origin>5974308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13514" sha1="qfm91exfuozjiqrvmvyvfevlbbfwcrf" xml:space="preserve">{{ichki havolasiz}}
[[Fayl:London.bankofengland.arp.jpg|thumb|[[Angliya banki]]]]
'''Bank''' ({{lang-la|banca}} — „sarrof peshtaxtasi“) — kredit-moliya muassasasi; asosan, vaqtincha boʻsh [[pul]] mablagʻlarini toʻplash, korxonalarga va umuman pulga muhtojlarga kredit, ssuda berish, naqd pulsiz hisobkitoblarini amalga oshirish, pul va turli qimmatbaho qogʻozlar chiqarish, [[oltin]] va chet el valutalari bilan bogʻliq operatsiyalarni bajarish va boshqa faoliyatlar bilan shugʻullanadi.

== Vazifasi va turlari ==
Bank ishining asosiy yoʻnalishlari [[depozit]] (omonat) qabul qilish, [[kredit]]lar berish va mijozlarga kredit-hisob xizmati koʻrsatishni amalga oshirish hisoblanadi. Bank [[Qimmatli qogʻozlar]]ni saqlash, saqlashga oʻtkazilgan qimmatbaho qogʻozlarni joriy boshqarish, [[Birja]]topshiriqlarini bajarish, [[seyf]]larni ijaraga berish kabi pulli xizmatlar ham koʻrsatadi. Turli iqtisodiy xizmatlarni amalga oshiruviga koʻra hozirgi vaqtda bankning quyidagi asosiy turlari faoliyat koʻrsatadi: markaziy ([[Emissiya]]) banki va [[tijorat banki]].

=== Markaziy bank ===
[[Markaziy bank]] („banklarning banki“) (Milliy bank va AQShda Federal rezerv tizimi) mamlakatning jami kredit tizimini nazorat qiladi, davlat pul-kredit siyosatini amalga oshiradi, naqd pul va qimmatbaho qogʻozlar emissiyasi bilan shugʻullanadi, mamlakatning oltin-valuta zahiralarini saqlaydi, davlat va tijorat bankiga kreditlar beradi.

=== Tijorat banki ===
Tijorat banki oʻz navbatida universal va ixtisoslashgan banklarga boʻlinadi. Ixtisoslashgan bank [[investitsiya banki]], jamgʻarma (omonat) banki, maxsus bank, kooperativ bank va boshqalardan iborat. Tijorat banki universal bank boʻlib jismoniy va yuridik shaxslarga xilma-xil bank xizmatlari koʻrsatadi (depozitlarni jalb etish, veksel hisobi, kredit berish, qimmatbaho qogʻozlarni sotish va sotib olish). Bu bank bank va kredit tizimining oʻzagini tashkil etadi. Universal bank hamma turdagi asosiy bank harakatlarini amalga oshiradi. Ixtisoslashgan bank biron-bir faoliyatga, sohaga va tarmoqqa xizmat koʻrsatadi. Investitsiya banki, asosan, emissiyataʼsischilik operatsiyalar bilan shugʻullanadi va qimmatbaho qogʻozlar savdosini oʻtkazadi. Maxsus bank muayyan mijozlar guruhiga xizmat koʻrsatadi yoki ayrim sohalarda ixtisoslashadi (jamgʻarma, savdo, tashqi savdo, ipoteka va boshqalar). Kooperativ bank tovar ishlab chiqaruvchilar tomonidan pay asosida barpo etiladi, taʼsischilarning kredit va bank xizmatlariga boʻlgan ehtiyojlarini qondiradi. Tarmoq va hududiy prinsiplar boʻyicha tashkil topadi, tijorat bankining bir koʻrinishi hisoblanadi.

=== Mulk shakliga koʻra turlari ===
Mulk shakliga kura banklarning quyidagi turlari bor: davlat banki, davlat ishtirokidagi aralash bank, davlatlararo bank, xalqaro bank, chet el sarmoyasi ishtirokidagi bank, aksiyadorlik bank, bankirlar uyi, kooperativ bank, mahalliy oʻz-oʻzini boshqarish banki, kommunal bank, xususiy bank va boshqalar.

== Tarixi ==
Bank ishining dastlabki belgilari quldorlik jamiyatida paydo boʻlgan. Ular asosan, savdogarlarning pul bilan bogʻliq hisob-kitob ishlarini bajargan jiro-banklar (mijozlar Oʻrtasida hisob-kitoblarni naqd pulsiz olib boradigan banklar) shaklida vujudga keldi. Shu bilan bir qatorda maxsus sarrofxonalarda sarroflar pul almashtirish va yirik pullarni maydasiga almashtirib berish ishlari bilan shugʻullangan. Bankning ayrim belgilariga ega boʻlgan muassasalar oʻrta asrlarda shimoliy Italiya shaharlarida, soʻngra Gollandiya va Germaniyaning savdo markazlarida yuzaga keldi.

Kapitalizmning vujudga kelishi va rivojlanishi bilan bankning ahamiyati ortib ketdi. Bank ishining hozirgi tamoyillari birinchi boʻlib 17-asrdan boshlab Angliyada, soʻngra boshqa mamlakatlarda yuzaga kela boshladi. Shu davrdan boshlab bank kapital va tadbirkorlikni ishga solishning maxsus bir sohasiga aylandi. bankning koʻpayishi bilan ssuda kapitali kapitalning asosiy shakllaridan biri boʻlib qoldi. Asta-sekin bank yiriklashib, ular bajaradigan operatsiyalar doirasi kengayib bordi. bank muomalaga xususiy veksellar oʻrnida ishlatiladigan kredit pullari — banknotlar (bank biletlari) chiqara boshladi. Koʻpgina mamlakatlarda cheklar bilan amalga oshiriladigan naqd pulsiz hisob-kitoblar paydo boʻldi. Kapitalizmning rivojlanishi bilan kredit va toʻlovlarda vositachilik vazifasini bajaradigan muassasalarga talab ortib bordi. bank boʻsh pul vositalarini yigʻib, ularni turli muddatlarga ssudaga berdi, ular korxonalarning joriy hisob varagʻini yuritib, korxonalar oʻrtasida oʻzaro hisobkitoblarni olib bordi. Asta-sekin bank oʻrtasida eng yiriklari paydo boʻldi. Ayniqsa, 19-asr oxiriga kelib bank ishlab chiqarishning konsentratsiyalanishi oqibatida bankning yiriklashuvi bank sonini qisqarishiga va bank monopoliyalarining vujudga kelishiga, ular oʻrtasida oʻzaro raqobat kurashining kuchayishiga sabab boʻldi. bank toʻlov va kredit operatsiyalarida vositachilik qilish bilan kifoyalanmay, sanoat korxonalari aksiyalarini sotib ola boshladi, ularning xoʻjaliklari yoki muassislaridan biriga aylandi, yangi korxonalar taʼsis etishda hamkorlik qildi. Yirik bank va sanoat kapitalining birga qoʻshilib ketishi natijasida moliya kapitali va moliya oligarxiyasi vujudga keldi, bu oligarxiya mamlakatlarning iqtisodiy va siyosiy hayotida katta mavqeni egalladi.

Hozirgi davrda koʻpgina mamlakatlarda koʻplab (masalan, 90-yillar boshida AQShda 14,5 mingdan ortiq bank boʻlgan) bank boʻlishiga qaramay, ulardan 3—4 tasigina yetakchi oʻrinda turadi. Turli mamlakatlardagi yirik bank nihoyatda sertarmoq boʻlib, oʻz mamlakati doirasidagina emas, shu bilan birga jahonning juda koʻp mamlakatlarida boʻlim va filiallariga ega. Rivojlangan mamlakatlarda bank iqtisodiyotni boshqarish va ragʻbatlantirish muassasasi vazifalarini bajaradi. bank pul kapitalini iqtisodiyotning sohalari va tarmoqlari boʻyicha taqsimlanishida qatnashib, fonda normasining tenglashuvini taʼminlaydi.

== Oʻzbekistondagi bank tizimi ==
Oʻzbekistonda birinchi bank muassasasi 1875-yil Toshkentda ochilgan Rossiya imperiyasi davlat bankning filiali boʻlgan. 19-asrning oxirida Turkistonda rus kapitali ishtirokidagi Oʻrta Osiyo aksiyadorlik banki (1881), Volgakama banki (1893), Rus-Xitoy (Rus-Osiyo) banki (1903), Azov-Don savdo banki (1910), Nijniy Novgorod-Samara banki (1899), Poltava Yer banki (1901)ning filial, boʻlim va agentliklari faoliyat olib bordi.

Oktabr toʻntarishidan soʻng barcha bank sovet hokimiyati tomonidan natsionalizatsiya qilindi. Oʻzbekistonda bank tizimi 1924-yildan boshlab sobiq [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] bank tizimining tarkibiy qismi sifatida tashkil qilindi. 1992-yilga qadar SSSR Davlat banki (1923; 1921—23-yillarda RSFSR Davlat banki), [[SSSR]] Qurilish banki (1959; 1922—59-yillarda SSSR Savdo banki), SSSR Tashqi savdo banki (1924)ning Oʻzbekiston idora (kontora)lari respublikadagi bank muassasalari ishiga rahbarlik qildi. SSSRning parchalanishiga qadar Oʻzbekistonda mustaqil bank tizimini yaratish maqsadlarida 1991-yil 15-fevralda Respublika Oliy Kengashi sessiyasida respublika hududidagi bank Faoliyatining huquqiy asoslari belgilab berilgan Oʻzbekiston Respublikasining „Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida“gi Qonuni qabul qilindi va shu vaqtdan boshlab respublikaning haqiqiy, mustaqil bank tizimi shakllana boshladi. Sobiq SSSR bankining respublika idoralari mustaqil bank sifatida OʻzR Markaziy banki tomonidan roʻyxatga olindi.

Oʻzbekiston Respublikasi bank tizimini shakllantirish va rivojlantirish strategiyasi iqtisodiyotni xoʻjalik yuritishning bozor sharoitlariga bosqichmabosqich oʻtkazish dasturiga mos keladi. Oʻtgan davrda bank islohotlari davomida milliy bank tizimining 2 bosqichli strukturasi (yuqori bosqichda — Markaziy bank, quyi bosqichda — tijorat banklari) huquqiy jihatdan mustahkamlandi; bankning soni va ular koʻrsatadigan xizmat turlari koʻpaydi.

1995 — 96-yillarda bank qonunchiligi yanada takomillashdi. OʻzRning „Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida“gi (1995-yil 21-dekabr) Qonuni bank tizimining huquqiy asoslarini toʻldiribgina qolmasdan, Oʻzbekiston Respublikasi markaziy bankining alohida maqomi, maqsadlari, vazifalari hamda vakolatlarini ham aniq belgilab berdi. OʻzRning „Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida“ 1996-yil 25-apreldagi yangi Qonuni esa tijorat banki faoliyatining barcha huquqiy asoslarini xalqaro standartlar darajasida belgilab berdi. Tarkibida Qoraqalpogʻiston Respublikasi, 12 viloyat va Toshkent shahar boshqarmalari boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki OʻzRning bosh banki hisoblanadi (1992-yil sentabrgacha sobiq SSSR Davlat bankining Oʻzbekiston boʻlimi).

Respublikada bank tizimining quyi bosqichini paychilik, aksiyadorlik asosida, shuningdek chet el kapitali ishtirokida tashkil etilgan bank, ularning filial va vakolatxonalari, kooperativ va xususiy bank tashkil etadi.

Bank sohasini monopoliyadan chiqarish bank islohotlarining eng muhim yoʻnalishlaridan biridir. Dastlabki bosqichda bu asosan iqtisodiyotning ayrim sohalariga xizmat koʻrsatuvchi ixtisoslashtirilgan bankni tuzish yoʻli bilan amalga oshirildi. Ixtisoslashtirilgan bankning tashkil etilishi bozorga yoʻnaltirilgan bank tizimini yaratish yoʻlidagi zaruriy va tabiiy bosqich boʻldi.

1995—96-yillarda „Asaka“ ixtisoslashtirilgan davlat-aksiyadorlik tijorat banki, „[[Aloqabank]]“ aksiyadorlik tijorat banki, „Toshkentijtimoiyuyjoy-bank“ aksiyadorlik tijorat banki, „Uzsayohatinvestbank“ Oʻzbekiston aksiyadorlik tijorat investitsiya banki va „Zamin“ ixtisoslashtirilgan davlat-aksiyadorlik ipoteka banklari tashkil etildi. „Oʻzdehqonsanoatbank“ aksiyadorlik tijorat banki „Paxtabank“ ixtisoslashtirilgan aksiyadorlik tijorat bankiga, „Oʻzjamgʻarmabank“ Xalq bankiga aylantirildi.

Tijorat banki xalq xoʻjaligining turli sohalaridagi korxonatashkilotlarini kreditlash, moliyalash va ularga hisobkitob xizmati koʻrsatishni amalga oshiradi. Bu bank toʻla mustaqildir. Ularning aksiyalari turli mulk shakllariga mansub boʻlgan korxonalar, shuningdek jismoniy shaxslar oʻrtasida taqsimlangan. Tijorat bankining xususiy zaxiralari yetishmay qolganda ular kredit resurslari bozoridan zarur pul mablagʻlarini sotib olishlari mumkin.

OʻzRning barcha mintaqalarida 800 ga yaqin filiallarga ega boʻlgan 35 Tijorat banki faoliyat koʻrsatadi, ulardan 5 tasi chet el kapitali ishtirokida, 11 tasi xususiy banklardir (2000).

Xususiy bankning huquqiy bazasini rivojlantirishda Respublika Prezidentining 1997-yil 24-apreldagi „Xususiy tijorat banklarini tashkil qilishni ragʻbatlantirish choratadbirlar toʻgʻrisida“ Farmoni muhim ahamiyatga ega boʻldi. Farmonga koʻra, respublika hududida faoliyat koʻrsatayotgan tijorat banki bilan bir qatorda xususiy bank ham tashkil etila boshladi (muassis jismoniy shaxslar hissasi bank ustav kapitalining kamida 50 % ni tashkil etishi lozim). 1998-yilda 5 ta xususiy („Alp Jamol“, „Turkiston“, „Istiqbol“, „XIFbank“ va „Oʻktambank“) bankga bank operatsiyalarini amalga oshirish uchun dastlabki ruxsatnoma berildi.

1995-yil 24-oktabrda Oʻzbekiston Tijorat banki uyushmasi tashkil topdi (uning tarkibiga xususiy banklar ham kirgan).

Respublikada 1992-yildan „Oʻzbank-audit“ — banklararo aksiyadorlik jamiyati shaklida tashkil etilgan auditorlik firmasi ish olib boradi. 1996-yildan buyon „Oʻzbankaudit“ bilan bir qatorda „Deloyt end Tush“ va „Ernst end Yang“ kabi 5 ta xalqaro auditorlik konsalting firmalariga hamda „Xolis“ guruhi va „Odil audit“ mahalliy audit firmalariga OʻzR Markaziy banki tomonidan bank auditi oʻtkazish huquqini beruvchi tegishli sertifikatlar berildi. Ular banklar, kredit muassasalari, sugʻurta kompaniyalari, tashkilot va korxonalarning buyurtmasi bilan ularning moliyaviy-xoʻjalik faoliyatini tekshiradi (taftish qiladi), xolisona xulosalar beradi, ekspertizalar oʻtkazadi.

Hozirgi davrda Oʻzbekistonda chet el bank va xalqaro moliya muassasalari kapitali ishtirokida qoʻshma bank faoliyat koʻrsatadi. Ular jumlasiga Oʻzbekiston — Gollandiya „Oʻzprivatbank“ va „ABN Amrobank— [[Oʻzbekiston milliy banki|Oʻzbekiston Milliy banki]] aksiyadorlik jamiyati“, Oʻzbekiston — Turkiya „OʻTbank“, Oʻzbekiston — Jan. Koreya „OʻzDEUbank“ kiradi. 13 ta chet el banki Toshkentda oʻz vakolatxonasini ochgan. Bular katorida Doyche bank, Berliner Bank, Meybank (Malayziya), Kredit Sviss ([[Shveysariya]]), „Kredi Kommersial de Frans“, „Sosyete Jeneral“ (Fransiya), [[Pokiston]] Milliy banki, Cheyz Manxetten (AQSH), „Rossiyskiy kredit“ va „Sakura bank LTD“ (Yaponiya) banklari bor.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Xalqaro valyuta fondi va Jahon bankning doimiy maslahatchilari xizmatidan foydalanadi.

2000-yil 1-yanvarda Oʻzbekiston Respublikasi banklari tomonidan mijozlarga 529 mlrd. soʻmlik kredit qoʻyilmalari ajratilib, shundan 237 mlrd. soʻmi qisqa muddatli, 292 mlrd. soʻmi oʻrta va uzoq muddatli kreditlarni tashkil etdi. Oʻrtacha foiz stavkasi qisqa muddatli kreditlar boʻyicha 33,7 %, oʻrta muddatli kreditlar boʻyicha 23 %, uzoq muddatli kreditlar boʻyicha 13 % dan iborat boʻldi.

== Yana qarang ==
* [[Bank-moliya akademiyasi]]
* [[Bankrotlik]]

== Adabiyotlar ==
* [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

{{chala}}

{{tashqi havolalar}}

[[Turkum:Iqtisodiyot va moliya]]</text>
      <sha1>qfm91exfuozjiqrvmvyvfevlbbfwcrf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Iskandar Mahmudov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>454828</id>
    <revision>
      <id>5974447</id>
      <parentid>4159026</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:12:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20811-74</username>
        <id>256101</id>
      </contributor>
      <comment>yaxshi odam deb qoʼshib qoʼyildi</comment>
      <origin>5974447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12919" sha1="r415s09894jk908kiotun3ukqcjrqau" xml:space="preserve">{{Shaxsiyat bilgiqutisi
 | ismi                 = Iskandar Mahmudov &lt;!-- include middle initial, if not specified in birth_name --&gt;
 | asl ismi             = Искандар (Искандер) Кахрамонович Махмудов
 | tasvir               = Mahmudov Iskandar Kahramonovich president of UMMC (cropped).jpg
 | tavallud_sanasi      = {{Birth date and age|df=y|1963|12|05}}
 | tavallud_joyi        = Buxoro, [[OʻzSSR]], [[SSSR]]
 | fuqaroligi           = Rossiya
 | kasbi                = [[Ural kon-metallurgiya kompaniyasi]] asoschisi/egasi
 | turmush_oʻrtogʻi     = Margarita Ildusovna Mahmudova
}}

'''Iskandar Qahramonovich Mahmudov''' ({{Lang-uz|Искандар Қаҳрамонович Маҳмудов}}; 1963-yil 5-dekabr [[Buxoro]], [[Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Oʻzbekiston SSR]], [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]]) — rossiyalik tadbirkor&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=26 December 2002 |title=&quot;Номад&quot; - Узбекская мафия на просторах СНГ. Часть 1-я. Уральская &quot;империя&quot; Искандера Махмудова |language=ru |trans-title=&quot;Nomad&quot; - Uzbek mafia in the CIS. Part 1. Ural &quot;empire&quot; of Iskander Makhmudov |work=(centrasia.ru) |url=http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1040885160 |access-date=11 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819114527/http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1040885160 |archive-date=19 August 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://daryo.uz/2018/04/11/milliarder-iskandar-mahmudov-songgi-aytgan-fikrim-eng-foydalisi |sarlavha=Milliarder Iskandar Mahmudov: So‘nggi aytgan fikrim eng foydalisi |sana=11.04.2018 |qaralgan sana=13.06.2023}}&lt;/ref&gt;.

''[[Bloomberg milliarderlar indeksi|Bloomberg Billionaires Index]]'' maʼlumotlariga koʻra, Mahmudovning sof boyligi 2021-yil 25-may holatiga koʻra 9,41&amp;nbsp;milliard dollarga baholangan

== Biografiyasi ==
Iskandar Mahmudov [[1963]]-yilning 5-Dekabrida [[Buxoro]] shahrida tugʻilgan. Iskandar Mahmudovning onasi Universitetda chet tilidan dars bergan, otasi esa quruvchilik bilan shugʻullangan. Mahmudovlar oilasi keyinchalik [[Toshkent]] shahriga koʻchib oʻtadi va Iskandarning kelajagi [[Toshkent]] shahrida shakllana boshlaydi. Iskandar Mahmudov chet tillariga qiziqishi ortidan [[Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti|Toshkent davlat sharqshunoslik institutiga]] oʻqishga kiradi. U yerni [[arab tili]] mutaxassisi sifatida muvaffaqiyatli bitirib, olgan bilimlarini Sovet Ittifoqi davrida barpo etilgan [[Liviya]] va [[Iroq|Iroqdagi]] turli harbiy, [[arxitektura]] va quruvchilik tashkilotlarida ishga soladi&lt;ref&gt;{{Citation |title=Iskandar Mahmudov – Oʻzbek Milliarderi |url=http://www.milliarder.uz/iskandar-mahmudov-ozbek-milliarderi/ |year= |access-date=2013-03-13 |archivedate=2013-01-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130127090046/http://www.milliarder.uz/iskandar-mahmudov-ozbek-milliarderi/}}&lt;/ref&gt;.

== Biznesi ==
Iskandar Mahmudovning savdo-sotiq boʻyicha ilk tajriba va faoliyati mamlakat uchun kerakli boʻlgan hom-ashyolarni topib, sotib olish bilan shugʻullanuvchi tashkilot — „Uzbekintorg“da oʻz aksini topadi. Mahmudov keyinchalik [[Rossiya|Rossiyaning]] [[Moskva]] shahriga koʻchib oʻtadi va u yerda oʻzining eski qadrdoni va vatandoshi boʻlgan [[Mixail Cherniy]] bilan hamkorlik qiladi. Iskandar oʻzining [[Tadbirkor|tadbirkorlikdagi]] katta qadamlarini Cherniy va aka-uka Rubenlar bilan birgalikda, bir vaqtlar [[Rossiya|Rossiyaning]] eng yirik metal savdosi tashkiloti boʻlgan Trans World Groupda boshlaydi. Ozgina vaqt oʻtmay, bu tashkilotdan ketib, [[mis]] savdosi bilan alohida shugʻullana boshlaydi. Bu bozordagi kerakli aloqalarni oʻz vaqtida oʻzlashtira olishi, Mahmudovning kelajakda [[metal]] sohasidagi faoliyatlarida asqatadi&lt;ref name=&quot;russiancaps&quot;/&gt;.

U bir qancha boshqa biznes lavozimlarida ishlagan:&lt;ref name=&quot;russiancaps&quot;/&gt;

* 1991—1994-yillarda JSC Alicening marketing boʻyicha direktor oʻrinbosari;
* 1994—1996-yillar „Meta servis“ sanoat-moliya kompaniyasi direktori;
* 1996-yil bosh direktor, Ai (kon va qayta ishlash zavodi)

1999-yilda UMMC ga asos soldi&lt;ref name=&quot;russiancaps&quot;&gt;[https://archive.today/20130201145947/http://russiancapitalists.com/capitalists/makhmudov-iskander/ „Iskander Makhmudov“] Russian Capitalists&lt;/ref&gt;.

Hozir Mahmudov bolalikdagi doʻsti Jalol Xaydarov yordami bilan tashkil topgan „Uralskaya Gorno-metallurgicheskaya Kompaniya“ (UGMK) xoldingining asosiy egasi hisoblanadi&lt;ref name=&quot;EarlyBio&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=2009 |title=Iskander Makhmudov: President of the Ural Mining and Metallurgical Company |work=rumafia.net |url=http://rumafia.net/en/dosje/82 |access-date=11 March 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=14 March 2010 |title=Друг Ната Ротшильда Дерипаска признался в финансировании &quot;Русской&quot; мафии |language=ru |trans-title=Nat Rothschild's friend Deripaska admitted to financing the &quot;Russian&quot; mafia |work=anvictory.org |url=http://anvictory.org/blog/2010/05/14/drug_nata_rotshilda_deripaska_priznalsya_v_finansirovanii_russkoy_mafii/ |access-date=11 March 2022}}&lt;/ref&gt;. Bu Rossiyadagi toʻrtinchi yirik rangli metallurgiya kompaniyasi, ishlab chiqarish hajmi boʻyicha Rossiyada ikkinchi yirik mis ishlab chiqaruvchi kompaniyadir. Mahmudov biznes-sherigi bilan birga BusinessWeek jurnalining ruscha versiyasini nashr etuvchi Izdatelskiy Dom Rodionovaning ([[Rodionov nashriyoti]]) 50% ulushini ham sotib oldi.

Mahmudovning muvaffaqiyatga koʻtarilishi 1991-yilda [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] parchalanganidan keyin davlat iqtisodiyoti [[kapitalizm]] bilan almashtirilgandan keyin boshlandi&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Iskander Makhmudov |url=http://www.russiancapitalistwiki.com/wiki/Iskander_Makhmudov |nashriyot=Russian Capitalist Wiki |qaralgan sana=11 November 2013 |muallif=RussianCapitalistWiki |sana=8 November 2013 |arxivsana=2013-11-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20131112002148/http://www.russiancapitalistwiki.com/wiki/Iskander_Makhmudov }}&lt;/ref&gt;.

=== Rossiya va Fransiya korxonalarining iqtisodiy kengashi ===
2011-yilda Mahmudov ham, uning biznes sherigi Bokarev ham [[Gennadiy Timchenko]] o‘rniga Rossiya va Fransiya korxonalari iqtisodiy kengashi rahbari etib tayinlangan&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Кириленко |first=Анастасия (Kirilenko, Anastasia) |date=1 July 2015 |title=Мафия на госзаказе. Как новые кремлевские олигархи связаны с преступным миром |language=ru |trans-title=Mafia on the state order. How the new Kremlin oligarchs are connected to the underworld |work=[[The Insider (website)|The Insider]] (theins.ru) |url=https://theins.ru/korrupciya/10407 |access-date=11 March 2022}}&lt;/ref&gt;.

=== Aeroekspress ===
Mahmudov [[Aeroekspress|Aeroexpressning]] 17,5% aksiyalariga egalik qiladi&lt;ref&gt;&quot;Likistov Pulls out of Rail Business, Partners Buy New Assets, „ ''Russia &amp; CIS Business and Financial Newswire'', 26 December 2012&lt;/ref&gt;.

Aeroexpress Moskva va uning yaqinidagi aeroportlar ([[Sheremetyevo (aeroport)|Sheremetyevo]], [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Domodedovo]] va [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Vnukovo]]) oʻrtasida temir yoʻl transporti xizmatlarini taqdim etadi&lt;ref name=&quot;ma&quot;/&gt;.

„&lt;nowiki/&gt;[[Rossiya temir yo'llari]]&lt;nowiki/&gt;“ OAJ Aeroexpressning 50% ga egalik qiladi. 2012-yil noyabr oyida Rossiya temir yoʻllari oʻz aksiyalarining yarmini (Aeroexpress-dagi 25% egalik) TransGroup AS Ltd.ga sotish niyatida ekanligi xabar qilindi&lt;ref name=&quot;ma&quot;&gt;&quot;Russian Railways to Halve Stake in Aeroexpress, &quot; ''M&amp;A Navigator'', 23 November 2012&lt;/ref&gt;.

=== Transoil MChJ ===
2012-yil dekabr oyida Mahmudov va uning biznes sherigi [[Андрей Бокарев|Andrey Bokarev]] [[MChJ Transoil|MChJ Transoilning]] 13% ulushini sotib oldilar&lt;ref name=&quot;Gunvor&quot;&gt;[http://www.interfax.co.uk/russia-energy-news/businessmen-bokarev-makhmudov-buy-13-of-transoil-from-timchenko/ „Businessmen Bokarev, Makhmudov Buy 13% of Transoil From Timchenko“] ''Russia &amp; CIS Business and Financial Newswire'', 26 Dec 2012&lt;/ref&gt;.

Kompaniya Rossiyadagi neft va neft mahsulotlarini eng yirik temir yoʻl tashuvchilaridan biridir&lt;ref name=&quot;Gunvor&quot;/&gt;.

2012-yilning birinchi uch choragida „Transoil“ MChJning umumiy savdosi 51,1 milliard rublni tashkil etdi&lt;ref name=&quot;Gunvor&quot;/&gt;.

2019-yil holatiga ko‘ra, Timchenko Transoil’ning 80 foiz ulushiga, Bokarev va Mahmudov esa minoritar ulushga egalik qilgan&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Скорлыгина |first=Наталья (Skorlygina, Natalya) |date=23 May 2019 |title=&quot;Трансойл&quot; разбавит нефть углем: Компания может купить железнодорожного оператора УГМК |language=ru |trans-title=Transoil will dilute oil with coal: The company may buy the railway operator UMMC |work=[[Kommersant]] |url=https://www.kommersant.ru/doc/3976866 |access-date=11 March 2022}}&lt;/ref&gt;.

=== Moskva yoʻlovchi kompaniyasi ===
Mahmudov va uning biznes-sherigi Bokarev Moskva yoʻlovchi kompaniyasiga (MPC) egalik qiladi&lt;ref name=&quot;rbcnews&quot;/&gt;.

2011-yilda MPC Central Suburban Passenger Company (CSPC) ning 25% ulushini sotib oldi. CSPC Rossiyadagi barcha shahar atrofi transportining 56% ni tashkil qiladi&lt;ref name=&quot;rbcnews&quot;/&gt;.

2012-yil dekabr oyida MPC CSPC ning yana 25% ulushini sotib olish boʻyicha tenderda gʻolib chiqdi. Ushbu xarid MPC ning kapital pozitsiyasini 50% ga oshirdi&lt;ref name=&quot;rbcnews&quot;&gt;[http://rbcnews.com/free/20121224112542.shtml „Russian Railway Divests 25% in Suburban Operator“] ROS Business Consulting Database, 24 December 2012.&lt;/ref&gt;.

2011-yilda CSPC 24 milliard rubl daromad koʻrdi&lt;ref name=&quot;rbcnews&quot;/&gt;.

=== Transmashholding ===
Qisman Mahmudovga tegishli boʻlgan „Transmashholding“ (TMH) xolding kompaniyasi Rossiyadagi temir yoʻllar va metrolar uchun harakatlanuvchi tarkib ishlab chiqaruvchi yirik kompaniya hisoblanadi. Kompaniya Sankt-Peterburg, Bryansk, Penza va Moskva, Rostov va Tver viloyatlarida zavodlarga ega&lt;ref name=&quot;tver&quot;&gt;&quot;Transmashholding ups RAS net profit 9% to 2.69 bln rubles in 9M&quot;, Companies and Markets, Russia &amp; CIS Business &amp; Financial Daily, 14 November 2012&lt;/ref&gt;.

2012-yil noyabr oyida TMH sof foydasini 9 foizga oshirib, 2,69 milliard rublga yetgani maʼlum boʻldi&lt;ref name=&quot;tver&quot;&gt;&quot;Transmashholding ups RAS net profit 9% to 2.69 bln rubles in 9M&quot;, Companies and Markets, Russia &amp; CIS Business &amp; Financial Daily, 14 November 2012&lt;/ref&gt;.

2012-yil noyabr oyida Rossiyaning Yer qaʼridan foydalanish federal agentligining sobiq rahbari Anatomiya Ledovskix Iskandar Mahmudovga tegishli kompaniyalardan biri boʻlgan Transmashholding boshqaruvi raisi etib saylandi. Transmashholding lokomotivlar, yuk vagonlari, yoʻlovchi vagonlari, elektropoezd vagonlari va boshqa ogʻir poezd texnikalarini ishlab chiqaradi&lt;ref&gt;Esmerk, „Russia: Ex-head of Rosnedra becomes new chairman of Transmashholdingʻs board“, Kommersant, 16 November 2012&lt;/ref&gt;.

=== Samolyot ===
''SKRIN Market &amp; Corporate News'' maʼlumotlariga koʻra, Mahmudov oʻz kompaniyasini 2015-yilgacha yangi mintaqaviy samolyot ishlab chiqarishga yoʻnaltirishni rejalashtirgan. Samolyot [[Chexiya|Chexiya Respublikasidagi]] zavodda ishlab chiqarilishi kerak edi&lt;ref&gt;&quot;UMMC Plans to Develop a New Regional Jet by 2015&quot;, ''SKRIN Market &amp; Corporate News'', 5 October 2012&lt;/ref&gt;.

== Shaxsiy hayoti ==
Mahmudov musulmon [[Oʻzbeklar|oʻzbek]] oilasida tugʻilgan&lt;ref name=&quot;russiancaps&quot;/&gt;. Ikki marta uylangan, birinchi turmushidan bitta oʻgʻli bor.

== Xayriya ishlarida ==
Iskandar Mahmudov [[2001]]-yildan beri, sogʻliqni saqlash va tibbiyot, uy-joy bilan taʼminlash, yetim bolalar, qariyalar uyi va urush veteranlariga koʻmaklashish yoʻnalishidagi turli loyihalar uchun $1 milliarddan koʻproq pul ajratgan&lt;ref&gt;Sam Guthrie [http://yekaterinburgnews.com/daily-news/ummc-owned-company-to-send-five-planes-to-orenburg-region/2920/ „UMMC-owned company to send five planes to Orenburg region“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130323023221/http://yekaterinburgnews.com/daily-news/ummc-owned-company-to-send-five-planes-to-orenburg-region/2920/|date=2013-03-23}}, ''Yekaterinburg News'', 25-Oct 2012-yil&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{Manbalar|2}}

== Havolalar ==

* [http://www. Forbes.com Forbes jurnali]
* [http://www.ugmk.com/en Uralskaya Gorno-metallurgicheskaya kompaniyasi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230327201602/https://www.ugmk.com/en/ |date=2023-03-27 }}
[[Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari]]
[[Turkum:1963-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[turkum:5-dekabrda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Rossiya milliarderlari]]
[[Turkum:Buxoroda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Konchilik va qayta ishlash korxonalari direktorlari]]</text>
      <sha1>r415s09894jk908kiotun3ukqcjrqau</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arnac-Pompadour</title>
    <ns>0</ns>
    <id>463169</id>
    <revision>
      <id>5974559</id>
      <parentid>5589512</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:32:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>104477</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ gerb</comment>
      <origin>5974559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2229" sha1="nnjsng1hm2oky1a5caonjl2jwiik2oo" xml:space="preserve">{{Manbasiz|sana=avgust 2024}}

{{Bilgiquti aholi punkti
| nomi = Arnac-Pompadour
| mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]]
| mamlakat = Fransiya
| mintaqa turi = Fransiya mintaqalari{{!}}Mintaqa
| mintaqa = Limuzen
| jadvalda mintaqa = Limuzen
| tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament
| tuman = Corrèze
| jadvalda tuman = Corrèze
| jamoat turi = Fransiya tumanlari{{!}}Arrondissement
| jamoat = Arrondissement Brive-la-Gaillarde{{!}}Brive-la-Gaillarde
| jadvalda jamoat = Arrondissement Brive-la-Gaillarde{{!}}Brive-la-Gaillarde
| qaram = kommuna
| gerb = Blason famille fr de Pompadour.svg
| bayroq = 
 | lat_dir = N | lat_deg = 45 | lat_min = 25 | lat_sec = 0
 | lon_dir = E | lon_deg = 1 | lon_min = 22 | lon_sec = 0
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 300
| mintaqa xaritasi oʻlchami = 
| tuman xaritasi oʻlchami = 
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| ichki bolinishi = 
| rahbar turi = Hokim
| rahbar = 
| asos solingan = 
| ilk eslatilishi = 
| avvalgi nomlari = 
| qachondan beri = 
| maydon = 15,0
| balandlik turi = Dengiz sathidan balandligi
| AP markazi balandligi = 
| iqlim = 
| rasmiy til = 
| aholi = 1281
| sanalgan yil = 2004
| zichlik = 85,4
| aglomeratsiya = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib = 
| etnoxronim = 
| vaqt mintaqasi = +1
| DST = bor
| telefon kodi = 
| pochta indeksi = 19230
| pochta indekslari = 
| avtomobil kodi = 
| identifikator turi = INSEE{{!}}INSEE kodi
| raqamli identifikator = 19011
| Commons turkumi = Arnac-Pompadour
| sayt = 
| sayt tili = 
}}
'''Arnac-Pompadour''' — [[Fransiya]]ning [[Limuzen]] mintaqasida joylashgan kommuna. [[Corrèze]] departamenti [[Arrondissement Brive-la-Gaillarde|Brive-la-Gaillarde]] tumani tarkibiga kiradi.

== Aholisi ==
1281 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). [[Aholi zichligi]] — har kvadrat kilometrga 85,4 nafar kishi.
{{Fransiya kommunasi aholi grafigi|id=19011}}

== Geografiyasi ==
Maydoni — 15,0&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. 
{{Fransiya kommunasi xaritasi|id=19011}}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]    [[Turkum:Corrèze shaharlari]]


{{France-geo-stub}}
{{Tashqi havolalar}}
{{Corrèze departamenti kommunalari}}</text>
      <sha1>nnjsng1hm2oky1a5caonjl2jwiik2oo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Émile Zola</title>
    <ns>0</ns>
    <id>495735</id>
    <revision>
      <id>5974107</id>
      <parentid>5474142</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:43:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Callmeshoma</username>
        <id>251173</id>
      </contributor>
      <comment>Link qo'shildi</comment>
      <origin>5974107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2868" sha1="44b8aah0ynnluh1cjyxc399fnrqf6jq" xml:space="preserve">{{Shaxsiyat bilgiqutisi}}

ZOLYA (Zola) Emil (1840.2.4 – Parij – 1902.29.9) – fransuz yozuvchisi. Ilk ijodi romantizm ruhida: „Ninon ertaklari“ (1864), „Klodning tavbasi“ (1865), „Marhumning vasiyati“ (1866) va b. 60-yilllarda naturalistik ruxdagi „Oʻliklar vasiyati“ (1866), „Tereza Raken“ (1867), „Madlen Fera“ (1868) kabi romanlar yozdi. „Rugon-Makkarlar“ 20 jildli romanlar turkumida (187193) Napoleon davridagi siyosiy tuzum qoralangan („Rugonlarning ulgʻayishi“, 1871; „Tor-mor“, 1893), jamiyatdagi moliyaviy hiyla-nayranglar fosh etilgan („Oʻlja“, 1872; „Pul“, 1891), kiborlarning axloqsizligi koʻrsatilgan („Nana“, 1880), amalparast, maʼnaviy qashshoq kimsalar kalaka qilingan („Parij qurtlari“, 1873), nasroniylarning teskarichilik harakatlari fosh etilgan („Plassanning zabt etilishi“, 1874). Bir qator romanlarida oddiy mehnatkashlarning oliyjanob timsollarini yorqin boʻyoqlarda tasvirlagan. Xususan, „Qopqon“ (1877) romanida kosib va hunarmandlar hayoti, „Hamal“ (1885) romanida esa ishchilarning turmush tarzi aks ettirilgan. „Tereza Raken“ (1873-yilda sahnalashtirilgan) dramasi va „Rauberden vorislari“ komediyasi yozuvchining eng yaxshi sahna asarlaridir. 3. ijodida ijtimoiy mavzular ustuvor mavqega ega. „Uch shahar“ trilogiyasi („Lurd“, 1894; „Rim“, 1896; „Parij“, 1898), tugallanmay qolgan „Toʻrt injil“ tetralogiyasi („Hosildorlik“, 1899; „Mehnat“, 1901; „Haqiqat“, 1903) bunga misol boʻladi. U ijtimoiy hayotga ham faol aralashgan va 19-asr oxirlarida Fransiyada juda katta shov-shuvga sabab boʻlgan „&lt;nowiki/&gt;[[Dreyfus ishi|Dreyfus ish]]&lt;nowiki/&gt;i“ (boshqa millat vakilining soxta ayb bilan qamalishiga qarshi) boʻyicha Fransiya Respublikasi Prezidentiga „Men qoralayman!“ (1898) nomli ochiq xat bilan murojaat qilgan. Respublika hukumati 1898-yil 23 fevralda yozuvchini qamash haqida hukm chiqaradi. U chet elga qochadi (1899-yilda Vataniga qaytadi). Zolya butun umr xalqi uchun teatr yaratishni orzu qilgan edi. „Fransiyaning olgʻa yurishi“ turkumidagi dramalarida inqilobiy shior ostida mustabidlik ruhini yashirgan uchinchi respublikaga qarshi kurashni davom ettirishni maqsad qilgan edi. Lekin bu maqsadini amalga oshirolmadi. Uning romanlarida garchi qaltis ijtimoiy ziddiyatlar tasvirlangan boʻlsa ham, u maʼlum siyosiy tuzumga dastyorlik qilishni or deb bilgan. U har doim oʻzi tanlagan tamoyilga – haqqoniyat ta-moyiliga sodiq qoladi. Uning romanlarini oʻqib butun bir davr haqida tasavvurga ega boʻlish mumkin. Uning „Hikoyalar“ (1937), „Tegirmon qamali“ (1942) va „Hamal“ (1981, tarjimon Xayrulla Ergashev) asarlari oʻzbek tilida nashr etilgan.

&lt;ref&gt;[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{chala}}
 &lt;!-- Bot tomonidan yaratildi --&gt;</text>
      <sha1>44b8aah0ynnluh1cjyxc399fnrqf6jq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mezolit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>527755</id>
    <revision>
      <id>5974387</id>
      <parentid>5849658</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:46:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20724-34</username>
        <id>256090</id>
      </contributor>
      <comment>so'z tashlab ketilgan</comment>
      <origin>5974387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4078" sha1="kerxjyoldrw86s9uupqwi667g3f3vu8" xml:space="preserve">'''Mezolit''' (mezos- o'rta va lithos — ''tosh'') — oʻrta [[tosh davri]]; [[paleolit]]dan [[neolit]]ga oʻtish davri (miloddan avvalgi 12-7 ming yillik).

Geologik pleyspgotsendan hozirgi golosenga oʻtish davri. Mezolitda hayvonot dunyosi, landshaftlar muzlik davridan xalos boʻlib hozirgi tabiiy sharoitga moslashgan. Muzlik davriga moslashgan yirik hayvonlar ([[Mamont|mamontlar]]) yoʻq boʻlib, yangilari paydo boʻlgan. Inson hayotida katta oʻzgarishlar sodir etilgan. Mezolitda oʻq-yoyning kashf etilishi bilan yakka oila boʻlib yashash imkoniyati tugʻilgan. Tosh, suyak, yogʻochdan mikrolit qurollar (pichoq, qirgʻich, bolta) kashf qilingan. Bu qurollar yordamida odamlar yakka holda ov qilish imkoniga ega boʻlishgan. Shu tariqa jamoa boʻlib yashashga barham berilgan. Mezolit davri odamlari ovchilik, baliqchilik, terimchilik bilan shugʻullanganlar.

Oʻzbekiston hududida mezolit davriga oid eng qadimgi [[yodgorlik]] Qoʻshilish boʻlib, u miloddan avvalgi 10 ming yillik bilan davrlanadi. Undan mikrolit qurollar, [[paykon]] va uchburchak shakldagi qurollar, qoʻlga oʻrgatilgan tur (buqa yokisigir) suyagi topilgan. Bu esa Mezolit davri boshida Oʻzbekiston hududida odamlar chorvachilikdan xabardor boʻlganliklaridan dalolat beradi. Respublikamizda Mezolitga oid koʻplab yodgorliklardan Fargʻona vodiysining Soʻx tumanidagi Obishir I va Obishir V manzilgohlari (qarang [[Obishir madaniyati]]), Surxondaryoning Boysun tumanidagi Machay gʻori kabilarni koʻrsatish mumkin.Mezolit davrida iqlimning o‘zgarishi bilan hayvonot dunyosi ham o‘zgaradi. Paleolit davridagi yirik [[hayvonlar]] yo‘qolib, ular o'rniga tez chopar va mayda hayvonlar: arxar, muflon, tog‘ echkisi, 
bug‘u, jayron, qulon, quyon, arslon, yoʼlbars, bars, qoplon va boshqa 
hayvonlar paydo boʼldi. Ularni ilgaridagidek ovlash ibtidoiy odam 
uchun murakkablik tug‘dirdi. Natijada o‘q-yoy ixtiro qilindi. Bu mezolit 
davrining eng katta yutug‘i edi. O‘q yoyning kashf etilishi xo‘jalikda 
ovning ahamiyatini oshirdi. Endi ibtidoiy ovchilar uzoqdan turib o‘z 
o'ljasini nishonga olish imkoniyatiga ega boʼldilar va oziq-ovqatga 
boʼlgan talabni qondira oldilar.
Oʻsimliklar dunyosida ham issiqtalab o‘simliklar salmog‘i oshdi. 
Daryolarning sersuv bo‘lishi baliqchilikning vujudga kelishiga va 
dastlabki qayiqlarning paydo boʼlishiga olib keldi. Bu esa ibtidoiy 
odamning turmush tarzini o‘zgartirdi.
Ibtidoiy ovchilar hayvonlar (asosan bug‘ular) izidan yurib, yangi-yangi yerlarni o‘zlashtirib bordilar. Shu sababli, mezolit davri odamlari 
keng hududlarga tarqalganlar. Mezolit davrida Oʻrta Osiyoning 
deyarli barcha hududlari yashash uchun qulay boʼlgan. Amudaryo 
bilan Sirdaryo oraliqlarida mezolit davriga oid yodgorliklar ko‘p 
uchraydi.
Bu davr jamoasida diniy tasavvurlar maʼlum bir shaklga kirdi. Bu 
haqda mezolit davri mozorlari, qoyatosh rasmlari darak beradi. Oʻrta 
Osiyodagi mezolit davri yodgorliklaridan 3tasida - Qayla, Tutqaul, 
Machay makonlarida mozorlar topilgan. Ular mezolit davrining so‘ngi 
bosqichiga taalluqli. Qayla g'orida 2 ta mozor o‘rganilgan. Skeletlar 
chalqanchasiga yotqizilib. oyoqlari biroz bukilgan, ustiga oxra 
sepilgan. Yonlarida dengiz chig‘anoqlaridan yasalgan taqinchoqlar 
topilgan. Bosh suyagi ustiga ham mayda tosh munchoqlar tizib 
chiqilgan. Boshqa mozorlarda ham shu holat kuzatilgan. Bularning
barchasi narigi dunyoga ishonishni bildiradi,
Jahon arxeologiyasida mezolit davri 2 bosqichga: Azil va 
Tardenuazga boʼlinadi. (3-jadva!) Ular Fransiyadan topilgan makonlar 
nomlari bilan atalgan. Azil davri tosh qurollarining asosiy 
xususiyatlaridan biri - mikrolit qurollarning yasalishidir (yunoncha 
mikros-kichik). Ular asosan o‘q uchi vazifasini bajargan. Ularning 
ko‘pchiligi tol bargiga o‘xshash boʼlgan. Egamberdiyeva.Oʼtkir Ismoilov&lt;ref&gt;[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Egamberdiyeva.Toshkent 2011&lt;/ref&gt;.

== Yana qarang ==

* [[Paleolit]]
* [[Neolit]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{OʻzME}}

{{chala}}


[[Turkum:Tarixiy davrlar]]</text>
      <sha1>kerxjyoldrw86s9uupqwi667g3f3vu8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nefrologiya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>537281</id>
    <revision>
      <id>5974342</id>
      <parentid>4924093</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:52:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20655-99</username>
        <id>256073</id>
      </contributor>
      <comment>Nevralogiya asosan miyaning mutaxasislari bo'ladi</comment>
      <origin>5974342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1610" sha1="m250qz4nqygsibfpt4p1j5bgq2wrszq" xml:space="preserve">'''Nefrologiya''' asosan miyaning mutaxasisalri bo'ladi(yun. nephros — buyrak va logos —fan) — tibbiyotning bir boʻlimi; buyrakning tuzilishi va faoliyati, kasalliklari: buyrakning tugʻma kasalliklari (buyrak gipoplaziyasi, buyrak aplaziyasi va boshqalar), irsiy kasalliklari (tubulopatiyalar, oilaviy irsiy nefrit va hokazo), orttirilgan kasalliklari (glomerulonefrit, piyelonefrit, nefrolitiaz va boshqalar) ning yuzaga kelish sabab va mexanizmlarini, ularning oldini olish va davolash chora-tadbirlarini oʻrganadi.

N. fan sifatida 20-asrning 50—60-yillarida ajralib chiqdi. Uning fan sifatida rivojlanishida buyrak ultra tuzilishini urganishdagi, buyrak faoliyatini eksperimental tekshirishlardagi yutuqlar, eksperimental va klinik immunologiyadagi yangiliklarning ahamiyati katta. N.ga glomerulo-nefritni oʻrgangan ingliz R.Brayt asos solgan (1927).

Oxirgi 30 yil ichida koʻpgina buyrak kasalliklarining tabiati aniqlandi, yangi immuntiklovchi dorilar ishlab chiqarildi, irsiy va tugʻma kasalliklar anikdandi, sunʼiy buyrak va buyrak transplantatsiyasi qoʻllanila boshlandi. N. masalalarini klinitsistlar, morfolog, fiziolog, urolog va boshqa mutaxassislar hamkorlikda oʻrganadi. N. urologiya va transplantatsion xirurgiya bilan chambarchas bogʻlangan.

Hozirgi Oʻzbekistonda barcha tibbiyot intlarida N. fan sifatida oʻqitiladi va shu institutlar tarkibida N. boʻlimlari faoliyat koʻrsatadi. Toshkentda va boshqa yirik shaharlarda N. markazlari bor.&lt;ref&gt;[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{OʻzME}}

{{chala}}

[[Turkum:Nefrologiya]]</text>
      <sha1>m250qz4nqygsibfpt4p1j5bgq2wrszq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Paronimlar</title>
    <ns>1</ns>
    <id>551319</id>
    <revision>
      <id>5974523</id>
      <parentid>1452316</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:39:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20821-64</username>
        <id>256121</id>
      </contributor>
      <origin>5974523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="184" sha1="q9bdrjc7k88pr67xz4b4oxoxkyt0dme" xml:space="preserve">{{OʻzME loyihasi}}

paronim nima [[Maxsus:Contributions/&amp;#126;2026-20821-64|&amp;#126;2026-20821-64]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:&amp;#126;2026-20821-64|talk]]) 10:39, 2026-yil 4-aprel (UTC)</text>
      <sha1>q9bdrjc7k88pr67xz4b4oxoxkyt0dme</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pestitsidlar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>552353</id>
    <revision>
      <id>5974233</id>
      <parentid>5464736</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T02:59:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20703-90</username>
        <id>256058</id>
      </contributor>
      <origin>5974233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9074" sha1="md51nul0nxybqrmb5xyee7ni8bejkhk" xml:space="preserve">'''Fan nomi:O'simliklarni himoya qilish. Mavzu:Pestitsidlar tògʻrisida ma'lumot va tushunchalar.                                                 Pestitsidlar''' ([[Lotin tili|lotincha]]: ''pestis — maraz, caedo — oʻldiraman''), zaharli kim-yoviy moddalar — oʻsimlik zararkunandalari va kasalliklari, begona oʻtlar, shuningdek, yogʻoch, [[paxta tolasi]] mahsulotlari, jun, teri zararkunandalari, uy hayvonlarining xavfli kasalliklari qoʻzgʻatuvchilariga qarshi kurashishda foydalaniladigan kimyoviy moddalar. Shuningdek, auksinlar, gibberellinlar, defoliantlar, desikantlar, retradantlar ham Pestitsidlarga kiritiladi. Pestitsidlar tirik organizmlar hujayralariga kirib ularning fizik va kimyoviy xususiyatlarini oʻzgartiradi. Hujayraning oqsil va boshqa moddalari bilan kimyoviy reaksiyaga kirishib, ularni choʻkmaga tushiradi, fermentlar faolligini zaiflashtiradi, modda almashinuvi jarayonini buzadi va hujayrani halokatga olib keladi.

Pestitsidlar qoʻllanish obʼyekti, [[organizm]] ichiga kirish yoʻli, taʼsir qilish harakteri va kimyoviy tarkibiga koʻra tas-niflanadi. Qanday zararli organizmga qarshi ishlatilishi, yaʼni qoʻllanish obʼyektiga qarab, Pestitsidlar quyidagi turlarga boʻlinadi: insektitsidla — hasharotlarni qirib tashlaydigan vositalar; ''antifidantlar'' — oʻsimliklar va materiallarni zararkunandalardan saqlaydigan moddalar; akaritsidlar — oʻsimlikxoʻr kanalarga; nematitsidlar — oʻsimlik nematodalariga; limatsidlar — shilliqkurtlarga; rodentitsidlar— kemiruvchilarga; fungitsidlar— zamburugʻlar qoʻzgʻatuvchi kasalliklar-ga:bakteritsidlar — [[bakteriya]]larga; [[gerbitsidlar]] — qishloq xoʻjaligi ekinlari orasidagi begona oʻtlarga; arboritsidlar — buta va chala buta oʻsimliklarga qarshi qoʻllaniladigan vositalar; attraktantlar — hasharotlarni jalb qiluvchilar, repellentlar— hasharot va qushlarni choʻchitadigan moddalar, algitsidlar — suvoʻtlarga qarshi qoʻllaniladigan preparatlar va hokazo. Kompleks taʼsir kuchiga ega boʻlgan Pestitsidlar ham bor. Mas, urugʻlikni dorilashda ishlatiladigan Pestitsidlar fungitsid, bakteritsid, insektitsid va boshqa vazifalarni bajarishi mumkin.

Pestitsidlarning organizm ichiga kirish yoʻli va taʼsir qilish harakteriga koʻra tasniflashga zararkunandalarning oziqlanishi asos boʻladi. Masalan, kemiruvchi ogʻiz apparatiga ega boʻlgan hasharotlar (chigirtkalar, qoʻngʻiz lichinkalari va yetuk shakllari, kapalak qurtlari)ga moddalar ularning ogʻzi orqali ichiga tushganida, sanchib-soʻruvchi ogʻiz apparatli hasharot (oʻsimlik bitlari, qandalar)ga esa zaharli vositalar ular tanasiga tekkanida, yaʼni teri qoplami orqali (sirtdan taʼsir qiluvchi Pestitsidlar) taʼsir kidali; bugʻ yo gaz holidagi [[zaharli kimyoviy moddalar]] nafas yoʻllari orqali, shuningdek, oʻsimlik yoki hayvon shirasi bilan oziqlanadigan hasharotlar toʻqima-siga osongina singib, zaharlaydi.

Pestitsidlar begona oʻtlar, kasalliklar va zararkunandalarga qarshi kurashda eng samarali usullardan hisoblanadi. Pestitsidlar organik va noorganik birikmalarning turli sinflariga mansub. Ularning koʻpchiligi sunʼiy yoʻl bilan olinadi. Eng muhim Pestitsidlar xlororganik va fosfororganik birikmalar, karbamin kislota hosilalari, oʻsimliklardan olinadigan (piretroidlar), triazinlar ki-radi. Anorganik Pestitsidlardan mis, oltingugurt va boshqa elementlarning birikmalarini koʻrsatish mumkin. Xlororganik Pestitsidlar universalligi bilan afzaldir. Ular juda koʻp tur zararkunandalarni yoʻq qiladi, taʼsir kuchi uzoq muddat saqlanadi va issiqqonli [[hayvonlar]] uchun xavfi kam. Xlororganik Pestitsidlarning kamchiligi ularning tashqi muhit, tuproq, oʻsimlik va suvda kimyoviy jihatdan barqarorligi, yaʼni uzoq vaqtgacha parchalanmay saqlanib turishidir. Bu esa preparat qoldiklarining oʻsimlik mahsulotlari va hayvon organizmi tarkibida yigilib qolishga olib kelishi mumkin. DDT kabi juda barkaror preparatlardan foydalanish man qilingan. Fosfor organik Pestitsidlar yukrri biologik aktivlikka ega. Bu birikmalar oʻsimlik ichiga singib kirish va zahar kuchini ancha vaqt saqlab turish xususiyati bilan boshqalardan aj-ralib turadi. Baʼzilari [[barg]] yoki ildiz orkali singib, oziq moddalari eritmasi bilan birga oʻsimlik tomirlari sistemasi boʻylab tarqaladi. Bundan oʻsimlik shirasi bilan oziqlangan zararkunandalar zaharlanib nobud boʻladi; bu birikmalar ichdan taʼsir qiluvchi preparatlar deb ataladi. Boshqa guruh moddalari oʻsimlik toʻqimalariga yuza singib, tomirlar orqali tarqalmaydi va qisman singuvchi preparatlar deb ataladi. Bular organizm ichida tana yuzasidagiga nisbatan koʻproq barqaror saqlanadi va bargning ishlov berilmagan orqa qismidagi zararkunandalarni ham nobud qiladi. Fosfororganik Pestitsidlarga mansub insektitsidlar, fungitsidlar, nematotsidlar va gerbitsidlar bor. Deh-qonchilikda bunday insektitsid va akaritsidlardan fosfamid (BI-58), fozalon, karbofos, zolon va boshqalardan koʻp foydalaniladi.

Sintetik piretroidlar bir necha tur oʻsimlik gullaridan olinadigan piretrum moddasining analogi-dir. Keyingi yillarda piretroidlardan koʻpgina oʻsimliklarni zararkunan-dalardan himoya qilishda koʻp foydalanilmoqda. Bu birikmalar tanlab taʼsir qilish xususiyatiga ega. Ulardan juda kam (bir gektarga bir necha gramm taʼsir qiluvchi modda hisobida) sarf qilinganida ham zararkunandalarga samarali taʼsir koʻrsatadi. Oʻzbekistonda sintetik piretroidlardan ambush, simbush, ripkord, sumitsidin, detsis va boshqalarni qoʻllashga ruxsat berilgan. Ol-tingugurtli Pestitsidlar oddiy oltingugurt (oltingururt kukuni, kolloidli oltingugurt, ohak-oltingugurt qaynatmasi va boshqalar) asosida ishlab chiqariladi; bundan tashqari, oltingugurtli organik birikmalar ham mavjud.

Pestitsidlar namlanadigan kukunlar, emulsiyalarning konsentratlari, pastalar, granulalar, dustlar, aerozollar, suvli eritmalar, eruvchan kukunlar va boshqa koʻrinishida ishlab chiqariladi. Shu bilan birga ularning tarkibida boshqa qoʻshimcha komponentlar ham (suyulti-radigan, toʻldiradigan) uchraydi.

Pestitsidlar purkash, changlatish, fumigatsiya va boshqa usullarda qoʻllanadi. Ayrim hollarda Pestitsidlarlardan notoʻgʻri foydalanish flora, fauna, qishloq xoʻjaligi hayvonlari va odamlar uchun xavfli holatlarni vujudga keltiradi.

Pestitsidlarni tanlashda ularning zaharliligi — kimyoviy moddalarning organizmni zaharlash xususiyatiga katta ahamiyat beriladi. Zaharlilik darajasi — dozalar, yaʼni moddaning organizm hayot faoliyatini buzadigan yoki nobud qiladigan (tajribadagi hayvonlarning oʻrtacha har kg vazniga toʻgʻri keladigan mg hisobidagi zaharli modda) miqdori bilan belgilanadi. Pestitsidlarning zaharliligi, odatda, tajribadagi bir guruh hayvon (kalamush, sichqon) maʼlum qismining nobud boʻlishi bilan sarflangan dozani qiyoslab aniklanadi. Pestitsidlarning bundam dozalari OʻD50 (tajribadagi hayvonlarning 50% ni oʻldiradigan doza) belgisi bilan ifodalanadi. Qabul qilingan tasnifga koʻra, Pestitsidlar zaharliligi shartli ravishda 4 guruhga boʻlingan: oʻta zaharli (OʻD50 50&amp;nbsp;mg/kg gacha); zahari kuchli (OʻD5a 50–200&amp;nbsp;mg/kg); oʻrtacha zaharli (UD50 200 – 1000&amp;nbsp;mg/kg), zaharlilik darajasi past boʻlgan Pestitsidlar (OʻD50 1000&amp;nbsp;mg/kg dan ortiq).

Pestitsidlarning rasmiy tavsiya qilingan doza yoki konsentratsiyasidan ortiq olinganda, qoʻllash usuli hamda muddati notoʻgʻri tanlanganda, shuningdek, iqlim sharoitlari hisobga olinmaganda ular oʻsimlikning kuyishiga, gulchangi hayotchanligining pasayishiga, urugʻchining nobud boʻlishiga va natijada hosilning kamayishiga sabab boʻladi. Oʻsimliklar Pestitsidlar bilan ifloslanishi, mevasi esa badboʻy hid va yoqimsiz mazaga ega boʻlib qolishi, shuningdek, oʻsimlik sirtida bu moddalar odam va hayvonlar uchun xavfli miqdorda toʻplanishi mumkin. Pestitsidlarning muntazam qoʻllanishi tufayli, koʻpincha zararli organizmlarda ularga nisbatan chidamlilik vujudga keladi. Zararkunandalarning maʼlum Pestitsidlarga chidamli irklarining vujudga kelmasligi uchun har bir zararkunandaga qarshi moʻljallangan preparatlar turi koʻp boʻlishi va ular almashlab qoʻllanishi kerak.

Pestitsidlarning odam, hayvon, oʻsimlik, suv va umuman atrof muhitga salbiy taʼsi-rining oldini olish uchun ularni qoʻllashda faqatgina zararkunandaga emas, balki biotsenozgya ham taʼsirini, yaʼni oqibatini oldindan hisobga olish kerak. Pestitsidlar zararkunandalarni yoʻq qilib yuborish vositasidan ular sonini tartibga solib turadigan vosi-talarga aylanishi kerak.

Amalda foydalanilayotgan va ishlab chiqarish ga tavsiya etiladigan Pestitsidlar respublika Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi huzuridagi maxsus komissiya tomonidan oʻrganib chiqiladi va foydalanishga tavsiya etiladi.

== Adabiyotlar ==
* Sistema integrirovannoy zashiti xlopchatnika, T., 1976; Melnikov N. N., Pestitsidi: ximiya, texnologiya i primeneniye, M., 1987.

Abdukarim Zikiryoyev.&lt;ref&gt;[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{OʻzME}}
{{chala}}
[[Turkum:Fan]]
[[Turkum:Kimyo]]
[[Turkum:Botanika]]</text>
      <sha1>md51nul0nxybqrmb5xyee7ni8bejkhk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974324</id>
      <parentid>5974233</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:36:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikxan</username>
        <id>33427</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-20703-90|~2026-20703-90]] tahrirlari [[User:Humoyun Qodirov|Humoyun Qodirov]] versiyasiga qaytarildi</comment>
      <origin>5464736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8930" sha1="8vuxs43emk1la9h615dqr1vbn3fz1k0" xml:space="preserve">'''Pestitsidlar''' ([[Lotin tili|lotincha]]: ''pestis — maraz, caedo — oʻldiraman''), zaharli kim-yoviy moddalar — oʻsimlik zararkunandalari va kasalliklari, begona oʻtlar, shuningdek, yogʻoch, [[paxta tolasi]] mahsulotlari, jun, teri zararkunandalari, uy hayvonlarining xavfli kasalliklari qoʻzgʻatuvchilariga qarshi kurashishda foydalaniladigan kimyoviy moddalar. Shuningdek, auksinlar, gibberellinlar, defoliantlar, desikantlar, retradantlar ham Pestitsidlarga kiritiladi. Pestitsidlar tirik organizmlar hujayralariga kirib ularning fizik va kimyoviy xususiyatlarini oʻzgartiradi. Hujayraning oqsil va boshqa moddalari bilan kimyoviy reaksiyaga kirishib, ularni choʻkmaga tushiradi, fermentlar faolligini zaiflashtiradi, modda almashinuvi jarayonini buzadi va hujayrani halokatga olib keladi.

Pestitsidlar qoʻllanish obʼyekti, [[organizm]] ichiga kirish yoʻli, taʼsir qilish harakteri va kimyoviy tarkibiga koʻra tas-niflanadi. Qanday zararli organizmga qarshi ishlatilishi, yaʼni qoʻllanish obʼyektiga qarab, Pestitsidlar quyidagi turlarga boʻlinadi: insektitsidla — hasharotlarni qirib tashlaydigan vositalar; ''antifidantlar'' — oʻsimliklar va materiallarni zararkunandalardan saqlaydigan moddalar; akaritsidlar — oʻsimlikxoʻr kanalarga; nematitsidlar — oʻsimlik nematodalariga; limatsidlar — shilliqkurtlarga; rodentitsidlar— kemiruvchilarga; fungitsidlar— zamburugʻlar qoʻzgʻatuvchi kasalliklar-ga:bakteritsidlar — [[bakteriya]]larga; [[gerbitsidlar]] — qishloq xoʻjaligi ekinlari orasidagi begona oʻtlarga; arboritsidlar — buta va chala buta oʻsimliklarga qarshi qoʻllaniladigan vositalar; attraktantlar — hasharotlarni jalb qiluvchilar, repellentlar— hasharot va qushlarni choʻchitadigan moddalar, algitsidlar — suvoʻtlarga qarshi qoʻllaniladigan preparatlar va hokazo. Kompleks taʼsir kuchiga ega boʻlgan Pestitsidlar ham bor. Mas, urugʻlikni dorilashda ishlatiladigan Pestitsidlar fungitsid, bakteritsid, insektitsid va boshqa vazifalarni bajarishi mumkin.

Pestitsidlarning organizm ichiga kirish yoʻli va taʼsir qilish harakteriga koʻra tasniflashga zararkunandalarning oziqlanishi asos boʻladi. Masalan, kemiruvchi ogʻiz apparatiga ega boʻlgan hasharotlar (chigirtkalar, qoʻngʻiz lichinkalari va yetuk shakllari, kapalak qurtlari)ga moddalar ularning ogʻzi orqali ichiga tushganida, sanchib-soʻruvchi ogʻiz apparatli hasharot (oʻsimlik bitlari, qandalar)ga esa zaharli vositalar ular tanasiga tekkanida, yaʼni teri qoplami orqali (sirtdan taʼsir qiluvchi Pestitsidlar) taʼsir kidali; bugʻ yo gaz holidagi [[zaharli kimyoviy moddalar]] nafas yoʻllari orqali, shuningdek, oʻsimlik yoki hayvon shirasi bilan oziqlanadigan hasharotlar toʻqima-siga osongina singib, zaharlaydi.

Pestitsidlar begona oʻtlar, kasalliklar va zararkunandalarga qarshi kurashda eng samarali usullardan hisoblanadi. Pestitsidlar organik va noorganik birikmalarning turli sinflariga mansub. Ularning koʻpchiligi sunʼiy yoʻl bilan olinadi. Eng muhim Pestitsidlar xlororganik va fosfororganik birikmalar, karbamin kislota hosilalari, oʻsimliklardan olinadigan (piretroidlar), triazinlar ki-radi. Anorganik Pestitsidlardan mis, oltingugurt va boshqa elementlarning birikmalarini koʻrsatish mumkin. Xlororganik Pestitsidlar universalligi bilan afzaldir. Ular juda koʻp tur zararkunandalarni yoʻq qiladi, taʼsir kuchi uzoq muddat saqlanadi va issiqqonli [[hayvonlar]] uchun xavfi kam. Xlororganik Pestitsidlarning kamchiligi ularning tashqi muhit, tuproq, oʻsimlik va suvda kimyoviy jihatdan barqarorligi, yaʼni uzoq vaqtgacha parchalanmay saqlanib turishidir. Bu esa preparat qoldiklarining oʻsimlik mahsulotlari va hayvon organizmi tarkibida yigilib qolishga olib kelishi mumkin. DDT kabi juda barkaror preparatlardan foydalanish man qilingan. Fosfor organik Pestitsidlar yukrri biologik aktivlikka ega. Bu birikmalar oʻsimlik ichiga singib kirish va zahar kuchini ancha vaqt saqlab turish xususiyati bilan boshqalardan aj-ralib turadi. Baʼzilari [[barg]] yoki ildiz orkali singib, oziq moddalari eritmasi bilan birga oʻsimlik tomirlari sistemasi boʻylab tarqaladi. Bundan oʻsimlik shirasi bilan oziqlangan zararkunandalar zaharlanib nobud boʻladi; bu birikmalar ichdan taʼsir qiluvchi preparatlar deb ataladi. Boshqa guruh moddalari oʻsimlik toʻqimalariga yuza singib, tomirlar orqali tarqalmaydi va qisman singuvchi preparatlar deb ataladi. Bular organizm ichida tana yuzasidagiga nisbatan koʻproq barqaror saqlanadi va bargning ishlov berilmagan orqa qismidagi zararkunandalarni ham nobud qiladi. Fosfororganik Pestitsidlarga mansub insektitsidlar, fungitsidlar, nematotsidlar va gerbitsidlar bor. Deh-qonchilikda bunday insektitsid va akaritsidlardan fosfamid (BI-58), fozalon, karbofos, zolon va boshqalardan koʻp foydalaniladi.

Sintetik piretroidlar bir necha tur oʻsimlik gullaridan olinadigan piretrum moddasining analogi-dir. Keyingi yillarda piretroidlardan koʻpgina oʻsimliklarni zararkunan-dalardan himoya qilishda koʻp foydalanilmoqda. Bu birikmalar tanlab taʼsir qilish xususiyatiga ega. Ulardan juda kam (bir gektarga bir necha gramm taʼsir qiluvchi modda hisobida) sarf qilinganida ham zararkunandalarga samarali taʼsir koʻrsatadi. Oʻzbekistonda sintetik piretroidlardan ambush, simbush, ripkord, sumitsidin, detsis va boshqalarni qoʻllashga ruxsat berilgan. Ol-tingugurtli Pestitsidlar oddiy oltingugurt (oltingururt kukuni, kolloidli oltingugurt, ohak-oltingugurt qaynatmasi va boshqalar) asosida ishlab chiqariladi; bundan tashqari, oltingugurtli organik birikmalar ham mavjud.

Pestitsidlar namlanadigan kukunlar, emulsiyalarning konsentratlari, pastalar, granulalar, dustlar, aerozollar, suvli eritmalar, eruvchan kukunlar va boshqa koʻrinishida ishlab chiqariladi. Shu bilan birga ularning tarkibida boshqa qoʻshimcha komponentlar ham (suyulti-radigan, toʻldiradigan) uchraydi.

Pestitsidlar purkash, changlatish, fumigatsiya va boshqa usullarda qoʻllanadi. Ayrim hollarda Pestitsidlarlardan notoʻgʻri foydalanish flora, fauna, qishloq xoʻjaligi hayvonlari va odamlar uchun xavfli holatlarni vujudga keltiradi.

Pestitsidlarni tanlashda ularning zaharliligi — kimyoviy moddalarning organizmni zaharlash xususiyatiga katta ahamiyat beriladi. Zaharlilik darajasi — dozalar, yaʼni moddaning organizm hayot faoliyatini buzadigan yoki nobud qiladigan (tajribadagi hayvonlarning oʻrtacha har kg vazniga toʻgʻri keladigan mg hisobidagi zaharli modda) miqdori bilan belgilanadi. Pestitsidlarning zaharliligi, odatda, tajribadagi bir guruh hayvon (kalamush, sichqon) maʼlum qismining nobud boʻlishi bilan sarflangan dozani qiyoslab aniklanadi. Pestitsidlarning bundam dozalari OʻD50 (tajribadagi hayvonlarning 50% ni oʻldiradigan doza) belgisi bilan ifodalanadi. Qabul qilingan tasnifga koʻra, Pestitsidlar zaharliligi shartli ravishda 4 guruhga boʻlingan: oʻta zaharli (OʻD50 50&amp;nbsp;mg/kg gacha); zahari kuchli (OʻD5a 50–200&amp;nbsp;mg/kg); oʻrtacha zaharli (UD50 200 – 1000&amp;nbsp;mg/kg), zaharlilik darajasi past boʻlgan Pestitsidlar (OʻD50 1000&amp;nbsp;mg/kg dan ortiq).

Pestitsidlarning rasmiy tavsiya qilingan doza yoki konsentratsiyasidan ortiq olinganda, qoʻllash usuli hamda muddati notoʻgʻri tanlanganda, shuningdek, iqlim sharoitlari hisobga olinmaganda ular oʻsimlikning kuyishiga, gulchangi hayotchanligining pasayishiga, urugʻchining nobud boʻlishiga va natijada hosilning kamayishiga sabab boʻladi. Oʻsimliklar Pestitsidlar bilan ifloslanishi, mevasi esa badboʻy hid va yoqimsiz mazaga ega boʻlib qolishi, shuningdek, oʻsimlik sirtida bu moddalar odam va hayvonlar uchun xavfli miqdorda toʻplanishi mumkin. Pestitsidlarning muntazam qoʻllanishi tufayli, koʻpincha zararli organizmlarda ularga nisbatan chidamlilik vujudga keladi. Zararkunandalarning maʼlum Pestitsidlarga chidamli irklarining vujudga kelmasligi uchun har bir zararkunandaga qarshi moʻljallangan preparatlar turi koʻp boʻlishi va ular almashlab qoʻllanishi kerak.

Pestitsidlarning odam, hayvon, oʻsimlik, suv va umuman atrof muhitga salbiy taʼsi-rining oldini olish uchun ularni qoʻllashda faqatgina zararkunandaga emas, balki biotsenozgya ham taʼsirini, yaʼni oqibatini oldindan hisobga olish kerak. Pestitsidlar zararkunandalarni yoʻq qilib yuborish vositasidan ular sonini tartibga solib turadigan vosi-talarga aylanishi kerak.

Amalda foydalanilayotgan va ishlab chiqarish ga tavsiya etiladigan Pestitsidlar respublika Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi huzuridagi maxsus komissiya tomonidan oʻrganib chiqiladi va foydalanishga tavsiya etiladi.

== Adabiyotlar ==
* Sistema integrirovannoy zashiti xlopchatnika, T., 1976; Melnikov N. N., Pestitsidi: ximiya, texnologiya i primeneniye, M., 1987.

Abdukarim Zikiryoyev.&lt;ref&gt;[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{OʻzME}}
{{chala}}
[[Turkum:Fan]]
[[Turkum:Kimyo]]
[[Turkum:Botanika]]</text>
      <sha1>8vuxs43emk1la9h615dqr1vbn3fz1k0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tovush yozib olish</title>
    <ns>0</ns>
    <id>582216</id>
    <revision>
      <id>5974218</id>
      <parentid>4448391</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:34:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20677-74</username>
        <id>256008</id>
      </contributor>
      <origin>5974218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2291" sha1="3pnnuz6e01hh3va3v55yothqa2hi3ft" xml:space="preserve">[[Fayl:Sanyo Micro-Pack 35 tape recorder showing cassette being inserted.jpg|thumb|Tovush yozib olish]]
'''Tovush yozib olish''' (texnikada) — tovush ([[nutq]], [[musiqa]], [[qoʻshiq]] va boshqalar)ni tovush eltgich ([[magnit lenta]], [[grammofon plastinkasi]], [[disk]] va boshqalar)ga yozib olish jarayoni. Akustik va elektroakustik usullar bilan amalga oshiriladi.

Akustik usulda tovush tebranishlari yozuv (tovush) eltuvchi moddaga taʼsir qiluvchi asbobni bevosita boshqaradi. Elektroakustik usulda tovush tebranishlari [[mikrofon]] vositasida elektr tebranishlariga aylantiriladi va kuchaytirilgandan keyingina tovush eltgichga tushiriladi.

Tovush yozib olishning mexanik, fotografik va magnit tizimlari mavjud. Mexanik tizimda nina harakatlanayotgan tovush eltgichni bosib, uning sirtida tovush tebranishlari shakliga moye keluvchi ariqchalar chizadi. Tovushni tiklash (qayta eshitish)da [[grammofon]] ninasi shu ariqchalar boʻylab harakatlanib, oʻsha tebranishlarni takrorlaydi va uni membranaga uzatadi. Mexanik usulda yozib olishni 1877-yil amerikalik ixtirochi T. A. Edison birinchi boʻlib qoʻllagan. Mexanik tizimi [[Grammofon plastinkasi|grammofon plastinkalar]] ishlab chiqarishda keng qoʻllanadi.

Fotografik tizimda harakatlanayotgan kinoplyonkaga kuchi yoki shakli tovush tebranishlariga moye holda oʻzgarayotgan yorutlik nuri tushadi. Natijada tovush &quot;suratga olingan&quot;dek boʻladi. Tizimni 1901-yil nemis olimi E.Rumer qoʻllagan. Fotografik tizim, asosan, [[Ovozli kino|ovozli kinoda]] qoʻllanadi.

Magnit tizimda tovush tebranishlariga moye holda [[Magnit maydon|magnit maydonida]] harakatlanayotgan lentaning ayrim qismlari magnitlanib boradi. Magnit maydon esa magnit kallagi oʻramidan [[Mikrofon|mikrofonning]] kuchli elektr toki oʻtganda hosil boʻladi. Tovushni qayta tiklashda magnit fonogrammasi harakatlanib, magnit kallagi oʻramida elektr signallari hosil qiladi (yana qarang [[Magnitofon]]). Magnit tizimni 1898-yil daniyalik muhandis V. Paulsen taklif qilgan. XX asrning 80-yillaridan tovush yozib olishning raqamli usuli ham qoʻllana boshladi. Tovush yozib olish [[radioeshittirish]], [[televideniye]], taʼlim-tarbiya ishlari va boshqa sohalarda muhim ahamiyatga ega.

{{no iwiki}}

{{OʻzME}}


{{chala}}
[[Turkum:Texnika]]
[[Turkum:Musiqa]]</text>
      <sha1>3pnnuz6e01hh3va3v55yothqa2hi3ft</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkiston general-gubernatorligi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>586075</id>
    <revision>
      <id>5974266</id>
      <parentid>5910501</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:05:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20728-14</username>
        <id>256063</id>
      </contributor>
      <comment>Darslikda 1981 kelgan</comment>
      <origin>5974266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9824" sha1="drdpkq0wjixlk8njn3kspdrjgcx2mwc" xml:space="preserve">'''[[Mahalliy davlat hokimiyati organlari|Mahalliy]] boshqaruv Turkiston general-gubernatorligi''' ([[rus tili|rus]]. ''Turkestanskoe general-gubernatorstvo'') – maʼmuriy-hududiy birlik. [[Rossiya Imperiyasi]] bosib olgan Gʻarbiy Turkiston hududida Rossiya imperatori [[Aleksandr II]] farmoni bilan tashkil etilgan ([[1867-yil]] [[11-iyul]]).

Xuddi shu yili [[Turkiston harbiy okrugi]] ham tuzilgan. Turkistonning birinchi general-gubernatori etib rus podshosining yaqin mulozimi general-adʼyutant Konstantin Petrovich fon Kaufman tayinlandi. U 14 yil mobaynida ([[1867]]—[[1881-yil]]larda) [[Turkiston]] oʻlkasini qattiqqoʻllik bilan boshqargan. [[Kavkaz]], [[Boltiqboʻyi]] oʻlkalaridagi ozodlik harakatlarini bostirishda tajribali maʼmur va usta siyosatchi ekanligini koʻrsatgan fon Kaufmanni „Turkistonning Bunyodkori“ deb ulugʻlashgan. U [[Toshkent]] jamoatchiligi vakillari yigʻilishi ([[1868-yil]] [[22-yanvar]])da birinchi bor [[ruslar]]ni Turkiston xalqlarining „Katta Ogʻasi“ deb atagan. Turkiston 19-asrning boshlarida Britaniya Imperiyasi va Rossiya Imperiyasi orasida [[Buyuk oʻyin|tortishuvlarga sabab boʻlgan]].
[[Fayl:Туркестан 1900.svg|thumb|400px|19-asr boshidagi Turkiston]]

Rossiya imperatori fon Kaufmanga oʻlkani boshqarishda cheklanmagan huquq va vakolatlar bergan, natijada uni xalq „Yarim podsho“ deb bilgan. Ichki va tashqi siyosatda uning erkin ish yuritishi mumkinligi imperator tomonidan berilgan „Oltin Yorliq“da oʻz aksini topgan.

[[1868]]—[[1880-yil]]lar davomida harbiy istilolar natijasida dastlab 2 viloyatdan iborat general gubernatorlikka yana 3 viloyat qoʻshildi. 19-asrning oxirlarida Turkiston general-gubernatorligiga [[Sirdaryo]], [[Yettisuv]], [[Samarqand]], [[Fargʻona]] va Zakaspiy kabi 5 viloyatdan iborat boʻlib hududi Yevropa Rossiyasining U3 qismiga teng edi. Turkiston general-gubernatorligining barcha hududi 1.779.618 chaqirimga teng boʻlgan. Rossiya hukmdor doiralari Turkistonni imperiyaning tarkibiy qismiga aylantirish va xalqlarini ruslashtirish uchun barcha vositalarni ishga soldi. Oʻlkadagi siyosiy, maʼmuriy, iqtisodiy va madaniy islohotlar ana shu maqsadga qaratilgan edi.

Asriy milliy davlatchilikni yoʻqotib ruscha idora usulini qoʻllash uchun [[Sankt-Peterburg]]ning oliy siyosiy doiralari qonunlar majmuasini ishlab chiqdi. U tarixga „Turkiston oʻlkasini boshqarish haqidagi Nizom“ nomi bilan kirgan. Nizomga koʻra, oʻlka hokimiyati „harbiy xalq boshqaruvi“ deb nomlandi. Turkiston general-gubernatorligi [[viloyat]]lar (oblast), [[tuman]] (uyezd), jabhalar (uchastka), boʻlislar (volost) va oqsoqolliklarga boʻlindi.

Viloyatlar, tumanlar va jabhalarni rus ofitsergenerallari, boʻlis va oqsoqolliklarni esa mahalliy xalq vakillari boshqargan. Viloyatlarga harbiy gubernatorlar, tuman – uyezd boshliqlari, jabhalarga esa uchastka pristavlari tayinlangan.

Mustamlakachilar mahalliy boshqaruv idoralariga maʼsul shaxslar tayinlanishida nihoyat hushyor ish tutib, ilgʻor, taraqqiyparvar va millatparvar kishilar boʻlis boshqaruvchisi, oqsoqol, yuzboshi yoki qozi sifatida saylanib qolsa, ularni lavozimga tasdiqlamaslik uchun turli hiyla-nayranglarni ishga solganlar.

Turkistonda mustamlaka idorasi [[1898-yil]]gacha „harbiy xalq“, undan keyin esa „maʼmuriy politsiya boshqaruvi“ deb atalgan boʻlsa ham uning mohiyati mazmunan oʻzgarmagan, barcha vakolatlar rus maʼmuriyati qoʻlida jamlangan.

Turkistondagi siyosiy idora tizimi „tub aholi oʻrtasida har qanday norozilikni tagtugi bilan shafqatsiz bostirish, bironbir dushmanlik holati sezilsa, darhol uning kuchayishiga yoʻl qoʻymay boʻgʻib tashlash, tartibbuzarlar va ularning maslakdoshlariga tegishli saboq berish va ularga rus qudratini koʻrsatib qoʻyish uchun har qanday choratadbirlar koʻrish“ ruhi bilan sugʻorilgan.

Turkistondagi milliy ozodlik harakatini boʻgʻib tashlash, istiqlol uchun kurashga qodir shaxslarni „zararsizlantirish“ rejasi ishlab chiqilib, uni ijro etishga barcha mustamlaka arboblari jalb etilgan.

Rus dvoryan pomeshchiklari oʻlkani ruslashtirishning iqtisodiy tomonini koʻzlab, Davlat dumasida Turkiston oʻlkasidagi „ortiqcha“ yerlarni musodara qilishni yoqlab muxoliflarini siquvga olishgan. [[1910-yil]]ning [[7-aprel]]ida Davlat dumasi „Turkiston oʻlkasini boshqarish haqidagi Nizom“ning 270-moddasini „Turkiston koʻchmanchilarining ortiqcha yerlarini kolonizatsiya ehtiyojlari uchun“ musodara etishga ruxsat beruvchi qoʻshimcha bilan toʻldirish masalasini muhokama qildi. Rus mustamlakachi shovinistlari tovushi baland kelib qonun loyihasi qabul qilindi va [[1910-yil]]ning [[19-dekabr]]dan qonun kuchga kirdi. Toʻqqiz yil ichida ana shu konunga koʻra, Sirdaryo-Fargʻona koʻchiruvchilik rayoni boʻyicha tub aholining 744,9 ming desyatina yeri ruslarga taqsimlab berildi. Podshoning musodarachilik siyosati oʻta shafqatsizlik bilan davom ettirildi.

Imperiya xukmdor doiralari Turkiston oʻlkasi rus va tub aholisi uchun maxsus siyosat dasturini ishlab chiqdi.

Harbiy mirshablik ruhi Turkiston general-gubernatorligi siyosiy tuzumida oʻzining yaqqol ifodasini topgan.

Turkiston generalgubernatori bir vaqtning oʻzida oʻlka bosh hokimi, okrug qoʻmondoni, bosh prokuror va bosh mirshab vazifalarini bajargan.

== Turkiston General-gubernatorligini boshqarganlar ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Boshqargan yillari !! General-gubernator
|-
| 1867-1881 || Kaufman Konstantin Petrovich
|-
| 1881-1884 || Chernyayev Mixail Grigoryevich
|-
| 1884-1889 || Rozenbax Nikolay Ottonovich
|-
| 1889-1898 || Vrevskiy Aleksandr Borisovich
|-
| 1898-1901 || Mirzayev Ibrohim Alisherovich
|-
| 1901-1904 || Ivanov Nikolay Aleksandrovich
|-
| 1904-1905 || Tevyashev Nikolay Nikolayevich
|-
| 1905-1906 || Subbotich Dean Ivanovich
|-
| 1906-1908 || Grodekov Nikolay Ivanovich
|-
| 1908-1909 || Mishyenko Pavel Ivanovich
|-
| 1909-1914 || Samsonov Aleksandr Vasilyevich
|-
| 1914-1916 || Martson Fyodor Vladimirovich
|-
| 1916-1917 || Kuropatkin Aleksey Nikolayevich
|}

== Ilk zamonaviy saylovlar ==
Oʻzbekiston hududida oʻtkazilgan ilk zamonaviy saylovlar tarixi 1877-yil borib taqaladi. 1877-yil [[Turkiston general-gubernatorligi]] aholisi hamda hududining kengayishi natijasida [[Toshkent]] shahar Dumasini tuzish zarurati paydo boʻldi. Sirdaryo harbiy gubernatorligi boshchiligida maxsus hay’at tuzildi. Maxsus hay’at saylovchilar roʻyxatini tuzish hamda saylov oʻtkazish boʻyicha ish olib bordi. 1877-yil avgust oyida Toshkent shahar Dumasiga saylovlar boʻlib oʻtdi. 1877-yil 30-avgust kuni Toshkent shahar Dumasining ochilishi boʻlib oʻtdi. Dumaga saylov har 4 yilda bir marta oʻtkazilgan.&lt;ref&gt;{{Citation|year=|seperator=|title=XIX asrning ikkinchi yarmi – XX asr boshlarida Toshkentning «yangi shahar» qismi tarixi - Jannat Ismoilova. Oʻzbekiston RespublikasiFA Tarix instituti. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi O‘zbekiston tarixi davlat muzeyi. Toshkent – “Fan va texnologiya” — 2004.}}&lt;/ref&gt;

== 1917-yilgi Toshkent shahar dumasiga boʻlib oʻtgan saylov ==
1917-yil 30-iyulda [[Toshkent]] shahar dumasiga navbatdagi qayta saylov boʻlishi belgilanadi. Bu saylovda asosan eskilikni yoqlovchi „Ulamo“ jamiyati, taraqqiyparvar „Shoʻroi islomiya“ jamiyati va [[Bolsheviklar]] orasida nomzodlik uchun keskin kurash ketadi. Saylov kunidan bir muncha ilgariyoq ruslar bu safargi dumaga saylovda musulmonlarning qoʻli baland kelishini sezib „Shaharning yangi qismi uchun alohida duma saylaymiz“, deb Toshkent dumasini ikkiga boʻlish taklifini koʻtarib chiqadilar. Bu holning oldini olish uchun „Shoʻroi islomiya“ jamiyati – agar rus tilini bilmagan, siyosiy maʼlumoti boʻlmagan „Ulamo“ jamiyatining nomzodlari saylovda gʻolib kelsa, dumada rus nomzodlari bilan birgalikda ish yurita olarmikanlar, agar yurita olmasalar, dumaning ikkiga boʻlinishini aniq bilib, oqibatda mahalliy muxtoriyat, mustaqillik olishga gʻov boʻlishlarini, yana mustamlaka holida qolib ketishlarini bilib, iloji boricha oʻz jamiyatlaridan duma nomzodligiga ozmi-koʻbmi ruscha maʼlumotli, yangicha tarbiyasi boʻlgan yurist, doktor, komissar, muallim, ziyoli savdogar, ruscha maʼlumotli prikazchik, ochiq fikrli ulamolarni koʻrsatadilar. Lekin „Ulamo“ jamiyati Eski va Yangi shahar avom xalqi orasida „Shoʻroi islomiya“ jamiyatining nomzodlari badmazhab kafkazli, dinsiz tatarlardan ularga ovoz bermanglar deb tashviq qiladilar. Natijada avom xalq mullalar va boylar jamiyati &quot;Ulamoning nomzodlariga ovoz berib, ulardan 62 nomzod oʻtadi, taraqqiyparvar ziyolilardan esa faqat 11 kishi saylanadi. Dumaning ishlarida bu „Ulamo“ jamiyatining nomzodlari „Muvaqqat maktab komiteti“ hay’atiga nomzod saylashda hatto [[Munavvarqori Abdurashidxon oʻgʻli]] va Sodiq Abdusattorovga ovoz bermaydilar. Boshqa tashkiliy ishlar hay’atiga ovoz berishda ham oʻsha oʻn bir taraqqiyparvar oʻrniga ruslarga ovoz beradilar. Baxtga qarshi Toshkent dumasi bolsheviklarning zoʻrligi bilan 1917-yil 2-dekabrdagi farmoniga binoan tarqatib yuboriladi.&lt;ref&gt;{{Citation|year=|seperator=|link=https://n.ziyouz.com/portal-haqida/xarita/matbuot/jadid-matbuoti/abdulla-qodiriy-saylovmi-bosqunchilikmi-1917|title=Abdulla Qodiriy &quot;Saylovmi bu bosqunchilik&quot; maqolasiga sharh}}&lt;/ref&gt;

== Yana qarang ==

* [[Turkiston]]
* [[Turkiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi]]

== Adabiyot ==
* Abramov F., Polojeniye ob upravlenii Turkestanskim krayem, T., 1916;
* Sadokov X., Politiko-administrativnoye ustroystvo Turkestanskogo general-gubernatorstva, T., 1973;
* Oʻzbekistonning yangi tarixi, 1 kitob [Turkiston chor Rossiyasi mustamlakachiligi davrida], T., 2000.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{OʻzME}}

[[Turkum:Oʻzbekiston tarixi]]
[[Turkum:Turkiston general-gubernatorligi]]
[[Turkum:Turkiston]]</text>
      <sha1>drdpkq0wjixlk8njn3kspdrjgcx2mwc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fudziyama</title>
    <ns>0</ns>
    <id>601159</id>
    <revision>
      <id>5974189</id>
      <parentid>4735180</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:55:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MrKrasav4ik</username>
        <id>116296</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5974189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1927" sha1="j2im3qv3vh1oer8b0eoz1st9rsm84k4" xml:space="preserve">{{Togʻ
| nomi = Fudziyama&lt;br/&gt;{{lang-ja|富士山}}
| tasvir = Views of Mount Fuji from Ōwakudani 20211202.jpg
| Tasvir izohi = Fudziyamaning Ovakudani togʻidan koʻrinishi
| Boshqa nomi = Fudzisan
| Joylashuvi = Fudzi-Xakone-Izu milliy bogʻi 
| Koordinat = {{Coord|35|21|38|N|138|43|39|E|type:mountain_scale:100000|display=inline,title}}
| Togʻ tizmasi = 
| Balandligi = 
| Eni = 
| Choʻqqisi = 
| Balandligi = 3775.63 m
| Geologik yoshi = 100 000 yil
| Ilk koʻtarilishi =
| Kislorodni ilk chiqishi = 663-yil
| Eng qulay yoʻl = piyoda yurib chiqish
}}
'''Fudziyama''', Fudzi, Fudzisan ([[Aynlar|aynlar tilida]] Fusxi — olov maʼbudasi, [[Yapon tili|yaponcha]] yama, san — togʻ) — [[Xonsyu]] orolidagi soʻnmagan vulqon, [[Yaponiya|Yaponiyadagi]] eng baland choʻqqi (3776 m). [[Tokio]] shahridan taxminan 100 km janubi-gʻarbda bazalt va andezit lavalaridan tuzilgan. Soʻnggi bor 1707—1708-yillarda otilgan. Krateri toʻgʻri konus shaklida, diametri 700 m, chuqurligi 250 m. Yilning 10 oyida muz bilan qoplanib yotadi. Yon bagʻirlari doim yashil oʻrmon va butazorlar. Milliy bogʻ tarkibida. Fudziyama — yaponlarning &quot;muqaddas togʻi&quot;. Turistlar koʻp boradi.

==Galereya==
&lt;gallery&gt;
Fayl:Skyscrapers of Shinjuku 2009 January.jpg
Fayl:Chuurei-tou Fujiyoshida 17025277650 c59733d6ba o.jpg
Fayl:Torii near the summit of mount Fuji 2015.jpg
Fayl:Mount Fuji from Mount Ogochi 2000-10-22.jpg
Fayl:Mt Fuji Summit.jpg
Fayl:Fujikaiyu e353.jpg
Fayl:「富嶽三十六景 凱風快晴」-South Wind, Clear Sky (Gaifū kaisei), also known as Red Fuji, from the series Thirty-six Views of Mount Fuji (Fugaku sanjūrokkei) MET DP141062.jpg|Katsushika Hokusai
&lt;/gallery&gt;
[[Fayl:富士山頂御来光 Go-raikou(The sunrise) at summit of Mt.Fuji HDR-CX560V.webm|220x124px|thumb|Fudzi tog'idan ko'rilgan quyosh chiqishi]] 
{{commons}}
{{OʻzME}} &lt;!-- Bot tomonidan yaratildi --&gt;
{{chala}}

{{Turkumsiz|date=avgust 2024}}</text>
      <sha1>j2im3qv3vh1oer8b0eoz1st9rsm84k4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974190</id>
      <parentid>5974189</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:55:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MrKrasav4ik</username>
        <id>116296</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Vulqonlar]] qoʻshildi; {{turkumsiz}} olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1919" sha1="o64nrdnhkg17cnin7l9dk1mql48f7ho" xml:space="preserve">{{Togʻ
| nomi = Fudziyama&lt;br/&gt;{{lang-ja|富士山}}
| tasvir = Views of Mount Fuji from Ōwakudani 20211202.jpg
| Tasvir izohi = Fudziyamaning Ovakudani togʻidan koʻrinishi
| Boshqa nomi = Fudzisan
| Joylashuvi = Fudzi-Xakone-Izu milliy bogʻi 
| Koordinat = {{Coord|35|21|38|N|138|43|39|E|type:mountain_scale:100000|display=inline,title}}
| Togʻ tizmasi = 
| Balandligi = 
| Eni = 
| Choʻqqisi = 
| Balandligi = 3775.63 m
| Geologik yoshi = 100 000 yil
| Ilk koʻtarilishi =
| Kislorodni ilk chiqishi = 663-yil
| Eng qulay yoʻl = piyoda yurib chiqish
}}
'''Fudziyama''', Fudzi, Fudzisan ([[Aynlar|aynlar tilida]] Fusxi — olov maʼbudasi, [[Yapon tili|yaponcha]] yama, san — togʻ) — [[Xonsyu]] orolidagi soʻnmagan vulqon, [[Yaponiya|Yaponiyadagi]] eng baland choʻqqi (3776 m). [[Tokio]] shahridan taxminan 100 km janubi-gʻarbda bazalt va andezit lavalaridan tuzilgan. Soʻnggi bor 1707—1708-yillarda otilgan. Krateri toʻgʻri konus shaklida, diametri 700 m, chuqurligi 250 m. Yilning 10 oyida muz bilan qoplanib yotadi. Yon bagʻirlari doim yashil oʻrmon va butazorlar. Milliy bogʻ tarkibida. Fudziyama — yaponlarning &quot;muqaddas togʻi&quot;. Turistlar koʻp boradi.

==Galereya==
&lt;gallery&gt;
Fayl:Skyscrapers of Shinjuku 2009 January.jpg
Fayl:Chuurei-tou Fujiyoshida 17025277650 c59733d6ba o.jpg
Fayl:Torii near the summit of mount Fuji 2015.jpg
Fayl:Mount Fuji from Mount Ogochi 2000-10-22.jpg
Fayl:Mt Fuji Summit.jpg
Fayl:Fujikaiyu e353.jpg
Fayl:「富嶽三十六景 凱風快晴」-South Wind, Clear Sky (Gaifū kaisei), also known as Red Fuji, from the series Thirty-six Views of Mount Fuji (Fugaku sanjūrokkei) MET DP141062.jpg|Katsushika Hokusai
&lt;/gallery&gt;
[[Fayl:富士山頂御来光 Go-raikou(The sunrise) at summit of Mt.Fuji HDR-CX560V.webm|220x124px|thumb|Fudzi tog'idan ko'rilgan quyosh chiqishi]] 
{{commons}}
{{OʻzME}} &lt;!-- Bot tomonidan yaratildi --&gt;
{{chala}}


[[Turkum:Vulqonlar]]</text>
      <sha1>o64nrdnhkg17cnin7l9dk1mql48f7ho</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yangi industrial mamlakatlar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>616975</id>
    <revision>
      <id>5974314</id>
      <parentid>5187555</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:23:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20789-07</username>
        <id>256068</id>
      </contributor>
      <comment>xato yozilgan</comment>
      <origin>5974314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5755" sha1="mn19rvqqs619z0xb2rx26wvgg9bll2v" xml:space="preserve">'''Yangi industrial mamlakatlar''' – [[XX asr]]ning soʻnggi oʻn yilliklarida iqtisodiy taraqqiyotda keskin oʻzgarishlarga erishgan rivojlanayotgan mamlakatlar guruhi. Bu mamlakatlar koʻpgina koʻrsatkichlar boʻyicha jahondagi oʻrta va hatto yuqori rivojlangan mamlakatlarga yaqinlashdi.

[[Yalpi ichki mahsulot]]da sanoat ishlab chiqarish hajmi va uning milliy daromaddagi hissasi oʻsdi, aholi jon boshiga yalpi ichki mahsulot hajmi koʻpaydi. Yangi qatlam – tadbirkorlar sinfi mavqei mustahkamlandi. Yangi industrial mamlakatlarm.ga [[Lotin Amerikasi]]ning rivojlangan mamlakatlari – [[Argentina]], [[Braziliya]], [[Meksika]] va Janubiy Sharqiy Osiyoda „Osiyo yoʻlbarslari“ nomini olgan bir qator mamlakatlar va hududlar – [[Singapur]], [[Tayvan]], Koreya Respublikasi, [[Xitoy]] tarkibidagi Gongkong kiradi. Bulardan bir qadar keyinroq 2avlod Yangi industrial mamlakatlarm. deb nom olgan mamlakatlar ham paydo boʻldi. Bu mamalakatlarda aholining katta qismi hamon qishloq xoʻjaligida band boʻlishiga qaramay, sanoat ishlab chiqarish hajmi va sanoat mahsulotlari eksporti tez oʻsmoqda, milliy kapital vakillarining mavqei mustahkamlanmoqda. Bularga Lotin Amerikasida [[Venesuela]], [[Kolumbiya]], [[Peru]], [[Urugvay]], Chili, Janubiy Sharqiy Osiyoda Malayziya, Filippin, Tailand, Indoneziya kiradi.

Yangi industrial mamlakatlar sanoatida eng zamonaviy texnologiyalar qoʻllanadi va jahon bozorida raqobatbardosh yuqori sifatli mahsulotlar ishlab chiqariladi. Ularning tajribasi rivojlanayotgan mamlakatlar oʻz taraqqiyotida faqat oʻzlarida serob, hatto ortiqcha boʻlgan tabiiy va mehnat resurslari bilan birga texnik jihatdan murakkab ishlab chiqarishga tayanishlari va bu tarmoqlarda qiyosiy afzalliklarga ega boʻlishi mumkinligini koʻrsatadi. Yangi industrial mamlakatlarm.ning sanoat rivojida chet el kapitali faol rol oʻynaydi. Mas, Singapurda 1980-yillar oxirida ishlov beruvchi sanoat mahsuloti eksportining 90% ga yaqini, Koreya Respublikasida 27% chet el transmilliy kompaniyalari (TMK) filiallari hissasiga toʻgʻri kelgan. TMK bu mamlakatlarda mahalliy arzon ishchi kuchidan foydalangan holda yangi, baʼzan eng yangi sanoat korxonalarini qurishda ishtirok etadi. Ayrim detallar va butlovchi qismlar ishlab chiqaradigan tor ixtisoslashgan korxonalar quradi, mahsulotni pirovard yigʻish rivojlangan mamlakatlarning oʻzida amalga oshiriladi.

Mas, elektronika sanoati sohasidagi [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSH]] va Yaponiya TMK Meksika, Singapur, Tayvan va Malayziyada yarimoʻtkazgichli priborlar va integral sxemalar chiqaradigan bir qator korxonalarni tashkil etdi. Ayrim TMK murakkab texnologiyani soddalashtirib, ishlab chiqarish jarayonini alohida qismlarga ajratib, rivojlanayotgan mamlakatlarda tegishli korxonalarni qurdi. Natijada bu mamlakatlardan ishlov beruvchi sanoat mahsulotlari eksportining katta qismi TMK ichki firma savdosidan iborat boʻlib qoldi.

Janubiy Sharqiy Osiyodagi Yangi industrial mamlakatlarm.ning eksport yoʻnalishidagi rivojlanishi, eksport tuzilmasi tamomila oʻzgardi. Unda xom ashyo va oziq-ovqat hissasi keskin kamayib, sanoat eksportida toʻqimachilik mahsulotlari salmogʻi pasaydi, mashina va uskunalar hissasi juda oʻsib bordi. Mas, 1970 yildan 1995 yilga qadar Singapur eksportida xom ashyo va oziq-ovqat hissasi (%larda) 72,5 dan 16,1 ga ga, Koreya Respublikasida 23,5 dan 6,7 gacha, Tayvanda 24,3 dan 7,3 gacha, toʻqimachilik tovarlari hissasi esa tegishlicha 5,6 dan 2,6 gacha, 41,1 dan 15 gacha, 29,0 dan 14,4 gacha qisqardi, mashina va uskunalar hissasi esa Singapurda shu davrda (% larda) 11,0 dan 62,3 ga, Koreya Respublikasida 7,2 dan 51,6 gacha, Tayvan 16,7 dan 47,7 gacha oʻsdi. 2avlod Yangi industrial mamlakatlarm.da ham xuddi shunday oʻzgarishlar bormoqda. Malayziyada xom ashyo va oziqovqat eksporti hissasi shu davrda 93,5% dan 26,9% ga qisqargan boʻlsa, mashina va uskunalar hissasi 1,6% dan 50% ga oʻsdi. Tailandda xom ashyo va oziq-ovqat eksport hissasi 95,3% dan 26,3% pasayib, mashina va uskunalar hissasi 0,1% dan 31,5% ga koʻtarildi. Shunday qilib, bu mamlakatlarning koʻpchiligi mashina va uskunalar eksporti boʻyicha jahondagi sanoati rivojlangan mamlakatlar darajasiga koʻtarildi. 20-asr oxirlariga kelib jami rivojlanayotgan mamlakatlar sanoat eksportining deyarli 70%, mashina va uskunalar eksportining 70% dan koʻprogʻi Janubiy Sharqiy Osiyodagi 1 va 2 avlod Yangi industrial mamlakatlarm. (Syangan, Singapur, Koreya Respublikasi, Tayvan, Indoneziya, Malayziya va Tailand), shuningdek, Xitoy hissasiga toʻgʻri keldi.

2002 yilga kelib aholi jon boshiga [[yalpi milliy mahsulot]] ishlab chiqarish Koreya Respublikasida 16480, Singapurda 23090, Malayziyada 8280 AQSH dollarini tashkil etdi. Yangi industrial mamlakatlarm. da aholi jon boshiga tibbiy, taʼlim, kommunal xizmatlari isteʼmol boʻyicha ham jiddiy yutuqlarga erishilgan.

Yangi industrial mamlakatlarning paydo boʻlishi hozirgi jahon xoʻjaligida va xalqaro mehnat taqsimotida katta oʻzgarishlar yuz berganligini, rivojlanayotnan mamlakatlar oʻrtasida tabaqalanish kuchayib borayotganligini koʻrsatadi, chunki Yangi industrial mamlakatlarm. dagi taraqqiyot kam rivojlangan mamlakatlarning katta guruhidagi qoloqlikni bartaraf eta olmadi.

Iqtisodiy va sanoat rivojining hozirgi darajasiga koʻra, Yangi industrial mamlakatlarm.dan eng rivojlanganlari – Koreya Respublikasi, Argentina, Meksika, Singapur sanoati rivojlangan mamlakatlarga deyarli yaqinlashdi va [[Ispaniya]], Portugaliya, Gretsiya kabi Yevropa davlatlari bilan bir darajada turadi. Meksika va Koreya Respublikasining rivojlangan mamlakatlarning Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (OYESD) aʼzoligiga qabul qilinganligi ham buning isboti boʻla oladi.

{{OʻzME}}


{{chala}}</text>
      <sha1>mn19rvqqs619z0xb2rx26wvgg9bll2v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Hosila</title>
    <ns>1</ns>
    <id>636482</id>
    <revision>
      <id>5974227</id>
      <parentid>5924955</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T01:35:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nataeva</username>
        <id>10920</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maqolaning boshqa tillarga ulanganligi */ Javob</comment>
      <origin>5974227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1376" sha1="c6kugi1yuq2lit9abahajaqqmtyhii8" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{OʻzME loyihasi|daraja=|ahamiyat=}}
== Maqolaning boshqa tillarga ulanganligi ==
Assalomu alaykum. Matematikadagi ushbu tushuncha, yaʼni „hosila“ ingliz tilida „Derivative“ deb nomlanadi. Lekin bu maqola „Generalizations of the derivative“ nomli inglizcha maqolaga ulangan. Inglizchadagi „Derivative“ maqolasi esa UzWiki’dagi „[[Differensial]]“ degan maqolaga ulanganligini koʻrdim. Mening fikrimcha, bu tushunchalar umuman boshqa maʼnolarni anglatadi. Qaysi maqolani qaysi maqolaga ulanishini muhokama qilsak, Vikipediyamizni toʻgʻri maʼlumotlar bilan boyishida hissa qoʻshgan boʻlardik.

Faol foydalanuvchilarni, ayniqsa [[Portal:Matematika]]ni faol yuritgan [[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]], [[Foydalanuvchi:Nataev|Nataev]], [[Foydalanuvchi:Malikxan|Malikxan]]larni ushbu muhokamada fikr bildirishga chorlayman. [[Foydalanuvchi:MirfayzbekAbdullayev|MirfayzbekAbdullayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MirfayzbekAbdullayev|munozara]]) 07:29, 2026-yil 9-mart (UTC)

:Va alaykum assalom @[[Foydalanuvchi:MirfayzbekAbdullayev|MirfayzbekAbdullayev]]! Tuzatib qoʻydim. Siz aytgandek, derivative = hosila, differential of a function = differensial. [[Foydalanuvchi:Nataeva|&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;N&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;ataeva&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]&lt;/sup&gt; 01:35, 2026-yil 4-aprel (UTC)</text>
      <sha1>c6kugi1yuq2lit9abahajaqqmtyhii8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Christopher Nolan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>644074</id>
    <revision>
      <id>5974177</id>
      <parentid>5491711</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:23:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirishkorlik</username>
        <id>75661</id>
      </contributor>
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11329" sha1="52ybwj79m5jqy8n18404h44wgnvl377" xml:space="preserve">{{Aktyor bilgiqutisi
| ismi             = Christopher Nolan
| tasvir           =  Christopher Nolan, London, 2013 (crop).jpg
| imzo         = Nolan 2013-yil [[London]]da
| tugʻilgan_paytidagi_ismi =  Christopher Edward Nolan
| tavalludi_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|mf=yes|1970|07|30}}
| tavallud_joyi =[[London]], [[Angliya]]
| vafot_sanasi =
| vafot_joyi =
| fuqaroligi = {{USA}} {{GB}}
| kasbi = [[Rejissor]], [[produser]], [[ssenariychi]]
| faoliyat_yillari = 1998-yildan hozirgacha
| bolalari = 4
| filmlari = [[Christopher Nolan filmografiyasi]]
| sovrinlar = * [[Oltin globus]] (2024)
* [[BAFTA]] (2010)
| sayt =
}}

'''Christopher Jonathan James Nolan'''  ([[1970]]-yil [[Creston (Washington)|Crestonda]] tugʻilgan) – [[ingliz]] [[Kinorejissyor|kinorejissori]], [[ssenariy muallifi]] va [[Prodyuser|prodyuseri]]. Tarixdagi eng mashhur va eng yuqori daromadli rejissyorlardan biri. Uning oʻnta filmi butun dunyo bo'ylab 6,7 milliard [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] dollaridan ortiq daromad keltirgan va jami 28 ta „[[Oscar]]“ mukofotiga nomzod boʻlib, shulardan 8 tasida gʻolib chiqqan&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=http://www.deadline.com/2012/07/chris-nolan-receives-rare-hollywood-honor/ |title=Chris Nolan Receives Rare Hollywood Honor |publisher=deadline.com |accessdate=2012-07-12}}&lt;/ref&gt;.

Nolan 1998-yilda ''„The Pursuit“'' filmida rejissyorlik debutini oʻtkazadi. Ikkinchi filmi ''„&lt;nowiki/&gt;[[Memento]]&lt;nowiki/&gt;“'' (2000) koʻplab mukofotlarga, shu jumladan ''eng yaxshi original ssenariy'' uchun [[Oscar|Akademiya mukofotiga]] nomzod boʻldi. Mustaqil filmlar orqali erishilgan e'tirof Nolanga katta byudjetli ''„Insomnia“'' (2002) trilleri va ''„The Prestige“'' (2006) dramasida rejissorlik qilish imkoniyatini berdi. 2005-2012-yillarda suratga olgan ''„[[Qora ritsar (film)|The Dark Knight]]“'' trilogiyasi Nolanga olamshumul mashhurlik olib keldi.  ''„[[Muqaddima (film)|Inception]]“'' (2010) filmi uchun esa  „''[[Eng yaxshi film uchun Oscar mukofoti|Eng yaxshi film''“ nominatsiyasida „Oscar“ mukofotiga]] va „''Eng yaxshi ssenariy''“  nominatsiyasiga sazovor boʻldi. Nolanning ''„[[Interstellar]]“'' (2014) va ''„[[Dunkirk]]“'' (2017) filmlari unga ''„[[Oscar|Eng yaxshi rejissyor]]“'' uchun „[[Oscar]]“ nominatsiyasini taqdim etdi.

== Filmografiya ==
'''''Asosiy maqola: [[Christopher Nolan filmografiyasi]]'''''
{{div col|colwidth=30em}}
*''[[Following]]'' (1998)
*''[[Memento]]'' (2000)
*''[[Insomnia]]'' (2002)
*''[[Batman: Muqaddima]]'' (2005)
*''[[The Prestige]]'' (2006)
*''[[Qora ritsar (film)]]'' (2008)
*''[[Muqaddima (film)|Muqaddima]]'' (2010)
*''[[The Dark Knight Rises]]'' (2012)
*''[[Interstellar]]'' (2014)
*''[[Dunkirk]]'' (2017)
*''[[Tenet (film)|Tenet]]'' (2020)
*''[[Oppenheimer (film)|Oppenheimer]]'' (2023)
{{div col end}}

== Mukofot va nominatsiyalar ==
=== [[Oscar|Akademiya mukofoti (Oscar)]] ===
{| class=wikitable
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5em;&quot; | Yil
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:26em;&quot;| Toifa
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:25em;&quot;| Nominatsiya film
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5em;&quot; | Natija
! Manba
|-
|style=&quot;text-align:center;&quot;| [[74th Academy Awards|2002]]
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Academy Award for Best Original Screenplay|Eng yaxshi ssenariy]]
| ''[[Memento (film)|Memento]]''
| {{nominated}}
| &lt;ref name=&quot;Oscars2002&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.oscars.org/awards/academyawards/legacy/ceremony/74th-winners.html|title=The 74th Academy Awards (2002) Nominees and Winners|access-date=2013-03-06|work=oscars.org}}&lt;/ref&gt;
|-
|style=&quot;text-align:center;&quot;, rowspan=2 | [[83rd Academy Awards|2011]]
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Eng yaxshi film uchun Oscar mukofoti|Eng yaxshi film]]
| rowspan=2 | ''[[Inception|Muqaddima]]''
| {{nominated}}
| rowspan=2 | &lt;ref name=&quot;Oscars2011&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.oscars.org/awards/academyawards/legacy/ceremony/83rd-winners.html |title=The 83rd Academy Awards (2011) Nominees and Winners |access-date=2013-03-06 |work=oscars.org |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224034121/http://www.oscars.org/awards/academyawards/legacy/ceremony/83rd-winners.html |archive-date=2013-12-24 }}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Eng yaxshi ssenariy
| {{nominated}}
|-
|style=&quot;text-align:center;&quot;, rowspan=2 | [[90th Academy Awards|2018]]
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Eng yaxshi film uchun Oscar mukofoti|Eng yaxshi film]]
| rowspan=2 | ''[[Dunkirk]]''
| {{Nominated}}
| rowspan=2 | &lt;ref name=&quot;Oscars-18&quot;&gt;{{cite web|url=http://oscar.go.com/nominees|title=Oscar Nominations 2018: The Complete List – 90th Academy Awards|publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] |date=23 January 2018|access-date=23 January 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Academy Award for Best Director|Eng yaxshi rejissor]]
| {{nominated}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; , | [[96th Academy Awards|2024]]
|[[Eng yaxshi film uchun Oscar mukofoti|Eng yaxshi film]]
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Oppenheimer (film)|''Oppenheimer'']]
|{{pending}}
| rowspan=&quot;3&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2024 {{!}} Oscars.org {{!}} Academy of Motion Picture Arts and Sciences |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2024 |access-date=2024-01-23 |website=www.oscars.org |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|Eng yaxshi rejissor 
|{{pending}}
|-
|[[Academy Award for Best Adapted Screenplay|Eng yaxshi ssenariy]]
|{{pending}}
|}

=== [[BAFTA|British Academy of Film and Television Arts (BAFTA)]] ===
{| class=wikitable
|-
!colspan=5|[[BAFTA|British Academy Film Awards]]
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5em;&quot; | Yil
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:26em;&quot;| Toifa
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:25em;&quot;| Nominatsiya film
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5em;&quot; | Natija
! Manba
|-
|style=&quot;text-align:center;&quot;, rowspan=3 | [[64th British Academy Film Awards|2010]]
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Eng yaxshi film
| rowspan=3 | ''[[Inception]]''
| {{nominated}}
| &lt;ref name=&quot;BAFTA2011Film&quot;&gt;{{Cite web|url=http://awards.bafta.org/award/2011/film/film|title=2011 Film Film – Bafta Awards|access-date=2013-03-06|work=bafta.org}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[BAFTA Award for Best Direction|Eng yaxshi rejissor]]
| {{nominated}}
| &lt;ref name=&quot;BAFTA2011Director&quot;&gt;{{Cite web|url=http://awards.bafta.org/award/2011/film/director|title=2011 Film Director – Bafta Awards|access-date=2013-03-06|work=bafta.org}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[BAFTA Award for Best Original Screenplay|Eng yaxshi original ssenariy]]
| {{nominated}}
| &lt;ref name=&quot;BAFTA2011OriginalScreenplay&quot;&gt;{{Cite web|url=http://awards.bafta.org/award/2011/film/original-screenplay|title=2011 Film Original Screenplay – Bafta Awards|access-date=2013-03-06|work=bafta.org}}&lt;/ref&gt;
|-
|style=&quot;text-align:center;&quot;, rowspan=2 | [[71st British Academy Film Awards|2017]]
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Eng yaxshi film
| rowspan=2 | ''[[Dunkirk (2017 film)|Dunkirk]]''
| {{nominated}}
| &lt;ref name=&quot;BAFTA2017&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-42618187|title=The Shape of Water leads 2018 Bafta Film Awards nominations|access-date=2013-03-06|work=bafta.org}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Eng yaxshi rejissor
| {{nominated}}
| &lt;ref name=&quot;BAFTA2017&quot;/&gt;
|-
|style=&quot;text-align:center;&quot;, rowspan=3 | [[77th British Academy Film Awards|2023]]
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Eng yaxshi film
| rowspan=3|''[[Oppenheimer (film)|Oppenheimer]]''
| {{pending}}
| rowspan=3| &lt;ref&gt;{{Cite news |last=Marshall |first=Alex |date=January 18, 2024 |title=''Oppenheimer'' Leads BAFTA Nominees |url=https://www.nytimes.com/2024/01/18/movies/bafta-nominations.html |access-date=January 18, 2024 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
|- 
| Eng yaxshi rejissor || {{pending}}
|-
| [[BAFTA Award for Best Adapted Screenplay|Eng yaxshi ssenariy]] || {{pending}}
|-
!colspan=5|[[Britannia Award]] 
|-
|style=&quot;text-align:center;&quot;|2010
| colspan=2| Rejissyorlik mahorati uchun [[Britannia Awards|Britannia Award]] 
| {{won}}
|
|}

=== [[Oltin globus]] ===
{| class=wikitable
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5em;&quot; | Yil
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:26em;&quot;| Toifa
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:25em;&quot;| Nominatsiya film
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5em;&quot; | Natija
! Manba
|-
|style=&quot;text-align:center;&quot;| [[59th Golden Globe Awards|2002]]
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Golden Globe Award for Best Screenplay|Eng yaxshi ssenariy]]
| ''[[Memento (film)|Memento]]''
| {{nominated}}
| &lt;ref name=&quot;Globes2002&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2002|title=Winners &amp; Nominees 2002|access-date=2017-12-07|work=goldenglobes.com|archive-date=September 24, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924044003/http://www.hfpa.org/browse/?param=%2Fyear%2F2002|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|style=&quot;text-align:center;&quot;, rowspan=3 | [[68th Golden Globe Awards|2011]]
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Golden Globe Award for Best Motion Picture – Drama|Eng yaxshi kinofilm – drama]]
| rowspan=3 | ''[[Muqaddima (film)|Muqaddima]]''
| {{nominated}}
| &lt;ref name=&quot;Globes2011&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2011|title=Winners &amp; Nominees 2011|access-date=2017-12-07|work=goldenglobes.com|archive-date=October 21, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131021031147/http://www.goldenglobes.org/browse/?param=%2Fyear%2F2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Golden Globe Award for Best Director|Eng yaxshi rejissor]]
| {{nominated}}
| &lt;ref name=&quot;Globes2011&quot;/&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Eng yaxshi ssenariy
| {{nominated}}
| &lt;ref name=&quot;Globes2011&quot;/&gt;
|-
|style=&quot;text-align:center;&quot;, rowspan=2 | [[75th Golden Globe Awards|2018]]
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Eng yaxshi kinofilm – drama
| rowspan=2 | ''[[Dunkirk]]''
| {{nominated}}
| &lt;ref name=&quot;Globes2017&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.goldenglobes.com/articles/nominations-75th-golden-globe-awards-have-been-announced|title=Nominations for the 75th Golden Globe Awards Have Been Announced|access-date=2017-12-11|work=goldenglobes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Eng yaxshi rejissor
| {{nominated}}
| &lt;ref name=&quot;Globes2017&quot;/&gt;
|-
|style=&quot;text-align:center;&quot;, rowspan=&quot;3&quot; |[[81st Golden Globe Awards|2024]]
| style=&quot;text-align:left;&quot;|Eng yaxshi kinofilm – drama
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Oppenheimer (film)|''Oppenheimer'']]
|{{won}}
| rowspan=&quot;3&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Shanfeld |first=Brent Lang,Ethan |last2=Lang |first2=Brent |last3=Shanfeld |first3=Ethan |date=2023-12-11 |title=Golden Globes 2024: Full Nominations List |url=https://variety.com/2023/film/news/golden-globes-nominations-list-nominees-2024-1235831576/ |access-date=2023-12-14 |website=Variety |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;|Eng yaxshi rejissor
|{{won}}
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;|Eng yaxshi ssenariy
|{{nominated}}
|}


==Manbalar==
{{manbalar}}

==Havolalar==
* {{IMDb name|id=634240|name=Christopher Nolan}}
* {{Allmovie name|240025|Christopher Nolan}}
* [http://www.tribute.ca/people/christopher-nolan/6453/35045/ Christopher Nolan Biography] at [http://www.tribute.ca Tribute.ca]
* [http://www.indiefilmhustle.com/christopher-nolan/ Christopher Nolan – How to Direct Your First Feature Film]
{{Christopher Nolan}}
{{DEFAULTSORT:Nolan, Christopher}}
{{bio-stub}}
[[Turkum:Amerikalik erkak aktyorlar]]
[[Turkum:Angliyalik erkak aktyorlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Amerikalik kinoprodyuserlar]]</text>
      <sha1>52ybwj79m5jqy8n18404h44wgnvl377</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Himoyalash qoidalari</title>
    <ns>4</ns>
    <id>646317</id>
    <revision>
      <id>5974211</id>
      <parentid>5310467</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:57:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Umarxon III</username>
        <id>18267</id>
      </contributor>
      <comment>+navbox</comment>
      <origin>5974211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1233" sha1="3wxuf2kchdnxnrxeudnrtuzgrcsdtqw" xml:space="preserve">{{Qisqartma|[[VP:HQ]]|[[VP:MQ]]|[[VP:HIMOYA]]|[[VP:MUHOFAZA]]}}
{{Qoidalar}}

[[Vikipediya]] har kim tahrirlashi mumkin prinsipida qurilgan boʻlib, material qoʻshish va xatolarni tuzatish uchun ommaga imkon qadar koʻp sahifa ochib berishga harakat qiladi. Biroq ayrim hollarda tayinli sahifalar tez-tez [[VP:Vandalizm|bezorilik oʻljasiga aylanishi]] ehtimoli yuzaga keladi, shunda bu sahifalar tahrir uchun vaqtincha yopiladi. Bunday ish Vikipediyada '''himoyalash''' deyiladi. Sahifa himoyaga olinishi yoki undan boʻshatilishi [[Vikipediya:Administratorlar|administratorlar]] tomonidan amalga oshiriladi. 

Himoyalash bir necha xil boʻladi: 
* '''Toʻliq himoya''' (sahifani faqat administratorlar tahrirlay oladi) 
* '''Yarim himoya''' (sahifani faqat roʻyxatdan oʻtgan foydalanuvchilar tahrirlay oladi).

Agar biror sahifa himoyaga olingan boʻlsa va uni tahrir qila olmasangiz, oʻsha sahifaning munozarasida nimalarni tuzatish kerakligini yozib qoldirishingiz mumkin.

== Yana qarang ==
* [[MediaWiki:Protectedpagetext]]
* [[Maxsus:Protectedpages]]
* [[Maxsus:Protectedtitles]]
* [[m:Protected pages considered harmful]]
* [[m:The Wrong Version]]
{{Vikipediyaning qoida va koʻrsatmalari}}
[[Turkum:Vikipediya:Qoidalar]]</text>
      <sha1>3wxuf2kchdnxnrxeudnrtuzgrcsdtqw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Ezgu maqsadni koʻzlang</title>
    <ns>4</ns>
    <id>673000</id>
    <revision>
      <id>5974213</id>
      <parentid>5337387</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:00:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Umarxon III</username>
        <id>18267</id>
      </contributor>
      <comment>+navbox</comment>
      <origin>5974213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1071" sha1="80q74lmrb3yt2dwyeagh6vhu91a9x2e" xml:space="preserve">{{qisqartma|[[VP:EMK]]}}'''Har bir ishda ezgu maqsadni koʻzlash''' — ishning mukammal bajarilishi garovidir. [[Vikipediya]]da ham xuddi shunday. Foydalanuvchilarning barchasi tahrirlash huquqiga ega. Tahrirlar ezgu maqsadlarda oʻzgalarga maʼlumot ulashish uchun qilinishi lozim. [[VP:Vandalizm|Zararli, bemaʼni, mazmunsiz]] tahrir qilayotgan foydalanuvchilar avval [[VP:Administratorlar|Administratorlar]] tomonidan chetlashtirish haqidagi xabar bilan ogohlantiriladilar. Agar ogohlantirilgan foydalanuvchi zarar keltirishda davom etsa, uning hisob yozuvi muayyan yoxud cheksiz muddatga bloklanadi. Aks holda Vikipediyaning ensiklopedik ahamiyati yoʻqolib ketar edi.
Tajribali foydalanuvchilar yangi roʻyxatdan oʻtgan foydalanuvchilar bilan [[VP:Yangi foydalanuvchilar bilan tortishmang|birodarlarcha munosabatda boʻlishi kerak]], oʻz bilimlari bilan ulashishi kerak.
== Yana qarang ==
* [[Vikipediya:Bemalol tahrirlang]]
{{Vikipediyaning qoida va koʻrsatmalari}}
[[Turkum:Vikipediya:Foydalanuvchilarning xatti-harakatlarini tartibga soluvchi koʻrsatmalar]]</text>
      <sha1>80q74lmrb3yt2dwyeagh6vhu91a9x2e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Imomzoda maqbarasi (Ganja)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>676028</id>
    <revision>
      <id>5974564</id>
      <parentid>5186320</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:41:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yousiphh</username>
        <id>45060</id>
      </contributor>
      <origin>5974564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24722" sha1="ktacf8exdwskbhijdc9fumff52so1ds" xml:space="preserve">{| style = &quot;border:1px solid #ccc; width:300px; padding:5px; background-color:#f0f0fa; float:right; margin:7px 0px 20px 20px; font-size:0.9em;&quot;
!colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:1.2em;&quot;|Imomzoda maqbarasi&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Ozarbayjon tili|''ozarb.'']] ''İmamzadə türbəsi''&lt;/small&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;|[[Fayl:GanjaMausoleum 004 4931.jpg|300x300px]]
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background-color:#f9f9f9;&quot;|&lt;small&gt;maqbaraning tashqaridan koʻrish.&lt;/small&gt;
|-
!style=&quot;text-align:left;&quot;|Mamlakat
|[[Fayl:Flag_of_Azerbaijan.svg|25px]] Ozarbayjon
|-
!style=&quot;text-align:left;&quot;|Shahar
|[[Fayl:Ganja coa.PNG|25px]] Ganja
|-
!style=&quot;text-align:left;&quot;|Qurilish vaqti
|XVI asr
|-
!style=&quot;text-align:left;&quot;|Tegishli
|Ganja Davlat Tarix-Madaniyat Qoʻriqxonasi
|-
!style=&quot;text-align:left;&quot;|Uslubi
|Ozarbayjon meʼmorligi
|-
!style=&quot;text-align:left;&quot;|Holati
|muzey
|-
!colspan=2 style=&quot;font-size:1.05em; padding:0 30px; background-color:#f9f9f9;&quot;|Ozarbayjondagi tarixiy obidalarni roʻyxatga olish
|-
!style=&quot;text-align:left;&quot;|Manba nomeri
|472
|-
!style=&quot;text-align:left;&quot;|Kategoriya
|Maqbara
|-
!style=&quot;text-align:left;&quot;|Ahamiyati
|Respublika miqyosida
|-
!colspan=2 style=&quot;font-size:1.05em; padding:0 30px; background-color:#f9f9f9;&quot;|Xarita
|-
|colspan=2|&lt;div style=&quot;width:300px; overflow:hidden; position:relative;&quot;&gt;
[[Fayl:Plan of Ganja city, Azerbaijan.jpg|300px]]
&lt;span style=&quot;position:absolute; top:150px; left:150px; z-index:5;&quot;&gt;[[Fayl:MuseumNPS0.png|30px]]&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
|-
|colspan=2 style=&quot;text-align:center;&quot;|{{Coord|40|42|55|N|46|25|33|E|dim:100}}
|}
'''Imomzoda''' yoki '''Koʻk imom maqbarasi''' — [[Ozarbayjon]]ing [[Ganja]] shahrining 7&amp;nbsp;km yaqinligida, qadimiy Ganja vayronalari tomonda VIII asrga tegishli tarixiy meʼmorlik obidasi.

Abbosquli Ogʻa Bakixonov 1841-yilda yozgan mashhur ''&quot;Gulistoni Iram&quot;'' asarida shuni keltirib oʻtgan:

{{Quote|Bir qancha jihatdan qishloq xarobalari vayrona shaharlarda yuksak darajadagi uch imomzodaning Shamaxi, Ganja va Barda shaharlaridagi maqbaralari, shuningdek Bulbula qishlog’idagi Imomzoda maqbarasi shuni ko’rsatadiki, bu mamlakat doimo diniy ulamolarning vatani bo’lgan.&lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt;}}

Ganja shahrining eng qiziqarli meʼmorlik obidalaridan biri xalq orasida Koʻk gumbaz yoki Koʻk masjid (Koʻk Imom)nomi bilan tanilgan Imomzoda kompleksidir.  Gʻishtdan qurilgan maqbaraning atrofida kichik masjidlar, xonaqohlar, karvonsaroyli uylar, qoʻshimcha xonalardan iborat diniy kompleks insho etilgan, kompleks atrofiga tosh va gʻishtlardan devorlar qurilgan.&lt;ref name=&quot;R2&quot; /&gt;

Maqbara bu kompleksning eng muhim obidasidir. Imomzoda maqbarasining qurilgan yili aniqlanmagan. Meʼmorlik ishlariga qarab maqbaraning XIV asr oxiri — XV asr boshlarida, atrofidagi kompleks esa XVII asrda qurilgani taxmin qilinadi. Maqbaraning balandligi 12 metr, gumbaz balandligi 2,7 metr, diametri esa 4,4 metrdan iborat.&lt;ref name=&quot;R2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R3&quot; /&gt;

Gumbaz  moviy rangli marmarlar bilan qoplangan („Koʻk imom“ nomi ham ana shu bilan aloqador). Barda va Naxchivon imomzoda masjidlarida boʻlganidek Imomzoda bilan Barda maqbarasi, shuningdek Axsadanbaba maqbarasi orasida meʼmorlik jihatdan uslub oʻxshashligi mavjud. Maqbara keyinchalik (taxminan XVII asrda) ziyoratgohga aylangan va uning atrofida diniy ahamiyat kasb etgan binolar qurilgan. Ganja Imomzoda Piri meʼmorlik obidasi sifatida oʻrta asrlarga tegishli ekani taʼkidlanadi. Imomzoda maqbarasi gʻishtdan qurilgan boʻlib, rangbarang marmarli, gʻisht bilan oʻralgan gumbazga ega.&lt;ref name=&quot;R3&quot; /&gt;

Atrofida esa masjid, sardoba va boshqa maqbaralar qurilgan. Turli vaqtlarda olib borilgan taʼmirlash ishlari tashqi koʻrinishidagi oʻzgarishlarga sababchi boʻlgan.&lt;ref name=&quot;R3&quot; /&gt;

== Tarixi ==
[[İmage:Gəncə İmamzadə türbəsinin planı və kəsiyi-001.jpg|thumb|200px|right|Magbaraning plani.]]
Ibrohimning dafn qilingan qabristoni bir zamonlar Ganja shahrining yaqinligida boʻlgan. Buni maʼlum hudularda olib borilgan  qazilma ishlari vaqti topilgan qadimiy ahyolarning, shahar xarobaliklarining qoldiqlari ham tasdiqlaydi. Tarixning turli davrlarida muayyan sabablarga koʻra Ganja shahrining yeri uch-toʻrt marotaba oʻzgartirilgan. Hozirda ziyoratgoh shaharning 6-7 kilometr yaqinligidadir.&lt;ref name=&quot;R2&quot; /&gt;

[[Ozarbayjon]] hududidagi boshqa imomzodalarda boʻlgani kabi Ganja Imomzodasida ham imom avlodi Ibrohimning dafn qilinishi tarixi borasida dastlabki qoʻlyozmalar mavjud emas. Faqat ziyoratgoh haqidagi eng katta haqiqatlardan biri tadqiqotchi olim Mashadixonim Neʼmat tomonidan oʻqilgan tosh yozuvlardir.&lt;ref name=&quot;R3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R4&quot; /&gt; Yozuvda yozilgan:
{{Quote|U, Alloh boqiydir. Bu Imom Muhammad Bag’ir – unga salom bo’lsin – o’g’li mavlono Ibrohimning muqaddas makoni (joylashgan) sharafli (jannat) bog’idir. O’z bobosining vafotidan  120 yil so’ng vafot etgan – unga Allohning salavoti bo’lsin. Va shu sababli ham bu yuksak maqomga ega yerning barpo etilishiga tbilisilik general-mayor Israfilbey Yodgorzoda hijriy 1296-yilda (1878-79) buyurdi}}
Qoʻlyozma shuni tasdiqlaydiki, Ganja Imomzoda Pirida — V Imom Muhammad Bagʻirning oʻgʻli Mavlono Ibrohim dafn qilingan.

„Imomzoda“ [[Ozarbayjon]] hududidagi muqaddas ziyoratgohlardan biridir. Xususan, Ashuro marosimlari vaqti bu yerga oʻn minglab musulmonlar toʻplanadi. Ganja asosan mahalliy aholi tomonidan Imom Husayn shahri deb ham nomlanadi. Bu ifodaning „Imomzoda“ maqbarasi bilan bogʻliqligi taxmin qilinadi. Tarixchi olim F. Ahmadov „Ganjaning tarixiy xotirasi“ kitobida qayd qilingan ifoda haqida qiziqarli mulohazalarini ilgari surgan. Muallif 1803-yilning dekabridan 1904-yilning yanvar oyigacha Ganjani qamal qilgan rus qoʻshinlari qoʻmondonligining shahar mudofaachilarining irodasini sindirish maqsadida qal’aga boruvchi yerosti suv quvurlarini kesishi boʻyicha buyruq berganidan yozadi. Ishgʻolchilar tomonidan bu „tadbir“ koʻrilgach, shaharda suvsizlik boshlanadi va bu tufayli vafot etganlarning soni ortib boradi.&lt;ref name=&quot;R4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R5&quot; /&gt;

Hijriy 114-yilda Madina shahrida vafot etgan Imom Bagʻir Boqiy qabristonida oʻz otasining va bobosining yoniga dafn qilingan. Uning oʻgʻli Ibrohimga esa ota-bobolarining mozorlaridan juda uzoqlarda — Ganja tuprogʻida dafn qilinish nasib etgan. Imom Bagʻir oʻgʻli Mavlono Ibrohimning ham tazyiqlar tufayli bu yerga kelgani bashorat qilinadi. Baʼzi manbalarda uning xastalik tufayli vafot etgani qayd qilinadi.&lt;ref name=&quot;R5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R6&quot; /&gt;

Mavlono Ibrohim Ozarbayjonga kelgan yagona imom avlodi emas. Undan boshqa ham bu oʻlkada panoh topgan paygʻambar avlodlari boʻlgan. Imom avlodlari istiqomat uchun tasodifan Ozarbayjonni tanlamaganlar. Paygʻambar (s.a.v.) naslining namoyandalari bu yerda katta sevgi bilan qarshi olingan, katta ehtirom koʻrsatilgan. Ularni xalq himoya qilgan.&lt;ref name=&quot;R6&quot; /&gt;

== Imomzoda vaqfi ==
[[Tasvir:Ganja.imamzadeh 10.jpg|200px|right]]
[[Tasvir:Ganja.imamzadeh 11.jpg|200px|right]]
Imomzoda bir vaqtlar Ganjaning aslzodalaridan hisoblangan Shayxzamonovlarga oid boʻlgan. Oʻz shajaralari bilan doimo faxrlangan Shayxzamonovlar oʻzlarini Shayx Nizomiy naslidan deb hisoblaydilar. Diniy xodim Hoji Alisaftar Safaraliyevning aytishicha, 1901-yilda Ganja Xayriya Jamiyati bilan Imomzoda zamondoshlari, yaʼni xodimlari orasida noroziliklar yuzaga keldi. Xayriya jamiyati aʼzolari talab qiladilarki, Imomzodaga yigʻilgan nazrlar ularning ixtiyoriga berilsin, ularni yetimlar uchun ochilgan yerlarga, xayriya ishlariga sarflasinlar. Ish shu darajaga boradiki, Tbilisda Kafkaz Vakolatxonasi idorasida bu masala koʻrib chiqiladi. U vaqtda 1586-yilda Ikkinchi Shoh Taxmasp bergan farmoni hujjati chop qilindi. Hujjatda maʼlum boʻlishicha, yerlar, shu jumladan, Ganja Imomzoda Piri joylashgan hudud Shayxzamanovlarga meros qolgan yerlar boʻlgan. Ehtimol, shuning uchun oʻsha yerlarga ganjaliklar „Shix tekisligi“ deydilar. Sovet hokimiyati davrigacha Ganja Imomzoda Piriga egalik qilish Shayxzamanovlarga nasldan naslga oʻtgan. Bu naslning namoyandalaridan bir qanchasining mozori oʻsha yerda joylashgan. Umuman olganda vaqti-vaqti bilan Ganja aholisi, xususan, yuqori tabaqaga mansub shaxslar, moʻminlar, diniy xodimlar qarindoshlari, yaqinlarini ziyoratgohda joylashgan qabristonga dafn qilganlar, oʻzlari ham vafot etgach, oʻsha yerga dafn qilinishlarini vasiyat qilganlar. Shu sababli ham Imomzoda maqbarasining atrofidagi qabriston ham tarixiy ahamiyatga molik.&lt;ref name=&quot;R2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R3&quot; /&gt;

Bu yerga kelganlar avval maqbaraga kirib, imom avlodlarini ziyorat qiladilar. Soʻngra Imomzoda yaqinida dafn qilingan sayyid avlodlarining, aziz avliyolar qabrini ziyorat qiladilar. Ularning koʻpchiligiga nazr berib, sham yoqadilar va duo oʻqiydilar. Bu nazrlar, asosan, bugʻdoydan iborat boʻladi. Imomzoda mozorlaridan birining boshiga kelganlar esa orzulari amalga oshishini sinash uchun qabrtoshiga qand yopishtiradilar…

Imomzoda hovlisida ustida Shixzamanova Mashadi Zarriy Mashadi Bayramxon qizi va Fattohov Narimon Gafar oʻgʻli deb yozilgan kichik maqbaralar ham bor. Qabristonda rus qoʻshini polkovniki, sayyid naslidan boʻlgan Agʻalarov oʻz rafiqasi bilan yonma-yon dafn qilingan.

[[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] davrida aksariyat ziyoratgohlar, ibodatxonalar kabi Imomzoda ham yopildi. Toʻgʻri, Imomzodaning eshigiga qulf osilishi haqida hech qachon rasmiy qaror berilmadi, binodan boshqa maqsadda foydalanilmadi, ammo insonlarning bu yerga kelishining oldini olish uchun chora-tadbirlar koʻrildi. Ulugʻ Vatan urushi yillarida esa Imomzodadagi ziyoratchilar uchun qurilgan hujralarda yetim bolalarga boshpana sifatida berilgan. [[Ukraina|Ukrainadan]], Rossiyadan, shuningdek, Ozarbayjondan va boshqa respublikalardan bu yerga qonli urushning ota-onasiz, kimsasiz qoʻygan bolalar keltirildi. Turli millatlarning namoyandalari boʻlganlikalrini, ota-onalarning boshqa-boshqa dinlarga eʼtiqod qilganlarini tushunmaydigan begunoh goʻdaklar ogʻir kunlarida Imomzodaga sigʻinganlar. Baʼzan hatto kattalarning yonidan oʻtganda ham, oʻsha yerdagi qabrlar atrofida istar-istamas aylanar, bu ularga yoqar edi. Aslida ular bu gʻalati shaharchani ham, bu yerdagi gʻayrioddiy toshlarni ham sevardilar. Chunki tez-tez bu yerga kelganlar, ayniqsa, ayollar, ularning yoniga shirinliklar, konfetlar, qandlar qoʻyar, bolalar ham yeb och qorinlarini toʻydirardilar. Ammo ziyoratchilar bu shirinliklarni qabrda yotgan insonlarning ruhlarini shod qilish, ularni unutilmaganliklarini bildirish uchun olib kelishlarini tushunmas edilar.&lt;ref name=&quot;R4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R6&quot; /&gt;

1946-yildan Imomzoda Piri mustaqil ziyoratgoh sifatida faoliyat koʻrsatgan. Taxminan 1970-yillarda Imomzodaning idora qilinishi Kavkazorti Ruhoniylar Idorasiga topshirildi. Imomzoda 1993-yil iyul oyida Hoji Voqif tomonidan taʼmirlandi. Soʻnggi taʼmir-barpo ishlari esa taxminan, uch yil avval olib borilgan. Rossiyada ishlagan ikki ganjalik oʻz hisoblariga ziyoratgohning faqatgina ibodatgoh-kompleksini taʼmirlatdilar.&lt;ref name=&quot;R5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R7&quot; /&gt;

== Imomzoda maqbarasi barposi ==
[[Tasvir:Ganja.imamzadeh 8.jpg|300px|right]]
Soʻnggi ikki asr davomida Imomzodada qurilish ishlari 1878-79-yillarda polkovnik Isrofilbey Yodgorzodaning va 1993-yil iyulida Hoji Voqif Valiyevning xayriya tashabbuslari bilan olib borilgan. Imomzoda maqbarasi gʻishtdan qurilgan boʻlib, gumbazning tashqi sathi naqshli gʻisht bilan bezatilgan.

=== 2010-2016 ===
[[Ozarbayjon|Ozarbayjon Respublikasi]] toʻrtinchi Prezidenti [[Ilhom Aliyev]] 1-mart 2010-yilda „Imomzoda“ kompleksining milliy meʼmorlik anʼanalarimizga uygʻun shaklda taʼmiri, barposi va atrofida obodonlashtirish ishlarini olib borish maqsadida Ozarbayjon Respublikasining 2010-yil davlat byudjetida nazarda tutilgan Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining Zahira Fondidan Ganja Davlat Tarix-Madaniyat Qoʻriqxonasi hududida joylashgan „Imomzoda“ kompleksining taʼmiri, barposi va atrofida  obodonlashtirish ishlarini olib borish uchun Ganja shahri Ijro hokimiyatiga 3 mln manat miqdorida mablagʻ ajratilishi toʻgʻrisida hujjat imzoladi.&lt;ref name=&quot;R8&quot; /&gt;

[[Ilhom Aliyev|I.Aliyev]] 30-dekabr 2011-yilda „Imomzoda“ kompleksining barposi bilan aloqador ishlarni jadallashtirish maqsadi bilan Ozarbayjon Respublikasining 2011-yil davlat byudjetida nazarda tutilgan Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining Zahira Fondidan Ganja shahri Ijro hokimiyatiga 2 (ikki) mln manat ajratilishi toʻgʻrisida hujjat imzolangan.&lt;ref name=&quot;R9&quot; /&gt;

I.Aliyev 5-iyun 2013-yilda „Imomzoda“ kompleksining barposi bilan aloqador ishlarni tugatish maqsadida Ozarbayjon Respublikasining 2013-yil  davlat byudjetida nazarda tutilgan Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining Zahira Fondidan Ganja shahri Ijro hokimiyatiga 4 (toʻrt) mln manat ajratilishi toʻgʻrisida hujjat imzoladi.&lt;ref name=&quot;R10&quot; /&gt;

I.Aliyev 16-may 2014-yilda „Imomzoda“ kompleksi qurilishini tugatish bilan bogʻliq rekonstruksiya qilish va taʼmirlash ishlarini amalga oshirish uchun Ozarbayjon Respublikasining 2014-yil  davlat byudjetida nazarda tutilgan Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining Zahira Fondidan Ganja shahri Ijro hokimiyatiga 3 mln manat miqdorida mablagʻ ajratilishi toʻgʻrisida hujjat imzoladi.&lt;ref name=&quot;R10&quot; /&gt;

I.Aliyev 21-oktabr 2014-yilda „Imomzoda“ kompleksi qurilishi bilan birga Ganjaning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishini yana-da jadallashtirish maqsadida Ganja shahri Ijro hokimiyatiga Ozarbayjon Respublikasining 2014-yil  davlat byudjetida nazarda tutilgan Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining Zahira Fondidan 5 mln manat miqdorida mablagʻ ajratilishi toʻgʻrisida hujjat imzoladi.&lt;ref name=&quot;R11&quot; /&gt;

I.Aliyev 5-noyabr 2014-yilda „Imomzoda“ kompleksi qurilishining tugatilishi uchun Ozarbayjon Respublikasining 2014-yil  davlat byudjetida nazarda tutilgan Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining Zahira Fondidan Ganja shahri Ijro hokimiyatiga 5 mln manat miqdorida mablagʻ ajratilishi toʻgʻrisida hujjat imzoladi.&lt;ref name=&quot;R12&quot; /&gt;

I.Aliyev 9-aprel 2015-yilda „Imomzoda“ kompleksida qurilish, rekonstruksiya va taʼmirlash ishlarining tugatilishi va yoʻl infratuzilmasining yangidan qurilishi, shu jumladan, Zazali-&quot;Imomzoda&quot; kompleksi-Ganja avtomobil yoʻlining qurilishi maqsadida Ozarbayjon Respublikasining 2015-yil  davlat byudjetida nazarda tutilgan Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining Zahira Fondidan Ganja shahri Ijro hokimiyatiga dastlab 5 mln manat miqdorida mablagʻ ajratilishi toʻgʻrisida hujjat imzoladi.&lt;ref name=&quot;R13&quot; /&gt;

I.Aliyev 9-sentabr 2015-yilda „Imomzoda“ kompleksida qurilish, rekonstruksiya va taʼmirlash ishlarining tugatilishi uchun maqsadida Ozarbayjon Respublikasining 2015-yil  davlat byudjetida nazarda tutilgan Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining Zahira Fondidan Ganja shahri Ijro hokimiyatiga dastlab 4 mln manat miqdorida mablagʻ ajratilishi toʻgʻrisida hujjat imzoladi.&lt;ref name=&quot;R14&quot; /&gt;

I.Aliyev 9-fevral 2016-yilda Zazali-&quot;Imomzoda&quot; kompleksi-Ganja avtomobil yoʻlining qurilishi tugatilishi maqsadida Ozarbayjon Respublikasining 2016-yil  davlat byudjetida avtomobil yoʻllari xarajatlari uchun nazarda tutilgan mablagʻ hisobiga „Azeryoʻlservis“ Ochiq aksiyadorlik jamiyati 12 mln manat ajratilishi toʻgʻrisida hujjat imzoladi.&lt;ref name=&quot;R15&quot; /&gt;

Uchinchi yirik qurilish 2010-yil aprelida boshlangan. I.Aliyev bu yerda koʻrilgan ishlar bilan shaxsan bir necha marta: 9-fevral 2011-yil, 21-yanvar 2012-yil, 18-oktabr 2014-yil va 17-fevral 2016-yilda tanishgan.&lt;ref name=&quot;R16&quot; /&gt;

2012-yil noyabr oyida kompleksning 7 xonasi buzilgan.&lt;ref name=&quot;R17&quot; /&gt;

Kompleks hududining 10 ming kvadrat metriga asfalt yotqizildi, yoʻlaklari dekorativ toshlar bilan bezatildi, zamonaviy yoritish tizimi oʻrnatildi, mukammal infratuzilma ishlab chiqildi. Hududda 500 avtomobil uchun 2 bekat qoʻyildi. Ikki zaldan iborat namozgohda nafis xattotlik namunalari ishlandi va naqshli materiallar bilan qoplandi. Loyihani amalga oshirgan „Ganjakoʻprikqurilish-2“ Aksiyadorlik Jamiyati ziyoratgohda taʼmirlash va qurilish ishlarini olib borar ekan, qadimiy meʼmorlik uslubini saqlab qolishga ahamiyat berildi.&lt;ref name=&quot;R18&quot; /&gt;

200 kvadratmetr hududni qamrab olgan qurbongohda ham ishlar yakunlanmoqda. Ziyoratgohning uch qavatli binosida taʼmirlash ishlari tugatilmoqda. Birinchi qavati tahorat uchun joy, ikkinchi qavati maʼmuriy xonalar, uchinchi qavati esa mehmonxonadan iborat boʻlgan binoda ziyoratchilar uchun sharoit yaratilgan.&lt;ref name=&quot;R19&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R20&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R21&quot; /&gt;
&lt;center&gt;
&lt;gallery heights=&quot;300&quot; mode=&quot;packed&quot;&gt;
Tasvir:Ganja.imamzadeh.jpg
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

== Imomzoda maqbarasi atrofida dafn qilinganlar ==
* Shayx Ibrohim Qudsiy 1816-1869
* Mirza Mehdi Naji 1805-1882
* Shayx Zamon
* İlyosbey Ogʻalarov 1860-1913
* Shayxulislom Muhammadali Pishnamozzoda 1853-1937

== Fotosuratlar ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Ganja.imamzadeh 9.jpg
Ganja.imamzadeh 2.jpg
İmamzadə türbəsi (Gəncə) 3.jpg
İmamzadeh tomb 1.JPG
Ganja.imamzadeh 7.jpg
Ganja.imamzadeh 17.png
&lt;/gallery&gt;

== Yana qarang ==
{{Commons|İmamzadeh complex}}
* [[:az:Gəncə Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu|Ganja Davlat Tarix-Madaniyat Qoʻriqxonasi]] {{ref-az}}
* [[:az:Comərd Qəssab türbəsi|Joʻmard Qassob maqbarasi]] {{ref-az}}
* [[:az:İsrafil bəy Yadigarzadə|Isrofilbey Yodgorzoda]] {{ref-az}}

== Adabiyotlar ==
* [[:az:Məşədixanım Nemət|Məşədixanım Nemət]]. Azərbaycanda pirlər. Bakı, Azərnəşr, 1992, bet 92-94. {{ref-az}}
* [http://anl.az/el/Kitab/2015/Azf-287414.pdf AZƏRBAYCAN MİLLİ ELMLƏR AKADEMİYASI, GƏNCƏ REGİONAL ELMİ MƏRKƏZ] {{ref-az}}

== Manbalar ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;R1&quot; &gt;{{kitob manbasi |language=Azerbaijani |last=Bakıxanov |first=Abasqulu Ağa |title=Gülüstani İrəm |pages=35-37}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R2&quot;&gt;{{Veb manbasi|language=Azerbaijani|title=«İmamzadə» türbəsi|publisher=Gəncə şəhər Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sistemi|access-date=22.01.2018|website=http://gencekitab.az|format=web|url=http://www.gencekitab.az/imamzade.shtml|archivedate=2018-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180206131415/http://www.gencekitab.az/imamzade.shtml}}{{Veb manbasi |url=http://www.gencekitab.az/imamzade.shtml |title=arxiv nusxasi |access-date=2018-02-05 |archive-date=2018-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131415/http://www.gencekitab.az/imamzade.shtml }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R3&quot;&gt;{{Veb manbasi |language=Azerbaijani|title=Gəncə İmamzadə ziyarətgahı|publisher=Azertag|access-date=22.01.2018|website=http://portal.azertag.az|format=web|url=http://portal.azertag.az/az/node/3145}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R4&quot;&gt;{{Veb manbasi |language=Azerbaijani|title=GƏNCƏ İMAMZADƏ TÜRBƏSI (TARIXI-ETNOQRAFIK TƏDQIQAT)|publisher=Azerbaijan National Library|access-date=22.01.2018|website=http://lib.az|format=web|url=http://lib.az/book/352/show}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R5&quot;&gt;{{Veb manbasi|language=Azerbaijani|title=İmamzadə türbəsi (Gəncə)|publisher=Legend|access-date=22.01.2018|website=http://legend.az|format=web|url=http://legend.az/34903-imamzade-turbesi-gence.html|archivedate=2018-02-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180207005033/http://legend.az/34903-imamzade-turbesi-gence.html}}{{Veb manbasi |url=http://legend.az/34903-imamzade-turbesi-gence.html |title=arxiv nusxasi |access-date=2018-02-05 |archive-date=2018-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180207005033/http://legend.az/34903-imamzade-turbesi-gence.html }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R6&quot;&gt;{{Veb manbasi |language=Azerbaijani|title=İlahi saflığın və halallığın məkanı: Gəncə İmamzadə Ziyarətgahı FOTO + VİDEO|publisher=Azpress|access-date=22.01.2018|website=http://azpress.az|format=web|url=http://azpress.az/index.php?lang=az&amp;sectionid=news&amp;id=59577}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R7&quot;&gt;{{Veb manbasi|language=Azerbaijani|title=Gəncənin təqribən 7 kilometrliyində yerləşən 'İmamzadə' kompleksi qədim şəhərin orta əsrlər dövrünə aid edilən ən mühüm dini və tarixi abidələrdəndir|publisher=Ganjanews|access-date=22.01.2018|website=http://www.ganjanews.az|format=web|url=http://www.ganjanews.az/2015/12/09/m%C9%99d%C9%99niyy%C9%99t/g%C9%99nc%C9%99nin-t%C9%99qrib%C9%99n-7-kilometrliyind%C9%99-yerl%C9%99%C5%9F%C9%99n-%27imamzad%C9%99%27-kompleksi-q%C9%99dim-%C5%9F%C9%99h%C9%99rin-orta-%C9%99srl%C9%99r-d%C3%B6vr%C3%BCn%C9%99-aid-edil%C9%99n-%C9%99n-m%C3%BCh%C3%BCm-dini-v%C9%99-tarixi-abid%C9%99l%C9%99rd%C9%99ndir.html|archive-date=2018-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131414/http://www.ganjanews.az/2015/12/09/m%C9%99d%C9%99niyy%C9%99t/g%C9%99nc%C9%99nin-t%C9%99qrib%C9%99n-7-kilometrliyind%C9%99-yerl%C9%99%C5%9F%C9%99n-%27imamzad%C9%99%27-kompleksi-q%C9%99dim-%C5%9F%C9%99h%C9%99rin-orta-%C9%99srl%C9%99r-d%C3%B6vr%C3%BCn%C9%99-aid-edil%C9%99n-%C9%99n-m%C3%BCh%C3%BCm-dini-v%C9%99-tarixi-abid%C9%99l%C9%99rd%C9%99ndir.html}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R8&quot; &gt;[http://archive.president.az/articles.php?item_id=20100301100101090&amp;sec_id=30 Gəncə Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu ərazisindəki „İmamzadə“ kompleksinin bərpası ilə əlaqədar tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R9&quot; &gt;[http://president.az/articles/4069 Gəncə Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu ərazisindəki „İmamzadə“ kompleksinin bərpası ilə əlaqədar işlərin sürətləndirilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R10&quot; &gt;[http://president.az/articles/4150 Gəncə şəhərinin sosial-iqtisadi inkişafının daha da sürətləndirilməsi ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R11&quot; &gt;[http://president.az/articles/8381 Gəncə Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu ərazisindəki „İmamzadə“ kompleksinin bərpasının tamamlanması ilə əlaqədar əlavə tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R12&quot; &gt;[http://president.az/articles/11751 Gəncə Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu ərazisindəki „İmamzadə“ kompleksində abadlıq-quruculuq işlərinin aparılması haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R13&quot; &gt;[http://president.az/articles/13176 Gəncə şəhərinin sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsinə dair əlavə tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R14&quot; &gt;[http://president.az/articles/13354 Gəncə Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu ərazisindəki „İmamzadə“ kompleksində bərpa işlərinin aparılması haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R15&quot; &gt;[http://president.az/articles/14798 Gəncə Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu ərazisindəki „İmamzadə“ kompleksində bərpa, abadlıq-quruculuq işlərinin tamamlanması və yol infrastrukturunun yenidən qurulması ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R16&quot; &gt;[http://president.az/articles/16088 Gəncə Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu ərazisindəki „İmamzadə“ kompleksində bərpa, abadlıq-quruculuq işlərinin tamamlanması ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R17&quot; &gt;[http://www.president.az/articles/17704 Gəncə şəhərinin Zazalı-&quot;İmamzadə&quot; kompleksi-Gəncə avtomobil yolunun tikintisi ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R18&quot; &gt;[http://president.az/articles/1550 İlham Əliyev Gəncədə „İmamzadə“ dini kompleksində tikinti-bərpa işlərinin gedişi ilə tanış olmuşdur]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R19&quot; &gt;[http://www.president.az/articles/4124 İlham Əliyev Gəncədəki „İmamzadə“ kompleksində aparılan təmir-bərpa və tikinti işlərinin gedişi ilə tanış olmuşdur]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R20&quot; &gt;[http://www.president.az/articles/13131 İlham Əliyev Gəncə şəhərindəki „İmamzadə“ kompleksində aparılan təmir-bərpa və tikinti işlərinin gedişi ilə tanış olub]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R21&quot; &gt;[http://www.president.az/articles/17804 İlham Əliyev Gəncədə „İmamzadə“ dini kompleksində yaradılan şəraitlə tanış olub]&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

== Qoʻshimcha maʼlumotlar ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=KkAQo6mIgPo Imomzoda maqbarasi, Ganja]

[[Turkum:Ozarbayjonning sayyohlik joylari]]
[[Turkum:Ozarbayjondagi maqbaralar]]
[[Turkum:Ganjadagi bino va inshootlar]]
[[Turkum:Ganjaning turistik diqqatga sazovor joylari]]</text>
      <sha1>ktacf8exdwskbhijdc9fumff52so1ds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Qora ritsar (film)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>681528</id>
    <revision>
      <id>5974181</id>
      <parentid>5959172</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:25:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirishkorlik</username>
        <id>75661</id>
      </contributor>
      <origin>5974181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13502" sha1="ec9h9h30y55wb7ua96t0it7z0c85fhf" xml:space="preserve">{{Rasmiy tarjima}}
{{Film bilgiqutisi
| nom                  = Qora ritsar
| asl_nom              = The Dark Knight
| tasvir               = Qora Ritsar.jpg
| izoh                 = Film posteri
| rejissyor            = [[Christopher Nolan]]
| prodyuser            = {{Plainlist|
* [[Emma Thomas]]
* Charles Roven
* Christopher Nolan
}}
| ssenariy_muallifi    = {{Plainlist|
* [[Jonathan Nolan]]
* Christopher Nolan
}}
| hikoya               = {{Plainlist|
* Christopher Nolan
* [[:en:David S. Goyer|David S. Goyer]]
}}
| rollarda             = {{Plainlist|
* [[Christian Bale]]
* [[Michael Caine]]
* [[Heath Ledger]]
* [[Gary Oldman]]
* Aaron Eckhart
* Maggie Gyllenhaal
* [[Morgan Freeman]]
&lt;!-- These actors are listed as they are on the poster. Please, do not add anyone else. Thank you. --&gt;
}}
| operator             = Wally Pfister
| montajyor            = Lee Smith
| bastakor             = {{Plainlist|
* [[Hans Zimmer]]
* [[James Newton Howard]]
}}
| studiya              = {{Plainlist|
* [[Warner Bros. Pictures]]
* Legendary Pictures
* Syncopy
}}
| distribyutor         = [[Warner Bros. Pictures]]
| premyera             = {{premyera sanasi|2008|07|14|[[New York shahri]]|2008|07|18|AQSh}}
| davomiylik           = 152 daqiqa&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |title=The Dark Knight |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/dark-knight-film-0 |publisher=[[British Board of Film Classification]] |accessdate=13-dekabr 2014-yil |archivedate=20-avgust 2017-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170820040009/http://bbfc.co.uk/releases/dark-knight-film-0 }}&lt;/ref&gt;
| mamlakat             = {{Plainlist|
* {{AQSh}}&lt;ref name=&quot;LUMIERE&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=http://lumiere.obs.coe.int/web/film_info/?id=28480 |title=Film: The Dark Knight |publisher=LUMIERE |accessdate=15-mart 2018-yil}}&lt;/ref&gt;
* {{UK}}&lt;ref name=&quot;LUMIERE&quot;/&gt;
}}
| til                  = [[inglizcha]]
| byudjet              = $185 million&lt;ref name=&quot;BOM&quot;&gt;{{Veb manbasi |title=The Dark Knight (2008) |url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=darkknight.htm |publisher=[[Box Office Mojo]] |accessdate=19-mart 2009-yil}}&lt;/ref&gt;
| daromad              = $1,005 milliard&lt;ref name=&quot;BOM&quot;/&gt;
| keyingi_film         = ''[[Qora ritsar: Afsonaning qaytishi]]'' (2012)
}}'''''Qora ritsar''''' ({{lang-en|'''The Dark Knight'''}}) [[2008-yil filmlari|2008-yilda]] katta ekranlarga chiqqan hamda amerikalik taniqli rejissor [[Christopher Nolan|Kristofer Nolan]] tomonidan suratga olingan [[superqahramon film|superqahramonlar]] haqidagi AQSh [[film]]idir. Film gʻoyasi [[DC Comics]] nashriyotidan tushirilgan [[Batman]] personajiga asoslangan boʻlib, kartina Nolan rejissorligidagi ''Qora ritsar'' trilogiyasining ikkinchi filmi hamda ''[[Batman: Muqaddima]]'' filmi davomidir. Shuningdek, filmda bosh rollarni ijro etgan aktyorlar sirasiga [[Christian Bale|Kristian Beyl]] (Bruce Wayne / Batman sifatida), [[Michael Caine]], [[Heath Ledger]], [[Gary Oldman]], Aaron Eckhart, Maggie Gyllenhaal va [[Morgan Freeman]] kirishadi. Film sujetiga, Bruce Wayne / Batman, politsiya leytenanti Jeyms Gordon (Oldman) va tuman prokurori Harvey Dent (Eckhart) Gotham shahrida uyushgan jinoyatchilikni yoʻq qilish maqsadida ittifoq tuzishadi. Ammo, ularga [[Joker (qahramon)|Joker]] (Ledger) toʻsqinlik qiladi va shaharni zulmatga koʻmishga intiladi.

Nolanning filmga boʻlgan ilhomi 1940-yilda [[Joker (qahramon)|Joker]] haqidagi komikslarda, keyinchalik 1988-yildagi ''The Killing Joke'' qoʻshigʻi va 1996-yilgi ''The Long Halloween'' qismlaridagi „Two-Face“ning kelib chiqishi haqida hikoya qilgan. „Qora ritsar“ atamasi ilk marta ''[[Batman]]'' #1 (1940)da Bill Finger yozgan hikoyada qoʻllanadi.&lt;ref&gt;Marc Tyler Nobleman (2012). ''Bill the Boy Wonder:The Secret Co-Creator of Batman''. Charlesbridge Publishing, U.S. {{ISBN|978-1580892896}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://noblemania.blogspot.com/2008/07/what-dark-knight-is-missing.html Noblemania: What „The Dark Knight“ is missing&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt; Qora ritsar filmi, asosan, [[Chikago]]da, shuningdek [[AQSh]], [[Birlashgan Qirollik]] va [[Hong Kong]]da suratga tushirilgan. Nolan filmdagi birinchi marta Jokerning paydo boʻlishi bilan bir qatorda, filmlarni suratga olish uchun [[IMAX]] 70&amp;nbsp;mm kino kameralarini ishlatgan. [[Warner Bros.]] dastlab Qora ritsar uchun virusli marketing kompaniyasini yaratdi, reklama agentliklari va treylerlarni ishlab chiqdi va Ledgerni Joker sifatida ekranlashtirdi. Ledger 2008-yilning 22-yanvarida, filmning tugatilishidan bir necha oydan keyin vafot etgan.&lt;ref name=&quot;Paste&quot;&gt;{{veb manbasi|sarlavha=The 50 Best Movies of the Decade (2000—2009)|url=http://www.pastemagazine.com/blogs/lists/2009/11/50-best-movies-of-the-decade-2000-2009.html?p=4|work=[[Paste Magazine]]|qaralgan sana=17-fevral 2016|sana=3-noyabr 2009-yil|arxivsana=17-oktabr 2017-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171017223108/https://www.pastemagazine.com/blogs/lists/2009/11/50-best-movies-of-the-decade-2000-2009.html?p=4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Metadecade&quot;&gt;{{veb manbasi|sarlavha=Film Critics Pick the Best Movies of the Decade|url=http://www.metacritic.com/feature/film-critics-pick-the-best-movies-of-the-decade|work=[[Metacritic]]|qaralgan sana=17-fevral 2016|sana=3-yanvar 2010-yil|arxivsana=2017-02-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170204092604/http://www.metacritic.com/feature/film-critics-pick-the-best-movies-of-the-decade}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=http://www.the-numbers.com/movies/records/ |sarlavha=Movie Records |nashriyot=the-numbers.com |qaralgan sana=17-fevral 2016}}&lt;/ref&gt;

''Qora ritsar'' filmi premyerasi [[AQSh]]da 18-iyul 2008-yilda, [[Birlashgan Qirollik]]da esa 25-iyul 2008-yilda boʻlib oʻtdi.&lt;ref name=&quot;high&quot;&gt;{{jurnal manbasi |first=Carl |last=DiOrio |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/high-expectations-dark-knight-115810 |title=High expectations for 'Dark Knight' |journal=[[The Hollywood Reporter]] |date=16-iyul 2008-yil |accessdate=16-iyul 2008-yil}}&lt;/ref&gt; Kartina dunyo boʻylab $1 milliardan ortiq mablagʻ toʻplab, [[2008-yil filmlari#Eng kassabop filmlar|2008-yildagi eng kassabop film]], dunyo miqyosida esa [[Eng kassabop filmlar roʻyxati|36chi eng kassabop film]] hisoblanadi.&lt;ref name=&quot;Yigʻlaydimi?&quot;&gt;{{veb manbasi | url = http://www.radikal.com.tr/Default.aspx?aType=HaberDetay&amp;ArticleID=889643&amp;Date=22.07.2008&amp;CategoryID=113 | sarlavha = ''Qora ritsar'' filmini yigʻlamasdan tomosha qilish mumkinmi?| nashriyot = Radikal | qaralgan sana = 22-iyul 2008}}&lt;/ref&gt;

== Syujeti ==
Jinoyatchilarning toʻdasi Gotham shahar mob bankini talaydi, pulning katta qismiga egalik qilish uchun bir-birlarini oʻldiradi, faqat [[Joker (qahramon)|Joker]] qoladi va pul bilan qochib ketadi. [[Batman]], tuman prokurori Harvey Dent va leytenant Jim Gordon Gotham shahrini uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boʻyicha ittifoq tuzishdi. Bryus Ueyn, Gothamning himoyachisi Dent bilan Batman bo''ishdan nafaqaga chiqishi va Rachel Dawes bilan oddiy hayot kechirishni xohlardi.

Mob boshliqlari Sal Maroniy, Gambol va Chechenlar korrupsion buxgalter Lau bilan birgalikda videokonferensiya oʻtkazadilar. Lau oʻz mablagʻlarini saqlab qolish uchun olgan va [[Hong Kong]]ga qochgan. Joker uchrashuvni toʻxtatib, ularni Batmanning qonunga zid ekanligini aytadi va uni pulning yarmi evaziga oʻldirishni taklif qildi. Katta murabbiylar bunga qoʻshilmaydilar. Joker Gambolni topib, oʻldiradi va uning toʻdasini qoʻlga kiritadi. Guruh oxir-oqibat Jokerni taklifini qabul qilishga qaror qiladi. Batman Hong Kongda Launi topadi va Dentni butun guruhni qoʻlga olishiga ruxsat berishi uchun Gothamga qaytaradi. Joker, odamlarni oʻldirishni davom ettirish bilan tahdid qilmoqda. Lekin, Batman oʻz shaxsiyatini ochmaydi. Joker bunga javoban, politsiya komissari Gillian B. Loebni va sud majlisida raislik qilgan sudyani oʻldiradi. Joker, shuningdek, hokimiyat rahbari Entoni Garsiyani oʻldirishga harakat qilmoqda, ammo Gordon suiqasdni toʻxtatish uchun oʻzini qurbon qiladi. Dent Jokerning yuguruvchilardan birini oʻgʻirlab, Rachelning keyingi maqsad ekanligini bilib oladi.

Bryus, koʻproq oʻlimni oldini olish uchun shaxsiyatini ochishga qaror qiladi va komissiyaga Dent bilan boradi. Biroq, Dent uning oldida [[Batman]] turganligini komissarga tushuntirib berolmaydi. Komissar esa Dentni qamoqqa oladi, ammo Joker paydo boʻladi va kaloniyaga hujum qiladi. Batman Dentni qutqarush uchun yordamga jeladi. Rachel va Dent Maronining ishlaydigan xodimlarini kuzatib boradi; Keyinchalik Gordon uyga qaytmasligini biladi. Batman Jokerni soʻroq qiladi, ular portlovchi moddalar bilan jihozlangan alohida joylarda qamalib qolganligini va Batman esa ulardan birini tanlashi kerakligini aytadi. Batman Rachelni qutqaradi, Gordon Dentni saqlab qolishga harakat qiladi. Keyin Batman binoga keladi, lekin Joker uni Dent oʻrniga yuborganini tushunadi. Ikkala bino ham portlab, Rachelni oʻldiradi va Dentning yuzining yarmini kuydiradi. Joker Lau bilan qochib ketadi, uni oʻzining pullariga olib boradi. Joker Lau va Chechenni oʻldirishdan oldin pulni yoqib yuboradi.

[[#WE|Wayne Enterprises]] kompaniyasining muhandisi Coleman Rees, Bryusga Joker bir soat ichida oʻldirilmasa, kasalxonani yoʻq qilish bilan tahdid qilmoqda. Barcha kasalxonalar evakuatsiya qilinadi va Gordon Reese qidiriladi. Joker kasalxonada shifokor sifatida yashirininadi. Keyin Joker kasalxonani y''q qiladi va garovga olingan yuk bilan ketadi. Dent, Rachelning oʻlimi uchun masʼul boʻlgan xalqning taqdirini hal qilib, uning baxtli tangasini aylantirib, oʻlim domiga kiradi. Dent oxir-oqibat Gordonning oilasiga boʻlgan muhabbatini Rachelga boʻlgan sevgisiga parallel ravishda, ishongan holda qabul qiladi.

Gordon va Batman Rachel halok boʻlgan binoga keldilar. Dent Gordonning oilasini oʻldirish bilan tahdid qilgan. U Gordonning beparvoligi Rachelning oʻlimi uchun javobgar ekanligini taʼkidlab, Gordonning oʻgʻlini oʻldirishni maqsad qilgan. Qurol-yarogʻ olgan Batman, Dentni oʻlimga olib boradi. Batman Gordonni Dentning qahramonlik obroʻsini saqlab qolish maqsadida oʻzini oʻldirish uchun masʼuliyatni oʻz zimmasiga olishiga ishontiradi. Politsiya Batman uchun manhuntni ishga tushirgandan soʻng, Gordon Botsheva signalini buzadi, Fox Alfred Racheldan Dentga turmushga chiqish niyatida maktub yozib yuboradi. Batman esa militsiyadan qochib ketadi.

== Rollarda ==
[[Fayl:The Dark Knight European Premier - Leicester square.jpg|220px|thumb|right|Chapdan oʻngga: Rejissor [[Christopher Nolan]], produserlar &amp;mdash; Emma Thomas va Charles Roven, aktyorlar &amp;mdash; Monique Gabriela Curnen, Michael Caine, Aaron Eckhart, Maggie Gyllenhaal va Christian Bale.]]
* [[Christian Bale]] roli [[Batman|Bruce Wayne / Batman]]
* [[Michael Caine]] roli Alfred Pennyworth
* [[Heath Ledger]] roli [[Joker (qahramon)|Joker]]
* [[Gary Oldman]] roli Leytenant James Gordon
* [[Aaron Eckhart]] roli Harvey Dent / Two-Face
* [[Maggie Gyllenhaal]] roli Rachel Dawes
* [[Morgan Freeman]] roli Lucius Fox
* Monique Gabriela Curnen roli Anna Ramirez
* Ron Dean roli Michael Wuertz
* Nestor Carbonell roli Anthony Garcia
* Ng Chin Han roli Lau
* Eric Roberts roli Sal Maroni
* Ritchie Coster roli Chechen
* Anthony Michael Hall roli Mike Engel
* Keith Szarabajka roli Gerard Stephens
* Joshua Harto roli Coleman Reese
* Melinda McGraw roli Barbara Gordon
* [[Nathan Gamble]] roli James Gordon Jr.
* Michael Jai White roli Gambol
* Colin McFarlane roli Gillian B. Loeb
* Nydia Rodriguez Terracina roli Hakim Janet Surrillo
* [[William Fichtner]] roli National Gotham Banki menejeri
* [[Cillian Murphy]] roli [[#Scarecrow|Jonathan Crane / Scarecrow]]
* David Dastmalchian roli Thomas Schiff

== Qoʻshimcha maʼlumot ==
* {{kitob manbasi|son=Byrne|first=Craig|yıl=2008|title=The Dark Knight: Featuring Production Art and Full Shooting Script|year=2008|url=https://archive.org/details/darkknightfeatur0000byrn|publisher=Universe|id={{ISBN|0-7893-1812-1}}}}
* {{kitob manbasi|son=Nolan|first=Christopher|yazarlink=Christopher Nolan|yardımcıyazarlar=[[David S. Goyer]]|year=2007|title=Absolute Batman: The Long Halloween|url=https://archive.org/details/absolutebatmanlo0000loeb|yer=New York|publisher=[[DC Comics]]|id={{ISBN|1-4012-1282-4}}|bölüm=Introduction}}
* {{kitob manbasi|son=O'Neil|first=Dennis|yazarlink=Dennis O'Neil|yıl=2008|title=The Dark Knight|year=2008|url=https://archive.org/details/darkknight00onei|publisher=Berkley|id={{ISBN|0-425-22286-1}}}}
* {{kitob manbasi|son=Moore|first=Alan|yazarlink=Alan Moore|yıl=1988|title=[[Batman]]|publisher=Berkley|id={{ISBN|0-930289-45-5}}}}

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{IMDbda film|id=0468569}}
* {{rotten Tomatoes|id=the_dark_knight}}
* [http://warnerbros2008.warnerbros.com/assets/images/TheDarkKnight_Script.pdf Warner Bros.] {{webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090412200930/http://warnerbros2008.warnerbros.com/assets/images/TheDarkKnight_Script.pdf |date=12-aprel 2009-yil }} {{ref-en}}
{{Christopher Nolan}}
{{DEFAULTSORT:Qora ritsar (film)}}
[[Turkum:Batman filmlari]]
[[Turkum:2008-yil filmlari]]
[[Turkum:2008-yil 3D filmlari]]
[[Turkum:AQSh filmlari]]
[[Turkum:AQSh 3D filmlari]]
[[Turkum:Buyuk Britaniya filmlari]]
[[Turkum:Christopher Nolan filmlari]]
[[Turkum:Legendary filmlar]]
[[Turkum:Warner Bros. filmlari]]
[[Turkum:Ingliz tilidagi filmlar]]
[[Turkum:Fantastik filmlar]]
[[Turkum:Superqahramonlar haqidagi AQSh filmlari]]
[[Turkum:Sarguzasht filmlar]]
[[Turkum:AQSh dramatik filmlari]]
[[Turkum:AQSh jangari filmlari]]
[[Turkum:AQSh triller filmlari]]</text>
      <sha1>ec9h9h30y55wb7ua96t0it7z0c85fhf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974182</id>
      <parentid>5974181</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:25:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirishkorlik</username>
        <id>75661</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:AQSh filmlari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13477" sha1="op05n85jsuk2uupji0qdtqo8xkwxjm3" xml:space="preserve">{{Rasmiy tarjima}}
{{Film bilgiqutisi
| nom                  = Qora ritsar
| asl_nom              = The Dark Knight
| tasvir               = Qora Ritsar.jpg
| izoh                 = Film posteri
| rejissyor            = [[Christopher Nolan]]
| prodyuser            = {{Plainlist|
* [[Emma Thomas]]
* Charles Roven
* Christopher Nolan
}}
| ssenariy_muallifi    = {{Plainlist|
* [[Jonathan Nolan]]
* Christopher Nolan
}}
| hikoya               = {{Plainlist|
* Christopher Nolan
* [[:en:David S. Goyer|David S. Goyer]]
}}
| rollarda             = {{Plainlist|
* [[Christian Bale]]
* [[Michael Caine]]
* [[Heath Ledger]]
* [[Gary Oldman]]
* Aaron Eckhart
* Maggie Gyllenhaal
* [[Morgan Freeman]]
&lt;!-- These actors are listed as they are on the poster. Please, do not add anyone else. Thank you. --&gt;
}}
| operator             = Wally Pfister
| montajyor            = Lee Smith
| bastakor             = {{Plainlist|
* [[Hans Zimmer]]
* [[James Newton Howard]]
}}
| studiya              = {{Plainlist|
* [[Warner Bros. Pictures]]
* Legendary Pictures
* Syncopy
}}
| distribyutor         = [[Warner Bros. Pictures]]
| premyera             = {{premyera sanasi|2008|07|14|[[New York shahri]]|2008|07|18|AQSh}}
| davomiylik           = 152 daqiqa&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |title=The Dark Knight |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/dark-knight-film-0 |publisher=[[British Board of Film Classification]] |accessdate=13-dekabr 2014-yil |archivedate=20-avgust 2017-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170820040009/http://bbfc.co.uk/releases/dark-knight-film-0 }}&lt;/ref&gt;
| mamlakat             = {{Plainlist|
* {{AQSh}}&lt;ref name=&quot;LUMIERE&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=http://lumiere.obs.coe.int/web/film_info/?id=28480 |title=Film: The Dark Knight |publisher=LUMIERE |accessdate=15-mart 2018-yil}}&lt;/ref&gt;
* {{UK}}&lt;ref name=&quot;LUMIERE&quot;/&gt;
}}
| til                  = [[inglizcha]]
| byudjet              = $185 million&lt;ref name=&quot;BOM&quot;&gt;{{Veb manbasi |title=The Dark Knight (2008) |url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=darkknight.htm |publisher=[[Box Office Mojo]] |accessdate=19-mart 2009-yil}}&lt;/ref&gt;
| daromad              = $1,005 milliard&lt;ref name=&quot;BOM&quot;/&gt;
| keyingi_film         = ''[[Qora ritsar: Afsonaning qaytishi]]'' (2012)
}}'''''Qora ritsar''''' ({{lang-en|'''The Dark Knight'''}}) [[2008-yil filmlari|2008-yilda]] katta ekranlarga chiqqan hamda amerikalik taniqli rejissor [[Christopher Nolan|Kristofer Nolan]] tomonidan suratga olingan [[superqahramon film|superqahramonlar]] haqidagi AQSh [[film]]idir. Film gʻoyasi [[DC Comics]] nashriyotidan tushirilgan [[Batman]] personajiga asoslangan boʻlib, kartina Nolan rejissorligidagi ''Qora ritsar'' trilogiyasining ikkinchi filmi hamda ''[[Batman: Muqaddima]]'' filmi davomidir. Shuningdek, filmda bosh rollarni ijro etgan aktyorlar sirasiga [[Christian Bale|Kristian Beyl]] (Bruce Wayne / Batman sifatida), [[Michael Caine]], [[Heath Ledger]], [[Gary Oldman]], Aaron Eckhart, Maggie Gyllenhaal va [[Morgan Freeman]] kirishadi. Film sujetiga, Bruce Wayne / Batman, politsiya leytenanti Jeyms Gordon (Oldman) va tuman prokurori Harvey Dent (Eckhart) Gotham shahrida uyushgan jinoyatchilikni yoʻq qilish maqsadida ittifoq tuzishadi. Ammo, ularga [[Joker (qahramon)|Joker]] (Ledger) toʻsqinlik qiladi va shaharni zulmatga koʻmishga intiladi.

Nolanning filmga boʻlgan ilhomi 1940-yilda [[Joker (qahramon)|Joker]] haqidagi komikslarda, keyinchalik 1988-yildagi ''The Killing Joke'' qoʻshigʻi va 1996-yilgi ''The Long Halloween'' qismlaridagi „Two-Face“ning kelib chiqishi haqida hikoya qilgan. „Qora ritsar“ atamasi ilk marta ''[[Batman]]'' #1 (1940)da Bill Finger yozgan hikoyada qoʻllanadi.&lt;ref&gt;Marc Tyler Nobleman (2012). ''Bill the Boy Wonder:The Secret Co-Creator of Batman''. Charlesbridge Publishing, U.S. {{ISBN|978-1580892896}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://noblemania.blogspot.com/2008/07/what-dark-knight-is-missing.html Noblemania: What „The Dark Knight“ is missing&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt; Qora ritsar filmi, asosan, [[Chikago]]da, shuningdek [[AQSh]], [[Birlashgan Qirollik]] va [[Hong Kong]]da suratga tushirilgan. Nolan filmdagi birinchi marta Jokerning paydo boʻlishi bilan bir qatorda, filmlarni suratga olish uchun [[IMAX]] 70&amp;nbsp;mm kino kameralarini ishlatgan. [[Warner Bros.]] dastlab Qora ritsar uchun virusli marketing kompaniyasini yaratdi, reklama agentliklari va treylerlarni ishlab chiqdi va Ledgerni Joker sifatida ekranlashtirdi. Ledger 2008-yilning 22-yanvarida, filmning tugatilishidan bir necha oydan keyin vafot etgan.&lt;ref name=&quot;Paste&quot;&gt;{{veb manbasi|sarlavha=The 50 Best Movies of the Decade (2000—2009)|url=http://www.pastemagazine.com/blogs/lists/2009/11/50-best-movies-of-the-decade-2000-2009.html?p=4|work=[[Paste Magazine]]|qaralgan sana=17-fevral 2016|sana=3-noyabr 2009-yil|arxivsana=17-oktabr 2017-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171017223108/https://www.pastemagazine.com/blogs/lists/2009/11/50-best-movies-of-the-decade-2000-2009.html?p=4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Metadecade&quot;&gt;{{veb manbasi|sarlavha=Film Critics Pick the Best Movies of the Decade|url=http://www.metacritic.com/feature/film-critics-pick-the-best-movies-of-the-decade|work=[[Metacritic]]|qaralgan sana=17-fevral 2016|sana=3-yanvar 2010-yil|arxivsana=2017-02-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170204092604/http://www.metacritic.com/feature/film-critics-pick-the-best-movies-of-the-decade}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=http://www.the-numbers.com/movies/records/ |sarlavha=Movie Records |nashriyot=the-numbers.com |qaralgan sana=17-fevral 2016}}&lt;/ref&gt;

''Qora ritsar'' filmi premyerasi [[AQSh]]da 18-iyul 2008-yilda, [[Birlashgan Qirollik]]da esa 25-iyul 2008-yilda boʻlib oʻtdi.&lt;ref name=&quot;high&quot;&gt;{{jurnal manbasi |first=Carl |last=DiOrio |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/high-expectations-dark-knight-115810 |title=High expectations for 'Dark Knight' |journal=[[The Hollywood Reporter]] |date=16-iyul 2008-yil |accessdate=16-iyul 2008-yil}}&lt;/ref&gt; Kartina dunyo boʻylab $1 milliardan ortiq mablagʻ toʻplab, [[2008-yil filmlari#Eng kassabop filmlar|2008-yildagi eng kassabop film]], dunyo miqyosida esa [[Eng kassabop filmlar roʻyxati|36chi eng kassabop film]] hisoblanadi.&lt;ref name=&quot;Yigʻlaydimi?&quot;&gt;{{veb manbasi | url = http://www.radikal.com.tr/Default.aspx?aType=HaberDetay&amp;ArticleID=889643&amp;Date=22.07.2008&amp;CategoryID=113 | sarlavha = ''Qora ritsar'' filmini yigʻlamasdan tomosha qilish mumkinmi?| nashriyot = Radikal | qaralgan sana = 22-iyul 2008}}&lt;/ref&gt;

== Syujeti ==
Jinoyatchilarning toʻdasi Gotham shahar mob bankini talaydi, pulning katta qismiga egalik qilish uchun bir-birlarini oʻldiradi, faqat [[Joker (qahramon)|Joker]] qoladi va pul bilan qochib ketadi. [[Batman]], tuman prokurori Harvey Dent va leytenant Jim Gordon Gotham shahrini uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boʻyicha ittifoq tuzishdi. Bryus Ueyn, Gothamning himoyachisi Dent bilan Batman bo''ishdan nafaqaga chiqishi va Rachel Dawes bilan oddiy hayot kechirishni xohlardi.

Mob boshliqlari Sal Maroniy, Gambol va Chechenlar korrupsion buxgalter Lau bilan birgalikda videokonferensiya oʻtkazadilar. Lau oʻz mablagʻlarini saqlab qolish uchun olgan va [[Hong Kong]]ga qochgan. Joker uchrashuvni toʻxtatib, ularni Batmanning qonunga zid ekanligini aytadi va uni pulning yarmi evaziga oʻldirishni taklif qildi. Katta murabbiylar bunga qoʻshilmaydilar. Joker Gambolni topib, oʻldiradi va uning toʻdasini qoʻlga kiritadi. Guruh oxir-oqibat Jokerni taklifini qabul qilishga qaror qiladi. Batman Hong Kongda Launi topadi va Dentni butun guruhni qoʻlga olishiga ruxsat berishi uchun Gothamga qaytaradi. Joker, odamlarni oʻldirishni davom ettirish bilan tahdid qilmoqda. Lekin, Batman oʻz shaxsiyatini ochmaydi. Joker bunga javoban, politsiya komissari Gillian B. Loebni va sud majlisida raislik qilgan sudyani oʻldiradi. Joker, shuningdek, hokimiyat rahbari Entoni Garsiyani oʻldirishga harakat qilmoqda, ammo Gordon suiqasdni toʻxtatish uchun oʻzini qurbon qiladi. Dent Jokerning yuguruvchilardan birini oʻgʻirlab, Rachelning keyingi maqsad ekanligini bilib oladi.

Bryus, koʻproq oʻlimni oldini olish uchun shaxsiyatini ochishga qaror qiladi va komissiyaga Dent bilan boradi. Biroq, Dent uning oldida [[Batman]] turganligini komissarga tushuntirib berolmaydi. Komissar esa Dentni qamoqqa oladi, ammo Joker paydo boʻladi va kaloniyaga hujum qiladi. Batman Dentni qutqarush uchun yordamga jeladi. Rachel va Dent Maronining ishlaydigan xodimlarini kuzatib boradi; Keyinchalik Gordon uyga qaytmasligini biladi. Batman Jokerni soʻroq qiladi, ular portlovchi moddalar bilan jihozlangan alohida joylarda qamalib qolganligini va Batman esa ulardan birini tanlashi kerakligini aytadi. Batman Rachelni qutqaradi, Gordon Dentni saqlab qolishga harakat qiladi. Keyin Batman binoga keladi, lekin Joker uni Dent oʻrniga yuborganini tushunadi. Ikkala bino ham portlab, Rachelni oʻldiradi va Dentning yuzining yarmini kuydiradi. Joker Lau bilan qochib ketadi, uni oʻzining pullariga olib boradi. Joker Lau va Chechenni oʻldirishdan oldin pulni yoqib yuboradi.

[[#WE|Wayne Enterprises]] kompaniyasining muhandisi Coleman Rees, Bryusga Joker bir soat ichida oʻldirilmasa, kasalxonani yoʻq qilish bilan tahdid qilmoqda. Barcha kasalxonalar evakuatsiya qilinadi va Gordon Reese qidiriladi. Joker kasalxonada shifokor sifatida yashirininadi. Keyin Joker kasalxonani y''q qiladi va garovga olingan yuk bilan ketadi. Dent, Rachelning oʻlimi uchun masʼul boʻlgan xalqning taqdirini hal qilib, uning baxtli tangasini aylantirib, oʻlim domiga kiradi. Dent oxir-oqibat Gordonning oilasiga boʻlgan muhabbatini Rachelga boʻlgan sevgisiga parallel ravishda, ishongan holda qabul qiladi.

Gordon va Batman Rachel halok boʻlgan binoga keldilar. Dent Gordonning oilasini oʻldirish bilan tahdid qilgan. U Gordonning beparvoligi Rachelning oʻlimi uchun javobgar ekanligini taʼkidlab, Gordonning oʻgʻlini oʻldirishni maqsad qilgan. Qurol-yarogʻ olgan Batman, Dentni oʻlimga olib boradi. Batman Gordonni Dentning qahramonlik obroʻsini saqlab qolish maqsadida oʻzini oʻldirish uchun masʼuliyatni oʻz zimmasiga olishiga ishontiradi. Politsiya Batman uchun manhuntni ishga tushirgandan soʻng, Gordon Botsheva signalini buzadi, Fox Alfred Racheldan Dentga turmushga chiqish niyatida maktub yozib yuboradi. Batman esa militsiyadan qochib ketadi.

== Rollarda ==
[[Fayl:The Dark Knight European Premier - Leicester square.jpg|220px|thumb|right|Chapdan oʻngga: Rejissor [[Christopher Nolan]], produserlar &amp;mdash; Emma Thomas va Charles Roven, aktyorlar &amp;mdash; Monique Gabriela Curnen, Michael Caine, Aaron Eckhart, Maggie Gyllenhaal va Christian Bale.]]
* [[Christian Bale]] roli [[Batman|Bruce Wayne / Batman]]
* [[Michael Caine]] roli Alfred Pennyworth
* [[Heath Ledger]] roli [[Joker (qahramon)|Joker]]
* [[Gary Oldman]] roli Leytenant James Gordon
* [[Aaron Eckhart]] roli Harvey Dent / Two-Face
* [[Maggie Gyllenhaal]] roli Rachel Dawes
* [[Morgan Freeman]] roli Lucius Fox
* Monique Gabriela Curnen roli Anna Ramirez
* Ron Dean roli Michael Wuertz
* Nestor Carbonell roli Anthony Garcia
* Ng Chin Han roli Lau
* Eric Roberts roli Sal Maroni
* Ritchie Coster roli Chechen
* Anthony Michael Hall roli Mike Engel
* Keith Szarabajka roli Gerard Stephens
* Joshua Harto roli Coleman Reese
* Melinda McGraw roli Barbara Gordon
* [[Nathan Gamble]] roli James Gordon Jr.
* Michael Jai White roli Gambol
* Colin McFarlane roli Gillian B. Loeb
* Nydia Rodriguez Terracina roli Hakim Janet Surrillo
* [[William Fichtner]] roli National Gotham Banki menejeri
* [[Cillian Murphy]] roli [[#Scarecrow|Jonathan Crane / Scarecrow]]
* David Dastmalchian roli Thomas Schiff

== Qoʻshimcha maʼlumot ==
* {{kitob manbasi|son=Byrne|first=Craig|yıl=2008|title=The Dark Knight: Featuring Production Art and Full Shooting Script|year=2008|url=https://archive.org/details/darkknightfeatur0000byrn|publisher=Universe|id={{ISBN|0-7893-1812-1}}}}
* {{kitob manbasi|son=Nolan|first=Christopher|yazarlink=Christopher Nolan|yardımcıyazarlar=[[David S. Goyer]]|year=2007|title=Absolute Batman: The Long Halloween|url=https://archive.org/details/absolutebatmanlo0000loeb|yer=New York|publisher=[[DC Comics]]|id={{ISBN|1-4012-1282-4}}|bölüm=Introduction}}
* {{kitob manbasi|son=O'Neil|first=Dennis|yazarlink=Dennis O'Neil|yıl=2008|title=The Dark Knight|year=2008|url=https://archive.org/details/darkknight00onei|publisher=Berkley|id={{ISBN|0-425-22286-1}}}}
* {{kitob manbasi|son=Moore|first=Alan|yazarlink=Alan Moore|yıl=1988|title=[[Batman]]|publisher=Berkley|id={{ISBN|0-930289-45-5}}}}

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{IMDbda film|id=0468569}}
* {{rotten Tomatoes|id=the_dark_knight}}
* [http://warnerbros2008.warnerbros.com/assets/images/TheDarkKnight_Script.pdf Warner Bros.] {{webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090412200930/http://warnerbros2008.warnerbros.com/assets/images/TheDarkKnight_Script.pdf |date=12-aprel 2009-yil }} {{ref-en}}
{{Christopher Nolan}}
{{DEFAULTSORT:Qora ritsar (film)}}
[[Turkum:Batman filmlari]]
[[Turkum:2008-yil filmlari]]
[[Turkum:2008-yil 3D filmlari]]
[[Turkum:AQSh 3D filmlari]]
[[Turkum:Buyuk Britaniya filmlari]]
[[Turkum:Christopher Nolan filmlari]]
[[Turkum:Legendary filmlar]]
[[Turkum:Warner Bros. filmlari]]
[[Turkum:Ingliz tilidagi filmlar]]
[[Turkum:Fantastik filmlar]]
[[Turkum:Superqahramonlar haqidagi AQSh filmlari]]
[[Turkum:Sarguzasht filmlar]]
[[Turkum:AQSh dramatik filmlari]]
[[Turkum:AQSh jangari filmlari]]
[[Turkum:AQSh triller filmlari]]</text>
      <sha1>op05n85jsuk2uupji0qdtqo8xkwxjm3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Batman: Muqaddima</title>
    <ns>0</ns>
    <id>683735</id>
    <revision>
      <id>5974179</id>
      <parentid>5959368</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:24:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirishkorlik</username>
        <id>75661</id>
      </contributor>
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4278" sha1="58glu1k645clgf3kfrcdln4ye6s46mu" xml:space="preserve">{{Rasmiy tarjima}}
{{Film bilgiqutisi
| nom                  = Batman: Muqaddima
| asl_nom              = Batman Begins
| tasvir               = Batman Begins Poster.jpg
| alt                  = Batman hovers over the film's title as the principle actors are listed.
| izoh                 = Film posteri
| rejissyor            = [[Christopher Nolan]]
| prodyuser            = {{Plainlist|
* [[Charles Roven]]
* [[Emma Thomas]]
* [[Larry Franco]]
}}
| ssenariy_muallifi    = {{Plainlist|
* Christopher Nolan
* [[David S. Goyer]]
}}
| hikoya               = David S. Goyer
| rollarda             = {{Plainlist|
* [[Christian Bale]]
* [[Michael Caine]]
* [[Liam Neeson]]
* [[Katie Holmes]]
* [[Gary Oldman]]
* [[Cillian Murphy]]
* [[Tom Wilkinson]]
* [[Rutger Hauer]]
* [[Ken Watanabe]]
* [[Morgan Freeman]]
&lt;!-- Per billing block--&gt;
}}
| operator             = [[Wally Pfister]]
| montajyor            = [[Lee Smith (editor)|Lee Smith]]
| bastakor             = {{Plainlist|
* [[Hans Zimmer]]
* [[James Newton Howard]]
}}
| studiya              = {{Plainlist|
* [[Legendary Pictures]]
* [[Syncopy Inc.|Syncopy]]
* Patalex III Productions
}}
| distribyutor         = [[Warner Bros. Pictures]]
| premyera             = {{premyera sanasi|2005|05|31|Tokio|2005|06|15|AQSh|2005|06|17|Birlashgan Qirollik}}
| davomiylik           = 140 daqiqa&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Batman Begins |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/batman-begins-2005-1 |publisher=[[British Board of Film Classification]] |accessdate=21-dekabr 2014-yil |archive-date=21-dekabr 2014-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20141221045655/http://www.bbfc.co.uk/releases/batman-begins-2005-1 }}&lt;/ref&gt;
| mamlakat             = {{Plainlist|
* [[AQSh]]&lt;ref name=&quot;LUMIERE&quot;&gt;{{veb manbasi |title=Film: Batman Begins |url=http://lumiere.obs.coe.int/web/film_info/?id=23738 |publisher=[[LUMIERE]] |accessdate=15-mart 2018-yil}}&lt;/ref&gt;
* [[Birlashgan Qirollik]]&lt;ref name=&quot;LUMIERE&quot;/&gt;
}}
| til                  = inglizcha
| byudjet              = $150 million&lt;ref name=&quot;Mojo&quot;&gt;{{veb manbasi |title=Batman Begins (2005) |url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=batmanbegins.htm |publisher=[[Box Office Mojo]] |accessdate=2-sentyabr 2014-yil}}&lt;/ref&gt;
| daromad              = $375.2 million&lt;ref name=&quot;Mojo&quot;/&gt;
}}'''''Batman: Muqaddima''''' ([[inglizcha]]: ''Batman Begins'') — 2005-yil [[Amerika]] va [[Birlashgan Qirollik]]'ning [[Christopher Nolan]] tomonidan ishlangan [[superqahramonlik filmi]]. Film gʻoyasi [[DC Comics]] nashriyoti tomonidan tushirilgan [[Batman]] qahramoniga asoslangan. Film yulduzlari [[Christian Bale]], [[Michael Caine]], [[Liam Neeson]], [[Katie Holmes]], [[Gary Oldman]], [[Cillian Murphy]], [[Tom Wilkinson]], [[Rutger Hauer]], [[Ken Watanabe]] va [[Morgan Freeman]].

''Batman: Muqaddima'' filmi premyerasi [[AQSh]] va [[Kanada]]da 15-iyun 2005-yilda boʻlib oʻtib, 3,858&amp;nbsp;ta teatrda namoyish qilindi. Film mablagʻi $150 million boʻlib, daromadi $375 milliondan ortdi. Shuningdek, ushbu filmdan soʻng ''[[Qora Ritsar (film)|Qora Ritsar]]'' (2008) va ''[[Qora Ritsar: Afsonaning qaytishi]]'' (2012) filmlari ishlandi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Christopher Nolan}}== Havolalar ==
* {{Rasmiy sayt|https://www.warnerbros.com/batman-begins}} (Warner Bros.)
* {{Rasmiy sayt|https://www.dccomics.com/movies/batman-begins-2005}} (DC Comics)
* {{IMDbda film|0372784}}
* {{Dmoz|Arts/Movies/Titles/B/Batman_Series/Batman_Begins}}
* [https://web.archive.org/web/20150909231537/http://www.cinemareview.com/production.asp?prodid=3001 ''Batman Begins'' Production Notes, page 1] va [https://web.archive.org/web/20150909231630/http://www.cinemareview.com/production.asp?prodid=3002 pages 2-6]. Warner Bros. via CinemaReview.com. Archived from the [http://www2.warnerbros.com/batmanbegins/productionnotes/ original] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140818043244/http://www2.warnerbros.com/batmanbegins/productionnotes/ |date=18-avgust 2014-yil }} 9-sentyabr, 2015.

[[Turkum:2005-yil filmlari]]
[[Turkum:AQSh filmlari]]
[[Turkum:Christopher Nolan filmlari]]
[[Turkum:Warner Bros. filmlari]]
[[Turkum:Buyuk Britaniya filmlari]]
[[Turkum:Ingliz tilidagi filmlar]]
[[Turkum:Superqahramonlar haqidagi AQSh filmlari]]
[[Turkum:AQSh jangari filmlari]]
[[Turkum:AQSh triller filmlari]]</text>
      <sha1>58glu1k645clgf3kfrcdln4ye6s46mu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974180</id>
      <parentid>5974179</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:24:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirishkorlik</username>
        <id>75661</id>
      </contributor>
      <comment>/* Manbalar */</comment>
      <origin>5974180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4278" sha1="o4ykrn4rxpbip147efqccvj9hmq9ndg" xml:space="preserve">{{Rasmiy tarjima}}
{{Film bilgiqutisi
| nom                  = Batman: Muqaddima
| asl_nom              = Batman Begins
| tasvir               = Batman Begins Poster.jpg
| alt                  = Batman hovers over the film's title as the principle actors are listed.
| izoh                 = Film posteri
| rejissyor            = [[Christopher Nolan]]
| prodyuser            = {{Plainlist|
* [[Charles Roven]]
* [[Emma Thomas]]
* [[Larry Franco]]
}}
| ssenariy_muallifi    = {{Plainlist|
* Christopher Nolan
* [[David S. Goyer]]
}}
| hikoya               = David S. Goyer
| rollarda             = {{Plainlist|
* [[Christian Bale]]
* [[Michael Caine]]
* [[Liam Neeson]]
* [[Katie Holmes]]
* [[Gary Oldman]]
* [[Cillian Murphy]]
* [[Tom Wilkinson]]
* [[Rutger Hauer]]
* [[Ken Watanabe]]
* [[Morgan Freeman]]
&lt;!-- Per billing block--&gt;
}}
| operator             = [[Wally Pfister]]
| montajyor            = [[Lee Smith (editor)|Lee Smith]]
| bastakor             = {{Plainlist|
* [[Hans Zimmer]]
* [[James Newton Howard]]
}}
| studiya              = {{Plainlist|
* [[Legendary Pictures]]
* [[Syncopy Inc.|Syncopy]]
* Patalex III Productions
}}
| distribyutor         = [[Warner Bros. Pictures]]
| premyera             = {{premyera sanasi|2005|05|31|Tokio|2005|06|15|AQSh|2005|06|17|Birlashgan Qirollik}}
| davomiylik           = 140 daqiqa&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Batman Begins |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/batman-begins-2005-1 |publisher=[[British Board of Film Classification]] |accessdate=21-dekabr 2014-yil |archive-date=21-dekabr 2014-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20141221045655/http://www.bbfc.co.uk/releases/batman-begins-2005-1 }}&lt;/ref&gt;
| mamlakat             = {{Plainlist|
* [[AQSh]]&lt;ref name=&quot;LUMIERE&quot;&gt;{{veb manbasi |title=Film: Batman Begins |url=http://lumiere.obs.coe.int/web/film_info/?id=23738 |publisher=[[LUMIERE]] |accessdate=15-mart 2018-yil}}&lt;/ref&gt;
* [[Birlashgan Qirollik]]&lt;ref name=&quot;LUMIERE&quot;/&gt;
}}
| til                  = inglizcha
| byudjet              = $150 million&lt;ref name=&quot;Mojo&quot;&gt;{{veb manbasi |title=Batman Begins (2005) |url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=batmanbegins.htm |publisher=[[Box Office Mojo]] |accessdate=2-sentyabr 2014-yil}}&lt;/ref&gt;
| daromad              = $375.2 million&lt;ref name=&quot;Mojo&quot;/&gt;
}}'''''Batman: Muqaddima''''' ([[inglizcha]]: ''Batman Begins'') — 2005-yil [[Amerika]] va [[Birlashgan Qirollik]]'ning [[Christopher Nolan]] tomonidan ishlangan [[superqahramonlik filmi]]. Film gʻoyasi [[DC Comics]] nashriyoti tomonidan tushirilgan [[Batman]] qahramoniga asoslangan. Film yulduzlari [[Christian Bale]], [[Michael Caine]], [[Liam Neeson]], [[Katie Holmes]], [[Gary Oldman]], [[Cillian Murphy]], [[Tom Wilkinson]], [[Rutger Hauer]], [[Ken Watanabe]] va [[Morgan Freeman]].

''Batman: Muqaddima'' filmi premyerasi [[AQSh]] va [[Kanada]]da 15-iyun 2005-yilda boʻlib oʻtib, 3,858&amp;nbsp;ta teatrda namoyish qilindi. Film mablagʻi $150 million boʻlib, daromadi $375 milliondan ortdi. Shuningdek, ushbu filmdan soʻng ''[[Qora Ritsar (film)|Qora Ritsar]]'' (2008) va ''[[Qora Ritsar: Afsonaning qaytishi]]'' (2012) filmlari ishlandi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{Rasmiy sayt|https://www.warnerbros.com/batman-begins}} (Warner Bros.)
* {{Rasmiy sayt|https://www.dccomics.com/movies/batman-begins-2005}} (DC Comics)
* {{IMDbda film|0372784}}
* {{Dmoz|Arts/Movies/Titles/B/Batman_Series/Batman_Begins}}
* [https://web.archive.org/web/20150909231537/http://www.cinemareview.com/production.asp?prodid=3001 ''Batman Begins'' Production Notes, page 1] va [https://web.archive.org/web/20150909231630/http://www.cinemareview.com/production.asp?prodid=3002 pages 2-6]. Warner Bros. via CinemaReview.com. Archived from the [http://www2.warnerbros.com/batmanbegins/productionnotes/ original] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140818043244/http://www2.warnerbros.com/batmanbegins/productionnotes/ |date=18-avgust 2014-yil }} 9-sentyabr, 2015.
{{Christopher Nolan}}
[[Turkum:2005-yil filmlari]]
[[Turkum:AQSh filmlari]]
[[Turkum:Christopher Nolan filmlari]]
[[Turkum:Warner Bros. filmlari]]
[[Turkum:Buyuk Britaniya filmlari]]
[[Turkum:Ingliz tilidagi filmlar]]
[[Turkum:Superqahramonlar haqidagi AQSh filmlari]]
[[Turkum:AQSh jangari filmlari]]
[[Turkum:AQSh triller filmlari]]</text>
      <sha1>o4ykrn4rxpbip147efqccvj9hmq9ndg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Émerson Leão</title>
    <ns>0</ns>
    <id>692701</id>
    <revision>
      <id>5974253</id>
      <parentid>5771507</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T03:49:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Manbalar */</comment>
      <origin>5974253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2357" sha1="h592lgccibb9r0hugq37ufue4foqv8l" xml:space="preserve">{{Futbolchi
|ism=Émerson Leão
|image=
|toliqism=Émerson Leão
|tavalludsana={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1949|7|11|df=yes}}
|tavalludshahar=[[Ribeirão Preto]]
|tavalludmamlakat=[[Braziliya]]
|vafotsana=
|vafotshahar=
|vafotmamlakat=
|boyi=
|vazni=
|laqab=
|poziciya=[[Darvozabon]]
|joriyklub=
|klubraqami=
|yoshlikyillari=
|yoshlikklublari=
|yillar=1968-1970&lt;br/&gt;1971-1978&lt;br/&gt;1978-1980&lt;br/&gt;1981-1982&lt;br/&gt;1983&lt;br/&gt;1984-1985&lt;br/&gt;1986
|klublar={{bayroq|BRA}}[[Comercial Futebol Clube|Comercial]]&lt;br/&gt;{{bayroq|BRA}}[[Sociedade Esportiva Palmeiras|Palmeiras]]&lt;br/&gt;{{bayroq|BRA}}[[CR Vasco da Gama|Vasco da Gama]]&lt;br/&gt;{{bayroq|BRA}}[[Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense|Grêmio]]&lt;br/&gt;{{bayroq|BRA}}[[Sport Club Corinthians Paulista|Corinthians]]&lt;br/&gt;{{bayroq|BRA}}[[Sociedade Esportiva Palmeiras|Palmeiras]]&lt;br/&gt;{{bayroq|BRA}}[[Sport Club do Recife|Sport Recife]]
|gollar=
|milliyyillar=1970-1986
|milliyjamoa={{bayroq|BRA}}[[Braziliya milliy futbol terma jamoasi|Braziliya]]
|milliygollar=80 (0)
|boshliqyillar=
|boshliqklublar=
|Hakamlik kariresi=
}}
'''Émerson Leão''' (11-iyul 1949-yilda tugʻilgan) — [[braziliya]]lik [[futbol]]chi.

==Terma jamoadagi faoliyati==
[[Braziliya milliy futbol terma jamoasi|Milliy terma jamoadagi]] ilk debyut uchrashuvini 1970-yili oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 80ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.&lt;ref name=&quot;NFT&quot;&gt;{{NFT player}}&lt;/ref&gt; [[FIFA Jahon chempionati 1970|1970-yilgi]], [[FIFA Jahon chempionati 1974|1974-yilgi]], [[FIFA Jahon chempionati 1978|1978-yilgi]] va [[FIFA Jahon chempionati 1986|1986-yilgi Jahon chempionati]] musobaqalari ishtirokchisi hisoblanadi.

==Statistika==
&lt;ref name=&quot;NFT&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!colspan=&quot;3&quot;|[[Braziliya milliy futbol terma jamoasi|Braziliya terma jamoasi]]
|-
!Yillar||Isht||Gol
|-
|1970||2||0
|-
|1971||0||0
|-
|1972||4||0
|-
|1973||5||0
|-
|1974||15||0
|-
|1975||0||0
|-
|1976||5||0
|-
|1977||13||0
|-
|1978||12||0
|-
|1979||8||0
|-
|1980||0||0
|-
|1981||0||0
|-
|1982||0||0
|-
|1983||14||0
|-
|1984||0||0
|-
|1985||0||0
|-
|1986||2||0
|-
!Jami||80||0
|}

==Manbalar==
{{Manbalar}}
{{Braziliya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{Al Sadd SC murabbiylari}}

{{DEFAULTSORT:Leão}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Braziliyalik erkak futbolchilar]]


{{Bio-stub}}</text>
      <sha1>h592lgccibb9r0hugq37ufue4foqv8l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Great Wall Motors</title>
    <ns>0</ns>
    <id>693749</id>
    <revision>
      <id>5974236</id>
      <parentid>5788737</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T03:10:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>58913</id>
      </contributor>
      <comment>0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5974236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39534" sha1="9vub92bybt3d7pmu3jgenxguwdw8cnz" xml:space="preserve">{{avtomat tarjima|sana=2023-08}}

{{Shirkat bilgiqutisi
| name = Great Wall Motors
| logo = Great Wall logo at 2006 Paris Auto Show.jpg
| tasvir = Great Wall Motors logo 1.png
| type = Xususiy kompaniya
| foundation = 1984-yil
| founder = 
| key_people = [[Wei Jianjun]] &lt;small&gt;(Ijrochi direktorlar kengashi raisi)&lt;/small&gt;&lt;br&gt; [[Wang Fengying]] &lt;small&gt;(Bosh direktor)&lt;/small&gt;
| industry = Avtomobilsozlik
| products = Avtomobillar
| revenue = 98.62 milliard yuan (2016)
| operating_income = 12.27 milliard yuan (2016)
| net_income = 10.55 milliard yuan (2016)
| num_employees = 70000 kishi
| parent = 
| homepage = [https://www.gwm.com.cn/ www.gwm.com.cn]&lt;small&gt;(Xitoycha)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[http://www.gwm-global.com/ www.gwm-global.com] &lt;small&gt;(Inglizcha)&lt;/small&gt;
}}&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;'''Great Wall Motors kompaniyasi'''&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://www.gwm-global.com/company/history.html|title=History|publisher=Great Wall Motors|accessdate=2014-02-27}}&lt;/ref&gt; — Xitoyning Hebei provinsiyasi Baoding shahrida shtab kvartirasi joylashgan avtomobil ishlab chiqaruvchi hisoblanadi. Kompaniya [[Buyuk Xitoy devori]] sharafiga nomlangan va 1984-yilda tashkil etilgan. Bu Xitoyning eng katta krossoverlar (SUV) va pakaplari ishlab chiqaruvchisi.&lt;ref name=&quot;green&quot;&gt;{{Web manba|url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE68F0V820100916|title=Great Wall Motor in green car push in 2011|date=2010-09-16|publisher=Reuters}}&lt;/ref&gt; U Great Wall savdo belgisi ostida yengil avtomobillar va yuk mashinalarini, shuningdek, Haval va WEY brendlari ostida krossoverlarni sotadi.

2016-yilda Great Wall Motors dunyo boʻylab 1 074 471 ta avtomobil sotilishining tarixiy rekordini oʻrnatdi va 2015-yilga nisbatan 26 % ga oʻsdi.&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://auto.163.com/17/0216/09/CDCTFSFV00088IRP.html|title=长城汽车2016年销107万辆 同比增26%跨越百万巅峰_网易汽车|author=网易|work=auto.163.com|accessdate=2017-04-27|arxivsana=2017-04-29|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170429000455/http://auto.163.com/17/0216/09/CDCTFSFV00088IRP.html}}&lt;/ref&gt;

== Tarix ==
[[Fayl:Great_Wall_Pegasus.JPG|thumb|Rossiyadagi Great Wall Pegasus modeli]]
1984-yilda tashkil etilgan Great Wall dastlab 2010-yilgacha sedan avtomobilini ishlab chiqarmay faqat yuk mashinalarini ishlab chiqargan.&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://www.gwm-global.com/company/history.html|title=history|publisher=Great Wall Motors|accessdate=2014-02-27}}&lt;/ref&gt; Kompaniya 1998-yilda xitoyning pikap bozorida birinchi oʻrinni egallab olgan va pikaplarni juda muvaffaqiyatli ishlab chiqargan.&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://www.gwm.com.cn/en/history.html|title=Milestone|publisher=Great Wall Motors|accessdate=2011-05-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110621062146/http://www.gwm.com.cn/en/history.html|archivedate=2011-06-21}}&lt;/ref&gt;

Great Wall bir aylanib birinchi xususiy Xitoy avtomobil ishlab chiqaruvchi boʻldi.&lt;ref&gt;{{kitob manbasi|last=McGarvie|first=Blythe|url=https://books.google.com/books?id=aEebwdEyjlgC&amp;pg=PT166&amp;dq=%22great+wall+motor%22#v=onepage&amp;q=%22great%20wall%20motor%22&amp;f=false|title=Shaking the Globe: Courageous Decision-Making in a Changing World|pages=140|date=2008-12-23|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=9780470438152}}&lt;/ref&gt; Kompaniya Shanxay fond birjasida ham listingni koʻrib chiqmoqda.&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://www.globaltimes.cn/auto/automakers/great-wall-motor/2011-03/581969.html|title=Great Wall, Lifan eye Shanghai listing|date=2010-10-14|publisher=Global Times}}&lt;/ref&gt;

2010-yilda savdo hajmi 400,000 dan kam (bozor ulushining 2 % atrofida) baholandi {{manba kerak|global or in PRC?}}, 50.000 dan ortiq avtomobllarni eksport qildi.&lt;ref&gt;{{Web manba|title=Great Wall sales up 78.7% in first 11 months|publisher=Global Times|url=http://auto.globaltimes.cn/data/quarterly/2011-04/600994.html|date=2010-12-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110728082343/http://auto.globaltimes.cn/data/quarterly/2011-04/600994.html|archivedate=2011-07-28}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20110728082343/http://auto.globaltimes.cn/data/quarterly/2011-04/600994.html |date=2011-07-28 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;greenlight&quot;&gt;{{Web manba|url=http://www.globaltimes.cn/auto/automakers/great-wall-motor/2011-03/513022.html|title=With EU greenlight, Great Wall looks to expand|date=2010-03-15|publisher=Global Times}}&lt;/ref&gt; Oʻsha-yili Buyuk Wall Haval H seriyasi Xitoyda ikkinchi eng koʻp sotib olingan krossoverlar sifatida koʻrildi&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://chinaautoweb.com/2011/01/top-10-best-selling-sedans-and-suvs-in-2010/|title=Top 10 Best-Selling Sedans and SUVs in 2010|date=2011-01-14|publisher=ChinaAutoWeb|accessdate=2020-04-11|archivedate=2011-07-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110708144733/http://chinaautoweb.com/2011/01/top-10-best-selling-sedans-and-suvs-in-2010/}}&lt;/ref&gt; ammo bu raqam texnik jihatdan ikkita diskret modelni, Great Wall Haval H3 va Great Wall Haval H5 ni oʻz ichiga olishi mumkin.

2011-yildagi ishlab chiqarish 486,8 ming donani tashkil etdi va bu-yil ishlab chiqarish Xitoyda har qanday avtomobil ishlab chiqaruvchi kompaniyalar orasida oʻninchi oʻrinni egalladi. 2012-yilda kompaniya faqat ishchilarga haftasiga bir kun dam olish huquqini berganligi va yangi ishchilar oylar davomida harbiy uslubda oʻqitishlari haqida xabar berilgandi.&lt;ref name=&quot;Caixin52313&quot;&gt;{{yangiliklar manbasi|title=Great Wall Motor Hit Cruise Control in 2012 With founder Wei Jianjun in the driver's seat, the domestic automaker had great success, and experts say he is the key to continued prosperity|url=http://english.caixin.com/2013-05-23/100531896.html|accessdate=2013-05-23|journal=Caixin|date=2013-05-23|last=Liang Dongmei}}&lt;/ref&gt;

Great Wall 2006-yilda Yevropada kichik mikroavtobuslarni sotishni boshladi.&lt;ref&gt;{{kitob manbasi|last=Sperling|first=Daniel|title=Two billion cars: driving toward sustainability|publisher=Oxford University Press|year=2009|pages=[https://archive.org/details/twobillioncarsdr00sper_0/page/213 213]|url=https://archive.org/details/twobillioncarsdr00sper_0|quote=great wall.|isbn=9780195376647}}&lt;/ref&gt; Shuningdek, 2006-yilda Italiyaga 500 ta krossoverlarni eksport qildi.&lt;ref name=&quot;ft&quot;&gt;{{jurnal manbasi|title=Great Wall ships SUVs to Europe|publisher=Pearson|journal=Financial Times|date=2006-09-06|last=Dyer|first1=Geoff|page=31}}&lt;/ref&gt; Great Wall mahsulotlari birinchi marta 2009-yilda Avstraliya bozorida sotilgan,&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://www.goauto.com.au/mellor/mellor.nsf/story2/95B9EC3791370B28CA25758B0005D43D|title=First look: Great Wall's 2009 wares|date=2009-04-01|publisher=GoAuto|accessdate=2020-04-11|archivedate=2017-05-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170527000948/http://www.goauto.com.au/mellor/mellor.nsf/story2/95B9EC3791370B28CA25758B0005D43D}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20170527000948/http://www.goauto.com.au/mellor/mellor.nsf/story2/95B9EC3791370B28CA25758B0005D43D |date=2017-05-27 }}&lt;/ref&gt; va kompaniya 2010-yilga kelib Yevropa Ittifoqida sotiladigan yagona Xitoy avtomobil ishlab chiqaruvchisi edi.&lt;ref name=&quot;greenlight&quot;/&gt; 2011-yilda Bolgariyada uch xil modellarni yigʻadigan zavod ochilishi bilan Yevropada sotuvlarni davom ettirdi.&lt;ref name=&quot;trucks&quot;&gt;{{yangiliklar manbasi|title=EMERGING MARKETS ANALYSIS: Chinese exports finally start to gain traction|url=http://www.just-auto.com/analysis/chinese-exports-finally-start-to-gain-traction_id120858.aspx|publisher=Just-Auto|date=2011-04-04|agency=Bromsgrove|accessdate=2012-08-10|last=Bursa|first1=Mark}}{{Deadlink|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

2017-yil aprel oyida Great Wall Motors WEY nomli yangi premium krossover brendini chiqardi.&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://www.wey.com/|title=中国豪华SUV开创者|work=www.wey.com|language=zh-CN|accessdate=2017-04-28|archive-date=2020-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426180815/https://www.wey.com/}}&lt;/ref&gt;

2017-yil may oyida kompaniya oʻzining birinchi elektromobilini — Great Wall C30EVni ishlab chiqardi.&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://www.aastocks.com/en/stocks/analysis/stock-aafn-content/02333/NOW.804786/all|title=GREATWALL MOTOR 1st Electric New Energy Vehicle Launched|work=AASTOCKS.COM|accessdate=2017-06-06}}&lt;/ref&gt;

2018-yil iyul oyida Great Wall va Germaniya ishlab chiqaruvchisi [[Bayerische Motoren Werke AG|BMW]], Xitoyda elektr mini transport vositalarini ishlab chiqarish boʻyicha hamkorlik toʻgʻrisida eʼlon qilishdi.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://eu.usatoday.com/story/money/cars/2018/07/10/bmw-electric-mini-cooper-china-great-wall-motors/772302002/ |qaralgan sana=2020-04-11 |arxivsana=2020-02-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200226141910/https://www.usatoday.com/story/money/cars/2018/07/10/bmw-electric-mini-cooper-china-great-wall-motors/772302002/ }}&lt;/ref&gt;

2020-yil yanvar oyida Great Wall Motor kompaniyaning Hindistonda avtomobil ishlab chiqarish va sotish maqsadlari doirasida General Motors avtomobil zavodini sotib olishini maʼlum qildi.&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.reuters.com/article/us-india-great-wall-motor-gm-idUSKBN1ZG0QB|title=China's Great Wall agrees to buy General Motors' India plant|date=2020-01-17|journal=Reuters|accessdate=2020-01-19|language=en}}&lt;/ref&gt;

2020-yil fevral oyida Great Wall Motor Tailandda (Rayong provinsiyasi) General Motors avtomobil ishlab chiqaradigan zavodni sotib olish jarayonini boshladi.

== Faoliyati ==
[[Fayl:Wingle_06.jpg|thumb|Kompaniyaning sobiq logotipidagi avtomobili 2006-yildagi Parij Auto Show]]

=== Xitoyda ishlab chiqarish obyektlari ===
[[Fayl:Sofia_2012_car_Great_Wall_IMG_4847.jpg|thumb| Litex Motors [[Sofiya]]da 2012-yilda Great Wall Voleex C10 modelini ishlab chiqardi ]]
Hebei provinsiyasi Baoding shahrida joylashgan ishlab chiqarish zavodi bilan birga, Great Wall kelajakda ishlab chiqarish bazalari va obyektlari uchun kengaytirish rejalari mavjud.

Boshqa ishlab chiqarish asoslari bir sayt oʻz ichiga [[Tyantszin|Tianjin]], bir toʻgʻridan-toʻgʻri-nazorat belediyenin qadar rejalashtirilgan yanada kengaytirish bosqichlarida bilan 2011-yilda faoliyat boshlagan, 2015&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://www.globaltimes.cn/features/autoguangzhou/domestic/greatwall/2010-12/600085.html|title=Great Wall Motor to increase production capability fourfold by 2015|date=2010-12-08|publisher=Global Times}}&lt;/ref&gt; Ushbu qurilmaning birinchi bosqichi 2011-yil avgust oyida ishga tushishi mumkin,-yiliga 250 ming donani tashkil etadi va loyiha tugashi bilan umumiy quvvat ikki baravarga oshadi.&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://www.chinacartimes.com/2011/06/03/greatwalls-tianjin-factory-to-come-online-soon-and-will-focus-on-export-market/|title=Greatwall's Tianjin factory to come online soon and will focus on export market|date=2011-06-03|publisher=China Car Times}}&lt;/ref&gt;

Baodingda-yiliga yana 500 000 dona quvvatga ega boʻlgan zavod qurilgan. Ushbu ikkinchi zavod 2013-yil oktabr oyida ishga tushirilgan va Xushui grafligida joylashgan.&lt;ref&gt;{{Web manba|title=GWM's newly-built plant--Xushui base will be put into production in October|url=http://www.gwm-global.com/news_detail-382.html|publisher=Great Wall Motors|accessdate=2014-01-05|date=2013-03-20}}&lt;/ref&gt;

Great Wall modellari xorijning qator quyidagi davlatlarida iishlab chiqariladi, xususan [[Bolgariya]],&lt;ref name=&quot;NYTBUL&quot;&gt;{{Web manba|title=Made in China, but Assembled in Bulgaria|url=https://www.nytimes.com/2012/05/23/business/global/made-in-china-but-assembled-in-bulgaria.html|accessdate=2012-05-23|work=The New York Times|date=2012-05-22|author=Boryana Dzhambazova}}&lt;/ref&gt; [[Ekvador]],&lt;ref&gt;{{Web manba|title=Historia Great Wall en Ecuador|url=https://www.ambacar.ec/historia|publisher=El Comercio|accessdate=2014-01-06|language=Spanish|date=2013-03-15}}&lt;/ref&gt; [[Misr]],&lt;ref name=&quot;skd&quot;&gt;{{Web manba|url=http://www.globaltimes.cn/auto/automakers/great-wall-motor/2011-03/565503.html|title=Great Wall Motor to build factory in Brazil by 2013|date=2010-08-19|publisher=Global Times}}&lt;/ref&gt; [[Efiopiya]], [[Indoneziya]], [[Eron]], [[Nigeriya]],&lt;ref name=&quot;kd&quot;&gt;{{yangiliklar manbasi|url=http://chinaautoweb.com/2010/08/great-wall-plans-more-kd-assembly-plants-overseas/|title=Great Wall Plans More KD Assembly Plants Overseas|date=2010-08-20|publisher=ChinaAutoWeb|seperator=|access-date=2020-04-11|archivedate=2011-07-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722042010/http://chinaautoweb.com/2010/08/great-wall-plans-more-kd-assembly-plants-overseas/}}&lt;/ref&gt; [[Rossiya]], [[Senegal]], [[Ukraina]],&lt;ref name=&quot;differ&quot;/&gt; va [[Vyetnam|Vetnam]]. Hozir oʻndan ortiq bunday zavodlar mavjud boʻlishi mumkin.

Ushbu zavodlar Great Wall bilan bogʻliq emas yoki unga tegishli emas. 2015-yilga kelib Great Wall 24 ta shunday ishlab chiqarish quvvatlarini yaratishni rejalashtirmoqda.&lt;ref name=&quot;skd&quot;/&gt;

==== Bolgariya ====
Bolgariya kompaniyasi Litex Motors bilan birgalikda, Great Wall 2012-yilning fevral oyida [[Bolgariya]]ning Lovech shahari yaqinidagi Bahovitsada&lt;ref name=&quot;NYTBUL&quot;/&gt; yana bir ishlab chiqarish zavodini ishga tushirdi.&lt;ref name=&quot;BBCChina&quot;&gt;{{Web manba|title=Chinese carmakers eye European markets|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-17811752|accessdate=2012-05-23|publisher=BBC News|date=2012-04-24|author=Vladov, Andrey}}&lt;/ref&gt; 2012-yilda, zavod-yiliga 2000 avtomobillarini yigʻish salohiyatiga ega edi&lt;ref name=&quot;trucks&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;bigplans&quot;&gt;{{yangiliklar manbasi|url=http://www.businessweek.com/ap/financialnews/D9T1QK280.htm|title=Chinese carmaker opens plant in Bulgaria|publisher=Bloomberg Businessweek|date=2012-02-21|agency=The Associated Press|accessdate=2012-07-10|last=Toshkov, Veselin}}&lt;/ref&gt; Dastlab faqat Voleex C10 ni ishlab chiqargan, keyinchalik zavod Hover 6 krossoverini va Steed 5 pikapinini ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻygan. Elektromobillarni sinovdan oʻtkazish rejasi 2011-yil oxirida muhokama qilingan, ammo keyinroqqa qoldirilgan.&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://www.novinite.com/view_news.php?id=132851|title=1st Bulgarian Electric Cars to Be Made in Lovech in 2012|date=2011-10-11|publisher=Novinite.com}}&lt;/ref&gt;

2015-yil yanvar holatiga koʻra, kompaniya-yiliga 5000 ta avtomobil ishlab chiqaradi (Hover H6 va Steed 5 modellari) va bir-ikki-yil ichida 8000 tagacha transport vositalarini etkazib berishni rejalashtirmoqda.&lt;ref&gt;{{Web manba|title=Bulgarii care produc Great Wall au intrat pe piata din Serbia|url=http://www.wall-street.ro/articol/Auto/179146/bulgarii-care-produc-great-wall-au-intrat-pe-piata-din-serbia.html|publisher=Wall-Street.ro|language=Romanian|date=31-yanvar 2015-yil|qaralgan sana=2020-04-11|arxivsana=2016-03-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160308231820/http://www.wall-street.ro/articol/Auto/179146/bulgarii-care-produc-great-wall-au-intrat-pe-piata-din-serbia.html}}&lt;/ref&gt; 2016-yil oʻrtalariga kelib, kompaniyaning Bolgariyaning 12 shahrida jami 14 ta dilerlik xizmatlari bor, ulardan uchtasi poytaxt Sofiyada.&lt;ref name=&quot;greatwall&quot;&gt;{{Web manba|url=http://greatwall.bg/en/dealers/|title=ДилъриFind a dealer – Great Wall Bulgaria – Dealership Locations|work=greatwall.bg|accessdate=2017-11-03|archivedate=2017-11-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171120042506/http://greatwall.bg/en/dealers/}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171120042506/http://greatwall.bg/en/dealers/ |date=2017-11-20 }}&lt;/ref&gt;

==== Eron ====
Eronning Diar motorli kompaniyasi Great Wall avtomobillarini yigʻadi.&lt;ref name=&quot;diar&quot;&gt;{{Web manba|url=http://www.diar-khodro.com/history.asp|title=History|date=2010-09-06|accessdate=2009-10-25|publisher=DIAR Automobile|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100906111331/http://www.diar-khodro.com/history.asp|archivedate=2010-09-06}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100906111331/http://www.diar-khodro.com/history.asp |date=2010-09-06 }}&lt;/ref&gt;

==== Rossiya ====
2015-yil sentabr oyida Great Wall Motors [[Rossiya]]ning [[Tula viloyati]]da joylashgan yangi zavodning asosini ochdi.&lt;ref name=&quot;haval-global&quot;&gt;{{Web manba|url=http://www.haval-global.com/news_detail-2176.html|title=Haval Tula Plant breaks ground, expected to go into production in late 2017|publisher=Great Wall Motors|work=haval-global.com|date=5-oktabr 2015-yil|accessdate=2016-04-10}}&lt;/ref&gt; Zavod-yiliga umumiy ishlab chiqarish quvvati 150 000 donani tashkil etadi, agar loyiha muvaffaqiyatli amalga oshirilsa, ikkinchi bosqichini taʼminlash uchun yetarli boʻladi.&lt;ref name=&quot;WSJ1&quot;&gt;{{Web manba|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702304422704579571710903068676|title=China's Great Wall Motor to Invest in Russia Plant|publisher=Dow Jones &amp; Company Inc|work=Wall Street Journal|date=19-may 2014-yil|accessdate=2016-04-10|author=Murphy, Colum}}&lt;/ref&gt; Dastlab 2017-yilda ochilishi rejalashtirilgan ushbu zavod „toʻliq siklda ishlab chiqarish“ sifatida nomlanadi, bu uning boshqa xorijdagi yigʻish doʻkonlariga qaraganda ancha katta miqyosda ekanligidan dalolat beradi.

=== Bekor qilingan loyihalar ===
[[Fayl:Great_Wall_Voleex_C10_2010.jpg|thumb|Great Wall Voleex C10, 2010-yil Chilidagi Santyago Avtoshowida]]

==== Braziliya ====
Yangi zavod Braziliyada 2013-yilda ishga tushirilgan edi,&lt;ref name=&quot;skd&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=http://exame.abril.com.br/negocios/noticias/construcao-de-fabrica-da-great-wall-no-brasil-fica-para-2014|title=Construção de fábrica da Great Wall no Brasil fica para 2014|date=2013-03-12|accessdate=2013-12-26|language=Portuguese|publisher=Exame|archivedate=2014-01-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140105092500/http://exame.abril.com.br/negocios/noticias/construcao-de-fabrica-da-great-wall-no-brasil-fica-para-2014}}&lt;/ref&gt; lekin 2019-yilning may oyida ushbu loyiha toʻxtadi.

==== Tailand ====
2013-yil holatiga koʻra, Great Wall Motors Tailanddagi yangi zavod uchun 340 million dollar sarmoya kiritishni rejalashtirgan edi.&lt;ref name=&quot;investvine&quot;&gt;{{yangiliklar manbasi|title=Great Wall comes to Thailand|publisher=Investvine.com|date=2013-04-03|url=http://investvine.com/great-wall-comes-to-thailand/|accessdate=2013-04-03|access-date=2020-04-11|archive-date=2016-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20160314052950/http://investvine.com/great-wall-comes-to-thailand/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, ammo harakatlar 2014-yil boshida barham topdi.&lt;ref name=&quot;WSJ1&quot;/&gt; 2020-yil 17-fevralda [[General Motors]] Tayland bozoridan chiqib, Rayong zavodini-yil oxiriga qadar Great Wall Motorsga sotishini eʼlon qildi.&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.bangkokpost.com/business/1859429/gm-to-withdraw-from-thailand-this-year|title=GM to withdraw from Thailand this year|first1=Piyachart|last=Maikaew|journal=[[Bangkok Post]]|date=2020-02-17|accessdate=2020-02-18}}&lt;/ref&gt;

=== Injiniring ===
Ilmiy-tadqiqot ishlari 1998-yilda boshlanganida,&lt;ref name=&quot;differ&quot;/&gt; 2010-yilda kompaniya [[Xebey|Xebey provinsiyasi]]ning Baoding shahrida texnik markaz qurishni boshladi.&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://www.gwm.com.cn/en/newsDetail_1256111095687_1288425000750.html|title=New Technology Center Kicks off to Build Global Competitiveness|publisher=Great Wall Motor|date=2010-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111004011332/http://www.gwm.com.cn/en/newsDetail_1256111095687_1288425000750.html|archivedate=2011-10-04}}&lt;/ref&gt; Ilmiy-tadqiqot va sarmoyalarni koʻpaytirishga qaratilgan markaz 2013-yilda toʻliq ishlay boshlaydi, chunki Great Wall taʼkidlaganidek, oʻsha-yili „dunyoda etakchi ilmiy-tadqiqot ishlari … va texnik qobiliyat“ ga ega boʻladi.&lt;ref&gt;{{Web manba|url=https://www.reuters.com/article/idUSTOE69Q08920101027|title=China Great Wall Motor to invest $751 mln in R&amp;D in 5 yrs|date=2010-10-27|publisher=Reuters}}&lt;/ref&gt;

Hozirgi vaqtda komponentlarning dizayni katta darajada xorijiy texnik yordamga tayanishi mumkin va baʼzi qismlar chet eldan keltirilishi mumkin; Kompaniya AUTOLİV, Delphi Avto, BorgWarner, Robert Bosch GmbH, nemis kompaniyasi Brose, Rikardo PLC, TRW Avto va VALEO lar bilan dvigatellar, transmissiya kabi muayyan qismlarga nisbatan, eshik qulflari, havo yostiqchalari va boshqalarni haridi boʻyich hamkorlik qiladi.&lt;ref name=&quot;differ&quot;&gt;{{Web manba|url=http://www.gwm.com.cn/en/about.html|title=Company Profile|publisher=Great Wall Motor|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110101094807/http://www.gwm.com.cn/en/about.html|archivedate=2011-01-01}}&lt;/ref&gt; 2009-yilga kelib, baʼzi modellarda Mitsubishi dvigatellari va [[Siemens]] elektron tizimlari ishlatilgan — ikkalasi ham Xitoyda ishlab chiqarilgan.

2016-yil yanvar oyida GWM Yaponiya avtokompaniyasining bozoriga kirish strategiyasining bir qismi sifatida Yokohama (Yaponiya) da injiniring markazi yaratilishini eʼlon qildi.&lt;ref name=&quot;japantimes&quot;&gt;{{Web manba|url=http://www.japantimes.co.jp/news/2016/01/13/business/corporate-business/japanese-rd-base-chinas-great-wall-motor-commences-operations/|title=China&amp;#039;s Great Wall automaker opens Yokohama R&amp;amp;D division in bid to obtain Japanese technology|work=The Japan Times|accessdate=2017-11-03|arxivsana=2017-11-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171107113829/https://www.japantimes.co.jp/news/2016/01/13/business/corporate-business/japanese-rd-base-chinas-great-wall-motor-commences-operations/}}&lt;/ref&gt;

2016-yil iyun oyida GWM Hindistonning avtoulov bozoriga kirish strategiyasining bir qismi sifatida Bangalorda (Hindiston) injiniring markazi yaratilishini eʼlon qildi.

== Mahsulotlar ==

=== Brend nomlari ===
[[Fayl:Haval_H9_China_2015-04-08.jpg|thumb|Haval H9 2015-yil]]
Kompaniya Haval, Voleex va Wingle brendlari ostida yengil avtomobillar, krossoverlar va pikaplarni ishlab chiqaradi

==== Elektr transport vositalari ====
Great Wall mahalliy elektr transport vositalarini 2011-yilda boshlamoqchi edi.&lt;ref name=&quot;green&quot;/&gt; va oʻsha-yili kompaniya „yangi energiya vositalari uchun texnologiyalarni izlashga juda katta sarmoya kiritgan“.&lt;ref name=&quot;differ&quot;/&gt; Barcha elektr krossoverlar 2010-yildagi Guangzhou avtosalonida namoyish etildi&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://www.globaltimes.cn/autos/china/2010-11/591352.html|title=Great Wall to unveil first new energy vehicle|date=2010-11-11|publisher=Global Times}}&lt;/ref&gt; va kompaniya Coda Automotive elektromobil ishlab chiqaruvchisi bilan bogʻlanishni koʻrib chiqmoqda.&lt;ref&gt;{{Web manba|title=Not yet: Look before you leapfrog|publisher=The Economist|date=2012-05-05|url=http://www.economist.com/node/21554195|accessdate=2012-05-13}}&lt;/ref&gt;

Xitoy neftni subsidiya qiladi&lt;ref&gt;{{Web manba|url=https://www.reuters.com/article/2008/06/04/us-markets-column-fuel-idUSBNG12910820080604|title=China's fuel subsidy costs the world|date=2008-06-04|publisher=Reuters|accessdate=2020-04-11|archivedate=2015-11-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151119201922/http://www.reuters.com/article/2008/06/04/us-markets-column-fuel-idUSBNG12910820080604}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20151119201922/http://www.reuters.com/article/2008/06/04/us-markets-column-fuel-idUSBNG12910820080604 |date=2015-11-19 }}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{Web manba|url=https://www.reuters.com/article/2008/07/04/businesspro-column-markets-asia-dc-idUKL0329737920080704|title=A rounder world threatens Asia's economies|date=2008-07-04|publisher=Reuters|accessdate=2020-04-11|archivedate=2015-09-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924134123/http://www.reuters.com/article/2008/07/04/businesspro-column-markets-asia-dc-idUKL0329737920080704}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150924134123/http://www.reuters.com/article/2008/07/04/businesspro-column-markets-asia-dc-idUKL0329737920080704 |date=2015-09-24 }}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{Web manba|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7464040.stm|title=China to raise the price of fuel|date=2008-06-19|publisher=BBC}}&lt;/ref&gt; va mahalliy avtomobil ishlab chiqaruvchilardan shu sababli elektr transport vositalarini sotishni boshlashni istaydi. Baʼzi bir Xitoy avtomobil ishlab chiqaruvchilari, shuningdek, etarlicha rivojlanmagan elektr transport vositalarida ham imkoniyatlarni koʻrishadi, chunki Gʻarb kompaniyalari ushbu texnologiyada etakchi oʻrinni egallamagan.&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://www.baihc.com/en/site/news_content.php?id=60&amp;type=1|title=Mr. Heyi Xu，the president of Beijing Automotive Industry Holding Co., Ltd. delivered a speech at the 2009 China (Changchun) International Automobile Forum|date=2009-07-20|publisher=BAIC Group|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100216121428/http://www.baihc.com/en/site/news_content.php?id=60&amp;type=1|archivedate=2010-02-16}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100216121428/http://www.baihc.com/en/site/news_content.php?id=60&amp;type=1 |date=2010-02-16 }}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{Web manba|url=http://www.chinadaily.com.cn/usa/2011-01/03/content_11787675.htm|title=Big bet on better battery-run cars|date=2011-01-03|publisher=China Daily}}&lt;/ref&gt;

2019-yilda u dunyodagi eng arzon [[Elektromobil|elektr avtomobil]] deb nomlanadigan Ora R1-ni namoyish qildi.&lt;ref&gt;{{Web manba|title=China's great wall motor debuts ORA R1, the world's cheapest electric car|url=https://www.designboom.com/technology/great-wall-motor-ora-r1-electric-car-01-02-2019/|publisher=Designboom|accessdate=30-yanvar 2020-yil|author=Tim Spears}}&lt;/ref&gt;

=== GWM ===
{{Main|List of Great Wall models}}
As the core brand of Great Wall, GWM originally produced many types of vehicles, but has since evolved to focus on pick-up trucks. GWM has a sub-brand called POER (pronounced as power), which stands for powerful, off-road, enjoyable and reliable, with models such as the GWM POER P11 and GWM POER P12 on sale in selected markets across the world.&lt;ref name=&quot;Great Wall Archives&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{veb manbasi | url=http://greatwall.ae/poer | title=GWM - Poer }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{veb manbasi | url=https://www.topgear.com/car-news/great-wall-motor-power-players | title=Great Wall Motor: Power Players | date=17 November 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{veb manbasi | url=https://www.gwmjordan.com/en/poer | title=POER }}&lt;/ref&gt;
&lt;gallery&gt;
File:Great Wall Wingle 7 004.jpg|[[Great Wall Wingle 7]]
File:Great Wall Wingle 5 China 2014-04-16.jpg|[[Great Wall Wingle 5]]
File:Great Wall Pao 001.jpg|[[Great Wall Pao]]
&lt;/gallery&gt;

=== Haval ===
{{Main|Haval (marque)}}
Haval - Buyuk devorning SUV brendi.&lt;gallery&gt;
File:Haval Jolion 001.jpg|[[Haval Jolion]]
File:Haval F5 004.jpg|[[Haval F5]]
File:Haval Big Dog IMG001.jpg|[[Haval Big Dog]]
&lt;/gallery&gt;

===ORA===
{{Main|ORA (marque)}}
ORA GWM ning yangi avlod elektromobil brendi sifatida joylashtirilgan. Marka oʻzining birinchi modeli ORA iQ bilan rasman 2018-yil 20-avgustda sotuvga chiqarildi va ayol isteʼmolchilar uchun moʻljallangan.&lt;gallery&gt;
File:ORA R1 2021032001.jpg|[[ORA Black Cat]]
File:ORA White Cat 002.jpg|[[ORA White Cat|Ora White Cat]]
File:ORA Haomao 2021031401.jpg|[[ORA Good Cat]]
File:Ora 07 Cat IAA 2021 1X7A0010.jpg|[[Ora Lightning Cat]]
File:ORA Ballet Cat IMG001.jpg|[[Ora Ballet Cat]]
&lt;/gallery&gt;

===TANK===
{{Main|Tank (brend)}}
Tank Buyuk devorning hashamatli yo'ltanlamas belgisidir. Dastlab WEY ostida sub-brend bo'lishi kerak bo'lgan TANK, Buyuk devor [[Tank 300|TANK 300]] ni ishga tushirgandan so'ng, sezilarli darajada boshqacha uslub va uslublar tufayli mustaqil bo'ldi. &lt;gallery&gt;
File:WEY Tank 300 IMG002.jpg|[[TANK 300]]
File:Tank 500 IMG001.jpg|[[Tank 500]]
File:Tank 700 001.jpg|TANK 700
File:Tank 800 001.jpg|TANK 800
&lt;/gallery&gt;

===WEY===
{{Main|WEY (marque)}}
2017-yilda ishga tushirilgan va GWM asoschisi Jek Vey nomi bilan atalgan WEY Buyuk devorning hashamatli markasi bo‘lib, asosiy e’tibor krossoverlar va SUVlarga qaratilgan.&lt;gallery&gt;
File:WEY Latte 001.jpg|[[WEY Latte]]
File:WEY Mocha 006.jpg|[[WEY Mocha]]
File:WEY Macchiato 001.jpg|[[WEY Macchiato]]
&lt;/gallery&gt;

== Xitoydan tashqarida sotish ==
[[Fayl:Great_Wall_Adelaide_City_2010_2.JPG|thumb| [[Adelaida|Adelaida, Avstraliya]] ]]
Great Wall mahsulotlari dunyoning koʻplab joylarida, shu jumladan [[Avstraliya (davlat)|Avstraliyada ham mavjud edi]]. Eksportning aksariyati [[Bolgariya]]dagi [[Zavod|yigʻuv zavodida]] boʻlgani kabi SKD koʻrinishida boʻlishi mumkin.&lt;ref name=&quot;NYTBUL&quot;/&gt;

[[Yevropa|Yevropada]] Great Wall Motors [[Ruminiya]]da,&lt;ref&gt;{{Web manba|title=Great Wall|url=http://www.gwm.com.ro/|publisher=Alexandros Motors|accessdate=2013-12-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070922090216/http://www.gwm.com.ro/|archivedate=2007-09-22}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20070922090216/http://www.gwm.com.ro/ |date=2007-09-22 }}&lt;/ref&gt; [[Bolgariya]]da,&lt;ref&gt;{{Web manba|title=Litex Motors|url=http://greatwall.bg/|publisher=GreatWall.bg|accessdate=2013-12-29}}&lt;/ref&gt; [[Shimoliy Makedoniya|Makedoniya]],&lt;ref&gt;{{Web manba|title=Great Wall Motors|url=http://www.greatwall.mk/|publisher=greatwall.mk|accessdate=2013-12-29}}&lt;/ref&gt; [[Italiya]],&lt;ref&gt;{{Web manba|title=Fuoristrada Suv e Pick Up|url=http://www.greatwall.it/|publisher=Great Wall Motors|accessdate=2013-12-29}}&lt;/ref&gt; [[Serbiya]],&lt;ref&gt;{{Web manba|title=GWS Auto Group, Beograd, Srbija|url=http://www.gws.rs/GWS-Auto-Group|language=Serbian|accessdate=2016-03-10|archivedate=2016-03-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160315094238/http://www.gws.rs/GWS-Auto-Group}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160315094238/http://www.gws.rs/GWS-Auto-Group |date=2016-03-15 }}&lt;/ref&gt; va [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniyada mavjud]].&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://www.just-auto.com/analysis/2015my-great-wall-steed_id153504.aspx|title=VEHICLE ANALYSIS: 2015MY Great Wall Steed|publisher=Aroq Ltd|work=just-auto.com|date=23-dekabr 2014-yil|accessdate=2016-04-11|author=Brooks, Glenn}}{{Deadlink|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Kelajakda u [[Mojariston|Vengriya]], [[Polsha]] va [[Avstriya]]da ham kengayishni rejalashtirmoqda.&lt;ref&gt;{{Web manba|title=1 year production of Great Wall cars in Bulgaria|url=http://greatwall.bg/en/novini/1-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B8-great-wall-%D0%B2-%D0%B1/|publisher=Litex Motors|accessdate=2013-12-29|date=2013-02-22|archivedate=2013-12-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131231000203/http://greatwall.bg/en/novini/1-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B8-great-wall-%D0%B2-%D0%B1/}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20131231000203/http://greatwall.bg/en/novini/1-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B8-great-wall-%D0%B2-%D0%B1/ |date=2013-12-31 }}&lt;/ref&gt;

[[Amerika (qitʼa)|Amerikada]] Great Wall Motors [[Beliz]], [[Paragvay]], [[Ekvador]],&lt;ref&gt;{{Web manba|title=Great Wall - Ecuador|url=https://www.ambacar.ec}}&lt;/ref&gt; [[Chili]],&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://www.greatwallmotors.cl/|title=Great Wall Motors - Chile|work=greatwallmotors.cl|accessdate=2016-09-22}}{{Oʻlikhavola|date=aprel 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[Kosta-Rika]]&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://gwm.co.cr/|title=Great Wall Autos|work=gwm.co.cr|accessdate=2016-08-22|archivedate=2016-09-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160913110929/http://gwm.co.cr/}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160913110929/http://gwm.co.cr/ |date=2016-09-13 }}&lt;/ref&gt; va [[Urugvay|Urugvayda mavjud]].&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://www.greatwall.com.uy/|title=.:: Great Wall ::. Homero De Leon, importador y representante para Uruguay de autos chinos de la marcas Great Wall|work=greatwall.com.uy|accessdate=2016-09-22}}&lt;/ref&gt;

Great Wall oʻzining avtomobillarini 2021-yil uchun savdo jadvali bilan Hindistonda Auto Expo koʻrgazmasida namoyish etdi.&lt;ref&gt;{{Web manba|title=Great Wall Motor to launch first SUV in India in 2021|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/auto/cars-uvs/great-wall-motor-to-launch-first-suv-in-india-in-2021/get-ready-for-an-suv-takeover-by-great-wall-motors/slideshow/73956612.cms|work=Economic Times|accessdate=19-fevral 2020-yil|date=5-fevral 2020-yil}}&lt;/ref&gt;

Great Wall eksport bilan shugʻullanar ekan, 2009-yildagi savdoning qariyb 70 foizi markaziy va gʻarbiy [[Xitoy|Xitoydan kelgan]].&lt;ref name=&quot;bloomberg&quot;&gt;{{Web manba|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601080&amp;sid=ax9LvJE.kSJE|title=Chinese Stimulus Winners at Great Wall Best Shanghai (Update1)|date=2009-09-29|publisher=Bloomberg}}&lt;/ref&gt;

=== Sotishdan keyingi xizmat ===
Kompaniya chet ellik distribyutorlar xodimlari uchun sotishdan keyingi xizmat koʻrsatish kurslarini taklif qiladi.&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://www.gwm.com.cn/en/newsDetail_1256111095687_1285317724125.html|title=Great Wall Motor Overseas Distributors Training|date=2010-09-24|publisher=Great Wall Motor|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111004011340/http://www.gwm.com.cn/en/newsDetail_1256111095687_1285317724125.html|archivedate=2011-10-04}}&lt;/ref&gt;

=== Xavfsizlik ===
Shuni taʼkidlash kerakki, [[Yevropa Ittifoqi|Yevropa Ittifoqida]] sotilgan avtomobillar, Hover va Steed, ularni EI xavfsizlik standartlaridan ozod qiladigan tijorat transporti sifatida sotilishi mumkin. 2010-yildan boshlab, baʼzi bir Buyuk devor devori mahsulotlari, shu jumladan yoʻlovchi transport vositalari va yangi Hover (Haval H5) va Steed (5 va 6-sonli qanotlar) [[Yevropa Ittifoqi|Yevropa]] transport vositalarining barcha turlarini, Yevropa transport vositalarini sinovdan oʻtkazadigan va ularni ishlab chiqarish va sotish uchun tasdiqlaydigan Yevropa Ittifoqi rejimiga ega. Yevropada.&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://en.ce.cn/Insight/201009/06/t20100906_21792327.shtml|title=Great Wall Motor boosts brand image with quality products|date=2010-09-06|publisher=China Economic Net|kirish sanasi=2020-04-11|arxivsana=2020-04-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200411050134/http://en.ce.cn/Insight/201009/06/t20100906_21792327.shtml}}&lt;/ref&gt; 2012-yilda Haval H6 EI sertifikatiga ega boʻlishi rejalashtirilgan.&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://www.greatwall.bg/2-novi-modela-na-great-wall-za-2012-godina-.html|title=2 нови модела на Great Wall за 2012 година|language=Bulgarian|date=2011-12-23|publisher=Litex Motors|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120715014427/http://www.greatwall.bg/2-novi-modela-na-great-wall-za-2012-godina-.html|archivedate=2012-07-15}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120715014427/http://www.greatwall.bg/2-novi-modela-na-great-wall-za-2012-godina-.html |date=2012-07-15 }}&lt;/ref&gt;

2010 va 2015-yillar oraligʻida Avstraliyada Yangi Avtomobillarni Baholash Dasturi (ANCAP) toʻrtta yulduzli X240 (H5E nomi bilan tanilgan) dan tashqari ikkita yoki uch yulduzli qabul qiluvchi turli xil Great Wall avtomobillarini sinovdan oʻtkazdi.&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://www.ancap.com.au/safety-ratings/great-wall-motors|title=3 results for Great Wall Motors|date=2016-03-08|publisher=Australasian New Car Assessment Program|qaralgan sana=2020-04-11|arxivsana=2020-04-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200411050143/https://www.ancap.com.au/safety-ratings/great-wall-motors}}&lt;/ref&gt; 2016-yil holatiga koʻra, hech qanday Great Wall avtomobili besh yulduzli eng yuqori reytingni ololmagan.

== Motorsport ==
Kompaniya muntazam ravishda Dakar rallida chiqish qiladi. 2010-yilda u Haval H3 modeli bilan raqobatlashdi.&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://beijing.globaltimes.cn/business/2010-11/588369.html|title=Great Wall participates in Dakar Rally again|date=2010-11-01|publisher=Global Times|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110707031300/http://beijing.globaltimes.cn/business/2010-11/588369.html|archivedate=2011-07-07}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20110707031300/http://beijing.globaltimes.cn/business/2010-11/588369.html |date=2011-07-07 }}&lt;/ref&gt; Uning eng yaxshi reytinglari 2012 va 2013-yillardagi nashrlarda, jamoa 6-oʻrinni egallaganida qoʻlga kiritildi.&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://www.gwm.com.cn/en/newsDetail_1256111095687_1326853084119.html|title=Haval Racing Team Ranked Seventh, Taking a Lead among Chinese Racing Teams and Hitting a Record in History|date=2012-01-17|publisher=Great Wall Motor|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130604032404/http://www.gwm.com.cn/en/newsDetail_1256111095687_1326853084119.html|archivedate=2013-06-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web manba|title=The fourth presence in Dakar makes Haval brand stronger|url=http://www.gwm-global.com/news_detail-275.html|publisher=Great Wall Motors|accessdate=2014-01-06|date=2013-02-04}}&lt;/ref&gt; 2014-yilgi nashrda jamoa yangi Haval H8 modeli bilan raqobatlashdi.&lt;ref&gt;{{Web manba|title=Great Wall H8: A Price Gap Too Far For A Chinese Brand?|url=http://www.chinacartimes.com/2013/11/great-wall-h8/|publisher=China Car Times|accessdate=2014-01-06|date=2013-11-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140107044732/http://www.chinacartimes.com/2013/11/great-wall-h8/|archivedate=2014-01-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web manba|title=Haval Dakar Racecar|url=http://www.haval-global.com/event/dakar2014/info_1.html|publisher=Haval-global.com|accessdate=2014-01-06}}&lt;/ref&gt; [ yangilash kerak ]

== Qarama-qarshiliklar ==
Italiyaning Fiat avtomobil ishlab chiqaruvchisi Peri (Xitoydagi Jing Ling) oʻzining ikkinchi avlodi Fiat Panda tomonidan ishlab chiqarilgan Great Wall A-segmentli avtomobilini daʼvo qildi.&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://www.italiaspeed.com/2006/cars/financial/12/great_wall/1312.html|title=Fiat Is Considering Taking Legal Action To Stop Great Wall'S Panda Clone Being Sold In Europe|publisher=Italiaspeed|date=2006-12-31}}&lt;/ref&gt; 2008-yildagi [[Turin]] sudining qarorida Buyuk devor Peri „boshqa avtomashinaga oʻxshamaydi, ammo old tomoni boshqa tomonda boʻlgan [Fiat] Panda“ degan daʼvo asoslab berilgan.&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://www.autonews.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20080718/COPY01/829890072/-1/chicgo&amp;template=printart|title=Great Wall banned from importing GWPeri minicar|date=2008-07-18|publisher=Automotive News}}&lt;/ref&gt; Biroq, Shijiazhuang, Xitoyda mualliflik huquqining buzilishi toʻgʻrisidagi ish rad etildi, sud „isteʼmolchilar ikkalasini aralashtirmasligi“ ni daʼvo qildi, chunki ular „aniq farq qiladi, ayniqsa transport vositalarining old va orqa qismlari“.&lt;ref&gt;{{Web manba|url=http://www.chinadaily.com.cn/bw/2008-09/22/content_7045504.htm|title=IN BRIEF (Page 9): Fiat's copycat suit rejected|date=2008-09-22|publisher=China Daily}}&lt;/ref&gt;

Great Wallning boshqa modellari ham xorijiy avtomobil ishlab chiqaruvchilarining mahsulotlaridan ilhomlangan. Great Wall Florid Toyota Istga oʻxshaydi, Great Wall Sailor / SA220, Nissan Frontierga oʻxshaydi vaGreat Wall Hover modeli Isuzu Aksiomga oʻxshaydi.&lt;ref&gt;{{Web manba|title=Are you one of the 3 members (other than me) of the Isuzu Axiom Official Fan Club?|url=https://oppositelock.kinja.com/are-you-one-of-the-3-members-other-than-me-of-the-isu-1837252159|publisher=Kinja|date=2019-08-14|accessdate=2020-04-11|archivedate=2019-11-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191103021627/https://oppositelock.kinja.com/are-you-one-of-the-3-members-other-than-me-of-the-isu-1837252159}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20191103021627/https://oppositelock.kinja.com/are-you-one-of-the-3-members-other-than-me-of-the-isu-1837252159 |date=2019-11-03 }}&lt;/ref&gt; {{Clear}}

== Adabiyotlar ==
{{Manbalar|2}}

== Havolalar ==

* [http://www.gwm-global.com/ Rasmiy veb-sayt]
* [http://www.haval.com.py Paragvaydagi Xavalning rasmiy veb-sayti]
* [http://www.haval-global.com/ Haval markali mahsulotlar uchun rasmiy veb-sayt]
* [https://www.ambacar.cr/ Great Wall Autos Kosta-Rika]

[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>9vub92bybt3d7pmu3jgenxguwdw8cnz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andoza:Bloklash</title>
    <ns>10</ns>
    <id>694864</id>
    <revision>
      <id>5974318</id>
      <parentid>3601813</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:25:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikxan</username>
        <id>33427</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ ucfirst</comment>
      <origin>5974318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2185" sha1="ruhjw8vrc5adna96jlqnfq2mv74d97f" xml:space="preserve">{{{{{|safesubst:}}}User talk other|demospace={{{demospace|}}}&lt;noinclude&gt;user talk&lt;/noinclude&gt;|1={{{{{|safesubst:}}}#ifeq:{{{notalk|{{{munozarayoʻq|{{{munozarayoq|}}}}}}}}}|ha|&lt;div class=&quot;notice user-block uw-block&quot; style=&quot;background:#ffe0e0; border:1px solid #886644; padding:0.5em; margin:0.5em auto; min-height: 40px&quot;&gt;|&lt;div class=&quot;user-block uw-block&quot; style=&quot;padding: 5px; margin-bottom: 0.5em; border: 1px solid #a9a9a9; background-color: #ffefd5; min-height: 40px&quot;&gt;}}{{{{{|safesubst:}}}#ifeq:{{{indef|}}}|ha|[[Fayl:Stop x nuvola.svg|40px|left]]|[[Fayl:Stop x nuvola with clock.svg|40px|left]]}}&lt;div style=&quot;margin-left:45px&quot;&gt;
{{{{{|safesubst:}}}#if:{{{reason|{{{sabab|}}}}}}|{{ucfirst:{{{reason|{{{sabab|}}}}}}}}|Vikipediya [[Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar|qoidalarini]] buzganingiz}} {{{{{|safesubst:}}}#if:{{{for|{{{uchun|}}}}}}|{{{for|{{{uchun|}}}}}}|uchun}} {{{{{|safesubst:}}}#ifeq:{{{indef|{{{cheksiz|{{{muddatsiz|}}}}}}}}}|ha|'''cheksiz''' muddatga|{{{{{|safesubst:}}}#if:{{{time|{{{vaqt|{{{muddat|}}}}}}}}}|'''{{{time|{{{vaqt|{{{muddat|}}}}}}}}} muddatga'''|vaqtinchalik muddatga}}}} '''[[VP:Chetlashtirish qoidalari|bloklandingiz]]'''. {{{{{|safesubst:}}}#ifeq:{{{notalk|{{{munozarayoʻq|{{{munozarayoq|}}}}}}}}}|ha|Blok muddati davomida oʻz munozara sahifangizni ham tahrirlay olmaysiz.&amp;nbsp;}}Blok muddati tugagach, [[Vikipediya:Besh ustun|foydali hissa qoʻshishingiz]] mumkin.&lt;/div&gt;{{{{{|safesubst:}}}#if:{{{extra|{{{qoʻshimcha|{{{qoshimcha|}}}}}}}}}|&lt;div style=&quot;margin-left:45px&quot;&gt;{{{extra|{{{qoʻshimcha|{{{qoshimcha|}}}}}}}}}&lt;/div&gt;|}}{{{{{|safesubst:}}}#ifeq:{{{notalk|{{{munozarayoʻq|{{{munozarayoq|}}}}}}}}}|ha||&lt;div style=&quot;margin-left:45px&quot;&gt;Agar sizga qoʻyilgan blokni olib tashlash kerak, deb oʻylasangiz va bunga tayinli sabablaringiz boʻlsa, quyidagi kodni munozara sahifangizga qoʻshing: &lt;!-- --&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{blokdan chiqarish|sabab=Bu yerga sababingizni yozing. ~~~~}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;.}} {{{{{|safesubst:}}}#if:{{{sig|{{{imzo|}}}}}}|&amp;nbsp;&lt;includeonly&gt;~~&lt;/includeonly&gt;~~}}&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;|2={{Error|Ushbu andozadan faqat munozara sahifalarida foydalanishingiz lozim.}}}}&lt;noinclude&gt;[[Turkum:Andozalar:Bloklash|{{SAHIFANOMI}}]]
{{hujjat}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ruhjw8vrc5adna96jlqnfq2mv74d97f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alisher Mardiyev</title>
    <ns>0</ns>
    <id>710280</id>
    <revision>
      <id>5974201</id>
      <parentid>5328425</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:10:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20807-78</username>
        <id>255987</id>
      </contributor>
      <origin>5974201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1710" sha1="256zenuh8hmhink9ngowjbk1gufc0nc" xml:space="preserve">{{Davlat arbobi
|ismi=Alisher Mardiyev
|lavozimi=[[Samarqand viloyati]] hokimi
|boshlanish davri=[[1995-yil]]dan
|tugash davri=[[1998-yil]]gacha
|oʻtmishdoshi=[[Poʻlat Abdurahmonov]]
|vorisi=[[Erkin Roʻziyev (siyosatchi)]]
|prezident=[[Islom Karimov]]
|premyer=[[Oʻtkir Sultonov]]
|tavallud sanasi=
|tavallud joyi=[[OʻzSSR]], [[SSSR]]
|maʼlumoti=
|mukofotlari={{Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan yurist}}
}}
'''Alisher Mardievich Mardiyev''' (tugʻ. [[Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Oʻzbekiston SSR]], [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]]) 1951-yil 17-avgustda Samarqand viloyati, Kattaqoʻrgʻon tumanida tavallud topgan.1993-1995 yillar davomida Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vaziri lavozimida faoliyat olib borgan.1995-1998 yillarda [[Samarqand viloyati]] hokimi.Sobiq vazir,prokuror,sudya,hokim,oʻzbek

== Biografiyasi ==
1993-1995-yillarda Alisher Mardievich [[O'zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi| Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vaziri]] &lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.minjust.uz/ru|title=O'zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi - Vazirlik tarixi|veb-sayt=www.minjust.uz|access-date=2021-04-29|arxivsana=2021-05-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210507212523/https://www.minjust.uz/ru/}}&lt;/ref&gt;. 1995-yilda Samarqand viloyati hokimi lavozimiga saylangan. 1998-yil noyabrda farmon bilan  [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] [[Islom Karimov]] Alisher Mardievich Samarqand viloyati hokimi vazifasidan ozod qilindi&lt;ref&gt;https://centrasia.org/person2.php?st=1013880570&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

{{DEFAULTSORT:Mardiyev, Alisher}}
{{Oʻzbekiston viloyatlari hokimlari}}
{{Samarqand viloyati hokimlari}}

[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]</text>
      <sha1>256zenuh8hmhink9ngowjbk1gufc0nc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974202</id>
      <parentid>5974201</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:20:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20807-78</username>
        <id>255987</id>
      </contributor>
      <origin>5974202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1511" sha1="obb25nh9agp2fd4h0nhnt527wq1icwe" xml:space="preserve">{{Davlat arbobi
|ismi=Alisher Mardiyev
|lavozimi=[[Samarqand viloyati]] hokimi
|boshlanish davri=[[1995-yil]]dan
|tugash davri=[[1998-yil]]gacha
|oʻtmishdoshi=[[Poʻlat Abdurahmonov]]
|vorisi=[[Erkin Roʻziyev (siyosatchi)]]
|prezident=[[Islom Karimov]]
|premyer=[[Oʻtkir Sultonov]]
|tavallud sanasi=
|tavallud joyi=[[OʻzSSR]], [[SSSR]]
|maʼlumoti=
|mukofotlari={{Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan yurist}}
}}
'''Alisher Mardievich Mardiyev''' (tugʻ. [[Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Oʻzbekiston SSR]], [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]]) 1951-yil 17-avgustda 1995-1998 yillarda [[Samarqand viloyati]] hokimi.

== Biografiyasi ==
1993-1995-yillarda Alisher Mardievich [[O'zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi| Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vaziri]] &lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.minjust.uz/ru|title=O'zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi - Vazirlik tarixi|veb-sayt=www.minjust.uz|access-date=2021-04-29|arxivsana=2021-05-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210507212523/https://www.minjust.uz/ru/}}&lt;/ref&gt;. 1995-yilda Samarqand viloyati hokimi lavozimiga saylangan. 1998-yil noyabrda farmon bilan  [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] [[Islom Karimov]] Alisher Mardievich Samarqand viloyati hokimi vazifasidan ozod qilindi&lt;ref&gt;https://centrasia.org/person2.php?st=1013880570&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

{{DEFAULTSORT:Mardiyev, Alisher}}
{{Oʻzbekiston viloyatlari hokimlari}}
{{Samarqand viloyati hokimlari}}

[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]</text>
      <sha1>obb25nh9agp2fd4h0nhnt527wq1icwe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bankomat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>710486</id>
    <revision>
      <id>5974303</id>
      <parentid>5973208</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:07:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikxan</username>
        <id>33427</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Abdullakkk|Abdullakkk]] tahrirlari [[User:Alfiya Xojanova|Alfiya Xojanova]] versiyasiga qaytarildi</comment>
      <origin>4114390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="516" sha1="tpuhnerruftrqz713tc3hzsnkve3i42" xml:space="preserve">{{Manba|2022-02-24}}
[[Fayl:Bankomat 050421.jpg|thumb]]

'''Bankomat''' — mijozning [[bank]]dagi hisob raqami bilan kompyuter tizimi orqali bogʻlangan naqd pul beruvchi elektron moslama.

Bankomat dasturiy texnik kompleks boʻlib, avtomatlashtirilgan holda pul mablagʻlarini berish va qabul qilishga moʻljallangan qurilmadir.
[[File:Банкомат Сбербанка.jpg|thumb|right|[[Sberbank of Russia|Tolyatti]] [[Sberbank]] ATMi, [[Rossiya]]]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}


{{chala}}
{{Tashqi havolalar}}</text>
      <sha1>tpuhnerruftrqz713tc3hzsnkve3i42</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Qoʻgʻirchoq</title>
    <ns>4</ns>
    <id>712542</id>
    <revision>
      <id>5974209</id>
      <parentid>5415143</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:50:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Umarxon III</username>
        <id>18267</id>
      </contributor>
      <comment>+navbox</comment>
      <origin>5974209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29041" sha1="0hdacsmvtdtiqvvn6ipjqcewt5jpmf5" xml:space="preserve">{{Qoida|[[VP:QOʻGʻ]]}}
{{Qisqacha|Umuman olganda, '''bir foydalanuvchi — bir hisob''' tamoyiliga amal qilish kerak. Bir nechta hisobdan gʻarazli maqsadlarda foydalanmang.}}
[[Fayl:Campaign flyer against Proposition 2 (King County Charter), 1952.jpg|thumb|right|upright=0.85]]
[[Fayl:Sockenpuppentanz2.jpg|thumb|right|upright=0.85]]

Bir nechta hisoblaridan notoʻgʻri maqsadlarda foydalanishni Vikipediyada „'''qoʻgʻirchoqbozlik'''“ yoki „'''qoʻgʻirchoq hisoblar'''“ deyiladi. Hisobdorlikni saqlash va jamoatchilik ishonchini oshirish maqsadida, foydalanuvchilardan odatda [[Vikipediya:Roʻyxatdan oʻtish|faqat bitta hisobdan]] foydalanish talab etiladi. Bir nechta hisobni yuritishning ayrim asosli sabablari mavjud boʻlsa-da, boshqa foydalanuvchilarni aldash yoki chalgʻitish, munozaralarni izdan chiqarish, umumiy fikrni buzish, jazo choralaridan qochish, chetlashtirishdan qutulish yoki boshqa yoʻllar bilan [[Vikipediya:Koʻrsatmalar roʻyxati|hamjamiyat mezonlari va qoidalarini]] buzish uchun bir nechta hisobdan foydalanish maqbul emas.

„Qoʻgʻirchoq“ quyidagi shakllarda namoyon boʻladi:
* Vikipediyani [[Vikipediya:IP|IP manzil]]dan buzish yoki chetlashtirish va taqiqdan qochish uchun tizimdan chiqib matn kiritish
* Aniqlashdan yoki jazo choralaridan qochish, shuningdek chetlashtishdan qutulish uchun yangi hisoblar ochish yoki IP manzillarni tez-tez oʻzgartirish
* Boshqa shaxsning hisobidan foydalanish (piggybacking)
* Uzoq vaqt ishlatilmagan eski hisoblarni (baʼzan „sleeper“ deb ataladi) qayta faollashtirish va ularni boshqa foydalanuvchilar sifatida koʻrsatish
* Bir nechta foydalanuvchilarni bahsning bir tomonini qoʻllab-quvvatlash maqsadida hisoblar yaratishga undash (odatda „meatpuppetry“ deb ataladi)

Bir nechta hisoblardan notoʻgʻri foydalanish boshqa foydalanuvchilar ishonchini jiddiy ravishda buzadi. Bu quyidagi oqibatlarga olib kelishi mumkin:
* bir-biriga aloqador barcha hisoblarning chetlashtirilishi
* hisoblar ortidagi foydalanuvchining (asosiy hisob egasi yoki qoʻshimcha hisoblarni boshqaruvchining) chetlashtirilishi (har bir hisob qoʻshimcha hisob sanaladi)
* Vikipediya va uning qardosh loyihalari boʻylab foydalanilgan barcha hisoblar va IP-manzillar oshkor etiladi
* kelajakda qoʻshimcha hisoblardan foydalanish yoki boshqa suiisteʼmolliklarning oldini olish uchun zarur deb topilgan har qanday „real hayotdagi“ faoliyat yoki shaxsiy maʼlumotlarning (ehtimoliy) jamoatchilikka oshkor qilinishi.

Foydalanuvchi har bir hisobi haqida oʻz foydalanuvchi sahifasida yozgan boʻlishi kerak (pastga qarang). Ixtiyoriy ravishda, baʼzi hisoblarning foydalanuvchi va munozara sahifalari boshqa foydalanuvchilarnikiga yoʻnaltirilishi mumkin. Bogʻlanmagan muqobil hisoblardan foydalanadigan foydalanuvchilar maqolalar yoki mavzular boʻyicha har qanday nizodan ehtiyot boʻlishlari kerak. Tahrirlash, vikifikatsiya qilish yoki tilga ulash kabi zararsiz ishlar ham baʼzi hollarda soxtalashtirish deb hisoblanishi mumkin.

== Muqobil hisoblardan nomunosib tarzda foydalanish ==
{{see also|Vikipediya:Foydalanuvchi huquqlari}}
{{shortcut|[[VP:NOLEGITIM]]}}
Foydalanuvchilar chalgʻitish, aldash, konsensusga putur yetkazish uchun muqobil hisoblardan foydalanmasliklari kerak. Bularga quyidagilar kiradi (barcha holatlar keltirilmagan):
* '''Qoʻllov taassurotini yaratish''': Hisoblardan [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|biror qarash uchun qoʻllovni]] amalda mavjud boʻlganidan koʻproq qilib koʻrsatish uchun foydalanish.
* '''Ichki muhokamalarda ovozlarni koʻpaytirish''': Oshkor etilmagan muqobil hisoblar muayyan vaziyatlardan tashqari loyihaning ichki muhokamalarida ishlatilmasligi kerak. Oshkor etilmagan legitim muqobil hisobga bevosita taʼsir qiladigan loyiha muhokamasida qatnashishga ruxsat beriladi.
* '''[[Vikipediya:Aylanib oʻtish siyosati|Aylanib oʻtish]]'''. Siyosatlar har bir hisobga emas, balki har bir shaxsga nisbatan tatbiq etiladi. Uch marta qaytarish qoidasi kabi siyosatlar har bir shaxsning barcha hisobidan qilgan tahrirlarini oʻz ichiga oladi. Qoidalarni buzish yoki chetlab oʻtish uchun ikkinchi hisobdan foydalanish jazolar har ikkala hisob uchun ham tatbiq qilinishiga olib keladi.
* '''„Somon odam“ ('''{{Lang-en|straw man}}''') qoʻgʻirchoq hisoblari''': Jamoa fikrini bir tomonga ogʻdirish maqsadida muammoning ikkinchi tomonini ataylab mantiqsiz, kamsituvchi tarzda muhokama qilish uchun alohida hisob yaratish.
* '''Chetlatishlar va taqiqlarni chetlab oʻtish''': Taqiq hisoblarga emas, balki shaxslar sifatida individual foydalanuvchilarga nisbatan qoʻllanadi (istisno holatlar belgilanmagan boʻlsa). Ikkinchi hisobdan amaldagi chetlashtirish, hamjamiyat qoʻllagan chetlashtirish yoki boshqa chorani chetlab oʻtish qoʻshimcha choralarga olib keladi, jumladan, hissalaringiz bekor qilinishi mumkin. Qarang: [[Vikipediya:Chetlashtirish qoidalari]].
* '''Bitta sahifa yoki munozaraga bir vaqtda bir nechta hisob bilan hissa qoʻshish''': Foydalanuvchilar bitta sahifa yoki munozarada bir nechta hisobdan xuddi alohida-alohida shaxslardek qatnashmasligi kerak. Ochiqchasiga bir-biriga bogʻlangan, legitim muqobil hisoblar bilan bitta sahifaga hissa qoʻshish (masalan, asosiy va koʻpchilik ishlatadigan kompyuterda foydalanadigan hisobingiz bilan bitta sahifani tahrirlash yoki bot hisobingiz tahrirlagan sahifani asosiy hisobingizdan foydalangan holda tahrirlash) taqiqlanmagan.
* '''Tekshiruvdan qochish''': Toʻliq va ochiq oshkor etilmagan muqobil hisoblardan foydalanish boshqa foydalanuvchilar hissalaringizdagi oʻzgachaliklarni aniqlay olmasligini anglatadi. Muayyan holatlarda bunga ruxsat berilsa-da (masalan, muqobil hisoblardan legitim foydalanish haqidagi boʻlimga qarang), hissalaringizni tekshirishdan manfaatdor boʻlishi mumkin boʻlgan foydalanuvchilarni chalgʻitish yoki aldash uchun muqobil hisoblarni yaratish ushbu siyosatni buzish hisoblanadi.
* '''„Yaxshi qoʻl“ va „yomon qoʻl“ („oq“ va „qora“) hisoblar''': Bir hisobdan konstruktiv hissa qoʻshish, ikkinchisidan esa buzgʻunchi tahrirlar qilish.
* '''Adashtirish maqsadida tizimdan chiqqan holda tahrirlash''': Bir nechta IP-manzil ostida tahrirlash yoki nomlangan hisob ostida ham, IP-adresdan ham tahrirlash, aldov yoʻli bilan yoki ushbu siyosat tamoyillarini boshqacha tarzda buzgan holda amalga oshirilganda, bir nechta hisob ostida tahrirlash bilan bir xil darajadagi qoidabuzarlik sifatida koʻrilishi mumkin. Foydalanuvchilar xatolik tufayli tizimdan chiqib ketib tahrir qilsa, tushunmovchiliklar oldini olish  uchun [[Vikipediya:Revizorlar|revizorlarga]] aloqaga chiqishlari mumkin.
* '''„Yangi sahifadan boshlash“ tamoyilidan notoʻgʻri foydalanish''': Hisoblarni almashtirish yoki yangi sahifadan boshlash niyatini tekshiruvdan qochadigan tarzda amalga oshirish ushbu siyosatni buzish hisoblanadi.
* '''Birgalikda qoʻllanadigan hisoblar''': Hisob orqali qilingan tahrirlar sizni ''shaxs'' sifatida ifodalagani sababli, „vazifa hisoblari“ yoki bir nechta odam tomonidan birgalikda foydalaniladigan hisoblar (umuman olganda) taqiqlanadi va chetlatiladi. Koʻplab yangi foydalanuvchilar hisob biror vazifani bajarish yoki birgalikda foydalaniladigan hisob ekanligini anglatuvchi foydalanuvchi nom bilan roʻyxatdan oʻtishi mumkin. Bunday hisoblarga faqat hisob maʼlumotlari doimiy ravishda bitta shaxs foydalanadigan boʻlsagina ruxsat beriladi. Biroq, foydalanuvchi nomlarining chalgʻituvchi yoki buzgʻunchi boʻlishidan saqlanish tavsiya etiladi. Shu sababli agar tashkilot uchun tahrir qilsangiz, bu muammolarning oldini oladigan nom yoki muqobil nom tanlang. Buning uchun [[Vikipediya:Foydalanuvchi nomi siyosati|Vikipediyaning foydalanuvchi nomi siyosati sahifasiga]] qarang. Elektron pochtaga kirish huquqini taʼminlash uchun tasdiqlangan, ''tahrirlamaydigan'' hisoblar, [[Vikimedia Jamgʻarmasi]] tomonidan tasdiqlangan hisoblar va bir nechta boshqaruvchilarga ega tasdiqlangan botlar istisno boʻla oladi. Buning uchun [[Vikipediya:Foydalanuvchi nomi siyosati#Hisoblarni ulashish|hisoblarni ulashish]] boʻlimiga qarang.
* '''Aldov yoʻli bilan jamoa ishonchini qozonishga intilish'''. Avval boshqa hisob ostida tahrirlaganingizni yoki muqobil hisobdan ham foydalanayotganingizni oshkor qilmasdan turib, foydalanuvchi huquqlariga nomzodingizni qoʻyishingiz mumkin emas. Administratorlik jamiyatning hisobga emas, balki shaxsga boʻlgan ishonchini aks ettiradi. Shuning uchun administratorlikka soʻrov berishda siz oʻtmishdagi hisoblar va/yoki joriy muqobil hisoblarni ochiq oshkor qilishingiz yoki agar hisoblar maxfiy saqlanishi kerak boʻlsa, [[Maxsus:EmailUser/Arbitration Commitee|Arbitraj qoʻmitasiga]] elektron pochta orqali xabar yuborishingiz kerak. Oʻtmishdagi muqobil hisoblarni oshkor qilmagan administratorlar (ayniqsa, ularni ochiqlash administratorlik soʻrovi natijasiga taʼsir koʻrsatadigan boʻlsa) huquqlaridan mahrum qilinishlari mumkin.
* '''Bittadan ortiq administrator hisobidan foydalanish''': Administratorlar faqat bitta hisobdan foydalanishi kerak. Administrator imtiyozlariga ega botlar bundan mustasno. Biroq, Vikimedia Jamgʻarmasi xodimlari bir nechta administrator hisoblarini boshqarishi mumkin. Bunda ular kim ekanliklarini maʼlum qilishlari kerak. Agar administrator loyihani tark etib, yangi foydalanuvchi nomi bilan qaytib kelsa va administratorlikka nomzod boʻlsa, u eski akkauntining administratorlik huquqidan voz kechishi kerak.
* '''Oʻzini betaraf yoki aloqasiz sharhlovchi qilib koʻrsatish''': Ayni shaxsga tegishli boshqa hisob yonini olish uchun munozarada qatnashish.

== Qoidaga muvofiq foydalanish ==
{{shortcut|[[VP:LEGITIM]]}}
Muqobil hisoblardan legitim tarzda foydalanish ham mumkin. Masalan, haqiqiy ismidan foydalanib hissa qoʻshadigan foydalanuvchilar muayyan mavzularda haqiqiy ismlarini oshkor qilgan holda tahrir qilishni istamagani uchun taxallusdan foydalanib, hissa qoʻshishini istashi mumkin. Yoki tajribali foydalanuvchilar tahrirlash tajribasini yangi foydalanuvchi nuqtayi nazaridan yaxshiroq tushunish uchun yangi hisob yaratishlari mumkin. Ushbu hisoblar qoʻgʻirchoq hisoblar hisoblanmaydi. Agar muqobil hisobdan foydalansangiz, uni ushbu siyosatni buzib, gʻarazli maqsadda ishlatmasligingizni taʼminlash sizning zimmangizdadir. Muqobil hisobni toʻgʻri yuritish (hatto ushbu siyosatda keltirilgan sababga koʻra ham) hisoblarning bir-biriga ochiq ulanishiga toʻsqinlik qilmaydi. Oshkor etilmagan muqobil hisoblardan tahrir qiladiganlar riskni oʻz boʻyinlariga olib, ushbu loyihaning normal jarayoniga qarshi tarzda ish yuritadilar.

Muqobil hisobdan legitim foydalanish sabablariga quyidagilar kiradi:
* '''Xavfsizlik''': Vikipediyaga umumiy foydalanishdagi kompyuter orqali kirishda, himoyalanmagan tarmoqqa ulanishda yoki hisobingiz buzilishi xavfi mavjud boʻlgan boshqa holatlarda foydalanish uchun muqobil hisob ochishingiz mumkin. Bunday hisoblar asosiy hisob bilan ochiq bogʻlangan boʻlishi yoki oson aniqlanadigan nomdan iborat boʻlishi kerak. Masalan, Foydalanuvchi:Falonchi hisobi Foydalanuvchi:Falonchi (muq) yoki Foydalanuvchi:Pistavonchiyev hisobidan foydalanishi hamda ushbu hisobning foydalanuvchi va munozara sahifalarini asosiy hisobiga yoʻnaltirishi mumkin.
* '''Maxfiylik''': Oilaviy, ijtimoiy yoki kasbiy doirada juda munozarali boʻlsa, Vikipediya foydalanuvchisi esa shu doirada maʼlum boʻlsa yoki haqiqiy shaxsiyatini aniqlash mumkin boʻlsa, maqolani tahrirlashi ortidan taʼqibga uchrash yoki yomon oqibatlaridan qochish uchun muqobil hisobdan foydalanishi mumkin. Maxfiylikka asoslangan muqobil hisob asosiy hisobingizga ulanmagan boʻlsa-da, undan ushbu sahifaning [[Vikipediya:Qoʻgʻirchoq#Muqobil hisoblardan nomunosib tarzda foydalanish|nomaqbul maqsadlarda foydalanish]] boʻlimida keltirilgan usullarda foydalanilmasligi kerak. Agar shunday boʻlsa, bu hisob asosiy hisobingizga ochiqchasiga ulanishi mumkin. Agar ushbu qoidaga muvofiq muqobil hisobdan foydalanishni rejalashtirayotgan boʻlsangiz, quyidagi [[Vikipediya:Qoʻgʻirchoq#Muqobil hisob bildirishnomasi|bu haqda bildirish boʻlimi]] bilan tanishing.
* '''Doppelganger hisoblar''': Doppelganger hisobi bu asosiy hisobingizga oʻxshash foydalanuvchi nomiga ega, boshqalar oʻzini siz qilib koʻrsatishning oldini olishga moʻljallangan hisobdir. Bunday hisoblardan tahrirlash maqsadida foydalanish mumkin emas. Bunday hisoblar {{tl|doppelganger}} andozasi bilan belgilanishi yoki toʻgʻridan-toʻgʻri asosiy hisobning foydalanuvchi sahifasiga yoʻnaltirilishi mumkin.
** '''Boshqa tildagi qardosh loyihalarni tahrirlash uchun ishlatiladigan''' '''taxalluslar''': [[Vikipediya:Yagona hisob|SUL]] endilikda vikimediachilardan turli loyihalarni tahrirlash uchun turli hisoblarni roʻyxatdan oʻtkazishni talab qilmasa-da, boshqa skriptda yozilgan qardosh loyihani tahrirlash uchun alohida hisobga ega boʻlishni istagan foydalanuvchilar shunday yoʻl tutishlari mumkin. Boshqa akkaunt inglizcha Vikipediyada doppelganger sifatida koʻrilishi kerak va aksincha. Bu hisoblar aloqani koʻrsatish uchun {{tl|User Alias}} tegi bilan belgilanishi mumkin.
* Yangi foydalanuvchi nomi bilan '''yangi sahifadan boshlash''': Foydalanuvchi yangi sahifadan boshlash uchun eski hisobni ishlatmay qoʻyishi mumkin. Bunga odatda oldingi xatolar yoki taʼqibdan qochish turtki boʻladi. Eski akkauntga nisbatan faol taqiqlar, chetlatishlar mavjud boʻlmagan taqdirdagina yangidan boshlashga ruxsat beriladi. Yangi hisobdan muayyan mavzular, bahs-munozaralar, tahrirlash odatlari yoki ilgari muammoli deb topilgan xatti-harakatlarga qaytmang va tekshiruvdan qochishga urinishga oʻxshashi mumkin boʻlgan biror harakatga qoʻl urmang. Yangi sahifadan boshlash uchun eski hisob(lar)ingizdan ortiq foydalanmasligingiz kerak. Eski hisoblarda foydalanuvchi faol emasligini qayd qilishi kerak (masalan, {{tl|retired}} tegi bilan).
* '''Foydalanuvchi nomining nomaqbulligi''': Agar nomaqbul foydalanuvchi nomi uchun chetlashtirilgan boʻlsangiz va bu chetlashtirishning yagona sababi boʻlsa, sizga munozarali boʻlmagan nom bilan yangi hisob yaratishga ruxsat beriladi.
* '''Buzib kirilgan hisoblar''': Agar parolingizni yoʻqotganingiz yoki kimdir parolingizni oʻzgartirganligi sababli hisobingizga kira olmasangiz, yangi parol bilan yangi hisob yaratishingiz mumkin. Bunday holda siz har bir hisobning foydalanuvchi sahifasida ular bir shaxsning muqobil hisoblari ekanligini koʻrsatadigan eslatmani joylashtirishingiz kerak. Agar kerak boʻlsa, administratordan buzilgan hisobni bloklashni ham soʻrashingiz kerak. Bunday holatlar juda oz sodir boʻlsa-da, oldini olish maqsadida oldidan sahifangizga {{tl|Committed identity}} andozasini joylashingiz mumkin.
* '''Hazilomuz hisoblar''': Hamjamiyat baʼzi bir hazilomuz nomlarga ruxsat beradi. Masalan, [[:en:User:Lady Catherine Rollbacker-de Burgh (the Late)]] hisobi.

* '''Texnik sabablar''':
** '''Texnik xizmat koʻrsatish''': Foydalanuvchi texnik xizmat koʻrsatish vazifalarini bajarish yoki maʼlum maqsadlarga bagʻishlangan foydalanuvchi munozara sahifasini yuritib, funksiyalarni ajratish uchun muqobil hisobdan foydalanishi mumkin. Ikkinchi hisob asosiy hisob bilan aniq bogʻlangan boʻlishi kerak.
** '''Botlar''': [[Vikipediya:Bot|Botlar]] avtomatik yoki yarim avtomatik tarzda tahrirlaydigan dasturlardir. Botlardan foydalanadigan tahrirchilarga alohida hisoblar yaratish tavsiya etiladi va ularni [[Vikipediya:Bot statusiga soʻrovlar]] orqali bot hisoblari sifatida tasdiqlash soʻraladi. Shunda avtomatik tahrirlar soʻnggi oʻzgarishlardan filtrlanishi mumkin. Botlar oʻz egasining hisobi bilan aniq bogʻlangan boʻlishi kerak. [[Vikipediya:Bot siyosati|Vikipediya:Bot]] sahifasiga qarang.
** '''Sinov va oʻqitish uchun''': Koʻp skriptlar va boshqa vositalardan foydalanadigan foydalanuvchilar boshqalarga narsalar qanday koʻrinishini tekshirish uchun ikkinchi, yangi hisobni ochishlari mumkin; yoki yangi foydalanuvchilarni oʻqitishda Vikipediyaning standart koʻrinishini namoyish etish uchun. Ikkinchi hisob asosiy hisob bilan aniq bogʻlangan boʻlishi kerak, agar bu test yoki mashgʻulotlarga xalaqit bermasa.
** '''[[Vikipediya:Ikki bosqichli himoya|Ikki bosqichli himoya]] yoqilgan foydalanuvchilar''': Ikki bosqichli himoya yoqilgan foydalanuvchilar ayrim brauzerlardan tizimga kira olmasligi mumkin. Bunday foydalanuvchilar [[Foydalanuvchi:Foydalanuvchi nomi (telefon)|Username (phone)]] yoki [[Foydalanuvchi:Foydalanuvchi nomi (mobil)|Username (mobile)]] kabi ikkinchi va ulangan hisob yaratishi mumkin.

* '''Belgilangan vazifalar uchun''': Muayyan vazifalarga ega bo‘lgan foydalanuvchilar, masalan, viki-rezidentlar yoki Vikimedia jamg‘armasi xodimlari o‘z vazifalari uchun maxsus hisoblarga ega bo‘lishlari mumkin. E’tibor bering, hisob vazifaning o‘ziga emas, balki shaxsga tegishli bo‘ladi va shunga ko‘ra nomlanishi lozim. Masalan, ''Foydalanuvchi:Foydalanuvchi nomi (Falon muzey viki-rezidenti)'' maqbul muqobil hisob sanaladi, ammo ''Foydalanuvchi:Falon muzey viki-rezidenti'' bunday emas, chunki nomda vazifa koʻrsatilgan xolos. Nomlar bir xil bo‘lishi shart emas, lekin hisoblar o‘zaro bog‘langan bo‘lishi kerak. Agar muharrir vazifani tark etsa, uning vazifa hisobi boshqa ishlatilmasligi kerak. Agar yangi foydalanuvchi bu vazifani o‘z zimmasiga olsa, u yangi hisob yaratishi shart.
* '''Taʼlim''': Oʻqituvchilar va talabalar [[Vikipediya:Uy vazifalari|uy vazifalari]] uchun asosiy hisoblariga ulanishi shart boʻlmagan alohida hisob yaratishga chorlanadilar. Hisob orqali faqat vazifada toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻliq boʻlgan sahifalarda tahrir qilish kerak.

Muqobil hisoblar haqida har doim foydalanuvchi sahifasida maʼlumot berilishi kerak (agar bunday qilish hisob yaratishdan koʻzlangan maqsadga zid boʻlmasa). Buning uchun {{tl|User alternative account}} yoki tegishli foydalanuvchi qutilaridan foydalanish mumkin.

=== Hisobdan chiqilgan holda tahrirlash ===
Hisobidan chiqilgan holda ensiklopediyani tahrirlaydigan shaxsga nisbatan hech qanday siyosat yoʻq. Bu holat koʻplab sabablarga koʻra sodir boʻladi. Jumladan, kirish seansining tugaganini payqamaslik, kompyuterlarni almashtirish, toʻgʻridan-toʻgʻri havoladan Vikipediya sahifasiga oʻtish va parollarni unutish. Hisobga kirmagan foydalanuvchilar boshqa foydalanuvchilarni aldashga urinmasligi kerak. Masalan, toʻgʻridan-toʻgʻri hisobingiz yoʻqligini aytish yoki ushbu siyosatda avvalroq koʻrsatilgan muqobil hisoblardan notoʻgʻri foydalanish uchun seansdan foydalanish. Maxfiyligini himoya qilish uchun hisobdan chiqish paytida tahrirlagan foydalanuvchilar hech qachon oʻz foydalanuvchi nomlarini viki ichidagi IP-manzillariga ulashlari shart emas.

Agar IP-manzildan tahrir qilgan foydalanuvchi aslida hisobidan chiqilgan holda nomaqbul tarzda tahrirlayotgan hisobli foydalanuvchi ekanidan shubhalansangiz, munozarasiga ushbu siyosat haqida bildirishnoma yuborishingiz mumkin ({{tl|subst:uw-login}} shu maqsadda mavjud). Agar xatti-harakat davom etsa, CheckUserga maxfiy ravishda murojaat qilishingiz va ularga dalillarni taqdim etishingiz kerak.

== Muqobil hisob bildirishnomasi ==
Agar bunday qilish qonuniy muqobil hisobga ega boʻlish maqsadida boʻlsa, muqobil hisoblardan foydalanadigan foydalanuvchilar hisoblar oʻrtasidagi havolalarni taqdim etishlari kerak. Havolalar quyidagi uchala koʻrinishda boʻlishi maqsadga muvofiq:
* Foydalanuvchi nomidagi oʻxshashliklar (masalan, [[User:Example|Example]] – [[User:Example public|Example public]] yoki [[User:Example bot|Example bot]] boʻlishi mumkin).
* Asosiy va qoʻshimcha hisob foydalanuvchi sahifalaridagi havolalar, maxsus yaratilgan foydalanuvchi qutisi andozalaridan foydalangan holda. Qoʻshimcha hisobni asosiy hisobga bogʻlash uchun asosiy hisobdan foydalanish kerak. Har qanday ikkilamchi hisoblarni {{tl|User alternative account|main account}} (asosiy hisobdan foydalanish uning haqiqiyligini koʻrsatadi), yoki agar hisob umumiy kompyuterlarda xavfsizlikni taʼminlash uchun ishlatilayotgan boʻlsa, {{tl|Public user}} bilan belgilang. Asosiy hisob {{tl|User alternative account name|OtherName|...|OtherName[n]}} bilan belgilanishi mumkin.
* Qoʻshimcha hisob imzosidagi havolalar: agar qoʻshimcha va asosiy hisoblarga havola boʻlmasa, qoʻshimcha hisobga havola bering va zarur boʻlsa, u yerda asosiy hisob orqali bogʻlanishni soʻrab, eslatma qoldiring yoki foydalanuvchining munozara sahifasini toʻgʻridan-toʻgʻri yoʻnaltiring.

Maxfiylik sabablariga koʻra bir nechta akkauntga ega boʻlgan foydalanuvchilar, agar ularning tahrirlarida tekshiruv eʼtiborini tortishi mumkin deb hisoblasalar, Arbitraj qoʻmitasiga xabar berishlari lozim. Bahsli mavzularni koʻp tahrir qiladigan foydalanuvchilar, yagona maqsadli hisoblarni yurituvchilar va administrator boʻlishni rejalashtirgan foydalanuvchilar, garchi ularning tahrirlash xatti-harakatlari muammoli boʻlmasa yoki ozgina muammoli boʻlsa ham, eʼtiborni jalb qiladigan foydalanuvchilar guruhiga kiradi. Shuni taʼkidlash joizki, bunday xabarnomalarni yuborish foydalanuvchini hech qanday tarzda himoya qilmaydi yoki unga ushbu qoidani boshqacha tarzda buzishga ruxsat bermaydi. Asosiy hisob va muqobil hisob oʻrtasidagi chegarani toʻgʻri saqlash toʻliq foydalanuvchining mas’uliyatidir. Agar bogʻliqlik aniqlansa, oldindan xabar berish „qamoqdan ozod qiluvchi karta“ boʻlib xizmat qilmaydi. Foydalanuvchilar, agar bogʻliqlik viki ichida aniqlansa, tekshiruvchilar yoki hakamlar uni yashirish uchun harakat qilishini kutmasliklari kerak. Tekshiruvchilar oshkor qilingan hisoblarni nazorat qilmaydilar. Bu ham toʻlaligicha foydalanuvchining zimmasida. Hisobdan voz kechgan va yangidan tahrirlayotgan foydalanuvchilar [[Vikipediya:Yangidan boshlash|toza boshlash siyosatiga]] rioya qilishi shart.

== Mitpappet ==
{{See also|Vikipediya:Ovoz ovchiligi}}
{{Qisqacha|Vikipediyaga kelish va bahsda sizning tomoningizni qoʻllab-quvvatlash uchun doʻstlaringiz, oila aʼzolaringiz yoki siz bilan hamfikr boʻlgan odamlarni jalb qilmang. Agar munozara sizning ovozingizni eʼtiborsiz qoldirayotganini his qilsangiz, hotirjamlikni saqlang va boshqa vikipediyachilardan izohlar soʻrang yoki nizolarni hal qilishga harakat qiling. Bular yaxshi sinalgan jarayonlar boʻlib, bir yoʻnalishga yon bosish muammosidan qochish uchun moʻljallangan.}}

Vikipediyadagi shov-shuvli bahslar koʻpincha yangi foydalanuvchilarni jalb qiladi. Baʼzi odamlar bahsga hamfikr foydalanuvchilarni jalb qilish orqali oʻz maqsadlarini ilgari surishlari mumkin, jumladan, vikidan tashqari yordamni jalb qilish orqali. Ushbu foydalanuvchilar baʼzan Internetdan foydalanish odatiga koʻra jonli qoʻgʻirchoqlar (mitpappet) deb ataladi. Vikipediya, yangi foydalanuvchilar uchun vijdonli boʻlishni talab qiladi. Vikipediyada yangi hisoblar yoki foydalanuvchilarni faol jalb qilish yoki Vikipediyadagi qarorlarga taʼsir qilish uchun hisob yaratish, anonim ravishda tahrirlash uchun odamlarni (vikida yoki undan tashqarida) yollash taqiqlanadi. Xuddi shu kontekstda boshqa foydalanuvchi bilan bir xil xatti-harakatlarni amalga oshiradigan va faqat shu maqsadda Vikipediyani tahrirlayotganga oʻxshaydigan yangi foydalanuvchi oʻz xatti-harakatlariga qoʻshilgan foydalanuvchiga nisbatan choralariga qoʻllaniladi. Vikipediyada doimiy ravishda mustaqil fikr yuritmagan, aynan bir yoki bir nechta foydalanuvchiga yon bosadigan foydalanuvchilarga nisbatan taqiqlar qoʻllaniladi.

Vikipediyada bir maqsadli foydalanuvchilar oqimining salbiy taʼsirini kamaytirish uchun quyidagi choralar mavjud:
* Bahs va munozaralarda yakdil qaror ovozlar soniga emas, balki foydalanuvchilar tomonidan bildirilgan qoida va siyosatga oid fikrlarga asoslanishi lozim.
* Ovoz berish yoki shunga oʻxshash munozaralarda yangi foydalanuvchilarning fikri eʼtiborga olinmasligi yoki ularga sezilarli darajada kamroq ahamiyat berilishi mumkin, ayniqsa ularning koʻpchiligi bir xil fikrni bildirsa. Ularning izohlariga muhokamadan tashqari kam yoki umuman tahrir qilmaganligi haqida eslatma ilova qilinishi mumkin.
* 2005-yilda Arbitraj qoʻmitasi quyidagi qarorni qabul qilgan: „nizolarni hal qilishda, agar biror tomon qoʻgʻirchoq hisoblar bilan bitta foydalanuvchi yoki oʻxshash tahrirlash uslubiga ega bir nechta foydalanuvchi ekanligi aniq boʻlsa, ular qoʻgʻirchoq hisoblar bilan bitta foydalanuvchi sifatida qaralishi mumkin.“
„Jonli qoʻgʻirchoq“ atamasi baʼzilar tomonidan haqoratli deb qabul qilinishi mumkin. Shuning uchun uni [[Vikipediya:Muloyimlik|muloyimlik]] qoidalariga muvofiq ehtiyotkorlik bilan qoʻllash lozim. Kimnidir toʻgʻridan-toʻgʻri „jonli qoʻgʻirchoq“ deb ayblash samarasiz boʻlishi mumkin va bu koʻpincha bahsni yanada keskinlashtiradi.

== Ulashilgan IP-manzil ==
Agar ikki va undan ortiq roʻyxatdan oʻtgan foydalanuvchilar bir xil kompyuter yoki tarmoqqa ulansa, ularning hisoblari CheckUser tomonidan bir kishi sifatida gumonlanishi mumkin. Ularga oʻz foydalanuvchi sahifalarida bunday holatlarni koʻrsatish tavsiya etiladi. Shunda ular qoʻgʻirchoqbozlikda gumonlanmaydilar. Buning uchun maxsus foydalanuvchi qutisi mavjud: {{tl|User shared IP address}}.

Shu bilan bir qatorda, foydalanuvchi Arbitraj qoʻmitasiga elektron pochta orqali ushbu holatni maʼlum qilishi mumkin. Foydalanuvchi sahifangizda „Men IP’ni boshqa foydalanuvchi bilan ulashaman, qoʻshimcha maʼlumot olish uchun Arbitraj qoʻmitasi bilan bogʻlaning“ degan noaniq eslatma yaxshi fikr boʻlishi mumkin. Shuni ham yodda tutingki, bularning hech biri qoʻgʻirchoqbozlik uchun kart-blansh emas.

Yaqindan bir-birini tanigan foydalanuvchilar, agar ular bir xil maqsadlarda tahrir qilsalar, bitta foydalanuvchi deb hisoblanishi mumkin. Bir xil maqolalarni tahrirlashda, bir xil hamjamiyat muhokamasida ishtirok etishda yoki har qanday turdagi bahsda bir-birini qoʻllab-quvvatlashda, yaqin aloqador hisoblar aloqani oshkor qilishi va xuddi bitta hisob boʻlgani kabi tahrirlash urushi kabi tegishli siyosatlarga rioya qilishi kerak. Agar ular bogʻliqlikni oshkor qilishni istamasalar, bir xil sohalarda, xususan, munozarali mavzularda tahrir qilishdan qochishlari kerak.

== Shubhali qoʻgʻirchoqlar boʻyicha choralar ==
=== Qoʻgʻirchoq tekshiruvlari ===
[[Vikipediya:Qoʻgʻirchoq belgilari]] inshosida bir hisob qoʻgʻirchoq boʻlishi mumkin boʻlgan baʼzi alomatlar keltirilgan. Agar kimdir qoʻgʻirchoq hosob yoki jonli qoʻgʻirchoqdan foydalanayotganiga ishonch hosil qilsangiz, [[Vikipediya:Foydalanuvchilarni tekshirish]] sahifasida hisobot yaratishingiz lozim. Shubhali qoʻgʻirchoq haqida xabar berishda, shaxsiy maʼlumotlarni oshkor qilishda [[Vikipediya:Foydalanuvchilarni taʼqib qilmang]] qoidalariga qatʼiy rioya qilishingiz shart. Faqat hisoblar tekshirishga arziydigan, yetarli dalillar mavjud boʻlgandagina amalga oshirilishi lozim.

== Foydalanuvchilarni tekshirish ==
{{Shuningdek qarang|Vikipediya:Foydalanuvchilarni tekshirish}}
Foydalanuvchilarni tekshirish huquqiga ega boʻlgan tahrirchilar qaysi IP-manzillar qaysi foydalanuvchi hisoblari bilan bogʻliqligini koʻrish uchun server jurnalini tekshirishlari mumkin. Foydalanuvchilarni tekshirish vositasi ikki hisob oʻrtasida aloqa yoʻqligini aniq tasdiqlay olmaydi. U faqat tekshiruv paytida texnik bogʻlanish mavjudligini koʻrsatishi mumkin. [[Vikimedia Jamgʻarmasi|Vikimedia Jamgʻarmasining]] [[wikimedia:Privacy policy|maxfiylik]] va [[meta:CheckUser policy|foydalanuvchilarni tekshirish]] siyosatlariga muvofiq, tekshiruvlar faqat asosli sabablarga koʻra oʻtkaziladi. Ushbu qoidalardagi istisnolarga rioya qilgan holda, natijalar shaxsiy maʼlumotlarni oshkor qilmaslikka qaratilgan tarzda xabar qilinadi. Ayniqsa, „baliq ovlash“ – yaʼni, muayyan foydalanuvchi hisobiga oid asosli sababsiz foydalanuvchilarni tekshirish vositalaridan foydalanish qatʼiyan man etiladi.

== Chetlashtirish siyosati ==
{{See also|Vikipediya:Chetlashtirish qoidalari}}
Agar shaxs qoʻgʻirchoqdan foydalanayotgani aniqlansa, qoʻgʻirchoq hisob(lar)ini chetlashtirish kerak. Asosiy hisob administratorning xohishiga koʻra chetlashtirilishi mumkin. Qoʻgʻirchoqbozlik uchun ishlatiladigan IP manzillar bloklanishi mumkin.

== Butunlay chetlashtirish ==
Foydalanuvchilarni tekshiruvchi tomonidan har qanday sababga koʻra faol boʻlgan dastlabki chetlashtirishdan keyin kamida ikki marta qoʻgʻirchoqbozlik bilan shugʻullanganligi tasdiqlangan foydalanuvchilarni Vikimedia hamjamiyati loyihalaridan butunlay chetlashtiriladi.

== Murojaatlar uchun yaratilgan hisoblar roʻyxati ==
* ''Ichki elektron pochtalar bilan oson bogʻlanish imkonini beruvchi, tahrir bilan shugʻullanmaydigan hisoblar:''
** [[User:Arbitration Committee]]
** [[User:Emergency]]
** [[User:Oversight]]
** [[User:Wikipedia Information Team]]
** [[User:The Signpost]]
* [[:en:Category:Wikipedia contact role accounts|Boshqa hisoblar]]

== Havolalar ==
{{Commons turkum|Sockpuppeteers}}
* [[MeatBall:SockPuppet]]
{{Vikipediyaning qoida va koʻrsatmalari}}
[[Turkum:Vikipediya:Qoidalar]]</text>
      <sha1>0hdacsmvtdtiqvvn6ipjqcewt5jpmf5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Tahrirlar soniga koʻra botlar roʻyxati</title>
    <ns>4</ns>
    <id>712592</id>
    <revision>
      <id>5974098</id>
      <parentid>5973432</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:02:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>17813</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Maʼlumotlar yangilandi</comment>
      <origin>5974098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11157" sha1="mq6gmronrdy3pl3z5orz60ctzzsygow" xml:space="preserve">{{/begin|200}}
|-
| 1 || [[User:MalikxanBot|MalikxanBot]] || [[Special:Contributions/MalikxanBot|{{formatnum:788497}}]]
|-
| 2 || [[User:ProgrammerBot|ProgrammerBot]] || [[Special:Contributions/ProgrammerBot|{{formatnum:679528}}]]
|-
| 3 || [[User:DastyorBot|DastyorBot]] || [[Special:Contributions/DastyorBot|{{formatnum:516159}}]]
|-
| 4 || [[User:Ximik1991Bot|Ximik1991Bot]] || [[Special:Contributions/Ximik1991Bot|{{formatnum:197605}}]]
|-
| 5 || [[User:CoderSIBot|CoderSIBot]] || [[Special:Contributions/CoderSIBot|{{formatnum:187765}}]]
|-
| 6 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:139921}}]]
|-
| 7 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:109786}}]]
|-
| 8 || [[User:MerlIwBot|MerlIwBot]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:91745}}]]
|-
| 9 || [[User:TXiKiBoT|TXiKiBoT]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:80410}}]]
|-
| 10 || [[User:Escarbot|Escarbot]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:69842}}]]
|-
| 11 || [[User:Legobot|Legobot]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:67152}}]]
|-
| 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:44016}}]]
|-
| 13 || [[User:Addbot|Addbot]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:28914}}]]
|-
| 14 || [[User:SieBot|SieBot]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:28363}}]]
|-
| 15 || [[User:YFdyh-bot|YFdyh-bot]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:27350}}]]
|-
| 16 || [[User:OchilovBot|OchilovBot]] || [[Special:Contributions/OchilovBot|{{formatnum:23928}}]]
|-
| 17 || [[User:VolkovBot|VolkovBot]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:19249}}]]
|-
| 18 || [[User:ArthurBot|ArthurBot]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:18710}}]]
|-
| 19 || [[User:Luckas-bot|Luckas-bot]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:16696}}]]
|-
| 20 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:11085}}]]
|-
| 21 || [[User:Uzgen bot|Uzgen bot]] || [[Special:Contributions/Uzgen bot|{{formatnum:10709}}]]
|-
| 22 || [[User:ZéroBot|ZéroBot]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:10554}}]]
|-
| 23 || [[User:WikitanvirBot|WikitanvirBot]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:10294}}]]
|-
| 24 || [[User:JAnDbot|JAnDbot]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:10206}}]]
|-
| 25 || [[User:Thijs!bot|Thijs!bot]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:9691}}]]
|-
| 26 || [[User:MelancholieBot|MelancholieBot]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:8873}}]]
|-
| 27 || [[User:RedBot|RedBot]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:8357}}]]
|-
| 28 || [[User:タチコマ robot|タチコマ robot]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:8161}}]]
|-
| 29 || [[User:Acebot|Acebot]] || [[Special:Contributions/Acebot|{{formatnum:6989}}]]
|-
| 30 || [[User:EdgarsBot|EdgarsBot]] || [[Special:Contributions/EdgarsBot|{{formatnum:6807}}]]
|-
| 31 || [[User:KLBot2|KLBot2]] || [[Special:Contributions/KLBot2|{{formatnum:6601}}]]
|-
| 32 || [[User:Makecat-bot|Makecat-bot]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:6542}}]]
|-
| 33 || [[User:AlleborgoBot|AlleborgoBot]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:5802}}]]
|-
| 34 || [[User:MBHbot|MBHbot]] || [[Special:Contributions/MBHbot|{{formatnum:5359}}]]
|-
| 35 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:4974}}]]
|-
| 36 || [[User:LaaknorBot|LaaknorBot]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:4667}}]]
|-
| 37 || [[User:Vagobot|Vagobot]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:4451}}]]
|-
| 38 || [[User:IluvatarBot|IluvatarBot]] || [[Special:Contributions/IluvatarBot|{{formatnum:4449}}]]
|-
| 39 || [[User:Loveless|Loveless]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:4445}}]]
|-
| 40 || [[User:Zorrobot|Zorrobot]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:4173}}]]
|-
| 41 || [[User:JackieBot|JackieBot]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:4132}}]]
|-
| 42 || [[User:KamikazeBot|KamikazeBot]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:3687}}]]
|-
| 43 || [[User:FoxBot|FoxBot]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:3658}}]]
|-
| 44 || [[User:CarsracBot|CarsracBot]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:3570}}]]
|-
| 45 || [[User:Ptbotgourou|Ptbotgourou]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:3390}}]]
|-
| 46 || [[User:BotMultichill|BotMultichill]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:3244}}]]
|-
| 47 || [[User:Alexbot|Alexbot]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:3100}}]]
|-
| 48 || [[User:HRoestBot|HRoestBot]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:2983}}]]
|-
| 49 || [[User:TjBot|TjBot]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:2650}}]]
|-
| 50 || [[User:Purbo T|Purbo T]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:2576}}]]
|-
| 51 || [[User:PipepBot|PipepBot]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:2201}}]]
|-
| 52 || [[User:JYBot|JYBot]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:2189}}]]
|-
| 53 || [[User:DragonBot|DragonBot]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:2081}}]]
|-
| 54 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:2042}}]]
|-
| 55 || [[User:Darkicebot|Darkicebot]] || [[Special:Contributions/Darkicebot|{{formatnum:1852}}]]
|-
| 56 || [[User:Idioma-bot|Idioma-bot]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:1848}}]]
|-
| 57 || [[User:MastiBot|MastiBot]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:1725}}]]
|-
| 58 || [[User:Dinamik-bot|Dinamik-bot]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:1716}}]]
|-
| 59 || [[User:Rubinbot|Rubinbot]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:1590}}]]
|-
| 60 || [[User:Ripchip Bot|Ripchip Bot]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:1537}}]]
|-
| 61 || [[User:Mjbmrbot|Mjbmrbot]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:1451}}]]
|-
| 62 || [[User:Amirobot|Amirobot]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:1434}}]]
|-
| 63 || [[User:IanraBot|IanraBot]] || [[Special:Contributions/IanraBot|{{formatnum:1365}}]]
|-
| 64 || [[User:Rezabot|Rezabot]] || [[Special:Contributions/Rezabot|{{formatnum:1358}}]]
|-
| 65 || [[User:Synthebot|Synthebot]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:1316}}]]
|-
| 66 || [[User:AvicBot|AvicBot]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:1257}}]]
|-
| 67 || [[User:GhalyBot|GhalyBot]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:1239}}]]
|-
| 68 || [[User:Movses-bot|Movses-bot]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:1187}}]]
|-
| 69 || [[User:HerculeBot|HerculeBot]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:1068}}]]
|-
| 70 || [[User:Robbot|Robbot]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:1022}}]]
|-
| 71 || [[User:D'ohBot|D'ohBot]] || [[Special:Contributions/D'ohBot|{{formatnum:1005}}]]
|-
| 72 || [[User:YiFeiBot|YiFeiBot]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:995}}]]
|-
| 73 || [[User:SilvonenBot|SilvonenBot]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:977}}]]
|-
| 74 || [[User:MystBot|MystBot]] || [[Special:Contributions/MystBot|{{formatnum:972}}]]
|-
| 75 || [[User:TinucherianBot II|TinucherianBot II]] || [[Special:Contributions/TinucherianBot II|{{formatnum:953}}]]
|-
| 76 || [[User:Jotterbot|Jotterbot]] || [[Special:Contributions/Jotterbot|{{formatnum:892}}]]
|-
| 77 || [[User:AvocatoBot|AvocatoBot]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:881}}]]
|-
| 78 || [[User:StigBot|StigBot]] || [[Special:Contributions/StigBot|{{formatnum:804}}]]
|-
| 79 || [[User:Almabot|Almabot]] || [[Special:Contributions/Almabot|{{formatnum:801}}]]
|-
| 80 || [[User:SassoBot|SassoBot]] || [[Special:Contributions/SassoBot|{{formatnum:790}}]]
|-
| 81 || [[User:Justincheng12345-bot|Justincheng12345-bot]] || [[Special:Contributions/Justincheng12345-bot|{{formatnum:761}}]]
|-
| 82 || [[User:HiW-Bot|HiW-Bot]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:722}}]]
|-
| 83 || [[User:Gerakibot|Gerakibot]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:587}}]]
|-
| 84 || [[User:YaxshiBot|YaxshiBot]] || [[Special:Contributions/YaxshiBot|{{formatnum:577}}]]
|-
| 85 || [[User:SpBot|SpBot]] || [[Special:Contributions/SpBot|{{formatnum:542}}]]
|-
| 86 || [[User:TechBot|TechBot]] || [[Special:Contributions/TechBot|{{formatnum:541}}]]
|-
| 87 || [[User:DarafshBot|DarafshBot]] || [[Special:Contributions/DarafshBot|{{formatnum:541}}]]
|-
| 88 || [[User:Byrialbot|Byrialbot]] || [[Special:Contributions/Byrialbot|{{formatnum:488}}]]
|-
| 89 || [[User:PixelBot|PixelBot]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:433}}]]
|-
| 90 || [[User:DSisyphBot|DSisyphBot]] || [[Special:Contributions/DSisyphBot|{{formatnum:406}}]]
|-
| 91 || [[User:CasualBot|CasualBot]] || [[Special:Contributions/CasualBot|{{formatnum:403}}]]
|-
| 92 || [[User:Chobot|Chobot]] || [[Special:Contributions/Chobot|{{formatnum:366}}]]
|-
| 93 || [[User:CocuBot|CocuBot]] || [[Special:Contributions/CocuBot|{{formatnum:364}}]]
|-
| 94 || [[User:JhsBot|JhsBot]] || [[Special:Contributions/JhsBot|{{formatnum:335}}]]
|-
| 95 || [[User:Memty Bot|Memty Bot]] || [[Special:Contributions/Memty Bot|{{formatnum:327}}]]
|-
| 96 || [[User:AlnoktaBOT|AlnoktaBOT]] || [[Special:Contributions/AlnoktaBOT|{{formatnum:316}}]]
|-
| 97 || [[User:Louperibot|Louperibot]] || [[Special:Contributions/Louperibot|{{formatnum:297}}]]
|-
| 98 || [[User:Nallimbot|Nallimbot]] || [[Special:Contributions/Nallimbot|{{formatnum:291}}]]
|-
| 99 || [[User:AZatBot~uzwiki|AZatBot~uzwiki]] || [[Special:Contributions/AZatBot~uzwiki|{{formatnum:285}}]]
|-
| 100 || [[User:DixonDBot|DixonDBot]] || [[Special:Contributions/DixonDBot|{{formatnum:201}}]]
|-
| 101 || [[User:MahdiBot|MahdiBot]] || [[Special:Contributions/MahdiBot|{{formatnum:199}}]]
|-
| 102 || [[User:Sz-iwbot|Sz-iwbot]] || [[Special:Contributions/Sz-iwbot|{{formatnum:169}}]]
|-
| 103 || [[User:DirlBot|DirlBot]] || [[Special:Contributions/DirlBot|{{formatnum:116}}]]
|-
| 104 || [[User:Obersachsebot|Obersachsebot]] || [[Special:Contributions/Obersachsebot|{{formatnum:114}}]]
|-
| 105 || [[User:NobelBot|NobelBot]] || [[Special:Contributions/NobelBot|{{formatnum:96}}]]
|-
| 106 || [[User:SantoshBot|SantoshBot]] || [[Special:Contributions/SantoshBot|{{formatnum:92}}]]
|-
| 107 || [[User:AmphBot|AmphBot]] || [[Special:Contributions/AmphBot|{{formatnum:79}}]]
|-
| 108 || [[User:Muro Bot|Muro Bot]] || [[Special:Contributions/Muro Bot|{{formatnum:75}}]]
|-
| 109 || [[User:DennyBot|DennyBot]] || [[Special:Contributions/DennyBot|{{formatnum:74}}]]
|-
| 110 || [[User:Dexbot|Dexbot]] || [[Special:Contributions/Dexbot|{{formatnum:74}}]]
|-
| 111 || [[User:WikimediaNotifier|WikimediaNotifier]] || [[Special:Contributions/WikimediaNotifier|{{formatnum:73}}]]
|-
| 112 || [[User:Zwobot|Zwobot]] || [[Special:Contributions/Zwobot|{{formatnum:61}}]]
|-
| 113 || [[User:TohaomgBot|TohaomgBot]] || [[Special:Contributions/TohaomgBot|{{formatnum:58}}]]
{{/end}}</text>
      <sha1>mq6gmronrdy3pl3z5orz60ctzzsygow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Faol foydalanuvchilar reytingi</title>
    <ns>4</ns>
    <id>712595</id>
    <revision>
      <id>5974097</id>
      <parentid>5973496</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:02:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>17813</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Maʼlumotlar yangilandi</comment>
      <origin>5974097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28467" sha1="t540cpwwwm8735g2msfyp81w6utp94h" xml:space="preserve">{{/begin|200}}
|-
| 1 || [[User:KWiki78|KWiki78]] || [[Special:Contributions/KWiki78|{{formatnum:501}}]] || {{Permissions|KWiki78}}
|-
| 2 || [[User:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] || [[Special:Contributions/Janob Mirzaolim|{{formatnum:377}}]] || {{Permissions|Janob Mirzaolim}}
|-
| 3 || [[User:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] || [[Special:Contributions/Ahror Akramovich|{{formatnum:343}}]] || {{Permissions|Ahror Akramovich}}
|-
| 4 || [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] || [[Special:Contributions/Abdufattohov Ibrohimjon|{{formatnum:307}}]] || {{Permissions|Abdufattohov Ibrohimjon}}
|-
| 5 || [[User:Doctormeee|Doctormeee]] || [[Special:Contributions/Doctormeee|{{formatnum:192}}]] || {{Permissions|Doctormeee}}
|-
| 6 || [[User:Panpanchik|Panpanchik]] || [[Special:Contributions/Panpanchik|{{formatnum:160}}]] || {{Permissions|Panpanchik}}
|-
| 7 || [[User:Divandagi ekspert|Divandagi ekspert]] || [[Special:Contributions/Divandagi ekspert|{{formatnum:114}}]] || {{Permissions|Divandagi ekspert}}
|-
| 8 || [[User:Sitora Oblakulova|Sitora Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Sitora Oblakulova|{{formatnum:84}}]] || {{Permissions|Sitora Oblakulova}}
|-
| 9 || [[User:AnvarxonM|AnvarxonM]] || [[Special:Contributions/AnvarxonM|{{formatnum:83}}]] || {{Permissions|AnvarxonM}}
|-
| 10 || [[User:Humoyun Qodirov|Humoyun Qodirov]] || [[Special:Contributions/Humoyun Qodirov|{{formatnum:58}}]] || {{Permissions|Humoyun Qodirov}}
|-
| 11 || [[User:Oblakulova|Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Oblakulova|{{formatnum:42}}]] || {{Permissions|Oblakulova}}
|-
| 12 || [[User:Umarxon III|Umarxon III]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:37}}]] || {{Permissions|Umarxon III}}
|-
| 13 || [[User:Tilkobles|Tilkobles]] || [[Special:Contributions/Tilkobles|{{formatnum:36}}]] || {{Permissions|Tilkobles}}
|-
| 14 || [[User:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] || [[Special:Contributions/Mirishkorlik|{{formatnum:32}}]] || {{Permissions|Mirishkorlik}}
|-
| 15 || [[User:Gulzoda Abduhalilova|Gulzoda Abduhalilova]] || [[Special:Contributions/Gulzoda Abduhalilova|{{formatnum:31}}]] || {{Permissions|Gulzoda Abduhalilova}}
|-
| 16 || [[User:BilimNuri|BilimNuri]] || [[Special:Contributions/BilimNuri|{{formatnum:31}}]] || {{Permissions|BilimNuri}}
|-
| 17 || [[User:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] || [[Special:Contributions/Xumoshox Ismoilova|{{formatnum:29}}]] || {{Permissions|Xumoshox Ismoilova}}
|-
| 18 || [[User:Shaxriyor Abdujalilov|Shaxriyor Abdujalilov]] || [[Special:Contributions/Shaxriyor Abdujalilov|{{formatnum:29}}]] || {{Permissions|Shaxriyor Abdujalilov}}
|-
| 19 || [[User:Malikov Saidahmad Sa'dulla o'g'li|Malikov Saidahmad Sa'dulla o'g'li]] || [[Special:Contributions/Malikov Saidahmad Sa'dulla o'g'li|{{formatnum:28}}]] || {{Permissions|Malikov Saidahmad Sa'dulla o'g'li}}
|-
| 20 || [[User:Milenioscuro|Milenioscuro]] || [[Special:Contributions/Milenioscuro|{{formatnum:25}}]] || {{Permissions|Milenioscuro}}
|-
| 21 || [[User:Bakhrom Sidikov|Bakhrom Sidikov]] || [[Special:Contributions/Bakhrom Sidikov|{{formatnum:23}}]] || {{Permissions|Bakhrom Sidikov}}
|-
| 22 || [[User:Wikisızar|Wikisızar]] || [[Special:Contributions/Wikisızar|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|Wikisızar}}
|-
| 23 || [[User:Fayzullayevvv|Fayzullayevvv]] || [[Special:Contributions/Fayzullayevvv|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|Fayzullayevvv}}
|-
| 24 || [[User:Muxriddin Azimov|Muxriddin Azimov]] || [[Special:Contributions/Muxriddin Azimov|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Muxriddin Azimov}}
|-
| 25 || [[User:Samandar20|Samandar20]] || [[Special:Contributions/Samandar20|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Samandar20}}
|-
| 26 || [[User:Usmonov Gayrat|Usmonov Gayrat]] || [[Special:Contributions/Usmonov Gayrat|{{formatnum:9}}]] || {{Permissions|Usmonov Gayrat}}
|-
| 27 || [[User:IlhomjonM005|IlhomjonM005]] || [[Special:Contributions/IlhomjonM005|{{formatnum:8}}]] || {{Permissions|IlhomjonM005}}
|-
| 28 || [[User:Abdullakkk|Abdullakkk]] || [[Special:Contributions/Abdullakkk|{{formatnum:7}}]] || {{Permissions|Abdullakkk}}
|-
| 29 || [[User:Javoxir Yorqulov|Javoxir Yorqulov]] || [[Special:Contributions/Javoxir Yorqulov|{{formatnum:6}}]] || {{Permissions|Javoxir Yorqulov}}
|-
| 30 || [[User:Vol71193|Vol71193]] || [[Special:Contributions/Vol71193|{{formatnum:6}}]] || {{Permissions|Vol71193}}
|-
| 31 || [[User:~2026-14879-99|~2026-14879-99]] || [[Special:Contributions/~2026-14879-99|{{formatnum:6}}]] || {{Permissions|~2026-14879-99}}
|-
| 32 || [[User:Djurabekova|Djurabekova]] || [[Special:Contributions/Djurabekova|{{formatnum:6}}]] || {{Permissions|Djurabekova}}
|-
| 33 || [[User:~2026-20267-07|~2026-20267-07]] || [[Special:Contributions/~2026-20267-07|{{formatnum:6}}]] || {{Permissions|~2026-20267-07}}
|-
| 34 || [[User:~2026-19681-52|~2026-19681-52]] || [[Special:Contributions/~2026-19681-52|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|~2026-19681-52}}
|-
| 35 || [[User:Sardorsheykh|Sardorsheykh]] || [[Special:Contributions/Sardorsheykh|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|Sardorsheykh}}
|-
| 36 || [[User:7Devona|7Devona]] || [[Special:Contributions/7Devona|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|7Devona}}
|-
| 37 || [[User:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] || [[Special:Contributions/Artemev Nikolay|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|Artemev Nikolay}}
|-
| 38 || [[User:Mkhng|Mkhng]] || [[Special:Contributions/Mkhng|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|Mkhng}}
|-
| 39 || [[User:Amhmr|Amhmr]] || [[Special:Contributions/Amhmr|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Amhmr}}
|-
| 40 || [[User:Aziz zairovich|Aziz zairovich]] || [[Special:Contributions/Aziz zairovich|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Aziz zairovich}}
|-
| 41 || [[User:Shuhratovnaa|Shuhratovnaa]] || [[Special:Contributions/Shuhratovnaa|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Shuhratovnaa}}
|-
| 42 || [[User:~2026-20283-28|~2026-20283-28]] || [[Special:Contributions/~2026-20283-28|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|~2026-20283-28}}
|-
| 43 || [[User:Omonovas|Omonovas]] || [[Special:Contributions/Omonovas|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Omonovas}}
|-
| 44 || [[User:~2026-20158-92|~2026-20158-92]] || [[Special:Contributions/~2026-20158-92|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|~2026-20158-92}}
|-
| 45 || [[User:ROCKY|ROCKY]] || [[Special:Contributions/ROCKY|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|ROCKY}}
|-
| 46 || [[User:Tolibjon Ergashev|Tolibjon Ergashev]] || [[Special:Contributions/Tolibjon Ergashev|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Tolibjon Ergashev}}
|-
| 47 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 48 || [[User:Дилдора Тажибоева|Дилдора Тажибоева]] || [[Special:Contributions/Дилдора Тажибоева|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Дилдора Тажибоева}}
|-
| 49 || [[User:Uzsport|Uzsport]] || [[Special:Contributions/Uzsport|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Uzsport}}
|-
| 50 || [[User:Malikxan|Malikxan]] || [[Special:Contributions/Malikxan|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Malikxan}}
|-
| 51 || [[User:MinaUktamova|MinaUktamova]] || [[Special:Contributions/MinaUktamova|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|MinaUktamova}}
|-
| 52 || [[User:~2026-19624-89|~2026-19624-89]] || [[Special:Contributions/~2026-19624-89|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-19624-89}}
|-
| 53 || [[User:Bolbekov Azamat|Bolbekov Azamat]] || [[Special:Contributions/Bolbekov Azamat|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Bolbekov Azamat}}
|-
| 54 || [[User:MonAx|MonAx]] || [[Special:Contributions/MonAx|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|MonAx}}
|-
| 55 || [[User:~2026-20282-57|~2026-20282-57]] || [[Special:Contributions/~2026-20282-57|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-20282-57}}
|-
| 56 || [[User:~2026-19973-81|~2026-19973-81]] || [[Special:Contributions/~2026-19973-81|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-19973-81}}
|-
| 57 || [[User:~2026-19426-05|~2026-19426-05]] || [[Special:Contributions/~2026-19426-05|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-19426-05}}
|-
| 58 || [[User:~2026-20673-52|~2026-20673-52]] || [[Special:Contributions/~2026-20673-52|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-20673-52}}
|-
| 59 || [[User:~2026-19419-22|~2026-19419-22]] || [[Special:Contributions/~2026-19419-22|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-19419-22}}
|-
| 60 || [[User:Bekipediya|Bekipediya]] || [[Special:Contributions/Bekipediya|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Bekipediya}}
|-
| 61 || [[User:~2026-19321-25|~2026-19321-25]] || [[Special:Contributions/~2026-19321-25|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-19321-25}}
|-
| 62 || [[User:Zafer|Zafer]] || [[Special:Contributions/Zafer|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Zafer}}
|-
| 63 || [[User:Borhan|Borhan]] || [[Special:Contributions/Borhan|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Borhan}}
|-
| 64 || [[User:~2026-20448-42|~2026-20448-42]] || [[Special:Contributions/~2026-20448-42|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-20448-42}}
|-
| 65 || [[User:KiranBOT|KiranBOT]] || [[Special:Contributions/KiranBOT|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|KiranBOT}}
|-
| 66 || [[User:Tshoxruz 07|Tshoxruz 07]] || [[Special:Contributions/Tshoxruz 07|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Tshoxruz 07}}
|-
| 67 || [[User:~2026-20137-77|~2026-20137-77]] || [[Special:Contributions/~2026-20137-77|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-20137-77}}
|-
| 68 || [[User:DreamRimmer|DreamRimmer]] || [[Special:Contributions/DreamRimmer|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|DreamRimmer}}
|-
| 69 || [[User:~2026-20362-00|~2026-20362-00]] || [[Special:Contributions/~2026-20362-00|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-20362-00}}
|-
| 70 || [[User:Maxamadjonova Muslima|Maxamadjonova Muslima]] || [[Special:Contributions/Maxamadjonova Muslima|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Maxamadjonova Muslima}}
|-
| 71 || [[User:MinhVN1863|MinhVN1863]] || [[Special:Contributions/MinhVN1863|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|MinhVN1863}}
|-
| 72 || [[User:~2026-19808-36|~2026-19808-36]] || [[Special:Contributions/~2026-19808-36|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-19808-36}}
|-
| 73 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Ziv}}
|-
| 74 || [[User:~2026-19879-48|~2026-19879-48]] || [[Special:Contributions/~2026-19879-48|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-19879-48}}
|-
| 75 || [[User:Erkinjonov Bobur Mirzo|Erkinjonov Bobur Mirzo]] || [[Special:Contributions/Erkinjonov Bobur Mirzo|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Erkinjonov Bobur Mirzo}}
|-
| 76 || [[User:~2026-20291-83|~2026-20291-83]] || [[Special:Contributions/~2026-20291-83|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-20291-83}}
|-
| 77 || [[User:Buminkhagan|Buminkhagan]] || [[Special:Contributions/Buminkhagan|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Buminkhagan}}
|-
| 78 || [[User:~2026-19969-91|~2026-19969-91]] || [[Special:Contributions/~2026-19969-91|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-19969-91}}
|-
| 79 || [[User:Quinlan83|Quinlan83]] || [[Special:Contributions/Quinlan83|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Quinlan83}}
|-
| 80 || [[User:Juan Emilio Prades Bel|Juan Emilio Prades Bel]] || [[Special:Contributions/Juan Emilio Prades Bel|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Juan Emilio Prades Bel}}
|-
| 81 || [[User:NDG|NDG]] || [[Special:Contributions/NDG|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|NDG}}
|-
| 82 || [[User:Stephan1000000|Stephan1000000]] || [[Special:Contributions/Stephan1000000|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Stephan1000000}}
|-
| 83 || [[User:~2026-20006-36|~2026-20006-36]] || [[Special:Contributions/~2026-20006-36|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-20006-36}}
|-
| 84 || [[User:~2026-20084-11|~2026-20084-11]] || [[Special:Contributions/~2026-20084-11|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-20084-11}}
|-
| 85 || [[User:AzamatAzizvich|AzamatAzizvich]] || [[Special:Contributions/AzamatAzizvich|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|AzamatAzizvich}}
|-
| 86 || [[User:Sevaraerkinova|Sevaraerkinova]] || [[Special:Contributions/Sevaraerkinova|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Sevaraerkinova}}
|-
| 87 || [[User:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] || [[Special:Contributions/MrKrasav4ik|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|MrKrasav4ik}}
|-
| 88 || [[User:~2026-20097-66|~2026-20097-66]] || [[Special:Contributions/~2026-20097-66|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-20097-66}}
|-
| 89 || [[User:~2026-19698-36|~2026-19698-36]] || [[Special:Contributions/~2026-19698-36|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-19698-36}}
|-
| 90 || [[User:Jaloliddin Po'latov|Jaloliddin Po'latov]] || [[Special:Contributions/Jaloliddin Po'latov|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Jaloliddin Po'latov}}
|-
| 91 || [[User:~2026-19371-26|~2026-19371-26]] || [[Special:Contributions/~2026-19371-26|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-19371-26}}
|-
| 92 || [[User:~2026-19535-02|~2026-19535-02]] || [[Special:Contributions/~2026-19535-02|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-19535-02}}
|-
| 93 || [[User:~2026-19619-47|~2026-19619-47]] || [[Special:Contributions/~2026-19619-47|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-19619-47}}
|-
| 94 || [[User:~2026-19560-20|~2026-19560-20]] || [[Special:Contributions/~2026-19560-20|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-19560-20}}
|-
| 95 || [[User:~2026-20503-35|~2026-20503-35]] || [[Special:Contributions/~2026-20503-35|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-20503-35}}
|-
| 96 || [[User:Underdwarf58|Underdwarf58]] || [[Special:Contributions/Underdwarf58|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Underdwarf58}}
|-
| 97 || [[User:SpinnerLaserzthe2nd|SpinnerLaserzthe2nd]] || [[Special:Contributions/SpinnerLaserzthe2nd|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|SpinnerLaserzthe2nd}}
|-
| 98 || [[User:ČarnaruskiVoin|ČarnaruskiVoin]] || [[Special:Contributions/ČarnaruskiVoin|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|ČarnaruskiVoin}}
|-
| 99 || [[User:Amherst99|Amherst99]] || [[Special:Contributions/Amherst99|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Amherst99}}
|-
| 100 || [[User:~2026-20177-83|~2026-20177-83]] || [[Special:Contributions/~2026-20177-83|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20177-83}}
|-
| 101 || [[User:~2026-20452-15|~2026-20452-15]] || [[Special:Contributions/~2026-20452-15|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20452-15}}
|-
| 102 || [[User:~2026-20551-26|~2026-20551-26]] || [[Special:Contributions/~2026-20551-26|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20551-26}}
|-
| 103 || [[User:Spokiyny|Spokiyny]] || [[Special:Contributions/Spokiyny|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Spokiyny}}
|-
| 104 || [[User:~2026-20544-58|~2026-20544-58]] || [[Special:Contributions/~2026-20544-58|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20544-58}}
|-
| 105 || [[User:~2026-20226-96|~2026-20226-96]] || [[Special:Contributions/~2026-20226-96|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20226-96}}
|-
| 106 || [[User:EnisaNikajFan|EnisaNikajFan]] || [[Special:Contributions/EnisaNikajFan|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|EnisaNikajFan}}
|-
| 107 || [[User:~2026-20199-36|~2026-20199-36]] || [[Special:Contributions/~2026-20199-36|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20199-36}}
|-
| 108 || [[User:Fazuzium|Fazuzium]] || [[Special:Contributions/Fazuzium|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Fazuzium}}
|-
| 109 || [[User:~2026-20074-41|~2026-20074-41]] || [[Special:Contributions/~2026-20074-41|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20074-41}}
|-
| 110 || [[User:~2026-20040-15|~2026-20040-15]] || [[Special:Contributions/~2026-20040-15|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20040-15}}
|-
| 111 || [[User:Anlztrk|Anlztrk]] || [[Special:Contributions/Anlztrk|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Anlztrk}}
|-
| 112 || [[User:~2026-20152-73|~2026-20152-73]] || [[Special:Contributions/~2026-20152-73|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20152-73}}
|-
| 113 || [[User:Erxo'jayeva Sevinch|Erxo'jayeva Sevinch]] || [[Special:Contributions/Erxo'jayeva Sevinch|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Erxo'jayeva Sevinch}}
|-
| 114 || [[User:~2026-20158-26|~2026-20158-26]] || [[Special:Contributions/~2026-20158-26|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20158-26}}
|-
| 115 || [[User:~2026-20056-05|~2026-20056-05]] || [[Special:Contributions/~2026-20056-05|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20056-05}}
|-
| 116 || [[User:~2026-20255-78|~2026-20255-78]] || [[Special:Contributions/~2026-20255-78|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20255-78}}
|-
| 117 || [[User:~2026-20459-26|~2026-20459-26]] || [[Special:Contributions/~2026-20459-26|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20459-26}}
|-
| 118 || [[User:~2026-20577-10|~2026-20577-10]] || [[Special:Contributions/~2026-20577-10|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20577-10}}
|-
| 119 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 120 || [[User:~2026-20194-70|~2026-20194-70]] || [[Special:Contributions/~2026-20194-70|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20194-70}}
|-
| 121 || [[User:MuhammadqodirAbdullajonov|MuhammadqodirAbdullajonov]] || [[Special:Contributions/MuhammadqodirAbdullajonov|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|MuhammadqodirAbdullajonov}}
|-
| 122 || [[User:Muxlisa Mirzahamdamova|Muxlisa Mirzahamdamova]] || [[Special:Contributions/Muxlisa Mirzahamdamova|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Muxlisa Mirzahamdamova}}
|-
| 123 || [[User:JackyM59|JackyM59]] || [[Special:Contributions/JackyM59|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|JackyM59}}
|-
| 124 || [[User:MathXplore|MathXplore]] || [[Special:Contributions/MathXplore|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|MathXplore}}
|-
| 125 || [[User:Immanuelle|Immanuelle]] || [[Special:Contributions/Immanuelle|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Immanuelle}}
|-
| 126 || [[User:~2026-20323-70|~2026-20323-70]] || [[Special:Contributions/~2026-20323-70|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20323-70}}
|-
| 127 || [[User:~2026-20505-81|~2026-20505-81]] || [[Special:Contributions/~2026-20505-81|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20505-81}}
|-
| 128 || [[User:Mupapap29|Mupapap29]] || [[Special:Contributions/Mupapap29|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Mupapap29}}
|-
| 129 || [[User:~2026-20560-79|~2026-20560-79]] || [[Special:Contributions/~2026-20560-79|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20560-79}}
|-
| 130 || [[User:~2026-20398-13|~2026-20398-13]] || [[Special:Contributions/~2026-20398-13|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20398-13}}
|-
| 131 || [[User:~2026-20282-30|~2026-20282-30]] || [[Special:Contributions/~2026-20282-30|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20282-30}}
|-
| 132 || [[User:~2026-20468-17|~2026-20468-17]] || [[Special:Contributions/~2026-20468-17|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20468-17}}
|-
| 133 || [[User:~2026-19314-89|~2026-19314-89]] || [[Special:Contributions/~2026-19314-89|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19314-89}}
|-
| 134 || [[User:~2026-19096-68|~2026-19096-68]] || [[Special:Contributions/~2026-19096-68|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19096-68}}
|-
| 135 || [[User:WereSpielChequers|WereSpielChequers]] || [[Special:Contributions/WereSpielChequers|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|WereSpielChequers}}
|-
| 136 || [[User:~2026-19276-22|~2026-19276-22]] || [[Special:Contributions/~2026-19276-22|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19276-22}}
|-
| 137 || [[User:~2026-20524-86|~2026-20524-86]] || [[Special:Contributions/~2026-20524-86|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20524-86}}
|-
| 138 || [[User:~2026-20512-33|~2026-20512-33]] || [[Special:Contributions/~2026-20512-33|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20512-33}}
|-
| 139 || [[User:Noila Shuxratovna|Noila Shuxratovna]] || [[Special:Contributions/Noila Shuxratovna|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Noila Shuxratovna}}
|-
| 140 || [[User:~2026-20532-58|~2026-20532-58]] || [[Special:Contributions/~2026-20532-58|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20532-58}}
|-
| 141 || [[User:~2026-19246-41|~2026-19246-41]] || [[Special:Contributions/~2026-19246-41|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19246-41}}
|-
| 142 || [[User:~2026-20325-58|~2026-20325-58]] || [[Special:Contributions/~2026-20325-58|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20325-58}}
|-
| 143 || [[User:~2026-20543-03|~2026-20543-03]] || [[Special:Contributions/~2026-20543-03|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20543-03}}
|-
| 144 || [[User:~2026-20319-66|~2026-20319-66]] || [[Special:Contributions/~2026-20319-66|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20319-66}}
|-
| 145 || [[User:~2026-20509-17|~2026-20509-17]] || [[Special:Contributions/~2026-20509-17|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20509-17}}
|-
| 146 || [[User:~2026-20467-12|~2026-20467-12]] || [[Special:Contributions/~2026-20467-12|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20467-12}}
|-
| 147 || [[User:Bashka38276|Bashka38276]] || [[Special:Contributions/Bashka38276|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Bashka38276}}
|-
| 148 || [[User:Mamasidiqov J|Mamasidiqov J]] || [[Special:Contributions/Mamasidiqov J|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Mamasidiqov J}}
|-
| 149 || [[User:~2026-19498-68|~2026-19498-68]] || [[Special:Contributions/~2026-19498-68|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19498-68}}
|-
| 150 || [[User:UmidjonEsirgapov|UmidjonEsirgapov]] || [[Special:Contributions/UmidjonEsirgapov|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|UmidjonEsirgapov}}
|-
| 151 || [[User:~2026-19787-52|~2026-19787-52]] || [[Special:Contributions/~2026-19787-52|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19787-52}}
|-
| 152 || [[User:~2026-19746-58|~2026-19746-58]] || [[Special:Contributions/~2026-19746-58|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19746-58}}
|-
| 153 || [[User:~2026-19752-30|~2026-19752-30]] || [[Special:Contributions/~2026-19752-30|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19752-30}}
|-
| 154 || [[User:~2026-19368-26|~2026-19368-26]] || [[Special:Contributions/~2026-19368-26|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19368-26}}
|-
| 155 || [[User:ShuQizhe|ShuQizhe]] || [[Special:Contributions/ShuQizhe|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|ShuQizhe}}
|-
| 156 || [[User:~2026-19732-84|~2026-19732-84]] || [[Special:Contributions/~2026-19732-84|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19732-84}}
|-
| 157 || [[User:~2026-19747-60|~2026-19747-60]] || [[Special:Contributions/~2026-19747-60|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19747-60}}
|-
| 158 || [[User:LERK|LERK]] || [[Special:Contributions/LERK|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|LERK}}
|-
| 159 || [[User:KaitoSuzuki21|KaitoSuzuki21]] || [[Special:Contributions/KaitoSuzuki21|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|KaitoSuzuki21}}
|-
| 160 || [[User:~2026-19657-97|~2026-19657-97]] || [[Special:Contributions/~2026-19657-97|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19657-97}}
|-
| 161 || [[User:~2026-19697-20|~2026-19697-20]] || [[Special:Contributions/~2026-19697-20|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19697-20}}
|-
| 162 || [[User:Hasan Xamidovich|Hasan Xamidovich]] || [[Special:Contributions/Hasan Xamidovich|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Hasan Xamidovich}}
|-
| 163 || [[User:Balenda|Balenda]] || [[Special:Contributions/Balenda|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Balenda}}
|-
| 164 || [[User:~2026-19661-63|~2026-19661-63]] || [[Special:Contributions/~2026-19661-63|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19661-63}}
|-
| 165 || [[User:~2026-19787-71|~2026-19787-71]] || [[Special:Contributions/~2026-19787-71|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19787-71}}
|-
| 166 || [[User:~2026-19760-32|~2026-19760-32]] || [[Special:Contributions/~2026-19760-32|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19760-32}}
|-
| 167 || [[User:Zamakuza|Zamakuza]] || [[Special:Contributions/Zamakuza|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Zamakuza}}
|-
| 168 || [[User:~2026-19413-47|~2026-19413-47]] || [[Special:Contributions/~2026-19413-47|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19413-47}}
|-
| 169 || [[User:~2026-19744-99|~2026-19744-99]] || [[Special:Contributions/~2026-19744-99|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19744-99}}
|-
| 170 || [[User:~2026-19527-50|~2026-19527-50]] || [[Special:Contributions/~2026-19527-50|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19527-50}}
|-
| 171 || [[User:Abdulatif Botirsherov|Abdulatif Botirsherov]] || [[Special:Contributions/Abdulatif Botirsherov|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Abdulatif Botirsherov}}
|-
| 172 || [[User:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] || [[Special:Contributions/Quwanishbaev Berdiyar|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Quwanishbaev Berdiyar}}
|-
| 173 || [[User:~2026-19600-84|~2026-19600-84]] || [[Special:Contributions/~2026-19600-84|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19600-84}}
|-
| 174 || [[User:Usaymin1071|Usaymin1071]] || [[Special:Contributions/Usaymin1071|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Usaymin1071}}
|-
| 175 || [[User:Azizxon Muzaffarov|Azizxon Muzaffarov]] || [[Special:Contributions/Azizxon Muzaffarov|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Azizxon Muzaffarov}}
|-
| 176 || [[User:BasilLeaf|BasilLeaf]] || [[Special:Contributions/BasilLeaf|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|BasilLeaf}}
|-
| 177 || [[User:Lvova|Lvova]] || [[Special:Contributions/Lvova|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Lvova}}
|-
| 178 || [[User:Nurken|Nurken]] || [[Special:Contributions/Nurken|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Nurken}}
|-
| 179 || [[User:~2026-19569-35|~2026-19569-35]] || [[Special:Contributions/~2026-19569-35|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19569-35}}
|-
| 180 || [[User:Shirin Khaydaralieva|Shirin Khaydaralieva]] || [[Special:Contributions/Shirin Khaydaralieva|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Shirin Khaydaralieva}}
|-
| 181 || [[User:Redaktor GLAM|Redaktor GLAM]] || [[Special:Contributions/Redaktor GLAM|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Redaktor GLAM}}
|-
| 182 || [[User:Fayzullayeva Chinora|Fayzullayeva Chinora]] || [[Special:Contributions/Fayzullayeva Chinora|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Fayzullayeva Chinora}}
|-
| 183 || [[User:~2026-19889-63|~2026-19889-63]] || [[Special:Contributions/~2026-19889-63|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19889-63}}
|-
| 184 || [[User:Bakhtiyorovaa m|Bakhtiyorovaa m]] || [[Special:Contributions/Bakhtiyorovaa m|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Bakhtiyorovaa m}}
|-
| 185 || [[User:~2026-19320-64|~2026-19320-64]] || [[Special:Contributions/~2026-19320-64|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19320-64}}
|-
| 186 || [[User:~2026-19254-26|~2026-19254-26]] || [[Special:Contributions/~2026-19254-26|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19254-26}}
|-
| 187 || [[User:Mkhsmart017|Mkhsmart017]] || [[Special:Contributions/Mkhsmart017|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Mkhsmart017}}
|-
| 188 || [[User:Juan carlos perez rodriguez|Juan carlos perez rodriguez]] || [[Special:Contributions/Juan carlos perez rodriguez|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Juan carlos perez rodriguez}}
|-
| 189 || [[User:~2026-20015-98|~2026-20015-98]] || [[Special:Contributions/~2026-20015-98|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20015-98}}
|-
| 190 || [[User:~2026-20185-45|~2026-20185-45]] || [[Special:Contributions/~2026-20185-45|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20185-45}}
|-
| 191 || [[User:~2026-19969-80|~2026-19969-80]] || [[Special:Contributions/~2026-19969-80|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19969-80}}
|-
| 192 || [[User:~2026-19959-37|~2026-19959-37]] || [[Special:Contributions/~2026-19959-37|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19959-37}}
|-
| 193 || [[User:Philologist Begoyim|Philologist Begoyim]] || [[Special:Contributions/Philologist Begoyim|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Philologist Begoyim}}
|-
| 194 || [[User:Шамшет|Шамшет]] || [[Special:Contributions/Шамшет|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Шамшет}}
|-
| 195 || [[User:~2026-20108-48|~2026-20108-48]] || [[Special:Contributions/~2026-20108-48|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20108-48}}
|-
| 196 || [[User:Dr. Thomas Liptak|Dr. Thomas Liptak]] || [[Special:Contributions/Dr. Thomas Liptak|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Dr. Thomas Liptak}}
|-
| 197 || [[User:Mukhammadrasul Isakov|Mukhammadrasul Isakov]] || [[Special:Contributions/Mukhammadrasul Isakov|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Mukhammadrasul Isakov}}
|-
| 198 || [[User:Andre Engels|Andre Engels]] || [[Special:Contributions/Andre Engels|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Andre Engels}}
|-
| 199 || [[User:~2026-19819-67|~2026-19819-67]] || [[Special:Contributions/~2026-19819-67|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19819-67}}
|-
| 200 || [[User:~2026-19697-58|~2026-19697-58]] || [[Special:Contributions/~2026-19697-58|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-19697-58}}
{{/end}}</text>
      <sha1>t540cpwwwm8735g2msfyp81w6utp94h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kelajak urushi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>712833</id>
    <revision>
      <id>5974173</id>
      <parentid>5960031</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:44:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibrohim1515</username>
        <id>255945</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>5974173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7220" sha1="65pykltovovz03ato8406z0frto33mg" xml:space="preserve">{{Rasmiy tarjima}}
{{Film bilgiqutisi
| nom                  = Kelajak urushi
| asl_nom              = The Tomorrow War
| tasvir               = The Tomorrow War (2021 film) official theatrical poster.jpg
| izoh                 = Film posteri
| rejissyor            = Chris McKay
| prodyuser            = {{Plainlist|
* David Ellison
* Dana Goldberg
* Don Grange
* Jules Daly
* David S. Goyer
* Adam Kolbrenner
}}
| ssenariy_muallifi    = Zach Dean
| rollarda             = {{Plainlist|
* [[Chris Pratt]]
* [[Yvonne Strahovski]]
* [[J. K. Simmons]]
* [[Betty Gilpin]]
* Sam Richardson
* [[Edwin Hodge]]
}}
| operator             = Larry Fong
| montajyor            = 
| bastakor             = Lorne Balfe
| studiya              = {{Plainlist|
* Skydance Media
* [[Paramount Pictures]]
* New Republic Pictures
* Phantom Four Films
* Lit Entertainment Group
}}
| distribyutor         = [[Amazon Studios]]
| premyera             = {{premyera sanasi|2021|7|2|AQSh}}
| davomiylik           = 138 daqiqa
| mamlakat             = {{AQSh}}
| til                  = inglizcha
| byudjet              = $200 million&lt;ref name=IndieWire&gt;{{veb manbasi|last=Ehrlich|first=David|date=1-iyul 2021-yil|title='The Tomorrow War' Review: A Bland Chris Pratt Fights the Future in Would-Be Amazon Blockbuster |url= https://www.indiewire.com/2021/07/the-tomorrow-war-review-1234648006/ |access-date= 1-iyul 2021-yil|website=IndieWire}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.newsday.com/entertainment/tv/tomorrow-war-review-1.50295891|title='The Tomorrow War': Chris Pratt goes back to the future|first=Robert|last=Levin|website=Newsday|date=2-iyul 2021-yil|qaralgan sana=2022-11-03|arxivsana=2021-07-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210702205822/https://www.newsday.com/entertainment/tv/tomorrow-war-review-1.50295891}}&lt;/ref&gt;
| daromad              = $19.2 million&lt;ref name=&quot;NUM&quot;&gt;{{veb manbasi|title=The Tomorrow War (2021) |url= https://www.the-numbers.com/movie/Tomorrow-War-The#tab=summary |website= [[The Numbers]] |access-date=14-may 2022-yil }}&lt;/ref&gt;
}}'''''Kelajak urushi''''' ({{lang-en|'''The Tomorrow War'''}}) — 2021-yilda ekranlarga chiqarilgan Amerika [[ilmiy fantastik]] [[film]]i. C[[Paramount Pictures]] tomonidan ishlab chiqarilgan, [[Amazon Studios]] tomonidan esa tarqatilgan. Film rejissori — Chris McKay, ssenariy muallifi — Zach Dean. Produserlar — David Ellison, Dana Goldberg, Don Granger, [[David S. Goyer]], Jules Daly va Adam Kolbrenner. Filmda bosh rollarni [[Yvonne Strahovski]], [[J. K. Simmons]], [[Betty Gilpin]], [[Sam Richardson]], [[Edwin Hodge]], Jasmine Mathews, Ryan Kiera Armstrong va [[Keith Powers]] ijro etgan.

== Rollarda ==
{{Aktyorlar roʻyxati|
* [[Chris Pratt]] — James Daniel „Dan“ Forester Jr.
* [[Yvonne Strahovski]] — &lt;small&gt;polkovnik&lt;/small&gt; Muri Forester
** Ryan Kiera Armstrong — Muri Foresterning yoshligi
* [[J. K. Simmons]] — James Daniel Forester Sr.
* [[Betty Gilpin]] — Emmy Forester
* [[Sam Richardson]] — Charlie
* [[Edwin Hodge]] — Dorian
* Jasmine Mathews — &lt;small&gt;leytenant&lt;/small&gt; Hart
* [[Keith Powers]] — &lt;small&gt;mayor&lt;/small&gt; Greenwood
}}

=== Oʻzbekcha dublyaj ===
Film oʻzbek tiliga „Favvora“ film studiyasi tomonidan oʻgirilgan{{manba kerak}}.

* [[Behzod Muhammadkarimov]] — James Daniel „Dan“ Forester Jr.
* Muhammadjon Xoʻjayev — James Daniel Forester Sr.
* [[Elbek Mirzohidov]] — Charlie
* Nargiza Mirzayeva — Muri Forester

Bundan tashqari, tarjimon — Mirzohid Eshmatov, [[dublyaj]] va ovoz rejissori — Jamshid Tangliberdiyev, rejissor yordamchisi — Raʼno Suyunova, montaj ustasi — Hamidulla Latipov, texnik xodim — Muhammadali Rashidov, muharrir — Baxtiyor Karimov.

== Mukofotlari ==
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;width: 99%&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 20%;&quot; | Mukofot
! scope=&quot;col&quot; | Sana
! scope=&quot;col&quot; | Toifa
! scope=&quot;col&quot; | Qabul qiluvchi (lar)
! scope=&quot;col&quot; | Natija
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot;| Manba (lar)
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; rowspan=&quot;4&quot; | Peopleʼs Choice Awards
| rowspan=&quot;4&quot;| [[7-dekabr]], [[2021-yil]]
| The Movie of 2021
| rowspan=&quot;2&quot;| ''Kelajak urushi''
| {{nom}}
| rowspan=&quot;4&quot;| &lt;ref&gt;{{jurnal manbasi|url=https://ew.com/awards/peoples-choice-awards-2021-nominees-list/|title=Here are the nominees for the 2021 People's Choice Awards|last=Lenker|first=Maureen Lee|date=27-oktabr 2021-yil|magazine=[[Entertainment Weekly]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027155802/https://ew.com/awards/peoples-choice-awards-2021-nominees-list/|archive-date=October 27, 2021|access-date=27-oktabr 2021-yil}}&lt;/ref&gt;
|-
| The Action Movie of 2021
| {{nom}}
|-
| The Male Movie Star of 2021
| rowspan=&quot;2&quot;| [[Chris Pratt]]
| {{nom}}
|-
| The Action Movie Star of 2021
| {{nom}}
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; | Annie Awards
| [[26-fevral]], [[2022-yil]]
| Best Character Animation — Live Action
| Carmelo Leggiero, Cajun Hylton, Michel Alencar Magalhaes, Florent Limouzin, Dave Clayton
| {{nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;| &lt;ref&gt;{{veb manbasi |last=Giardina |first=Carolyn |date=21-dekabr 2021-yil |title='Raya and the Last Dragon' Leads 2022 Annie Awards Feature Nominations |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/annie-awards-raya-and-the-last-dragon-leads-2022-nominations-1235065364/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220105175951/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/annie-awards-raya-and-the-last-dragon-leads-2022-nominations-1235065364/ |archive-date=5-yanvar 2022-yil |access-date=21-dekabr 2021-yil |website=[[The Hollywood Reporter]]}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; | Visual Effects Society Awards
| [[8-mart]], [[2022-yil]]
| Outstanding Special (Practical) Effects in a Photoreal Project
|[[J. D. Schwalm]], Wayne Rowe, Jim Schwalm, Haukur Karlsson
| {{Nominated}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://variety.com/2022/artisans/awards/visual-effects-society-awards-nominations-dune-encanto-1235156134/|title='Dune' and 'Encanto' Lead Visual Effects Society Nominations|website=[[Variety]]|first=Jazz|last=Tangcay|date=18-yanvar 2022-yil|accessdate=18-yanvar 2022-yil}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; | Satellite Awards
| [[2-aprel]], [[2022-yil]]
| Best Visual Effects
|Carmelo Leggiero, James E. Price, J. D. Schwalm, Randall Starr va Sheldon Stopsack
| {{nom}}
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{veb manbasi |last1=Anderson |first1=Erik |title='Belfast,' 'The Power of the Dog' lead 26th Satellite Awards nominations |url=https://awardswatch.com/belfast-the-power-of-the-dog-lead-26th-satellite-awards-nominations/ |website=AwardsWatch |access-date=21-yanvar 2022-yil |date=1-dekabr 2021-yil}}&lt;/ref&gt;
|}

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==
* {{IMDbda film|9777666}}

[[Turkum:2021-yil filmlari]]
[[Turkum:AQSh filmlari]]
[[Turkum:Paramount Pictures filmlari]]
[[Turkum:COVID-19 pandemiyasi sababli premyerasi qoldirilgan filmlar]]
[[Turkum:Ingliz tilidagi filmlar]]
[[Turkum:AQSh dahshatli filmlari]]
[[Turkum:AQSh jangari filmlari]]
[[Turkum:AQSh ilmiy fantastik filmlari]]
[[Turkum:AQSh triller filmlari]]</text>
      <sha1>65pykltovovz03ato8406z0frto33mg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Vikipediya nima emas</title>
    <ns>4</ns>
    <id>713383</id>
    <revision>
      <id>5974216</id>
      <parentid>5458296</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:02:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Umarxon III</username>
        <id>18267</id>
      </contributor>
      <comment>+navbox</comment>
      <origin>5974216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34624" sha1="emjo595bi82ilzbrwuyfo1xpzcscrq6" xml:space="preserve">{{Qoidalar|[[VP:VNE]]}}

Vikipediya — bu onlayn [[ensiklopediya]] va yuqori sifatli ensiklopediya yaratishga qiziqqan, oʻzaro hurmat ruhiga asoslangan [[Internet hamjamiyati|tarmoq hamjamiyatidir]]. Oʻzbekcha Vikipediyaning maqsadi — oʻzbek tilida toʻliq, aniq, [[Erkin kontent|erkin]] ensiklopediya yaratishdir. Shular sababli, '''Vikipediya boʻlib sanalmaydigan tushunchalar mavjuddir'''.

== Vikipediya nima emas ==

{{qisqartma|[[VP:Qogʻoz emas]]}}
=== Vikipediya — qogʻoz ensiklopediya emas ===
{{Asosiy|Vikipediya:Vikipediya — qogʻoz ensiklopediya emas|Vikipediya:Jildlardagi hajm}}
[[Vikipediya:Vikipediya — qogʻoz ensiklopediya emas|Vikipediya — qogʻoz ensiklopediya emas]]. Bu degani, biz qamrab oladigan mavzular soni va maqolalarning umumiy hajmi ushbu sahifada keltirilgan faktlarni tekshirish mezonlari va boshqa tamoyillardan boshqa amaliy fikrlar bilan chegaralanmagan.

Shu bilan birga, past tezlikli ulanishdan (masalan, [[GPRS|mobil telefon orqali]]) yoki uzatilgan maʼlumot hajmi uchun toʻlovli ulanishdan foydalanuvchi oʻquvchilarimiz uchun sahifani yuklash qulayligi bilan belgilangan alohida [[Vikipediya:Maqola|maqolalarning]] uzunligiga maʼlum oqilona chegara mavjud (qarang, [[Vikipediya:Maqolalar hajmi]]). Vaqt oʻtib maqola hajmining kengayishi, uni torroq mavzular boʻyicha bir nechta alohida maqolalarga ajratishga olib keladi (shu bilan birga, ularning qisqacha xulosalari asosiy maqola matnida saqlanib qoladi).

Bosma ensiklopediyalardagi baʼzi mavzular statik taqdimotda qisqa va quruq maqolalar bilan yoritilgan, ammo Vikipediya qogʻozni tejashni talab qilmagani uchun, biz har qanday mavzuni batafsilroq yoritib berishimiz, istalgan havolalarni qoʻshishimiz, maqolaning mazmunini muntazam yangilab turishimiz va h.k. bajarishimiz mumkin. Aynan shu sababga koʻra, qogʻoz ensiklopediyalarida keng tarqalgan qisqartmalardan foydalanish tavsiya etilmaydi. Xususan, maqolaning matnida zikr qilinayotganda sarlavhani qisqartirish bilan almashtirishning hojati yoʻq. Agarda siz maqola yozish uchun koʻp sonli qisqartirilgan materiallardan foydalansangiz, ularni toʻliq soʻzlar bilan almashtirishga harakat qiling. Faqat eng keng tarqalgan qisqartmalar yoki abreviaturalar istisno holat boʻlib xizmat qilishi mumkin: „va h.k.“, „ingl.“, „arab.“, „SSSR“ … .

Bu yana shuni anglatadi-ki, bir-biriga oʻxshash mavzudagi maqolalarni, ulardan birining nomi keng tarqalganligi sababli, birlashtirish, birinchisidan ikkinchisiga yoʻnaltirish shart emas. Oʻquvchiga mavzu boʻyicha maʼlumotlar bilan toʻliqroq tanishishga imkon yaratish maqsadida, baʼzan bunday maqolalarni „Shuningdek qarang“ havolalari bilan bogʻlash yaxshiroqdir.

{{qisqartma|[[VP:Lugʻat emas]]}}

=== Vikipediya — lugʻat emas ===
{{asosiy|Vikipediya:Vikipediya — lugʻat emas}}
[[Vikipediya:Vikipediya — lugʻat emas|Vikipediya — lugʻat emas]]. U shuningdek, soʻz yoki iboralarni ishlatish boʻyicha qoʻllanma ham emas. '''Vikipediya maqolalari quyidagicha boʻlmasligi kerak:'''
# '''Lugʻat taʼriflari.''' Vikipediya lugʻat emasligi sabli, atamani aniqlash maqsadida yangi maqola yaratish yaramaydi. Toʻgʻri berilgan taʼrif — bu faqatgina maqolaning boshlanishidir; agar siz faqat bitta taʼrifdan iborat maqolaga duch kelsangiz, uni ensiklopediyaga mos maʼlumotlar bilan toʻldirishga harakat qiling. Faqatgina maʼlum sonlarning madaniy maʼnosi haqidagi maqolalar bu qoidadan istisno boʻla oladi.
# '''Lugʻat taʼriflari roʻyxati.''' Shu bilan birga, Vikipediyada boshqa maqolalarga havolalardan tashkil topgan [[Vikipediya:Maʼnolar farqi|farqlash sahifalari]] mavjud; ular bitta soʻzning (iboraning) har xil maʼnolariga bagʻishlangan maqolalarni farqlashga moʻljallangan. Vikipediyada, shuningdek, baʼzi bir sohalar uchun [[glossariy]] sahifalari mavjud.
# '''Soʻzlarni, jargon va frazeologik iboralarni ishlatish boʻyicha qoʻllanmalar.''' Vikipediya maʼlum soʻzlar, iboralar va boshqalarni nutqda qanday ishlatish kerakligini tushuntirishni maqsad qilmagan. Shunga qaramay, baʼzida ensiklopedik maqola kontekstida oʻxshash va koʻpincha chalkash tushunchalar orasidagi farqni taʼkidlash uchun maʼlum bir soʻz qanday ishlatilishiga aniqlik kiritish kerak boʻladi. Baʼzi hollarda jargonning muhim elementi haqida maqola tuzishga ruxsat beriladi.

Vikipediyada lugʻat va boshqa lingvistik taʼriflarni tuzish uchun [[Viki|viki-texnologiyasiga]] asoslangan lugʻat — [[Vikilugʻat]] loyihasi mavjud.

=== Vikipediya — yangi gʻoyalarni tarqatish vositasi emas ===
Vikipediya — oʻz gʻoyalaringiz va tahliliy tadqiqotlaringiz natijalarini eʼlon qilish yoki boshqa joyda chop etilmagan yangi maʼlumotlarni joylashtirish joyi emas. Shuning uchun, '''Vikipediyadan quyidagilarni joylashtirish uchun foydalanmaslik kerak:'''
{{qisqartma|[[VP:ORTADQEMAS]]}}
# '''Birlamchi (original) tadqiqot natijalari''', yaʼni yangi nazariyalar, yangi yechimlar, original gʻoyalar, mavjud atamalarning gʻayrioddiy taʼriflari, yangi yaratilgan atamalar va boshqalarni taqdim etish (qarang, [[Vikipediya:Mustaqil tadqiqotlarning taqiqlanganligi]]). Agar siz biron bir mavzu boʻyicha original tadqiqotlar oʻtkazgan boʻlsangiz, uni boshqa joyda, masalan, jurnallar, bosma nashrlar yoki internetdagi nufuzli veb-saytlarda nashr etishga harakat qiling. Vikipediyada sizning ishingiz natijalari haqidagi xabar faqat umumiy qabul qilingan bilimlarning bir qismiga aylangandagina paydo boʻladi. Taqrizlanuvchi jurnallar, albatta, Vikipediyadagi yagona maʼlumot manbai emas, lekin siz kiritgan maʼlumotlar ishonchli boʻlishiga harakat qilishingiz kerak. Ularni tekshirish imkoniyati boʻlishi shart. Agar siz kitob, bosma nashr yoki ishonchli veb-resurs materiallariga [[Vikipediya:Manbalarga ishoratlar|ishorat]] qilsangiz, bu sizning maʼlumotlaringizni [[Vikipediya:Tekshirish imkoniyati|tekshirish mumkinligini]] va sizning maʼlumotlaringiz [[Vikipediya:Betaraf nuqtai nazar|faqat sizning shaxsiy fikringizga]] asoslanmaganligini koʻrsatadi.
# '''Original ixtirolar.''' Agar siz yangi termin (aytaylik, ''„kibersuperpostfuturistik oʻzaro taʼsir“'') yoki yangi raqsni kashf qilgan boʻlsangiz, boshqa bir manba bu toʻgʻrida maʼlumot bermaguncha, sizning ixtiroingiz maqolaga loyiq boʻlmaydi.
# '''Adabiyot va sanʼat haqida oʻz qarashlari.''' Sanʼat ahlining tarjimai holi va ularning asarlari haqidagi maqolalar ensiklopedik xarakterga ega boʻlishi va nufuzlu manbalarga asoslangan boʻlishi shart. Quyidagi 5-bandga qarang.&lt;br&gt;{{qisqartma|[[VP:ESSEEMAS]]|[[VP:BLOGEMAS]]}}
# {{anchor|ESSEEMAS|BLOGEMAS}}'''Shaxsiy [[Esse (asar)|esse]] va [[blog]]lar''', maʼlum bir mavzu boʻyicha shaxsiy fikrlaringizning bayoni. Vikipediya insoniyat haqidagi bilimlarni toʻplashga moʻljallangan. Bu kimningdir shaxsiy fikrini inson bilimining bir qismiga aylantirish vositasi emas. „[[Vikipediya:Mustaqil tadqiqotlarning taqiqlanganligi]]“ga qarang. Kamdan-kam holatlarda, shaxsning fikri munozara mavzusiga aylanishi uchun yetarlicha muhim boʻlishi mumkin, albatta, bu toʻgʻrida boshqa kishilar yozishgan boʻlishsa (uning oʻzi emas). Vikipediya bilan bogʻliq mavzular boʻyicha shaxsiy fikrlar [https://meta.wikimedia.org/wiki/Main_Page Meta-vikida] qabul qilinadi.
# '''Hozirgi voqealar haqidagi fikrlar''' (oldingi bandning alohida holati sifatida). Hozirgi voqealar odamlarni „tribunada turishga“ undaydi, (yaʼni, oʻz nuqtai nazarini ishtiyoq bilan himoya qilishga) turtki beradi, Vikipediya esa buning uchun vosita emas. Maqolalar maʼlum darajada ajralgan holda sodir boʻlayotgan voqealarni hisobga olgan holda muvozanatli ohangda boʻlishi kerak. Qolaversa, bunday maqolalarni yaqin kelajakda eskirmaydigan qilib yozishga harakat qilish kerak.&lt;br&gt;{{qisqartma|[[VP:FORUMEMAS]]}}
# '''Munozara forumlari.''' Esda tutingki, bizning asosiy maqsadimiz — ensiklopediya yaratish. Shuning uchun, maqolalarning munozara sahifalarini mavhum, ish bilan bogʻliq boʻlmagan munozaralar yoki ular haqida shaxsiy qarashlaringiz bayoni uchun ishlatmasligingiz kerak. Siz Vikihamkasblaringiz bilan ularning munozara sahifalarida yozishishingiz mumkin, lekin bu muloqot ham Vikipediyada ishlash bilan bogʻliq boʻlishi kerak. Eng asosiysi, munozaralarni maqolalarning matnlariga koʻchirmaslik kerak (garchi [[Vikipediya:Nufuzli manbalar|nufuzli manbalarda]] mutaxassislarning munozaralari haqidagi maʼlumotlar, albatta, maqolalarga kiritilishi mumkin va kiritilishi ham kerak).&lt;br&gt;{{qisqartma|[[VP:TASMAEMAS]]|[[VP:REPORTAJEMAS]]}}
# '''Yangiliklar reportajlari.''' Vikipediya joriy voqealar haqidagi yangiliklarning asosiy manbai boʻlmasligi kerak. Vikipediya — birlamchi (asosiy) manba emas. Buning uchun [[Vikiyangiliklar]] loyihasi mavjud boʻlib, u birlamchi manba sifatida foydalanish uchun yaratilgan. Shu bilan birga, Vikipediyada hozirgi voqealar bilan bogʻliq tarixiy ahamiyatga ega boʻlgan koʻplab ensiklopediya maqolalari mavjud boʻlib, bu Vikipediyani boshqa maʼlumotnomalarga qaraganda zamonaviy voqelikka ancha yaqinlashtiradi, chunki Vikipediya hamjamiyati yangi faktlar va davom etayotgan voqealar paydo boʻlganda maʼlumotni yangilashga qodir.

{{qisqartma|[[VP:MINBAREMAS]]|[[VP:REKLAMAEMAS]]}}
=== Vikipediya — minbar emas ===
Vikipediya — minbar yoki targʻibot yoki reklama vositasi emas. Bundan kelib chiqadiki, '''Vikipediya sahifalarida quyidagilar boʻlmasligi kerak:'''
# '''Har qanday narsa va hodisaga rozi yoki qarshi tarafdorlik yoki targʻibot.''' Albatta, maqolada bunday nutqtai nazarlar haqida ''ob’ektiv maʼlumotlar'' keltirilgan boʻlishi mumkin — shu bilan birga, [[Vikipediya:Tekshirish imkoniyati|tekshirish]] tamoyillari va [[Vikipediya:Betaraf nuqtai nazar|neytral nuqtai nazarga]] iloji boricha qatʼiy rioya qilish zarur. Agar siz kishilarni oʻz nuqtai nazaringizga ishontirishni xohlasangiz, shu maqsadda [[blog]] ochishingiz, forumlarda gaplashishingiz, buning uchun maxsus moʻljallangan boshqa vositalardan foydalanishingiz mumkin. Ammo Vikipediya shaxsiy fikrlarni emas, balki faktlarni taqdim etish uchun moʻljallangan. Biroq, siz yana Vikipediyaning [[Vikiyangiliklar]] loyihasida [https://uz.wikinews.org/wiki/Vikiyangiliklar:Original_reportajlar original reportaj] yozishingiz mumkin.
# '''Oʻzini reklama qilish.''' Siz oʻzingiz yoki faol ishtirok etayotgan loyihalaringiz haqida yozish huquqiga egasiz. Ammo shuni yodda tutingki, barcha ensiklopedik maqolalarga qoʻyiladigan standart talablar boshqa maqolalarga oʻxshash shunday maqolalarga ham tegishlidir. Shu jumladan oʻzingiz haqingizda gapirganda [[Vikipediya:Betaraf nuqtai nazar|neytral nuqtai nazar tamoyiliga]] rioya qilish qiyin boʻladi. Maqolalarga avtobiografik maqolalarga boʻlgan juda koʻp ishoratlarni kiritishga ham yoʻl qoʻyilmaydi, bunga shoshilinch zarurat ham yoʻq.
# '''Reklama.''' Kompaniyalar va ularning mahsulotlari haqidagi maqolalar, agar ular neytral nuqtai nazar tamoyiliga mos kelsa, qabul qilinadi. Bundan tashqari, maqolada koʻrsatilgan maʼlumotlarga ishoratlarni uchinchi shaxslar tomonidan mustaqil tekshirilishi imkon yaratilgan boʻlishi lozim. Shuning uchun, kichik „garaj korxonalari“ yoki mahalliy korxonalar haqidagi maqolalar odatda qabul qilinmaydi. Tijorat tashkilotlariga tashqi havolalar faqat maqola mavzusi bilan bogʻliq yirik kompaniyalarni koʻrsatganda qabul qilinadi. Eʼtibor bering, Vikipediya hech qanday kompaniyalar foydasiga tavsiyalar bermaydi.

{{qisqartma|[[VP:SHIKOYATEMAS]]}}
=== Vikipediya — shikoyatlar va takliflar kitobi emas ===
Vikipediyada firmalar va ularning mahsulotlariga taʼrif keltirilishi mumkin, lekin ular haqidagi maqolalar faqat maʼlumotli, tavsifli xarakterda bayon qilingan boʻlishi kerak. Bu maqolalarning mavjudligi ularda yoki ularning munozara sahifalarida foydalanuvchilarning shaxsiy taassurotlarini joylashtirish uchun taklif boʻlib xizmat qilmaydi. Bunday taassurotlarni oʻz ichiga olgan tahrirlar bekor qilinadi, chunki ular [[Vikipediya:Mustaqil tadqiqotlarning taqiqlanganligi|original tadqiqot]] va [[Vikipediya:Tekshirish imkoniyati|tekshirish imkoniyati]] boʻlmagan maʼlumotlardir.

{{qisqartma|[[VP:ARXIVEMAS]]}}
=== Vikipediya — oynali server emas, fayllar arxivi yoki havolalar katalogi emas ===
Vikipediya — bu oynalar serveri yoki havolalar, rasmlar yoki media fayllarni saqlash uchun ombor emas. Vikipediyada joylashtirilgan hamma narsa ensiklopediyada foydalanish uchun shafqatsizlarcha qayta tahrir qilinishi mumkin. Vikipediyada biror narsa joylashtirib, siz uni CC-BY-SA va GFDL litsenziyalari ostida ommaga erkin tarqatishga rozilik bildirasiz&lt;ref&gt;Bundan tashqari, Vikipediya maqolalarida rasmlar va iqtiboslar boʻlishi mumkin, lekin ular koʻrsatilgan litsenziyalar ostida maqolalarga kiritilgan boʻlsa-da, boshqa shartlarda (shu jumladan „adolatli foydalanish“ [&quot;fair use&quot;]) huquqi asosida) ishlatilishi mumkin. Baʼzi materiallar faqat [[CC-BY-SA]] litsenziyasi ostida tarqatiladi-bunday hollarda, maqolaning oʻzi, uning oʻzgarishlar tarixida yoki munozara sahifasida tegishli ravishda belgilanishi kerak&lt;/ref&gt;. '''Vikipediya maqolalari quyidagicha boʻlmasligi kerak:'''
{{qisqartma|[[VP:Havolalar katalogi emas]]|[[VP:HKE]]}}
# '''Tashqi havolalar yoki internet-kataloglar toʻplamlari.''' Maqolaning mazmuniga mos keladigan bir yoki bir nechta foydali havolalarni qoʻyishning hech qanday yomon joyi yoʻq, lekin haddan tashqari katta roʻyxatlar maqolalarning rivojlanishiga toʻsqinlik qiladi va Vikipediyaning asosiy maqsadidan chalgʻitadi. Mavzu boʻyicha koʻplab saytlar boʻlgan maqolada bitta katta saytga havola qoʻshgan maʼqul. [[Vikipediya:Tashqi havolalar]] qoidasiga yoki Meta vikida [https://meta.wikimedia.org/wiki/External_links External links] sahifasidagi baʼzi-bir qoʻllanmalarga qarang.
# '''Ichki havolalar toʻplamlari.''' Shunga oʻxshash sarlavhali maqolalar orasidagi mumkin boʻlgan ziddiyatlarni hal qilish uchun moʻljallangan, [[Vikipediya:Maʼnolar farqi|farqlash sahifalari]] va maqolalarni tartibga solishga yordam beradigan roʻyxatlar bundan mustasno.
# '''[[Ijtimoiy mulk]] boʻlgan manba materiallar va maʼlumotlar toʻplamlari.''' Kitoblarning toʻliq matnlari, manba kodlari, asl tarixiy hujjatlar, xatlar, qonunlar, eʼlonlar va boshqa qimmatli materiallarning oʻzgarmagan holda asl nusxasi. Asl manbalarning toʻliq matnlarini (shu jumladan matematik va astronomik jadvallar, dasturlarning manba kodlarini) [[Vikimanba]]ga kiriting. Boshqa tomondan, 1911 yilgi „[[Encyclopædia Britannica]]“ nashri kabi [[ijtimoiy mulk]] boʻlgan resurslardan foydalangan holda maqolalarga maʼlumot qoʻshishning hech qanday yomon tomoni yoʻq.&lt;br&gt;{{qisqartma|[[VP:GALEREYAEMAS]]}}
# '''Fotografiya va mediafayllar toʻplamlari''', agarda ular qoʻshma matnsiz boʻlsa. Agar oʻzingiz yaratgan fotografiya yoki tasvirlarni nashr qilmoqchi boʻlsangiz, fotosuratingiz atrofida ensiklopedik kontekstni yaratadigan maqola yozing yoki kerak boʻlgan taqdirda barcha boʻlim muharrirlari ulardan foydalana olishlari uchun fotosuratni [[Vikiombor]]ga joylashtiring.

{{qisqartma|[[VP:HOSTINGEMAS]]|[[VP:PROVAYDEREMAS]]|[[VP:IJTIMOIYTARMOQEMAS]]}}
=== Vikipediya — bepul hosting, blog yoki veb-xizmat koʻrsatuvchi yoki ijtimoiy tarmoq emas ===
Vikipediya ensiklopediya ishiga aloqador boʻlmagan materiallarni saqlash xizmatlarini koʻrsatmaydi. Siz bu yerda oʻz veb -saytingizni, blogingizni yoki vikini joylashtira olmaysiz. '''Vikipediya quyidagilarning joylashuv joyi sifatida qaralmasligi kerak:'''
# '''Shaxsiy sahifalar.''' Vikipediya foydalanuvchilarining oʻz shaxsiy sahifalari mavjud, lekin ulardan faqat ensiklopediyada ish bilan bogʻliq maʼlumotlarni joylashtirish uchun foydalanish mumkin. Agar siz shaxsiy veb-sahifa yoki [[blog]] yaratish uchun joy qidirmoqchi boʻlsangiz, internetda bunday xizmatlarni tekin koʻrsatadigan koʻplab provayderlardan biriga murojaat qiling. Vikipediyada foydalanuvchi sahifangiz boʻlishining asosiy maqsadi boshqa ishtirokchilar bilan shaxsiy muloqot emas, balki ensiklopediya ustida ishlashda samarali hamkorlik qilish uchun zamin yaratish boʻlishi kerak.
# '''Shaxsiy fayllar.''' Iltimos, Vikipediyaga faqat ensiklopediya maqolalarida yoki loyiha sahifalarida ishlatiladigan fayllarni yuklang; qolgan hamma narsa oʻchiriladi. Agar sizda mos rasmlar yoki boshqa materiallar boʻlsa, ularni [[Vikiombor]]ga yuklang, u yerda ularga Vikipediyadan havola qilish mumkin boʻladi. Agar siz Vikipediyadan boshqa narsalar bilan hamkorlik qilish uchun Viki-texnologiyasidan foydalanmoqchi boʻlsangiz, u faqat bitta sahifada boʻlsa ham, buni Vikipediyada boshlamasligingiz kerak. Viki-xostingni taklif qiladigan boshqa koʻplab (tekin yoki pullik) saytlar mavjud. [[MediaWiki|Viki dasturini]] oʻz serveringizga ham oʻrnatishingiz mumkin.

{{qisqartma|[[VP:KATALOGEMAS]]}}
=== Vikipediya — katalog emas ===
Vikipediya — mavjud yoki mavjud boʻlgan hamma narsalarning katalogi emas. '''Vikipediya maqolalari quyidagicha boʻlmasligi kerak:'''
# '''Oʻzaro bogʻliq boʻlmagan maʼlumotlarning roʻyxati va ombori,''' agarda ular iqtiboslar, aforizmlar, real shaxslar yoki badiiy qahramonlar haqidagi maʼlumotlar haqida boʻlsa. Agar siz iqtiboslar roʻyxatini yaratmoqchi boʻlsangiz, uni [[Vikiiqtibos]]ga joylashtiring. Albatta, mazmuni maqola mavzusiga jiddiy aloqador boʻlgan yoki uni sezilarli darajada toʻldiradigan roʻyxatning mavjudligining hech qanday yomon tomoni yoʻq. Vikipediyada, shuningdek, maʼlumot topishni osonlashtiradigan maʼlumot jadvallari va boshqa jadvalli maʼlumotlar ham mavjud. Albatta, umumiy mavzuga oid kichik maqolalarning birlashgan guruhlariga ham ruxsat beriladi. &lt;br&gt;{{qisqartma|[[VP:DARAXTEMAS]]}}
# '''Genealogiya daraxtlari yoki telefon maʼlumotnomalari.''' Tarjimai hol haqida maqolalar faqatgina yetarlicha taniqli boʻlgan yoki yutuqlari bilan mashhur boʻlgan shaxslar (shu jumladan, janjalli mashurlikka erishganlar) haqida yaratilishiga ruxsat etiladi. [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat (kishilar)|Kishining mashhurlik mezonlaridan]] biri, bu u haqida tashqi manbalarda (tarmoq yoki bosma) maʼlumotlarning mavjudligidir. Unchalik taniqli boʻlmagan shaxslar, ular tegishli boʻlgan maqolalarda yoki mavzularda tilga olinishi mumkin. Barcha odamlar haqidagi genealogik va biografik maʼlumotlarni saqlash uchun maxsus yaratilgan [[:Turkum:Genealogik saytlar|loyihalar]] mavjud. Vikipediya buning uchun moʻljallanmagan. &lt;br&gt;{{qisqartma|[[VP:MAʼLUMOTNOMAEMAS]]|[[VP:TELEDASTUREMAS]]}}
# '''Kataloglar, qoʻllanmalar yoki teledasturlar,''' shuningdek '''biznesni qoʻllab-quvvatlash resurslari.''' Masalan, radiostansiya haqidagi maqolada, qoida tariqasida, boʻlajak voqealar, kadrlar oʻzgarishi, telefon raqamlari, dastur eʼlonlari va boshqalarni sanab oʻtmaslik kerak (maqolada muhim kadrlar harakati va muhim voqealar tasvirlanishi mumkin). Bunday maqolaning munozara sahifasi, shuningdek, maqolaning mavzusi bilan bogʻliq tijorat faoliyati uchun emas, balki maqolaning oʻzini muhokama qilish uchun moʻljallangan. Vikipediya „sariq sahifalar“ emas.

{{qisqartma|[[VP:AXLATXONAEMAS]]}}
=== Vikipediya — tartibsiz maʼlumotlar axlatxonasi emas ===
Vikipediya — axborot materiallarining tartibsiz kolleksiyasi emas. Baʼzi bir maʼlumotlar 100 % haqiqat ekanligi maʼlum boʻlishidan oʻlaroq, bu uni ensiklopediyaga kiritish kerak degan xulosaga olib kelmaydi. Entsiklopediyaga har xil maʼlumotlar toifalarini kiritishning afzalliklari haqida munozaralar hali ham davom etayotgan boʻlsa-da, Vikipediya maqolalari haqida quyidagilarga kelishib olingan. Vikipediya maqolalari
# '''Javoblari bilan [[tez-tez soʻraladigan savollar]] roʻyxati emas.''' Tez-tez beriladigan savollarga toʻxtalib oʻtish yaramaydi — buning oʻrniga maqoladagi maʼlumotlarni shunday taqdim etingki, u maqola mavzusiga oid intonatsion hikoyali (ritorik savollar bilan uzilmagan) taqdimot mavzusi haqida hikoyani oʻzida jamlasin.&lt;br&gt;{{qisqartma|[[VP:SAYOHATQOʻLLANMAEMAS]]}}
# '''Sayohatchilar uchun sayohat qoʻllanmalari emas.''' [[Parij]] haqidagi maqolada [[Eyfel minorasi]] yoki [[Luvr]] kabi diqqatga sazovor joylarni eslatib oʻtish oʻrinli, lekin sevimli mehmonxonangizning telefon raqami va manzili yoki Yelisey maydonidagi sutli qahvaning narxini emas. Shunga oʻxshash tafsilotlar [[Vikigid]]da juda yaxshi qabul qilinadi.&lt;br&gt;{{qisqartma|[[VP:MEMORIALEMAS]]}}
# '''Memoriallar emas.''' Vikipediya oʻlgan doʻstlari va yaqinlarini esga oladigan joy emas. Ensiklopediya maqolasida tasvirlangan odam mashhur boʻlishi kerak, faqat oʻzi haqida yaxshi xotirani qoldirmasligi kerak.&lt;br&gt;{{qisqartma|[[VP:KOʻRSATMAEMAS]]|[[VP:MASLAHATEMAS]]}}
# '''Qoʻllanmalar emas, retseptlar emas, koʻrsatmalar emas.''' Vikipediyada odamlar, joylar, obyektlar tavsiflari boʻlishi mumkin boʻlsa-da, yoʻriqnomalar, maslahatlar (yuridik yoki tibbiy) yoki koʻrsatmalarga oʻxshamasligi yoki bosqichma-bosqich („qanday qilish kerak“ uslubida) koʻrsatmalarni, shu jumladan qadamma-qadam oʻquv qoʻllanmalar, ekspluatasiya yoʻriqnomasi, kompyuter oʻyinlarini oʻtish boʻyicha maslahatlar va retseptlarni oʻz ichiga olmasligi shart. Bu cheklov Vikipediya nomfazolarida buzilishi mumkin, bu yerda Vikipediyada ishlash bilan bogʻliq „[[Vikipediya:Maqola qanday yoziladi?]]“ga oʻxhash koʻrsatmalar amal qiladi. Bosqichma-bosqich koʻrsatmalarni („qanday qilish“ boʻyicha koʻrsatmalarni) joylashtirish uchun [[Vikikitob]] loyihasi mavjud.
# '''[[Oʻrgimchak toʻri|Butunjahon oʻrgimchak toʻri]] saytlari uchun qoʻllanma emas.''' Vikipediya maqolasi saytning maqsadi, tuzilishi va xizmatlarini tasvirlash bilan chegaralanib qolmasligi, yutuqlar, mashhurlik va tarixiy ahamiyatiga eʼtibor berib, saytni ensiklopedik tarzda tasvirlashi kerak. Saytlar haqidagi bunday maʼlumotlar boshqa manbalarga qaraganda ancha yangi boʻlib qolishi mumkin, chunki biz maqolaga yangi faktlar va maʼlumotlarni mavjud boʻlganda kiritishimiz mumkin.&lt;br&gt;{{qisqartma|[[VP:VIKIMANBAEMAS]]}}
# '''Kitoblarning matnlari ham, ularga sharhlar ham emas''' — buning uchun [[Vikimanba]] mavjud.&lt;br&gt;{{qisqartma|[[VP:KOʻRGAZMAEMAS]]}}
# '''Syujetlar koʻrgazmasi emas.''' Sanʼat asarlari va kompyuter oʻyinlari haqidagi maqolalar, shuningdek, fantastika olamlari ob’ektlari faqat syujetning bitta taqdimotidan iborat boʻlishi mumkin emas, ular manbalarni tadqiq qilish natijasida olingan asar, uning xususiyatlari, tabiati va tarixiy ahamiyatini tahlil qilishni taklif qilishlari kerak&lt;ref&gt;Shuningdek [[Vikipediya:Syujetlar koʻrgazmasi emas]] essesiga qarang&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;{{qisqartma|[[VP:RETSEPTEMAS]]}}
# '''Kulinar retseptlar kitobi emas.''' Buning uchun [[Vikikitob]]da [https://uz.wikibooks.org/wiki/Vikikitob:Kulinar_kitob Kulinar_kitob] sahifasini yaratishingiz mumkin.&lt;br&gt;{{qisqartma|[[VP:JADVALEMAS]]|[[VP:JADVEMAS]]}}
# '''Transport jadvali emas.''' Temir yoʻl stansiyalar, platformalar va vokzallar, avtostansiya va avtovokzallar, daryo va dengiz portlari, aeroportlar jadvali emas. Bunday maʼlumotlarni Vikipediyada faqat umumlashtirilgan va tahlil qilingan shaklda joylashtirish mumkin&lt;ref&gt;Yuqoridagilar ushbu yoʻnalishlarga bagʻishlangan maqolalarda alohida muhim transport yoʻnalishlarining tavsifiga taalluqli emas&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;{{qisqartma|[[VP:SARIQMATBUOTEMAS]]|[[VP:SMEMAS]]|[[VP:GʻIYBATEMAS]]}}
# '''[[Sariq matbuot]] emas.''' Vikipediya maqolalar mavzularini [[Vikipediya:Til va uslub|ensiklopedik tarzda]], [[Vikipediya:Betaraf nuqtai nazar|neytral nuqtai nazardan]] tasvirlaydi; mish -mishlar, gʻiybat va odamlarning shaxsiy hayotining „sensatsion“ tafsilotlarini tarqatish uning vazifasiga kirmaydi. Ayniqsa, hozirda hayot boʻlgan kishilar haqidagi maʼlumotlarga ehtiyot boʻlish zarur; ular haqida shubhali maʼlumotlarni joylashtirish ularga zarar etkazishi va sudga asos boʻlishi mumkin. Shu bilan birga, agar biron bir janjalli epizod odamning tarjimai holi uchun muhim boʻlsa (masalan, bu uning kasbiy faoliyatiga taʼsir qilgan) va ishonchli manbalar tomonidan tasdiqlangan boʻlsa, bu haqda maʼlumotni maqolaga kiritish mumkin. Umuman olganda, zamondoshlar haqida maʼlumot qoʻshganda, [[Vikipediya:Zamondoshlarning tarjimai holi]] qoidasiga amal qilish kerak.&lt;br&gt;{{qisqartma|[[VP:Choyxona emas]]|[[VP:Kelajak]]|[[VP:Kelajak voqealar]]|[[VP:KV]]}}

=== Vikipediya — choyxona emas ===
Vikipediya bashoratlar va tasdiqlanmaydigan taxminlar toʻplami emas. Kelgusi voqealarning boshlanishini kutayotgan barcha maqolalar tekshirilishi kerak va maqola mavzusi, sodir boʻlgan voqea haqida maqola yaratishga asos boʻlganidan koʻra, katta qiziqish uygʻotishi kerak. Jumladan:
{{qisqartma|[[VP:BOʻLADI]]}}
# '''Kelajakda kutilgan yoki boʻlishi mumkin boʻlgan baʼzi voqealar''' taʼrifga loyiq boʻlishi mumkin, agarda voqea haqida biror narsa maʼlum boʻlsa va u albatta yoki katta ehtimol bilan sodir boʻlsa. 2032 yilgi Olimpiya oʻyinlari bunga misol boʻla oladi. Kelgusida kutilayotgan real voqealar roʻyxati ham tasdiqlangan ahamiyati boʻlsa maʼqullanadi. Ammo, aytaylik, 3032-yilgi Olimpiya oʻyinlari maqola uchun yaroqli mavzu emas, chunki bu voqea toʻgʻrisida hali biror nima maʼlum emas.
# Xuddi shunday, boʻlajak voqealar yoki kashfiyotlar uchun '''oldindan belgilangan roʻyxatdagi alohida elementlar yoki maʼlum nom berish tizimi''', agar ular haqida umumiy maʼlumotdan boshqa hech narsa maʼlum boʻlmasa, vikimaqola uchun yaroqli mavzular hisoblanmaydi. Masalan, „Tropik sikl nomlari roʻyxati“ ensiklopedik ahamiyatga ega, ammo „Aleks boʻroni (2022)“ esa buning teskarisi, lekin maʼlumki, Shimoliy Atlantikada shunday nomdagi boʻron paydo boʻladi va soat yoʻnalishidan farqli oʻlaroq aylanadi. Raqamlarni nomlashning standart tizimiga muvofiq tuzilgan soʻzlar haqidagi maqolalar (masalan, „megagigaterabayt“), agar ular nufuzli manbada aniqlanmagan yoki keng qoʻllanilmasa, ansiklopedik ahamiyatga ega emas. Ammo baʼzi ilmiy bashoratlar — masalan, [[IUPAC]] ([[:en:International Union of Pure and Applied Chemistry]]) tomonidan hujjatlashtirilgan, ammo laboratoriya sharoitida hali ajratilmagan kimyoviy elementlar ensiklopedik ahamiyatli hisoblanadi.&lt;br&gt;{{qisqartma|[[VP:BASHORATEMAS]]|[[VP:VANGAEMAS]]}}
# '''Bashoratlar, taxminlar va „kelajak tarixi“'''ni taqdim etadigan maqolalar original tadqiqotdir va shuning uchun ularni keraksizdir. Garchi, albatta, kelajakni tasvirlaydigan muhim sanʼat asarlari, taxminlar va bashoratlarni oʻz ichiga olgan insholar yoki ilmiy tadqiqotlar va boshqalar haqida maqolalar mavjud va yaratilishi mumkin boʻlsa-da, bunday maqolalar mavzuzi allaqachon mavjud, aslida kelajakka emas, balki hozirgi kunga bagʻishlangan.

Agar siz Vikipediyada „kelajak tarixi“ ni muhokama qilmoqchi boʻlsangiz, [[wikia:c:future:Main Page|Wikia Future]]ga{{ref-en}} tashrif buyuring.

Rivojlanish istiqbollari va hali tugallanmagan loyihalar va ishlanmalarning muvaffaqiyati haqidagi munozara va mulohazalarni taʼriflashga ruxsat beriladi, agar bunday munozaraga ishorat berilgan boʻlsa. Ammo muharrir materialni oʻz tahlillari yoki sharhlari bilan toʻldira olmaydi, chunki bu Vikipediyada taqiqlangan original tadqiqot boʻladi. Hali olam yuzini koʻrmagan mahsulotlarni (filmlar, oʻyinlar va h.k.) tavsiflovchi maqolalar uchun ularning reklama emasligiga ishonch hosil qilish kerak.

{{qisqartma|[[VP:SENZURAEMAS]]}}
=== Vikipediyada senzura yoʻq ===
[[Vikipediya:Vikipediya mazmuni sizning noroziligingizga sabab bo'lishi mumkin|Vikipediyada baʼzilar uchun munozarali yoki haqoratli koʻrinishi mumkin boʻlgan materiallar boʻlishi mumkin]]. Har qanday Vikipediya oʻquvchisi maqolalarni tahrirlashi mumkin (agar ular, masalan, vandalizmdan himoyalanmagan boʻlsa) va uning oʻzgarishi ruxsat etilganligini tekshirmasdan darhol koʻrsatiladi (alohida holatlardan tashqari), shuning uchun Vikipediya maqolalar yoki rasmlar barcha foydalanuvchilar uchun maqbul boʻlishini yoki maʼlum ijtimoiy yoki diniy meʼyor va talablarga mos kelishini kafolatlamaydi. Garchi nooʻrin kontent (masalan, hayratlanarli saytlarga keraksiz havolalar) odatda darhol oʻchirilsa-da, baʼzi maqolalarda bahsli matn, rasmlar yoki bahsli materiallarga ega boʻlgan saytlarga havolalar boʻlishi mumkin (masalan, pornografiya mavzusidagi maqolalar); bu ruxsat berilgan, faqat amaldagi qoidalarga, [[Vikipediya:Betaraf nuqtai nazar|neytral nuqtai nazar tamoyiliga]] va Vikipediya serverlari joylashgan [[Amerika Qo'shma Shtatlari]] qonunlari zid boʻlgan hollar bundan mustasno (bunday istisnoga misol: [[bolalar pornografiyasi]]ni joylash bu hodisa haqidagi maqolada ham taqiqlangan, chunki bu AQSh qonunlariga ziddir).

== Vikipediya hamjamiyati nima emas ==

{{qisqartma|[[VP:JME]]|[[VP:MAYDONEMAS]]|[[VP:JANGMAYDONIEMAS]]}}
=== Vikipediya — jang maydoni emas ===
Har bir foydalanuvchi boshqalar bilan [[Axloqiy xatti-harakat|muloyim]], xotirjam va hamkorlikda muloqot qilishi kerak. Fikri sizga maʼqul boʻlmagan foydalanuvchilarni haqorat qilmang, ularga hujum qilmang yoki ularni qoʻrqitishga harakat qilmang. Buning oʻrniga, kelishmovchilikka aql bilan yondashing va uni xotirjam va muloyim munozarada aniqlashtiring. Agar boshqa foydalanuvchi oʻzini beadab, tajovuzkor tutsa, hamkorlik qilishni istamasa, haqorat qilsa, qoʻrqitsa — bu unga nisbatan xuddi shunday yoʻl tutish huquqini bermaydi. Faqat raqibingiz keltirgan dalillarga toʻgʻri javob bering, nooʻrin hujumlarga eʼtibor bermang yoki nooʻrin gapni umuman eʼtiborsiz qoldiring.

Agar ziddiyat davom etsa, [[Vikipediya:Nizolarni hal qilish|nizolarni hal qilish]] tartibidan foydalaning. Har doim vositachi boʻladigan va nizoni hal qilishga yordam beradigan foydalanuvchilar topiladi.

Bundan tashqari, maqolalarni [[Vikipediya:Bemanilikkacha olib kelmang|raqibning notoʻgʻri ekanligini koʻrsatish uchun]] yaratmang yoki oʻzgartirmang. Vikipediyani unga, uning foydalanuvchilariga yoki Vikimediya fondiga qonuniy yoki boshqa tahdid qilish uchun ishlatmang. Huquqiy muammolar haqida xabar berishning boshqa usullari mavjud&lt;ref&gt;Agar siz qonuniy huquqlaringiz buzilmoqda deb hisoblasangiz, uni boshqa tegishli foydalanuvchilar bilan muhokama qilishingiz, [[meta:Mailing list|pochta roʻyxati]] bilan bogʻlanishingiz, [http://wikimediafoundation.org Wikimedia Foundation] bilan bogʻlanishingiz yoki mualliflik huquqi buzilgan taqdirda bizga xabar berishingiz mumkin [[:en:WP:Request for immediate removal of copyright violation|WP:Request for immediate removal of copyright violation]]{{ref-en}}.&lt;/ref&gt;. Tahdidlar qilinishi mumkin emas va Vikipediya sahifalarini tahrirlashingizni bloklanishiga olib kelishi mumkin.

{{qisqartma|[[VP:ANARXIYAEMAS]]}}
=== Vikipediya — anarxiya sohasida tajriba emas ===
Vikipediya — erkin va ochiq manbadir, lekin ular asosiy maqsad — ensiklopediya yaratishga zid kela boshlaganda bu erkinlik va ochiqlikni cheklaydi. Shunga koʻra, Vikipediya hamma xohlagan narsani aytadigan joy emas. Vikipediya ochiq, oʻzini oʻzi boshqaradigan loyiha ekanligi, bu [[Anarxizm|anarxist]] jamoalarning hayotiyligini oʻrganishga qaratilgan degani emas. Bizning vazifamiz — anarxizmning maqbul chegaralarini aniqlash emas, balki ensiklopediya yaratishdir.

{{qisqartma|[[VP:DEMOKRATIYAEMAS]]|[[VP:KOʻPCHILIKDIKTATIEMAS]]|[[VP:ADMINDIKTATIYAEMAS]]}}
=== Vikipediya — demokratiya sohasida tajriba emas ===
Vikipediya — demokratiya yoki jamiyatni boshqa siyosiy tashkil etish tajribasi emas. [[Vikipediya:Konsensus|Konsensusga]] erishishning asosiy usuli — bu munozara, ovozga qoʻyish va alohida [[Vikipediya:Administratorlar|administratorlarning]] oʻzboshimchaliklari emas. Qiyin holatlarda, konsensusga erishish uchun tanlov soʻrovlari oʻtkazilishi mumkin. Bunday soʻrovlar ehtiyotkorlik bilan oʻtkazilishi va ularning natijalari muammoning yechimi sifatida tan olinmasligi kerak. Demokratiya bilan tajriba oʻtkazish uchun [[wikicities:c:democracy:Main Page|WikiDemocracy]]{{ref-en}} loyihasiga tashrif buyuring.

{{qisqartma|[[VP:OLIYMAJLISEMAS]]|[[VP:BYUROKRATIYAEMAS]]}}

=== Vikipediya — qonun ijodkorligida tajriba emas ===
Vikipediya — bu huquqshunoslar maktabi emas, uning qoidalari maqsad emas, balki hayotni yengillashtirish vositasi, shuning uchun iloji boricha byurokratik protseduralardan aylanib oʻtish kerak. Rasmiy tartibni buzish (masalan, biror narsani taklif qilish yoki nomzod koʻrsatishda) taklifni rad etish uchun sabab boʻlmaydi. Qoidalar, siyosat va koʻrsatmalarning harfiga emas, balki [[Vikipediya:Ruh va harf|ruhga]] amal qiling. Har qanday kelishmovchilik qoidalar va protseduralarga byurokratik rioya qilish bilan emas, balki munozara yoʻli bilan hal qilinishi kerak.

{{qisqartma|[[VP:ENSIKLOPEDIYA]]|[[VP:OʻQUVCHI]]}}
== Nima qilish kerakligi aniq boʻlmaganda ==
Maqolada biror narsa boʻlishi kerakmi yoki yoʻqmi, degan shubhangiz boʻlsa, '''oʻquvchi ensiklopediyada shunday sarlavha ostida nimani koʻrishdan umid qilardi''' deya oʻzingizga savol bering. [[Vikipediya:Oʻchirishga soʻrovlar arxivi]] rasmiy siyosatning bir qismi emas, lekin undan ilgari ensiklopedik deb tan olingan yoki tan olinmagan narsalar haqida maʼlumot manbai sifatida foydalanish mumkin.

Agar siz yuqoridagi qoidalar buzilganligiga shubha qilsangiz, quyidagi imkoniyatlarni koʻrib chiqing:

* Maqolaning mazmunini oʻzgartiring (oddiy tahrir).
* Tarixni saqlab qolgan holda, sahifa tarkibini qayta yoʻnaltirish bilan almashtiring.
* [[Vikipediya:Sahifalarni oʻchirish qoidalari|Sahifalarni oʻchirish qoidalariga]] koʻra, taklifingiz asosli boʻlsa, sahifani oʻchirishga soʻrov bering. Qaysi hissa oʻchirilishi xavfi borligini tushunish uchun maqolaga bogʻliq munozaralarni muntazam kuzatib boring.
* Ushbu sahifadagi qoidalarni oʻzgartirishni faqat munozara sahifasida, boshqa foydalanuvchilar bilan maslahatlashib, konsensus orqali amalga oshirish mumkin. Yangi mavzularni qoʻshganda, iloji boricha aniqroq boʻling va shunga qaramay, maqbul boʻlgan kontentga misollar keltiring.

{{qisqartma|[[VP:SHSEMAS]]}}

== Sizning foydalanuvchi sahifangiz nima emas ==
{{Asosiy|Vikipediya:Foydalanuvchining shaxsiy sahifasi}}
Bu yerda sanab oʻtilgan koʻplab qoidalar sizning foydalanuvchi sahifangizga bir xil darajada qoʻllaniladi. Sizning foydalanuvchi sahifangiz — shaxsiy sayt yoki shaxsiy [[blog]] emas. Sizning foydalanuvchi sahifangiz — Vikipediya tarkibiga kiradi va oʻz-oʻzini reklama qilish uchun emas, balki boshqa Vikipediya ishtirokchilari bilan hamkorlik qilish uchun mavjuddir.

== Izohlar ==
{{manbalar}}
{{Vikipediyaning qoida va koʻrsatmalari}}
[[Turkum:Vikipediya:Qoidalar]]</text>
      <sha1>emjo595bi82ilzbrwuyfo1xpzcscrq6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>715109</id>
    <revision>
      <id>5974459</id>
      <parentid>5956323</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:20:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-15061-40</username>
        <id>249930</id>
      </contributor>
      <comment>Yozilgan inson ayni damda u vazifada emas</comment>
      <origin>5974459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16772" sha1="2pa8ze0u3j6trhlbrbewp36vupnlqes" xml:space="preserve">{{Tashkilot bilgiqutisi
|nomi = Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi 
|tasvir=
|image_border=
|qisqartma = MMTV
|turi =Davlat idorasi 
|sanoat = 
|shiori = 
|maqomi = Vazirlik
|maqsadi = 
|ishga_tushgan_sanasi = [[1991-yil]]
|tan_olingan_yili = 
|tugatilgan = 
|tugatilish_sababi = 
|joylashuvi = [[Toshkent]], [[Shayxontohur tumani]], [[Alisher Navoiy koʻchasi (Toshkent)|Navoiy koʻchasi]], 2a
|hududiy_hizmati = 
|asoschilari = 
|prezident = 
|direktori = 
|bosh_kotib = 
|xoʻjayinlar = 
|yetakchi_sarlavha = Vazir
|yetakchi_nomi = [[Eʼzozxon Karimova]]
|yetakchi_sarlavha2 = 
|yetakchi_nomi2 = 
|yetakchi_sarlavha3 = 
|yetakchi_nomi3 = 
|bosh_mahkamasi = 
|daromad = 
|aylanma_daromad = 
|operatsion_foyda = 
|toza_foyda = 
|boyligi = 
|byudjet = 
|IITKI = 
|ishchilar_soni = 
|koʻngilli_xizmatkorlar = 
|mijozlar_soni = 
|aʼzolari = 
|oʻziga_tegishli_tashkilotlar = 
|vebsayti = {{url|uzedu.uz}}
|tili = Oʻzbek
}}
'''Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi''' – Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining „Yangi Oʻzbekiston maʼmuriy islohotlarini amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida“ PF-269-sonli [https://lex.uz/uz/docs/-6324756#-6325290 qarori] asosida Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi negizida Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi tashkil etildi.

Vazirlik Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining taʼlimga doir konstitutsion huquqlariga rioya etilishini taʼminlovchi, maktabgacha, umumiy oʻrta va maktabdan tashqari taʼlim sohasida davlat siyosatini ishlab chiqish va amalga oshirish uchun javob beradigan vakolatli davlat boshqaruvi organi hisoblanadi. Vazirlik oʻz faoliyatida [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]]ga boʻysunadi va hisobot beradi.

== Vazirlikning asosiy vazifalari ==
Vazirlikning asosiy '''vazifalari:'''

* umumiy oʻrta va maktabdan tashqari taʼlim sohasida oʻquvchilarning maʼnaviy-axloqiy, intellektual va jismoniy rivojlanishi darajasini yanada yuksaltirishga yoʻnaltirilgan yagona davlat siyosatini ishlab chiqish va amalga oshirish;
* maktabdan tashqari taʼlimga boʻlgan umumiy oʻrta taʼlim davlat taʼlim standartlari va davlat taʼlim talablariga muvofiq umumtaʼlim muassasalari faoliyatini metodik boshqarishni amalga oshirish;
* oʻqituvchi kasbining maqomi va obroʻsini koʻtarish, umumtaʼlim muassasalari xodimlari, shuningdek, xalq taʼlimi tizimi xodimlarining moddiy va ijtimoiy qoʻllab-quvvatlanishini taʼminlash, ularning samarali mehnat faoliyati uchun munosib sharoitlar yaratish;
* oʻquv-tarbiya jarayoniga taʼlimning innovatsion shakllarini, zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalarini, kasbiy yoʻnaltirishning samarali uslublarini, oʻquvchilarning oʻquv, psixologik va jismoniy yuklamalari optimallashuvini inobatga olgan holda oʻqitish va tarbiyalashni joriy qilish;
* umumtaʼlim muassasalarida chet tilini oʻqitishning samaradorligini taʼminlashga qaratilgan kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish;
* mazmun va sifat jihatidan xalqaro talablarga javob beradigan, yangi pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini qoʻllagan holda yangilangan oʻquv rejalari va dasturlariga muvofiq ishlab chiqilgan oʻquv va oʻquv-metodik adabiyotlarning yangi avlodi yaratilishi va nashr etilishini tashkil qilish;
* nodavlat taʼlim xizmatlari sektorini yanada rivojlantirish, xalq taʼlimi sohasida davlat-xususiy sheriklik uchun qulay sharoitlar yaratish;
* pedagogik kadrlarni tanlash, tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha ilgʻor va shaffof tashkiliy-huquqiy mexanizmlarni joriy etish;
* „Mehribonlik“ uylari faoliyatini takomillashtirish, ota-onalar qarovisiz qolgan bolalarning ijtimoiy-psixologik reabilitatsiyasini va huquqiy himoya qilinishini taʼminlash, ularning ijtimoiy-mehnat koʻnikmalarini hosil qilishiga va jamiyatga uygʻunlashuviga koʻmaklashish;
* jismoniy rivojlanishida turli nuqsonlari boʻlgan hamda davolanish va sogʻlomlashtirishga muhtoj boʻlgan bolalarga ijtimoiy kafolatlarni taʼminlovchi chora-tadbirlar samaradorligini yanada oshirish, ularning taʼlim va tarbiya (shu jumladan, inklyuziv) olishlariga koʻmaklashuvchi mos muhitni yaratish, imkoniyatlari cheklangan bolalar uchun ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari (maktablar, maktab-internatlar) faoliyatini takomillashtirish;
* oʻquvchilarni umuminsoniy qadriyatlar, yuksak maʼnaviyat, insonparvarlik ruhida tarbiyalash, ularning qalbi va ongiga mustaqillik gʻoyalarini yanada chuqur singdirish, milliy mentalitetga yot gʻoyalarga qarshi immunitetni mustahkamlash;
* umumiy oʻrta va maktabdan tashqari taʼlim muassasalari tomonidan davlat taʼlim standartlari va talablarining bajarilishining tizimli monitoringini olib borish;
* umumtaʼlim muassasalarining 10-11-sinflari oʻquvchilariga kasb-hunar taʼlimini taʼminlash boʻyicha faoliyatni muvofiqlashtirish;
* xalq taʼlimi tizimidagi muassasalarning moddiy-texnik bazasini mustahkamlash, ularning bino va inshootlaridan foydalanish boʻyicha ishlar monitoringini olib borish va ushbu ishlarni muvofiqlashtirish

== Vazirlikning asosiy funksiyalari ==
Vazirlik oʻziga yuklangan vazifalarga muvofiq quyidagi '''funksiyalarni''' amalga oshiradi:

* umumiy oʻrta va maktabdan tashqari taʼlim sohasida, oʻquvchilarning maʼnaviy-axloqiy, intellektual va jismoniy rivojlanishi darajasini yanada yuksaltirish borasida yagona davlat siyosatini ishlab chiqish va amalga oshirish;
* umumiy oʻrta taʼlim davlat taʼlim standartlari va maktabdan tashqari taʼlimga qoʻyiladigan davlat taʼlim talablariga muvofiq umumtaʼlim muassasalari faoliyatini metodik boshqarish;
* oʻqituvchi kasbi mavqeyi va obroʻsini oshirish, umumtaʼlim muassasalari xodimlari, shuningdek, xalq taʼlimi tizimi xodimlarining moddiy va ijtimoiy qoʻllab-quvvatlanishini taʼminlash, ularning samarali faoliyati uchun munosib sharoitlar yaratish;
* oʻquv-tarbiya jarayoniga taʼlimning innovatsion shakllarini, zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalarini, kasb-hunarga yoʻnaltirishning samarali shakl va uslublarini kiritish hamda oʻquvchilarning oʻquv, psixologik va jismoniy yuklamalarining maqbullashuvini inobatga olgan holda oʻqitish va tarbiyalashni kiritish;
* umumtaʼlim muassasalarida chet tillarini oʻrgatishning samaradorligini taʼminlashga qaratilgan kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish;
* yangilangan oʻquv rejalari va dasturlariga muvofiq ishlab chiqilgan, mazmun va sifat jihatidan xalqaro talablarga javob beradigan, yangi pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini qoʻllagan holda yangi avlod oʻquv va oʻquv-metodik adabiyotlarini tayyorlash va nashr qilinishini tashkil qilish;
* taʼlim xizmatlari nodavlat sektorini rivojlantirish, xalq taʼlimi sohasida davlat-xususiy sheriklik uchun qulay sharoitlarni yaratish.
* pedagogik kadrlarni tanlash, tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishning ilgʻor va shaffof tashkiliy-huquqiy mexanizmlarini joriy etish
* „Mehribonlik“ uylari faoliyatini takomillashtirish, ota-onalar qarovisiz qolgan bolalarning ijtimoiy-psixologik reabilitatsiyasini va huquqiy himoya qilinishini taʼminlash, ularning ijtimoiy-mehnat koʻnikmalarini hosil qilishiga va jamiyatga uygʻunlashuviga koʻmaklashish
* rivojlanishida turli nuqsonlari boʻlgan hamda davolanishga va sogʻlomlashtirishga muhtoj boʻlgan bolalarning ijtimoiy kafolatlarini taʼminlovchi chora-tadbirlar samaradorligini oshirish, ularning taʼlim-tarbiya (shu jumladan inklyuziv) olishlari uchun moslashuv muhitini yaratish, imkoniyatlari cheklangan bolalar uchun ixtisoslashtirilgan maktablar (maktab-internatlar) faoliyatini takomillashtirish
* oʻquvchilarni umuminsoniy qadriyatlar, yuksak maʼnaviyat, insonparvarlik ruhida tarbiyalash, ularning qalbi va ongiga mustaqillik gʻoyalarini yanada chuqur singdirish, milliy mentalitet uchun gʻoyalarga qarshi immunitetni mustahkamlash
* umumiy oʻrta va maktabdan tashqari taʼlim muassasalari tomonidan davlat taʼlim standartlari va talablari bajarilishining tizimli monitoringini olib borish
* umumtaʼlim maktablarining 10-11-sinf oʻquvchilariga kasb-hunarga yoʻnaltirish hamda umumiy oʻrta taʼlimning davlat taʼlim standartlariga va maktabdan tashqari taʼlimga qoʻyiladigan davlat taʼlim talablariga muvofiq xalq taʼlimi muassasalari faoliyatini muvofiqlashtirish hamda oʻquvchilarga kasb-hunarga yoʻnaltirishda metodik rahbarlik qilish
* taʼlim muassasalarida bino va inshootlardan samarali foydalanish ishlarini muvofiqlashtirish va monitoringini olib borish

== Rahbariyat ==
Vazirlikka Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi maʼqullaganidan keyin kiritilgan Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri taqdimnomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadigan va lavozimidan ozod etiladigan Vazir boshchilik qiladi. Vazir oʻz maqomiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi aʼzosi hisoblanadi. Vazirning besh nafar oʻrinbosari, jumladan, bir nafar birinchi oʻrinbosari boʻladi. Vazirning birinchi oʻrinbosari va boshqa oʻrinbosarlari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan lavozimga tayinlanadi va lavozimdan ozod etiladi.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!№
!Lavozim
!F. I. Sh
!
|-
|1.
|Vazir
|Eʼzozxon Gapirjanovna Karimova
|
|-
|2.
|Vazirning birinchi oʻrinbosari
|Shin Agrippina Vasilyevna
|
|-
|3.
|Vazirning birinchi oʻrinbosari
|Sharifxodjayev Usman Ulfatovich
|[[Fayl:U.Sharifxodjayev.jpg|frameless|84x84px]]
|-
|4.
|Vazir oʻrinbosari
|Begimqulov Uzoqboy Shoimqulovich
|[[Fayl:U.Sh. Begimqulov.jpg|frameless|84x84px]]
|-
|5.
|Vazir oʻrinbosari
|Kenjayev Dilshod Mutalibovich
|
|-
|6.
|Vazir oʻrinbosari
|Komilov Temurjon Kalandarovich
|
|}
== Vazirlik huzuridagi Respublika tashkilotlari ==
[https://avloniy.uz/oz Abdulla Avloniy nomidagi Xalq taʼlimi muammolarini oʻrganish va istiqbollarini belgilash ilmiy-tadqiqot instituti]

[[Respublika taʼlim markazi]]

[http://www.info-tashxis.uz/home/index Psixologik-pedagogik Respublika tashxis markazi]{{Oʻlikhavola|date=noyabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[https://kitob.uz Respublika bolalar kutubxonasi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220423160622/https://www.kitob.uz/ |date=2022-04-23 }}

[https://itsm.uz Innovatsiya, texnologiya va strategiya markazi]DUK

Respublika „Barkamol avlod“ bolalar maktabi

[https://mpe.uz/ Maktabgacha taʼlim agentligi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230104064131/https://mpe.uz/ |date=2023-01-04 }}

[https://piima.uz/ Ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari agentligi]

== Vazirlik tizimida muhim sanalar va hujjatlar ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Sana
!Hujjat
|-
|11.05.2022
|2022—2026-yillarda xalq taʼlimini rivojlantirish boʻyicha milliy dasturni tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining [https://lex.uz/docs/-6008663 PF-134-sonli Farmoni] qabul qilindi
|-
|11.05.2022
|Xalq taʼlimini rivojlantirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining [https://lex.uz/docs/-6008665 PQ-241-sonli qarori] qabul qilindi
|-
|06.11.2021
|Taʼlim-tarbiya tizimini yanada takomillashtirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining [https://lex.uz/docs/-5085887 PQ-4884-sonli qarori] qabul qilindi
|-
|06.11.2021
|&quot;Oʻzbekistonning yangi taraqqiyot davrida taʼlim-tarbiya va ilm-fan sohalarini rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida&quot; Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining [https://lex.uz/docs/-5085999 PF-6108-sonli Farmoni qabul qilindi]
|-
|15.10.2021
|Taʼlim darajasi yuqori boʻlmagan maktablarga malakali oʻqituvchi-pedagoglarni jalb qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasining [https://lex.uz/docs/-5679889 646-sonli qarori] qabul qilindi
|-
|13.10.2020
|Alohida taʼlim ehtiyojlari boʻlgan bolalarga taʼlim-tarbiya berish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining [https://lex.uz/docs/-5044711 PQ-4860-sonli qarori] qabul qilindi
|-
|23.09.2020
|Yangi tahrirdagi [https://lex.uz/docs/-5013007 „Taʼlim to ‘gʻrisida“gi qonun] qabul qilindi
|-
|03.05.2019
|Iqtidorli yoshlarni aniqlash va yuqori malakali kadrlar tayyorlashning uzluksiz tizimini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining [https://lex.uz/docs/-4320713 PQ-4306-sonli qarori] qabul qilindi
|-
|29.04.2019
|Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining [https://lex.uz/docs/-4312785 PF-5712-sonli Farmoni] qabul qilindi
|-
|20.02.2019
|Prezident maktablarini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida risida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining [https://lex.uz/docs/-4208152 PQ-4199-sonli qarori] qabul qilindi
|-
|19.02.2019
|Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida Vazirlar Mahkamasining [https://lex.uz/docs/-4207473 146-sonli qarori] qabul qilindi
|-
|08.12.2018
|&quot;Xalq taʼlimi fidoyisi&quot; koʻkrak nishonini taʼsis etish toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasining [https://lex.uz/docs/-4097068 998-sonli qarori] qabul qilindi
|-
|05.09.2018
|Xalq taʼlimini boshqarish tizimini takomillashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining [https://lex.uz/docs/-3893445 PF-5538-sonli Farmoni] qabul qilindi
|-
|05.09.2018
|Xalq taʼlimi tizimiga boshqaruvning yangi tamoyillarini joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining [https://lex.uz/docs/-3893416 PQ-3931-sonli qarori] qabul qilindi
|-
|15.03.2017
|[https://lex.uz/docs/-3137130 Umumiy oʻrta taʼlim toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida Vazirlar Mahkamasining 140-sonli qarori qabul qilindi]
|-
|10.12.2012
|Chet tillarni oʻrganish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining [https://lex.uz/docs/-2126032 PQ-1875-sonli qarori] qabul qilindi
|-
|07.01.2008
|[https://lex.uz/docs/-1297315 Bola huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida] Oʻzbekiston Respublikasi qonuni qabul qilindi
|-
|21.05.2004
|[https://lex.uz/docs/-214645 2004-2009 yillarda maktab taʼlimini rivojlantirish davlat umummilliy dasturi] tasdiqlandi
|-
|29.08.1997
|[https://lex.uz/docs/16188 „Taʼlim to ‘gʻrisida“]gi qonun yangi tahrirda qabul qilindi
|-
|29.08.1997
|[https://lex.uz/docs/-48401 Kadrlar tayyorlash milliy dasturi] tasdiqlandi
|-
|27.12.1996
|[https://lex.uz/docs/-57013 Oʻqituvchi va murabbiylar kunini belgilash toʻgʻrisida] qonun qabul qilindi
|-
|02.07.1992
|Oʻzbekiston Respublikasining Oliy Kengashi tomonidan [https://lex.uz/docs/56418 „Taʼlim to ‘gʻrisida]“gi qonunning ilk tahriri qabul qilindi
|}

== Vazirlar roʻyxati ==
{{main|Maktabgacha va maktab taʼlimi vaziri}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!#
!F. I. Sh
!Boshlanish
!Tugashi
!Muddat
!Lavozimi
|-
!1
![[Joʻra Yoʻldoshev]]
!22.07.1991
!11.08.2000
!9 yil 1 oy
!Xalq taʼlimi vaziri
|-
!2
![[Risboy Joʻrayev]]
!11.08.2000
!7.05.2004
!3 yil 8 oy
!Xalq taʼlimi vaziri
|-
!3
![[Turobjon Joʻrayev]]
!7.05.2004
!26.03.2008
!3 yil 10 oy
!Xalq taʼlimi vaziri
|-
!4
![[Gʻayrat Shoumarov]]
!28.04.2008
!26.02.2010
!1 yil 9 oy
!Xalq taʼlimi vaziri
|-
!5
![[Maraximov, Avaz Raximovich|Avazjon Marahimov]]
!2.03.2010
!30.06.2011
!1 yil 3oy
!Xalq taʼlimi vaziri
|-
!6
![[Temur Shirinov]]
!4.07.2011
!7.02.2013
!1 yil 7oy
!Xalq taʼlimi vaziri
|-
!7
![[Ulugʻbek Inoyatov]]
!7.02.2013
!20.06.2018
!5 yil 4 oy
!Xalq taʼlimi vaziri
|-
!8
![[Sherzod Shermatov]]
!20.06.2018
!17.11.2021
!3 yil 4 oy
!Xalq taʼlimi vaziri
|-
!9
![[Baxtiyor Saidov]]
!17.11.2021
!30.12.2022
!1 yil 1 oy
!Xalq taʼlimi vaziri
|-
!10
![[Hilola Umarova]]
!30.12.2022
!14.07.2025
!2 yil 7 oy
!Maktabgacha va maktab taʼlimi vaziri
|-
!11
![[Eʼzozxon Karimova]]
!14.07.2025
! colspan=&quot;2&quot; |''hozirgacha''
!Maktabgacha va maktab taʼlimi vaziri
|}

== Xalqaro tadqiqotlarda ishtirok ==
Taʼlim sifatini baholash boʻyicha xalqaro tadqiqotlarda ishtirok etib kelinmoqda. Jumladan 2021-yilda [[PIRLS]], 2022-yilda [[PISA - Xalqaro o'quvchilarni baholash dasturi|PISA]] tadqiqotlarida mamlakatimiz ishtirok etdi. 2023-yilda [[TIMSS|TIMMS]] tadqiqotida ishtirok etish rejalashtirilgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* '''[https://www.uzedu.uz/ Vazirlik rasmiy sayti]'''
* '''[https://t.me/uzedu Telegram]'''
* '''[https://www.facebook.com/uzedu/ Facebook]'''
* '''[https://www.instagram.com/uzedu.uz/ Instagram]'''
* '''E-mail''': [[Mailto:info@xtv.uz|info@xtv.uz]]

{{Oʻzbekiston Respublikasi vazirliklari}}

[[Turkum:Oʻzbekiston vazirliklari|Maktab]]</text>
      <sha1>2pa8ze0u3j6trhlbrbewp36vupnlqes</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Asila Mirzayorova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>715966</id>
    <revision>
      <id>5974198</id>
      <parentid>5493905</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:51:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti bitiruvchilari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9827" sha1="sxjr027feuzyr803syfm3puyqy380f8" xml:space="preserve">{{Sportchi bilgiqutisi
| ism                   = Asila Mirzayorova
| tasvir                = Asila Mirzayorova in 2024.jpg
| tasvirizoh            = Asila Mirzayorova 2024-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlarida
| jins                  = ayol
| tugilgan_paytdagi_ism = Asila Ubaydulla qizi Mirzayorova
| laqablar              =
| fuqarolik             = {{UZB}}
| sport = [[yengil atletika|para yengil atletika]]
| klub =
| tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1999|7|3}}
| tavallud_yer = {{TavalludJoyi|Qarshi}}, [[Qashqadaryo viloyati]], [[Oʻzbekiston]]
| vafot_sana =
| vafot_yer =
| faoliyat_yillar =
| faol_tomon =
| murabbiylar =
| boy =
| vazn =
| mukofotlar ={{Oʻzbekiston iftixori sohibi}}
| vebsayt =
}}
{{Medallar
 |uzunlik = 255px
 |tasvir = 
 |medallar = 
{{musobaqa|[[Yozgi Paralimpiada oʻyinlari]]}}
{{medal|Kumush|[[2020-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlari|Tokio 2020]]|uzunlikka sakrash T11}}
{{medal|Oltin|[[2024-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlari|Parij 2024]]|uzunlikka sakrash T11}}
{{musobaqa|[[Para yengil atletika boʻyicha Jahon chempionati|Jahon chempionati]]}}
{{medal|Oltin|[[Para yengil atletika boʻyicha 2023-yilgi Jahon chempionati|Parij 2023]]|uzunlikka sakrash T11}}
{{medal|Oltin|[[Para yengil atletika boʻyicha 2024-yilgi Jahon chempionati|Kobe 2024]]|uzunlikka sakrash T11}}
}}
'''Asila Ubaydulla qizi Mirzayorova''' (1999-yil 3-iyul, [[Qarshi]], [[Qashqadaryo viloyati]], [[Oʻzbekiston]]) – oʻzbekistonlik para yengil atletikachi. Yengil atletikaning uzunlikka sakrash yoʻnalishidagi musobaqalarda ishtirok etadi. Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. [[2020-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlari|2020-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlarida]] kumush medali sovrindori, [[Yozgi Paraosiyo oʻyinlari|Yozgi Paraosiyo oʻyinlarida]] bronza medali sohibasi. Shuningdek, Paralimpiya chempioni&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.gazeta.uz/oz/2024/08/30/oltin/ |sarlavha=Parij-2024: Paralimpiyachi Asila Mirzayorova oltin medalni qo‘lga kiritdi |sana=30-avgust 2024-yil |qaralgan sana=31-avgust 2024-yil}}&lt;/ref&gt;.  

== Tarjimayi holi ==
Asila 1999-yilda Qarshi shahrida tugʻilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi|til=uz|url=http://nkgz.uz/read/ni-dnya-bez-kriminala-17-letnyaya-devushka-ubila-svoego-pyushchego-ottsa111|sarlavha=Спортсменка из Кашкадарьи – серебряный призер Паралимпиады|work=nkgz.uz|kirish sanasi=2021-09-05|qaralgan sana=2021-11-28|arxivsana=2021-09-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210905091012/http://nkgz.uz/read/ni-dnya-bez-kriminala-17-letnyaya-devushka-ubila-svoego-pyushchego-ottsa111}}&lt;/ref&gt;. 15 yoshiga qadar u mutlaq koʻrish qobiliyatiga ega boʻlgan va [[Musiqa maktablari|musiqa maktabida]] [[pianino]] chalishni oʻrgangan. Boshidan olgan jarohatdan soʻng koʻrish qobiliyatini yoʻqotgan va keyinchalik sport bilan shugʻullana boshlagan&lt;ref&gt;{{veb manbasi|til=ru|url=https://www.gazeta.uz/ru/2021/08/27/paraolympics/|sarlavha=Паралимпиада-2020. Асила Мирзаëрова завоевала «серебро»|work=Газета.uz|sana=2021-08-27|kirish sanasi=2021-09-05}}&lt;/ref&gt;.

[[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti|Toshkent davlat iqtisodiyot universitetida]] ([[TDIU]]) tahsil olgan{{manba kerak}}.

2021-yilda [[Oʻzbekiston belgisi]] koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan&lt;ref&gt;{{veb manbasi|til=uz|url=https://olamsport.com/oz/news/asila-mirzayorova-etirof-etildi|sarlavha=Asila Mirzayorova etirof etildi|work=Olamsport.com|kirish sanasi=2021-09-05}}&lt;/ref&gt;. 2021-yilda [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] [[Shavkat Mirziyoyev|Shavkat Mirziyoyevning]] farmoni bilan unga [[Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sportchi]] unvoni berilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi|til=uz|url=https://uza.uz/ru/posts/o-nagrazhdenii-gruppy-sportsmenov-i-trenerov-dobivshixsya-vysokix-rezultatov-na-hvi-letnix-paralimpiyskix-igrax-v-gorode-tokio_300696|sarlavha=О награждении группы спортсменов и тренеров, добившихся высоких результатов на ХVI летних Паралимпийских играх в городе Токио|muallif=uza.uz|work=Uza.uz|sana=2021-09-10|kirish sanasi=2021-09-10}}&lt;/ref&gt;.

== Faoliyati ==
2016-yildan murabbiy Sardor Abduxoliqov rahbarligida paralimpiya sporti bilan shugʻullana boshlagan. 2017-yildan boshlab xalqaro musobaqalarda qatnasha boshlagan&lt;ref&gt;{{veb manbasi|til=en-us|url=http://../../../en/results/athletics/athlete-profile-n1727375-mirzayorova-asila.htm|sarlavha=Athletics MIRZAYOROVA Asila - Tokyo 2020 Paralympics|work=..|kirish sanasi=2021-09-05}}{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. Oʻsha yili paraatletika boʻyicha Oʻzbekiston chempionatida gʻolib chiqdi&lt;ref&gt;{{veb manbasi|til=ru|url=http://usport.uz/ru/news/view?id=852|sarlavha=Чемпионат паралимпийцев|work=usport.uz|kirish sanasi=2021-09-05|arxivsana=2021-09-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210905091012/http://usport.uz/ru/news/view?id=852}}&lt;/ref&gt;. Oʻsha yili oʻsmirlar oʻrtasidagi Para-Osiyo oʻyinlarida uzunlikka sakrashda oltin medalni qoʻlga kiritgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://kknews.uz/uz/6402.html|sarlavha=Паралимпиячиларимизнинг навбатдаги муваффақияти – Қорақалпоғистон Ахборот Агентлиги|work=kknews.uz|kirish sanasi=2021-09-05|qaralgan sana=2021-11-28|arxivsana=2021-09-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210905091012/https://kknews.uz/uz/6402.html}}&lt;/ref&gt;. 2018-yili [[Jakarta|Jakartada]] ([[Indoneziya]]) boʻlib oʻtgan [[2018-yiligi Yozgi Para-Osiyo oʻyinlari|Yozgi Paraosiyo oʻyinlarida]] uzunlikka sakrashda 4,47 metr natija bilan bronza medalini qoʻlga kiritgan. 2019-yilda [[Dubay|Dubayda]] ([[Birlashgan Arab Amirliklari|BAA]]) boʻlib oʻtgan [[2019-yiligi Yengil atletika bo'yicha Jahon chempionati (HPK)|Yengil atletika boʻyicha Jahon chempionatida (HPK)]] 4,44 metr natija bilan yettinchi oʻrinni egallagan&lt;ref&gt;{{veb manbasi|til=en|url=https://www.paralympic.org/dubai-2019/schedule/info-live-results/atdu19/eng/zp/engzp_athletics-sport-pdf-files.htm|sarlavha=Dubai 2019 - Schedule &amp; Results|work=International Paralympic Committee|kirish sanasi=2021-09-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.paralympic.org/static/info/resATDU19/pdf/ATDU19/AT/ATDU19_AT_C73P_ATWL11100.pdf&lt;/ref&gt;.

2021-yilda Dubayda (BAA) Paralimpiya yengil atletika boʻyicha Gran-pri bosqichida uzunlikka sakrash boʻyicha oltin medalni qoʻlga kiritgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi|til=ru|url=https://yuz.uz/ru/news/gran-pri-v-dubae-paralimpiyts-uzbekistana-zavoevali-24-medali|sarlavha=Гран-при в Дубае: паралимпийцы Узбекистана завоевали 24 медали|work=https://yuz.uz|kirish sanasi=2021-09-05}}&lt;/ref&gt;. [[Tokio|Tokioda]] ([[Yaponiya]]) boʻlib oʻtgan Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida T11 toifasida uzunlikka sakrash bahslarida 4,91 metrga sakrab, oʻyinlarning kumush medalini qoʻlga kiritgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi|til=ru|url=https://olympic.uz/ru/news/1126|sarlavha=Начинаем утро с хороших новостей: Асила Мирзаëрова стала серебряным призëром Токио-2020!|work=Национальный олимпийский комитет Узбекистана|kirish sanasi=2021-09-05}}{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

2023-yilda [[Parij|Parij shahrida]] [[Para yengil atletika boʻyicha 2023-yilgi Jahon chempionati|Para yengil atletika boʻyicha Jahon chempionatida]] uzunlikka sakrash T11 boʻyicha ayollar oʻrtasida 5,13 metrga sakrash bilan oltin medalni qoʻlga kiritdi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Paris 2023 Para Athletics World Championships {{!}} Live Results |url=https://www.paralympic.org/athletics/live-results/info-live-results/athd23/eng/zz/ZZS105A_ATHD23ATWL11%40%40%40ENG.htm |access-date=2023-11-04 |website=International Paralympic Committee |language=en}}&lt;/ref&gt;. Ushbu natija bilan Asila Mirzayorova [[2024-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlari]]ga yoʻllanma oldi&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.paralympic.org/athletics/live-results/info-live-results/athd23/eng/zz/ZZS105A_ATHD23ATWL11@@@ENG.htm|title=World Para Athletics Live Results|website= paralympic.org- official website of International Paralympic Committee |accessdate= 2023-10-03}}&lt;/ref&gt;.

2024-yilgi Parij Paralipiadasida uzunlikka sakrash bahsida 5,24 metrga sakrab, musobaqa rekordini yangiladi va oltin medalni qoʻlga kiritdi.
== Mukofotlari ==
* Yilning eng yaxshi ayol paralimpiyachisi&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=“Milliy sport mukofoti-2023” o‘z g‘oliblarini aniqladi |url=https://olympic.uz/oz/news/6264 |website=olympic.uz |accessdate=7-sentabr 2024-yil}}&lt;/ref&gt;
*  „[[Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sportchi]]“ faxriy unvoni (2021-yil)
*  „[[Oʻzbekiston iftixori]]“ faxriy unvoni (2024-yil)&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Париж шаҳрида бўлиб ўтган ХVII ёзги Паралимпия ўйинларида юксак натижаларга эришган спортчи ва мураббийлардан бир гуруҳини мукофотлаш тўғрисида  Ўзбекистон Республикаси Президентининг Фармони |url=https://president.uz/uz/lists/view/7538 |website=president.uz |accessdate=12-sentabr 2024-yil}}&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{DEFAULTSORT:Mirzayorova, Asila}}
[[Turkum:Kishilar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Oʻzbekiston para-yengil atletikachilari]]
[[Turkum:Paralimpiada oʻyinlaridagi oʻzbekistonlik kumush medal sohiblari]]
[[Turkum:Paralimpiya oʻyinlaridagi oʻzbekistonlik oltin medal sohiblari]]
[[Turkum:Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti bitiruvchilari]]
{{Oʻzbekiston iftixori}}</text>
      <sha1>sxjr027feuzyr803syfm3puyqy380f8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>SWIFT</title>
    <ns>0</ns>
    <id>721709</id>
    <revision>
      <id>5974297</id>
      <parentid>5974077</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:07:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikxan</username>
        <id>33427</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Abdullakkk|Abdullakkk]] tahrirlari [[User:Nataeva|Nataeva]] versiyasiga qaytarildi</comment>
      <origin>4212810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11782" sha1="81iitv5j0nebsdltwq7m32z8sbgubup" xml:space="preserve">{{Maʻnolari|Swift}}
{{Shirkat bilgiqutisi
|nomi                 = SWIFT
|tasvir               = SWIFT.svg
|turi                 = Masʼuliyati cheklangan koperativ
|sanoat               = [[Telekommunikatsiya]]
|shirkat_egasi        =
|ishga_tushgan_sanasi = {{start date and age|1973|5|3}}
|joylashuvi           = La Hulpe, [[Belgiya]]
|xoʻjayinlar          = {{ubl|Javier Perez-Tasso, bosh direktor|Yawar Shah&lt;ref&gt;{{veb manbasi|title=Совет директоров SWIFT|url=http://www.swift.com/about_swift/company_information/board_of_directors|accessdate=2014-09-19|arxivsana=2014-10-03|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141003094743/http://www.swift.com/about_swift/company_information/board_of_directors}}&lt;/ref&gt;, xoʻjayin}}|mahsulotlari = moliyaviy telekomunikatsiyalar
|ishchilar_soni       = &gt;3 000
|mijozlar_soni        =
|aʼzolari             =
|vebsayti             = {{URL|www.swift.com/}}
}}'''Butunjahon banklararo moliyaviy telekommunikatsiya jamiyati''' ({{lang-en|Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunications}}; qisqartmasi '''SWIFT''') [[Belgiya]]da tashkil topgan kooperativ jamiyat boʻlib, umumjahon boʻylab banklarda moliyaviy operatsiyalarni amalga oshiruvchi va vositachi oʻlaroq xizmat qiladi. Bu tizim umumjahon boʻylab moliya institutlariga moliyaviy operatsiyalarni xavfsiz, standartlashtirilgan va ishonchli tarzda yuborish va olish imkonini beradi. SWIFT, shuningdek, koʻpincha „SWIFTNet“da foydalanish uchun moliya institutlariga [[dasturiy taʼminot]] xizmatlarini hamda „SWIFT codes“ („SWIFT kodlari“) nomi bilan mashhur boʻlgan ISO 9362 „Business Identifier Codes“ („Biznes-identifikator kodlari“) ni sotadi. „Swift oʻtkazma“ „xalqaro pul oʻtkazma“ deb ham ataladi.

Bu tizim [[1973-yil]]i 19 mamlakatning 248 ta banki taʼsischiliga tashkil topgan. Bosh ofisi [[Belgiya]] poytaxti boʻlmish [[Brussel (shahar)|Brussel]] shahri yaqinida joylashgandir.

2015-yil holatiga koʻra, SWIFT [[toʻlov tizimi]]ga jahonning 200 dan oshiq mamlakat va hududlarida 11 mingdan ortiq moliya institutlari ulangan boʻlib, ularda oʻrtacha kuniga 32 milliondan oshiq operatsiyalarni amalga oshiriladi (solishtirish uchun, 1995-yilda oʻrtacha kuniga 2.4&amp;nbsp;million operatsiyalarni amalga oshirilgan).&lt;ref&gt;{{veb manbasi |date=9-mart 2010-yil |title=Swift Company Information |url=http://www.swift.com/about_swift/company_information/index.page?lang=en |access-date=7-dekabr 2016-yil |publisher=SWIFT |arxivsana=22-dekabr 2008-yil |arxivurl=https://web.archive.org/web/20081222103757/http://www.swift.com/about_swift/company_information/index.page?lang=en }}&lt;/ref&gt;

Belgiya qonunchiligi asosida tashkil etilgan kooperativ jamiyat boʻlmish SWIFT oʻziga aʼzo moliya institutlariga tegishlidir.&lt;ref&gt;{{kitob manbasi |title=Ricardo Bofill Taller de Arquitectura: Architecture in the era of local culture and international experience |date=2009 |publisher=RBTA |editor-last=Serena Vergano |page=130}}&lt;/ref&gt; SWIFT xoʻjayini — Yawar Shah&lt;ref name=&quot;swiftboard&quot;&gt;{{veb manbasi |date=9-dekabr 2015-yil |title=Board members |url=https://www.swift.com/about-us/organisation-governance/board-members#topic-tabs-menu |access-date=4-may 2016-yil |website=SWIFT}}&lt;/ref&gt; ([[Pokiston]]),&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Yawar Shah – 1996 – 40 Under Forty – Crain's New York Business |url=http://mycrains.crainsnewyork.com/40under40/profiles/1996/yawar-shah |access-date=23-fevral 2014-yil}}&lt;/ref&gt; [[bosh ijrochi direktor]]i — Javier Pérez-Tasso ([[Ispaniya]]).&lt;ref name=&quot;swiftmgmt&quot;&gt;{{veb manbasi |date=7-oktabr 2015-yil |title=SWIFT Management |url=https://www.swift.com/about-us/organisation-governance/swift-management#topic-tabs-menu |access-date=4-may 2016-yil |website=SWIFT}}&lt;/ref&gt; SWIFT har yili maxsus moliyaviy xizmatlar sanoatiga bagʻishlangan Sibos konferensiyasini oʻtkazadi.&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Javier Pérez-Tasso |url=https://www.swift.com/about-us/organisation-governance/swift-management/members/javier-perez-tasso |access-date=15-noyabr 2019-yil |website=SWIFT |archive-date=15-noyabr 2019-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20191115082657/https://www.swift.com/about-us/organisation-governance/swift-management/members/javier-perez-tasso }}&lt;/ref&gt;

== Tarixi ==
SWIFT 1973-yilda [[Brussel]]da uning birinchi bosh direktori boʻlgan Carl Reuterskiöld boshchiligida tashkil etilgan boʻlib, 15 ta mamlakatdagi 239 ta yirik bank tomonidan qoʻllab-quvvatlangan. Yangi tizim moliyaviy operatsiyalar uchun umumiy standartlarni oʻrnatish va umumiy maʼlumotlarni qayta ishlash tizimini shakllantirish uchun moʻljallangan edi. Asosiy operatsion protokollar, javobgarlik qoidalari va boshqalar 1975-yilda oʻrnatildi va birinchi operatsiya 1977-yilda amalga oshirildi. [[AQSh]]dagi ilk SWIFT operatsion markazi Virjiniya gubernatori John N. Dalton tomonidan 1979-yilda ochilgan.&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.swift.com/about-us/media-centre|title=Media Centre|publisher=SWIFT|lang=inglizcha|accessdate=1-aprel 2019-yil}}&lt;/ref&gt;

== SWIFT qanday ishlaydi ==
Xabarlarni 2 xil turi mavjuddir: moliyaviy (tizim foydalanuvchilari oʻrtasida) va tizimli (foydalanuvchilar va tizim oʻrtasida).

Barcha SWIFT xabarlari quyidagilardan iborat boʻladi:

* sarlavha
* xabar matni
* treyler

Kompyuter terminali (CBT) universal kompyuter bilan aloqa qilish, xabarlarni joʻnatish va qabul qilish, amaliy vazifalarni boshqarish uchun ishlatiladi. Xabarlar mintaqaviy protsessorda (RGP) yigʻilib, keyin qayta ishlash uchun tegishli operatsion markazga yuboriladi. U yerda SWIFT xabarlarni quyidagi algoritmga muvofiq qayta ishlaydi:

* sintaksisni tekshirish;
* xabarlarni chiquvchi shaklga aylantirish uchun yangi sarlavhalar yaratish
* treylerlarni qoʻshish;
* saqlash uchun xabarlarni nusxalash va shifrlash.

Tekshiruv natijalariga koʻra, joʻnatuvchi xabarnoma oladi: ACK — ijobiy natija, NAK — salbiy natija. Har bir xabar avtomatik ravishda kiruvchi raqam oladi.{{Sfn|Cornelius Luca|2005}}

== SWIFTga boʻlgan tashqi taʼsirlar ==
[[2001-yil 11-sentabr terror xurujlari|2001-yil 11-sentabr voqealaridan]] soʻng, [[Markaziy Razvedka Boshqarmasi|Markaziy razvedka boshqarmasi]], [[Federal tekshirishlar byurosi|Federal qidiruv byurosi]] va AQSh Moliya vazirligi terrorchilar amalga oshirishi mumkin boʻlgan moliyaviy operatsiyalarini kuzatish maqsadida SWIFT tarmogʻining moliyaviy maʼlumotlariga kirish huquqiga ega boʻldi. Ushbu xabar 2006-yilda ''[[The New York Times]]'', ''The Wall Street Journal'' va ''Los Angeles Times''&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi|title=Belgian PM: Data Transfer Broke Rules|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/09/28/AR2006092800585.html|publisher=Washington Post|date=28-sentabr 2005-yil|first=Constant|last=Brand|accessdate=23-may 2010-yil}}&lt;/ref&gt; gazetalarida chop etilganidan soʻng SWIFT mijozlar maʼlumotlarini himoya qilmagani uchun qattiq tanqid ostida qoldi. Shundan soʻng, SWIFT maʼmuriyati butun tizim arxitekturasini u orqali oʻtadigan barcha xabarlar uchun ikki zonali saqlash modeli bilan taqsimlangan rejimga oʻtkazish boshlanganini eʼlon qildi.{{manba kerak|1|05|2021}} Bu manba oʻchiriladi.

[[Eron]] va [[Koreya Xalq Demokratik Respublikasi|Shimoliy Koreya]] kabi davlatlar SWIFTdan uzildi. 2018-yilning noyabrida bir qator Eron banklari SWIFT tizimidan uzildi.&lt;ref&gt;[https://www.reuters.com/article/us-usa-iran-sanctions-swift-idUSKCN1NA1PN SWIFT says suspending some Iranian banks' access to messaging system] at ''reuters.com''{{ref-en}}&lt;/ref&gt;. Bu qaror SWIFT tomonidan AQSh hukumati bosimi ostida qabul qilingan.{{manba kerak}}

2021-yildan beri Rossiya-Ukraina inqirozi munosabati bilan Rossiyani SWIFT dan uzish takliflari paydo boʻldi.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.bbc.com/russian/features-59552095 |title= Можно ли отключить Россию от SWIFT и чем это грозит?}}&lt;/ref&gt; 2022-yil 24-fevralda [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini (2022)|Rossiyaning Ukrainaga bosqinchilik hujumi]] sodir boʻlgach, AQSh Rossiyaga qarshi yangi sanksiyalarni joriy qildi. Shuningdek, aksariyat hollarda [[Yevropa Ittifoqi]] davlatlarining bir qismi, AQSh va [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]] Rossiyaning SWIFTdan uzilishini qoʻllab-quvvatlay boshladi.

== Muqobillari ==

* Moliyaviy xabarlar tizimi Rossiya Federatsiyasi Markaziy banki tomonidan ishlab chiqilgan SWIFTning analogidir, unda 9 mamlakatdan 331 ishtirokchi mavjud.
* INSTEX Eron bilan savdo qilish uchun SWIFT muqobilidir.
* CIPS — bu SWIFTning xitoycha muqobili hisoblanadi.
* Ripple
* Stellar

=== Rossiyada ===
Agar Rossiya xalqaro banklararo tizimdan uzilishi ehtimoli boʻlgani uchun Rossiya banki 2014-yil dekabr oyidan boshlab kredit tashkilotlariga Rossiyaning ichki operatsiyalari boʻyicha SWIFT formatida moliyaviy xabarlarni uzatish tizimini (SPFS) taqdim etib kelmoqda.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Tsentralniy Bank Rossiyskoy Federatsii — Sistema peredachi finansovix soobщeniy |url=http://www.cbr.ru/PSystem/mes/ |qaralgan sana=26-fevral 2022-yil |arxivsana=21-yanvar 2022-yil |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220121081154/https://www.cbr.ru/psystem/mes/ }}&lt;/ref&gt; 2017-yil oxirida ichki trafikning ulushi (Rossiya tashkilotlari oʻrtasida moliyaviy xabarlarni uzatish) rossiyalik SWIFT foydalanuvchilari tomonidan yuborilgan xabarlarning umumiy sonining 78 % ni tashkil etdi. Bu ham.

Rossiya banki SWIFT xalqaro hisob-kitob tizimidan uzilgan taqdirda banklarni yuzaga kelishi mumkin boʻlgan muammoli vaziyatlardan himoya qilishga umid qilmoqda. Yevropa Ittifoqi 2014-yil sentabr va 2015-yil yanvar oylarida&lt;ref&gt;{{veb manbasi |url = http://lenta.ru/news/2015/01/27/swift/ |title = Министры иностранных дел ЕС обсудят возможность отключения России от SWIFT |author = Вернер Файман |work = Lenta.ru |date = 27 января 2015 |publisher = }}&lt;/ref&gt; Rossiyaga qarshi yangi cheklovchi choralarni, jumladan, Rossiyani SWIFT tizimidan uzib qoʻyishni talab qildi.

Mavjud SWIFT tizimidan tub farqi maʼlumotlarni uzatish topologiyasining „yulduz“ topologiyasidan „daraxt“ (ierarxik) topologiyasiga oʻzgarishidir. Bitta versiyada ishlaydigan SWIFT tizimidan farqli oʻlaroq, dunyoda istalgan miqdordagi CyberFT Exchange serverlari oʻzaro toʻgʻridan-toʻgʻri ulanishni qoʻllab-quvvatlab, ishlashi mumkin.

2019-yilda SWIFTning muqobili boʻlgan — Rossiya Bankining Tez toʻlov tizimi (TTT) paydo boʻldi.

=== Xitoyda ===
2015-yil 8-oktabrda Xitoy oʻzining transchegaraviy banklararo toʻlov tizimini (CIPS — Cross-Border Interbank Payment System) ishga tushirdi.

=== Yevropa Ittifoqida ===
2019-yil iyun oyida Instrument in Support of Trade Exchanges (INSTEX) yangi toʻlov tizimida birinchi tranzaksiya amalga oshirildi. Tizimning bosh qarorgohi [[Parij]]da joylashgan boʻlib, u 2019-yil yanvar oyida Yevropa mamlakatlari uchun AQShning ushbu mamlakatga qarshi sanksiyalarini chetlab oʻtib, sanksiyaga uchragan Eron bilan savdo qilishlari uchun yaratilgan.&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=European powers launch mechanism for trade with Iran |url=https://www.reuters.com/article/us-iran-usa-sanctions-eu/european-powers-launch-mechanism-for-trade-with-iran-idUSKCN1PP0K3 |date=31-yanvar 2019-yil}}&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Oʻqish uchun ==
* Farrell, Henry and Abraham Newman. 2019. ''[https://press.princeton.edu/books/hardcover/9780691183640/of-privacy-and-power Of Privacy and Power: The Transatlantic Struggle over Freedom and Security]''. Princeton University Press.

== Havolalar ==
* {{Rasmiy sayt|https://www.swift.com/}} {{ref-en}}

{{coord|50|44|04|N|4|28|43|E|type:landmark_source:kolossus-frwiki|display=title}}

{{Tashqi havolalar}}

[[Turkum:Toʻlov tizimlari]]</text>
      <sha1>81iitv5j0nebsdltwq7m32z8sbgubup</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foydalanuvchi munozarasi:Masofa321</title>
    <ns>3</ns>
    <id>723929</id>
    <revision>
      <id>5974315</id>
      <parentid>2615813</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:24:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikxan</username>
        <id>33427</id>
      </contributor>
      <comment>[[VP:TOʻM|TOʻM]]: [[:Bank kartalarining emissiyasi]] sahifasi tezda oʻchirildi</comment>
      <origin>5974315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2959" sha1="1xxt9tf56lqw0m56wowsel0npzi2h96" xml:space="preserve">{{Hello|[[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 15:48, 5-May 2022 (UTC)}}

== Sifatsiz maqolalar ==
Salom! Siz mashina tarjimasi yordamida koʻplab oʻta sifatsiz maqolalarni yaratyapsiz. Iltimos aksariyat yaratgan maqolalaringizni yaxshi holatga keltiring. Aks holda ularni tezda oʻchirishga majbur boʻlamiz. — [[Foydalanuvchi:Kagansky|Kagansky]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Kagansky|munozara]]) 18:04, 7-May 2022 (UTC)

== Disambig ==
Salom hamda Vikipediyaga xush kelibsiz! Iltimos, maqola yaratganingizda shunday nomli maqola mavjud boʻlmasa, disambig qoʻshmang. Misol uchun, ''Penal '''(buyum)''''' emas, ''Penal'' deb nomlashning oʻzi kifoya. [[Foydalanuvchi:Malikxan|&lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;Malikxan&lt;/span&gt;]] &lt;b&gt;&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan#top|munozara]]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/b&gt; 14:52, 12-May 2022 (UTC)
== Kishi ismlari ==
Salom. Oʻzbekcha Vikipediyada kishi haqidagi maqolalarni „''Ism Familiya''“ formatida nomlashingiz kerak. Misol uchun, ''Falonchi Falonchiyev'' (eʼtibor bering, ''Falonchiyev, Falonchi'' emas). Yoqimli tahrirlar tilayman! [[Foydalanuvchi:Malikxan|&lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;Malikxan&lt;/span&gt;]] &lt;b&gt;&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan#top|munozara]]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/b&gt; 15:03, 6-Iyun 2022 (UTC)

:Asli lotin yozuvida yoziladigan kishi ismlarini translit qilmasligingiz kerak (qarang: [[VP:NOMLASH]]). Shunday ekan, [[Rick Dalton|maqolangizni]] ''Rik Dalton'' emas, ''Rick Dalton'', deb nomlang. Faqatgina maqola nomini emas, balki uning ichidagi barcha asli lotin yozuvida yoziladigan kishi ismlarini aslidek qilib yozishingiz kerak. [[Foydalanuvchi:Malikxan|&lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;Malikxan&lt;/span&gt;]] &lt;b&gt;&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan#top|munozara]]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/b&gt; 15:08, 6-Iyun 2022 (UTC)

== Bongo musiqiy asbob ==

Maqolani shunchaki ''Bongo'', deb nomlang. ''Bongo'' nomli maqola mavjud boʻlganda edi, ''Bongo (musiqiy asbob)'', deb nomlasangiz boʻlar edi. Yoqimli tahrirlar tilayman! [[Foydalanuvchi:Malikxan|&lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;Malikxan&lt;/span&gt;]] &lt;b&gt;&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan#top|munozara]]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/b&gt; 18:17, 8-Iyun 2022 (UTC)
== Bank kartalarining emissiyasi ==
[[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:Bank kartalarining emissiyasi]]“ maqolasi [[Vikipediya:Tezda oʻchirish mezonlari|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:M2|M2]]: Butkul oʻzbekcha boʻlmagan yoki mashina tarjimasidan iborat maqola“) binoan oʻchirildi. Agar maqolani qoidalarga mos keladi, deb oʻylasangiz, [[Vikipediya:Tiklashga|mana bu sahifada]] soʻrov qoldirishingiz yoki [[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan|munozara sahifamda]] xabar qoldirishingiz mumkin. Rahmat. [[Foydalanuvchi:Malikxan|&lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;Malikxan&lt;/span&gt;]] &lt;b&gt;&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan#top|munozara]]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/b&gt; 05:24, 2026-yil 4-aprel (UTC)</text>
      <sha1>1xxt9tf56lqw0m56wowsel0npzi2h96</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Mustaqil tadqiqotlarning taqiqlanganligi</title>
    <ns>4</ns>
    <id>725230</id>
    <revision>
      <id>5974205</id>
      <parentid>4247443</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:45:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Umarxon III</username>
        <id>18267</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mustaqil tadqiqot nima? */ +navbox</comment>
      <origin>5974205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2459" sha1="2jtenletqdenabzgfh70egpdlqw2p9v" xml:space="preserve">{{Shortcut|[[VP:MTT]]}}
{{Content policy list}}
'''Mustaqil tadqiqotlarning taqiqlanganligi''' Vikipediyaning asosiy qoidalaridan biri hisoblanadi. Ushbu qoidalar Vikipediya maqolalari uchun maqbul boʻlgan kontentning tabiati va sifatiga qoʻyiladigan talablarni belgilaydi. Maqola mualliflariga uchala qoida bilan tanishib chiqish va ulardan umumiy xulosa chiqargan holda amal qilish tavsiya etiladi.

Ushbu qoidalarda keltirilgan tamoyillarni boshqa hech bir qoida, koʻrsatma yoki tahrirchilar kelishuvi asosida bekor qilib bo‘lmaydi.

Vikipediya mustaqil tadqiqotlar (masalan: „yangi“ nazariyalar) eʼlon qilinadigan joy emas.

Mustaqil tadqiqotlar deganda hech qayerda eʼlon qilinmagan faktlar, dalillar, mulohazalar va g‘oyalar, u yoki bu qarashlarni targ‘ib etish uchun eʼlon qilingan materialning hech qayerda eʼlon qilinmagan analiz yoki sintezi tushuniladi.

Bu tamoyil Vikipediya sizning shaxsiy fikringiz, tajribangiz, dalillaringiz yoki xulosalaringiz eʼlon qilinadigan joy emasligini anglatadi.

Vikipediyaning bu pozitsiyasi hech kimning huquq va manfaatlarini buzishga urinish emas. Bu shunchaki haqiqatni bayon etishdir: '''Vikipediya birinchi emas''', balki [[Vikipediya:Nufuzli manbalar|ikkinchi darajali]] maʼlumot manbasidir, yaʼni u asosiy va ikkilamchi manbalardan maʼlumotlarni toʻplaydi, tahlil qiladi, baholaydi, sharhlaydi va sintez qiladi. Vikipediyada siz mustaqil sharhlar va xulosalarni yozishingiz mumkin, lekin yangi bayonotlar, tasdiqlar yoki xulosalarni emas.

Maqola yozayotganda har doim [[Vikipediya:Manbalarga ishoratlar|maʼlumot manbasini koʻrsating]] . Mashhur ilmiy jurnal, ilmiy nashrlar Vikipediya uchun [[Vikipediya:Nufuzli manbalar|ishonchli maʼlumot manbasi boʻlib]] xizmat qilishi mumkin. Uy sharoitida chop etilgan materiallar va mualllif mablag‘lari asosida nashr qilingan kitoblar bunday manba hisoblanmaydi.

&lt;big&gt;'''Vikipediya maqolasi insho emas, balki bayondir.'''&lt;/big&gt;

== Mustaqil tadqiqot nima? ==
Quyida sanab oʻtilgan kabi tadqiqotlar mustaqil tadqiqotlar hisoblanadi:

# maʼlum bir muammoni yechishning yangi nazariyasi yoki usullari yozilsa;
# yangi gʻoyalar kiritilsa;
# atamalarga yangi taʼriflar kiritilsa;
# neologizm kiritilsa (yangi yoki noodatiy atama).

Agar maqola yuqorida sanab oʻtilgan shartlarga mos kelsa, bu maqola mustaqil tadqiqot sanaladi va Vikipediyada eʼlon qilinmaydi.
{{Vikipediyaning qoida va koʻrsatmalari}}
[[Turkum:Vikipediya:Qoidalar]]</text>
      <sha1>2jtenletqdenabzgfh70egpdlqw2p9v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Tasdiqlash imkoniyatining mavjudligi</title>
    <ns>4</ns>
    <id>725231</id>
    <revision>
      <id>5974204</id>
      <parentid>3849848</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:45:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Umarxon III</username>
        <id>18267</id>
      </contributor>
      <comment>+navbox</comment>
      <origin>5974204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2260" sha1="jhwugqxkr0pgtvpoh7hl8d07vye6faw" xml:space="preserve">{{Shortcut|[[VP:TIM]]}}
{{Content policy list}}
Oʻzbekcha Vikipediyada '''tasdiqlash imkoniyating mavjudligi''' ensiklopediyadan foydalanadigan boshqalar keltirilgan maʼlumot ishonchli manbadan olinganligini tekshira olishi mumkinligini anglatadi. Vikipediyada [[Vikipediya:Mustaqil tadqiqotlarning taqiqlanganligi|mustaqil tadqiqot chop etilmaydi]]. Qomus kontentni foydalanuvchilarning qarashlari yoki tajribalariga emas, balki oldindan nashr etilgan maʼlumotlarga tayanadi. Agar biror narsa haqiqat ekanligiga ishonchingiz komil boʻlsa ham, uni ensiklopediyaga qoʻshishdan oldin uni tekshirish mumkinligiga amin boʻlishingiz kerak. Ishonchli manbalarda turlicha qarashlar keltirilgan boʻlsa, [[Vikipediya:Betaraf nuqtai nazar|betaraf nuqtai nazar]]ni saqlang va turli manbalarda aytilganlarni taqdim eting. Bunda har bir qarash mutanosib ravishda yoritilishi kerak.

Vikipediyaning asosiy nomfazosadagi barcha materiallar, jumladan, maqolalar, roʻyxatlar va fayllar izohlaridagi hamma narsani tasdiqlash mumkin boʻlishi kerak. Barcha iqtiboslar va tekshirilishi mumkinligiga eʼtiroz bildirilgan yoki eʼtiroz bildirilishi mumkin boʻlgan har qanday materialda uni toʻgʻridan-toʻgʻri tasdiqlaydigan ishonchli manbaga ishorat boʻlishi kerak. Manbaga muhtoj boʻlgan, ammo mavjud boʻlmagan har qanday materialni oʻchirib tashlash mumkin. Iltimos, tirik odamlar haqida manbasi yoʻq yoki yetarlicha manba keltirilmagan barcha bahsli materialni darhol oʻchiring.

Iqtiboslarni qanday kiritish haqida oʻrganib olish uchun [[Vikipediya:Manbalarga ishoratlar|manbalarga ishoratlar]] sahifasi bilan tanishib chiqing. Tasdiqlash imkoniyating mavjudligi, [[Vikipediya:Mustaqil tadqiqotlarning taqiqlanganligi|mustaqil tadqiqotlarning taqiqlanganligi]]
hamda [[Vikipediya:Betaraf nuqtai nazar|betaraf nuqtai nazar]] [[Vikipediya:Kontent boʻyicha asosiy tamoyillar|Vikipediyaning kontent boʻyicha asosiy tamoyillari]] hisoblanadi. Ular hamkorlikda kontentni belgilash uchun tatbiq qilinadi, shuning uchun foydalanuvchilar bu uchala prinsipni tushunishlari kerak. Shuningdek, maqolalar [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|mualliflik huquqlari]] siyosatiga ham mos kelishi kerak.
{{Vikipediyaning qoida va koʻrsatmalari}}
[[Turkum:Vikipediya:Qoidalar]]</text>
      <sha1>jhwugqxkr0pgtvpoh7hl8d07vye6faw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uzcard</title>
    <ns>0</ns>
    <id>726395</id>
    <revision>
      <id>5974302</id>
      <parentid>5973211</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:07:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikxan</username>
        <id>33427</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Abdullakkk|Abdullakkk]] tahrirlari [[User:Shaxriyor Abdujalilov|Shaxriyor Abdujalilov]] versiyasiga qaytarildi</comment>
      <origin>5840543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7795" sha1="2u0e9baf5iued8wdtgzmme5k0ieybc7" xml:space="preserve">{{Tashkilot bilgiqutisi
|nomi = Yagona umumrespublika protsessing markazi
|tasvir =
|tasvir_tagyozuvi = Logotipi
|tasvir2 = 
|tasvir2_tagyozuvi =
|tasvir3 = 
|tasvir3_tagyozuvi =
|qisqartma = Uzcard
|turi = [[Masʼuliyati cheklangan jamiyat]]
|sanoat = 
|shiori = 
|maqomi = 
|maqsadi = 
|ishga_tushgan_sanasi = 
|tan_olingan_yili = 
|tugatilgan = 
|tugatilish_sababi = 
|joylashuvi = 
|hududiy_hizmati = 
|asoschilari = 
|prezident = 
|direktori = 
|bosh_kotib = 
|oʻrinbosarlari = 
|yetakchi_sarlavha = 
|yetakchi_nomi = 
|yetakchi_sarlavha2 = 
|yetakchi_nomi2 = 
|yetakchi_sarlavha3 = 
|yetakchi_nomi3 = 
|bosh_mahkamasi = 
|daromad = 
|aylanma_daromad = 
|operatsion_foyda = 
|toza_foyda = 
|boyligi = 
|byudjet = 
|IITKI = 
|ishchilar_soni = 
|koʻngilli_xizmatkorlar = 
|mijozlar_soni = 
|aʼzolari = 
|oʻziga_tegishli_tashkilotlar = 
|vebsayti = 
|Oʻrinbosari = 
|tili = 
|xaritada = {{Infobox mapframe |shape=none |coord={{Coord|41.323115|N|69.259628|E}}|length_km=0.5|marker-colour=#5E75F2 |background color=red|geomask-stroke-color=#F5EeF2|zoom=20}}, 
}}
'''UzCard''' — Oʻzbekiston banklararo [[toʻlov tizimi]]. [[Oʻzbekiston banklari assotsiatsiyasi]], Markaziy bank, Yagona Respublika protsessing markazi (YYM), Oʻzbekiston Respublikasining 31 ta banki va bir qator toʻlov agregatorlarini birlashtiradi.

2019-yilda Oʻzbekistonda 17 milliondan ortiq Uzcard kartalariga, 285 mingdan ortiq terminallarga xizmat koʻrsatdi. 1500 dan ortiq bankomat va 3000 infokiosk oʻrnatildi.

2018-yilda Uzcard tizimi mavjud POS-terminallar va bankomatlar orqali xalqaro kartalardan foydalangan holda operatsiyalarni amalga oshirish uchun yangilandi. Bu xalqaro toʻlov tizimlari bilan hamkorlik qilish imkonini berdi.

Tizimning xavfsizligi toʻliq maxfiylikka rioya qilish bilan taʼminlanadi va shartnoma, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari bilan kafolatlanadi. Mikroprotsessorli va dual plastik kartalar EMV standarti talablariga javob beradi.
UZCARD – Birlashgan Respublika protsessing markazi MChJ (UZCARD savdo belgisi). Kompaniya ekvayder faoliyatini, elektron toʻlovlarni qayta ishlashni taʼminlaydi, shuningdek, banklar, toʻlov tashkilotlari va bozorning boshqa ishtirokchilarini birlashtiruvchi provayder sifatida ishlaydi.
Tijorat banklarining yagona dasturiy platformaga asoslangan yagona toʻlov maydoniga birlashtirilishi ishtirokchi banklarga mijozlarga plastik kartochkalardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish maqsadida bozorga yangi standartlashtirilgan mahsulotlarni olib chiqish jarayonini tezlashtirish imkonini berdi. Shuningdek, moliyaviy, texnik va boshqa resurslarni tejagan holda kartochka loyihalarini amalga oshirish va ishlab chiqishda banklarning oʻzlariga markazlashtirilgan yordam koʻrsatishga xizmat qildi.

Ayni paytda UZCARD mamlakatning 32 ta tijorat banklarini, 47 ta toʻlov agregatorlarini birlashtirgan. UZCARD kartalaridan foydalanuvchilar tovar va xizmatlar uchun POS va E-POS terminallar orqali toʻlovlarni amalga oshirishlari, bankomatlar va infokiosklarda xizmat koʻrsatishlari, shuningdek, butun respublika boʻylab mobil ilovalar va internet-banking tizimlari orqali operatsiyalarni amalga oshirishlari mumkin.

== Normativ hujjatlar ==
[[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]]ning 2004-yil 24-sentabrdagi „Plastik kartalar asosidagi naqd pulsiz hisob-kitoblarni amalga oshirishning mahalliy tizimini yanada rivojlantirish va kengaytirishda burilish nuqtasi boʻldi. plastik kartochkalar asosida hisob-kitoblar tizimi“ hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2006-yil 3-avgustdagi „Plastik kartochkalar asosida naqd pulsiz hisob-kitoblar tizimini yanada rivojlantirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida“gi PQ-433-son Farmoni. Hujjatlarda plastik kartochkalar asosida naqd pulsiz hisob-kitoblar tizimini rivojlantirish, bankdan tashqari naqd pul aylanmasini kamaytirish, mamlakatimizda bank mikroprotsessorli plastik kartochkalari va toʻlov terminallarini ishlab chiqarishni ragʻbatlantirish boʻyicha vazifalar ijrosi koʻzda tutilgan.

== Asosiy vazifalar ==
„Yagona Respublika protsessing markazi“ MChJning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

Oʻzbekiston moliya bozorida ilgʻor [[axborot texnologiyalari]] va elektron toʻlov vositalarini har tomonlama va maqsadli targʻib qilishni tashkil etish.
Bank axborot texnologiyalari va elektron toʻlov vositalari sohasida uzoq muddatli strategik dasturlarni ishlab chiqish.
Plastik kartochkalar boʻyicha naqd pulsiz hisob-kitoblarni amalga oshirish boʻyicha toʻlov tizimlari boʻyicha normativ-texnik, normativ-maʼlumotnoma hujjatlarini ishlab chiqish.
Moliyaviy assotsiatsiyalar, ixtisoslashtirilgan bank uskunalarini ishlab chiqaruvchilar va tizim integratorlari bilan hamkorlikni rivojlantirish va sheriklik aloqalarini oʻrnatish.

== Rivojlanish bosqichlari ==
2004-yilda [[Yagona umumrespublika protsessing markazi]] (YaUPM) tashkil etildi.

2006-yilda „Duet“ kartalarining chiqarildi.

2011-yilda onlayn xaritalar ishga tushirildi.

2012-yilda „SMS-axborotlash“ xizmati ishga tushirildi.

2013-yilda karta egalari uchun MyUzcard.uz shaxsiy kabineti ishlab chiqildi va joriy etildi.

2016-yilda „Uzcard POS“ POS-terminallari uchun dasturiy taʼminot ishlab chiqildi va joriy etildi. „Uzcard Infokiosk“ infokiosklari uchun dasturiy taʼminot ishlab chiqildi va joriy etildi. Birinchi marta Oʻzbekiston milliy bankida UnionPay International kartalari bilan operatsiyalarni amalga oshirish imkoniyati joriy etildi.

2017-yilda [[Oʻzbekiston milliy banki]]ning POS-terminallari orqali MasterCard kartalari orqali toʻlovlarni amalga oshirish imkoniyati joriy etildi.

2018-yilda „Duet“ karta xizmati toʻxtatildi. „Uzcard – [[Union Pay]] International“ qoʻshma kartalarini chiqarish boshlandi. Bankomatlar va Uzcard terminallari tarmogʻida UnionPay International kartalarining ekvayringi yoʻlga qoʻyildi. Uzcard terminallar tarmogʻida [[MasterCard]] kartalarini ekvayring yoʻlga qoʻyildi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://uzcard.uz/news/ekvajring-kart-visa-v-terminalnoj-seti-uzcard/|title=Эквайринг карт Visa в терминальной сети Uzcard|publisher=Uzcard - Банклараро тўлов тизими|lang=ru|accessdate=2019-04-18|archive-date=2019-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190418162913/https://uzcard.uz/news/ekvajring-kart-visa-v-terminalnoj-seti-uzcard/|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.

2019-yilda Visa kartalari ekvayringi yoʻlga qoʻyildi. Uzcard oʻzining terminal tarmogʻida Visa, Mastercard, UnionPay, MIR kartalarini toʻliq qoʻllab-quvvatlashini eʼlon qildi. „Uzcard – MIR“ qoʻshma kartalarini chiqarish boshlandi.

2020-yilda MIR kartalaridan Uzcard kartalariga transchegaraviy oʻtkazmalar yoʻlga qoʻyildi. Uzcard bankomatlari orqali chet el valyutasini sotib olish va sotish joriy etildi. „Uzcard – MasterCard“ qoʻshma nishonli kartalarini chiqarish boshlandi.

2021-yilda Uzcard va Rossiyaning „Solidarnost“ banki hamkorlikda, bankning „Solidarnost Onlayn“ ilovasi orqali Uzcard kartalariga komissiyalarsiz oʻtkazmalarni yoʻlga qoʻydi&lt;ref&gt;https://depozit.uz/news/uzcard-mijozlari-uchun-ajoyib-yangilik&lt;/ref&gt;.

2022-yilda „Uzcard—MIR“ transchegaraviy kartalariga xizmat koʻrsatish toʻxtatildi. [[NFC]] qoʻllab-quvvatlanadigan yangi kontaktsiz UZCARD kartalarini chiqarish yoʻlga qoʻyildi.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* https://uzcard.uz/about-us {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20201130125054/https://uzcard.uz/about-us |date=2020-11-30 }}
* https://uzcard.uz/news/ekvajring-kart-visa-v-terminalnoj-seti-uzcard/
[[Turkum:Oʻzbekistonda bank ishi]]
[[Turkum:Bank toʻlov kartalari]]
[[Turkum:2004-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]]</text>
      <sha1>2u0e9baf5iued8wdtgzmme5k0ieybc7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kylian Mbappé</title>
    <ns>0</ns>
    <id>730500</id>
    <revision>
      <id>5974437</id>
      <parentid>5920930</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:43:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5974437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22850" sha1="igwh6ttng661yhbg51w27ahm08pe3ln" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | ism                = Kylian Mbappé
 | tasvir             = 2019-07-17 SG Dynamo Dresden vs. Paris Saint-Germain by Sandro Halank–129 (cropped).jpg
 | izoh               = Mbappé
 | toʻliqism          = Kylian Mbappé Lottin&lt;ref&gt;{{veb manbasi |url=https://www.worldfootball.net/player_summary/kylian-mbappe/ |title=Kylian Mbappé: Profile |website=worldfootball.net |publisher=HEIM:SPIEL |access-date=28 November 2020}}&lt;/ref&gt;
 | tavallud_sana      = {{birth date and age|1998|12|20|df=y}}&lt;ref&gt;{{veb manbasi |url=https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/231388/kylian-mbappe |title=Kylian Mbappé: Overview |publisher=ESPN |access-date=23 August 2020 |archive-date=21 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200821201159/https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/231388/kylian-mbappe |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
 | tavallud_joyi      = {{tavalludJoyi|Parij}}, Fransiya
 | boʻyi              = {{height|m=1.78}}&lt;ref&gt;{{veb manbasi |url=https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/kylian-mbappe |title=Kylian Mbappé |publisher=Paris Saint-Germain F.C. |access-date=23 August 2020 |archive-date=23 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200823000309/https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/kylian-mbappe |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
 | pozitsiya          = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]]
 | joriyklub          = [[Real Madrid CF|Real Madrid]]
 | klubraqami         = 10
 | yoshlikyillari1    = 2004—2013
 | yoshlikklublari1   = Bondy
 | yoshlikyillari2    = 2013—2015
 | yoshlikklublari2   = [[AS Monaco FC|Monaco]]
 | yillar1            = 2015—2016
 | klublar1           = [[AS Monaco FC II|Monaco II]]
 | isht1              = 12
 | gollar1            = 4
 | yillar2            = 2015—2018
 | klublar2           = [[AS Monaco FC|Monaco]]
 | isht2              = 41
 | gollar2            = 16
 | yillar3            = 2017—2018
 | klublar3           = → [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] (ijara)
 | isht3              = 27
 | gollar3            = 13
 | yillar4            = 2018—2024
 | klublar4           = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
 | isht4              = 178
 | gollar4            = 162
 | yillar5            = 2024—
 | klublar5           = [[Real Madrid CF|Real Madrid]]
 | isht5              = 58
 | gollar5            = 54
 | milliyyillar1      = 2014
 | milliyjamoa1       = [[Fransiya milliy futbol terma jamoasi (17 yoshgacha)|Fransiya U17]]
 | milliyisht1        = 2
 | milliygollar1      = 0
 | milliyyillar2      = 2016
 | milliyjamoa2       = [[Fransiya milliy futbol terma jamoasi (19 yoshgacha)|Fransiya U19]]
 | milliyisht2        = 11
 | milliygollar2      = 7
 | milliyyillar3      = 2017—
 | milliyjamoa3       = [[Fransiya milliy futbol terma jamoasi|Fransiya]]
 | milliyisht3        = 96
 | milliygollar3      = 56
 | club-update        = 2024-yil 28-noyabr
}}
'''Kylian Mbappé Lottin'''  ({{IPA-fr|kiljan (ɛ)mbape lɔtɛ̃}} ; 1998-yil 20-dekabrda tugʻilgan) – [[Fransuzlar|fransuz]] professional [[Futbolchi|futbolchisi]], Real Madrid jamoasida [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]] sifatida oʻynaydi va [[Fransiya milliy futbol terma jamoasi|Fransiya terma jamoasi]] sardori hisoblanadi. Dunyodagi va uning avlodidagi eng buyuk futbolchilardan biri sifatida u driblingi&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-06-03 |title=Messi, Ronaldo, Mbappe, Salah: The top 100 players of the 21st century ranked |url=https://onefootball.com/en/news/messi-ronaldo-mbappe-salah-the-top-100-players-of-the-21st-century-ranked-34879846 |access-date=2024-06-04 |website=OneFootball |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The 100 best male footballers in the world 2022 |url=https://www.theguardian.com/football/ng-interactive/2023/jan/24/the-100-best-male-footballers-in-the-world-2022 |access-date=2024-06-04 |website=the Guardian |language=en}}&lt;/ref&gt;, tezligi va hujumlarni yakuniga yetkazishi bilan mashhur&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kylian Mbappe Bio Information – SOCCER |url=https://www.foxsports.com/soccer/kylian-mbappe-2-player-bio |access-date=20 December 2022 |website=FOX Sports |language=en-US |archive-date=20 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221220200618/https://www.foxsports.com/soccer/kylian-mbappe-2-player-bio |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 November 2022 |title=World Cup Rank: The 50 best footballers of Qatar 2022 |url=https://www.espn.in/football/fifa-world-cup/story/4787456/world-cup-rank-the-50-best-footballers-of-qatar-2022 |access-date=26 November 2022 |publisher=ESPN |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126182412/https://www.espn.in/football/fifa-world-cup/story/4787456/world-cup-rank-the-50-best-footballers-of-qatar-2022 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Best football players in the world ranked 2024 |url=https://www.radiotimes.com/tv/sport/football/best-football-players-world/ |access-date=2024-03-11 |website=Radio Times |language=en-GB |archive-date=11 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240311145315/https://www.radiotimes.com/tv/sport/football/best-football-players-world/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;. U 2024-yilning 1-iyulida [[La Liga]]&lt;nowiki/&gt;ning „[[Real Madrid CF|Real Madrid]]“ klubiga oʻtadi.

Mbappe oʻzining katta futboldagi faoliyatini 2015-yilda 16 yoshida professional debyut bilan Liga 1ning „Monako“ klubida boshlagan. U jamoa bilan Liga 1 chempioni, Liga 1da yilning eng yaxshi yosh oʻyinchisi va Golden Boy mukofotini qoʻlga kiritdi. 2017-yilda u ligadagi raqibi Parij Sen-Jermen (PSJ) bilan dastlabki ijara shartnomasini imzoladi, u 2018-yilda 180 million yevro va bonuslar evaziga PSJga transfer qilindi, ushbu transfer uni ikkinchi eng qimmat futbolchi va eng qimmat oʻsmirga aylantirdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=19 February 2018 |title=PSG trigger Kylian Mbappe's permanent transfer from Monaco |publisher=ESPN |url=http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappes-permanent-transfer-from-monaco |url-status=live |access-date=19 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401165055/http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappes-permanent-transfer-from-monaco |archive-date=1 April 2019}}&lt;/ref&gt;. PSJ Mbappening katta mehnati evaziga toʻrt marotaba Ligue 1 va uch karra Coupe de France chempionligini qoʻlga kiritdi; u, shuningdek, klubning 2020-yilda UEFA Chempionlar Ligasi finaliga chiqishida muhim ahamiyat kasb etgan oʻyinchisi edi. Hozirda u PSJ tarixidagi eng koʻp gol urgan ikkinchi futbolchi boʻlib turibdi.

Xalqaro miqyosda Mbappe 2017-yili 18 yoshida Fransiya terma jamoasi safida debyut qilgan. 2018 yilgi FIFA Jahon chempionatida [[Pele|Mbappe]] jahon chempionatida gol urgan eng yosh franssuz futbolchisiga aylandi va Peledan keyin Jahon chempionati finalida gol urgan ikkinchi oʻsmirga aylandi. Fransiya zafar quchgan turnirda u toʻpurarlar roʻyxatida ikkinchi oʻrinni egalladi va ushbu harakatlari uchun eng yaxshi yosh oʻyinchi va Fransiyada yilning eng yaxshi futbolchisi mukofotlarini oldi.

Mbappening nomi 2018- va 2019-yillarda FIFA FIFPro World11, 2018-yilda UEFA yilning eng yaxshi jamoasi va 2016-17, 2019-20, 2020-21 va [[UEFA Chempionlar ligasi 2021/2022|2021-22]]-yillarda [[UEFA Chempionlar Ligasi|UEFA Chempionlar Ligasining eng yaxshi tarkibi]]&lt;nowiki/&gt;ga kiritilgan. U 2021-yilda Globe Soccer tomonidan yilning eng yaxshi futbolchisi unvoniga sazovor boʻldi. PSJda uch marta Liga 1ning eng yaxshi oʻyinchisi deb topildi va ketma-ket toʻrt mavsum davomida Liga 1ning eng yaxshi toʻpurari boʻldi.

== Yoshlik ==
Mbappe [[Parij|Parijda]] tugʻilgan&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=Kylian Mbappé |language=fr |work=L'Équipe |location=Paris |url=https://www.lequipe.fr/Football/FootballFicheJoueur58221.html |url-status=live |access-date=23 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200823000658/https://www.lequipe.fr/Football/FootballFicheJoueur58221.html |archive-date=23 August 2020}}&lt;/ref&gt; va Parij markazidan 10.9 km uzoqlikdagi Bondi, Sen-Sent-Denis kommunasida voyaga yetgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.fourfourtwo.com/features/kylian-mbappe-best-player-world-messi-ronaldo-psg-france-world-cup|sarlavha=Ready to take over from Messi and Ronaldo? Why Kylian Mbappe could define the next era of football|ism=Julien|muallif=Laurens|ish=FourFourTwo|nashriyot=Future|sana=15 April 2020|kirish sanasi=23 August 2020|arxivsana=23 April 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200423200718/https://www.fourfourtwo.com/features/kylian-mbappe-best-player-world-messi-ronaldo-psg-france-world-cup}}&lt;/ref&gt;. Uning otasi Uilfrid asli kamerunlik boʻlib, Mbappening agenti va futbol boʻyicha ilk ustozi, onasi Fayza Lamari esa asli jazoirlik Kabiledan boʻlib, sobiq [[Gandbol|gandbolchi]] hisoblanadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|sana=26 December 2020|sarlavha=Qui est la mère de Mbappé ? L'Algérienne originaire de Kabylie ?|url=https://www.dzairdaily.com/mere-mbappe-algerienne-originaire-tizi-ouzou-kabylie/|kirish sanasi=23 February 2022|ish=Dzair Daily|til=fr|qaralgan sana=2022-07-22|arxivsana=2022-04-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220407083759/https://www.dzairdaily.com/mere-mbappe-algerienne-originaire-tizi-ouzou-kabylie/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Kindzeka |first=Moki Edwin |title=Cameroon Football Fans Cheer for French Player with Ties to Africa |publisher=Voice of America |url=https://www.voanews.com/a/cameroon-football-fans-cheer-kylian-mbappe-french-player-africa-ties/4470675.html |url-status=live |access-date=16 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180716025253/https://www.voanews.com/a/cameroon-football-fans-cheer-kylian-mbappe-french-player-africa-ties/4470675.html |archive-date=16 July 2018}}&lt;/ref&gt;. Uning Itan ismli ukasi bor, u 2018-yilda [[Paris Saint-Germain FC|Parijning]] U-12 jamoasida oʻynagan&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=Brother of PSG star scores on his debut |agency=Pulse |url=https://www.pulse.ng/sports/football/kylian-mbappes-brother-ethan-scores-for-psg-in-debut-match-id8188670.html |url-status=live |access-date=15 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180716054110/https://www.pulse.ng/sports/football/kylian-mbappes-brother-ethan-scores-for-psg-in-debut-match-id8188670.html |archive-date=16 July 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|sana=15 Decemberg 2016|sarlavha=Coupe de la Ligue: Un joueur avec des origines Algériennes marque un triplé|url=http://dzballon.com/coupe-de-la-ligue-un-joueur-avec-des-origines-algeriennes-marque-un-triple/|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170329235143/http://dzballon.com/coupe-de-la-ligue-un-joueur-avec-des-origines-algeriennes-marque-un-triple/|arxivsana=29 March 2017|kirish sanasi=29 March 2017|ish=Dzballon}}&lt;/ref&gt;. Mbappening asrab olingan akasi Jirès Kembo Ekoko ham professional futbolchi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|muallif=JDD|ism=Le|sana=20 December 2015|sarlavha=Le jeune monégasque Mbappé sur les traces de Thierry Henry|url=http://www.lejdd.fr/Sport/Football/Le-jeune-monegasque-Mbappe-sur-les-traces-de-Thierry-Henry-765033|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180701194416/https://www.lejdd.fr/Sport/Football/Le-jeune-monegasque-Mbappe-sur-les-traces-de-Thierry-Henry-765033|arxivsana=1 July 2018|kirish sanasi=2 July 2018}}&lt;/ref&gt;. Kilian Mbappe bolaligida Bondidagi xususiy katolik maktabiga boradi, u qobiliyatli, ammo quloqsiz edi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|muallif=Patrelle|ism=Jérémy|sarlavha=10 trucs que l'on a appris sur Kylian Mbappé dans le docu &quot;Kylian, hors normes&quot; de L'Équipe|url=https://www.gqmagazine.fr/lifestyle/sport/articles/10-trucs-que-lon-a-appris-sur-kylian-mbappe-dans-le-docu-kylian-hors-normes-de-lequipe-enquete/57616|kirish sanasi=19 May 2021|ish=GQ France|sana=7 November 2017|til=fr-FR}}&lt;/ref&gt;. Uning bolalikdagi kumirlari [[Zinedine Zidane|Zinedin Zidan]], [[Ronaldo|Ronaldu Nazario]] va [[Cristiano Ronaldo|Krishtianu Ronaldu]] edi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3326678/psgs-kylian-mbappe-real-madrids-cristiano-ronaldo-was-childhood-idol|sarlavha=PSG's Kylian Mbappe: Real Madrid's Cristiano Ronaldo was childhood 'idol'|muallif=Garcia|ism=Adriana|sana=27 December 2017|nashriyot=ESPN|kirish sanasi=27 December 2017|arxivsana=27 December 2017|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171227201337/http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3326678/psgs-kylian-mbappe-real-madrids-cristiano-ronaldo-was-childhood-idol}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=Why Young Kylian Mbappe Spurned Chelsea and Real Madrid |work=Bleacher Report |publisher=Turner |url=https://bleacherreport.com/articles/2758066-why-young-kylian-mbappe-spurned-chelsea-and-real-madrid |url-status=live |access-date=15 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180715235948/https://bleacherreport.com/articles/2758066-why-young-kylian-mbappe-spurned-chelsea-and-real-madrid |archive-date=15 July 2018}}&lt;/ref&gt;. Bolaligida bir muddat uning butun oilasi bilan [[Milan (futbol klubi)|&quot;Milan&quot;]]&lt;nowiki/&gt;ga muxlislik qilgan enagasi boʻlgan, enaga Mbappega Robinyoning 70-raqamli futbolkasini sovgʻa qiladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.marca.com/en/football/psg/2022/05/24/628cc90822601d0d028b45b9.html|sarlavha=Mbappe: When I was young I supported AC Milan|nashriyot=Marca|sana=2022-05-24|kirish sanasi=2022-06-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.marca.com/futbol/liga-francesa/2022/05/24/628caddc268e3e5b628b459a.html|sarlavha=Ligue 1: Mbappé: &quot;De pequeño animaba al Milan&quot;|nashriyot=Marca|sana=24 May 2022|kirish sanasi=2022-06-07}}&lt;/ref&gt;. Biroq, uning sevimli jamoasi har doim [[Real Madrid CF|&quot;Real Madrid&quot;]] boʻlgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.calciomercato.com/news/l-infanzia-rossonera-di-mbappe-gli-regalammo-una-maglia-di-robin-48229|sarlavha=L'infanzia rossonera di Mbappé: 'Gli regalammo una maglia di Robinho, ma diceva che avrebbe giocato nel Real'|til=it|sana=5 June 2022|ish=calciomercato.com}}&lt;/ref&gt;.

== Oʻyin uslubi ==
Londondagi „[[Arsenal F.C.|Arsenal]]“ ning sobiq bosh murabbiyi [[Arsène Wenger]] 2017-yilda Mbappeni „[[Thierry Henry|Thierry Henryga]] oʻxshash katta futbol isteʼdodi“ deb atagan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.express.co.uk/sport/football/762620/Kylian-Mbappe-Arsene-Wenger-Thierry-Henry-Arsenal-Transfer-News-Rumours-Gossip |sarlavha=Arsene Wenger confirms bid for French striker |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180621093124/https://www.express.co.uk/sport/football/762620/Kylian-Mbappe-Arsene-Wenger-Thierry-Henry-Arsenal-Transfer-News-Rumours-Gossip |arxivsana=21.06.2018 |qaralgan sana=19.05.2024}}&lt;/ref&gt;. Mbappéning isteʼdodi va jahon chempionatida erta yoshdagi ishonchli chiqishlari uni [[Pele]] bilan [[Ommaviy axborot vositalari (aloqa)|ommaviy axborot vositalarida]] taqqoslashga olib keladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.thestar.com/sports/worldcup/2018/06/24/frances-kylian-mbappe-emerges-as-star-in-world-cup-spotlight.html |sarlavha=France's Kylian Mbappe emerges as star in World Cup spotlight |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180712020617/https://www.thestar.com/sports/worldcup/2018/06/24/frances-kylian-mbappe-emerges-as-star-in-world-cup-spotlight.html |arxivsana=21.06.2018 |qaralgan sana=19.05.2024}}&lt;/ref&gt;. Mbappé universal hujumchi boʻlib, ikkala oyogʻi bilan oʻynash qobiliyati tufayli koʻpincha chap va oʻng qanotlarda [[Yarim himoyachi|vinger]] sifatida ishlatiladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/elliott-management-becomes-new-owner-ac-milan/ |sarlavha=Monaco teen star Mbappe doing better than Henry at same age |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180711224544/https://www.sportsnet.ca/soccer/elliott-management-becomes-new-owner-ac-milan/ |arxivsana=11.06.2018 |qaralgan sana=19.05.2024}}&lt;/ref&gt;. U chap qanotdan markazga oʻtishga va darvozani tayanch oyoq bilan urib, hujumchining qobiliyatini namoyish etishga qodir, ammo bundan tashqari, Mbappé sheriklariga gol urish uchun koʻnikma va qobiliyatlarga ega, shuning uchun u oʻz aktivida koʻplab gollar va golli uzatmalarga ega&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.squawka.com/en/news/mbappe-v-rashford-v-dembele-which-wonderkid-has-had-the-biggest-impact-so-far-analysis/992850#KuWFV8jCQWxgrEra.97 |sarlavha=Mbappe v Rashford v Dembele: Which wonderkid has had the biggest impact so far? |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180711225432/http://www.squawka.com/en/news/mbappe-v-rashford-v-dembele-which-wonderkid-has-had-the-biggest-impact-so-far-analysis/992850#KuWFV8jCQWxgrEra.97 |arxivsana=11.06.2018 |qaralgan sana=19.05.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.abc.net.au/news/2017-04-20/next-worlds-best-footballer-griezmann-neymar-mbappe-dybala/8456558 |sarlavha=Are Cristiano Ronaldo and Lionel Messi still the world's best footballers? The players breathing down their necks |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170914080858/http://www.abc.net.au/news/2017-04-20/next-worlds-best-footballer-griezmann-neymar-mbappe-dybala/8456558 |arxivsana=14.09.2014 |qaralgan sana=19.05.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.theguardian.com/football/2017/aug/29/kylian-mbappe-paris-saint-germain-neymar |sarlavha=Kylian Mbappé going home to Paris with sights on Neymar partnership |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180712004746/https://www.theguardian.com/football/2017/aug/29/kylian-mbappe-paris-saint-germain-neymar |arxivsana=12.06.2018 |qaralgan sana=19.05.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.thescore.com/worldcup/news/1560738 |sarlavha=Mbappe emerges as France's key player in victory over Peru |arxivsana=19.08.2020 |sana= |qaralgan sana=19.05.2024 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200819023741/https://www.thescore.com/worldcup/news/1560738}}&lt;/ref&gt;. Biroq, Mbappé „[[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]]“ va [[Fransiya]] terma jamoasida oʻynash paytida [[Yarim himoyachi|vinger]] pozitsiyasiga oʻtishni boshladi, chunki forvard pozitsiyasida kamida bitta yuqori darajadagi ijrochi borligi sababli, „[[Monako]]“ da Mbappé hujum markazida oʻzining sovuqqonligi va hujumlarni yakunlovchi sifatida harakat qilish qobiliyatini namoyish etdi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;. Driblingdan sifatli va mohirlik bilan foydalanish qobiliyati, shuningdek, portlovchi tezligi, epchilligi va ijodkorligi bilan mashhur boʻlib, bu uning murakkab fintlar, toʻpning turli qadamlari yoki raqibni yakkama-yakka vaziyatlarda magʻlub etish uchun tezlik yoki yoʻnalishning keskin oʻzgarishi bilan namoyon boʻladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.squawka.com/en/news/how-kylian-mbappes-game-has-changed-since-swapping-monaco-for-psg/1025380#wLgFiQWzAdz60L2c.97 |sarlavha=How Kylian Mbappé's game has changed since swapping Monaco for PSG |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180712003147/https://www.squawka.com/en/news/how-kylian-mbappes-game-has-changed-since-swapping-monaco-for-psg/1025380#wLgFiQWzAdz60L2c.97 |arxivsana=12.06.2018 |qaralgan sana=19.05.2024}}&lt;/ref&gt;.

[[Fransiya|Fransiya]] terma jamoasining sobiq futbolchisi Nicolas Anelka Mbappéga nisbatan oʻz fikri bilan oʻrtoqlashdi: „U menga 1996-yilgi Olimpiadada [[Ronaldo|Ronaldoni]] eslatadi. U jahon darajasidagi oʻyinchi xususiyatlariga ega va ularni toʻgʻri boshqarishi kerak. Agar u [[Ronaldo|Ronaldoning]] karerasini kuzatgan boʻlsa, u sport tarixiga kirgan afsonalardan biri boʻladi“&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.tribalfootball.com/articles/anelka-tells-real-madrid-target-mbappe-be-like-ronaldo-not-me-4178742#XdFSuK2FDHzp3H2i.99 |sarlavha=Anelka tells Real Madrid target Mbappe: Be like Ronaldo, not me |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180630185758/http://www.tribalfootball.com/articles/anelka-tells-real-madrid-target-mbappe-be-like-ronaldo-not-me-4178742#XdFSuK2FDHzp3H2i.99 |arxivsana=30.06.2018 |qaralgan sana=19.05.2024}}&lt;/ref&gt;. 2018-yilda CIES Football Observatory tahliliy kompaniyasi versiyasiga koʻra, Mbappé dunyodagi eng qimmat oʻyinchi deb tan olingan, uning transfer qiymati 216,5 million [[Yevro|yevroga]] baholangan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.football-observatory.com/IMG/sites/b5wp/2018/239/en/ |sarlavha=Weekly Post 239 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181218074805/http://www.football-observatory.com/IMG/sites/b5wp/2018/239/en/ |arxivsana=18.12.2018 |qaralgan sana=19.05.2024}}&lt;/ref&gt;.

Mbappé tomonidan ijro etilgan toʻpning nishonlanishi qoʻllarini qoʻllari ostiga qoʻyib, 2018-yilgi jahon chempionati finalida namoyish etilgan, uning ukasi [[Ethan Mbappé]] tomonidan ilhomlantirilgan, u [[FIFA|FIFAda]] Kylianni magʻlub etib, shu tarzda nishonlagan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Kylian-mbappe-un-chambrage-avec-son-frere-a-l-origine-de-la-celebration-de-ses-buts/798635 |sarlavha=Kylian Mbappé, un chambrage avec son frère à l'origine de la célébration de ses buts |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180715235827/https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Kylian-mbappe-un-chambrage-avec-son-frere-a-l-origine-de-la-celebration-de-ses-buts/798635 |arxivsana=15.06.2018 |qaralgan sana=19.05.2024}}&lt;/ref&gt;.real Madrid eng zo'r jamoa

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Real Madrid CF tarkibi}}
{{FIFA Jahon chempionati eng yaxshi toʻpurarlar}}
{{Golden Boy mukofoti sovrindorlari}}
{{FIFA Jahon chempionati eng yaxshi yosh oʻyinchi mukofoti}}
{{UEFA Chempionlar Ligasining eng yaxshi toʻpurarlari}}
{{UEFA Oltin butsa mukofoti sohiblari}}
{{2025-yilgi FIFA FIFPRO World 11}}
{{Fransiya terma jamoasining JCH-2022 tarkibi}}

{{DEFAULTSORT:Mbappe, Kylian}}
[[Turkum:1998-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Fransiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]]
[[Turkum:INF Clairefontaine futbolchilari]]
[[Turkum:AS Monaco FC futbolchilari]]
[[Turkum:Paris Saint-Germain F.K. futbolchilari]]
[[Turkum:Real Madrid CF futbolchilari]]
[[Turkum:Liga 1 futbolchilari]]
[[Turkum:La Liga oʻyinchilari]]
[[Turkum:Championnat National 2 futbolchilari]]
[[Turkum:Fransiya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2018 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2022 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2020 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2024 oʻyinchilari]]
[[Turkum:Futbol boʻyicha jahon chempionlari]]
[[Turkum:UEFA Millatlar ligasida gʻolib boʻlgan oʻyinchilar]]
[[Turkum:Fransiyalik muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Ispaniyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Monacodagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Golden Boy gʻoliblari]]
[[Turkum:Faxriy legion ordeni sohiblari]]
[[Turkum:Futbol boʻyicha jahon chempionlari]]
[[Turkum:Erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]]
[[Turkum:2023-yil Oltin toʻp sovrini nomzodlari]]</text>
      <sha1>igwh6ttng661yhbg51w27ahm08pe3ln</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974438</id>
      <parentid>5974437</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:46:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>/* Oʻyin uslubi */</comment>
      <origin>5974438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22851" sha1="1b1vucuotlln6x5923f280zxgmzba3d" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | ism                = Kylian Mbappé
 | tasvir             = 2019-07-17 SG Dynamo Dresden vs. Paris Saint-Germain by Sandro Halank–129 (cropped).jpg
 | izoh               = Mbappé
 | toʻliqism          = Kylian Mbappé Lottin&lt;ref&gt;{{veb manbasi |url=https://www.worldfootball.net/player_summary/kylian-mbappe/ |title=Kylian Mbappé: Profile |website=worldfootball.net |publisher=HEIM:SPIEL |access-date=28 November 2020}}&lt;/ref&gt;
 | tavallud_sana      = {{birth date and age|1998|12|20|df=y}}&lt;ref&gt;{{veb manbasi |url=https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/231388/kylian-mbappe |title=Kylian Mbappé: Overview |publisher=ESPN |access-date=23 August 2020 |archive-date=21 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200821201159/https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/231388/kylian-mbappe |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
 | tavallud_joyi      = {{tavalludJoyi|Parij}}, Fransiya
 | boʻyi              = {{height|m=1.78}}&lt;ref&gt;{{veb manbasi |url=https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/kylian-mbappe |title=Kylian Mbappé |publisher=Paris Saint-Germain F.C. |access-date=23 August 2020 |archive-date=23 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200823000309/https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/kylian-mbappe |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
 | pozitsiya          = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]]
 | joriyklub          = [[Real Madrid CF|Real Madrid]]
 | klubraqami         = 10
 | yoshlikyillari1    = 2004—2013
 | yoshlikklublari1   = Bondy
 | yoshlikyillari2    = 2013—2015
 | yoshlikklublari2   = [[AS Monaco FC|Monaco]]
 | yillar1            = 2015—2016
 | klublar1           = [[AS Monaco FC II|Monaco II]]
 | isht1              = 12
 | gollar1            = 4
 | yillar2            = 2015—2018
 | klublar2           = [[AS Monaco FC|Monaco]]
 | isht2              = 41
 | gollar2            = 16
 | yillar3            = 2017—2018
 | klublar3           = → [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] (ijara)
 | isht3              = 27
 | gollar3            = 13
 | yillar4            = 2018—2024
 | klublar4           = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
 | isht4              = 178
 | gollar4            = 162
 | yillar5            = 2024—
 | klublar5           = [[Real Madrid CF|Real Madrid]]
 | isht5              = 58
 | gollar5            = 54
 | milliyyillar1      = 2014
 | milliyjamoa1       = [[Fransiya milliy futbol terma jamoasi (17 yoshgacha)|Fransiya U17]]
 | milliyisht1        = 2
 | milliygollar1      = 0
 | milliyyillar2      = 2016
 | milliyjamoa2       = [[Fransiya milliy futbol terma jamoasi (19 yoshgacha)|Fransiya U19]]
 | milliyisht2        = 11
 | milliygollar2      = 7
 | milliyyillar3      = 2017—
 | milliyjamoa3       = [[Fransiya milliy futbol terma jamoasi|Fransiya]]
 | milliyisht3        = 96
 | milliygollar3      = 56
 | club-update        = 2024-yil 28-noyabr
}}
'''Kylian Mbappé Lottin'''  ({{IPA-fr|kiljan (ɛ)mbape lɔtɛ̃}} ; 1998-yil 20-dekabrda tugʻilgan) – [[Fransuzlar|fransuz]] professional [[Futbolchi|futbolchisi]], Real Madrid jamoasida [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]] sifatida oʻynaydi va [[Fransiya milliy futbol terma jamoasi|Fransiya terma jamoasi]] sardori hisoblanadi. Dunyodagi va uning avlodidagi eng buyuk futbolchilardan biri sifatida u driblingi&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-06-03 |title=Messi, Ronaldo, Mbappe, Salah: The top 100 players of the 21st century ranked |url=https://onefootball.com/en/news/messi-ronaldo-mbappe-salah-the-top-100-players-of-the-21st-century-ranked-34879846 |access-date=2024-06-04 |website=OneFootball |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The 100 best male footballers in the world 2022 |url=https://www.theguardian.com/football/ng-interactive/2023/jan/24/the-100-best-male-footballers-in-the-world-2022 |access-date=2024-06-04 |website=the Guardian |language=en}}&lt;/ref&gt;, tezligi va hujumlarni yakuniga yetkazishi bilan mashhur&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kylian Mbappe Bio Information – SOCCER |url=https://www.foxsports.com/soccer/kylian-mbappe-2-player-bio |access-date=20 December 2022 |website=FOX Sports |language=en-US |archive-date=20 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221220200618/https://www.foxsports.com/soccer/kylian-mbappe-2-player-bio |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 November 2022 |title=World Cup Rank: The 50 best footballers of Qatar 2022 |url=https://www.espn.in/football/fifa-world-cup/story/4787456/world-cup-rank-the-50-best-footballers-of-qatar-2022 |access-date=26 November 2022 |publisher=ESPN |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126182412/https://www.espn.in/football/fifa-world-cup/story/4787456/world-cup-rank-the-50-best-footballers-of-qatar-2022 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Best football players in the world ranked 2024 |url=https://www.radiotimes.com/tv/sport/football/best-football-players-world/ |access-date=2024-03-11 |website=Radio Times |language=en-GB |archive-date=11 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240311145315/https://www.radiotimes.com/tv/sport/football/best-football-players-world/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;. 2024-yilning 1-iyulida [[La Liga]]&lt;nowiki/&gt;ning „[[Real Madrid CF|Real Madrid]]“ klubiga oʻtgan.

Mbappe oʻzining katta futboldagi faoliyatini 2015-yilda 16 yoshida professional debyut bilan Liga 1ning „Monako“ klubida boshlagan. U jamoa bilan Liga 1 chempioni, Liga 1da yilning eng yaxshi yosh oʻyinchisi va Golden Boy mukofotini qoʻlga kiritdi. 2017-yilda u ligadagi raqibi Parij Sen-Jermen (PSJ) bilan dastlabki ijara shartnomasini imzoladi, u 2018-yilda 180 million yevro va bonuslar evaziga PSJga transfer qilindi, ushbu transfer uni ikkinchi eng qimmat futbolchi va eng qimmat oʻsmirga aylantirdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=19 February 2018 |title=PSG trigger Kylian Mbappe's permanent transfer from Monaco |publisher=ESPN |url=http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappes-permanent-transfer-from-monaco |url-status=live |access-date=19 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401165055/http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappes-permanent-transfer-from-monaco |archive-date=1 April 2019}}&lt;/ref&gt;. PSJ Mbappening katta mehnati evaziga toʻrt marotaba Ligue 1 va uch karra Coupe de France chempionligini qoʻlga kiritdi; u, shuningdek, klubning 2020-yilda UEFA Chempionlar Ligasi finaliga chiqishida muhim ahamiyat kasb etgan oʻyinchisi edi. Hozirda u PSJ tarixidagi eng koʻp gol urgan ikkinchi futbolchi boʻlib turibdi.

Xalqaro miqyosda Mbappe 2017-yili 18 yoshida Fransiya terma jamoasi safida debyut qilgan. 2018 yilgi FIFA Jahon chempionatida [[Pele|Mbappe]] jahon chempionatida gol urgan eng yosh franssuz futbolchisiga aylandi va Peledan keyin Jahon chempionati finalida gol urgan ikkinchi oʻsmirga aylandi. Fransiya zafar quchgan turnirda u toʻpurarlar roʻyxatida ikkinchi oʻrinni egalladi va ushbu harakatlari uchun eng yaxshi yosh oʻyinchi va Fransiyada yilning eng yaxshi futbolchisi mukofotlarini oldi.

Mbappening nomi 2018- va 2019-yillarda FIFA FIFPro World11, 2018-yilda UEFA yilning eng yaxshi jamoasi va 2016-17, 2019-20, 2020-21 va [[UEFA Chempionlar ligasi 2021/2022|2021-22]]-yillarda [[UEFA Chempionlar Ligasi|UEFA Chempionlar Ligasining eng yaxshi tarkibi]]&lt;nowiki/&gt;ga kiritilgan. U 2021-yilda Globe Soccer tomonidan yilning eng yaxshi futbolchisi unvoniga sazovor boʻldi. PSJda uch marta Liga 1ning eng yaxshi oʻyinchisi deb topildi va ketma-ket toʻrt mavsum davomida Liga 1ning eng yaxshi toʻpurari boʻldi.

== Yoshlik ==
Mbappe [[Parij|Parijda]] tugʻilgan&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=Kylian Mbappé |language=fr |work=L'Équipe |location=Paris |url=https://www.lequipe.fr/Football/FootballFicheJoueur58221.html |url-status=live |access-date=23 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200823000658/https://www.lequipe.fr/Football/FootballFicheJoueur58221.html |archive-date=23 August 2020}}&lt;/ref&gt; va Parij markazidan 10.9 km uzoqlikdagi Bondi, Sen-Sent-Denis kommunasida voyaga yetgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.fourfourtwo.com/features/kylian-mbappe-best-player-world-messi-ronaldo-psg-france-world-cup|sarlavha=Ready to take over from Messi and Ronaldo? Why Kylian Mbappe could define the next era of football|ism=Julien|muallif=Laurens|ish=FourFourTwo|nashriyot=Future|sana=15 April 2020|kirish sanasi=23 August 2020|arxivsana=23 April 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200423200718/https://www.fourfourtwo.com/features/kylian-mbappe-best-player-world-messi-ronaldo-psg-france-world-cup}}&lt;/ref&gt;. Uning otasi Uilfrid asli kamerunlik boʻlib, Mbappening agenti va futbol boʻyicha ilk ustozi, onasi Fayza Lamari esa asli jazoirlik Kabiledan boʻlib, sobiq [[Gandbol|gandbolchi]] hisoblanadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|sana=26 December 2020|sarlavha=Qui est la mère de Mbappé ? L'Algérienne originaire de Kabylie ?|url=https://www.dzairdaily.com/mere-mbappe-algerienne-originaire-tizi-ouzou-kabylie/|kirish sanasi=23 February 2022|ish=Dzair Daily|til=fr|qaralgan sana=2022-07-22|arxivsana=2022-04-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220407083759/https://www.dzairdaily.com/mere-mbappe-algerienne-originaire-tizi-ouzou-kabylie/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Kindzeka |first=Moki Edwin |title=Cameroon Football Fans Cheer for French Player with Ties to Africa |publisher=Voice of America |url=https://www.voanews.com/a/cameroon-football-fans-cheer-kylian-mbappe-french-player-africa-ties/4470675.html |url-status=live |access-date=16 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180716025253/https://www.voanews.com/a/cameroon-football-fans-cheer-kylian-mbappe-french-player-africa-ties/4470675.html |archive-date=16 July 2018}}&lt;/ref&gt;. Uning Itan ismli ukasi bor, u 2018-yilda [[Paris Saint-Germain FC|Parijning]] U-12 jamoasida oʻynagan&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=Brother of PSG star scores on his debut |agency=Pulse |url=https://www.pulse.ng/sports/football/kylian-mbappes-brother-ethan-scores-for-psg-in-debut-match-id8188670.html |url-status=live |access-date=15 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180716054110/https://www.pulse.ng/sports/football/kylian-mbappes-brother-ethan-scores-for-psg-in-debut-match-id8188670.html |archive-date=16 July 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|sana=15 Decemberg 2016|sarlavha=Coupe de la Ligue: Un joueur avec des origines Algériennes marque un triplé|url=http://dzballon.com/coupe-de-la-ligue-un-joueur-avec-des-origines-algeriennes-marque-un-triple/|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170329235143/http://dzballon.com/coupe-de-la-ligue-un-joueur-avec-des-origines-algeriennes-marque-un-triple/|arxivsana=29 March 2017|kirish sanasi=29 March 2017|ish=Dzballon}}&lt;/ref&gt;. Mbappening asrab olingan akasi Jirès Kembo Ekoko ham professional futbolchi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|muallif=JDD|ism=Le|sana=20 December 2015|sarlavha=Le jeune monégasque Mbappé sur les traces de Thierry Henry|url=http://www.lejdd.fr/Sport/Football/Le-jeune-monegasque-Mbappe-sur-les-traces-de-Thierry-Henry-765033|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180701194416/https://www.lejdd.fr/Sport/Football/Le-jeune-monegasque-Mbappe-sur-les-traces-de-Thierry-Henry-765033|arxivsana=1 July 2018|kirish sanasi=2 July 2018}}&lt;/ref&gt;. Kilian Mbappe bolaligida Bondidagi xususiy katolik maktabiga boradi, u qobiliyatli, ammo quloqsiz edi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|muallif=Patrelle|ism=Jérémy|sarlavha=10 trucs que l'on a appris sur Kylian Mbappé dans le docu &quot;Kylian, hors normes&quot; de L'Équipe|url=https://www.gqmagazine.fr/lifestyle/sport/articles/10-trucs-que-lon-a-appris-sur-kylian-mbappe-dans-le-docu-kylian-hors-normes-de-lequipe-enquete/57616|kirish sanasi=19 May 2021|ish=GQ France|sana=7 November 2017|til=fr-FR}}&lt;/ref&gt;. Uning bolalikdagi kumirlari [[Zinedine Zidane|Zinedin Zidan]], [[Ronaldo|Ronaldu Nazario]] va [[Cristiano Ronaldo|Krishtianu Ronaldu]] edi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3326678/psgs-kylian-mbappe-real-madrids-cristiano-ronaldo-was-childhood-idol|sarlavha=PSG's Kylian Mbappe: Real Madrid's Cristiano Ronaldo was childhood 'idol'|muallif=Garcia|ism=Adriana|sana=27 December 2017|nashriyot=ESPN|kirish sanasi=27 December 2017|arxivsana=27 December 2017|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171227201337/http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3326678/psgs-kylian-mbappe-real-madrids-cristiano-ronaldo-was-childhood-idol}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=Why Young Kylian Mbappe Spurned Chelsea and Real Madrid |work=Bleacher Report |publisher=Turner |url=https://bleacherreport.com/articles/2758066-why-young-kylian-mbappe-spurned-chelsea-and-real-madrid |url-status=live |access-date=15 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180715235948/https://bleacherreport.com/articles/2758066-why-young-kylian-mbappe-spurned-chelsea-and-real-madrid |archive-date=15 July 2018}}&lt;/ref&gt;. Bolaligida bir muddat uning butun oilasi bilan [[Milan (futbol klubi)|&quot;Milan&quot;]]&lt;nowiki/&gt;ga muxlislik qilgan enagasi boʻlgan, enaga Mbappega Robinyoning 70-raqamli futbolkasini sovgʻa qiladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.marca.com/en/football/psg/2022/05/24/628cc90822601d0d028b45b9.html|sarlavha=Mbappe: When I was young I supported AC Milan|nashriyot=Marca|sana=2022-05-24|kirish sanasi=2022-06-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.marca.com/futbol/liga-francesa/2022/05/24/628caddc268e3e5b628b459a.html|sarlavha=Ligue 1: Mbappé: &quot;De pequeño animaba al Milan&quot;|nashriyot=Marca|sana=24 May 2022|kirish sanasi=2022-06-07}}&lt;/ref&gt;. Biroq, uning sevimli jamoasi har doim [[Real Madrid CF|&quot;Real Madrid&quot;]] boʻlgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.calciomercato.com/news/l-infanzia-rossonera-di-mbappe-gli-regalammo-una-maglia-di-robin-48229|sarlavha=L'infanzia rossonera di Mbappé: 'Gli regalammo una maglia di Robinho, ma diceva che avrebbe giocato nel Real'|til=it|sana=5 June 2022|ish=calciomercato.com}}&lt;/ref&gt;.

== Oʻyin uslubi ==
Londondagi „[[Arsenal F.C.|Arsenal]]“ ning sobiq bosh murabbiyi [[Arsène Wenger]] 2017-yilda Mbappeni „[[Thierry Henry|Thierry Henryga]] oʻxshash katta futbol isteʼdodi“ deb atagan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.express.co.uk/sport/football/762620/Kylian-Mbappe-Arsene-Wenger-Thierry-Henry-Arsenal-Transfer-News-Rumours-Gossip |sarlavha=Arsene Wenger confirms bid for French striker |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180621093124/https://www.express.co.uk/sport/football/762620/Kylian-Mbappe-Arsene-Wenger-Thierry-Henry-Arsenal-Transfer-News-Rumours-Gossip |arxivsana=21.06.2018 |qaralgan sana=19.05.2024}}&lt;/ref&gt;. Mbappéning isteʼdodi va jahon chempionatida erta yoshdagi ishonchli chiqishlari uni [[Pele]] bilan [[Ommaviy axborot vositalari (aloqa)|ommaviy axborot vositalarida]] taqqoslashga olib keladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.thestar.com/sports/worldcup/2018/06/24/frances-kylian-mbappe-emerges-as-star-in-world-cup-spotlight.html |sarlavha=France's Kylian Mbappe emerges as star in World Cup spotlight |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180712020617/https://www.thestar.com/sports/worldcup/2018/06/24/frances-kylian-mbappe-emerges-as-star-in-world-cup-spotlight.html |arxivsana=21.06.2018 |qaralgan sana=19.05.2024}}&lt;/ref&gt;. Mbappé universal hujumchi boʻlib, ikkala oyogʻi bilan oʻynash qobiliyati tufayli koʻpincha chap va oʻng qanotlarda [[Yarim himoyachi|vinger]] sifatida ishlatiladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/elliott-management-becomes-new-owner-ac-milan/ |sarlavha=Monaco teen star Mbappe doing better than Henry at same age |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180711224544/https://www.sportsnet.ca/soccer/elliott-management-becomes-new-owner-ac-milan/ |arxivsana=11.06.2018 |qaralgan sana=19.05.2024}}&lt;/ref&gt;. U chap qanotdan markazga oʻtishga va darvozani tayanch oyoq bilan urib, hujumchining qobiliyatini namoyish etishga qodir, ammo bundan tashqari, Mbappé sheriklariga gol urish uchun koʻnikma va qobiliyatlarga ega, shuning uchun u oʻz aktivida koʻplab gollar va golli uzatmalarga ega&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.squawka.com/en/news/mbappe-v-rashford-v-dembele-which-wonderkid-has-had-the-biggest-impact-so-far-analysis/992850#KuWFV8jCQWxgrEra.97 |sarlavha=Mbappe v Rashford v Dembele: Which wonderkid has had the biggest impact so far? |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180711225432/http://www.squawka.com/en/news/mbappe-v-rashford-v-dembele-which-wonderkid-has-had-the-biggest-impact-so-far-analysis/992850#KuWFV8jCQWxgrEra.97 |arxivsana=11.06.2018 |qaralgan sana=19.05.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.abc.net.au/news/2017-04-20/next-worlds-best-footballer-griezmann-neymar-mbappe-dybala/8456558 |sarlavha=Are Cristiano Ronaldo and Lionel Messi still the world's best footballers? The players breathing down their necks |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170914080858/http://www.abc.net.au/news/2017-04-20/next-worlds-best-footballer-griezmann-neymar-mbappe-dybala/8456558 |arxivsana=14.09.2014 |qaralgan sana=19.05.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.theguardian.com/football/2017/aug/29/kylian-mbappe-paris-saint-germain-neymar |sarlavha=Kylian Mbappé going home to Paris with sights on Neymar partnership |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180712004746/https://www.theguardian.com/football/2017/aug/29/kylian-mbappe-paris-saint-germain-neymar |arxivsana=12.06.2018 |qaralgan sana=19.05.2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.thescore.com/worldcup/news/1560738 |sarlavha=Mbappe emerges as France's key player in victory over Peru |arxivsana=19.08.2020 |sana= |qaralgan sana=19.05.2024 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200819023741/https://www.thescore.com/worldcup/news/1560738}}&lt;/ref&gt;. Biroq, Mbappé „[[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]]“ va [[Fransiya]] terma jamoasida oʻynash paytida [[Yarim himoyachi|vinger]] pozitsiyasiga oʻtishni boshladi, chunki forvard pozitsiyasida kamida bitta yuqori darajadagi ijrochi borligi sababli, „[[Monako]]“ da Mbappé hujum markazida oʻzining sovuqqonligi va hujumlarni yakunlovchi sifatida harakat qilish qobiliyatini namoyish etdi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;. Driblingdan sifatli va mohirlik bilan foydalanish qobiliyati, shuningdek, portlovchi tezligi, epchilligi va ijodkorligi bilan mashhur boʻlib, bu uning murakkab fintlar, toʻpning turli qadamlari yoki raqibni yakkama-yakka vaziyatlarda magʻlub etish uchun tezlik yoki yoʻnalishning keskin oʻzgarishi bilan namoyon boʻladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.squawka.com/en/news/how-kylian-mbappes-game-has-changed-since-swapping-monaco-for-psg/1025380#wLgFiQWzAdz60L2c.97 |sarlavha=How Kylian Mbappé's game has changed since swapping Monaco for PSG |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180712003147/https://www.squawka.com/en/news/how-kylian-mbappes-game-has-changed-since-swapping-monaco-for-psg/1025380#wLgFiQWzAdz60L2c.97 |arxivsana=12.06.2018 |qaralgan sana=19.05.2024}}&lt;/ref&gt;.

[[Fransiya|Fransiya]] terma jamoasining sobiq futbolchisi Nicolas Anelka Mbappéga nisbatan oʻz fikri bilan oʻrtoqlashdi: „U menga 1996-yilgi Olimpiadada [[Ronaldo|Ronaldoni]] eslatadi. U jahon darajasidagi oʻyinchi xususiyatlariga ega va ularni toʻgʻri boshqarishi kerak. Agar u [[Ronaldo|Ronaldoning]] karerasini kuzatgan boʻlsa, u sport tarixiga kirgan afsonalardan biri boʻladi“&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.tribalfootball.com/articles/anelka-tells-real-madrid-target-mbappe-be-like-ronaldo-not-me-4178742#XdFSuK2FDHzp3H2i.99 |sarlavha=Anelka tells Real Madrid target Mbappe: Be like Ronaldo, not me |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180630185758/http://www.tribalfootball.com/articles/anelka-tells-real-madrid-target-mbappe-be-like-ronaldo-not-me-4178742#XdFSuK2FDHzp3H2i.99 |arxivsana=30.06.2018 |qaralgan sana=19.05.2024}}&lt;/ref&gt;. 2018-yilda CIES Football Observatory tahliliy kompaniyasi versiyasiga koʻra, Mbappé dunyodagi eng qimmat oʻyinchi deb tan olingan, uning transfer qiymati 216,5 million [[Yevro|yevroga]] baholangan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.football-observatory.com/IMG/sites/b5wp/2018/239/en/ |sarlavha=Weekly Post 239 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181218074805/http://www.football-observatory.com/IMG/sites/b5wp/2018/239/en/ |arxivsana=18.12.2018 |qaralgan sana=19.05.2024}}&lt;/ref&gt;.

Mbappé tomonidan ijro etilgan toʻpning nishonlanishi qoʻllarini qoʻllari ostiga qoʻyib, 2018-yilgi jahon chempionati finalida namoyish etilgan, uning ukasi [[Ethan Mbappé]] tomonidan ilhomlantirilgan, u [[FIFA|FIFAda]] Kylianni magʻlub etib, shu tarzda nishonlagan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Kylian-mbappe-un-chambrage-avec-son-frere-a-l-origine-de-la-celebration-de-ses-buts/798635 |sarlavha=Kylian Mbappé, un chambrage avec son frère à l'origine de la célébration de ses buts |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180715235827/https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Kylian-mbappe-un-chambrage-avec-son-frere-a-l-origine-de-la-celebration-de-ses-buts/798635 |arxivsana=15.06.2018 |qaralgan sana=19.05.2024}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Real Madrid CF tarkibi}}
{{FIFA Jahon chempionati eng yaxshi toʻpurarlar}}
{{Golden Boy mukofoti sovrindorlari}}
{{FIFA Jahon chempionati eng yaxshi yosh oʻyinchi mukofoti}}
{{UEFA Chempionlar Ligasining eng yaxshi toʻpurarlari}}
{{UEFA Oltin butsa mukofoti sohiblari}}
{{2025-yilgi FIFA FIFPRO World 11}}
{{Fransiya terma jamoasining JCH-2022 tarkibi}}

{{DEFAULTSORT:Mbappe, Kylian}}
[[Turkum:1998-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Fransiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]]
[[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]]
[[Turkum:INF Clairefontaine futbolchilari]]
[[Turkum:AS Monaco FC futbolchilari]]
[[Turkum:Paris Saint-Germain F.K. futbolchilari]]
[[Turkum:Real Madrid CF futbolchilari]]
[[Turkum:Liga 1 futbolchilari]]
[[Turkum:La Liga oʻyinchilari]]
[[Turkum:Championnat National 2 futbolchilari]]
[[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]]
[[Turkum:Fransiyalik muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Fransiya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2018 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2022 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2020 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2024 oʻyinchilari]]
[[Turkum:Futbol boʻyicha jahon chempionlari]]
[[Turkum:UEFA Millatlar ligasida gʻolib boʻlgan oʻyinchilar]]
[[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]]
[[Turkum:Ispaniyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Monacodagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Golden Boy gʻoliblari]]
[[Turkum:Faxriy legion ordeni sohiblari]]
[[Turkum:Futbol boʻyicha jahon chempionlari]]
[[Turkum:Erkak futbolchilar]]</text>
      <sha1>1b1vucuotlln6x5923f280zxgmzba3d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bank hisob raqami</title>
    <ns>0</ns>
    <id>744176</id>
    <revision>
      <id>5974304</id>
      <parentid>5928067</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:07:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikxan</username>
        <id>33427</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Abdullakkk|Abdullakkk]] tahrirlari [[User:185.139.139.252|185.139.139.252]] versiyasiga qaytarildi</comment>
      <origin>5367597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3699" sha1="db8aywgqhupvenn0kowzu6mwd1eq1qr" xml:space="preserve">'''Bank hisob raqami'''  — yuridik yoki jismoniy shaxslarning naqd pulsiz pul muomalasida ishtirok etishi va hisob raqamdagi naqd boʻlmagan pul mablagʻlaridan maqsadli foydalanish uchun bank tomonidan ochilgan hisob varaq.

== Bank hisobvaraqlarining turlari ==
{{Div col|2}}
* [[Бюджетный счёт]]
* [[Валютный счёт]]
* [[Замороженный счёт]]
* [[Застрахованный счёт]]
* [[Контокоррентный счёт]]
* [[Корреспондентский счёт]]
* [[Накопительный счёт]]
* [[Обезличенный металлический счёт]]
* [[Общий счёт]]
* [[Онкольный счёт]]
* [[Расчётный счёт]]
* [[Сберегательный счёт]]
* [[Сводный счёт]]
* [[Ссудный счёт]]
* [[Текущий счёт]]
* [[Транзитный счёт]]
* [[Фидуциарный счёт]]
* [[Фондовый счёт]]
* [[Частный счёт]]
* [[Чековый счёт]]
{{Div col end}}

== [[Rossiya]] bank hisob raqamlarini raqamlash qoidalari ==
1998-yildan beri Rossiya Federatsiyasida 20 xonali bank hisob varagʻidan foydalaniladi.  Shu bilan birga bank hisob raqami matematik maʼnoda raqam emas. Aksincha, bu hisobning xususiyatlari haqidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan raqamli kod.

Bank hisob raqami 5 guruhga boʻlingan.

1-guruh 5 ta raqamdan iborat boʻlib, hisob ochilgan 2-tartibdagi balans miqdorini koʻrsatadi. Muayyan balans hisobini tanlash qoidalari joriy hisob varaqlar rejasi bilan tartibga solinadi.  Balans hisob varagʻida hisobning maqsadi koʻrsatiladi, masalan, tijorat nodavlat yuridik shaxsning hisob-kitob hisob raqami(40702) yoki norezidentga 181 kundan 1 yilgacha boʻlgan muddatga ochilgan shaxsiy depozit hisob raqami 42605. 2-tartibdagi balans hisob raqami oʻz navbatida 1-tartibdagi (3 belgi)  balans hisob raqamiga va birinchi tartibda ikkinchi tartib hisob raqamiga boʻlinadi. Birinchi tartibdagi balans hisob raqamida, oʻz navbatida, balans rejasining boʻlimini koʻrsatadigan birinchi belgi ajratiladi.

2-guruh 3 ta belgidan iborat boʻlib, umumrossiya valyuta tasniflagichiga muvofiq hisob ochilgan valyutani koʻrsatadi.

3-guruh bitta belgidan iborat boʻlib,  hisobning barcha boshqa raqamlarini, shuningdek, hisob ochilgan bankning BIC koʻrsatkichini ifodalagan  holda, taniqli algoritm asosida oʻrnatilgan hisob  kalitidir  Ushbu kalit hisobni qoʻlga kiritishda muqarrar xatolarni, shuningdek, mijoz bir bankning hisob raqamini boshqasida notoʻgʻri ishlatgan vaziyatni bartaraf etish uchun zarurdir.

4-guruh 4 ta raqamdan iborat boʻlib, hisob varaq ochilgan bank boʻlinmasini (filial yoki qoʻshimcha ofis) koʻrsatadi.  Ushbu guruhni shakllantirish bankning hisob siyosatida belgilanishi kerak.  Agar bankning filiallari boʻlmasa, bu guruhda 0000 mavjud.

5-guruh qolgan 7 ta raqamdan iborat boʻlib, shaxsiy hisob raqamini oʻz ichiga oladi.  Bu guruh, oʻz navbatida, kichik guruhlarga boʻlinadi, lekin boʻlinish usuli qoʻllaniladigan balans hisobiga, shuningdek, bankning hisob siyosatiga bogʻliq.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Adabiyotlar ==

* Rossiya Markaziy bankining 16.07.2012-yildagi 385-P-sonli qoidalari
* Yangi iqtisodiy lugʻat / ''A. N. Azriliyan tahriri ostida'' — M.: Yangi iqtisodiyot instituti, 2006 y. ISBN 5-89378-014-0
* [http://base.consultant.ru/cons/cgi/online.cgi?req=doc;base=LAW;n=168542;fld=134;dst=100010;rnd=0.3557030223309994 „Rossiya Federatsiyasi hududida joylashgan kredit tashkilotlarida buxgalteriya hisobi qoidalari toʻgʻrisidagi nizom“]
[[Turkum: bank hisoblari va depozitlari]]
[[Turkum:Huquqiy atamalar]]</text>
      <sha1>db8aywgqhupvenn0kowzu6mwd1eq1qr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oʻzsanoatqurilishbank</title>
    <ns>0</ns>
    <id>747866</id>
    <revision>
      <id>5974323</id>
      <parentid>5956556</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:32:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikxan</username>
        <id>33427</id>
      </contributor>
      <comment>+ {{betaraflik}}</comment>
      <origin>5974323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33162" sha1="4uvxsh3d8v4evmpo8j2l464hgfavs3q" xml:space="preserve">{{betaraflik}}
{{Bank
| nomi                    =  Oʻzsanoatqurilishbank 
| logo                    = SQB Logo.png
| turi                    = 
| litsenziya              = 
| omonatlarni sugʻurtalash= 
| birja listingi          = 
| faoliyati               = Bank xizmatlari
| asos solingan yil       = 1922-yil 28-oktyabr 
| yopilgan yil            = 
| avvalgi nomi            = 
| joylashuvi              = 
| raxbar(lari)            = 
| nizom jamgʻarmasi       = 
| shaxsiy kapitali        = 
| aktivlari               = 
| sof foyda               = 
| xodimlar soni           = 
| qaram                   = 
| boshqaruvchi jamiyati   = 
| shoʻba tashkilotlari    = 
| auditor                 = 
| vikiombor               = Oʻzsanoatqurilishbank
| website                 = https://sqb.uz
}}
'''„Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB''' (rasmiy nomi — „Oʻzbekiston sanoat-qurilish banki“ aksiyadorlik [[tijorat banki]], qisqacha nomi — '''SQB''') — 1922-yilda tashkil etilgan Oʻzbekiston Respublikasining eng yirik va eng qadimgi tizim tashkil etuvchi universal tijorat banklaridan biri&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://sqb.uz/general-information/bank-details-ru/ Bank haqida maʼlumot]. „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB rasmiy sayti. Murojaat qilingan sana: 26-fevral 2026-yil.&lt;/ref&gt;. Moliya instituti Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining 2021-yil 25-dekabrdagi 17-sonli litsenziyasi asosida faoliyat yuritadi&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://cbu.uz/ru/credit-organizations/banks/branches/golovnoy-ofis-akb-uzpromstroybank-00440/ Reyestr: „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB Bosh ofisi]. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki. Murojaat qilingan sana: 26-fevral 2026-yil.&lt;/ref&gt;. Bosh qarorgohi Toshkent shahrida joylashgan. Bankning hududiy tarmogʻi mamlakatning barcha viloyatlarini qamrab oladi va 79 ta filial hamda xizmat koʻrsatish ofislarini oʻz ichiga oladi, xodimlar soni esa 4000 ga yaqin kishini tashkil etadi. Moliya muassasasining mijozlar bazasi 1,5 milliondan ortiq chakana mijozlarni tashkil etib, ularning yarmini 25 yoshdan 44 yoshgacha boʻlgan iqtisodiy faol aholi tashkil qiladi&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://www.gazeta.uz/ru/2021/06/07/sqb/ „Oʻzsanoatqurilishbank“ yangi rivojlanish strategiyasini taqdim etdi]. Gazeta.uz. Murojaat qilingan sana: 26-fevral 2026-yil.&lt;/ref&gt;.

Oʻzsanoatqurilishbank mamlakat iqtisodiyotida muhim rol oʻynaydigan, kattaligi boʻyicha respublikadagi ikkinchi yirik kredit muassasasi hisoblanadi. 2023–2024-yillar yakunlariga koʻra, bank jami aktivlar va kredit portfeli hajmi boʻyicha yetakchi uchlikka ishonchli tarzda kiradi&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://cbu.uz/upload/medialibrary/dba/py0zs3bo0qsthievm25p53nbc4sypafk/Godovoy-otchet-2023.pdf Yillik hisobot]. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki. Murojaat qilingan sana: 26-fevral 2026-yil.&lt;/ref&gt;. Aksiyadorlik kapitali tarkibida tarixan davlat ishtiroki ustunlik qiladi (taxminan 60–65%), biroq bank sektorini xususiylashtirish boʻyicha davlat dasturi doirasida davlat ulushini sotishga tayyorgarlik koʻrilmoqda&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;[https://www.spot.uz/ru/2023/08/02/bank-privatization/ „Oʻzsanoatqurilishbank“ning nazorat paketi xususiylashtiriladi]. Spot.uz. Murojaat qilingan sana: 26-fevral 2026-yil.&lt;/ref&gt;. Bankning oddiy aksiyalari listingga kiritilgan va „Toshkent“ Respublika fond birjasida faol sotilmoqda (tiker: SQBN).

Bankning biznes-modeli dastlab strategik ahamiyatga ega boʻlgan yirik sanoat korxonalarini: neft-gaz sektori, energetika, transport va metallurgiyani loyihaviy moliyalashtirish atrofida qurilgan. Xalqaro moliya korporatsiyasi (IFC) va Yevropa tiklanish va taraqqiyot bankining (YTTB) maslahat va moliyaviy qoʻllab-quvvatlashi ostida kechayotgan zamonaviy institutsional transformatsiya jarayonida, SQB eʼtiborni raqamli xizmatlarni rivojlantirishga, chakana segmentga xizmat koʻrsatishga hamda kichik va oʻrta biznes (KOB) subyektlarini faol kreditlashga qaratdi&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;[https://www.gazeta.uz/ru/2018/11/21/uzpsb/ „Oʻzsanoatqurilishbank“ transformatsiya boshlanganini eʼlon qildi]. Gazeta.uz. Murojaat qilingan sana: 26-fevral 2026-yil.&lt;/ref&gt;. Oʻzsanoatqurilishbank Oʻzbekistonda London fond birjasida (LSE) korporativ yevroobligatsiyalarni chiqargan birinchi tijorat banki boʻldi&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;[https://www.spot.uz/ru/2024/07/23/sqb-bonds/ „Oʻzsanoatqurilishbank“ London fond birjasida obligatsiyalarni joylashtirdi]. Spot.uz. Murojaat qilingan sana: 26-fevral 2026-yil.&lt;/ref&gt;. Moliya instituti mobil ilovalar va masofaviy xizmat koʻrsatishning ixtisoslashtirilgan platformalarini taklif qilgan holda, oʻzining IT-infratuzilmasini faol rivojlantirmoqda&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;[https://sqb.uz/ru/ „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB rasmiy sayti]. Murojaat qilingan sana: 26-fevral 2026-yil.&lt;/ref&gt;.

== Tarixi ==

=== Tashkil topishi va sovet davri ===

* '''1922-yil:''' 28-oktabrda Toshkent shahrida yangi iqtisodiy siyosat (NEP) sharoitida sanoat va savdoni moliyalashtirish maqsadida SSSR Savdo-sanoat bankining (Prombank) Oʻrta Osiyo idorasi tashkil etildi&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;[https://sqb.uz/ru/about/history/ „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB tarixi]. Bankning rasmiy sayti. Murojaat qilingan sana: 26-fevral 2026-yil.&lt;/ref&gt;.
* '''1924-yil:''' Oktabr oyida, [[Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Oʻzbekiston SSR]] tashkil topishi bilan, bankka respublika muassasasi maqomi berildi hamda xalq xoʻjaligi tarmoqlarini moliyalashtirish va kreditlash boʻyicha hukumat agentiga aylandi&lt;ref name=&quot;history&quot; /&gt;.
* '''1926-yil:''' Bank dastlabki infratuzilma loyihalarini, shu jumladan Boʻzsuv gidroelektr stansiyasi qurilishini moliyalashtirdi&lt;ref name=&quot;history&quot; /&gt;.
* '''1932-yil:''' May oyida muassasa kapital qurilish va sanoatni moliyalashtirishga ixtisoslashgan bank — Prombank sifatida qayta tashkil etildi&lt;ref name=&quot;history&quot; /&gt;.
* '''1940–1960-yillar:''' Urush va urushdan keyingi yillarda moliya instituti sanoat obyektlarini qoʻllab-quvvatlashni taʼminladi&lt;ref name=&quot;history&quot; /&gt;.
* '''1959-yil:''' SSSR bank tizimini qayta tashkil etish doirasida Sanoat banki „SSSR Stroybanki“ nomini olgan Butunittifoq kapital qoʻyilmalarni moliyalashtirish bankiga aylantirildi&lt;ref name=&quot;history&quot; /&gt;.
* '''1966-yil:''' Bank vayronkor zilziladan soʻng Toshkent binolari va infratuzilmasini tiklash uchun moliyaviy yordam va kreditlar ajratish boʻyicha asosiy operator boʻlib xizmat qildi&lt;ref name=&quot;history&quot; /&gt;.
* '''1987-yil:''' Stroybank Sanoat-qurilish bankiga (Promstroybank) aylantirildi. Xoʻjalik hisobiga oʻtish sharoitida korxonalarga hisob-kitob va kassa xizmatlarini koʻrsatish hamda qisqa muddatli kreditlar ajratish hisobiga muassasaning funksiyalari kengaytirildi&lt;ref name=&quot;history&quot; /&gt;.
* '''1988-yil:''' Bank oilalarni qoʻllab-quvvatlash va iqtisodiyotni barqarorlashtirish boʻyicha hukumat dasturlarida ishtirok etdi&lt;ref name=&quot;history&quot; /&gt;.

=== Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligi davri ===

* '''1991-yil:''' SSSR parchalanganidan soʻng, ittifoq Promstroybankining filiallar tarmogʻi milliylashtirildi. Muassasa mustaqil „Oʻzsanoatqurilishbank“ aksiyadorlik tijorat bankiga aylantirildi&lt;ref name=&quot;history&quot; /&gt;.
* '''2000-yillar boshi:''' Asosan neft-gaz va energetika sohalaridagi strategik loyihalarni moliyalashtirish kengaytirildi&lt;ref name=&quot;history&quot; /&gt;.
* '''2006-yil:''' Yanvar oyida bank Oʻzbekiston xalqaro banki (Oʻzprivatbank) bilan qoʻshilish jarayonini amalga oshirdi&lt;ref name=&quot;history&quot; /&gt;.
* '''2009-yil:''' Muassasa oʻz nomini rasman „Oʻzbekiston sanoat-qurilish banki“ ochiq aksiyadorlik tijorat banki deb oʻzgartirdi&lt;ref name=&quot;history&quot; /&gt;.
* '''2011–2016-yillar:''' Bank iqtisodiyotning tayanch tarmoqlarini loyihaviy moliyalashtirishni davom ettirdi va shu bilan birga Bazelning tartibga soluvchi islohotlariga muvofiq xavflarni, likvidlikni va kapitalni boshqarish tizimlarini mustahkamladi&lt;ref name=&quot;history&quot; /&gt;.

=== Zamonaviy transformatsiya va raqamlashtirish ===

* '''2018-yil:''' Xalqaro moliya korporatsiyasi (IFC) ekspertlarining maslahat yordami bilan tarkibiy transformatsiya va biznes jarayonlarini isloh qilish boshlandi. Qisqacha SQB nomini qabul qilish bilan rebrending oʻtkazildi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.
* '''2019-yil:''' Yashil banking departamenti (Green Banking) tashkil etildi. London fond birjasida (LSE) listingga ega boʻlgan, qiymati 300 mln AQSh dollariga teng boʻlgan Oʻzbekiston tarixidagi ilk korporativ yevroobligatsiyalar chiqarildi&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.
* '''2020-yil:''' ESG-siyosati ishlab chiqildi va joriy etildi. Chakana bank xizmatlari va elektron marketpleysni birlashtirgan JOYDA raqamli platformasi ishga tushirildi&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.
* '''2021-yil:''' IFC bankni xususiylashtirishga tayyorlash doirasida KOB (kichik va oʻrta biznes) va yashil loyihalarni kreditlashni kengaytirish uchun 75 mln AQSh dollari miqdorida konvertatsiya qilinadigan kredit ajratdi&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;.
* '''2022-yil:''' [[Yevropa Tiklanish va Taraqqiyot Banki|Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki]] (YTTB) 50 mln AQSh dollari miqdorida konvertatsiya qilinadigan kredit taqdim etdi. Korporativ mijozlar va KOB subyektlari uchun masofaviy xizmat koʻrsatuvchi SQB Business ixtisoslashtirilgan platformasi ishga tushirildi&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.
* '''2023-yil:''' Iqlim bilan bogʻliq loyihalarni moliyalashtirish uchun xususiy joylashtirish orqali 100 mln AQSh dollari miqdoridagi yevroobligatsiyalar chiqarildi. Yil oxirida SuperApp formatidagi integratsiyalashgan chakana ilovani ishlab chiqish boshlandi.
* '''2024-yil:''' London fond birjasida Reg S / 144A formatida qiymati 400 mln AQSh dollari va 2,25 trln soʻmlik ikki valyutali barqaror obligatsiyalar (Sustainability Bonds) chiqarildi. JOYDA ilovasi SQB Mobile deb oʻzgartirildi&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;.
* '''2025-yil:''' Xalqaro reyting agentliklari kredit reytinglarini oshirdi va tasdiqladi (Fitch — „BB“, S&amp;P — „BB-“, Moody’s — „Ba3“). Sentabr oyida bank aksiyalarining 30% davlat paketi IPOga tayyorgarlik koʻrish doirasida Oʻzbekiston Milliy investitsiya fondiga (UzNIF) topshirildi&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;. Oktabr oyida 300 mln AQSh dollariga teng muddatsiz xalqaro sertifikatlar (AT1) chiqarildi, shuningdek, bankning IT-infratuzilmasini zamonaviy server arxitekturasiga oʻtkazish (migratsiya) yakunlandi.

Bank tomonidan doimiy ravishda yangi muddatli omonatlar ishlab chiqilgan va joriy qilingan, ular jozibadorligi va yuqori daromadliligi tufayli aholi orasida katta qiziqish uygʻotdi.

Bank oʻzining toʻlov tizimini rivojlantirayapti, respublikamizning tashkilotlarida ish haqi loyihalarini joriy etishni davom ettirmoqda. „Oʻzsanoatqurilishbank“ respublikamizda birinchi boʻlib oʻz dizayniga ega boʻlgan Visa Electron&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{veb manbasi|url=https://cis.visa.com/ru_TJ/visa-in-uzbekistan.html|sarlavha=https://cis.visa.com/ru_TJ/visa-in-uzbekistan.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211206050154/https://cis.visa.com/ru_TJ/visa-in-uzbekistan.html|arxivsana=2021-12-06|kirish sanasi=2022-07-08}}&lt;/ref&gt; va Visa Classic xalqaro toʻlov chipli kartalarini chiqarishni va ularga xizmat koʻrsatishni yoʻlga qoʻygan.


== Mulkdorlar va rahbariyat ==

=== Aksiyadorlik kapitali tarkibi ===
„Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB tarixan davlat kapitalining yuqori konsentratsiyasi bilan ajralib turadi. 2024–2025-yillar holatiga koʻra, bankning mulk tuzilmasi quyidagicha taqsimlangan:

* Davlat ulushi (Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda Oʻzbekiston Tiklanish va taraqqiyot jamgʻarmasi) — taxminan 60–65% (toʻgʻridan-toʻgʻri va bilvosita egalik qilish)&lt;ref name=&quot;structure&quot;&gt;[https://www.spot.uz/ru/2025/09/24/uznif-reshuffle/ Milliy investitsiya fondini IPOga tayyorlash boshlanmoqda]. Spot.uz. Murojaat qilingan sana: 26-fevral 2026-yil.&lt;/ref&gt;.
* Oʻzbekiston Milliy investitsiya fondi (UzNIF) ulushi — 30% (davlat paketi xususiylashtirishga tayyorgarlik koʻrish doirasida fondga oʻtkazilgan)&lt;ref name=&quot;structure&quot; /&gt;.
* Yirik korporativ aksiyadorlar (shu jumladan „Oʻztransgaz“ AJ) ulushi — 2–5%&lt;ref name=&quot;structure&quot; /&gt;.
* Erkin muomaladagi aksiyalar (free-float) ulushi — 3–7% (minoritar investorlarga tegishli aksiyalar)&lt;ref name=&quot;uzse&quot;&gt;[https://uzse.uz/isu_infos/UZ7037560008 Emitent profili: „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB]. „Toshkent“ Respublika fond birjasi. Murojaat qilingan sana: 26-fevral 2026-yil.&lt;/ref&gt;.

Bankning qimmatli qogʻozlari „Toshkent“ Respublika fond birjasida muomalada boʻlib: oddiy aksiyalar SQBN tikeri, imtiyozli aksiyalar esa SQBNP tikeri ostida sotiladi&lt;ref name=&quot;uzse&quot; /&gt;.

Bank xususiylashtirishga tayyorgarlik koʻrish jarayonida boʻlib, uning maqsadli yoʻnalishi davlat ulushini 49% dan past darajaga tushirishdan iborat. Xususiylashtirish oldi transformatsiyasini qoʻllab-quvvatlash maqsadida bank Xalqaro moliya korporatsiyasi (IFC), Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (YTTB) hamda Osiyo taraqqiyot bankidan (OTB) konvertatsiya qilinadigan kreditlarni jalb qildi&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;. UzNIF fondi London (LSE) va Toshkent fond birjalarida ikki tomonlama listing (qoʻshaloq listing) orqali bank aksiyalarining birlamchi ommaviy joylashtirilishini (IPO) oʻtkazishi kutilmoqda&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;.

=== Rahbariyat ===
„Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB faoliyatini operativ boshqarish Boshqaruv tomonidan, strategik nazorat esa Kuzatuv kengashi tomonidan amalga oshiriladi. Korporativ boshqaruv islohoti doirasida Kuzatuv kengashi tarkibiga xalqaro tajribaga ega boʻlgan mustaqil direktorlarning koʻpchiligi kiritilgan.

'''Boshqaruv tarkibi (ijroiya organi):'''

* Aziz Akbarjonovich Akbarjonov — Boshqaruv raisi&lt;ref name=&quot;management&quot;&gt;[https://sqb.uz/general-information/board-management-ru/ Bank rahbariyati]. „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB rasmiy sayti. Murojaat qilingan sana: 26-fevral 2026-yil.&lt;/ref&gt;.
* Anvarjon Abdumajitovich Ergashev — Boshqaruv raisining birinchi oʻrinbosari&lt;ref name=&quot;management&quot; /&gt;.
* Shuxrat Israilovich Yakubov — Boshqaruv raisi oʻrinbosari&lt;ref name=&quot;management&quot; /&gt;.
* Sanjar Abduraxmanovich Abduvaliyev — Boshqaruv raisi oʻrinbosari&lt;ref name=&quot;management&quot; /&gt;.
* Shoxzod Maxmatmurodovich Yusupov — Boshqaruv raisi oʻrinbosari&lt;ref name=&quot;management&quot; /&gt;.
* Davron Shavkatovich Umarov — Boshqaruv raisi oʻrinbosari&lt;ref name=&quot;management&quot; /&gt;.


== Korporativ biznes va KOB ==
Tarixan „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB (SQB) Oʻzbekiston iqtisodiyotining asosiy tarmoqlari, jumladan, energetika, neft-gaz sektori, metallurgiya, kimyo sanoati va qurilish materiallari ishlab chiqarishdagi yirik korxonalarni loyihaviy moliyalashtirishga ixtisoslashgan&lt;ref name=&quot;strategy&quot;&gt;[https://www.gazeta.uz/ru/2024/02/10/sqb-strategy/ Oʻzsanoatqurilishbankning rivojlanish strategiyasi va transformatsiyasi]. Gazeta.uz. Murojaat qilingan sana: 26-fevral 2026-yil.&lt;/ref&gt;. Biznes-modelni diversifikatsiya qilish doirasida bank kichik va oʻrta biznes (KOB) subyektlariga xizmat koʻrsatishni faol rivojlantirmoqda. 2022-yilda yuridik shaxslar uchun masofaviy bank xizmatlarini koʻrsatuvchi ixtisoslashtirilgan SQB Business raqamli platformasi ishga tushirildi, uning faol foydalanuvchilari soni 2024–2025-yillarda 42 000 dan oshdi&lt;ref name=&quot;sqb_business&quot;&gt;[https://sqb.uz/uz/press-center/news/sqb-sozdayet-tsifrovoy-bank-dlya-malogo-biznesa/ SQB kichik biznes uchun raqamli bank yaratmoqda]. „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB rasmiy sayti. Murojaat qilingan sana: 26-fevral 2026-yil.&lt;/ref&gt;.

Biznes uchun asosiy kredit mahsulotlari va moliyaviy xizmatlar:

* Investitsion moliyalashtirish va korporativ kredit liniyalari&lt;ref name=&quot;corp_credits&quot;&gt;[https://sqb.uz/uz/corporate/credits/ Korporativ kreditlash]. „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB rasmiy sayti. Murojaat qilingan sana: 26-fevral 2026-yil.&lt;/ref&gt;.
* Aylanma mablagʻlarni toʻldirish uchun kreditlar (shu jumladan „ONLINE REVOLVER“ qayta tiklanadigan kredit liniyasi)&lt;ref name=&quot;corp_credits&quot; /&gt;.
* Qurilish va qurilish materiallari ishlab chiqarishni moliyalashtirish.
* KOB uchun maxsus kredit mahsulotlari (shu jumladan „TEZKOR KREDIT“, „MAHALLA TADBIRKORI“, „BIZNES START-UP“, „YOSH VA AYOL TADBIRKORLAR UCHUN“ maqsadli dasturlari)&lt;ref name=&quot;sme_credits&quot;&gt;[https://sqb.uz/uz/sme/credits/ Kichik va oʻrta biznes uchun kreditlar]. „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB rasmiy sayti. Murojaat qilingan sana: 26-fevral 2026-yil.&lt;/ref&gt;.
* Ekologik loyihalarni kreditlash („Corporate Green Loan“, „SME Green Loan“, quyosh panellarini xarid qilish uchun „Green Energy Microloan“ mikroqarzlari)&lt;ref&gt;[https://sqb.uz/uz/corporate/green-banking/ Yashil moliyalashtirish (Green Banking)]. „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB rasmiy sayti. Murojaat qilingan sana: 26-fevral 2026-yil.&lt;/ref&gt;.
* Eksportoldi moliyalashtirish („EKSPORT OLDI MOLIYASHTIRISH“).
* Elektron va blankli bank kafolatlarini taqdim etish.
* Islom moliyasi (korporativ sektor uchun ruxsat etilgan vositalar)&lt;ref&gt;[https://www.spot.uz/ru/2023/05/18/islamic-finance/ Oʻzbekiston banklari islom moliyasi vositalarini joriy qilmoqda]. Spot.uz. Murojaat qilingan sana: 26-fevral 2026-yil.&lt;/ref&gt;.
* Korporativ mijozlar uchun avtokreditlash.

== Chakana biznes ==
SQB Chakana biznes departamenti jismoniy shaxslarga moliyaviy xizmatlar koʻrsatadi, jumladan, har xil turdagi kreditlar ajratish, bank kartalarini chiqarish, jamgʻarma va muddatli depozitlarga xizmat koʻrsatish, shuningdek, xalqaro pul oʻtkazmalarini amalga oshirish.

Jismoniy shaxslar uchun asosiy mahsulot va xizmatlar:

* '''Avtokreditlar:''' standart „Avtokredit“ mahsuloti, ixtisoslashtirilgan „Avtokredit JAC“ dasturi, shuningdek, ikkilamchi bozordan avtotransport xarid qilish uchun kreditlar&lt;ref name=&quot;retail_credits&quot;&gt;[https://sqb.uz/uz/individuals/credits/ Jismoniy shaxslar uchun kreditlar]. „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB rasmiy sayti. Murojaat qilingan sana: 26-fevral 2026-yil.&lt;/ref&gt;.
* '''Ipoteka kreditlash:''' uy-joy sotib olish uchun kreditlar („Imkon ipoteka“, „Hamkor ipoteka“, „Ishonchli ipoteka“, „Universal hamkor ipoteka“, „Exclusive ipoteka“, „Yangi Toshkent“, birlamchi uy-joy uchun ipoteka), shuningdek, uy-joyni taʼmirlash uchun kreditlar, shu jumladan ixtisoslashtirilgan „Yashil taʼmir“ eko-ipotekasi&lt;ref name=&quot;retail_credits&quot; /&gt;.
* '''Mikroqarzlar:''' onlayn-mikroqarzlar, ish haqi loyihalari doirasidagi qarzlar, „Welcome limit“ limitlari, „Yangicha“ va „Mikrokredit“ kreditlari, shuningdek, oʻzini oʻzi band qilganlar uchun maxsus mikroqarzlar (shu jumladan „Biznesga ikkinchi qadam“ va „Agrokoʻmakchi“)&lt;ref name=&quot;retail_credits&quot; /&gt;.
* '''Isteʼmol va maqsadli kreditlar:''' „Yangicha“ isteʼmol krediti, talabalar uchun taʼlim kreditlari („Taʼlim“), yosh tadbirkorlarni qoʻllab-quvvatlash uchun kreditlar („Yosh tadbirkor“)&lt;ref name=&quot;retail_credits&quot; /&gt;.
* '''Omonatlar (depozitlar):''' milliy va xorijiy valyutadagi muddatli va jamgʻarma depozit mahsulotlari, shu jumladan „Yevro“, „Ideal“, „Green deposit“, „Sarmoya“, „Manfaatli“, „Barakali“, „Konstruktor“, „Daromadli“, „Foyda“&lt;ref&gt;[https://sqb.uz/uz/individuals/deposits/ Jismoniy shaxslar uchun omonatlar]. „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB rasmiy sayti. Murojaat qilingan sana: 26-fevral 2026-yil.&lt;/ref&gt;.
* '''Xalqaro pul oʻtkazmalari va valyuta ayirboshlash:''' bank filiallari va mobil ilova orqali xalqaro pul oʻtkazmalari tizimlari, jumladan [[:ru:Золотая_корона_(платёжная_система)|&quot;Zolotaya Korona&quot;]] (KoronaPay), [[Western Union kompaniyasi|Western Union]], [[:en:MoneyGram|MoneyGram]] va boshqalar orqali xizmat koʻrsatish. Shuningdek, mijozlar uchun naqd va naqdsiz valyuta ayirboshlash amaliyotlari mavjud&lt;ref&gt;[https://sqb.uz/uz/individuals/money-transfers/ Xalqaro pul oʻtkazmalari]. „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB rasmiy sayti. Murojaat qilingan sana: 26-fevral 2026-yil.&lt;/ref&gt;.
* '''Bank kartalari:''' mahalliy toʻlov kartalari ([[Uzcard|UZCARD]], [[:ru:HUMO_(платёжная_система)|HUMO]]), shuningdek, xalqaro toʻlov tizimlarining kartalari — [[Visa Inc.|Visa]] (Classic, Platinum, Infinite), Mastercard (World, Black Edition, World Elite) va [[UnionPay]] Gold&lt;ref&gt;[https://sqb.uz/uz/individuals/cards/ Bank kartalari]. „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB rasmiy sayti. Murojaat qilingan sana: 26-fevral 2026-yil.&lt;/ref&gt;.

== Moliyaviy koʻrsatkichlar ==
„Oʻzsanoatqurilishbank“ ATBning 2020–2025-yillardagi moliyaviy hisoboti biznes hajmining muttasil oʻsib borayotganini koʻrsatmoqda. Aktivlarning asosiy qismini korporativ va chakana kreditlash portfeli tashkil etadi. 2024-yil yakunlariga koʻra oʻz kapitali rentabelligi (ROE) koʻrsatkichi 13,9% ni tashkil etgan boʻlsa, 2025-yil oʻrtalariga kelib bu koʻrsatkich 16,34% ga yetdi&lt;ref name=&quot;fitch_upgrade&quot;&gt;[https://sqb.uz/uz/press-center/news-uz/fitch-ratings-upgrades-the-credit-rating-of-jscb-uzbek-industrial-and-construction-bank/ „Fitch Ratings“ „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB kredit reytingini oshirdi]. „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB rasmiy sayti. Murojaat qilingan sana: 2-mart 2026-yil.&lt;/ref&gt;.

Asosiy moliyaviy koʻrsatkichlar dinamikasi (mlrd soʻm hisobida)&lt;ref name=&quot;cbu_stat&quot;&gt;[https://cbu.uz/uz/statistics/bank-indicators/ Tijorat banklarining asosiy koʻrsatkichlari toʻgʻrisida maʼlumot]. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki. Murojaat qilingan sana: 2-mart 2026-yil.&lt;/ref&gt;:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!Yil
!Jami aktivlar
!Kredit portfeli
!Oʻz kapitali
!Sof foyda
|-
|'''2020'''
|48 320
|38 960
|6 080
|798
|-
|'''2021'''
|55 731
|42 537
|8 100
|856
|-
|'''2022'''
|63 191
|48 420
|7 560
|620
|-
|'''2023'''
|73 293
|58 008
|8 439
|856
|-
|'''2024'''
|84 800
|66 475
|9 352
|1 115
|-
|'''2025 (I yarim yillik)'''
|94 767
|70 060
|10 022
|661
|}

== Reytinglar va mukofotlar ==
Bankning kreditga layoqatliligi va xavflarni boshqarish darajasi „Katta uchlik“ xalqaro reyting agentliklari, shuningdek barqaror rivojlanish (ESG) sohasidagi ixtisoslashgan institutlar tomonidan baholanadi.

'''Kredit va ESG reytinglari (2025-yil holatiga koʻra):'''

* '''Fitch Ratings:''' Emitentning uzoq muddatli defolt reytingi „BB“ darajasida, prognoz — „Barqaror“&lt;ref name=&quot;fitch_upgrade&quot; /&gt;.
* '''S&amp;P Global Ratings:''' Emitentning uzoq muddatli kredit reytingi „BB-“ darajasida, prognoz — „Barqaror“.
* '''Moody’s:''' Uzoq muddatli reyting „Ba3“ darajasida, prognoz — „Ijobiy“&lt;ref name=&quot;moodys&quot;&gt;[https://sqb.uz/uz/press-center/news-uz/moody-s-assigns-a-ba3-rating-to-uzbek-industrial-and-construction-bank-sqb/ Moody’s assigns a „Ba3“ rating to Uzbek Industrial and Construction Bank]. „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB rasmiy sayti. Murojaat qilingan sana: 2-mart 2026-yil.&lt;/ref&gt;.
* '''Sustainable Fitch (ESG Rating):''' Umumiy ball 100 dan 59 (daraja — „3“).

'''Tarmoq mukofotlari:''' „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB moliyaviy koʻrsatkichlar, raqamli texnologiyalarni joriy etish va yashil iqtisodiyotni rivojlantirish boʻyicha bir qator xalqaro tarmoq mukofotlari sohibi hisoblanadi:

* '''Euromoney:''' „Oʻzbekistonning eng yaxshi banki“ (Best Bank of Uzbekistan, 2024 va 2025 yillar), „ESG sohasidagi eng yaxshi bank“ (Best Bank in ESG, 2024), „Oʻzbekistondagi eng yaxshi korporativ bank“ (Best Corporate Bank in Uzbekistan, 2024) hamda „Qarz kapitali bozoridagi eng yaxshi investitsiya banki“ (Best Investment Bank for Debt Capital Market, 2025).
* '''Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (YTTB):''' „Yil bitimi — Yashil savdo“ (Deal of the Year — Green Trade) mukofotining koʻp karra gʻolibi (2020, 2021, 2023 va 2024 yillar), shuningdek „Iqtisodiyotni dekarbonizatsiya qilishdagi taraqqiyot uchun“ mukofoti va eng faol emitent bank unvoni&lt;ref name=&quot;ebrd_award&quot;&gt;[https://www.ebrd.com/news/2022/ebrd-provides-us-50-million-to-uzbekistans-sqb-bank-.html EBRD provides US$ 50 million to Uzbekistanʼs SQB bank (Green Economy Transition)]. Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki. Murojaat qilingan sana: 2-mart 2026-yil.&lt;/ref&gt;.
* '''Osiyo taraqqiyot banki (OTB):''' „Oʻzbekistonning yetakchi hamkor banki“ (2017–2020) va „Yilning savdo bitimi — Emitent bank“&lt;ref name=&quot;awards&quot;&gt;[https://sqb.uz/uz/about/awards/ Mukofotlar va yutuqlar]. „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB rasmiy sayti. Murojaat qilingan sana: 2-mart 2026-yil.&lt;/ref&gt;.
* '''Xalqaro moliya korporatsiyasi (IFC):''' Iqlim moliyalashtirishidagi yetakchilik uchun mukofot (Climate Financing Leadership Award, 2022) va Markaziy Osiyoda GTFP doirasidagi ulkan oʻsish uchun mukofot&lt;ref name=&quot;awards&quot; /&gt;.
* '''Asiamoney:''' „Oʻzbekistondagi eng yaxshi milliy bank“ (Best Domestic Bank in Uzbekistan, 2020–2021)&lt;ref name=&quot;awards&quot; /&gt;.
* '''AIFC:''' „Yilning eng yaxshi yashil investitsiya banki“ (2020)&lt;ref name=&quot;awards&quot; /&gt;.
* '''ESG Business Awards:''' Sanoatda energiya samaradorligi va qayta tiklanuvchi energiya manbalarini joriy etish uchun mukofotlar (2024)&lt;ref name=&quot;awards&quot; /&gt;.
* '''The Digital Banker / Asian Banking &amp; Finance:''' KOBga xizmat koʻrsatish, xavflarni boshqarishdagi tashabbuslar va raqamli transformatsiya boʻyicha ulkan yutuqlar uchun mukofotlar&lt;ref name=&quot;awards&quot; /&gt;.

== Shoʻba korxonalar va ekotizimi ==
Biznesni diversifikatsiya qilish va kompleks xizmatlar koʻrsatish maqsadida „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB (SQB) oʻzining moliyaviy va investitsiya ekotizimini shakllantirgan boʻlib, uning tarkibiga qator 100 foizlik shoʻba korxonalar kiradi:

* '''[[SQB Capital]]''' — aktivlarni boshqarish, toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiyalar (Private Equity), qoʻshib olish va yutib yuborish (M&amp;A), shuningdek, korporativ mijozlarni kapital bozorlariga olib chiqishga ixtisoslashgan investitsiya kompaniyasi.
* '''[[SQB Insurance]]''' — korporativ va chakana sugʻurta xizmatlarini koʻrsatuvchi sugʻurta kompaniyasi.
* '''[[SQB securities|SQB Securities]]''' — qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchisi boʻlib, brokerlik va depozitar xizmatlarni taqdim etadi.
* '''[[SQB Factoring]]''' — biznes uchun faktoring xizmatlarini taqdim etishga ixtisoslashgan kompaniya (2025-yil yanvar oyida taʼsis etilgan).
* '''[[SQB Mikromoliyalashtirish tashkiloti]]''' — kichik biznes va aholining kredit xizmatlaridan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirishga qaratilgan mikromoliya tashkiloti (2025-yil yanvar oyida taʼsis etilgan).
* '''[[SQB Consulting]]''' — konsalting, baholash va tahliliy xizmatlarni taqdim etuvchi kompaniya.
* '''[[SQB Construction]]''' — bankning ixtisoslashgan injiniring tuzilmasi boʻlib, infratuzilma obyektlarini loyihalashtirish, qurish va ularning ustidan texnik nazoratni amalga oshiradi.
* '''[[SQB Ventures]]''' — 2025-yil boshida texnologik startaplarni moliyalashtirish va har tomonlama qoʻllab-quvvatlash boʻyicha davlat dasturi doirasida (SQB Capital orqali) taʼsis etilgan venchur kompaniya.

Bundan tashqari, bank oʻzining investitsiya tuzilmalari orqali tijorat koʻchmas mulki va turizm sohasidagi qator aktivlarga egalik qiladi va ularni boshqaradi. Ular qatoriga bankning qurilayotgan bosh qarorgohi — '''SQB Tower''' boshqaruvchi kompaniyasi, shuningdek, Oʻzbekiston hududlarida mehmonxona va rekreatsiya infratuzilmasini rivojlantiruvchi korxonalar tarmogʻi (masalan, ''New Zomin Plaza'', ''Khiva Plaza'', ''Miraki Town Plaza'' va boshqalar) kiradi.

== Raqamli transformatsiya ==
Rivojlanish strategiyasi doirasida „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB moslashuvchan metodologiyalar (Agile) va zamonaviy IT-yechimlarni joriy etish asosida oʻz xizmatlarini kompleks raqamlashtirishni va operatsion modelni tarkibiy optimallashtirishni amalga oshirmoqda.

2020-yilda JOYDA chakana raqamli platformasi ishga tushirildi, u 2024-yilda keng koʻlamli yangilanishdan oʻtdi va SQB Mobile deb qayta nomlandi. 2025-yil oktabr holatiga koʻra, mobil ilova foydalanuvchilari soni 2,46 million kishiga yetdi&lt;ref name=&quot;joyda&quot;&gt;[https://sqb.uz/press-center/newsuz/endi-hammasi-bir-joyda/ Oʻzsanoatqurilishbank tomonidan JOYDA mobil ilovasi ishga tushirildi]. „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB rasmiy sayti. Murojaat qilingan sana: 2-mart 2026-yil.&lt;/ref&gt;. Mijozlar bilan oʻzaro munosabatlar jarayonlarini soddalashtirish maqsadida biznes subyektlariga hisobraqamlarini ochish va identifikatsiyadan toʻliq masofadan oʻtish imkonini beruvchi Digital Onboarding texnologiyasi joriy etildi.

Ichki tartib-qoidalar samaradorligini oshirish va Cost-Income Ratio (CIR) koʻrsatkichini optimallashtirish maqsadida 2024-yilda Process Mining va Task Mining tahliliy tizimlarining tajriba sinovi (pilot) ishga tushirildi. 2025-yil oktabr oyida bank oʻz axborot tizimlarini Intel protsessorlariga asoslangan zamonaviy server arxitekturasiga koʻchirishni muvaffaqiyatli yakunladi, bu esa raqamli xizmatlarning nosozliklarga chidamliligi va ishlash tezligini sezilarli darajada oshirishni taʼminladi&lt;ref&gt;[https://kun.uz/20308840 Oʻzsanoatqurilishbank IT-infratuzilmasi modernizatsiya qilinmoqda]. Kun.uz. Murojaat qilingan sana: 2-mart 2026-yil.&lt;/ref&gt;.

== Faoliyati ==
[[Bank]] tomonidan xizmat koʻrsatiladigan mijozlar doirasi respublikamizning barcha sohalarini qamrab oladi. Bankning umumiy mijozlar bazasi bir milliondan ortiq korporativ va xususiy mijozlarni oʻz ichiga oladi.

„Oʻzsanoatqurilishbank“ oʻz mijozlariga 50 dan ortiq anʼanaviy bank xizmatlari va boshqa turdagi zamonaviy bank mahsulotlarini taqdim etmoqda.

== Bank aksiyadorlari ==
Bankning asosiy aksiyadorlari: [[Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi|Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi]], Oʻzbekiston Respublikasi Tiklanish va taraqqiyot jamgʻarmasi, shuningdek, iqtisodiyotimizning bazaviy tarmoqlaridagi korxonalar.

Bank aksiyadorlari tarkibida: „Oʻztransgaz“ AJ, [[Buxoro neftni qayta ishlash zavodi]], [[Fargʻona neftni qayta ishlash zavodi|Fargʻona neftni qayta ishlash zavodi]], „[[Toshkent issiqlik elektr stansiyasi]]“ UK, „Absolut eInvestmentsTrust“ MChJ, „[[Talimarjanskaya TES]]“ DK, „Oʻzbekenergo“ DAK, „AssetInvest Trust“ MChJ, [[Oʻzbekiston temir yoʻllari|&quot;Oʻzbekiston temir yoʻllari&quot; DATYK]], [[Shoʻrtan gaz-kimyo majmuasi|&quot;Shoʻrtan gaz-kimyo majmuasi&quot; UDK]].

== Reyting agentliklarining baholashi ==
„Ahbor-Reyting“ reyting agentligi „Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB ning milliy shkala boʻyicha kredit reytingini „uzA+“ darajasida „Ijobiy“ prognozi bilan tasdiqladi.

2019-yilda Fitch Ratings xalqaro reyting agentligi „Oʻzsanoatqurilishbank“ning kredit reytingini „B+“dan „B+/B“ darajasigacha koʻtardi va uning istiqbollarini „Barqaror“ deb prognoz qilib baholadi. Hisobot yilida yana bir obroʻli reyting agentligi Standard&amp;Poor’s yana „Oʻzsanoatqurilishbank“ning xalqaro reytingini „[[Barqaror davlatlar indeksi|Barqaror]]“ prognozi bilan baholadi.

== Yutuqlar ==
„Oʻzsanoatqurilishbank“ ATB jahonning yetakchi banklarining mukofotlari bilan taqdirlandi. 2010-yilda bank Citibank N. A. bankining „AQSh dollarida amalga oshirilgan xalqaro toʻlovlarning benuqson sifati uchun“ (Quality Recognition Award) bilan taqdirlandi.

2012-yilda bank Commerzbank AG ning „Uzoq muddatli hamkorlik uchun“ (Long-StandingPartnershipAward) va 2014-yil avgust oyida „2013-yilda hujjatli operatsiyalar sohasida mukammal hamkorlik uchun“ (Tradeaward, great partnership of the year 2013) mukofotlari bilan taqdirlandi.

Bank yuqori nufuzli Germaniya sertifikatlashtirish organi TUV tomonidan ISO 9001:2015 xalqaro standarti talablariga muvofiqligi boʻyicha banklarni sertifikatlash tartib-amallaridan muvaffaqiyatli oʻtdi va sertifikatga ega boʻldi.

Bank UzR Monopoliyaga qarshi qoʻmitasi va Milliy marketing markazi tomonidan Oʻzbekiston banklari oʻrtasida berilgan „Yil brendi — 2019“ mukofotining sohibi hisoblanadi.

2021-yilda Oʻzsanoatqurilishbank MDH mamlakatlari oʻrtasida oʻtkazilgan „SAP Quality Awards“ tanlovida „Raqamli evolyutsiya“ nominatsiyasi gʻolibi deb eʼtirof etilgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://depozit.uz/news/xalqaro-tanlov-sovrindoriga-aylangan-bank|sarlavha=Xalqaro tanlov sovrindoriga aylangan bank! - Depozit.uz|sana=06.05.2021|kirish sanasi=31.08.2022}}&lt;/ref&gt;.

== Tashkiliy tuzilmasi, filiallari va vakolatxonalari ==
Bankning oliy boshqaruv organi aksiyadorlar yigʻilishi hisoblanadi. Taʼsischilar yigʻilishlari oraligʻidagi davrda bank faoliyatiga umumiy rahbarlikni amalga oshiruvchi keyingi boshqaruv organi — Bank Kengashi hisoblanadi. Bankning bevosita ijro etuvchi organi -Bank Boshqaruvining raisi va uning oʻrinbosarlari boshchiligidagi Bank Boshqaruvi hisoblanadi. Bank Boshqaruvi tarkibiga bankning asosiy tarkibiy boʻlinmalarining rahbarlari kiradi.

Bank tarmogʻi respublika boʻylab 45 ta filialni va 43 ta bank xizmatlarini koʻrsatish markazlarini oʻz ichiga oladi.

== Logotip va rebrending ==
2018-yilda „Oʻzsanoatqurilishbank“ bank rebrendingini oʻtkazdi. Yangi brend, bank logotipini oʻzgartirish bilan birga, biznes jarayonlarini takomillashtirish, xizmat koʻrsatish sifatini oshirish va mahsulot turlarini koʻpaytirish maʼnosini anglatadi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Oʻzbekiston banklari}}

[[Turkum:Oʻzbekiston banklari]]</text>
      <sha1>4uvxsh3d8v4evmpo8j2l464hgfavs3q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rabah Madjer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>749716</id>
    <revision>
      <id>5974250</id>
      <parentid>5765712</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T03:46:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13752" sha1="l56e3n3xd538166dvtfver5tvd2dq5k" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Rabah Madjer|tasvir=FC Porto (in verband met wedstrijd om Super Cup tegen Ajax) speler Madjer (l) e, Bestanddeelnr 934-1340 (cropped).jpg|izoh=Madjer in 1987|toʻliqism=Rabah Mustapha Madjer|tavallud_sana={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1958|12|15|df=yes}}|tavallud_joyi=[[Hussein Dey District|Hussein Dey]], [[French Algeria|Algeria]]|boʻyi=1.79 m|joriyklub=|yoshlikyillari1=1972—1973|yoshlikklublari1=Onalait Hussein Dey|yoshlikyillari2=1973—1978|yoshlikklublari2=[[NA Hussein Dey]]|yillar1=1978—1983|klublar1=[[NA Hussein Dey]]|isht1=94|gollar1=58|yillar2=1983—1985|klublar2=[[Racing Club de France football Colombes 92|Racing Paris]]|isht2=50|gollar2=23|yillar3=1985|klublar3=→ [[Tours FC|Tours]] (loan)|isht3=7|gollar3=2|yillar4=1985—1991|klublar4=[[FC Porto|Porto]]|isht4=108|gollar4=50|yillar5=1988|klublar5=→ [[Valencia CF|Valencia]] (loan)|isht5=14|gollar5=4|yillar6=1991—1992|klublar6=[[Qatar SC]]|isht6=9|gollar6=6|milliyyillar1=1978—1992|milliyjamoa1=[[Algeria national football team|Algeria]]|milliyisht1=87|milliygollar1=28|boshliqyillar1=1993—1995|boshliqklublar1=[[Algeria national football team|Algeria]]|boshliqyillar2=1995—1997|boshliqklublar2=[[FC Porto|Porto]] (youth)|boshliqyillar3=1997—1998|boshliqklublar3=[[Al Sadd SC|Al Sadd]]|boshliqyillar4=1998—1999|boshliqklublar4=[[Al-Wakrah Sport Club|Al-Wakrah]]|boshliqyillar5=1999|boshliqklublar5=[[Algeria national football team|Algeria]]|boshliqyillar6=2001—2002|boshliqklublar6=[[Algeria national football team|Algeria]]|boshliqyillar7=2005—2006|boshliqklublar7=[[Al Rayyan SC|Al-Rayyan]]|boshliqyillar8=2017—2018|boshliqklublar8=[[Algeria national football team|Algeria]]|boshliqyillar9=2017—2018|boshliqklublar9=[[Algeria A' national football team|Algeria Aʼ]]}}

'''Rabah Mustapha Madjer''' (1958-yil 15-dekabrda tugʻilgan) — jazoirlik sobiq professional [[Futbol|futbolchi]], [[hujumchi]] sifatida oʻynagan.

U 1980-yillarda „ [[Portu (futbol klubi)|Porto“]] oʻyinchisi sifatida yulduzlikka erishdi va barcha davrlarning eng yaxshi jazoirlik futbolchilaridan biri sifatida tanildi.&lt;ref name=&quot;LEGEND&quot;&gt;[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/africa/3196013.stm African legends: Rabah Madjer]; [[BBC Sport]], 1 September 2003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.uefa.com/news/newsid=50084.html Rabah Madjer]; UEFA, 16 January 2003&lt;/ref&gt; Ushbu klub bilan u olti yillik faoliyati davomida toʻqqizta yirik chempionlikni qoʻlga kiritdi, jumladan, uchta milliy chempionat va 1987-yilgi Yevropa kubogi.&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/africa/3196013.stm|sarlavha=African legends: Rabah Madjer|nashriyot=BBC Sport|muallif=Peter Law|sana=1-sentabr 2003-yil|qaralgan sana=28-noyabr 2011-yil}}&lt;/ref&gt;

Oʻyinlar va gollar soni boʻyicha [[Jazoir milliy futbol terma jamoasi|Jazoir terma jamoasining]] eng sermahsul oʻyinchilaridan biri boʻlgan Madjer oʻz terma jamoasi bilan ikkita [[FIFA Jahon chempionati|Jahon kubogida]] oʻynadi. Nafaqaga chiqqanidan soʻng darhol murabbiylik faoliyatini boshlagan, u bir nechta klublarni boshqargan.

== Jamoalardagi faoliyati ==
[[Jazoir (shahar)|Jazoirning]] Kabillik [[:en:Hussein_Dey_District|Hussein Dey]] tumanida (Tigzirt) tugʻilgan Madjer oʻzining Yevropadagi faoliyatini 1983-yilda mahalliy [[:en:Hussein_Dey_District|Hussein Dey]]dan Racing Club de [[:en:Racing_Club_de_France_football_Colombes_92|France football Colombes 92]]ga oʻtkazgan. U bir yarim mavsum davomida u yerda qolib, 1984—1985-yillarni boshqa fransuz jamoasi „ Tours FC“ bilan yakunladi.&lt;ref&gt;{{veb manbasi|sana=6-aprel 2021-yil|sarlavha=SportMob – FC Porto Best Players of All Time|url=https://sportmob.com/en/article/949444-FC-Porto-Best-Players-of-All-Time|kirish sanasi=25-may 2022-yil|ish=SportMob|til=inglizcha|qaralgan sana=2022-07-14|arxivsana=2022-05-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220525155941/https://sportmob.com/en/article/949444-FC-Porto-Best-Players-of-All-Time}}&lt;/ref&gt;

Madjer [[Portu (futbol klubi)|“Porto]] ”ga 1985—1986-yilda kelgan va keyingi mavsumda [[FC Bayern Munich|“Bavariya”ga]] [[UEFA Chempionlar Ligasi|qarshi]] yevrokubok finalida klub tarixiga kirdi va esda qolarli finalda natijani 1:1 hisobida tenglashtirdi va yakunda 2:1 hisobida mutloq gálaba qozondi. [[Pele]] bu gol haqida shunday degan ekan: „Agar u orqasiga qaramaganida, bu men koʻrgan eng buyuk gol boʻlardi“. U oʻsha yili klubning [[Qitʼalararo kubok|Qitʼalararo kubogini]] zabt etishda ham gol urdi.&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=http://www.uefa.com/news/newsid=265269.html|sarlavha=Porto, snow and Tokyo|nashriyot=UEFA|sana=9-dekabr 2004-yil|qaralgan sana=23-mart 2018-yil}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.fifa.com/live-scores/news/y=2012/m=12/news=madjer-lobs-porto-glory-the-snow-1970330.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190106204423/https://www.fifa.com/live-scores/news/y=2012/m=12/news=madjer-lobs-porto-glory-the-snow-1970330.html|arxivsana=6-yanvar 2019-yil|sarlavha=Madjer lobs Porto to glory in the snow|nashriyot=FIFA|sana=13-dekabr 2012-yil|qaralgan sana=23-mart 2018-yil}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RSSSF&quot;&gt;[http://www.rsssf.com/tablest/toyota87.html Intercontinental Club Cup 1987]; at [[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|RSSSF]]&lt;/ref&gt;

1987-yildan keyin Madjer „Oltin toʻp“ni Afrikada qoʻlga kiritdi&lt;ref&gt;[http://www.rsssf.com/miscellaneous/afrpoy87.html African Player of the Year 1987]; at RSSSF&lt;/ref&gt;, lekin u mintaqada tugʻilmagani uchun Yevropaning „Oltin toʻpi“ uchun kurashga ruxsat berilmadi. 1987—1988-yilgi mavsumning birinchi qismida u bor-yoʻgʻi 11 ta oʻyinda maydonga tushib, oʻn marta gol urgan. 1988-yilning yozida u „[[Internazionale Milano (futbol klubi)|Inter]]“ ga koʻchib oʻtdi, ammo tibbiy koʻriklar oʻyinchi oʻtmishda boʻlgan son mushaklarining jiddiy jarohatini aniqladi va shartnoma imzolanmadi.

„Bavariya“ga oʻtishga yaqin boʻlganidan soʻng  Madjer 1988-yilning yanvarida [[La Liga|La Liganing]] „ [[Valencia CF|Valensiya“ klubi]] bilan shartnoma imzoladi va bir necha oydan soʻng yana uch mavsum uchun avvalgi jamoasiga qaytdi. 1987-yilgi Yevropa Superkubogida klublar oʻzaro toʻqnash kelgan paytda [[:en:Johan_Cruyff|Johan Cruyff]] ham Madjerni OFK Ayaksga sotib olishga uringan edi.

Madjer 1992-yilda 34 yoshida, Qatar SC bilan qisqa muddat oʻynaganidan soʻng oʻyinni tark etadi.&lt;ref name=&quot;coaching&quot;&gt;{{veb manbasi|url=https://www.fifa.com/fifaeworldcup/news/y=2008/m=10/news=madjer-the-magnificent-911200.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180323092541/http://www.fifa.com/fifaeworldcup/news/y=2008/m=10/news=madjer-the-magnificent-911200.html|arxivsana=23-mart 2018-yil|sarlavha=Madjer the magnificent|nashriyot=FIFA|sana=14-oktabr 2008-yil|qaralgan sana=22-mart 2018-yil}}&lt;/ref&gt;

== Xalqaro martabasi ==
Madjer [[Jazoir milliy futbol terma jamoasi|Jazoir terma jamoasida]] 19 yil oʻynagan va 1982 va 1986-yilgi  FIFA Jahon chempionati finallarida ishtirok etgan. U 28 yoshda, 87 oʻyinda mamlakatning eng yaxshi toʻpurari sifatida nafaqaga chiqdi, shuningdek, 1990-yilda Afrika Millatlar Kubogida gʻolib chiqdi.

Madjerning eng mashhur goli 1982-yilgi Jahon chempionatida Jazoirning [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi|Germaniya]] ustidan qozonilgan 2:1 hisobidagi gʻalabasiga toʻgʻri keladi, oʻshanda u 53-daqiqada hisobni ochgan.&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/abc/1982/06/17/055.html|sarlavha=Argelia, con fútbol disciplinado, humilló a la poderosa Alemania|nashriyot=[[ABC (gazeta)|ABC]]|til=ispancha|sana=17-iyun 1982-yil|qaralgan sana=14-iyun 2015-yil}}&lt;/ref&gt;

== Oʻyindan keyingi karyerasi ==
1993-yilda Madjer [[Jazoir milliy futbol terma jamoasi|Jazoir terma jamoasiga]] murabbiylik qila boshladi, biroq 1994-yilgi ikkita yirik musobaqada, Jahon chempionati va CAN musobaqalarida qatnasha olmaganidan soʻng isteʼfoga chiqdi va Portoga yoshlar koordinatori sifatida qaytdi.&lt;ref name=&quot;LEGEND&quot;/&gt;

Keyinchalik u Qatarning “ Al Sadd SC” (1997—1998) va “Al-Vakrah Sport Club” (1998—1999) klublarini boshqargan.&lt;ref name=&quot;coaching&quot;/&gt;

2005-yilda Qatarning „ Al Rayyan“ klubiga murabbiy etib tayinlangan.&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi |last=Shaheen |first=Amr |date=21-dekabr 2005-yil |title=Madjer to coach Qatari club |work=BBC Sport |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/africa/4548720.stm |access-date=9-yanvar 2022-yil}}&lt;/ref&gt;

Murabbiylik davridan soʻng Madjer Qatarda Al-Jazeera Sports (hozirda beIN Sports) uchun professional tahlilchi sifatida faoliyatini boshladi.&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi |date=10-oktabr 2011-yil |title=Algerian soccer great Rabah Madjer to become UN Goodwill Ambassador |publisher=[[United Nations]] |url=https://news.un.org/en/story/2011/10/390922-algerian-soccer-great-rabah-madjer-become-un-goodwill-ambassador |access-date=22-mart 2018-yil |archive-date=23-mart 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180323154939/https://news.un.org/en/story/2011/10/390922-algerian-soccer-great-rabah-madjer-become-un-goodwill-ambassador |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

2011-yilda u „UNESCO Goodwill Ambassador“ lavozimiga tayinlandi.&lt;ref&gt;{{veb manbasi|sarlavha=Rabah Madjer|url=http://www.unesco.org/new/en/goodwill-ambassadors/rabah-madjer/|ish=Goodwill Ambassador|nashriyot=UNESCO|qaralgan sana=26-fevral 2020-yil}}&lt;/ref&gt;

== Karyera statistikasi ==

=== Klub ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+
! rowspan=&quot;2&quot; |Club
! rowspan=&quot;2&quot; |Season
! colspan=&quot;3&quot; |Liga
! colspan=&quot;2&quot; |National Cup
! colspan=&quot;2&quot; |League Cup
! colspan=&quot;2&quot; |Continental
! colspan=&quot;2&quot; |Boshqa
! colspan=&quot;2&quot; |Umumiy
|-
!Division
!Q/soni
!Gollar
!Q/soni
!Gollar
!Q/soni
!Gollar
!Q/soni
!Gollar
!Q/soni
!Gollar
!Q/soni
!Gollar
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |Hussein Dey
|1978–79
| rowspan=&quot;5&quot; |National 1
|
|
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |–
|
|
|-
|1979–80
|
|
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |—
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|
|
|-
|1980–81
|
|
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |–
|
|
|-
|1981–82
|
|
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |–
|
|
|-
|1982–83
|
|
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |–
|
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Umumiy
!94
!58
!
!
!0
!0
!
!
!0
!0
!94
!58
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |Racing Paris
|1983–84
|Ligue 2
|27
|20
|5
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|32
|20
|-
|1984–85
|French Division 1
|23
|3
|5
|2
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |–
|28
|5
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Umumiy
!50
!23
!10
!2
! colspan=&quot;2&quot; |—
! colspan=&quot;2&quot; |—
! colspan=&quot;2&quot; |–
!60
!25
|-
|Tours (loan)
|1984–85
|French Division 1
|7
|2
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |–
|
|
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |[[Portu (futbol klubi)|Porto]]
|1985–86
| rowspan=&quot;6&quot; |Primeira Liga
|19
|12
|2
|1
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|
|0
|23
|13
|-
|1986–87
|20
|6
|6
|4
| colspan=&quot;2&quot; |—
|6
|3
|1
|1
|33
|14
|-
|1987–88
|11
|8
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|4
|4
|1
|1
|16
|15
|-
|1988–89
|24
|6
|2
|3
| colspan=&quot;2&quot; |—
|3
|1
| colspan=&quot;2&quot; |—
|29
|10
|-
|1989–90
|26
|13
|1
|1
| colspan=&quot;2&quot; |—
|6
| colspan=&quot;2&quot; |—
|33
|16
|-
|1990–91
|8
|1
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|4
|1
|0
|13
|5
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Umumiy
!108
!46
!11
!9
!0
!0
!23
!14
!5
!2
!138
!71
|-
|[[Valencia CF|Valencia]] (loan)
|1987–88
|[[La Liga]]
|14
|4
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |–
|14
|4
|-
|Qatar
|1991–92
|Qatar Stars League
|9
|6
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |–
|9
|6
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Jami
!282
!139
!
!
!
!
!
!
!
!
|}

== Yutuqlar ==
'''Hussein Dey'''

* Jazoir kubogi : 1978–79
* Afrika kubogi gʻoliblari kubogi : 2-oʻrin sohibi 1978-yil

'''Porto'''

* Primeira Liga : 1985–86, 1987–88, 1989–90
* Taça de Portugaliya : 1987–88, 1990–91
* Supertaça Candido de Oliveyra : 1986, 1990
* [[UEFA Chempionlar Ligasi|Yevropa kubogi]] : 1986–87
* [[Qitʼalararo kubok|Qitʼalararo kubok]] : 1987-yil

'''Xalqaro'''

* Afrika Millatlar Kubogi : 1990-yil
* Afro-Osiyo Millatlar Kubogi : 1991-yil
* Afrika oʻyinlari : 1978-yil

'''Individual'''

* Afrika Millatlar Kubogi turnirining eng yaxshi jamoasi: 1982, 1990
* Afrikada yilning eng yaxshi futbolchisi : 1987-yil
* [[Qitʼalararo kubok|Qitʼalararo kubok]] : 1987-yilgi oʻyinning eng qimmat oʻyinchisi
* Yevropa kubogi toʻpurari : 1987–88
* Afrika Millatlar Kubogining eng yaxshi futbolchisi: 1990-yil
* [[Xalqaro futbol tarixi va statistikasi federatsiyasi|IFFHS dunyoning asrning eng yaxshi futbolchisi]] № 62: 2000
* 20-asrning arab futbolchisi : 2004-yil
* 20-asrning jazoirlik futbolchisi : 2009 ([[Lakhdar Belloumi|Laxdar Bellumi]] bilan)
* Jazoirda yilning eng yaxshi futbolchisi: Bir nechta mukofotlar
* [[Xalqaro futbol tarixi va statistikasi federatsiyasi|20-asrning afrikalik futbolchisi]] : Beshinchi oʻrin
* Golden Foot Legends mukofoti : 2011&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=http://www.goldenfoot.com/legends.php?l=en|sarlavha=Legends|nashriyot=Golden Foot|qaralgan sana=23-sentabr 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150925120930/http://www.goldenfoot.com/legends.php?l=en|arxivsana=25-sentabr 2015-yil}}&lt;/ref&gt;
* [[Xalqaro futbol tarixi va statistikasi federatsiyasi|IFFHS afsonalari]] : 2016
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
{{UEFA Chempionlar Ligasining eng yaxshi toʻpurarlari}}
{{Jazoir milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{Al Sadd SC murabbiylari}}

{{DEFAULTSORT:Madjer, Rabah}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Jazoirlik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:UEFA Chempionlar ligasining eng yaxshi toʻpurarlari]]
[[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]]
[[Turkum:Jazoir milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]</text>
      <sha1>l56e3n3xd538166dvtfver5tvd2dq5k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jesualdo Ferreira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>756693</id>
    <revision>
      <id>5974255</id>
      <parentid>5766393</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T03:49:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Manbalar */</comment>
      <origin>5974255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6462" sha1="s6sc3wpiox8z1wgl5xcyukrkayg3hhe" xml:space="preserve">
{{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Jesualdo Ferreira|tasvir=Jesualdo Ferreira, Esteghlal Al-Sadd ACL play-off.jpg|izoh=Ferreira  2017-yilda|toʻliqism=Manuel Jesualdo Ferreira|tavallud_sana={{Birth date and age|1946|5|24|df=y}}|tavallud_joyi=[[Mirandela]], Portugal|joriyklub=|boshliqyillar1=1981–1982|boshliqklublar1=[[U.D. Rio Maior|Rio Maior]]|boshliqyillar2=1982–1984|boshliqklublar2=[[S.C.U. Torreense|Torreense]]|boshliqyillar3=1984|boshliqklublar3=[[Associação Académica de Coimbra – O.A.F.|Académica]]|boshliqyillar4=1985–1986|boshliqklublar4=[[Atlético Clube de Portugal|Atlético]]|boshliqyillar5=1986|boshliqklublar5=[[Silves F.C.|Silves]]|boshliqyillar6=1986–1987|boshliqklublar6=[[S.C.U. Torreense|Torreense]]|boshliqyillar7=1987–1989|boshliqklublar7=[[S.L. Benfica|Benfica]] (assistant)|boshliqyillar8=1989|boshliqklublar8=[[Angola national football team|Angola]]|boshliqyillar9=1989–1990|boshliqklublar9=[[S.C.U. Torreense|Torreense]]|boshliqyillar10=1990–1991|boshliqklublar10=[[C.F. Estrela da Amadora|Estrela da Amadora]]}}

'''Manuel Jesualdo Ferreyra''' (1946-yil 24-mayda tugʻilgan) — portugaliyalik futbol murabbiyi, Misr Premer-ligasidagi Zamalek jamoasining amaldagi bosh murabbiyi.

Qirq yildan ortiq boshqaruv faoliyati davomida u o'z mamlakatining barcha &quot;Katta uchlik&quot;iga rahbarlik qildi va &quot;[[Portu (futbol klubi)|Portu]]&quot;da eng katta muvaffaqiyatlarga erishdi. Uyerda ketma-ket uchta Primeira chempionligini qo'lga kiritgan birinchi murabbiy bo'ldi, shuningdek, Taça de Portugaliya sovrinini ikki marta ko'tardi. Keyinchalik u Zamalek(Misr) va Al Sadd ([[Qatar]]) jamoalarini milliy chempionlikka olib chiqdi.

== Murabbiylik karyerasi ==

=== Ilk martaba ===
Mirandela shahrida tug'ilgan Ferreyra erta yoshda Angolaga ko'chib o'tdi, lekin keyinchalik Angola mustaqillik urushi tufayli Portugaliyaga qaytdi. &lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://julia.pt/2016/10/22/jesualdo-ferreira-um-portugues-no-qatar/|sarlavha=Jesualdo Ferreira: Um português no Qatar|nashriyot=Júlia|til=pt|sana=22 October 2016|kirish sanasi=23 December 2019}}&lt;/ref&gt; Keyin u &quot;Ovarense&quot; yoshlar [[Yarimhimoyachi (futbol)|jamoasida yarim himoyachi]] sifatida o'ynadi, ammo murabbiylik malakasini olish uchun 20 yoshida nafaqaga chiqdi. &lt;ref name=&quot;Rec1&quot;/&gt; [[Lissabon|Lissabondagi]] Oliy jismoniy tarbiya institutida o'qiganidan so'ng (keyinchalik u o'sha yerda o'qituvchi bo'lib ishlaydi), u 1974-yil oxirida Portugaliya futbol federatsiyasiga yoshlar toifalari bilan ishlash uchun qo'shildi. &lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://maisfutebol.iol.pt/jesualdo-ferreira-ja-foi-o-treinador-dos-treinadores|sarlavha=Jesualdo Ferreira já foi o treinador dos treinadores|nashriyot=Mais Futebol|til=pt|sana=18 December 2012|kirish sanasi=23 December 2019}}&lt;/ref&gt;

1979-yilda Ferreyra &quot;Benfika&quot;ga yoshlar futboli koordinatori sifatida qo'shildi. &lt;ref name=&quot;Rec1&quot;/&gt; 1981-yilda u o'z faoliyatini Segunda Divisaoning Rio Mayorini qabul qilib, menejer sifatida boshladi va keyin 1984-yilda Primeira Liga tomoni Academica de Coimbra bosh murabbiyi etib tayinlanishidan oldin ikki mavsum davomida boshqa liga jamoasi Torreenseda ishladi.

Ferreyra yettinchi o'yindan so'ng bitta g'alaba va oltita mag'lubiyat bilan Academicadan chetlatildi, uning o'rniga jamoani yakuniy yettinchi o'ringa olib chiqqan Vitor Manuel keldi. U 1986-yilda Torreensega qaytishdan oldin Atletiko CP va Silvesni &lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.publico.pt/2013/04/17/jornal/o-primeiro-confronto-entre-jesus-e-jesualdo-foi-refugo-futebolistico-26393370|sarlavha=O primeiro confronto entre Jesus e Jesualdo foi &quot;refugo futebolístico&quot;|nashriyot=[[Público (Portugal)|Público]]|til=pt|sana=17 April 2013|kirish sanasi=23 December 2019|arxivsana=2019-12-23|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191223200153/https://www.publico.pt/2013/04/17/jornal/o-primeiro-confronto-entre-jesus-e-jesualdo-foi-refugo-futebolistico-26393370}}&lt;/ref&gt; boshqargan. Keyingi yili u Benfikaga yangi bosh murabbiy Toni yordamchisi sifatida qaytdi. &lt;ref name=&quot;Rec1&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-nos/benfica/detalhe/os-caminhos-cruzados-de-toni-e-jesualdo-ferreira|sarlavha=Os caminhos cruzados de Toni e Jesualdo Ferreira|nashriyot=[[Record (newspaper)|Record]]|til=pt|sana=2 May 2001|kirish sanasi=23 December 2019|qaralgan sana=2022-07-26|arxivsana=2020-04-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200408114919/https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-nos/benfica/detalhe/os-caminhos-cruzados-de-toni-e-jesualdo-ferreira}}&lt;/ref&gt;

1989-yilda Angola terma jamoasini boshqargan qisqa muddatdan so'ng  &lt;ref name=&quot;rsssf&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.rsssf.com/intldetails/1989af.html|sarlavha=1989 MATCHES|nashriyot=[[RSSSF]]|kirish sanasi=23 December 2019}}&lt;/ref&gt; Ferreyra Torreensega uchinchi marta qaytdi. Keyinchalik Estrela da Amadorada ishlagan, ayni paytda [[Portugaliya milliy futbol terma jamoasi|Portugaliya terma jamoasida]] [[:en:Artur_Jorge_(footballer,_born_1946)|Artur Jorge]]&lt;nowiki/&gt;ning yordamchilaridan biri boʻlgan; ammo klub 1990-91-yilgi mavsumda Liga de Honraga tushib ketdi. 1992-yilda Toni yana Benfikaga bosh murabbiy etib tayinlanganidan so'ng, Ferreyra uning yordamchisi sifatida o'z xodimlariga qo'shildi. &lt;ref name=&quot;Rec1&quot;/&gt;

1994-yilda Ferreyra Tonining ortidan Fransiyaga jo'nab ketdi, chunki u Bordo boshqaruvchisi etib tayinlandi. &lt;ref name=&quot;Rec1&quot;/&gt; 1995-yilda ikkalasi ham alohida yo'l tutishdi, chunki Ferreyra Marokashning FAR Rabat jamoasini qo'lga kiritdi. U jamoani [[Marokash]] taxt kubogi finaliga olib chiqdi va keyinchalik Portugaliyaning 21 yoshgacha boʻlgan terma jamoasi bosh murabbiyi sifatida ishladi.

== Yutuqlari ==

=== Klub ===

* Primeira Liga: 2006–07, 2007–08, 2008–09
* Taça de Portugaliya: 2008–09, 2009–10
* Supertaça Candido de Oliveyra: 2009-yil

'''Zamalek'''

* Misr Premer-ligasi: 2014–15
* Misr kubogi: 2014–15, 2020–21

'''Al Sadd'''

* Qatar Yulduzlar Ligasi: 2018–19
* Qatar kubogi: 2017
* Qatar Amir kubogi: 2017
* Qatar Superkubogi: 2017

=== Individual ===

* CNID Portugaliya ligasining eng yaxshi murabbiyi : 2006–07, 2007–08, 2008–09
* Misr chempionatining eng yaxshi murabbiyi: 2014–15
* Qatar Yulduzlar Ligasining eng yaxshi murabbiyi: 2017, 2019

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Al Sadd SC murabbiylari}}

{{DEFAULTSORT:Ferreira, Jesualdo}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Portugaliyalik erkak futbolchilari]]</text>
      <sha1>s6sc3wpiox8z1wgl5xcyukrkayg3hhe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik</title>
    <ns>3</ns>
    <id>759024</id>
    <revision>
      <id>5974157</id>
      <parentid>5972487</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:25:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20672-73</username>
        <id>255937</id>
      </contributor>
      <comment>Please</comment>
      <origin>5974157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4616" sha1="nua6n9en6hona07rqf9sjlj6522c4uk" xml:space="preserve">{{Yangilarini pastdan}}
{{/Arxivlar}}
{{Shu yerda javob beraman}}

== Viki Olimpiya oʻyinlarini sevadi ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:2026 Winter Olympics logo.svg|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''[[Vikipediya:Viki Olimpiya oʻyinlarini sevadi|Viki Olimpiya oʻyinlarini sevadi]]'''
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |Hurmatli {{PAGENAME}}. Sizni 2026-yilning 22-yanvaridan 22-fevraliga qadar davom etadigan Viki Olimpiya oʻyinlarini sevadida ishtirok etishga chorlayman! Marafonda ishtirok etish va qoidalar bilan uning [[Vikipediya:Viki Olimpiya oʻyinlarini sevadi|asosiy sahifasida]] tanishishingiz mumkin.
Hurmat bilan / [[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Artemev Nikolay|munozara]]) 05:53, 2026-yil 26-yanvar (UTC)
|}

== Turkiya oyligidagi ishtirokingiz uchun ==

{| style=&quot;border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}};&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;middle&quot; | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Turkey Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Turkey Hires.png|100px]]}}
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;&quot; | '''Turkiya ordeni'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;&quot; |
[[Oʻzbek tilida soʻzlashuvchi vikimediachilar foydalanuvchi guruhi]] foydalanuvchilar guruhi hamda shaxsan oʻz nomimdan Sizga oʻzbekcha Vikipediyada oʻtkazilayotgan [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasidagi [[Loyiha:Mavzuli oylik/Turkiya oyligi|«Turkiya oyligi»da]] samarali va sifatli ishtirokingiz uchun minnatdorchilik bildiraman. Siz yaratgan maqolalar nafaqat loyihamiz statistikasi, balki oʻzbekcha Vikipediyaning mazmuniy boyligi uchun ham juda qadrlidir. Ushbu Turkiya ordeni Sizning zahmatli mehnatingiz va qardosh turkiy xalqlar madaniyatini yoritishdagi hissangiz eʼtirofidir.

Hurmat bilan, [[Wikimedians of the Uzbek language User Group|Wikimedians of the Uzbek Language]] a’zosi -- [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 14:26, 2026-yil 16-fevral (UTC)
|}

== What  ==

Please  [[Maxsus:Contributions/&amp;#126;2026-18081-15|&amp;#126;2026-18081-15]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:&amp;#126;2026-18081-15|talk]]) 14:34, 2026-yil 23-mart (UTC)

== Tabrik ==
{| style=&quot;background-color: #FFDF5E; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[Fayl:Wiki Loves Ramadan Barnstar.png|170px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''Viki Ramazonni sevadi ordeni'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | Assalomu alaykum!
Hurmatli [[user:Mirishkorlik|Mirishkorlik]], muborak Ramazon oyida tashkil etilgan [[Vikipediya:Viki Ramazonni sevadi 2026|Viki Ramazonni sevadi 2026]] tanlovida faol ishtirok etganingiz uchun minnatdorchilik bildiraman. Sizning qiziqishingiz, harakatingiz va qo‘llab-quvvatlashingiz ushbu tanlovning mazmunli hamda samarali o‘tishiga katta hissa qo‘shdi. Tanlov davomida bilimlaringiz bilan o‘rtoqlashib, ijobiy kayfiyat ulashganingiz uchun tashakkur.

Hurmat bilan, „Viki Ramazonni sevadi“ tanlovi tashkilotchisi. [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|&lt;font face=&quot;Georgia&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;'''''Ibrohimjon'''''&lt;/span&gt;&lt;/font&gt;]] 12:02, 2026-yil 31-mart (UTC)
|}

:Rahmat kattakon @[[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 05:30, 2026-yil 1-aprel (UTC)

== Uchinchi o‘rin Viki Ramazonni sevadi 2026 ==
[[File:Wiki Loves Ramadan Logo Black.svg|100px|left]]
Assalomu alaykum! Hurmatli [[user:Mirishkorlik|Mirishkorlik]], muborak Ramazon oyida tashkil etilgan [[Vikipediya:Viki Ramazonni sevadi 2026|Viki Ramazonni sevadi 2026]] tanlovida faol ishtirok etib 29,5 ball bilan faxrli uchinchi o‘rinni egalladingiz. Sovrinni olish uchun sizdan ahror_surxon@mail.ru manziliga xabar yuborishingiz so‘raladi. Yana bir bor ishtirokingiz uchun rahmat.

Hurmat bilan, „Viki Ramazonni sevadi“ tanlovi tashkilotchisi. [[Foydalanuvchi:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ahror Akramovich|munozara]]) 12:25, 2026-yil 31-mart (UTC)

== What  ==

W I have to czk the other  [[Maxsus:Contributions/&amp;#126;2026-20672-73|&amp;#126;2026-20672-73]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:&amp;#126;2026-20672-73|talk]]) 14:25, 2026-yil 3-aprel (UTC)</text>
      <sha1>nua6n9en6hona07rqf9sjlj6522c4uk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grimshaw (Alberta)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>764334</id>
    <revision>
      <id>5974262</id>
      <parentid>4746986</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:04:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>58913</id>
      </contributor>
      <comment>1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5974262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6228" sha1="cvcfertl67rawcwsi9a6rmsy9hv3m1v" xml:space="preserve">{{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}}
{{Orphan|date=avgust 2024}}

{{Bilgiquti aholi punkti|nomi=Grimshaw|mavqe=Shaharcha|tasvir=Grimshaw sign.jpg|bayroq=|gerb=|asos solingan=|sanalgan yil=2021|aholi=2601 &lt;!-- 2021 StatCan census population only per [[WP:CANPOP]];  do not replace with latest municipal census population count; this municipal census population count can go in the population_blank1_title and population_blank1 parameters further below and can be noted in the article body (so long as it doesn't replace the 2021 StatCan census population in the body). --&gt;|vaqt mintaqasi=-07 (MST)|sayt={{official website|www.grimshaw.ca}}}}
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
'''Grimshaw''' Kanadaning Alberta shimolidagi shaharchadir. Taxminan 25 kmga teng Tinchlik daryosidan gʻarbda, 2 va 2A magistrallari kesishmasida va Makkenzi Shimoliy temir yoʻli boʻyida joylashgan. [[Shimoli-Gʻarbiy hududlar|Shimoli-gʻarbiy hududlarga]] olib boradigan 35-magistralning asl boshlangʻich nuqtasi boʻlgani uchun Grimshou Makkenzi avtomagistralining Mil Nol deb ataladi.

== Tarix ==
Shahar 1914-yilda Tinchlik daryosida (oʻsha paytda Tinchlik daryosi oʻtish joyi sifatida tanilgan) joylashgan Kingston, Ontario shahridan shifokor boʻlgan doktor M.E. Grimshaw sharafiga nomlangan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://grimshaw.ca/about/history|sarlavha=History|nashriyot=The Town of Grimshaw|kirish sanasi=2017-07-02}}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. U koʻp yillar davomida shu hududda ishlagan, shuningdek, 1922-yilgacha tuman va qishloq darajasida mahalliy hokimiyatda turli lavozimlarda xizmat qilgan, Tinch daryosi meri sifatida siyosatdan nafaqaga chiqqan. 1929-yilda u oilasini Fairviewga koʻchirdi va oʻsha yilning noyabr oyida vafot etdi.

== Demografiya ==
Kanada Statistikasi tomonidan 2021-yilda oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olishda Grimshou shahrida 2,601 aholi istiqomat qilgan, uning 1,232 umumiy xususiy uylaridan 1,080 tasida istiqomat qilgan ({{Foiz|{{#expr:2601-2718}}|2718|1}}). Yer maydoni {{Cvt|7.08|km2}}. 367,4/km² aholi zichligiga ega&lt;ref name=&quot;2021census&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=9810000202&amp;geocode=A000248|sarlavha=Population and dwelling counts: Canada, provinces and territories, and census subdivisions (municipalities)|nashriyot=[[Statistics Canada]]|sana=February 9, 2022|kirish sanasi=February 9, 2022|qaralgan sana=2022-08-03|arxivsana=2022-02-09|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220209200828/https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=9810000202&amp;geocode=A000248}}&lt;/ref&gt;.

== Iqtisodiyot ==
Dastlab boy aralash dehqonchilik tumani uchun jamoat markazi sifatida rivojlangan Grimshaw iqtisodiyoti shimoliy Alberta uchun tarqatish markaziga aylandi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.grimshaw.ca/visiting/|arxivurl=https://web.archive.org/web/20080915105924/http://www.grimshaw.ca/visiting/|arxivsana=2008-09-15|sarlavha=Visiting}}&lt;/ref&gt;.

== Sanʼat va madaniyat ==
Grimshaw hududidagi baʼzi yillik festivallar va tadbirlar quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

* Fevral oyida Lac Cardinalda Oila kunini nishonlash
* Fevral oyida Lac Cardinalda Alberta Pond Xokkey turniri
* Iyun oyida keksalar haftaligini nishonlash
* Iyun oyida yillik mamlakat yarmarkasi
* Avgust oyida Lac Cardinal Pioneer Village muzeyida ixtirochilar kunlari
* Avgust oyida Lac Cardinal dam olish maskanida Shimoliy Tinchlik izdihami
* Yillik Terri Fox Run sentyabr oyida
* Dekabr oyida Lac Cardinal Pioneer muzeyida eski moda oilaviy Rojdestvo tadbiri

== Diqqatga sazovor joylar ==
Grimshaw shaharchasi oʻz chegaralarida koʻplab yopiq va ochiq dam olish maskanlariga ega, shu jumladan ochiq suzish havzasi, arena, kerling maydoni, oilaviy fitnes markazi, 6 Ball Diamonds, SK8 „N“ velosiped parki, RV parki va keksalar uchun dam olish maskani mavjud.

Tarixiy ''Mile 0 Mackenzie'' bogʻi va ''Tom Baldwin'' yodgorlik bogʻi 2 va 2A avtomagistralining burchagida joylashgan toʻliq obodonlashtirilgan passiv rekreatsion izohli park boʻlib, mahalliy va mintaqaviy tarixni aks ettiradi. Makkenzi shossesi boʻylab jamoalarning tarixi yurish yoʻli boʻylab joylashgan talqin belgilarida aks ettirilgan. Tom Baldwin Memorial Arboretum tashrif buyuruvchilarga va mahalliy maktablarga hududdagi oʻrmonlardagi turli xil daraxtlar haqida maʼlumot olish uchun taʼlim komponentini taqdim etadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://mightypeace.com/places-to-visit-2/communitiesmunicipalities/grimshaw|sarlavha=Grimshaw}}&lt;/ref&gt;. ''Queen Elizabeth Provincial'' parki va ''Lak Cardinal'' sohilidagi Lak Kardinal dam olish maskani Grimshawdan 10 kilometr shimoli-gʻarbda joylashgan. Wilderness Park Grimshawdan shimoli-sharqda 5 kilometrdan kamroq masofada joylashgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://gopeaceregion.com/museums.asp|title=Archived copy|access-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120918031504/http://gopeaceregion.com/museums.asp|archive-date=2012-09-18|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

== Infratuzilma ==

=== Sogʻliqni saqlash ===
''Grimshaw Berwyn &amp; District Community Health Center'' Grimshaw, Berwyn va yaqin atrofdagi jamoalar aholisining sogʻligʻiga boʻlgan ehtiyojlarini taʼminlaydi. Mintaqadagi boshqa shifoxonalar orasida Tinchlik daryosidagi ''Tinchlik daryosi jamoat salomatligi markazi'' va Manningdagi ''Manning sogʻliqni saqlash markazi'' mavjud.

Tibbiyot klinikasi shahar markazida joylashgan. Grimshawda stomatologik xizmatlar ham mavjud.

== Taʼlim ==
Grimshawdagi maktablarga Grimshaw davlat maktabi kiradi (12-sinfgacha). Alohida maktablar qatoriga Holy Family boshlangʻich maktabi (9-sinfgacha) kiradi, yuqori sinf oʻquvchilari Tinchlik daryosidagi Glenmari maktabiga (7-12-sinflar) avtobus bilan olib ketiladi.

Oʻrta maktabdan keyingi taʼlim Tinchlik daryosi kampusidagi ''Northern Lakes'' kollejida mavjud.

== Hukumat ==
Grimshaw Tinchlik daryosi federal saylov okrugida joylashgan boʻlib, unga Chris Warkentin xizmat qiladi. Keyingi federal saylovda Grimshaw yangi tashkil etilgan Tinchlik daryosi — Westlockning bir qismiga aylanadi.

== Manbalar ==

&lt;references /&gt;

[[Turkum:Alberta shaharlari]]
[[Turkum:Kanada shaharlari]]</text>
      <sha1>cvcfertl67rawcwsi9a6rmsy9hv3m1v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>UnionPay</title>
    <ns>0</ns>
    <id>764986</id>
    <revision>
      <id>5974300</id>
      <parentid>5974017</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:07:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikxan</username>
        <id>33427</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Abdullakkk|Abdullakkk]] tahrirlari [[User:Islomov2|Islomov2]] versiyasiga qaytarildi</comment>
      <origin>2773413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7398" sha1="cdmc0rv1ls14x2djfp7zggstyk4bg0g" xml:space="preserve">{{Shirkat bilgiqutisi
|nomi=UnionPay
|type= Davlat tashkiloti, [[Toʻlov tizimi]]
|tarmoq=[[Moliyaviy xizmatlar]], [[bank ishi]]
|asos solingan=[[2002-yil]]
|joylashuvi={{flagicon|China}} [[Xitoy Xalq Respublikasi]], [[Shanxay]], [[Pudun (tuman)|Pudun tumani]]
|sayt= {{url|https://www.unionpayintl.com/ru/}}
}}
'''UnionPay''' — 2002 yilda tashkil etilgan xalqaro [[Toʻlov tizimi|toʻlov tizimi]]. Xitoy Davlat kengashi va Xitoy Xalq banki tashabbusi bilan yaratilgan. Uning aksiyadorlari 200 dan ortiq moliyaviy tashkilotlardir. 2015-yilda amalga oshirilgan to‘lovlar hajmi bo‘yicha u Visa va [[MasterCard|Mastercard’dan]] o‘zib ketdi va dunyodagi eng yirik to‘lov tizimiga aylandi, biroq to‘lovlarning atigi 0,5 foizi Xitoydan tashqarida amalga oshiriladi.

== Logotip ==
UnionPay logotipi 2001-yilda ishlab chiqilgan. Unda ikkita iyeroglif tasvirlangan. Birinchisi „pul“, ikkinchisi — „birlashma“ degan maʼnoni anglatadi. U ingliz tiliga UnionPay deb tarjima qilingan&lt;ref name=&quot;aa&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://unionpay.rbc.ru/infographic|sarlavha=UnionPay в мире платежных систем|kirish sanasi=2020-01-10|arxivsana=2020-01-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200122211413/http://unionpay.rbc.ru/infographic/}}&lt;/ref&gt;.

== Tarixi ==
[[Fayl:UnionPay Building 02.jpg|alt=UniionPay binosi. Shanxay.|thumb|UniionPay binosi. Shanxay.]]
* 2001-yil — UnionPay logotipi yaratildi.
* 2002-yil — China UnionPay — „Xitoy bank kartalari birlashgan kompaniyasi“ tashkil etildi. Xitoyning savdo va sanoat banki tomonidan kartochkalar markazi tashkil etildi.
* 2004-yil — UnionPay kartalari [[Hong Kong|Gonkongda]] qabul qilina boshlandi.
* 2005-yil — UnionPay kartalari AQShda qabul qilina boshlandi.
* 2010-yil — UnionPay chiqarilgan plastik kartalar soni boʻyicha dunyoda birinchi oʻrinni egalladi&lt;ref&gt;[http://bankir.ru/novosti/s/visa-sdala-pozitsii-china-unionpay-10005646 Visa sdala pozitsii China UnionPay] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150404165750/http://bankir.ru/novosti/s/visa-sdala-pozitsii-china-unionpay-10005646 |date=2015-04-04 }} // Bankir.Ru, 15 avgusta 2011 {{v|10|01|2020}}&lt;/ref&gt;.
* 2011-yil — Xitoy toʻlov operatsiyalari uyushmasi tashkil etildi.
* 2012-yil — [[Shanxay|Shanxayda]] UnionPay International tashkil etildi&lt;ref name=&quot;aa&quot;/&gt;.
* 2015-yil — UnionPay tranzaktsiyalar soni boʻyicha Visa tizimini ortda qoldirib dunyoda birinchi oʻrinni egalladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kurs.expert/ru/encyclopedia/unionpay.html|sarlavha=Все о UnionPay|kirish sanasi=2020-01-10|arxivsana=2020-09-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200904161139/https://kurs.expert/ru/encyclopedia/unionpay.html}}&lt;/ref&gt;.

2018-yil oxiriga UP kartalarining global muomaladagi ulushi 45 foizni tashkil etdi, bu 2017-yilga nisbatan 1 foizga koʻpdir &lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.plusworld.ru/daily/platezhnyj-biznes/pozitsii-unionpay-ukreplyayutsya-natsionalnye-sistemy-prodolzhayut-ekspansiyu/|sarlavha=Позиции UnionPay укрепляются. Национальные системы продолжают экспансию?|kirish sanasi=2020-01-10|arxivsana=2019-11-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191107134724/https://www.plusworld.ru/daily/platezhnyj-biznes/pozitsii-unionpay-ukreplyayutsya-natsionalnye-sistemy-prodolzhayut-ekspansiyu/}}&lt;/ref&gt; .

2019-yil dekabr oyi holatiga ko‘ra, UnionPay to‘lov kartalari dunyoning 177 dan ortiq mamlakatlarida qabul qilinmoqda&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.unionpayintl.com/wap/pre-en/serviceCenter/cardUsingInstructions/1437.shtml|sarlavha=List of Countries/Regions accepting UnionPay Cards|kirish sanasi=2022-03-07|arxivsana=2022-03-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220307200339/https://www.unionpayintl.com/wap/pre-en/serviceCenter/cardUsingInstructions/1437.shtml}}&lt;/ref&gt;, 58 mamlakat banklari UnionPay kartalarini chiqarmoqda &lt;ref name=&quot;ria2&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=https://ria.ru/20191016/1559852926.html|sarlavha=UnionPay в 2019 году обеспечит прием своих карт по всей России|kirish sanasi=2020-01-10|arxivsana=2019-10-23|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191023233932/https://ria.ru/20191016/1559852926.html}}&lt;/ref&gt;.

=== UnionPay Oʻzbekistonda ===
Toshkentda 2016-yil 20-iyunda „Oʻzbekistonda UnionPay xalqaro kartalari ekvayringi (toʻlovlarga qabul qilish) boʻyicha loyiha taqdimoti“ boʻlib oʻtdi. Loyiha tashkilotchilari sifatida Yagona umumrespublika protsessing markazi va [[Oʻzbekiston milliy banki|Oʻzbekiston Milliy Banki]] qatnashdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.norma.uz/nashi_obzori/unionpay_budet_podklyuchena_k_sisteme_uzcard#|sarlavha=UNIONPAY БУДЕТ ПОДКЛЮЧЕНА К СИСТЕМЕ UZCARD|sana=21.06.2016|kirish sanasi=11.08.2022}}&lt;/ref&gt;. Taqdimotda UnionPay prezidenti Shi Venchao boshchiligidagi tashkilot delegatsiyasi ishtirok etdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://uz.sputniknews.ru/20160614/3024594.html|sarlavha=В Узбекистане появится китайская платежная система UnionPay|sana=14.06.2016|kirish sanasi=11.08.2022}}&lt;/ref&gt;. Ushbu loyiha UnionPay kartalarini Oʻzbekiston hududida mahalliy toʻlov tizimi — [[Uzcard]] tarmogʻiga ulangan 190 mingdan ortiq toʻlov-xizmat koʻrsatish nuqtalarida (terminal va [[bankomat|bankomatlarda]]) ishlatish imkonini beradi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://uz.sputniknews.ru/20160620/3074377.html|sarlavha=Карты UnionPay будут доступны в платежной системе Uzcard|sana=20.06.2016|kirish sanasi=11.08.2022}}&lt;/ref&gt;.

2021-yil 22-martdan boshlab UnionPay kartalari Oʻzbekiston hududida mahalliy toʻlov tizimi — HUMO tarmogʻiga ulangan toʻlov-xizmat koʻrsatish nuqtalarida (terminal va [[bankomat|bankomatlarda]]) qabul qilina boshladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://humocard.uz/uz/press_center/news/unionpay-xalqaro-kartalari-endi-humo-tarmog-ida-qabul-qilinadi/|sarlavha=HUMO UnionPay kartalarini qabul qilishni boshladi|sana=23.03.2021|kirish sanasi=11.08.2022}}&lt;/ref&gt;.

Hozirgi kunda UnionPay kartalarini Oʻzbekistonda quyidagi banklar chiqarayapti&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://depozit.uz/news/unionpay-tolov-tizimi-kartalari-nima-uchun-kerak-va-qaysi-banklardan-olish-mumkin|sarlavha=UnionPay to'lov tizimi kartalari: nima uchun kerak va qaysi banklardan olish mumkin?|sana=13.06.2022|kirish sanasi=11.08.2022}}&lt;/ref&gt;:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Bank nomi
!Karta turi
|-
|Agrobank
|Uzcard-UnionPay
|-
|Aloqabank
|Uzcard-UnionPay
|-
|Asia Alliance Bank
|UnionPay Classic
|-
| colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Davr Bank
|UnionPay Classic
|-
|Uzcard-UnionPay
|-
| colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Hamkor Bank
|UnionPay Classic
|-
|Uzcard-UnionPay
|-
|Invest Finance bank
|UnionPay Classic
|-
| colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |Ipak Yoʻli banki
|UnionPay Exchange
|-
|UnionPay Classic
|-
|UnionPay Gold
|-
|UnionPay Classic kontaktsiz karta
|-
|UnionPay Platinum
|-
|Mikrokreditbank
|Uzcard-UnionPay
|-
|Orient Finans bank
|UnionPay Classic
|-
|Oʻzsanoatqurilishbank
|UnionPay Gold
|-
|Poytaxt bank
|Uzcard-UnionPay
|-
|Qishloq Qurilish Bank
|UnionPay Classic
|-
|Savdogarbank
|Uzcard-UnionPay
|-
|Universalbank
|Uzcard-UnionPay
|-
|Xalq banki
|Uzcard-UnionPay
|}

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Toʻlov tizimlari]]
[[Turkum:Shanxayda joylashgan kompaniyalar]]
[[Turkum:Mintaqaviy bank kartalari]]
[[Turkum:Xitoy kompaniyalari]]</text>
      <sha1>cdmc0rv1ls14x2djfp7zggstyk4bg0g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jim Bett</title>
    <ns>0</ns>
    <id>770720</id>
    <revision>
      <id>5974473</id>
      <parentid>5801585</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:32:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Manbalar */</comment>
      <origin>5974473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10167" sha1="rjkfgqkekqhutulstnvges6s0i41rp0" xml:space="preserve">{{Orphan|date=avgust 2024}}

{{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Jim Bett|tasvir=|izoh=|toʻliqism=James Bett&lt;ref&gt;{{cite book |title=A Record of Post-war Scottish League Players 1946/47 to 2017/18 |version=7 |publisher=John Litster and Scottish Football Historian magazine |date=2018}}&lt;/ref&gt;|tavallud_sana={{birth date and age|1959|11|25|df=y}}|tavallud_joyi=[[Hamilton, South Lanarkshire|Hamilton]], Shotlandiya|vafot_sana=|boʻyi={{height|ft=5|in=11}}|pozitsiya=[[Yarim himoyachi]]|yoshlikyillari1=|yoshlikklublari1=Gartcosh United|yoshlikyillari2=|yoshlikklublari2=[[Dundee F.C.|Dundee]]|yillar1=1976-1978|klublar1=[[Airdrieonians F.C. (1878)|Airdrieonians]]|isht1=8|gollar1=0|yillar2=1978|klublar2=[[Valur (club)|Valur]]|isht2=2|gollar2=0|yillar3=1978-1980|klublar3=[[K.S.C. Lokeren Oost-Vlaanderen|Lokeren]]|isht3=33|gollar3=1|yillar4=1980-1983|klublar4=[[Rangers F.C.|Rangers]]|isht4=104|gollar4=21|yillar5=1983-1985|klublar5=[[K.S.C. Lokeren Oost-Vlaanderen|Lokeren]]|isht5=64|gollar5=7|yillar6=1985-1994|klublar6=[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]]|isht6=257|gollar6=33|yillar7=1994|klublar7=[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR Reykjavík]]|isht7=13|gollar7=4|yillar8=1994-1995|klublar8=[[Heart of Midlothian F.C.|Heart of Midlothian]]|isht8=26|gollar8=2|yillar9=1995-1996|klublar9=[[Dundee United F.C.|Dundee United]]|isht9=10|gollar9=2|milliyyillar1=1980-1982|milliyyillar2=1982-1990|milliyjamoa1=[[Shotlandiya U21]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |url=http://www.fitbastats.com/scotlandu21/player.php?playerid=76 |title=[Scotland U21 player] Bett, Jim |work=www.fitbastats.com |access-date=11 October 2012}}&lt;/ref&gt;|milliyjamoa2=[[Shotlandiya]]|milliyisht1=7|milliyisht2=26|milliygollar1=0|milliygollar2=1}}

'''James Bett''' (1959-yil 25-noyabrda tugʻilgan) — [[Shotlandiya]]ning sobiq professional [[Futbol|futbolchisi]], [[Yarimhimoyachi (futbol)|markaziy yoki chap yarim himoyada oʻynagan]]. U &quot;Aberdeen &quot; bilan toʻqqiz mavsum oʻynagan va [[Belgiya]], [[Islandiya]] va [[Shotlandiya|Shotlandiyaning]] boshqa klublarida qisqaroq mavsumlar oʻtkazgan. U 8 yil davomida Shotlandiya terma jamoasida 26 o‘yin o‘tkazgan.

== Klubdagi faoliyati ==
Shotlandiya futbolchisi, Janubiy Lanarkshirning Hamilton shahrida tugʻilgan&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Lamming|first=Douglas|title=A Scottish Soccer Internationalists Who's Who, 1872–1986|url=https://archive.org/details/scottishsoccerin0000lamm|publisher=Hutton Press|year=1987|id=({{ISBN|0-907033-47-4}})}}&lt;/ref&gt;. Bett oʻz klubidagi faoliyatini Gartkosh United, Dundee va Airdrieonians bilan boshlagan, 1978-yilda Islandiyaning Valur jamoasiga oʻtgan. Bir yildan soʻng u Belgiyaning KSC Lokeren (282) jamoasiga qoʻshilgan.

„Rangers“ murabbiyi Jon Greig 1980-yilda Bettni [[Glazgo]] klubiga oʻtkazish uchun 150 ming funt toʻlagan. Ibroxda uch mavsumda u Shotlandiya kubogini (1980-81)&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=24 May 2017 |title=Six of the best Scottish Cup finals: Rangers 4 Dundee United 1 (1981, replay) |work=The Herald |url=http://www.heraldscotland.com/sport/15305342.Six_of_the_best_Scottish_Cup_finals__Rangers_4_Dundee_United_1__1981__replay_/ |access-date=20 January 2018}}&lt;/ref&gt; va Liga kubogini (1981-82) yutib olgan&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Lamming|first=Douglas|title=A Scottish Soccer Internationalists Who's Who, 1872–1986|url=https://archive.org/details/scottishsoccerin0000lamm|publisher=Hutton Press|year=1987|id=({{ISBN|0-907033-47-4}})}}&lt;/ref&gt;. U 1983-yilda Lokeren bilan ikkinchi marta „Rangers“ni tark etgan.

Bett oʻz vataniga qaytib, 1985-yilda 300 ming funt sterling evaziga [[Alex Ferguson|Aleks Fergyusonning]] Aberdeen jamoasiga qoʻshilgam&lt;ref name=&quot;Lamming&quot;&gt;{{Kitob manbasi|last=Lamming|first=Douglas|title=A Scottish Soccer Internationalists Who's Who, 1872–1986|url=https://archive.org/details/scottishsoccerin0000lamm|publisher=Hutton Press|year=1987|id=({{ISBN|0-907033-47-4}})}}&lt;/ref&gt; ''Aberdeen safida'' u 1985-86-yillarda Shotlandiya kubogi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.afc.co.uk/2016/01/06/scottish-cup-1986-revisited/|sarlavha=Scottish Cup: 1986 revisited|nashriyot=Aberdeen F.C.|sana=6 January 2016|kirish sanasi=1 February 2018}}&lt;/ref&gt; hamda 1989-90-yillarda Liga kubogi va Shotlandiya kubogi medallarini qoʻlga kiritgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|ism=James|muallif=Traynor|url=http://www.heraldscotland.com/sport/spl/aberdeen/stagnant-celtic-pay-ultimate-penalty-snelders-saves-rogan-s-kick-and-irvine-secures-cup-for-aberdeen-1.577287|sarlavha=Stagnant Celtic pay ultimate penalty. Snelders saves Rogan's kick and Irvine secures cup for Aberdeen|ish=Herald Scotland|sana=14 May 1990|kirish sanasi=20 January 2018}}&lt;/ref&gt;. U yana uchta Liga kubogi finalida oʻynagan — barchasi „Rangers“dan magʻlubiyat bilan yakunlangan&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Reynolds |first=Jim |date=26 October 1987 |title=Spot-on Rangers earn the cheers |page=9 |work=Glasgow Herald |url=https://news.google.com/newspapers?id=Qg41AAAAIBAJ&amp;sjid=qKULAAAAIBAJ&amp;pg=3908%2C7030567 |access-date=20 January 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=10 May 2017 |title=Now you know: Ally McCoist double helped Rangers defeat Aberdeen 3-2 in 1988 League Cup Final |work=Evening Times |location=Glasgow |url=http://www.eveningtimes.co.uk/sport/15279128.NOW_YOU_KNOW__Ally_McCoist_double_helped_Rangers_defeat_Aberdeen_3_2_in_1998_League_Cup_Final/ |access-date=20 January 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=McKinney |first=David |date=26 October 1992 |title=Football: Smith's slip gives Rangers the prize |work=The Independent |location=London |url=https://www.independent.co.uk/sport/football-smiths-slip-gives-rangers-the-prize-1559752.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=20 January 2018 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220608/https://www.independent.co.uk/sport/football-smiths-slip-gives-rangers-the-prize-1559752.html |archive-date=8 June 2022}}&lt;/ref&gt; va besh marta Shotlandiya Premer-divizionida sobiq klubidan keyin ikkinchi oʻrinni egallagan.

U 1994-yilda asosiy jamoada 300 dan ortiq oʻyin oʻtkazganidan soʻng Pittodreni tark etgan. 2003-yilda Bett Aberdin FC shon-shuhrat zaliga asoschilardan biri sifatida kiritilgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.afcheritage.org/history/halloffame/index.cfm?player_id=376|sarlavha=Hall of Fame: Jim Bett|nashriyot=AFC Heritage Trust|kirish sanasi=20 January 2018}}&lt;/ref&gt;.

Keyinchalik u KR Reykjavikka koʻchib oʻtgan va klub bilan Islandiya kubogini qoʻlga kiritgan, ammo 1994-yil Islandiya mavsumi oxirida KRni tark etgan. Bett 1994-95-yilgi Shotlandiya mavsumida birga oʻynagan Hearts jamoasiga qoʻshilish uchun yana Shotlandiyaga qaytgan. &quot; Dundee United &quot;dagi soʻnggi mavsumdan soʻng u faoliyatini yakunlagan.

=== Xalqaro faoliyati ===
&quot;Rangers&quot; tarkibida oʻynaganida, Bett 1982-yilda 26 ta oʻyindan birinchisini oʻtkazib, Shotlandiya milliy jamoasi uchun birinchi tarkibda kiritilgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.afcheritage.org/history/darkbluedons/index.cfm?player_id=376|sarlavha=Dark Blue Dons: Jim Bett|nashriyot=AFC Heritage Trust|kirish sanasi=20 January 2018}}&lt;/ref&gt;. „Aberdeen“ klubida klub darajasida oʻynaganida, u 1986-yilda Shotlandiyaning Jahon kubogi sarallash tarkibi aʼzosi boʻlgan va 1990-yilda uning yagona oʻyin [[Kosta Rika milliy futbol terma jamoasi|Kosta-Rikaga]] qarshi oʻyinda (1:0) boʻlgan.

== Shaxsiy hayot ==
Bett oʻzining [[Islandlar|islandiyalik]] rafiqasi bilan Valurda oʻynagan vaqtida tanishgan va oʻshandan beri Islandiyalik bilan yaqin aloqada boʻlgan. Uning oʻgʻillari Baldur va Calum, ikkalasi ham professional futbolchi, u yerda tugʻilgan va 19 yoshgacha boʻlgan yoshlar darajasida mamlakatni himoya qilgan&lt;ref name=&quot;Dunning&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=30 September 2005 |title=News Archive |publisher=Bob Dunning 1970–71 Football review |url=http://ds.dial.pipex.com/bob.dunning/news58.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131012023915/http://ds.dial.pipex.com/bob.dunning/news58.htm |archive-date=12 October 2013}}&lt;/ref&gt;.

== Faoliyat statistikasi ==

=== Xalqaro ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! colspan=&quot;3&quot; |Shotlandiya terma jamoasi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.national-football-teams.com/player/18917/Jim_Bett.html|sarlavha=Jim Bett|ism=Benjamin|muallif=Strack-Zimmermann|ish=www.national-football-teams.com}}&lt;/ref&gt;
|-
! Yil
!Oʻyinlar
!Gollar
|-
| 1982
| 2
| 0
|-
| 1983
| 1
| 0
|-
| 1984
| 6
| 0
|-
| 1985
| 6
| 1
|-
| 1986
| 2
| 0
|-
| 1987
| 2
| 0
|-
| 1988
| 1
| 0
|-
| 1989
| 2
| 0
|-
| 1990
| 4
| 0
|-
! Jami
! 26
! 1
|}

=== Xalqaro maydondagi gollar ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№
! Sana
! Joy
! Raqib
! Hisob
! Natija
! Musobaqa
|-
| align=&quot;center&quot; | 1
|28,05,1985
| Laugardalsvollur, Reykyavik, Islandiya
|{{Bayroq|Islandiya}}
| align=&quot;center&quot; | 1-0
| align=&quot;center&quot; | 1-0
| 1986-yilgi FIFA Jahon chempionati saralashi
|}

== Yutuqlar ==
'''Rangers'''&lt;ref name=&quot;darkblue&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.afcheritage.org/history/darkbluedons/index.cfm?player_id=376|sarlavha=Dark Blue Dons: Jim Bett|nashriyot=AFC Heritage Trust|kirish sanasi=20 January 2018}}&lt;/ref&gt;

* Shotlandiya kubogi : 1980-81
** Ikkinchi oʻrin 1981-82, 1982-83
* Shotlandiya liga kubogi : 1981-82
** Ikkinchi oʻrin 1982-83

'''Aberdeen'''&lt;ref name=&quot;darkblue&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.afcheritage.org/history/darkbluedons/index.cfm?player_id=376|sarlavha=Dark Blue Dons: Jim Bett|nashriyot=AFC Heritage Trust|kirish sanasi=20 January 2018}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.afcheritage.org/history/darkbluedons/index.cfm?player_id=376 „Dark Blue Dons: Jim Bett“]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

* Shotlandiya kubogi : 1985-86, 1989-90
** Ikkinchi oʻrin 1992-93
* Shotlandiya liga kubogi : 1989-90
** Ikkinchi o‘rin 1987-88, 1988-89, 1992-93

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{DEFAULTSORT:Bett, Jim}}
[[Turkum:1959-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Shotlandiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 1986 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 1990 oʻyinchilari]]
[[Turkum:Aberdeen F.C. futbolchilari]]
[[Turkum:Rangers F.C. futbolchilari]]</text>
      <sha1>rjkfgqkekqhutulstnvges6s0i41rp0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bülent Korkmaz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>772803</id>
    <revision>
      <id>5974278</id>
      <parentid>5913610</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:17:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Manbalar */</comment>
      <origin>5974278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18389" sha1="l43l7vp95xmot3h4jtla8bz95u7laxx" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Bülent Korkmaz|tasvir=|izoh=|toʻliqism=Bülent Korkmaz|tavallud_sana={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1968|11|24|df=y}}|tavallud_joyi=[[Malatya]], [[Turkiya]]|boʻyi={{boʻy|ft=5|in=11}}|pozitsiya=[[Himoyachi]]|joriyklub=[[Çaykur Rizespor]] (Murabbiy)|yoshlikyillari1=1979—1985|yoshlikklublari1=[[Galatasaray Futbol Akademisi|Galatasaray]]|yillar1=1987—2005|klublar1=[[Galatasaray S.K. (football team)|Galatasaray]]|isht1=430|gollar1=15|milliyyillar1=1988|milliyjamoa1=[[Turkiya U21]]|milliyisht1=3|milliygollar1=0|milliyyillar2=1990—2005|milliyjamoa2=[[Turkiya]]|milliyisht2=102|milliygollar2=3|boshliqyillar1=2006|boshliqklublar1=[[Kayseri Erciyesspor]]|boshliqyillar2=2007|boshliqklublar2=[[Bursaspor]]|boshliqyillar3=2007—2008|boshliqklublar3=[[Gençlerbirliği S.K.|Gençlerbirliği]]|boshliqyillar4=2009|boshliqklublar4=[[Galatasaray S.K. (football team)|Galatasaray]]|boshliqyillar5=2009—2010|boshliqklublar5=[[FC Baku|Baku]]|boshliqyillar6=2011—2012|boshliqklublar6=[[Karabükspor]]|boshliqyillar7=2012—2013|boshliqklublar7=[[İstanbul Büyükşehir Belediyespor]]|boshliqyillar8=2014—2015|boshliqklublar8=[[Kayseri Erciyesspor]]|boshliqyillar9=2015—2016|boshliqklublar9=[[Mersin İdman Yurdu]]|boshliqyillar10=2018—2019|boshliqklublar10=[[Antalyaspor]]|medallar={{MedalCountry|{{fb|TUR}}}}
{{MedalSport|Men's [[association football|football]]}}
{{MedalCompetition|[[FIFA World Cup]]}}
{{Medal|3rd|[[2002 FIFA World Cup|2002 Japan–South Korea]]|}}}}
'''Bülent Korkmaz''' (1968-yil 24-noyabrda tugʻilgan), xalq tilida „Buyuk Kaptan“&lt;ref name=&quot;Buyuk Kaptan (1)&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=1-oktabr 2014-yil |title=&quot;Büyük Kaptan&quot; 2.galibiyet peşinde |language=turkcha |work=[[TRT Spor]] |url=http://www.trtspor.com.tr/haber/futbol/spor-toto-super-lig/buyuk-kaptan-2galibiyet-pesinde-81106.html |access-date=24-mart 2015-yil |archive-date=2019-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201060308/https://www.trtspor.com.tr/haber/futbol/spor-toto-super-lig/buyuk-kaptan-2galibiyet-pesinde-81106.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Buyuk Kaptan (2)&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=15-yanvar 2021-yil |title=Galatasaray Dergisi’nin 206. sayısı GS Store’larda satışta |language=Tr |trans-title=The 206th edition of Galatasaray Magazine is out at GS Stores |publisher=[[Galatasaray S.K.]] |url=https://www.galatasaray.org/haber/galatasaray-dergisi/galatasaray-dergisi-nin-206-sayisi-gs-store-larda-satista/47909 |access-date=19-oktabr 2021-yil |archive-url=https://archive.today/20211019200036/https://www.galatasaray.org/haber/galatasaray-dergisi/galatasaray-dergisi-nin-206-sayisi-gs-store-larda-satista/47909 |archive-date=19-oktabr 2021-yil |quote=Galatasaray tarihinin önemli simgelerinden biri olmayı hak eden, tekmeye kafa uzatan adam, hırsı, çalışkanlığı ve korkusuzluğu ile hafızalarımıza kazınan ʻBüyük Kaptan’ Bülent Korkmaz’ın Galatasaray ve milli takım kariyerinde elde ettiği başarılarının hikayesi yeni sayıda…}}&lt;/ref&gt; va „Cengaver“&lt;ref name=&quot;Cengaver (1)&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Uzel, Nihat |date=30-iyun 2020-yil |title=Futbol tarihinin bayrak oyuncuları! Lionel messi, Bülent Korkmaz ve daha fazlası... |language=Tr |trans-title=The flagbearer of the history of football |publisher=[[Fanatik (Turkey)|Fanatik]] |agency= |url=https://www.fanatik.com.tr/inter-yeni-formasini-bu-videoyla-tanitti-video-2154325 |access-date=19-oktabr 2021-yil |archive-url=https://archive.today/20211019201436/https://www.fanatik.com.tr/futbol-tarihinin-bayrak-oyunculari-lionel-messi-bulent-korkmaz-ve-daha-fazlasi-video-2154401 |archive-date=19-oktabr 2021-yil}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cengaver (2)&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Kelly, James |date=18-oktabr 2017-yil |title=Bülent Korkmaz: The One-club Warrior who became an idol at Galatasaray |language=En |publisher=[[These Football Times]] |url=https://thesefootballtimes.co/2017/10/18/bulent-korkmaz-the-one-club-warrior-who-became-an-idol-at-galatasaray/ |access-date=19-oktabr 2021-yil |archive-url=https://archive.today/20211019201700/https://thesefootballtimes.co/2017/10/18/bulent-korkmaz-the-one-club-warrior-who-became-an-idol-at-galatasaray/ |archive-date=19-oktabr 2021-yil |quote=It comes as no surprise that this man is known as Cengaver – ʻWarrior’ – to his adoring fans.}}&lt;/ref&gt; (&lt;span&gt;Jangchi) laqablari bilan tanilgan.&lt;/span&gt; Turkiyaning sobiq professional [[Futbol|futbolchisi]] va Turkiya Superligasining „[[Çaykur Rizespor]][[Turkiya oliy ligasi|“]] klubining hozirgi murabbiyi.

Korkmaz klubdagi faoliyati davomida faqatgina bir klub safida harakat qilgan kam sonli futbolchilardan biri hisoblanadi&lt;ref name=&quot;UEFAGalaSnapShot2015&quot; /&gt;. 1987-yildan 2005-yilgacha boʻlgan vaqt oraligʻida butun faoliyati davomida „[[Galatasaray|Galatasaroy]]“ safida markaziy himoyachi sifatida oʻynagan, 8 ta Superliga, 6 ta Turkiya kubogi, 5 ta Turkiya Superkubogi gʻolibi boʻlgan. UEFA kubogi va 1 ta UEFA Superkubogi sovrindori&lt;ref name=&quot;UEFAGalaSnapShot2015&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=17-may 2015-yil |title=Snap shot: Galatasaray win historic UEFA Cup |work=[[UEFA]] |url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/newsid=2246796.html |access-date=19-may 2015-yil}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIFAcomHappyBDay&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=26-sentabr 2014-yil |title=Happy Birthday to you! |page=6 |work=[[FIFA]] |url=https://www.fifa.com/newscentre/features/news/newsid=2477874/ |url-status=dead |access-date=24-mart 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402100435/http://www.fifa.com/newscentre/features/news/newsid=2477874/ |archive-date=2-aprel 2015-yil}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=Bülent Korkmaz Teknik Direktör |work=[[FIFA]] |url=http://tr.eurosport.com/futbol/bulent-korkmaz_prs355/person.shtml |access-date=21-may 2015-yil}}&lt;/ref&gt;.

U [[UEFA|Yevropa klublari musobaqalarida]] 100 dan ortiq oʻyin oʻtkazgan tarixdagi 13-futbolchi hisoblanadi.

Korkmaz [[Turkiya milliy futbol terma jamoasi|Turkiya milliy terma jamoasida]] 102 marta maydonga tushgan.

== Klubdagi faoliyati ==
Korkmaz faoliyatini 1979-yilda Galatasaray Futbol Akademiyasida [[Darvozabon (futbol)|darvozabon]] sifatida boshlagan.  U yosh murabbiyining maslahatiga binoan maydondagi rolini himoyachiga oʻzgartirgan.  Unga 16 yoshida Germaniyaning „Bayer Leverkuzen“ klubi tomonidan professional shartnoma taklif qilingan, ammo u Galatasaroyda qolishni afzal koʻrgan va 1987-yilda u asosiy jamoaga qoʻshilgan.

Korkmaz 1988—1989-yilgi [[UEFA Chempionlar Ligasi|UEFA Yevropa kubogining]] yarim finaliga qadar yetib borgan jamoaning asosiy oʻyinchilaridan biri edi. 2000-yilda Galatasaroy va [[Arsenal (futbol klubi)|Arsenal]] oʻrtasidagi UEFA kubogi finalida u yelkasi chiqib ketdi, ammo Korkmaz oʻyinni tark etishni rad etgan va oʻyinni oxirigacha davom ettirgan. Oʻyinda Galatasaroy [[Qoʻshimcha vaqt (Overtime)|qoʻshimcha vaqtdan keyin]] kubokni qoʻlga kiritgan. Ammo jarohat tufayli Korkmaz UEFA Yevro 2000 musobaqasini oʻtkazib yuborgan&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/euro2000/teams/turkey/759083.stm Galatasaray stars in Turkey squad]&lt;/ref&gt;.

Korkmaz 2001-yil 3-yanvarda Yokogama xalqaro stadionida boʻlib oʻtgan „World Dream“ futbol koʻrgazmasida 2002-yilgi Jahon chempionati mezboni „Yaponiya va Koreya XI“ga qarshi „FIFA XI“ jamoasiga taklif qilingan&lt;ref name=&quot;2001 FIFA XI&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |last= |date=23-dekabr 2020-yil |title=FIFA XI´s Matches - Full Info |language=Tr |publisher=[[RSSSF]] |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/fifa-xi.html |access-date=14-iyun 2021-yil |archive-url=https://archive.today/20210614112017/http://www.rsssf.com/miscellaneous/fifa-xi.html |archive-date=14-iyun 2021-yil |quote=}}&lt;/ref&gt;.

== Xalqaro faoliyati ==
Korkmaz 2002-yilgi FIFA Jahon chempionatida uchinchi oʻrinni egallagan va 2003-yilda FIFA Konfederatsiyalar kubogida ham xuddi shunday yakuniy oʻrinni egallagan [[Turkiya milliy futbol terma jamoasi|Turkiya terma jamoasi tarkibida]] boʻlgan. Korkmaz YEVRO 96da Turkiya sharafini himoya qilgan.

== Murabbiylik faoliyati ==
2005-yilning 30-avgustida Korkmaz „[[Genchlerbirligi|Gençlerbirliği SK]]“ klubiga&lt;ref&gt;[http://www.uefa.com/footballeurope/news/kind=2/newsid=611177.html Gençlerbirliği go for Bülent]&lt;/ref&gt; murabbiy yordamchisi etib tayinlangan va oʻsha mavsumda isteʼfoga chiqgan. 2007-yilning yanvarida u Kayseri Erciyessporda bosh murabbiy sifatida shartnoma imzolagan. Korkmaz boshqaruvida Kayseri Erciyesspor 2006\07-yilgi mavsumda Turkiya kubogi finaliga qadar yetib borgan va „Beshiktosh“ga 0:1 hisobida magʻlub boʻlgan. Chempionatda 17-oʻrinni egallab, mavsum oxirida quyi ligaga tushib ketgan.

2009-yilning 23-fevralida Michael Skibbe ketganidan soʻng Korkmaz „Galatasaroy“ bosh murabbiyi etib tayinlangan&lt;ref name=&quot;2009 GS Coach Signing&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=24-fevral 2009-yil |title=Bülent Korkmaz Sözleşme İmzaladı |language=Tr |trans-title=Bülent Korkmaz signed in ''[contract]'' |publisher=[[Galatasaray S.K.]] |url=https://www.galatasaray.org/haber/gs-sportif-a-s/bulent-korkmaz-sozlesme-imzaladi/10178 |access-date=19-oktabr 2021-yil |archive-url=https://archive.today/20211019200634/https://www.galatasaray.org/haber/gs-sportif-a-s/bulent-korkmaz-sozlesme-imzaladi/10178 |archive-date=19-oktabr 2021-yil |quote=Galatasaray'ın yeni teknik direktörü Bülent Korkmaz, bugün Florya Metin Oktay Tesisleri Turgay Vardar Basın Odası'nda Başkan Adnan Polat'ın katıldığı imza töreninde resmi sözleşmeyi imzaladı.}}&lt;/ref&gt;. 15 ta rasmiy oʻyindan 7 tasida gʻalaba qozonib, 2009-yil iyun oyida klub tomonidan ishdan boʻshatilgan&lt;ref name=&quot;2009 GS Coach Quit&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Çetinçalı, Kadir |date= |title=Bülent Korkmaz gönderildi |language=Tr |trans-title=Bülent Korkmaz was fired |publisher=[[Hürriyet]] |url=https://www.hurriyet.com.tr/bulent-korkmaz-gonderildi-11786777 |access-date=22-oktabr 2021-yil |archive-url=https://archive.today/20211022194736/https://www.hurriyet.com.tr/sporarena/eyupspor-adanasporu-stancu-ile-devirdi-41923072 |archive-date=22-oktabr 2021-yil}}&lt;/ref&gt;.

2011-yilning 8-noyabrida Yücel Ildiz isteʼfoga chiqarilganidan soʻng, Korkmaz „Karabükspor“ga bosh murabbiy sifatida qoʻshilgan&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=Bülent Korkmaz ıle Prensipte Anlaşmaya Varılmıştır |publisher=Karabükspor Official Website |url=http://www.kardemirkarabukspor.org.tr/haber_detay.asp?id=1443 |url-status=dead |access-date=8-noyabr 2011-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20111112003036/http://www.kardemirkarabukspor.org.tr/haber_detay.asp?id=1443 |archive-date=12-noyabr 2011-yil}}&lt;/ref&gt;. Jamoani turnir jadvalining 16-pogʻonasidaligida qabul qilib olib mavsumni 12-oʻrinda yakunlashga muvaffaq boʻlgan, bu esa quyi ligaga tushib ketmaslik uchun yetarli boʻlgan. Oʻsha mavsumda „Karabükspor“ klubi tarixida ilk bor 2011\12 yilgi Turkiya kubogida yarim finalga qadar yetib borgan.

2012-yilning 13-noyabrida Korkmaz „Istanbul Büyükshehir Belediyespor“da Karlos Karvalhal oʻrniga murabbiylik kursisini egallagan&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=Bülent Korkmaz ile İBB anlaştı |publisher=Sonsayfa Internet Newspaper Website |url=http://www.sonsayfa.com/Haberler/Spor/Diger-Haberler/Bulent-Korkmaz-IBB-ile-anlasti-228766.html |access-date=13-noyabr 2012-yil}}&lt;/ref&gt;. Uning shartnomasi 2013-yil 30-mayda jamoasi quyi ligaga tushib ketganidan soʻng oʻzaro bekor qilingan&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=İBB ile Bülent Korkmaz'ın yolları ayrıldı |publisher=Samanyolu Haber TV News Channel Website |url=http://www.samanyoluhaber.com/spor/IBB-ile-Bulent-Korkmazin-yollari-ayrildi/1015937/ |access-date=30-may 2013-yil |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304061316/http://www.samanyoluhaber.com/spor/IBB-ile-Bulent-Korkmazin-yollari-ayrildi/1015937/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

== Shaxsiy hayoti ==
Korkmaz 1968-yilda Malatyada tugʻilgan. Uning ukasi Mert Korkmaz (1971-yilda tugʻilgan) ham sobiq professional futbolchi, shuningdek, „Galatasaroy“da oʻynagan va Turkiya terma jamoasida 5 marta maydonga tushgan. Korkmaz oilali, 2 ta qizi bor.

== Faoliyat statistikasi ==

=== Klub ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+
! rowspan=&quot;2&quot; |Klub
! rowspan=&quot;2&quot; |Mavsum
! colspan=&quot;3&quot; |Liga
! colspan=&quot;2&quot; |Turkiya kubogi
! colspan=&quot;2&quot; |Boshqa
! colspan=&quot;2&quot; |Qitʼa
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
|-
!Divizion
!Oʻyin
!Gol
!Oʻyin
!Gol
!Oʻyin
!Gol
!Oʻyin
!Gol
!Oʻyin
!Gol
|-
| rowspan=&quot;18&quot; |[[Galatasaroy (futbol klubi)|Galatasaray]]
|1987-88
| rowspan=&quot;14&quot; |[[Turkiya oliy ligasi|1. Lig]]
|0
|0
|0
|0
|2
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|2
|0
|-
|1988-89
|10
|0
|0
|0
|3
|0
|7
|0
|20
|0
|-
|1989-90
|21
|0
|0
|0
|2
|0
|2
|0
|25
|0
|-
|1990-91
|30
|2
|4
|0
|2
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|36
|2
|-
|1991-92
|27
|3
|2
|0
|2
|0
|5
|0
|36
|3
|-
|1992-93
|29
|1
|6
|0
|3
|0
|5
|0
|43
|1
|-
|1993-94
|30
|1
|5
|1
|3
|0
|9
|0
|47
|2
|-
|1994-95
|31
|1
|6
|1
|2
|0
|8
|0
|47
|2
|-
|1995-96
|29
|0
|6
|0
|2
|0
|2
|0
|39
|0
|-
|1996-97
|32
|2
|1
|1
|2
|0
|4
|0
|39
|3
|-
|1997-98
|29
|1
|7
|0
|2
|0
|8
|0
|46
|1
|-
|1998-99
|21
|1
|6
|0
|1
|0
|2
|0
|30
|1
|-
|1999-00
|22
|0
|3
|1
|0
|0
|8
|0
|33
|1
|-
|2000-01
|27
|0
|2
|0
|0
|0
|15
|1
|44
|1
|-
|2001-02
| rowspan=&quot;4&quot; |[[Turkiya oliy ligasi|Süper Lig]]
|26
|3
|0
|0
|0
|0
|12
|0
|38
|3
|-
|2002-03
|30
|1
|2
|0
|0
|0
|6
|0
|38
|1
|-
|2003-04
|23
|0
|0
|0
|0
|0
|6
|0
|29
|0
|-
|2004-05
|13
|0
|2
|0
|0
|0
|0
|0
|15
|0
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Karyerada jami
!430
!15
!52
!4
!26
!0
!102
!1
!610
!20
|}

=== Xalqaro ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+Terma jamoada yil boʻyicha oʻyin va gollar
! Milliy terma jamoa
! Yil
!Oʻyin
! Gol
|-
| rowspan=&quot;16&quot; | [[Turkiya]]
| 1990
| 2
| 0
|-
| 1991
| 8
| 0
|-
| 1992
| 8
| 0
|-
| 1993
| 6
| 1
|-
| 1994
| 7
| 1
|-
| 1995
| 11
| 0
|-
| 1996
| 9
| 0
|-
| 1997
| 4
| 0
|-
| 1998
| 0
| 0
|-
| 1999
| 0
| 0
|-
| 2000
| 5
| 0
|-
| 2001
| 4
| 0
|-
| 2002
| 15
| 1
|-
| 2003
| 14
| 0
|-
| 2004
| 7
| 0
|-
| 2005
| 2
| 0
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Jami
! 102
! 3
|}

== Yutuqlar ==
'''[[Turkiya]]'''

* [[FIFA Jahon chempionati]] uchinchi oʻrin: 2002&lt;ref name=&quot;WC 2002 Bronze (1)&quot;&gt;{{Kitob manbasi|last=Crouch|first=Terry|date=2002|title=The World Cup - The Complete History|url=https://archive.org/details/worldcupcomplete0000crou_f0z0|location=[[Great Britain]]|publisher=[[Aurum Press|Aurum Press Ltd]]|page=548|isbn=1845131495}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WC 2002 Bronze (2)&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date= |title=2002 FIFA World Cup Korea/Japan™ |language=En |publisher=[[FIFA]] |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2002korea-japan |access-date=8-fevral 2022-yil |archive-url=https://archive.today/20220208124130/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2002korea-japan |archive-date=8-fevral 2022-yil}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WC 2002 Bronze (3)&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date= |title=Korea Republic 2 – 3 Turkey |language=En |publisher=[[FIFA]] |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2002korea-japan/match-center/43950063 |access-date=8-fevral 2022-yil |archive-url=https://archive.today/20220208130610/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2002korea-japan/match-center/43950063 |archive-date=8-fevral 2022-yil}}&lt;/ref&gt;
* FIFA Konfederatsiyalar kubogi uchinchi oʻrin: 2003-yil

'''Galatasaroy'''

* [[UEFA Yevropa Ligasi|UEFA kubogi]] : 1999-2000&lt;ref name=&quot;Honours 2000 UEFA Cup&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date= |title=Galatasaray-Arsenal 1999 History UEFA Europa League UEFA.com |language=En |publisher=[[UEFA]] |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/match/64414--galatasaray-vs-arsenal/ |access-date=23-oktabr 2021-yil |archive-url=https://archive.today/20211023194709/https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/match/64414--galatasaray-vs-arsenal/ |archive-date=23-oktabr 2021-yil}}&lt;/ref&gt;
* [[UEFA superkubogi|UEFA Superkubogi]] : 2000&lt;ref name=&quot;Honours 2000 UEFA Super Cup&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date= |title=2000 Super Cup: Jardel doubles up for Galatasaray UEFA Super Cup |language=En |publisher=[[UEFA]] |url=https://www.uefa.com/uefasupercup/history/2000/ |access-date=23-oktabr 2021-yil |archive-url=https://archive.today/20211023194723/https://www.uefa.com/uefasupercup/history/2000/ |archive-date=23-oktabr 2021-yil}}&lt;/ref&gt;
* [[Turkiya oliy ligasi|Superliga]] (8):&lt;ref name=&quot;Honours Super Lig and Cup&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=24-may 2016-yil |title=Kupa Beyi: Bülent Korkmaz |language=Tr |trans-title=The cup esquire: Bülent Korkmaz |publisher=[[Galatasaray S.K.]] |agency= |url=https://www.galatasaray.org/haber/futbol/turkiye-kupasi/kupa-beyi-bulent-korkmaz/32480 |access-date=19-oktabr 2021-yil |quote=Efsaneler Suat Kaya ve Hakan Şükür gibi ligde 8 kez şampiyonluk yaşayan Bülent Korkmaz, Türkiye Kupası'nde sarı-kırmızılı formayla en çok kupa kazanan isim konumunda. 1988-89 sezonunda sahneye çıkan “Cesuryürek” sırasıyla 1991, 1993, 1996, 1999, 2000 ve 2005 yıllarında 6 kez sarı-kırmızılı formayla kupayı kaldırdı...}}&lt;/ref&gt; 1987-88, 1992-93, 1993-94, 1996-97, 1997-98, 1998-99, 1999-00, 2001-02
* Turkiya Kubogi (6):&lt;ref name=&quot;Honours Super Lig and Cup&quot; /&gt; 1990-91, 1992-93, 1995-96, 1998-99, 1999-2000, 2004-05
* TFF Super Kubok : 1988, 1991, 1993, 1996, 1997
* Kansler kubogi : 1990, 1995
* TSYD kubogi (6):&lt;ref name=&quot;Honours TSYD Cup&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date= |title=TSYD Kupası |language=Tr |trans-title=TSYD Cup |publisher=[[Galatasaray S.K.]] |agency= |url=https://www.galatasaray.org/s/tsyd-kupasi/149 |url-status=live |access-date=23-iyun 2021-yil |archive-url=https://archive.today/20210623105205/https://www.galatasaray.org/s/tsyd-kupasi/149 |archive-date=23-iyun 2021-yil}}&lt;/ref&gt; 1987-88, 1991-92, 1992-93, 1997-98, 1998-99, 1999-2000

== Manbalar ==
{{Manbalar|3}}

{{Galatasaray SK murabbiylari}}

{{DEFAULTSORT:Korkmaz, Bulent}}
[[Turkum:1968-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]]
[[Turkum:Turkiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Erkak futbol himoyachilari]]
[[Turkum:Galatasaray S.K. futbolchilari]]
[[Turkum:Turkiya Super Ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevropa Ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar]]
[[Turkum:UEFA Yevro 1996 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2002 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA erkaklar markaziy klubi]]
[[Turkum:Turkiyalik futbol murabbiylar]]</text>
      <sha1>l43l7vp95xmot3h4jtla8bz95u7laxx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pavel Sadirin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>774060</id>
    <revision>
      <id>5974265</id>
      <parentid>5859414</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:05:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4834" sha1="63jkwa5z7y5bf3wnv7mo11avssci5bd" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | name               = Pavel Sadyrin
 | image              = Sadyrin.jpg
 | image_size         = 230
 | caption            = 
 | fullname           = Pavel Fyodorovich Sadyrin
 | height             = 1.73 m
 | birth_date         = {{birth date|1942|9|18}}
 | birth_place        = {{tavalludJoyi|Perm}}, [[Sovet Ittifoqi]]
 | death_date         = {{death date and age|2001|12|1|1942|9|18}}
 | death_place        = {{vafotJoyi|Moskva}}, [[Rossiya]]
 | currentclub        = 
 | position           = [[Yarim himoyachi]]
 | youthyears1        = 1956–1959
 | youthclubs1        = [[:en:Zvezda Perm|Zvezda Perm]]
 | yillar1            = 1959–1964
 | yillar2            = 1965–1975
 | isht1              = 29
 | gollar1            = 5
 | klublar1           = [[:en:Zvezda Perm|Zvezda Perm]]
 | klublar2           = [[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit Leningrad]]
 | isht2              = 333
 | gollar2            = 37
 | nationalyears1     = 
 | nationalteam1      = 
 | nationalcaps1      = 
 | nationalgoals1     = 
 | boshliqyillar1     = 1978–1982
 | boshliqyillar2     = 1983–1987
 | boshliqyillar3     = 1988
 | boshliqyillar4     = 1989–1992
 | boshliqyillar5     = 1992–1994
 | boshliqyillar6     = 1995–1996
 | boshliqyillar7     = 1997–1998
 | boshliqyillar8     = 1998–1999
 | boshliqyillar9     = 2000
 | boshliqyillar10    = 2000–2001
 | boshliqklublar1    = [[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit Leningrad]] (assistant)
 | boshliqklublar2    = [[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit Leningrad]]
 | boshliqklublar3    = [[:en:FC Kristall Kherson|Kristall Kherson]]
 | boshliqklublar4    = [[SSKA Moskva (futbol klubi)|SSKA Moskva]]
 | boshliqklublar5    = [[Rossiya milliy futbol terma jamoasi|Rossiya]]
 | boshliqklublar6    = [[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit Saint Petersburg]]
 | boshliqklublar7    = [[SSKA Moskva (futbol klubi)|SSKA Moskva]]
 | boshliqklublar8    = [[Rubin (futbol klubi, Qozon)|Rubin Qozon]]
 | boshliqklublar9    = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston]]
 | boshliqklublar10   = [[SSKA Moskva (futbol klubi)|SSKA Moskva]]
}}
'''Pavel Fyodorovich Sadirin''' ({{Lang-ru|Павел Фёдорович Садырин}} ; 1942-yil 18-sentyabr – 2001-yil 1-dekabr) – [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|sovet]] va [[Rossiya|rus]] [[Futbol|futbolchisi]] va murabbiyi.

== Faoliyati ==
Sadirin „Zvezda Perm“ va &quot;[[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit Leningrad]]&quot; klublarida [[Yarimhimoyachi (futbol)|yarim himoyachi]] sifatida oʻynagan.

Menejer sifatida u 1984-yilda „Zenit“ klubini [[SSSR Oliy Ligasi]] olib chiqgan. 1991-yilda u CSKA Moskva jamoasi bilan Sovet ittifoqi [[SSSR Kubogi|kubogini]] va soʻnggi Sovet chempionligini qoʻlga kiritgan. Sadirin shuningdek, CSKA (1989-yilda) va „Zenit“ (1995-yilda) klublarini bilan SSSR oliy ligasiga olib chiqqan.

Sadirin 1992—1994-yillarda [[Rossiya milliy futbol terma jamoasi|Rossiya terma jamoasini]] boshqargan va 1994-yilgi FIFA Jahon chempionatida Rossiya terma jamoasini boshqargan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|nashriyot=[[RSSSF]]|muallif=Trifonov, Dmitry|sarlavha=Soviet Union and Russian National Team Players' Appearances in the World Cup Finals|url=http://www.rsssf.com/tablesu/ussr-wc.html|sana=12 January 2017}}&lt;/ref&gt;.

2001-yilda u saraton kasalligidan vafot etdi.

== Yutuqlari ==

; Zenit Leningrad

* [[SSSR Oliy Ligasi|Sovet oliy ligasi]]: 1984-yil
* Sovet Superkubogi: 1985-yil

; CSKA Moskva

* [[SSSR Oliy Ligasi|Sovet oliy ligasi]]: 1991-yil
* [[SSSR Kubogi|Sovet Kubogi]]: 1991-yil

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==

* RussiaTeam [http://rusteam.permian.ru/coaches/sadyrin.html profili] (in Russian)

{{Rossiya tarkibi 1994-yilgi FIFA jahon chempionati}}
{{Navboxes
|title=Pavel Sadirin – murabbiylik lavozimlari
|list1=
{{Oʻzbekiston MFTJ bosh murabbiylari}}
{{Rossiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{SSKA Moskva futbol klubi bosh murabbiylari}}
{{FC Zenit Sankt-Peterburg murabbiylari}}
}}

{{DEFAULTSORT:Sadirin, Pavel}}
[[Turkum:1942-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:2001-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:SSSR erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Rossiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:FC Zvezda Perm futbolchilari]]
[[Turkum:FC Zenit Saint Petersburg futbolchilari]]
[[Turkum:SSSR Oliy ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:SSSR birinchi ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:SSSR ikkinchi ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:SSSR futbol murabbiylari]]
[[Turkum:Rossiyalik futbol murabbiylari]]
[[Turkum:PFC CSKA Moskva murabbiylari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi bosh murabbiylari]]
[[Turkum:Oʻzbekistondagi muhojir futbol murabbiylar]]
[[Turkum:Rossiya Premyer-ligasi murabbiylari]]
[[Turkum:SSSR sport ustasi]]
[[Turkum:Prostata saratonidan vafot etganlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]]</text>
      <sha1>63jkwa5z7y5bf3wnv7mo11avssci5bd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ümit Davala</title>
    <ns>0</ns>
    <id>774663</id>
    <revision>
      <id>5974277</id>
      <parentid>5761608</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:16:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10982" sha1="4shlf5adj2u2qgx907dswq52gs9798u" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Ümit Davala|tasvir=Ümit Davala.JPG|izoh=|toʻliqism=Ümit Aydın Davala|tavallud_sana={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1973|7|30}}|tavallud_joyi=[[Mannheim]], Gʻarbiy Germaniya|boʻyi=1.86 m|pozitsiya=Yarimhimoyachi|joriyklub=|yoshlikyillari1=1981—1990|yoshlikklublari1=[[VfR Mannheim]]|yoshlikyillari2=1990—1992|yoshlikklublari2=ASV Feudenheim|yillar1=1992—1994|klublar1=Türkspor Mannheim|isht1=0|gollar1=0|yillar2=1994|klublar2=[[Afyonkarahisarspor]]|isht2=11|gollar2=3|yillar3=1995—1996|klublar3=[[İstanbulspor]]|isht3=21|gollar3=6|yillar4=1996|klublar4=→ [[Diyarbakırspor]] (Ijara)|isht4=15|gollar4=2|yillar5=1996—2001|klublar5=[[Galatasaray S.K. (football)|Galatasaray]]|isht5=125|gollar5=15|yillar6=2001—2002|klublar6=[[A.C. Milan|Milan]]|isht6=10|gollar6=0|yillar7=2002—2004|klublar7=[[Inter Milan|Internazionale]]|isht7=0|gollar7=0|yillar8=2002—2003|klublar8=→ [[Galatasaray S.K. (football)|Galatasaray]] (Ijara)|isht8=23|gollar8=1|yillar9=2003—2004|klublar9=→ [[SV Werder Bremen|Werder Bremen]] (Ijara)|isht9=22|gollar9=0|yillar10=2004—2005|klublar10=[[SV Werder Bremen|Werder Bremen]]|isht10=11|gollar10=0|milliyyillar1=1996—2004|milliyjamoa1=[[Turkiya]]|milliyisht1=41|milliygollar1=4|medallar=|boshliqyillar1=2007—2008|boshliqklublar1=[[Turkiya U21]]|boshliqyillar4=2013|boshliqklublar4=[[Galatasaray S.K. (football)|Galatasaray]] (Yordamchi)|boshliqyillar5=2017|boshliqklublar5=[[Tuzlaspor]]}}

'''Ümit Aydın Davala''' (1973-yil 30-iyulda tugʻilgan) — sobiq turkiyalik [[Futbol|futbolchi]] va hozirda murabbiy.

Davala „[[Galatasaroy (futbol klubi)|Galatasaroy]]“dagi faoliyati davomida 1996—2001-yillarda 4 marta Superliga, 3 marta Turkiya kubogi, 1 [[UEFA Yevropa Ligasi|marta UEFA kubogi]] va 1 [[UEFA superkubogi|marta UEFA Superkubogi gʻolibi]] [[Turkiya oliy ligasi|boʻlgan]].

Davala [[Turkiya milliy futbol terma jamoasi|Turkiya]] sharafini himoya qilib xalqaro musobaqalarda 41 ta oʻyin oʻtkazib, 4 ta gol urishga erishgan. U 2002-yilgi FIFA Jahon chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritgan Turkiya terma jamoasining asosiy oʻyinchisi boʻlgan.

== Jamoalardagi faoliyati ==
Davala 1997-yilda [[Galatasaroy (futbol klubi)|Galatasaroyga]] qoʻshilishdan oldin VfR Mannheim, ASV Feudenheim, Turkspor Mannheim, Afyonspor, Diyarbakirspor va Istanbulspor klublarida oʻynagan. U ketma-ket uchta [[Turkiya oliy ligasi|Turkiya chempionligini]] qoʻlga kiritgan. 2000-yilda u „Beshiktosh“ga qarshi finalda ikkita gol urib, klubga Turkiya kubogini yutishiga yordam bergan. Oʻsha yili u klubga 2000-yilda [[Arsenal (futbol klubi)|&quot;Arsenal&quot;]] ga qarshi UEFA kubogi finalida va 2000-yilda „ [[Real Madrid CF|Real Madrid“]] ga qarshi UEFA Superkubogida gʻalaba qozonishga yordam bergan.

2001-yilning sentabrida Davala „[[Milan (futbol klubi)|Milan]]“ga oʻtgan. U oʻzining Galatasaroydagi sobiq murabbiyi, [[Fatih Terim|Fotih Terimga]] ergashishni xohlagani uchun transferni amalga oshirgan. Biroq noyabr oyida Terim ishdan boʻshatilgan va uning oʻrniga [[Carlo Ancelotti|Karlo Anchelotti]] kelgan, shundan soʻng Davala asosiy jamoadagi oʻrnini boy bergan.

2002-yil iyun oyida Davala Dario Shimich [[Internazionale Milano (futbol klubi)|evaziga „]]Internasionale“ga sotilgan, ammo darhol „Galatasaroy“ga ijaraga berilgan&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=29-iyun 2002-yil |title=IL MILAN PRENDE SIMIC A TITOLO DEFINITIVO, ALL'INTER UMIT CHE VIENE TRASFERITO IN PRESTITO AL GALATASARAY |language=italyancha |publisher=FC Internazionale Milano |url=http://www.inter.it/aas/news/reader?N=9467&amp;L=it |access-date=5-yanvar 2013-yil |archive-date=1-aprel 2020-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20200401230750/http://www.inter.it/aas/news/reader?N=9467&amp;L=it |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2003-yil iyul oyida Davala „Werder“ga ijaraga berilgan va bu klubga [[Bundesliga]] hamda DFB-Pokal dublini yutishda yordam bergan. 2004-yil iyul oyida u Bremen bilan doimiy ravishda shartnoma imzolagan, ammo jarohatlar uning faoliyatini cheklab qoʻygan. 2005-yil oktabr oyida son qismidan jiddiy jarohat olgan va 2005\06-yilgi mavsumning qishki taʼtilida Davala klub tomonidan qoʻyib yuborilgan. Keyinchalik u professional futbolni tark etgan.

== Xalqaro faoliyat ==
Davala UEFA Yevro 2000 va 2002 FIFA Jahon chempionati uchun [[Turkiya milliy futbol terma jamoasi|Turkiya]] terma jamoasining asosiy oʻyinchisi boʻlgan. Jahon chempionatida u soch turmagi bilan ajralib turgan va guruh bosqichida [[Xitoy milliy futbol terma jamoasi|Xitoy]] jamoasiga gol urgan. Ikkinchi turda [[Yaponiya milliy futbol terma jamoasi|Yaponiyaga]] qarshi oʻyinda ham maydonga tushgan. Shuningdek, chorak finalda [[İlhan Mansız|Ilhan Mansizning]] Senegalga qarshi oʻyindagi [[Oltin gol|oltin goliga]] sabab boʻlgan ajoyib toʻp uzatishni amalga oshirgan. Turkiya turnirni uchinchi oʻrinda yakunlagan.

== Statistika ==

=== Klub ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+
! rowspan=&quot;2&quot; |Klub
! rowspan=&quot;2&quot; |Mavsum
! colspan=&quot;3&quot; |Liga
! colspan=&quot;2&quot; |Kubok
! colspan=&quot;2&quot; |Qitʼa
! colspan=&quot;2&quot; |Boshqa
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
|-
|-
!Divizion
!Oʻyin
!Gol
!Oʻyin
!Gol
!Oʻyin
!Gol
!Oʻyin
!Gol
!Oʻyin
!Gol
|-
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |Türkspor Mannheim
|1992-93
|—
|0
|0
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|0
|0
|-
|1993-94
|—
|0
|0
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|0
|0
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!0
!0
!0
!0
! colspan=&quot;2&quot; |—
! colspan=&quot;2&quot; |—
!0
!0
|-
|Afyonspor
|1994-95
|TFF Ikkinchi Ligasi
|11
|3
|1
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|12
|3
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |İstanbulspor
|1994-95
|TFF Ikkinchi Ligasi
|16
|5
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|16
|5
|-
|1995-96
|TFF Birinchi
Ligasi
|5
|1
|1
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|6
|1
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!21
!6
!1
!0
! colspan=&quot;2&quot; |—
! colspan=&quot;2&quot; |—
!22
!6
|-
|Diyarbakırspor (Ijara)
|1995-96
|TFF Ikkinchi Ligasi
|15
|2
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|15
|2
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |[[Galatasaroy (futbol klubi)|Galatasaray]]
|1996-97
| rowspan=&quot;5&quot; |[[Turkiya oliy ligasi|1. Lig]]
|28
|3
|2
|0
|4
|0
|4
|1
|38
|4
|-
|1997-98
|15
|3
|3
|0
|6
|0
|2
|1
|26
|4
|-
|1998-99
|25
|2
|8
|3
|6
|1
| colspan=&quot;2&quot; |—
|39
|6
|-
|1999-2000
|28
|0
|5
|2
|13
|3
|2
|0
|48
|5
|-
|2000-01
|26
|5
|4
|3
|15
|2
| colspan=&quot;2&quot; |—
|45
|10
|-
|2001-02
|[[Turkiya oliy ligasi|Süper Lig]]
|3
|2
|0
|0
|5
|1
| colspan=&quot;2&quot; |—
|8
|3
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!125
!15
!22
!8
!49
!7
!8
!2
!204
!32
|-
|[[Milan (futbol klubi)|Milan]]
|2001-02
|A Seriya
|10
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|10
|0
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Internazionale Milano (futbol klubi)|Inter]]
|2002-03
| rowspan=&quot;2&quot; |A Seriya
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|0
|0
|-
|2003-04
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|0
|0
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!0
!0
!0
!0
!0
!0
! colspan=&quot;2&quot; |—
!0
!0
|-
|[[Galatasaroy (futbol klubi)|Galatasaray]] (Ijara)
|2002-03
|[[Turkiya oliy ligasi|Süper Lig]]
|23
|1
|3
|0
|5
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|31
|1
|-
|Werder Bremen (Ijara)
|2003-04
|[[Bundesliga]]
|22
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|22
|0
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |Werder Bremen
|2004-05
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Bundesliga]]
|10
|0
|0
|0
|1
|0
|0
|0
|11
|0
|-
|2005-06
|1
|0
|0
|0
|1
|0
|0
|0
|2
|0
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!11
!0
!0
!0
!2
!0
!0
!0
!13
!0
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Karyerada jami
!223
!25
!27
!8
!51
!7
!8
!2
!309
!42
|}

=== Xalqaro ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!Milliy terma jamoa
! Mavsum
!Oʻyin
! Gol
|-
| rowspan=&quot;10&quot; valign=&quot;center&quot; | [[Turkiya]]
|-
| 1996
| 2
| 0
|-
| 1997
| colspan=&quot;2&quot; | —
|-
| 1998
| colspan=&quot;2&quot; | —
|-
| 1999
| 4
| 0
|-
| 2000
| 5
| 0
|-
| 2001
| 9
| 1
|-
| 2002
| 15
| 3
|-
| 2003
| 5
| 0
|-
| 2004
| 1
| 0
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Jami
! 41
! 4
|}

=== Xalqaro maydondagi gollar ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Ümit Davala tomonidan kiritilgan xalqaro gollar roʻyxati
! scope=&quot;col&quot; |№
! scope=&quot;col&quot; | Sana
! scope=&quot;col&quot; | Joy
! scope=&quot;col&quot; | Raqib
! scope=&quot;col&quot; | Hisob
! scope=&quot;col&quot; | Natija
! scope=&quot;col&quot; | Musobaqa
|-
| align=&quot;center&quot; | 1
|28.03.2001
| [[Skopye]], Makedoniya
|{{Bayroq|Shimoliy Makedoniya}}
| align=&quot;center&quot; | 2-1
| align=&quot;center&quot; | 2-1
| 2002-yilgi FIFA Jahon chempionati saralashi
|-
| align=&quot;center&quot; | 2
|13.06.2002
| [[Seul]], Janubiy Koreya
|{{Fb|China}}
| align=&quot;center&quot; | 3-0
| align=&quot;center&quot; | 3-0
| FIFA Jahon chempionati 2002
|-
| align=&quot;center&quot; | 3
|18.06.2002
| [[Miyagi prefekturasi|Miyagi]], Yaponiya
|{{Fb|Japan}}
| align=&quot;center&quot; | 1-0
| align=&quot;center&quot; | 1-0
| FIFA Jahon chempionati 2002
|-
| align=&quot;center&quot; | 4
|16.10.2002
| [[Istanbul]], Turkiya
|{{Bayroq|Lixtenshteyn}}
| align=&quot;center&quot; | 2-0
| align=&quot;center&quot; | 5-0
| UEFA Yevro-2004 saralashi
|}

== Yutuqlar ==

; Turkiya

* [[FIFA Jahon chempionati]] uchinchi oʻrin: 2002&lt;ref name=&quot;WC 2002 Bronze (1)&quot;&gt;{{Kitob manbasi|last=Crouch|first=Terry|date=2002|title=The World Cup - The Complete History|url=https://archive.org/details/worldcupcomplete0000crou_f0z0|location=[[Great Britain]]|publisher=[[Aurum Press|Aurum Press Ltd]]|page=548|isbn=1845131495}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WC 2002 Bronze (2)&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date= |title=2002 FIFA World Cup Korea/Japan™ |language=En |publisher=[[FIFA]] |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2002korea-japan |access-date=8-fevral 2022-yil |archive-url=https://archive.today/20220208124130/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2002korea-japan |archive-date=8-fevral 2022-yil }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WC 2002 Bronze (3)&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date= |title=Korea Republic 2 – 3 Turkey |language=En |publisher=[[FIFA]] |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2002korea-japan/match-center/43950063 |access-date=8-fevral 2022-yil |archive-url=https://archive.today/20220208130610/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2002korea-japan/match-center/43950063 |archive-date=8-fevral 2022-yil }}&lt;/ref&gt;

; Galatasaroy

* [[Turkiya oliy ligasi|Superliga]] : 1996-97, 1997-98, 1998-99, 1999-2000
* Turkiya kubogi : 1995-96, 1998-99, 1999-2000
* [[UEFA Yevropa Ligasi|UEFA kubogi]] : 1999-2000
* [[UEFA superkubogi|UEFA Superkubogi]] : 2000-yil

; Werder Bremen

* [[Bundesliga]] : 2003-04
* DFB-Pokal : 2003-04

== Manbalar ==
{{Manbalar|3}}

== Havolalar ==
{{Commons category}}
* [http://www.tff.org/Default.aspx?pageId=526&amp;kisiId=25555 Ümit Davala] at TFF.org
* {{NFT|6832}}
* {{FIFA player|177734}}

{{Galatasaray SK murabbiylari}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Davala, Umit}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Turkiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Germaniyalik erkak futbolchilar]]
[[Category:Serie A futbolchilari]]
[[Category:Bundesliga futbolchilari]]
[[Category:Afyonkarahisarspor futbolchilari]]
[[Category:İstanbulspor futbolchilari]]
[[Category:Diyarbakırspor futbolchilari]]
[[Category:Galatasaray S.K. futbolchilari]]
[[Category:AC Milan futbolchilari]]
[[Category:Inter Milan futbolchilari]]
[[Category:SV Werder Bremen futbolchilari]]</text>
      <sha1>4shlf5adj2u2qgx907dswq52gs9798u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Okan Buruk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>774708</id>
    <revision>
      <id>5974273</id>
      <parentid>5891817</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:13:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Manbalar */</comment>
      <origin>5974273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11333" sha1="e8lbzz8m6rdhjdnvq8ugzzewbbec618" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Okan Buruk|tasvir=Okan Buruk 20250511 (cropped).jpg|izoh=|toʻliqism=Okan Buruk|tavallud_sana={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1973|10|19}}|tavallud_joyi=[[Istanbul]], Turkiya|boʻyi=1.69 m|pozitsiya=[[Yarimhimoyachi]]|joriyklub=[[Galatasaray S.K. (football team)|Galatasaray]] (Murabbiy)|yoshlikyillari1=?-1984|yoshlikklublari1=[[Karadeniz İdman Ocağı]]|yoshlikyillari2=1984—1991|yoshlikklublari2=[[Galatasaray S.K. (football team)|Galatasaray]]|yillar1=1991—2001|yillar2=2001—2004|yillar3=2004—2006|yillar4=2006—2008|yillar5=2008—2010|klublar1=[[Galatasaray S.K. (football)|Galatasaray]]|klublar2=[[Inter Milan]]|klublar3=[[Beşiktaş J.K.|Beşiktaş]]|klublar4=[[Galatasaray S.K. (football)|Galatasaray]]|klublar5=[[İstanbul Başakşehir F.K.|İstanbul B.B.]]|isht1=189|isht2=24|isht3=43|isht4=19|isht5=28|gollar1=33|gollar2=2|gollar3=1|gollar4=2|gollar5=0|milliyyillar1=1989—1990|milliyyillar2=1990—1992|milliyyillar3=1992—1995|milliyyillar4=1992—2010|milliyjamoa1=Turkiya U16|milliyjamoa2=Turkiya U18|milliyjamoa3=[[Turkiya U21]]|milliyjamoa4=[[Turkiya]]|milliyisht1=5|milliyisht2=28|milliyisht3=13|milliyisht4=56|milliygollar1=0|milliygollar2=4|milliygollar3=1|milliygollar4=8|boshliqyillar1=2013—2014|boshliqklublar1=[[Elazığspor]]|boshliqyillar2=2014—2015|boshliqklublar2=[[Gaziantepspor]]|boshliqyillar3=2015—2016|boshliqklublar3=[[Sivasspor]]|boshliqyillar4=2016—2017|boshliqklublar4=[[Göztepe A.Ş.|Göztepe]]|boshliqyillar5=2017—2018|boshliqklublar5=[[Akhisar Belediyespor|Akhisarspor]]|boshliqyillar6=2018—2019|boshliqklublar6=[[Çaykur Rizespor]]|boshliqyillar7=2019—2021|boshliqklublar7=[[İstanbul Başakşehir F.K.|İstanbul Başakşehir]]|boshliqyillar8=2022-|boshliqklublar8=[[Galatasaray S.K. (football)|Galatasaray]]|medallar=}}

'''Okan Buruk''' (1973-yil 19-oktyabrda tugʻilgan) — [[turkiya]]lik professional futbol murabbiyi va sobiq [[futbolchi]] . Hozirda u [[Turkiya oliy ligasi|Superliganing]] „[[Galatasaroy (futbol klubi)|Galatasaroy]]“ klubi bosh murabbiyi. Sobiq [[Yarimhimoyachi (futbol)|yarim himoyachi]] sifatida „[[Galatasaroy (futbol klubi)|Galatasaroy]]“, [[Internazionale Milano (futbol klubi)|&quot;Inter&quot;]], „Beshiktosh“ va „Istanbul BB“ klublarida oʻynagan. U [[Turkiya milliy futbol terma jamoasi|Turkiya terma jamoasi safida]] 56 marta maydonga tushgan.

== Jamoalardagi faoliyati ==

Okan [[Turkiya oliy ligasi|Buruk]] 1991—2001-yillarda Turkiyaning „[[Galatasaroy (futbol klubi)|Galatasaroy]]“ klubida toʻp surgan, olti marta Turkiya Superligasi va 1999—2000-yillarda UEFA kubogini qoʻlga kiritgan. U shuningdek, 2000-yilgi UEFA Superkubogini qoʻlga kiritish uchun [[Real Madrid CF|&quot;Real Madrid&quot;]]ni 2:1 hisobida magʻlub etgan Galatasaroyning oʻyinning eng yaxshi oʻyinchisi deb topilgan.

=== Inter Milan ===
2001-yilda u va jamoadoshi [[Emre Belözoğlu|Emre]] Italiya [[Serie A|A Seriyasining]] „[[Internazionale Milano (futbol klubi)|Inter“]] klubi bilan shartnoma imzolagan va u yerda uch yil oʻynagan. 2001-yil 26-avgustda Okan „Perudja“ga qarshi oʻyinda debyutini [[Clarence Seedorf|Seedorfning]] oʻrniga maydonga tushib oʻtkazgan. U „Inter“ [[UEFA Chempionlar Ligasi|safida Chempionlar ligasidagi]] ilk oʻyinini 2002-yil 25-sentyabrda „Ayaks“ga qarshi uy oʻyinida oʻtkazgan.

2001-yil 21-oktabrda [[Fatih Terim|Terim boshchiligidagi]] „[[Milan (shahar)|Milan]]“ga qarshi derbida Okan Kallonga golli uzatmani amalga oshirgan.

Okan oʻzining birinchi golini 89-daqiqada urgan va jamoasiga 2002-yil 16-noyabrda &quot; [[Roma (futbol klubi)|Roma]] &quot;ga qarshi safar oʻyinida 2:2 hisobida durang oʻynashga yordam bergan. Okan toʻxtovsiz yuguruvchi futbolchi boʻlgan.

=== Beshiktosh ===
U „Beshiktosh“ safida ikki mavsum oʻynagan va 2006-yilda Turkiya kubogini qoʻlga kiritgan.

=== Galatasaroyga qaytish ===
2006-yilning iyul oyida Okan ikki yillik shartnoma imzolab, sobiq jamoasi Galatasaroyga qaytgan. 2007-08-yilgi mavsumda Superliga gʻolibi boʻlganidan soʻng uning shartnomasi uzaytirilmagan va Okan klubni tark etgan.

=== İstanbul Başakşehir ===
&quot;Galatasaroy&quot; bilan shartnomasi tugagach, Okan 2008-yilning iyul oyida Istanbul BB jamoasiga kelib qoʻshilgan va ikki yildan soʻng faoliyatini yakunlagan.

== Xalqaro faoliyat ==
Okan [[Turkiya milliy futbol terma jamoasi|Turkiya terma jamoasi safida]] 56 oʻyinda maydonga tushib, UEFA Yero 2000 va 2002 FIFA Jahon chempionatida mamlakatni himoya qilgan. U [[Arnem|Arnhemda]] [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiyaga]] 2:1 hisobida magʻlub boʻlganida Turkiyaning yevrodagi ilk golini kiritgan. Okan 2002-yilgi FIFA Jahon chempionatida ham ishtirok etgan, ammo jarohati tufayli u uchinchi oʻrin uchun pley-offda mezbon [[Janubiy Koreya milliy futbol terma jamoasi|Janubiy Koreyaga]] qarshi 3:2 hisobida gʻalaba qozonilgan oʻyinda zaxiradan maydonga tushgan.

== Murabbiylik faoliyati ==
Futbolchilik faoliyatidan soʻng Okan professional murabbiyga aylangan. 2018-yilning 10-mayida u „Akhisarspor“ klubini oʻz tarixidagi ikkinchi sovrini 2017-18-yilgi Turkiya kubogigacha olib kelgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.haberturk.com/akhisarspor-okan-buruk-la-tarih-yazdi-turkiye-kupasi-nda-sampiyon-oldu-1958910-spor|sarlavha=Kupa tarihinin 15. şampiyonu oldu!|nashriyot=}}&lt;/ref&gt;.

„Akhisarspor“dan keyin u 2018-yildan 2019-yilgacha „Chaykur Rizespor“ni boshqargan, 2019-yil 11-iyun kuni İstanbul Başakşehirning yangi bosh murabbiyi boʻlgan. Oʻzining birinchi mavsumida Buruk klubni birinchi liga chempionligiga olib kelgan.

2021-yil boshida u Superliganing 2020-21-yilgi mavsumida uning boshqaruvidagi klub tomonidan bir qator yomon natijalarga erishganidan soʻng, „oʻzaro kelishuv“ asosida İstanbul Başakşehirni tark etgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.dailysabah.com/sports/football/basaksehir-parts-way-with-coach-okan-buruk-after-trabzon-defeat|sarlavha=Başakşehir parts way with coach Okan Buruk after Trabzon defeat|nashriyot=Daily Sabah}}&lt;/ref&gt;.

=== Galatasaroy ===
2022-yil 23-iyunda Okan sobiq jamoasi [[Galatasaroy (futbol klubi)|Galatasaroyga]] murabbiy etib tayinlangan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.galatasaray.org/haber/futbol/yuvana-hos-geldin-okan-buruk/51157|sarlavha=Yuvana hoş geldin Okan Buruk!|nashriyot=Galatasaray S.K.|sana=23-iyun 2022-yil|qaralgan sana=23-iyun 2022-yil}}&lt;/ref&gt;.

== Shaxsiy hayoti ==
U asli Trabzonlik. 2007-yil 3-iyulda model va sobiq Turkiya goʻzali gʻolibi Nihan Akkush bilan oila qurgan. Uning akasi Fuat ham professional [[futbolchi]] va hozirda murabbiylik faoliyati bilan shugʻullanadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.sondakika.com/haber/haber-alican-buruk-orhangazispor-da-4895260/|sarlavha=Alican Buruk Orhangazispor'da|sana=19-noyabr 2013-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131119084943/http://www.sondakika.com/haber/haber-alican-buruk-orhangazispor-da-4895260/|arxivsana=19 November 2013}}&lt;/ref&gt;.

== Faoliyat statistikasi ==

=== Klub ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+
! rowspan=&quot;2&quot; |Klub
! rowspan=&quot;2&quot; |Mavsum
! colspan=&quot;3&quot; |Liga
! colspan=&quot;2&quot; |Kubok
! colspan=&quot;2&quot; |Yevropa
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
|-
!Divizion
!Oʻyin
!Gol
!Oʻyin
!Gol
!Oʻyin
!Gol
!Oʻyin
!Gol
|-
| rowspan=&quot;11&quot; |[[Galatasaroy (futbol klubi)|Galatasaray]]
|1991-92
| rowspan=&quot;10&quot; |[[Turkiya oliy ligasi|1. Lig]]
|1
|2
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|1
|2
|-
|1992-93
|15
|0
|1
|0
|1
|0
|17
|0
|-
|1993-94
|2
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|2
|0
|4
|0
|-
|1994-95
|20
|0
|5
|1
|2
|0
|27
|0
|-
|1995-96
|28
|1
|3
|0
|2
|0
|33
|1
|-
|1996-97
|16
|3
|1
|0
|2
|0
|19
|3
|-
|1997-98
|24
|3
|8
|1
|2
|0
|34
|4
|-
|1998-99
|28
|11
|6
|2
|8
|1
|42
|13
|-
|1999-00
|28
|8
|5
|1
|15
|3
|48
|12
|-
|2000-01
|26
|2
|3
|0
|14
|0
|43
|2
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!188
!30
!32
!5
!39
!3
!259
!38
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |[[Internazionale Milano (futbol klubi)|Internazionale]]
|2001-02
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Serie A|A Seriya]]
|7
|0
|1
|0
|3
|0
|11
|0
|-
|2002-03
|15
|2
| colspan=&quot;2&quot; |—
|7
|0
|22
|2
|-
|2003-04
|3
|0
|2
|—
|4
|0
|9
|0
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!24
!2
!0
!0
!14
!0
!38
!2
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |Beşiktaş
|2004-05
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Turkiya oliy ligasi|Süper Lig]]
|22
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|4
|2
|26
|2
|-
|2005-06
|21
|1
|3
|0
|5
|1
|29
|2
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!43
!1
!0
!0
!7
!2
!50
!3
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Galatasaroy (futbol klubi)|Galatasaray]]
|2006-07
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Turkiya oliy ligasi|Süper Lig]]
|15
|1
|4
|0
|3
|1
|22
|2
|-
|2007-08
|4
|1
|2
|0
|2
|0
|8
|1
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!19
!2
!6
!0
!5
!1
!30
!3
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |İstanbul BB
|2008-09
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Turkiya oliy ligasi|Süper Lig]]
|17
|0
|1
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|18
|0
|-
|2009-10
|11
|0
|2
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|13
|0
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!28
!0
!3
!0
! colspan=&quot;2&quot; |—
!31
!0
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Karyerada jami
!302
!35
!3
!0
!65
!5
!369
!40
|}

=== Xalqaro ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+Terma jamoada yil boʻyicha oʻyin va gollar
! Milliy terma jamoa
! Yil
!Oʻyin
! Gol
|-
| rowspan=&quot;10&quot; | [[Turkiya]]
| 1992
| 1
| 0
|-
| 1998
| 3
| 0
|-
| 1999
| 5
| 0
|-
| 2000
| 8
| 2
|-
| 2001
| 9
| 2
|-
| 2002
| 7
| 2
|-
| 2003
| 9
| 1
|-
| 2004
| 9
| 0
|-
| 2005
| 4
| 1
|-
| 2010
| 1
| 0
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Jami
! 56
! 8
|}

== Yutuqlar ==

=== Futbolchilik ===
'''Galatasaroy'''

* [[UEFA superkubogi|UEFA Superkubogi]] : 2000-yil
* [[UEFA Yevropa Ligasi|UEFA kubogi]] : 1999-2000
* [[Turkiya oliy ligasi|Superliga]] : 1992-93, 1993-94, 1996-97, 1997-98, 1998-99, 1999-2000, 2007-08
* Turkiya kubogi : 1992-93, 1995-96, 1998-99, 1999-2000

'''Beshiktosh'''

* Turkiya kubogi : 2006-yil

'''Turkiya'''

* [[FIFA Jahon chempionati]] 3-oʻrin: 2002&lt;ref name=&quot;WC 2002 Bronze (1)&quot;&gt;{{Kitob manbasi|last=Crouch|first=Terry|date=2002|title=The World Cup - The Complete History|url=https://archive.org/details/worldcupcomplete0000crou_f0z0|location=[[Great Britain]]|publisher=[[Aurum Press|Aurum Press Ltd]]|page=548|isbn=1845131495}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WC 2002 Bronze (2)&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date= |title=2002 FIFA World Cup Korea/Japan™ |language=En |publisher=[[FIFA]] |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2002korea-japan |access-date=8-fevral 2022-yil |archive-url=https://archive.today/20220208124130/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2002korea-japan |archive-date=8-fevral 2022-yil }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WC 2002 Bronze (3)&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date= |title=Korea Republic 2 – 3 Turkey |language=En |publisher=[[FIFA]] |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2002korea-japan/match-center/43950063 |access-date=8-fevral 2022-yil |archive-url=https://archive.today/20220208130610/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2002korea-japan/match-center/43950063 |archive-date=8-fevral 2022-yil }}&lt;/ref&gt;

=== Murabbiylik ===
'''Akhisarspor'''

* Turkiya kubogi : 2017-18

'''İstanbul Başakşehir'''

* Superliga : [[Turkiya oliy ligasi|2019-20]]

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

{{Galatasaray SK murabbiylari}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Buruk, Okan}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Turkiyalik erkak futbolchilar]]
[[Category:Galatasaray S.K. futbolchilari]]
[[Category:Inter Milan futbolchilari]]
[[Category:Beşiktaş J.K. futbolchilari]]
[[Category:İstanbul Başakşehir F.K. futbolchilari]]</text>
      <sha1>e8lbzz8m6rdhjdnvq8ugzzewbbec618</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foydalanuvchi:Umarxon III/qumloq</title>
    <ns>2</ns>
    <id>779621</id>
    <revision>
      <id>5974104</id>
      <parentid>5958515</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:38:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Umarxon III</username>
        <id>18267</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>5974104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41424" sha1="6xcxz66r6rsfcw1bpw590s4z59hyqfp" xml:space="preserve">&lt;!-- {{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/94a9d2ba-f1b3-46ec-9eb9-1d9413a76a38-775ea27d-7526-4bf2-ba63-6010b870596a.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Sherzod Esanov|Esanov]] {{goal|9}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 4–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/07f909d6-9e62-48f7-bb9b-96b4cd1b3900-194b986d-94ed-4c3d-9329-60e8c63d71cf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
* [[Nemanja Ćalasan|Ćalasan]] {{goal|13}}
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|45}}
* [[Dragan Ćeran|Ćeran]] {{goal|54}}
* [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov|Xoldorxonov]] {{goal|90+4}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
|stadium = [[Bobur stadioni|Bobur]]
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/52d34242-7651-45fc-874c-05530572a291-946b090b-9048-4701-82b0-c8c8261d5135.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|75}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|84}}
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/05ecfcbe-a8ad-43ce-9afe-a094a8b6423f-b96fdd90-42cc-48b8-956c-b9de2c9ba5e8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Bojan Ciger|Ciger]] {{goal|9}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|30}}
* [[Zoran Marušić|Marušić]] {{goal|75}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/146c572e-f2df-41f7-be48-10fc73ece690-0b852041-4d94-471f-99a1-6b4f5f4f11e2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|]]
|goals1 =
* [[Muhammadali Raimov|Raimov]] {{goal|10}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|67}}
* [[Lazizbek Mirzayev|Mirzayev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|69}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/85016e2b-3c42-4b78-8176-c6cbf5e94555-680f430e-4cba-4d8c-a8ce-c6b4aa299cbf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|]]
|goals1 =
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|4}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|11}}
* [[Zabihillo Oʻrinboyev|Oʻrinboyev]] {{goal|24}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/eff18dc3-75a7-497f-8661-9d321f87e75f-556d5c24-1b16-4086-a0f2-7c0cc353468d.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Narimonjon Ahmadjonov|Ahmadjonov]] {{goal|63}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2df7dcf6-c582-459e-a2c4-ff0117793a11-96e671a8-8af4-4ec6-b8a2-4a96f960f0d2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Adenis Shala|Shala]] {{goal|90}}
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = [[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]]
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18e579a4-037c-40e3-ad9c-bc0c9a55a75a-fe279eca-5ce1-46d5-be1b-9031308b2a90.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Toma Tabatadze|Tabatadze]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals2 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|49}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|56}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/607fc64f-8db8-4c09-bd8f-e8ef89cdfc26-838d06b9-e8f8-49bf-a92a-4a459a93bd96.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qizilqum (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Jambuli Jigauri|Jigauri]] {{goal|35}}
* [[Islom Kenjaboyev|Kenjaboyev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
* [[Aleko Andronikashvili|Andronikashvili]] {{goal|76}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ef0c514b-be5b-4234-833a-1a9333fff527-a63ee969-a9ae-42e1-8c01-b59cd39a9e36.pdf Hisobot]
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Veljko Filipović|Filipović]] {{goal|73}}
|stadium = [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/03b02df1-dbb2-4f33-a33d-303c37481f81-7d28d7bd-36c6-40c9-889c-63baf4fb3104.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Anzur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|44}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|45+2}}
|stadium = Gʻuzor
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7c1b3bff-8cc5-41d1-b053-20131d0cf0aa-5c14eac1-69f4-4a12-9a0d-19c60a86d4b2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Samandarjon Mavlonqulov|Mavlonqulov]] {{goal|83}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|]]
|goals2 =
* [[Azizbek Amonov|Amonov]] {{goal|8}}
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|14}}
|stadium = Bunyodkor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86e336ed-2ada-4da8-a4e4-737a87d4d747-327d18e0-a2f9-4709-a277-34562b3d0044.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Oybek Rustamov|Rustamov]] {{goal|14}}
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|22}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0653ad61-e761-4500-9a55-05d1ec8ea942-c6d8b6ce-4039-4f18-99d6-35351ba2f3a0.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Diyor Ortiqboyev|Ortiqboyev]] {{goal|52}}
|team2 = [[OKMK (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Choriyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9c4f28d0-3723-45c4-9c1d-88ea67f2dcfd-757011d1-cdc8-4cf1-8f57-5e10af329551.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|42}}
* [[Jamshid Iskanderov|Iskanderov]] {{goal|50||56}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b0637a7-b461-4eb3-9dd0-9c5a7e7c3650-a40a63bb-ba7e-49bf-8ac9-cfe41f1eef57.pdf Hisobot]
|team1 = [[Mashʼal (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Jambuli Jigauri|Jigauri]] {{goal|39}}
* [[Shoxruz Norxonov|Norxonov]] {{goal|90+1}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86243268-6fb6-4d31-9179-75ba5d82cd80-9fabeb17-d7a6-47aa-bf7e-78db4a70ca5b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Katulondi Kati|Kati]] {{goal|47}}
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|65}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = Surxon
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a779f496-e5df-413f-8c79-e578fb00f2b1-126c2d29-1e5c-43ec-b772-a8da1e249655.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Siavash Hagh Nazari|Nazari]] {{goal|54}}
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|74}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Otabek Joʻraqoʻziyev|Joʻraqoʻziyev]] {{goal|45+1}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|90+1}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2fbefff1-63ad-4b04-ab4a-68d9238f09fd-6bc743b9-3fb1-4f7f-9daf-efaa351d4231.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|]]
|goals1 =
* [[Anvar Xojimirzayev|Xojimirzayev]] {{goal|44}}
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|90+2}}
|stadium = [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}


{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18cf4152-0b18-444a-b407-dbfa395e0c9e-9f168f57-6f29-4b63-bbc6-98fc946a58a5.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Temur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|54}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Nosirjon Abdusalomov|Abdusalomov]] {{goal|15}}
* [[Matija Krivokapić|Krivokapić]] {{goal|43}}
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/54f646e5-ec0c-4667-805f-5a3203af705e-04ce3e75-7d27-4dd5-8c48-2ff3e68d2ef8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Javohir Husanov|Husanov]] {{goal|28}}
* [[Muhammadanas Hasanov|Hasanov]] {{goal|}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Anri Chichinadze|Chichinadze]] {{goal|14}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3199c67f-73f7-428f-8a0a-76194910271a-d7ab3ef8-713b-47f2-98ab-c5b469bd2dfc.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|34}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|19|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/448e9bfd-580e-45c3-ab51-d4ffe5a4771e-05212057-e25f-426e-8ada-b43e281cb496.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|19}}
* [[Doniyor Abdumannopov|Abdumannopov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = Bobur
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|19|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6f605b7f-d7ac-4aed-a768-5a928ea2c43e-5f91c8c0-85f1-4288-8f7b-4716c67c5e1c.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Ravshan Xayrullayev|Xayrullayev]] {{goal|48}}
* [[Temur Mamasidiqov|Mamasiddiqov]] {{goal|54}}
* [[Shahzodbek Ubaydullayev|Ubaydullayev]] {{goal|63}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|]]
|goals2 =
* [[Ravshan Xayrullayev|Xayrullayev]] {{goal|45|o.g.}}
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f35f204b-a3dd-426e-9a48-4c51b0e34491-1e55cb6d-a5ef-4456-aaa4-71a07282f58b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev|Yoʻldoshev]] {{goal|11}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|65}}
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|88}}
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|]]
|goals2 =
* [[Temurxoʻja Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|36}}
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/cefd1662-cfff-44ce-a5ce-f2dcb8dc22a1-9ed238a9-946d-4518-828f-4b7a0ab0940d.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals2 =
* [[Tornike Dzebniauri|Dzebniauri]] {{goal|90+1}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 2–4
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b248a30-9f16-4272-a233-dc0ee53b0e44-215e5cc0-97de-435b-82a8-41bf54f4d774.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Filip Ivanović|Ivanović]] {{goal|3}}
* [[Fejsal Mulić|Mulić]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Flamarion]] {{goal|37}}
* [[Rustam Turdimurodov|Turdimurodov]] {{goal|50||57}}
* [[Hojimat Erkinov|Erkinov]] {{goal|75}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}


{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18cf4152-0b18-444a-b407-dbfa395e0c9e-9f168f57-6f29-4b63-bbc6-98fc946a58a5.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Temur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|54}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Nosirjon Abdusalomov|Abdusalomov]] {{goal|15}}
* [[Matija Krivokapić|Krivokapić]] {{goal|43}}
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/54f646e5-ec0c-4667-805f-5a3203af705e-04ce3e75-7d27-4dd5-8c48-2ff3e68d2ef8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Javohir Husanov|Husanov]] {{goal|28}}
* [[Muhammadanas Hasanov|Hasanov]] {{goal|}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Anri Chichinadze|Chichinadze]] {{goal|14}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3199c67f-73f7-428f-8a0a-76194910271a-d7ab3ef8-713b-47f2-98ab-c5b469bd2dfc.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|34}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|19|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/448e9bfd-580e-45c3-ab51-d4ffe5a4771e-05212057-e25f-426e-8ada-b43e281cb496.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|19}}
* [[Doniyor Abdumannopov|Abdumannopov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = Bobur
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|19|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6f605b7f-d7ac-4aed-a768-5a928ea2c43e-5f91c8c0-85f1-4288-8f7b-4716c67c5e1c.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Ravshan Xayrullayev|Xayrullayev]] {{goal|48}}
* [[Temur Mamasidiqov|Mamasiddiqov]] {{goal|54}}
* [[Shahzodbek Ubaydullayev|Ubaydullayev]] {{goal|63}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|]]
|goals2 =
* [[Ravshan Xayrullayev|Xayrullayev]] {{goal|45|o.g.}}
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f35f204b-a3dd-426e-9a48-4c51b0e34491-1e55cb6d-a5ef-4456-aaa4-71a07282f58b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev|Yoʻldoshev]] {{goal|11}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|65}}
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|88}}
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|]]
|goals2 =
* [[Temurxoʻja Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|36}}
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/cefd1662-cfff-44ce-a5ce-f2dcb8dc22a1-9ed238a9-946d-4518-828f-4b7a0ab0940d.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals2 =
* [[Tornike Dzebniauri|Dzebniauri]] {{goal|90+1}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 2–4
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b248a30-9f16-4272-a233-dc0ee53b0e44-215e5cc0-97de-435b-82a8-41bf54f4d774.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Filip Ivanović|Ivanović]] {{goal|3}}
* [[Fejsal Mulić|Mulić]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Flamarion]] {{goal|37}}
* [[Rustam Turdimurodov|Turdimurodov]] {{goal|50||57}}
* [[Hojimat Erkinov|Erkinov]] {{goal|75}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}

{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|4|2|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fb472b8b-894e-4cb8-886b-d0c2064c1de1-3deaa2d3-d421-427d-a106-ffc83bccdcac.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Fejsal Mulić|Mulić]] {{goal|14}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|40}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
* [[Shohrux Gadoyev|Gadoyev]] {{goal|49}}
* [[Shota Gvazava|Gvazava]] {{goal|89}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Gʻazalkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|4|2|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/474b1b23-bd98-450b-899d-dd538865fc76-9103209d-7132-47dc-b758-815c98a32c12.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Boburbek Yoʻldashov|Yoʻldashov]] {{goal|14}}
* [[Marko Bugarin|Bugarin]] {{goal|44}}
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|]]
|goals2 =
|stadium = [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
--&gt;
'''Oʻchirish siyosati''' — Vikipediyaning kontent mezonlariga javob bermaydigan maqolalar, media fayllar, boshqa sahifalar qanday aniqlanishi va Vikipediyadan oʻchirib tashlanish jarayonini tasvirlaydi. Vikipediyadan quyida tavsiflangan jarayonlar orqali koʻplab sahifalar oʻchirib tashlanadi.

Vikipediyada sahifa oʻchirish joriy versiyani va [[Yordam:Tahrirlar tarixi|barcha oldingi versiyalarni]] yoʻq qiladi. Har qanday foydalanuvchi sahifalar kontentini [[VP:Vandalizm|oʻchirishi mumkin]], bu holatda sahifa eski holiga qaytariladi. Administratorlar va xulosa chiqaruvchilar oʻchirishni amalga oshirishi mumkin. Administratorlar oʻchirilgan sahifalarni [[Yordam:Oʻchirilgan sahifani koʻrish|koʻrishi]] hamda oʻchirishni bekor qilib, sahifani tiklashi mumkin. Bu kabi harakatlar (koʻrishdan tashqari) [[Special:Log/delete|oʻchirish jurnalida]] qayd etiladi. Agar sahifani oʻchirish boʻyicha [[Vikipediya:Konsensus|konsensusga]] shubha boʻlsa, administratorlar odatda oʻchirmaydi.

== Oʻchirish sabablari ==
Oʻchirish sabablari quyidagilardan iborat, ammo ular bilan cheklanmaydi (agar iloji boʻlsa, butun sahifani oʻchirishdan koʻra muammoli boʻlimni yaxshilash yoki oʻchirish afzalroq boʻlsa):
* [[Vikipediya:Tezda oʻchirish mezonlari|Tezda oʻchirish mezonlari]]dan kamida bittasiga javob beradigan kontent.
* [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|Mualliflik huquqining buzilishi]] va [[Vikipediya:Insofli foydalanish mezonlari|noerkin kontent talablarini]] buzadigan boshqa materiallar.
* [[Vikipediya:Vandalizm|Vandalizm]], xato [[Vikipediya:Yoʻnaltitishlar|yoʻnaltirishlar]], [[Vikipediya:Hujum sahifasi|obroʻsizlantiruvchi kontent]] va [[Vikipediya:Mazmunsiz matn|bemaʼnilik]].
* Noensiklopedik maʼlumotlar, reklama, [[Vikipediya:Spam|spam]].
* Bir nechta [[Vikipediya:Fikrlarni ajratish|bir xil boʻlgan kontent]] (agar birlashtirish yoki qayta yoʻnaltirish talab qilinmasa)
* [[Vikipediya:Nufuzli manbalar|Ishonchli]] deb hisoblanmaydigan maqolalar, jumladan, [[Vikipediya:Vikipediya — lugʻat emas|neologizmlar]], [[Vikipediya:Mustaqil tadqiqotlarning taqiqlanganligi|original nazariyalar, xulosalar]] hamda [[Vikipediya:Soxta xabarlar|soxta xabarlar]].
* Manbalarni tekshirish [[Vikipediya:Tasdiqlash imkoniyatining mavjudligi|imkonsizligi]].
* Mavzulari [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|ahamiyatlilik mezonlariga]] javob bermaydigan maqolalar.
* Vikipediyaning [[Vikipediya:Tirik insonlar biografiyalari|tirik insonlar biografiyalariga oid qoidalarini]] buzadigan maqolalar.
* Ortiqcha yoki foydasiz andozalar.
* [[Vikipediya:Haddan ortiq turkumlashtirish|Ortiqcha tasniflashni]] ifodalovchi turkumlar.
* Foydalanilmagan, eskirgan yoki [[Vikipediya:Noerkin kontent|foydalanish shartlarini]] buzadigan [[Yordam:Fayllar|fayllar]].
* [[Vikipediya:Maqola|Maqola]], [[Vikipediya:Andoza|andoza]], [[Vikipediya:Loyiha|loyiha]] yoki [[Vikipediya:Foydalanuvchi sahifalari|foydalanuvchi]] nomfazosidan mazkur nomfazolar uchun belgilangan siyosatga zid boʻlgan holda foydalanish.
* Ensiklopediya uchun [[Vikipediya:Vikipediya nima emas|mos boʻlmagan]] boshqa har qanday kontent.
== Oʻchirishning muqobil usullari ==
=== Tahrirlash va muhokama ===
{{main|Vikipediya:Tahrirlash siyosati}}
Agar tahrirlash oʻchirishdan afzalroq boʻlsa, sahifani oʻchirish oʻrniga tahrirlash kerak. Sahifa tarkibiga qarshi vandalizmning aksariyat holatlarini istalgan foydalanuvchi tuzatishi mumkin.

Sahifa mazmuni boʻyicha nizolar (odatda, jiddiy holatlar bundan mustasno) oʻchirish orqali hal qilinmaydi. Kontent bilan bogʻliq muammolar tegishli munozara sahifasida muhokama qilinishi kerak va avvalo nizolarni hal qilishning muqobil usullaridan foydalanish kerak. Masalan, [[Vikipediya:Fikr bildirish uchun soʻrovlar|fikrlashish soʻrovlarini]] berish kerak. Aslida hal qilinmagan kontent nizolari boʻlgan oʻchirish haqidagi munozaralar mavzuga aloqador boʻlmagan foydalanuvchi tomonidan yopilishi va muhokama sahifasiga yoki boshqa tegishli forumga oʻtkazilishi mumkin.

== Tez kirish ==
Agar muhim mavzudagi maqola tekshirilishi imkoniyatining mavjudligi yoki betaraflik tamoyillarini jiddiy ravishda buzsa, [[Vikipediya:Oʻchirishga]] sahifasida muhokama asosida chala holga qisqartirilishi yoki butunlay oʻchirilishi mumkin.

Siyosat yoki qoidalarga oid kelishmovchiliklar ularni oʻchirish bilan hal qilinmaydi. Shu kabi, foydalanuvchi sahifalari bilan bogʻliq muammolar ham foydalanuvchi bilan muhokama orqali hal qilinishi kerak.

=== Teglash ===
* Xato yozilganligi uchun {{tl|copyedit}}
* Tajribalilar eʼtiborini talab qiladigan maqolalar uchun {{tl|Expert needed}}
* Xorijiy tilda yozilgan maqolalar uchun {{tl|Not Uzbek}}
* Xatolik uchun {{tl|POV}}
* Qisqa maqola uchun {{tl|Stub}}
* Tasdiqlanmaganligi uchun {{tl|More citations needed}}
* Katta maqolaga birlashtirish mumkin boʻlgan kichik maqola uchun {{tl|Merge}}
* Boshqa muammolar uchun {{tl|Cleanup}}.

Xato nomlangan sahifalarni shunchaki [[Vikipediya:Sahifani koʻchirish|qayta nomlash]] mumkin. Nomlashga doir nizolar munozara qilinadi yoki soʻralgan harakatlarda sanab oʻtiladi.

Tirik insonlar biografiyalariga {{tl|notability}} tegini qoʻyishda ehtiyot boʻling.

=== Birlashtirish ===
Qisqa va kengaytirilishi ehtimoli kam boʻlgan maqolalar kattaroq maqolalar yoki roʻyxatlarga [[Vikipediya:Birlashtirish|birlashtirilishi]] mumkin. Masalan, [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat (kishilar)|mashhur shaxsning]] oila aʼzolari haqidagi maʼlumotlar odatda ushbu mashhur shaxs haqidagi maqolaga kiritiladi yoki birlashtiriladi. Eʼtiborga molik boʻlmagan badiiy elementlar haqidagi sahifalar odatda roʻyxat maqolalariga yoki ular paydo boʻlgan badiiy asarlar haqida maqolalarga birlashtiriladi.

Agar ikki sahifa takrorlangan yoki boshqa tarzda keraksiz boʻlsa, ulardan biriga birlashtirilib, umumiy sarlavha ostida yoʻnaltirilishi kerak. Bu jarayon muhokama talab qilmaydi.

Eʼtibor bering, „birlashtirish va oʻchirish“ natijasida, [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|muallifilik huquqi bilan bogʻliq]] muammolar kelib chiqishi mumkin. [[Vikipediya:Birlashtirish va oʻchirish]] inshosi bu mavzu muhokamasi uchun asos, [[Vikipediya:Oʻchirish yoki birlashtirish]] esa boshqa holatlar uchun asos boʻladi.

=== Yoʻnaltirish ===
Sahifani boʻshatib, [[Vikipediya:Yoʻnaltirishlar|yoʻnaltirish]] berish mumkin.

=== Qisman oʻchirish ===
Matn yoki tasvirlar bilan bogʻliq mualliflik huquqi buzilishi holatlarida, maʼlumotlar qisman oʻchirilishi mumkin. Matn holatida, bu mazmunni qayta yozish yoki bitta satrlik gap bilan almashtirishni anglatishi mumkin. Mualliflik huquqining buzilishi aniqlangan zahoti imkon qadar tezroq olib tashlanishi kerak.

=== Boshqa loyihalar ===
{{see also|Vikipediya:Vikilararo qaydlar}}
Baʼzi maqolalar Vikipediyaga tegishli emas, lekin ular Vikimedianing ostloyihalaridan biriga mos keladi. Ularni birlashtirish yoki oʻchirishni amalga oshirmasdan, nusxalash mumkin. Agar oʻchirilishi kerak boʻlgan sahifa xuddi shu nom ostida qayta yaratilishi mumkin boʻlsa, uni tegishli loyihaning yanada mos keladigan maqolasiga [[Vikipediya:Yumshoq yoʻnaltirish|yumshoq yoʻnaltirishga]] aylantirish mumkin.

Quyidagi loyihalarga maqolalar qabul qilinishi mumkin emasligini unutmang:
* Vikilugʻat vikilararo yoʻnaltirishlarni qabul qilmaydi
* Vikiyangiliklar maqolalarning yangiligiga talablar qoʻyadi va boshqa litsenziyadan foydalanadi

== Jarayonlar ==
{{see also|Vikipediya:Oʻchirish jarayoni}}
Oʻchirish toʻrtta asosiy jarayondan iborat, ularning ikkitasi ushbu jarayonlar oʻchirishlarning natijalarini koʻrib chiqish va bekor qilish uchundir.
=== Mualliflik huquqi buzilishi ===
Huquqiy sabablarga koʻra, Vikipediya mualliflik huquqini buzuvchi kontentni joylashtira olmaydi.
* '''Qayerdan topish mumkin''': [[Vikipediya:Mualliflik huquqi muammolari|Mualliflik huquqi muammolari]] va [[Vikipediya:Muhokama uchun fayllar|Munozarali fayllar]]
* '''Buni qanday qilish mumkin''': [[Vikipediya:Muhokama uchun fayllar|Munozarali fayllar]] sahifasiga qarang. Boshqa sahifalar uchun, imkon boʻlsa, buzilishni olib tashlang yoki sahifani toʻliq {{tl|subst:copyvio}} bilan almashtirish uchun tahrirlang. Butun sahifada aniq mualliflik huquqi buzilishi uchun, sahifa tarixida mualliflik huquqi boʻlmagan versiyalar yoʻqligini tekshirib, {{tl|db-copyvio|url=...}} ni tezda oʻchirish uchun belgilashingiz mumkin.
* '''Agar rozi boʻlmasangiz''': Matn yoki rasm mualliflari bilan bogʻlanib, ularning asarlarini (1) maqbul litsenziya ostida (matn uchun bu CC BY-SA va GFDL birgalikda litsenziyalangan, CC BY-SA yoki CC BY-SA ga mos) yoki (2) ommaviy foydalanishga chiqarishga tayyormi, deb tekshiring. „Faqat Vikipediyada“ yoki „faqat notijorat maqsadlarda“ asardan foydalanish uchun ruxsat yetarli emas, chunki u bizning litsenziyamizga mos kelmaydi.
* '''Qayta nomzodlik''': Mualliflik huquqi bilan himoyalangan kontentning qayta yaratilishi quyida koʻrsatilganidek tezda oʻchiriladi. Bunday kontentni qayta yaratishni talab qilish mumkin emas.

=== Tezda oʻchirish ===
Sahifalar tezda oʻchirish mezonlaridan biri yoki bir nechtasiga javob bersa, muhokamasiz oʻchirilishi mumkin. Tezda oʻchirish Vikipediyaga shunchalik ahamiyatsiz boʻlgan sahifalarni olib tashlash uchun moʻljallangan boʻlib, ular oʻchirish muhokamasidan omon qolish imkoniyatiga ega emas. Tez oʻchirish faqat aniq holatlarda qoʻllanilishi kerak.

Agar sahifa oldingi oʻchirish muhokamasidan keyin oʻchirilmagan boʻlsa, uni tezda oʻchirish mumkin emas, aga mualliflik huquqi buzilmagan boʻlsa. Hozirda oʻchirish uchun koʻrib chiqilayotgan yoki muhokama qilinayotgan sahifalar (quyida qarang) Quick Delete orqali olib tashlanishi mumkin.
* '''Qayerdan topish mumkin''': Oʻchirish uchun belgilangan barcha sahifalar roʻyxatini Category:Proposed removal boʻlimida hamda avtomatik yaratilgan xulosalar jadvalida topishingiz mumkin.
* '''Buni qanday qilish mumkin''': Sahifani tahrirlab, yuqoriga quyidagi matnni qoʻshing: {{subst:prod|reason}}, argumentlaringizni „reason“ maydoniga yozing.
* '''Agar rozi boʻlmasangiz''': taklif qilingan oʻchirishga rozi boʻlmagan har qanday foydalanuvchi tegni shunchaki olib tashlashi mumkin. Sahifani oʻchirib tashlagandan keyin ham, har qanday muharrir istalgan administrator tomonidan sahifani faqat soʻrov boʻyicha tiklashi mumkin. Har ikkala holatda ham, foydalanuvchiga sahifadagi taxminiy muammoni tuzatish tavsiya etiladi. Maqolaning munozara sahifasining boshida {{tl|old prod}} ni qoʻshish ham tavsiya etiladi.
* '''Qayta nomzodlik''': Sahifani oʻchirish taklifiga eʼtiroz bildirilsa, uni yana oʻchirish taklif qilinmasligi mumkin. Agar foydalanuvchi hali ham sahifani oʻchirish kerak deb hisoblasa, oʻchirish muhokamasidan quyidagicha foydalanishingiz kerak.

=== Tirik insonlarning biografiyalarini oʻchirish taklifi ===
Manba koʻrsatilmagan biografiyalarni oʻchirishning taklif qilingan jarayoni tirik insonlarning biografiyalarida har qanday shaklda kamida bitta manba (havolalar, tashqi havolalar va boshqalar, ishonchli yoki boshqa) boʻlishi kerakligini talab qiladi. Maqolada mavzu boʻyicha kamida bitta ishonchli manba keltirilmaguncha, {{tl|prod blp}} tegi olib tashlanishi mumkin emas. Agar hech biri taqdim etilmasa, maqola yetti kundan keyin oʻchirilishi mumkin. Bu boshqa oʻchirish jarayoniga taʼsir qilmaydi.

=== Oʻchirish muhokamasi ===
Yuqoridagi uchta turkumga kirmaydigan sahifalar oʻchirish muhokama forumlaridan birida muhokamadan soʻng oʻchirib tashlanishi mumkin, uning natijalarini [[Vikipediya:Oʻchirishni koʻrib chiqish]] sahifasida (quyida koʻring) koʻrish mumkin. Bunga bahsli tezkor oʻchirishlar yoki taklif qilingan oʻchirishlar kiradi. Bu yerda ishtirok etishni istagan foydalanuvchilar sahifa bilan nima qilish kerakligi haqida oʻz fikrlarini bildirishlari mumkin.

Bu jarayonlar foydalanuvchilar soni bilan belgilanmaydi, shuning uchun har bir foydalanuvchi qoidalarga binoan oʻz fikrini bildirishi mumkin. Muhokama davri kamida yetti kun davom etadi. Agar sahifalarni oʻchirish boʻyicha kelishuvga erishilgan boʻlsa, bu keyinchalik administrator tomonidan hal qilinadi. Agar biror foydalanuvchi aniqroq kelishuvga erishish uchun koʻproq vaqt kerak deb hisoblasa, muhokama davri tugaganidan keyin kamroq javob olgan nomzod roʻyxatga qayta kiritilishi mumkin.

Vikipediya muhitidan tashqaridagi odamlardan muhokama natijasiga taʼsir qilish maqsadida unda ishtirok etishni soʻrash nooʻrin hisoblanadi; [[Vikipediya:Qoʻgʻirchoq|qoʻgʻirchoqlar]] bildirgan izohlar eʼtiborsiz qoldirilishi mumkin. Ular oʻchirilmaydi, lekin foydalanuvchi „muhokamada ishtirok etish darajasida emas“ degan maʼnoni anglatuvchi {{tl|spa}} tegi bilan belgilanishi mumkin. Haddan tashqari holatlarda, oʻchirish haqidagi muhokama qisman himoyalangan boʻlishi mumkin.

Nizo tufayli oʻchirishni soʻrash ham nooʻrin. Bunday nizolar butun sahifani oʻchirish bilan hal qilinmaydi; buning oʻrniga nizolarni hal qilish kerak.
* '''Qayerdan topish mumkin''': Maqolalar, turkumlar, fayllar, yoʻnaltirishlar, andozalar va boshqa barcha sahifalar uchun alohida jarayon mavjud.
* '''Buni qanday qilish mumkin''': Tegishli jarayon uchun sahifaning yuqori qismidagi koʻrsatmalarga amal qiling.
* '''Agar rozi boʻlmasangiz''', iltimos, jarayonning tegishli sahifasiga oʻting va nima uchun rozi emasligingizni tushuntiring. Tegni sahifadan olib tashlamang. Ushbu jarayon haqida qoʻshimcha maʼlumot olish uchun, iltimos, oʻchirish qoʻllanmasiga qarang.
* '''Qayta nomzodlik''': Sahifani oʻchirish boʻyicha munozara tugagandan soʻng va kelishuvga erishilmagandan soʻng yoki agar kelishuv sahifani saqlab qolish haqida boʻlsa, foydalanuvchilar sahifani yaxshilash uchun vaqt berish maqsadida oʻsha sahifani oʻchirish uchun qayta nomzod koʻrsatishdan oldin yetarlicha vaqt kutishlari kerak. Oldingi munozaradan koʻp oʻtmay qilingan qayta nomzodlar odatda tezda yopiladi. Boshqa natijaga umid qilib sahifani qayta nomzod koʻrsatish xato boʻlishi mumkin.

=== Sahifani oʻchirish ===
Oʻchirish muhokamasi asosida sahifani oʻchirish faqat konsensus mavjud boʻlgandagina amalga oshirilishi kerak. Shuning uchun, agar kelishuv boʻlsa, sahifa saqlanib qoladi va yana normal tahrirga, birlashtirishga yoki kerak boʻlganda qayta yoʻnaltiriladi. Muayyan sharoitlarda kam eʼtibor beriladigan oʻchirish munozaralari taklif qilingan oʻchirishlar sifatida koʻrib chiqilishi mumkin.

=== Tarjimai hollar va tirik shaxslar biografiyalarini oʻchirish ===
Nisbatan notanish, jamoat arbobi boʻlmagan shaxslarning biografik maqolalari boʻyicha muhokamalar, agar subyektning oʻzi maqolani oʻchirishni soʻragan boʻlsa va uni „saqlab qolish uchun aniq konsensus mavjud boʻlmasa“, „oʻchirilsin“ degan xulosa bilan yopilishi mumkin. Notanish, jamoat arbobi boʻlmagan shaxslar haqidagi manbasi zaif biografik maqolalar, agar muhokamalarda oʻchirishga hech bir foydalanuvchi qarshilik qilmasa, muhokamalar yakunlangach oʻchirib yuborilishi mumkin. Agar har qanday biografik maqolani (taniqli yoki kam taniqli shaxs boʻlishidan qatʼi nazar) oʻchirish muhokamasiga nomzoddan tashqari boshqa tahrirchilardan juda kam izoh bildirilgan yoki umuman izoh bildirilmagan boʻlsa, xulosa qilinishi mumkin.
=== Qoralama ===
Agar maqola ensiklopedik maqolalar uchun ajratilgan asosiy nomfazoga oid standartlarga javob bermasa, uni qoralama nomfazosiga koʻchirish mumkin. Agar u yerda olti oy davomida tahrir qilinmasa, uni tezkor oʻchirishga nomzod qilib koʻrsatish mumkin boʻladi.
Oʻchirishni koʻrib chiqish

Agar sahifa xato tufayli oʻchirilgan, oʻchirilishi kerak boʻlsa-da oʻchirilmagan yoki oʻchirish muhokamasi xato yopilgan deb hisoblasangiz, buni oʻchirishni amalga oshirgan yoki muhokamani yopgan foydalanuvchi bilan uning munozara sahifasida muhokama qilishingiz lozim. Agar bu bilan masala hal etilmasa, siz [[Vikipediya:Oʻchirishni koʻrib chiqish]] sahifasida muhokama yopilishini qayta koʻrib chiqishni soʻrashingiz mumkin.

Agar sahifa (ushbu qoidaga koʻra) jarayondan tashqari, yaʼni ochiqdan-ochiq qoidabuzarlik bilan oʻchirilgan boʻlsa, administrator uni darhol qayta tiklashni tanlashi mumkin. Bunday holda, sahifani oʻchirgan administrator xabardor qilinishi kerak. Biroq, konsensusga erishmasdan bunday qayta tiklashlar buzgʻunchilik deb qaralishi mumkin, shuning uchun ularni ehtiyotkorlik bilan amalga oshirish lozim.</text>
      <sha1>6xcxz66r6rsfcw1bpw590s4z59hyqfp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974112</id>
      <parentid>5974104</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:24:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Umarxon III</username>
        <id>18267</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>5974112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40605" sha1="00p8vdhx912hdz34fw470zj0tiyapo8" xml:space="preserve">&lt;!-- {{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/94a9d2ba-f1b3-46ec-9eb9-1d9413a76a38-775ea27d-7526-4bf2-ba63-6010b870596a.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Sherzod Esanov|Esanov]] {{goal|9}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 4–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/07f909d6-9e62-48f7-bb9b-96b4cd1b3900-194b986d-94ed-4c3d-9329-60e8c63d71cf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
* [[Nemanja Ćalasan|Ćalasan]] {{goal|13}}
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|45}}
* [[Dragan Ćeran|Ćeran]] {{goal|54}}
* [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov|Xoldorxonov]] {{goal|90+4}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
|stadium = [[Bobur stadioni|Bobur]]
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/52d34242-7651-45fc-874c-05530572a291-946b090b-9048-4701-82b0-c8c8261d5135.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|75}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|84}}
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/05ecfcbe-a8ad-43ce-9afe-a094a8b6423f-b96fdd90-42cc-48b8-956c-b9de2c9ba5e8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Bojan Ciger|Ciger]] {{goal|9}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|30}}
* [[Zoran Marušić|Marušić]] {{goal|75}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/146c572e-f2df-41f7-be48-10fc73ece690-0b852041-4d94-471f-99a1-6b4f5f4f11e2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|]]
|goals1 =
* [[Muhammadali Raimov|Raimov]] {{goal|10}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|67}}
* [[Lazizbek Mirzayev|Mirzayev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|69}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/85016e2b-3c42-4b78-8176-c6cbf5e94555-680f430e-4cba-4d8c-a8ce-c6b4aa299cbf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|]]
|goals1 =
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|4}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|11}}
* [[Zabihillo Oʻrinboyev|Oʻrinboyev]] {{goal|24}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/eff18dc3-75a7-497f-8661-9d321f87e75f-556d5c24-1b16-4086-a0f2-7c0cc353468d.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Narimonjon Ahmadjonov|Ahmadjonov]] {{goal|63}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2df7dcf6-c582-459e-a2c4-ff0117793a11-96e671a8-8af4-4ec6-b8a2-4a96f960f0d2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Adenis Shala|Shala]] {{goal|90}}
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = [[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]]
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18e579a4-037c-40e3-ad9c-bc0c9a55a75a-fe279eca-5ce1-46d5-be1b-9031308b2a90.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Toma Tabatadze|Tabatadze]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals2 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|49}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|56}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/607fc64f-8db8-4c09-bd8f-e8ef89cdfc26-838d06b9-e8f8-49bf-a92a-4a459a93bd96.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qizilqum (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Jambuli Jigauri|Jigauri]] {{goal|35}}
* [[Islom Kenjaboyev|Kenjaboyev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
* [[Aleko Andronikashvili|Andronikashvili]] {{goal|76}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ef0c514b-be5b-4234-833a-1a9333fff527-a63ee969-a9ae-42e1-8c01-b59cd39a9e36.pdf Hisobot]
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Veljko Filipović|Filipović]] {{goal|73}}
|stadium = [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/03b02df1-dbb2-4f33-a33d-303c37481f81-7d28d7bd-36c6-40c9-889c-63baf4fb3104.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Anzur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|44}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|45+2}}
|stadium = Gʻuzor
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7c1b3bff-8cc5-41d1-b053-20131d0cf0aa-5c14eac1-69f4-4a12-9a0d-19c60a86d4b2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Samandarjon Mavlonqulov|Mavlonqulov]] {{goal|83}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|]]
|goals2 =
* [[Azizbek Amonov|Amonov]] {{goal|8}}
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|14}}
|stadium = Bunyodkor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86e336ed-2ada-4da8-a4e4-737a87d4d747-327d18e0-a2f9-4709-a277-34562b3d0044.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Oybek Rustamov|Rustamov]] {{goal|14}}
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|22}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0653ad61-e761-4500-9a55-05d1ec8ea942-c6d8b6ce-4039-4f18-99d6-35351ba2f3a0.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Diyor Ortiqboyev|Ortiqboyev]] {{goal|52}}
|team2 = [[OKMK (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Choriyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9c4f28d0-3723-45c4-9c1d-88ea67f2dcfd-757011d1-cdc8-4cf1-8f57-5e10af329551.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|42}}
* [[Jamshid Iskanderov|Iskanderov]] {{goal|50||56}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b0637a7-b461-4eb3-9dd0-9c5a7e7c3650-a40a63bb-ba7e-49bf-8ac9-cfe41f1eef57.pdf Hisobot]
|team1 = [[Mashʼal (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Jambuli Jigauri|Jigauri]] {{goal|39}}
* [[Shoxruz Norxonov|Norxonov]] {{goal|90+1}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86243268-6fb6-4d31-9179-75ba5d82cd80-9fabeb17-d7a6-47aa-bf7e-78db4a70ca5b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Katulondi Kati|Kati]] {{goal|47}}
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|65}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = Surxon
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a779f496-e5df-413f-8c79-e578fb00f2b1-126c2d29-1e5c-43ec-b772-a8da1e249655.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Siavash Hagh Nazari|Nazari]] {{goal|54}}
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|74}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Otabek Joʻraqoʻziyev|Joʻraqoʻziyev]] {{goal|45+1}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|90+1}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2fbefff1-63ad-4b04-ab4a-68d9238f09fd-6bc743b9-3fb1-4f7f-9daf-efaa351d4231.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|]]
|goals1 =
* [[Anvar Xojimirzayev|Xojimirzayev]] {{goal|44}}
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|90+2}}
|stadium = [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}


{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18cf4152-0b18-444a-b407-dbfa395e0c9e-9f168f57-6f29-4b63-bbc6-98fc946a58a5.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Temur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|54}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Nosirjon Abdusalomov|Abdusalomov]] {{goal|15}}
* [[Matija Krivokapić|Krivokapić]] {{goal|43}}
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/54f646e5-ec0c-4667-805f-5a3203af705e-04ce3e75-7d27-4dd5-8c48-2ff3e68d2ef8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Javohir Husanov|Husanov]] {{goal|28}}
* [[Muhammadanas Hasanov|Hasanov]] {{goal|}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Anri Chichinadze|Chichinadze]] {{goal|14}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3199c67f-73f7-428f-8a0a-76194910271a-d7ab3ef8-713b-47f2-98ab-c5b469bd2dfc.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|34}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|19|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/448e9bfd-580e-45c3-ab51-d4ffe5a4771e-05212057-e25f-426e-8ada-b43e281cb496.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|19}}
* [[Doniyor Abdumannopov|Abdumannopov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = Bobur
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|19|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6f605b7f-d7ac-4aed-a768-5a928ea2c43e-5f91c8c0-85f1-4288-8f7b-4716c67c5e1c.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Ravshan Xayrullayev|Xayrullayev]] {{goal|48}}
* [[Temur Mamasidiqov|Mamasiddiqov]] {{goal|54}}
* [[Shahzodbek Ubaydullayev|Ubaydullayev]] {{goal|63}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|]]
|goals2 =
* [[Ravshan Xayrullayev|Xayrullayev]] {{goal|45|o.g.}}
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f35f204b-a3dd-426e-9a48-4c51b0e34491-1e55cb6d-a5ef-4456-aaa4-71a07282f58b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev|Yoʻldoshev]] {{goal|11}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|65}}
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|88}}
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|]]
|goals2 =
* [[Temurxoʻja Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|36}}
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/cefd1662-cfff-44ce-a5ce-f2dcb8dc22a1-9ed238a9-946d-4518-828f-4b7a0ab0940d.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals2 =
* [[Tornike Dzebniauri|Dzebniauri]] {{goal|90+1}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 2–4
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b248a30-9f16-4272-a233-dc0ee53b0e44-215e5cc0-97de-435b-82a8-41bf54f4d774.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Filip Ivanović|Ivanović]] {{goal|3}}
* [[Fejsal Mulić|Mulić]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Flamarion]] {{goal|37}}
* [[Rustam Turdimurodov|Turdimurodov]] {{goal|50||57}}
* [[Hojimat Erkinov|Erkinov]] {{goal|75}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}


{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|4|2|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fb472b8b-894e-4cb8-886b-d0c2064c1de1-3deaa2d3-d421-427d-a106-ffc83bccdcac.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Fejsal Mulić|Mulić]] {{goal|14}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|40}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
* [[Shohrux Gadoyev|Gadoyev]] {{goal|49}}
* [[Shota Gvazava|Gvazava]] {{goal|89}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Gʻazalkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|4|2|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/474b1b23-bd98-450b-899d-dd538865fc76-9103209d-7132-47dc-b758-815c98a32c12.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Boburbek Yoʻldashov|Yoʻldashov]] {{goal|14}}
* [[Marko Bugarin|Bugarin]] {{goal|44}}
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|]]
|goals2 =
|stadium = [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
--&gt;
'''Oʻchirish siyosati''' — Vikipediyaning kontent mezonlariga javob bermaydigan maqolalar, media fayllar, boshqa sahifalar qanday aniqlanishi va Vikipediyadan oʻchirib tashlanish jarayonini tasvirlaydi. Vikipediyadan quyida tavsiflangan jarayonlar orqali koʻplab sahifalar oʻchirib tashlanadi.

Vikipediyada sahifa oʻchirish joriy versiyani va [[Yordam:Tahrirlar tarixi|barcha oldingi versiyalarni]] yoʻq qiladi. Har qanday foydalanuvchi sahifalar kontentini [[VP:Vandalizm|oʻchirishi mumkin]], bu holatda sahifa eski holiga qaytariladi. Administratorlar va xulosa chiqaruvchilar oʻchirishni amalga oshirishi mumkin. Administratorlar oʻchirilgan sahifalarni [[Yordam:Oʻchirilgan sahifani koʻrish|koʻrishi]] hamda oʻchirishni bekor qilib, sahifani tiklashi mumkin. Bu kabi harakatlar (koʻrishdan tashqari) [[Special:Log/delete|oʻchirish jurnalida]] qayd etiladi. Agar sahifani oʻchirish boʻyicha [[Vikipediya:Konsensus|konsensusga]] shubha boʻlsa, administratorlar odatda oʻchirmaydi.

== Oʻchirish sabablari ==
Oʻchirish sabablari quyidagilardan iborat, ammo ular bilan cheklanmaydi (agar iloji boʻlsa, butun sahifani oʻchirishdan koʻra muammoli boʻlimni yaxshilash yoki oʻchirish afzalroq boʻlsa):
* [[Vikipediya:Tezda oʻchirish mezonlari|Tezda oʻchirish mezonlari]]dan kamida bittasiga javob beradigan kontent.
* [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|Mualliflik huquqining buzilishi]] va [[Vikipediya:Insofli foydalanish mezonlari|noerkin kontent talablarini]] buzadigan boshqa materiallar.
* [[Vikipediya:Vandalizm|Vandalizm]], xato [[Vikipediya:Yoʻnaltitishlar|yoʻnaltirishlar]], [[Vikipediya:Hujum sahifasi|obroʻsizlantiruvchi kontent]] va [[Vikipediya:Mazmunsiz matn|bemaʼnilik]].
* Noensiklopedik maʼlumotlar, reklama, [[Vikipediya:Spam|spam]].
* Bir nechta [[Vikipediya:Fikrlarni ajratish|bir xil boʻlgan kontent]] (agar birlashtirish yoki qayta yoʻnaltirish talab qilinmasa)
* [[Vikipediya:Nufuzli manbalar|Ishonchli]] deb hisoblanmaydigan maqolalar, jumladan, [[Vikipediya:Vikipediya — lugʻat emas|neologizmlar]], [[Vikipediya:Mustaqil tadqiqotlarning taqiqlanganligi|original nazariyalar, xulosalar]] hamda [[Vikipediya:Soxta xabarlar|soxta xabarlar]].
* Manbalarni tekshirish [[Vikipediya:Tasdiqlash imkoniyatining mavjudligi|imkonsizligi]].
* Mavzulari [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|ahamiyatlilik mezonlariga]] javob bermaydigan maqolalar.
* Vikipediyaning [[Vikipediya:Tirik insonlar biografiyalari|tirik insonlar biografiyalariga oid qoidalarini]] buzadigan maqolalar.
* Ortiqcha yoki foydasiz andozalar.
* [[Vikipediya:Haddan ortiq turkumlashtirish|Ortiqcha tasniflashni]] ifodalovchi turkumlar.
* Foydalanilmagan, eskirgan yoki [[Vikipediya:Noerkin kontent|foydalanish shartlarini]] buzadigan [[Yordam:Fayllar|fayllar]].
* [[Vikipediya:Maqola|Maqola]], [[Vikipediya:Andoza|andoza]], [[Vikipediya:Loyiha|loyiha]] yoki [[Vikipediya:Foydalanuvchi sahifalari|foydalanuvchi]] nomfazosidan mazkur nomfazolar uchun belgilangan siyosatga zid boʻlgan holda foydalanish.
* Ensiklopediya uchun [[Vikipediya:Vikipediya nima emas|mos boʻlmagan]] boshqa har qanday kontent.
== Oʻchirishning muqobil usullari ==
=== Tahrirlash va muhokama ===
{{main|Vikipediya:Tahrirlash siyosati}}
Agar tahrirlash oʻchirishdan afzalroq boʻlsa, sahifani oʻchirish oʻrniga tahrirlash kerak. Sahifa tarkibiga qarshi vandalizmning aksariyat holatlarini istalgan foydalanuvchi tuzatishi mumkin.

Sahifa mazmuni boʻyicha nizolar (odatda, jiddiy holatlar bundan mustasno) oʻchirish orqali hal qilinmaydi. Kontent bilan bogʻliq muammolar tegishli munozara sahifasida muhokama qilinishi kerak va avvalo nizolarni hal qilishning muqobil usullaridan foydalanish kerak. Masalan, [[Vikipediya:Fikr bildirish uchun soʻrovlar|fikrlashish soʻrovlarini]] berish kerak. Aslida hal qilinmagan kontent nizolari boʻlgan oʻchirish haqidagi munozaralar mavzuga aloqador boʻlmagan foydalanuvchi tomonidan yopilishi va muhokama sahifasiga yoki boshqa tegishli forumga oʻtkazilishi mumkin.

== Tez kirish ==
Agar muhim mavzudagi maqola tekshirilishi imkoniyatining mavjudligi yoki betaraflik tamoyillarini jiddiy ravishda buzsa, [[Vikipediya:Oʻchirishga]] sahifasida muhokama asosida chala holga qisqartirilishi yoki butunlay oʻchirilishi mumkin.

Siyosat yoki qoidalarga oid kelishmovchiliklar ularni oʻchirish bilan hal qilinmaydi. Shu kabi, foydalanuvchi sahifalari bilan bogʻliq muammolar ham foydalanuvchi bilan muhokama orqali hal qilinishi kerak.

=== Teglash ===
* Xato yozilganligi uchun {{tl|copyedit}}
* Tajribalilar eʼtiborini talab qiladigan maqolalar uchun {{tl|Expert needed}}
* Xorijiy tilda yozilgan maqolalar uchun {{tl|Not Uzbek}}
* Xatolik uchun {{tl|POV}}
* Qisqa maqola uchun {{tl|Stub}}
* Tasdiqlanmaganligi uchun {{tl|More citations needed}}
* Katta maqolaga birlashtirish mumkin boʻlgan kichik maqola uchun {{tl|Merge}}
* Boshqa muammolar uchun {{tl|Cleanup}}.

Xato nomlangan sahifalarni shunchaki [[Vikipediya:Sahifani koʻchirish|qayta nomlash]] mumkin. Nomlashga doir nizolar munozara qilinadi yoki soʻralgan harakatlarda sanab oʻtiladi.

Tirik insonlar biografiyalariga {{tl|notability}} tegini qoʻyishda ehtiyot boʻling.

=== Birlashtirish ===
Qisqa va kengaytirilishi ehtimoli kam boʻlgan maqolalar kattaroq maqolalar yoki roʻyxatlarga [[Vikipediya:Birlashtirish|birlashtirilishi]] mumkin. Masalan, [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat (kishilar)|mashhur shaxsning]] oila aʼzolari haqidagi maʼlumotlar odatda ushbu mashhur shaxs haqidagi maqolaga kiritiladi yoki birlashtiriladi. Eʼtiborga molik boʻlmagan badiiy elementlar haqidagi sahifalar odatda roʻyxat maqolalariga yoki ular paydo boʻlgan badiiy asarlar haqida maqolalarga birlashtiriladi.

Agar ikki sahifa takrorlangan yoki boshqa tarzda keraksiz boʻlsa, ulardan biriga birlashtirilib, umumiy sarlavha ostida yoʻnaltirilishi kerak. Bu jarayon muhokama talab qilmaydi.

Eʼtibor bering, „birlashtirish va oʻchirish“ natijasida, [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|muallifilik huquqi bilan bogʻliq]] muammolar kelib chiqishi mumkin. [[Vikipediya:Birlashtirish va oʻchirish]] inshosi bu mavzu muhokamasi uchun asos, [[Vikipediya:Oʻchirish yoki birlashtirish]] esa boshqa holatlar uchun asos boʻladi.

=== Yoʻnaltirish ===
Sahifani boʻshatib, [[Vikipediya:Yoʻnaltirishlar|yoʻnaltirish]] berish mumkin.

=== Qisman oʻchirish ===
Matn yoki tasvirlar bilan bogʻliq mualliflik huquqi buzilishi holatlarida, maʼlumotlar qisman oʻchirilishi mumkin. Matn holatida, bu mazmunni qayta yozish yoki bitta satrlik gap bilan almashtirishni anglatishi mumkin. Mualliflik huquqining buzilishi aniqlangan zahoti imkon qadar tezroq olib tashlanishi kerak.

=== Boshqa loyihalar ===
{{see also|Vikipediya:Vikilararo qaydlar}}
Baʼzi maqolalar Vikipediyaga tegishli emas, lekin ular Vikimedianing ostloyihalaridan biriga mos keladi. Ularni birlashtirish yoki oʻchirishni amalga oshirmasdan, nusxalash mumkin. Agar oʻchirilishi kerak boʻlgan sahifa xuddi shu nom ostida qayta yaratilishi mumkin boʻlsa, uni tegishli loyihaning yanada mos keladigan maqolasiga [[Vikipediya:Yumshoq yoʻnaltirish|yumshoq yoʻnaltirishga]] aylantirish mumkin.

Quyidagi loyihalarga maqolalar qabul qilinishi mumkin emasligini unutmang:
* Vikilugʻat vikilararo yoʻnaltirishlarni qabul qilmaydi
* Vikiyangiliklar maqolalarning yangiligiga talablar qoʻyadi va boshqa litsenziyadan foydalanadi

== Jarayonlar ==
{{see also|Vikipediya:Oʻchirish jarayoni}}
Oʻchirish toʻrtta asosiy jarayondan iborat, ularning ikkitasi ushbu jarayonlar oʻchirishlarning natijalarini koʻrib chiqish va bekor qilish uchundir.
=== Mualliflik huquqi buzilishi ===
Huquqiy sabablarga koʻra, Vikipediya mualliflik huquqini buzuvchi kontentni joylashtira olmaydi.
* '''Qayerdan topish mumkin''': [[Vikipediya:Mualliflik huquqi muammolari|Mualliflik huquqi muammolari]] va [[Vikipediya:Muhokama uchun fayllar|Munozarali fayllar]]
* '''Buni qanday qilish mumkin''': [[Vikipediya:Muhokama uchun fayllar|Munozarali fayllar]] sahifasiga qarang. Boshqa sahifalar uchun, imkon boʻlsa, buzilishni olib tashlang yoki sahifani toʻliq {{tl|subst:copyvio}} bilan almashtirish uchun tahrirlang. Butun sahifada aniq mualliflik huquqi buzilishi uchun, sahifa tarixida mualliflik huquqi boʻlmagan versiyalar yoʻqligini tekshirib, {{tl|db-copyvio|url=...}} ni tezda oʻchirish uchun belgilashingiz mumkin.
* '''Agar rozi boʻlmasangiz''': Matn yoki rasm mualliflari bilan bogʻlanib, ularning asarlarini (1) maqbul litsenziya ostida (matn uchun bu CC BY-SA va GFDL birgalikda litsenziyalangan, CC BY-SA yoki CC BY-SA ga mos) yoki (2) ommaviy foydalanishga chiqarishga tayyormi, deb tekshiring. „Faqat Vikipediyada“ yoki „faqat notijorat maqsadlarda“ asardan foydalanish uchun ruxsat yetarli emas, chunki u bizning litsenziyamizga mos kelmaydi.
* '''Qayta nomzodlik''': Mualliflik huquqi bilan himoyalangan kontentning qayta yaratilishi quyida koʻrsatilganidek tezda oʻchiriladi. Bunday kontentni qayta yaratishni talab qilish mumkin emas.

=== Tezda oʻchirish ===
Sahifalar tezda oʻchirish mezonlaridan biri yoki bir nechtasiga javob bersa, muhokamasiz oʻchirilishi mumkin. Tezda oʻchirish Vikipediyaga shunchalik ahamiyatsiz boʻlgan sahifalarni olib tashlash uchun moʻljallangan boʻlib, ular oʻchirish muhokamasidan omon qolish imkoniyatiga ega emas. Tez oʻchirish faqat aniq holatlarda qoʻllanilishi kerak.

Agar sahifa oldingi oʻchirish muhokamasidan keyin oʻchirilmagan boʻlsa, uni tezda oʻchirish mumkin emas, aga mualliflik huquqi buzilmagan boʻlsa. Hozirda oʻchirish uchun koʻrib chiqilayotgan yoki muhokama qilinayotgan sahifalar (quyida qarang) Quick Delete orqali olib tashlanishi mumkin.
* '''Qayerdan topish mumkin''': Oʻchirish uchun belgilangan barcha sahifalar roʻyxatini Category:Proposed removal boʻlimida hamda avtomatik yaratilgan xulosalar jadvalida topishingiz mumkin.
* '''Buni qanday qilish mumkin''': Sahifani tahrirlab, yuqoriga quyidagi matnni qoʻshing: {{subst:prod|reason}}, argumentlaringizni „reason“ maydoniga yozing.
* '''Agar rozi boʻlmasangiz''': taklif qilingan oʻchirishga rozi boʻlmagan har qanday foydalanuvchi tegni shunchaki olib tashlashi mumkin. Sahifani oʻchirib tashlagandan keyin ham, har qanday muharrir istalgan administrator tomonidan sahifani faqat soʻrov boʻyicha tiklashi mumkin. Har ikkala holatda ham, foydalanuvchiga sahifadagi taxminiy muammoni tuzatish tavsiya etiladi. Maqolaning munozara sahifasining boshida {{tl|old prod}} ni qoʻshish ham tavsiya etiladi.
* '''Qayta nomzodlik''': Sahifani oʻchirish taklifiga eʼtiroz bildirilsa, uni yana oʻchirish taklif qilinmasligi mumkin. Agar foydalanuvchi hali ham sahifani oʻchirish kerak deb hisoblasa, oʻchirish muhokamasidan quyidagicha foydalanishingiz kerak.

=== Tirik insonlarning biografiyalarini oʻchirish taklifi ===
Manba koʻrsatilmagan biografiyalarni oʻchirishning taklif qilingan jarayoni tirik insonlarning biografiyalarida har qanday shaklda kamida bitta manba (havolalar, tashqi havolalar va boshqalar, ishonchli yoki boshqa) boʻlishi kerakligini talab qiladi. Maqolada mavzu boʻyicha kamida bitta ishonchli manba keltirilmaguncha, {{tl|prod blp}} tegi olib tashlanishi mumkin emas. Agar hech biri taqdim etilmasa, maqola yetti kundan keyin oʻchirilishi mumkin. Bu boshqa oʻchirish jarayoniga taʼsir qilmaydi.

=== Oʻchirish muhokamasi ===
Yuqoridagi uchta turkumga kirmaydigan sahifalar oʻchirish muhokama forumlaridan birida muhokamadan soʻng oʻchirib tashlanishi mumkin, uning natijalarini [[Vikipediya:Oʻchirishni koʻrib chiqish]] sahifasida (quyida koʻring) koʻrish mumkin. Bunga bahsli tezkor oʻchirishlar yoki taklif qilingan oʻchirishlar kiradi. Bu yerda ishtirok etishni istagan foydalanuvchilar sahifa bilan nima qilish kerakligi haqida oʻz fikrlarini bildirishlari mumkin.

Bu jarayonlar foydalanuvchilar soni bilan belgilanmaydi, shuning uchun har bir foydalanuvchi qoidalarga binoan oʻz fikrini bildirishi mumkin. Muhokama davri kamida yetti kun davom etadi. Agar sahifalarni oʻchirish boʻyicha kelishuvga erishilgan boʻlsa, bu keyinchalik administrator tomonidan hal qilinadi. Agar biror foydalanuvchi aniqroq kelishuvga erishish uchun koʻproq vaqt kerak deb hisoblasa, muhokama davri tugaganidan keyin kamroq javob olgan nomzod roʻyxatga qayta kiritilishi mumkin.

Vikipediya muhitidan tashqaridagi odamlardan muhokama natijasiga taʼsir qilish maqsadida unda ishtirok etishni soʻrash nooʻrin hisoblanadi; [[Vikipediya:Qoʻgʻirchoq|qoʻgʻirchoqlar]] bildirgan izohlar eʼtiborsiz qoldirilishi mumkin. Ular oʻchirilmaydi, lekin foydalanuvchi „muhokamada ishtirok etish darajasida emas“ degan maʼnoni anglatuvchi {{tl|spa}} tegi bilan belgilanishi mumkin. Haddan tashqari holatlarda, oʻchirish haqidagi muhokama qisman himoyalangan boʻlishi mumkin.

Nizo tufayli oʻchirishni soʻrash ham nooʻrin. Bunday nizolar butun sahifani oʻchirish bilan hal qilinmaydi; buning oʻrniga nizolarni hal qilish kerak.
* '''Qayerdan topish mumkin''': Maqolalar, turkumlar, fayllar, yoʻnaltirishlar, andozalar va boshqa barcha sahifalar uchun alohida jarayon mavjud.
* '''Buni qanday qilish mumkin''': Tegishli jarayon uchun sahifaning yuqori qismidagi koʻrsatmalarga amal qiling.
* '''Agar rozi boʻlmasangiz''', iltimos, jarayonning tegishli sahifasiga oʻting va nima uchun rozi emasligingizni tushuntiring. Tegni sahifadan olib tashlamang. Ushbu jarayon haqida qoʻshimcha maʼlumot olish uchun, iltimos, oʻchirish qoʻllanmasiga qarang.
* '''Qayta nomzodlik''': Sahifani oʻchirish boʻyicha munozara tugagandan soʻng va kelishuvga erishilmagandan soʻng yoki agar kelishuv sahifani saqlab qolish haqida boʻlsa, foydalanuvchilar sahifani yaxshilash uchun vaqt berish maqsadida oʻsha sahifani oʻchirish uchun qayta nomzod koʻrsatishdan oldin yetarlicha vaqt kutishlari kerak. Oldingi munozaradan koʻp oʻtmay qilingan qayta nomzodlar odatda tezda yopiladi. Boshqa natijaga umid qilib sahifani qayta nomzod koʻrsatish xato boʻlishi mumkin.

=== Sahifani oʻchirish ===
Oʻchirish muhokamasi asosida sahifani oʻchirish faqat konsensus mavjud boʻlgandagina amalga oshirilishi kerak. Shuning uchun, agar kelishuv boʻlsa, sahifa saqlanib qoladi va yana normal tahrirga, birlashtirishga yoki kerak boʻlganda qayta yoʻnaltiriladi. Muayyan sharoitlarda kam eʼtibor beriladigan oʻchirish munozaralari taklif qilingan oʻchirishlar sifatida koʻrib chiqilishi mumkin.

=== Tarjimai hollar va tirik shaxslar biografiyalarini oʻchirish ===
Nisbatan notanish, jamoat arbobi boʻlmagan shaxslarning biografik maqolalari boʻyicha muhokamalar, agar subyektning oʻzi maqolani oʻchirishni soʻragan boʻlsa va uni „saqlab qolish uchun aniq konsensus mavjud boʻlmasa“, „oʻchirilsin“ degan xulosa bilan yopilishi mumkin. Notanish, jamoat arbobi boʻlmagan shaxslar haqidagi manbasi zaif biografik maqolalar, agar muhokamalarda oʻchirishga hech bir foydalanuvchi qarshilik qilmasa, muhokamalar yakunlangach oʻchirib yuborilishi mumkin. Agar har qanday biografik maqolani (taniqli yoki kam taniqli shaxs boʻlishidan qatʼi nazar) oʻchirish muhokamasiga nomzoddan tashqari boshqa tahrirchilardan juda kam izoh bildirilgan yoki umuman izoh bildirilmagan boʻlsa, xulosa qilinishi mumkin.
=== Qoralamani oʻchirish ===
Agar maqola ensiklopedik maqolalar uchun ajratilgan asosiy nomfazoga oid standartlarga javob bermasa, uni qoralama nomfazosiga koʻchirish mumkin. Agar u yerda olti oy davomida tahrir qilinmasa, uni tezkor oʻchirishga nomzod qilib koʻrsatish mumkin boʻladi.
Oʻchirishni koʻrib chiqish
=== Oʻchirishni qayta koʻrib chiqish ===
Agar sahifa xato tufayli oʻchirilgan, oʻchirilishi kerak boʻlsa-da oʻchirilmagan yoki oʻchirish muhokamasi xato yopilgan deb hisoblasangiz, buni oʻchirishni amalga oshirgan yoki muhokamani yopgan foydalanuvchi bilan uning munozara sahifasida muhokama qilishingiz lozim. Agar bu bilan masala hal etilmasa, siz [[Vikipediya:Oʻchirishni koʻrib chiqish]] sahifasida muhokama yopilishini qayta koʻrib chiqishni soʻrashingiz mumkin.

Agar sahifa (ushbu qoidaga koʻra) jarayondan tashqari, yaʼni ochiqdan-ochiq qoidabuzarlik bilan oʻchirilgan boʻlsa, administrator uni darhol qayta tiklashni tanlashi mumkin. Bunday holda, sahifani oʻchirgan administrator xabardor qilinishi kerak. Biroq, konsensusga erishmasdan bunday qayta tiklashlar buzgʻunchilik deb qaralishi mumkin, shuning uchun ularni ehtiyotkorlik bilan amalga oshirish lozim.

Agar maqola mazmuni yetarli emasligi yoki nomaqbul mazmunga egaligi uchun oʻchirib tashlangan boʻlsa (bu koʻpincha tezkor oʻchirishlarda kuzatiladi) va siz shu mavzuda yaxshiroq maqola yaratmoqchi boʻlsangiz, buni bemalol, hech qanday koʻrib chiqishlarsiz amalga oshirishingiz mumkin. Manbalar bilan tasdiqlangan maqola yaratish imkoniyati boʻla turib, manbasiz maqola yuzasidan oʻchirishni koʻrib chiqish jarayoniga murojaat qilish vaqtni behuda sarflashdir.

Oʻchirishni koʻrib chiqish jarayoni shunchaki ovozlar soni bilan emas, balki [[Vikipediya:Konsensus|konsensus]] (umumiy kelishuv) asosida hal qilinadi. Koʻrib chiqish odatda yetti kun davom etadi, agar natija noaniq boʻlsa, bu muddat uzayishi mumkin.

Agar kimdir maqolani baribir oʻchirishni istasa va uni oʻchirishga nomzod qilib koʻrsatsa, bekor qilingan oʻchirishlar qaytadan oʻchirish muhokamasiga qoʻyilishi mumkin.
* '''Qayerdan topish mumkin''': Vikipediya:Oʻchirishni koʻrib chiqish
* '''Buni qanday qilish kerak''': Sahifaning yuqorisidagi koʻrsatmalarga amal qiling.
* '''Agar rozi boʻlmasangiz''': Koʻrib chiqish sahifasiga oʻting va nima uchun rozi emasligingizni tushuntiring.
* '''Qayta nomzodlik''': Oʻchirish boʻyicha muhokamalarda boʻlgani kabi, oʻchirish toʻgʻrisidagi qarorni qayta koʻrib chiqish uchun qayta soʻrovlar orasida vaqt oʻtishi kerak va bu soʻrovlar siyosatga muvofiq diqqat bilan koʻrib chiqilishi kerak. Yangi argumentlar yoki dalillarga ega boʻlmagan qayta nomzodlar tezda rad etilishi mumkin.

=== Oʻchirilgan sahifalarni tiklash ===
Hamjamiyat muhokamasidan keyin emas, balki shoshilinch qarorlar natijasida oʻchirilgan sahifalar uchun tiklash soʻrovi [[Vikipediya:Oʻchirishni koʻrib chiqish]] sahifasiga yuborilishi mumkin. Bu sahifa muhokamasiz oʻchirilgan kontentni tiklash va tiklash uchun yaroqsiz boʻlgan kontentni moslashtirishga xizmat qiladi. Qayta tiklash soʻrovlari taklif qilingan oʻchirish holatlarining aksariyati va baʼzi tez oʻchirish holatlariga shikoyat qilish uchun ishlatilishi kerak. Biroq, oʻchirish muhokamalari va jamoatchilik koʻrib chiqishini talab qiladigan boshqa masalalarga qarshi shikoyatlar Vikipediya:Oʻchirish koʻrib chiqishiga yuborilishi kerak. Shuni yodda tutingki, maqola maydoniga tiklangan sahifalar darhol oʻchirish muhokamalari mavzusiga aylanishi mumkin.

* '''Qayerdan topish mumkin''': Vikipediya: Qayta tiklash soʻrovlari
* '''Buni qanday qilish kerak''': Sahifaning yuqori qismidagi koʻrsatmalarga amal qiling.
* '''Agar rozi boʻlmasangiz''': masalani koʻrib chiqish uchun Vikipediya: Oʻchirish sahifasida yuboring.
* '''Qayta nomzodlik''': Oʻchirish muhokamalaridan farqli oʻlaroq, soʻrovlar orasida tavsiya etilgan kutish vaqti yoʻq, garchi rad etilgan soʻrovlar qayta tiklash standartlari yoki qayta tiklash sabablari kabi holatlar oʻzgarmagan boʻlsa, qayta yuborilmasligi kerak.

== Jarayonlar bilan oʻzaro taʼsir ==
Oʻchirishni koʻrib chiqish sahifasi koʻrib chiqish tugaguniga qadar oʻchirish muhokamasi sahifasida koʻrinmasligi kerak va oʻchirish muhokamasi sahifasidagi sahifa muhokama tugaguniga qadar oʻchirishni koʻrib chiqish sahifasida koʻrinmasligi kerak. Oʻchirish muhokamasi oʻchirish taklifidan ustun turadi, shuning uchun ikkala boʻlimda ham keltirilgan sahifa uchun oʻchirish muhokamasi ustunlik qiladi.

Tezlashtirilgan oʻchirish mezonlariga javob beradigan sahifalar boshqa holatlardan qatʼi nazar olib tashlanishi mumkin. Agar oʻchirish muhokamasi doirasidagi sahifani oʻchirish tezkorlik bilan amalga oshirilsa, muhokama yopiladi.

Agar sahifaning tezlashtirilgan oʻchirilishiga shubha tugʻilsa, oʻchirish muhokamasi ustuvor ahamiyatga ega. Amalda, bu „saqlash“ yoki „kelishuvsiz“ deb oʻchirishga qaror qilingan sahifani tezda oʻchirib tashlamaslik kerakligini anglatadi, garchi baʼzi mezonlar ushbu qoidadan istisno boʻlsa ham.

Mualliflik huquqini buzadigan sahifalar vaziyatdan yoki oldingi muhokamalardan qatʼi nazar, oʻchirilishi mumkin.</text>
      <sha1>00p8vdhx912hdz34fw470zj0tiyapo8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974217</id>
      <parentid>5974112</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:03:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Umarxon III</username>
        <id>18267</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>5974217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43048" sha1="7hk1g7hgyyscapuuovt3g8kiksjloxb" xml:space="preserve">&lt;!-- {{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/94a9d2ba-f1b3-46ec-9eb9-1d9413a76a38-775ea27d-7526-4bf2-ba63-6010b870596a.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Sherzod Esanov|Esanov]] {{goal|9}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 4–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/07f909d6-9e62-48f7-bb9b-96b4cd1b3900-194b986d-94ed-4c3d-9329-60e8c63d71cf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
* [[Nemanja Ćalasan|Ćalasan]] {{goal|13}}
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|45}}
* [[Dragan Ćeran|Ćeran]] {{goal|54}}
* [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov|Xoldorxonov]] {{goal|90+4}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
|stadium = [[Bobur stadioni|Bobur]]
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/52d34242-7651-45fc-874c-05530572a291-946b090b-9048-4701-82b0-c8c8261d5135.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|75}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|84}}
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/05ecfcbe-a8ad-43ce-9afe-a094a8b6423f-b96fdd90-42cc-48b8-956c-b9de2c9ba5e8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Bojan Ciger|Ciger]] {{goal|9}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|30}}
* [[Zoran Marušić|Marušić]] {{goal|75}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/146c572e-f2df-41f7-be48-10fc73ece690-0b852041-4d94-471f-99a1-6b4f5f4f11e2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|]]
|goals1 =
* [[Muhammadali Raimov|Raimov]] {{goal|10}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|67}}
* [[Lazizbek Mirzayev|Mirzayev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|69}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/85016e2b-3c42-4b78-8176-c6cbf5e94555-680f430e-4cba-4d8c-a8ce-c6b4aa299cbf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|]]
|goals1 =
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|4}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|11}}
* [[Zabihillo Oʻrinboyev|Oʻrinboyev]] {{goal|24}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/eff18dc3-75a7-497f-8661-9d321f87e75f-556d5c24-1b16-4086-a0f2-7c0cc353468d.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Narimonjon Ahmadjonov|Ahmadjonov]] {{goal|63}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2df7dcf6-c582-459e-a2c4-ff0117793a11-96e671a8-8af4-4ec6-b8a2-4a96f960f0d2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Adenis Shala|Shala]] {{goal|90}}
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = [[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]]
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18e579a4-037c-40e3-ad9c-bc0c9a55a75a-fe279eca-5ce1-46d5-be1b-9031308b2a90.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Toma Tabatadze|Tabatadze]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals2 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|49}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|56}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/607fc64f-8db8-4c09-bd8f-e8ef89cdfc26-838d06b9-e8f8-49bf-a92a-4a459a93bd96.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qizilqum (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Jambuli Jigauri|Jigauri]] {{goal|35}}
* [[Islom Kenjaboyev|Kenjaboyev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
* [[Aleko Andronikashvili|Andronikashvili]] {{goal|76}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ef0c514b-be5b-4234-833a-1a9333fff527-a63ee969-a9ae-42e1-8c01-b59cd39a9e36.pdf Hisobot]
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Veljko Filipović|Filipović]] {{goal|73}}
|stadium = [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/03b02df1-dbb2-4f33-a33d-303c37481f81-7d28d7bd-36c6-40c9-889c-63baf4fb3104.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Anzur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|44}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|45+2}}
|stadium = Gʻuzor
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7c1b3bff-8cc5-41d1-b053-20131d0cf0aa-5c14eac1-69f4-4a12-9a0d-19c60a86d4b2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Samandarjon Mavlonqulov|Mavlonqulov]] {{goal|83}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|]]
|goals2 =
* [[Azizbek Amonov|Amonov]] {{goal|8}}
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|14}}
|stadium = Bunyodkor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86e336ed-2ada-4da8-a4e4-737a87d4d747-327d18e0-a2f9-4709-a277-34562b3d0044.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Oybek Rustamov|Rustamov]] {{goal|14}}
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|22}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0653ad61-e761-4500-9a55-05d1ec8ea942-c6d8b6ce-4039-4f18-99d6-35351ba2f3a0.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Diyor Ortiqboyev|Ortiqboyev]] {{goal|52}}
|team2 = [[OKMK (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Choriyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9c4f28d0-3723-45c4-9c1d-88ea67f2dcfd-757011d1-cdc8-4cf1-8f57-5e10af329551.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|42}}
* [[Jamshid Iskanderov|Iskanderov]] {{goal|50||56}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b0637a7-b461-4eb3-9dd0-9c5a7e7c3650-a40a63bb-ba7e-49bf-8ac9-cfe41f1eef57.pdf Hisobot]
|team1 = [[Mashʼal (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Jambuli Jigauri|Jigauri]] {{goal|39}}
* [[Shoxruz Norxonov|Norxonov]] {{goal|90+1}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86243268-6fb6-4d31-9179-75ba5d82cd80-9fabeb17-d7a6-47aa-bf7e-78db4a70ca5b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Katulondi Kati|Kati]] {{goal|47}}
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|65}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = Surxon
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a779f496-e5df-413f-8c79-e578fb00f2b1-126c2d29-1e5c-43ec-b772-a8da1e249655.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Siavash Hagh Nazari|Nazari]] {{goal|54}}
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|74}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Otabek Joʻraqoʻziyev|Joʻraqoʻziyev]] {{goal|45+1}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|90+1}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2fbefff1-63ad-4b04-ab4a-68d9238f09fd-6bc743b9-3fb1-4f7f-9daf-efaa351d4231.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|]]
|goals1 =
* [[Anvar Xojimirzayev|Xojimirzayev]] {{goal|44}}
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|90+2}}
|stadium = [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}


{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18cf4152-0b18-444a-b407-dbfa395e0c9e-9f168f57-6f29-4b63-bbc6-98fc946a58a5.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Temur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|54}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Nosirjon Abdusalomov|Abdusalomov]] {{goal|15}}
* [[Matija Krivokapić|Krivokapić]] {{goal|43}}
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/54f646e5-ec0c-4667-805f-5a3203af705e-04ce3e75-7d27-4dd5-8c48-2ff3e68d2ef8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Javohir Husanov|Husanov]] {{goal|28}}
* [[Muhammadanas Hasanov|Hasanov]] {{goal|}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Anri Chichinadze|Chichinadze]] {{goal|14}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3199c67f-73f7-428f-8a0a-76194910271a-d7ab3ef8-713b-47f2-98ab-c5b469bd2dfc.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|34}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|19|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/448e9bfd-580e-45c3-ab51-d4ffe5a4771e-05212057-e25f-426e-8ada-b43e281cb496.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|19}}
* [[Doniyor Abdumannopov|Abdumannopov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|]]
|goals2 =
|stadium = Bobur
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|19|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6f605b7f-d7ac-4aed-a768-5a928ea2c43e-5f91c8c0-85f1-4288-8f7b-4716c67c5e1c.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Ravshan Xayrullayev|Xayrullayev]] {{goal|48}}
* [[Temur Mamasidiqov|Mamasiddiqov]] {{goal|54}}
* [[Shahzodbek Ubaydullayev|Ubaydullayev]] {{goal|63}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|]]
|goals2 =
* [[Ravshan Xayrullayev|Xayrullayev]] {{goal|45|o.g.}}
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f35f204b-a3dd-426e-9a48-4c51b0e34491-1e55cb6d-a5ef-4456-aaa4-71a07282f58b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev|Yoʻldoshev]] {{goal|11}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|65}}
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|88}}
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|]]
|goals2 =
* [[Temurxoʻja Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|36}}
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/cefd1662-cfff-44ce-a5ce-f2dcb8dc22a1-9ed238a9-946d-4518-828f-4b7a0ab0940d.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|]]
|goals1 =
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals2 =
* [[Tornike Dzebniauri|Dzebniauri]] {{goal|90+1}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 2–4
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b248a30-9f16-4272-a233-dc0ee53b0e44-215e5cc0-97de-435b-82a8-41bf54f4d774.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Filip Ivanović|Ivanović]] {{goal|3}}
* [[Fejsal Mulić|Mulić]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|]]
|goals2 =
* [[Flamarion]] {{goal|37}}
* [[Rustam Turdimurodov|Turdimurodov]] {{goal|50||57}}
* [[Hojimat Erkinov|Erkinov]] {{goal|75}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}


{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|4|2|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fb472b8b-894e-4cb8-886b-d0c2064c1de1-3deaa2d3-d421-427d-a106-ffc83bccdcac.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Fejsal Mulić|Mulić]] {{goal|14}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|40}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
* [[Shohrux Gadoyev|Gadoyev]] {{goal|49}}
* [[Shota Gvazava|Gvazava]] {{goal|89}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Gʻazalkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|4|2|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/474b1b23-bd98-450b-899d-dd538865fc76-9103209d-7132-47dc-b758-815c98a32c12.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|]]
|goals1 =
* [[Boburbek Yoʻldashov|Yoʻldashov]] {{goal|14}}
* [[Marko Bugarin|Bugarin]] {{goal|44}}
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|]]
|goals2 =
|stadium = [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
--&gt;
'''Oʻchirish siyosati''' — Vikipediyaning kontent mezonlariga javob bermaydigan maqolalar, media fayllar, boshqa sahifalar qanday aniqlanishi va Vikipediyadan oʻchirib tashlanish jarayonini tasvirlaydi. Vikipediyadan quyida tavsiflangan jarayonlar orqali koʻplab sahifalar oʻchirib tashlanadi.

Vikipediyada sahifa oʻchirish joriy versiyani va [[Yordam:Tahrirlar tarixi|barcha oldingi versiyalarni]] yoʻq qiladi. Har qanday foydalanuvchi sahifalar kontentini [[VP:Vandalizm|oʻchirishi mumkin]], bu holatda sahifa eski holiga qaytariladi. Administratorlar va xulosa chiqaruvchilar oʻchirishni amalga oshirishi mumkin. Administratorlar oʻchirilgan sahifalarni [[Yordam:Oʻchirilgan sahifani koʻrish|koʻrishi]] hamda oʻchirishni bekor qilib, sahifani tiklashi mumkin. Bu kabi harakatlar (koʻrishdan tashqari) [[Special:Log/delete|oʻchirish jurnalida]] qayd etiladi. Agar sahifani oʻchirish boʻyicha [[Vikipediya:Konsensus|konsensusga]] shubha boʻlsa, administratorlar odatda oʻchirmaydi.

== Oʻchirish sabablari ==
Oʻchirish sabablari quyidagilardan iborat, ammo ular bilan cheklanmaydi (agar iloji boʻlsa, butun sahifani oʻchirishdan koʻra muammoli boʻlimni yaxshilash yoki oʻchirish afzalroq boʻlsa):
* [[Vikipediya:Tezda oʻchirish mezonlari|Tezda oʻchirish mezonlari]]dan kamida bittasiga javob beradigan kontent.
* [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|Mualliflik huquqining buzilishi]] va [[Vikipediya:Insofli foydalanish mezonlari|noerkin kontent talablarini]] buzadigan boshqa materiallar.
* [[Vikipediya:Vandalizm|Vandalizm]], xato [[Vikipediya:Yoʻnaltitishlar|yoʻnaltirishlar]], [[Vikipediya:Hujum sahifasi|obroʻsizlantiruvchi kontent]] va [[Vikipediya:Mazmunsiz matn|bemaʼnilik]].
* Noensiklopedik maʼlumotlar, reklama, [[Vikipediya:Spam|spam]].
* Bir nechta [[Vikipediya:Fikrlarni ajratish|bir xil boʻlgan kontent]] (agar birlashtirish yoki qayta yoʻnaltirish talab qilinmasa)
* [[Vikipediya:Nufuzli manbalar|Ishonchli]] deb hisoblanmaydigan maqolalar, jumladan, [[Vikipediya:Vikipediya — lugʻat emas|neologizmlar]], [[Vikipediya:Mustaqil tadqiqotlarning taqiqlanganligi|original nazariyalar, xulosalar]] hamda [[Vikipediya:Soxta xabarlar|soxta xabarlar]].
* Manbalarni tekshirish [[Vikipediya:Tasdiqlash imkoniyatining mavjudligi|imkonsizligi]].
* Mavzulari [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|ahamiyatlilik mezonlariga]] javob bermaydigan maqolalar.
* Vikipediyaning [[Vikipediya:Tirik insonlar biografiyalari|tirik insonlar biografiyalariga oid qoidalarini]] buzadigan maqolalar.
* Ortiqcha yoki foydasiz andozalar.
* [[Vikipediya:Haddan ortiq turkumlashtirish|Ortiqcha tasniflashni]] ifodalovchi turkumlar.
* Foydalanilmagan, eskirgan yoki [[Vikipediya:Noerkin kontent|foydalanish shartlarini]] buzadigan [[Yordam:Fayllar|fayllar]].
* [[Vikipediya:Maqola|Maqola]], [[Vikipediya:Andozalar|andoza]], [[Vikipediya:Loyiha|loyiha]] yoki [[Vikipediya:Foydalanuvchi sahifalari|foydalanuvchi]] nomfazosidan mazkur nomfazolar uchun belgilangan siyosatga zid boʻlgan holda foydalanish.
* Ensiklopediya uchun [[Vikipediya:Vikipediya nima emas|mos boʻlmagan]] boshqa har qanday kontent.
== Oʻchirishning muqobil usullari ==
=== Tahrirlash va muhokama ===
{{main|Vikipediya:Tahrirlash siyosati}}
Agar tahrirlash oʻchirishdan afzalroq boʻlsa, sahifani oʻchirish oʻrniga tahrirlash kerak. Sahifa tarkibiga qarshi vandalizmning aksariyat holatlarini istalgan foydalanuvchi tuzatishi mumkin.

Sahifa mazmuni boʻyicha nizolar (odatda, jiddiy holatlar bundan mustasno) oʻchirish orqali hal qilinmaydi. Kontent bilan bogʻliq muammolar tegishli munozara sahifasida muhokama qilinishi kerak va avvalo nizolarni hal qilishning muqobil usullaridan foydalanish kerak. Masalan, [[Vikipediya:Fikr bildirish uchun soʻrovlar|fikrlashish soʻrovlarini]] berish kerak. Aslida hal qilinmagan kontent nizolari boʻlgan oʻchirish haqidagi munozaralar mavzuga aloqador boʻlmagan foydalanuvchi tomonidan yopilishi va muhokama sahifasiga yoki boshqa tegishli forumga oʻtkazilishi mumkin.

== Tez kirish ==
Agar muhim mavzudagi maqola tekshirilishi imkoniyatining mavjudligi yoki betaraflik tamoyillarini jiddiy ravishda buzsa, [[Vikipediya:Oʻchirishga]] sahifasida muhokama asosida chala holga qisqartirilishi yoki butunlay oʻchirilishi mumkin.

Siyosat yoki qoidalarga oid kelishmovchiliklar ularni oʻchirish bilan hal qilinmaydi. Shu kabi, foydalanuvchi sahifalari bilan bogʻliq muammolar ham foydalanuvchi bilan muhokama orqali hal qilinishi kerak.

=== Teglash ===
* Xato yozilganligi uchun {{tl|copyedit}}
* Tajribalilar eʼtiborini talab qiladigan maqolalar uchun {{tl|Expert needed}}
* Xorijiy tilda yozilgan maqolalar uchun {{tl|Not Uzbek}}
* Xatolik uchun {{tl|POV}}
* Qisqa maqola uchun {{tl|Stub}}
* Tasdiqlanmaganligi uchun {{tl|More citations needed}}
* Katta maqolaga birlashtirish mumkin boʻlgan kichik maqola uchun {{tl|Merge}}
* Boshqa muammolar uchun {{tl|Cleanup}}.

Xato nomlangan sahifalarni shunchaki [[Vikipediya:Sahifani koʻchirish|qayta nomlash]] mumkin. Nomlashga doir nizolar munozara qilinadi yoki soʻralgan harakatlarda sanab oʻtiladi.

Tirik insonlar biografiyalariga {{tl|notability}} tegini qoʻyishda ehtiyot boʻling.

=== Birlashtirish ===
Qisqa va kengaytirilishi ehtimoli kam boʻlgan maqolalar kattaroq maqolalar yoki roʻyxatlarga [[Vikipediya:Birlashtirish|birlashtirilishi]] mumkin. Masalan, [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat (kishilar)|mashhur shaxsning]] oila aʼzolari haqidagi maʼlumotlar odatda ushbu mashhur shaxs haqidagi maqolaga kiritiladi yoki birlashtiriladi. Eʼtiborga molik boʻlmagan badiiy elementlar haqidagi sahifalar odatda roʻyxat maqolalariga yoki ular paydo boʻlgan badiiy asarlar haqida maqolalarga birlashtiriladi.

Agar ikki sahifa takrorlangan yoki boshqa tarzda keraksiz boʻlsa, ulardan biriga birlashtirilib, umumiy sarlavha ostida yoʻnaltirilishi kerak. Bu jarayon muhokama talab qilmaydi.

Eʼtibor bering, „birlashtirish va oʻchirish“ natijasida, [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|muallifilik huquqi bilan bogʻliq]] muammolar kelib chiqishi mumkin. [[Vikipediya:Birlashtirish va oʻchirish]] inshosi bu mavzu muhokamasi uchun asos, [[Vikipediya:Oʻchirish yoki birlashtirish]] esa boshqa holatlar uchun asos boʻladi.

=== Yoʻnaltirish ===
Sahifani boʻshatib, [[Vikipediya:Yoʻnaltirishlar|yoʻnaltirish]] berish mumkin.

=== Qisman oʻchirish ===
Matn yoki tasvirlar bilan bogʻliq mualliflik huquqi buzilishi holatlarida, maʼlumotlar qisman oʻchirilishi mumkin. Matn holatida, bu mazmunni qayta yozish yoki bitta satrlik gap bilan almashtirishni anglatishi mumkin. Mualliflik huquqining buzilishi aniqlangan zahoti imkon qadar tezroq olib tashlanishi kerak.

=== Boshqa loyihalar ===
{{see also|Vikipediya:Vikilararo qaydlar}}
Baʼzi maqolalar Vikipediyaga tegishli emas, lekin ular Vikimedianing ostloyihalaridan biriga mos keladi. Ularni birlashtirish yoki oʻchirishni amalga oshirmasdan, nusxalash mumkin. Agar oʻchirilishi kerak boʻlgan sahifa xuddi shu nom ostida qayta yaratilishi mumkin boʻlsa, uni tegishli loyihaning yanada mos keladigan maqolasiga [[Vikipediya:Yumshoq yoʻnaltirish|yumshoq yoʻnaltirishga]] aylantirish mumkin.

Quyidagi loyihalarga maqolalar qabul qilinishi mumkin emasligini unutmang:
* Vikilugʻat vikilararo yoʻnaltirishlarni qabul qilmaydi
* Vikiyangiliklar maqolalarning yangiligiga talablar qoʻyadi va boshqa litsenziyadan foydalanadi

== Jarayonlar ==
{{see also|Vikipediya:Oʻchirish jarayoni}}
Oʻchirish toʻrtta asosiy jarayondan iborat, ularning ikkitasi ushbu jarayonlar oʻchirishlarning natijalarini koʻrib chiqish va bekor qilish uchundir.
=== Mualliflik huquqi buzilishi ===
Huquqiy sabablarga koʻra, Vikipediya mualliflik huquqini buzuvchi kontentni joylashtira olmaydi.
* '''Qayerdan topish mumkin''': [[Vikipediya:Mualliflik huquqi muammolari|Mualliflik huquqi muammolari]] va [[Vikipediya:Muhokama uchun fayllar|Munozarali fayllar]]
* '''Buni qanday qilish mumkin''': [[Vikipediya:Muhokama uchun fayllar|Munozarali fayllar]] sahifasiga qarang. Boshqa sahifalar uchun, imkon boʻlsa, buzilishni olib tashlang yoki sahifani toʻliq {{tl|subst:copyvio}} bilan almashtirish uchun tahrirlang. Butun sahifada aniq mualliflik huquqi buzilishi uchun, sahifa tarixida mualliflik huquqi boʻlmagan versiyalar yoʻqligini tekshirib, {{tl|db-copyvio|url=...}} ni tezda oʻchirish uchun belgilashingiz mumkin.
* '''Agar rozi boʻlmasangiz''': Matn yoki rasm mualliflari bilan bogʻlanib, ularning asarlarini (1) maqbul litsenziya ostida (matn uchun bu CC BY-SA va GFDL birgalikda litsenziyalangan, CC BY-SA yoki CC BY-SA ga mos) yoki (2) ommaviy foydalanishga chiqarishga tayyormi, deb tekshiring. „Faqat Vikipediyada“ yoki „faqat notijorat maqsadlarda“ asardan foydalanish uchun ruxsat yetarli emas, chunki u bizning litsenziyamizga mos kelmaydi.
* '''Qayta nomzodlik''': Mualliflik huquqi bilan himoyalangan kontentning qayta yaratilishi quyida koʻrsatilganidek tezda oʻchiriladi. Bunday kontentni qayta yaratishni talab qilish mumkin emas.

=== Tezda oʻchirish ===
Sahifalar tezda oʻchirish mezonlaridan biri yoki bir nechtasiga javob bersa, muhokamasiz oʻchirilishi mumkin. Tezda oʻchirish Vikipediyaga shunchalik ahamiyatsiz boʻlgan sahifalarni olib tashlash uchun moʻljallangan boʻlib, ular oʻchirish muhokamasidan omon qolish imkoniyatiga ega emas. Tez oʻchirish faqat aniq holatlarda qoʻllanilishi kerak.

Agar sahifa oldingi oʻchirish muhokamasidan keyin oʻchirilmagan boʻlsa, uni tezda oʻchirish mumkin emas, aga mualliflik huquqi buzilmagan boʻlsa. Hozirda oʻchirish uchun koʻrib chiqilayotgan yoki muhokama qilinayotgan sahifalar (quyida qarang) Quick Delete orqali olib tashlanishi mumkin.
* '''Qayerdan topish mumkin''': Oʻchirish uchun belgilangan barcha sahifalar roʻyxatini Category:Proposed removal boʻlimida hamda avtomatik yaratilgan xulosalar jadvalida topishingiz mumkin.
* '''Buni qanday qilish mumkin''': Sahifani tahrirlab, yuqoriga quyidagi matnni qoʻshing: {{subst:prod|reason}}, argumentlaringizni „reason“ maydoniga yozing.
* '''Agar rozi boʻlmasangiz''': taklif qilingan oʻchirishga rozi boʻlmagan har qanday foydalanuvchi tegni shunchaki olib tashlashi mumkin. Sahifani oʻchirib tashlagandan keyin ham, har qanday muharrir istalgan administrator tomonidan sahifani faqat soʻrov boʻyicha tiklashi mumkin. Har ikkala holatda ham, foydalanuvchiga sahifadagi taxminiy muammoni tuzatish tavsiya etiladi. Maqolaning munozara sahifasining boshida {{tl|old prod}} ni qoʻshish ham tavsiya etiladi.
* '''Qayta nomzodlik''': Sahifani oʻchirish taklifiga eʼtiroz bildirilsa, uni yana oʻchirish taklif qilinmasligi mumkin. Agar foydalanuvchi hali ham sahifani oʻchirish kerak deb hisoblasa, oʻchirish muhokamasidan quyidagicha foydalanishingiz kerak.

=== Tirik insonlarning biografiyalarini oʻchirish taklifi ===
Manba koʻrsatilmagan biografiyalarni oʻchirishning taklif qilingan jarayoni tirik insonlarning biografiyalarida har qanday shaklda kamida bitta manba (havolalar, tashqi havolalar va boshqalar, ishonchli yoki boshqa) boʻlishi kerakligini talab qiladi. Maqolada mavzu boʻyicha kamida bitta ishonchli manba keltirilmaguncha, {{tl|prod blp}} tegi olib tashlanishi mumkin emas. Agar hech biri taqdim etilmasa, maqola yetti kundan keyin oʻchirilishi mumkin. Bu boshqa oʻchirish jarayoniga taʼsir qilmaydi.

=== Oʻchirish muhokamasi ===
Yuqoridagi uchta turkumga kirmaydigan sahifalar oʻchirish muhokama forumlaridan birida muhokamadan soʻng oʻchirib tashlanishi mumkin, uning natijalarini [[Vikipediya:Oʻchirishni koʻrib chiqish]] sahifasida (quyida koʻring) koʻrish mumkin. Bunga bahsli tezkor oʻchirishlar yoki taklif qilingan oʻchirishlar kiradi. Bu yerda ishtirok etishni istagan foydalanuvchilar sahifa bilan nima qilish kerakligi haqida oʻz fikrlarini bildirishlari mumkin.

Bu jarayonlar foydalanuvchilar soni bilan belgilanmaydi, shuning uchun har bir foydalanuvchi qoidalarga binoan oʻz fikrini bildirishi mumkin. Muhokama davri kamida yetti kun davom etadi. Agar sahifalarni oʻchirish boʻyicha kelishuvga erishilgan boʻlsa, bu keyinchalik administrator tomonidan hal qilinadi. Agar biror foydalanuvchi aniqroq kelishuvga erishish uchun koʻproq vaqt kerak deb hisoblasa, muhokama davri tugaganidan keyin kamroq javob olgan nomzod roʻyxatga qayta kiritilishi mumkin.

Vikipediya muhitidan tashqaridagi odamlardan muhokama natijasiga taʼsir qilish maqsadida unda ishtirok etishni soʻrash nooʻrin hisoblanadi; [[Vikipediya:Qoʻgʻirchoq|qoʻgʻirchoqlar]] bildirgan izohlar eʼtiborsiz qoldirilishi mumkin. Ular oʻchirilmaydi, lekin foydalanuvchi „muhokamada ishtirok etish darajasida emas“ degan maʼnoni anglatuvchi {{tl|spa}} tegi bilan belgilanishi mumkin. Haddan tashqari holatlarda, oʻchirish haqidagi muhokama qisman himoyalangan boʻlishi mumkin.

Nizo tufayli oʻchirishni soʻrash ham nooʻrin. Bunday nizolar butun sahifani oʻchirish bilan hal qilinmaydi; buning oʻrniga nizolarni hal qilish kerak.
* '''Qayerdan topish mumkin''': Maqolalar, turkumlar, fayllar, yoʻnaltirishlar, andozalar va boshqa barcha sahifalar uchun alohida jarayon mavjud.
* '''Buni qanday qilish mumkin''': Tegishli jarayon uchun sahifaning yuqori qismidagi koʻrsatmalarga amal qiling.
* '''Agar rozi boʻlmasangiz''', iltimos, jarayonning tegishli sahifasiga oʻting va nima uchun rozi emasligingizni tushuntiring. Tegni sahifadan olib tashlamang. Ushbu jarayon haqida qoʻshimcha maʼlumot olish uchun, iltimos, oʻchirish qoʻllanmasiga qarang.
* '''Qayta nomzodlik''': Sahifani oʻchirish boʻyicha munozara tugagandan soʻng va kelishuvga erishilmagandan soʻng yoki agar kelishuv sahifani saqlab qolish haqida boʻlsa, foydalanuvchilar sahifani yaxshilash uchun vaqt berish maqsadida oʻsha sahifani oʻchirish uchun qayta nomzod koʻrsatishdan oldin yetarlicha vaqt kutishlari kerak. Oldingi munozaradan koʻp oʻtmay qilingan qayta nomzodlar odatda tezda yopiladi. Boshqa natijaga umid qilib sahifani qayta nomzod koʻrsatish xato boʻlishi mumkin.

=== Sahifani oʻchirish ===
Oʻchirish muhokamasi asosida sahifani oʻchirish faqat konsensus mavjud boʻlgandagina amalga oshirilishi kerak. Shuning uchun, agar kelishuv boʻlsa, sahifa saqlanib qoladi va yana normal tahrirga, birlashtirishga yoki kerak boʻlganda qayta yoʻnaltiriladi. Muayyan sharoitlarda kam eʼtibor beriladigan oʻchirish munozaralari taklif qilingan oʻchirishlar sifatida koʻrib chiqilishi mumkin.

=== Tarjimai hollar va tirik shaxslar biografiyalarini oʻchirish ===
Nisbatan notanish, jamoat arbobi boʻlmagan shaxslarning biografik maqolalari boʻyicha muhokamalar, agar subyektning oʻzi maqolani oʻchirishni soʻragan boʻlsa va uni „saqlab qolish uchun aniq konsensus mavjud boʻlmasa“, „oʻchirilsin“ degan xulosa bilan yopilishi mumkin. Notanish, jamoat arbobi boʻlmagan shaxslar haqidagi manbasi zaif biografik maqolalar, agar muhokamalarda oʻchirishga hech bir foydalanuvchi qarshilik qilmasa, muhokamalar yakunlangach oʻchirib yuborilishi mumkin. Agar har qanday biografik maqolani (taniqli yoki kam taniqli shaxs boʻlishidan qatʼi nazar) oʻchirish muhokamasiga nomzoddan tashqari boshqa tahrirchilardan juda kam izoh bildirilgan yoki umuman izoh bildirilmagan boʻlsa, xulosa qilinishi mumkin.
=== Qoralamani oʻchirish ===
Agar maqola ensiklopedik maqolalar uchun ajratilgan asosiy nomfazoga oid standartlarga javob bermasa, uni qoralama nomfazosiga koʻchirish mumkin. Agar u yerda olti oy davomida tahrir qilinmasa, uni tezkor oʻchirishga nomzod qilib koʻrsatish mumkin boʻladi.
Oʻchirishni koʻrib chiqish
=== Oʻchirishni qayta koʻrib chiqish ===
Agar sahifa xato tufayli oʻchirilgan, oʻchirilishi kerak boʻlsa-da oʻchirilmagan yoki oʻchirish muhokamasi xato yopilgan deb hisoblasangiz, buni oʻchirishni amalga oshirgan yoki muhokamani yopgan foydalanuvchi bilan uning munozara sahifasida muhokama qilishingiz lozim. Agar bu bilan masala hal etilmasa, siz [[Vikipediya:Oʻchirishni koʻrib chiqish]] sahifasida muhokama yopilishini qayta koʻrib chiqishni soʻrashingiz mumkin.

Agar sahifa (ushbu qoidaga koʻra) jarayondan tashqari, yaʼni ochiqdan-ochiq qoidabuzarlik bilan oʻchirilgan boʻlsa, administrator uni darhol qayta tiklashni tanlashi mumkin. Bunday holda, sahifani oʻchirgan administrator xabardor qilinishi kerak. Biroq, konsensusga erishmasdan bunday qayta tiklashlar buzgʻunchilik deb qaralishi mumkin, shuning uchun ularni ehtiyotkorlik bilan amalga oshirish lozim.

Agar maqola mazmuni yetarli emasligi yoki nomaqbul mazmunga egaligi uchun oʻchirib tashlangan boʻlsa (bu koʻpincha tezkor oʻchirishlarda kuzatiladi) va siz shu mavzuda yaxshiroq maqola yaratmoqchi boʻlsangiz, buni bemalol, hech qanday koʻrib chiqishlarsiz amalga oshirishingiz mumkin. Manbalar bilan tasdiqlangan maqola yaratish imkoniyati boʻla turib, manbasiz maqola yuzasidan oʻchirishni koʻrib chiqish jarayoniga murojaat qilish vaqtni behuda sarflashdir.

Oʻchirishni koʻrib chiqish jarayoni shunchaki ovozlar soni bilan emas, balki [[Vikipediya:Konsensus|konsensus]] (umumiy kelishuv) asosida hal qilinadi. Koʻrib chiqish odatda yetti kun davom etadi, agar natija noaniq boʻlsa, bu muddat uzayishi mumkin.

Agar kimdir maqolani baribir oʻchirishni istasa va uni oʻchirishga nomzod qilib koʻrsatsa, bekor qilingan oʻchirishlar qaytadan oʻchirish muhokamasiga qoʻyilishi mumkin.
* '''Qayerdan topish mumkin''': Vikipediya:Oʻchirishni koʻrib chiqish
* '''Buni qanday qilish kerak''': Sahifaning yuqorisidagi koʻrsatmalarga amal qiling.
* '''Agar rozi boʻlmasangiz''': Koʻrib chiqish sahifasiga oʻting va nima uchun rozi emasligingizni tushuntiring.
* '''Qayta nomzodlik''': Oʻchirish boʻyicha muhokamalarda boʻlgani kabi, oʻchirish toʻgʻrisidagi qarorni qayta koʻrib chiqish uchun qayta soʻrovlar orasida vaqt oʻtishi kerak va bu soʻrovlar siyosatga muvofiq diqqat bilan koʻrib chiqilishi kerak. Yangi argumentlar yoki dalillarga ega boʻlmagan qayta nomzodlar tezda rad etilishi mumkin.

=== Oʻchirilgan sahifalarni tiklash ===
Hamjamiyat muhokamasidan keyin emas, balki shoshilinch qarorlar natijasida oʻchirilgan sahifalar uchun tiklash soʻrovi [[Vikipediya:Oʻchirishni koʻrib chiqish]] sahifasiga yuborilishi mumkin. Bu sahifa muhokamasiz oʻchirilgan kontentni tiklash va tiklash uchun yaroqsiz boʻlgan kontentni moslashtirishga xizmat qiladi. Qayta tiklash soʻrovlari taklif qilingan oʻchirish holatlarining aksariyati va baʼzi tez oʻchirish holatlariga shikoyat qilish uchun ishlatilishi kerak. Biroq, oʻchirish muhokamalari va jamoatchilik koʻrib chiqishini talab qiladigan boshqa masalalarga qarshi shikoyatlar Vikipediya:Oʻchirish koʻrib chiqishiga yuborilishi kerak. Shuni yodda tutingki, maqola maydoniga tiklangan sahifalar darhol oʻchirish muhokamalari mavzusiga aylanishi mumkin.

* '''Qayerdan topish mumkin''': Vikipediya: Qayta tiklash soʻrovlari
* '''Buni qanday qilish kerak''': Sahifaning yuqori qismidagi koʻrsatmalarga amal qiling.
* '''Agar rozi boʻlmasangiz''': masalani koʻrib chiqish uchun Vikipediya: Oʻchirish sahifasida yuboring.
* '''Qayta nomzodlik''': Oʻchirish muhokamalaridan farqli oʻlaroq, soʻrovlar orasida tavsiya etilgan kutish vaqti yoʻq, garchi rad etilgan soʻrovlar qayta tiklash standartlari yoki qayta tiklash sabablari kabi holatlar oʻzgarmagan boʻlsa, qayta yuborilmasligi kerak.

== Jarayonlar bilan oʻzaro taʼsir ==
* Oʻchirishni koʻrib chiqish sahifasi koʻrib chiqish tugaguniga qadar oʻchirish muhokamasi sahifasida koʻrinmasligi kerak va oʻchirish muhokamasi sahifasidagi sahifa muhokama tugaguniga qadar oʻchirishni koʻrib chiqish sahifasida koʻrinmasligi kerak. Oʻchirish muhokamasi oʻchirish taklifidan ustun turadi, shuning uchun ikkala boʻlimda ham keltirilgan sahifa uchun oʻchirish muhokamasi ustunlik qiladi.
* Tezlashtirilgan oʻchirish mezonlariga javob beradigan sahifalar boshqa holatlardan qatʼi nazar oʻchirilishi mumkin. Agar oʻchirish muhokamasi doirasidagi sahifani oʻchirish tezkorlik bilan amalga oshirilsa, muhokama yopiladi.
* Agar sahifaning tezlashtirilgan oʻchirilishiga shubha tugʻilsa, oʻchirish muhokamasi ustuvor ahamiyatga ega. Amalda, bu „saqlash“ yoki „kelishuvsiz“ deb oʻchirishga qaror qilingan sahifani tezda oʻchirib tashlamaslik kerakligini anglatadi, garchi baʼzi mezonlar ushbu qoidadan istisno boʻlsa ham.
* Mualliflik huquqini buzadigan sahifalar vaziyatidan yoki oldingi muhokamalardan qatʼi nazar, oʻchirilishi mumkin.

== Boshqa masalalar ==
=== Oʻchirilgan sahifalarni koʻrish ===
[[Image:7312 deleted edits.png|thumb|300px|Oʻchirilgan sahifalar administratorlarga mana bunday koʻrinadi]]
Oʻchirilgan sahifalarning aksariyatida tuhmat yoki qoida tariqasida shubhali boshqa maʼlumotlar borligi aniqlangani sababli, ularni hamma koʻrishi uchun ochiq qoldirishga ruxsat etilmaydi. Biroq ular (hech boʻlmaganda vaqtincha) maʼlumotlar bazasida saqlanib qoladi va administratorlar ularni tahrirlar tarixi bilan birga koʻra oladi. Bundan mustasno holat — bu sahifaning maxsus [[Vikipediya:Revizorlar|nazorat]] ostida oʻchirilishidir. Maxsus nazorat ostida oʻchirish kuchaytirilgan oʻchirishning bir shakli boʻlib, oddiy oʻchirishdan farqli oʻlaroq, maʼlumotni hatto administratorlar ham kira olmaydigan qilib butunlay yoʻq qiladi. Oʻchirilgan sahifa nusxasini koʻrish uchun jiddiy sababi boʻlgan har qanday foydalanuvchi vaqtinchalik koʻrib chiqishni soʻrashi (yoki shunchaki administratordan sahifa nusxasini berishini iltimos qilishi) mumkin. Shuni yodda tutingki, agar kontent huquqiy asoslarga koʻra (masalan, tuhmat yoki mualliflik huquqining buzilishi) oʻchirilgan boʻlsa yoxud soʻrov uchun jiddiy sabab koʻrsatilmasa, bunday soʻrovlar rad etilishi ehtimoli yuqori.

=== Tahrirni oʻchirish ===
Sahifaning joriy tahririni saqlagan holda, uning tarixidagi ayrim qismlarni oʻchirish mumkin. Bunda oʻquvchilar ushbu qisman oʻchirishdan bexabar qolishadi (faqat oʻchirilgan eski tahrirga kirishga uringanlaridagina bundan xabar topishlari mumkin). Administratorlar sahifaning tanlangan eski tahrirlarini (va/yoki tahrir izohlari yoxud foydalanuvchi nomlarini) oʻchirish imkonini beruvchi „Tahrirni oʻchirish“ vositasidan foydalana olishadi. „Tahrirni oʻchirish“ siyosati bunga qaysi holatlarda ruxsat berilishini qatʼiy belgilab beradi.

„Tahrirni oʻchirish“ funksiyasi avvalgi „tanlab tiklash“ usulining oʻrnini egalladi. Bu usul butun sahifani oʻchirib, keyin kerakli tahrirlarni tanlab tiklashni oʻz ichiga olardi. „Tanlab tiklash“ning „Tahrirni oʻchirish“ funksiyasi bajara olmaydigan bir nechta oʻrinli qoʻllanish holatlari (masalan, murakkab tahrirlar tarixini birlashtirish) hamon mavjud. Biroq, shaffofligi pastligi va samarasizligi tufayli „tanlab tiklash“ usuli sahifa tarixidan tahrirlarni oʻchirish uchun endi qoʻllanilmaydi.

{{Vikipediyaning qoida va koʻrsatmalari}}</text>
      <sha1>7hk1g7hgyyscapuuovt3g8kiksjloxb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Malcolm Allison</title>
    <ns>0</ns>
    <id>789541</id>
    <revision>
      <id>5974282</id>
      <parentid>5658851</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:20:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Manbalar */</comment>
      <origin>5974282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4950" sha1="p44kk9f4mv33i4lez707bcxtm8x6nfo" xml:space="preserve">
{{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Malcolm Allison|tasvir=|izoh=|toʻliqism=Malcolm Alexander Allison|tavallud_sana={{birth date|1927|9|5|df=y}}|tavallud_joyi=[[Dartford]], Angliya|vafot_sana={{death date and age|2010|10|14|1927|9|5|df=y}}|vafot_joyi=[[Trafford]], Angliya|boʻyi=|pozitsiya=Markaziy yarim himoyachi|yoshlikyillari1={{0|0000}}–1945|yoshlikklublari1=[[Erith &amp; Belvedere F.C.|Erith &amp; Belvedere]]|yillar1=1945–1951|klublar1=[[Charlton Athletic F.C.|Charlton Athletic]]|isht1=2|gollar1=0|yillar2=1951–1957|klublar2=[[West Ham United F.C.|West Ham United]]|isht2=238|gollar2=10|yillar3=1960–1962|klublar3=[[Romford F.C.|Romford]]|isht3=49|gollar3=1|boshliqyillar1=1963–1964|boshliqklublar1=[[Bath City F.C.|Bath City]]|boshliqyillar2=1964|boshliqklublar2=[[Toronto City]]|boshliqyillar3=1964–1965|boshliqklublar3=[[Plymouth Argyle F.C.|Plymouth Argyle]]|boshliqyillar4=1965–1971|boshliqklublar4=[[Manchester City F.C.|Manchester City]]|boshliqyillar5=1971–1973|boshliqklublar5=[[Manchester City F.C.|Manchester City]]|boshliqyillar6=1973–1976|boshliqklublar6=[[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]]|boshliqyillar7=1976–1977|boshliqklublar7=[[Galatasaray S.K. (football team)|Galatasaray]]|boshliqyillar8=1978–1979|boshliqklublar8=[[Plymouth Argyle F.C.|Plymouth Argyle]]|boshliqyillar9=1979–1980|boshliqklublar9=[[Manchester City F.C.|Manchester City]]|boshliqyillar10=1980–1981|boshliqklublar10=[[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]]}}

'''Malcolm Alexander Allison''' (talaffuzi: ''Malkolm Aleksandr Allison'' 1927-yil 5-sentyabr – 2010-yil 14-oktyabr) ingliz [[Futbol|futbolchisi]] va [[Menejer (futbol)|menejeri]] bo'lgan. U &quot;'''Katta Mal'''&quot; laqabini olgan hamda o'zining shiddatli tabiati, maydon tashqarisidagi tortishuvlari bilan [[Angliya futboli|ingliz futbolining]] eng yorqin va qiziqarli qahramonlaridan biri bo'lgan.

Allisonning boshqaruv salohiyati yoshligida &quot;West Ham United&quot;da yaqqol namoyon bo'ladi, u yerda u ishonchli [[Himoyachi (futbol)|himoyachiga]] aylandi va yosh futbolchilarga, shu jumladan bo'lajak Angliya terma jamoasi sardori Bobby Moorega murabbiy sifatida ishladi. Uning futbolchilik faoliyati 1958-yilda [[Sil|sil kasalligi]] tufayli o'pkasini olib tashlashga to'g'ri kelganida o'z nihoyasiga yetdi.

Murabbiy sifatida bolaligidan qo'llab-quvvatlagan jamoa - [[Manchester City|&quot;Manchester City&quot;]] ni o'zgartirishda murabbiy Joe Mercerga yordam bergani bilan yodda qoladi&lt;ref name=&quot;mirror&quot; /&gt;. 1960-yillar va 1970-yillarning boshlarida Allison Mercer bilan yetti yil ichida oltita yirik sovrinni qo‘lga kiritdi&lt;ref name=&quot;mirror&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.mirrorfootball.co.uk/archive/Malcolm-Allison-article3947.html|sarlavha=Malcolm Allison&amp;nbsp;– Archive|nashriyot=MirrorFootball.co.uk|arxivurl=https://web.archive.org/web/20100107001911/http://www.mirrorfootball.co.uk/archive/Malcolm-Allison-article3947.html|arxivsana=7 January 2010|qaralgan sana=2 September 2010}}&lt;/ref&gt;. Mercer ketganidan so'ng, u ikki marta klubni boshqargan va 1989-yilda uchinchi marta menejerlik xizmatlarini taklif qilgan. U yana bir qancha ingliz klublarini, jumladan &quot;Crystal Palace&quot; va &quot;Middlesbrough&quot;ni, shuningdek Portugaliya va Quvayt terma jamoasidagi uchta klubni boshqargan.

== Yoshlik yillari ==
Elektr muhandisining o'g'li Allison 1927-yil sentyabrda Dartfordda tug'ilgan&lt;ref name=&quot;teleobituary&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=15 October 2010 |title=Malcolm Allison&amp;nbsp;— Obituary |publisher=telegraph.co.uk |url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/sport-obituaries/8067232/Malcolm-Allison.html |access-date=27 October 2010}}&lt;/ref&gt;. Allison regbi emas, balki [[Regbi|futbol]] o'ynashi uchun ataylab 11-plyus imtihondan yiqiladi va gimnaziyada emas, balki o'rta zamonaviy maktablarda ta'lim oladi&lt;ref name=&quot;teleobituary&quot; /&gt;.

== O'yin faoliyati ==
Allison o'z faoliyatini Charlton Athletic bilan boshlagan. U maydonda o'zgarishlar qilish uchun kurash olib bordi va olti yil ichida atigi ikki marta maydonga tushdi. Allisonning maydon tashqarisidagi muammolari uning transferiga olib keldi.

=== Meros ===
Allison [[Angliya futboli|ingliz futbolida]] mashg'ulot usullarini inqilob qilishda ajoyib innovator sifatida tan olingan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.mirrorfootball.co.uk/opinion/columnists/michael-calvin/Michael-Calvin-column-Why-Liverpools-living-nightmare-is-far-from-over-following-takeover-and-Big-Malcolm-Allison-was-ahead-of-his-time-article601745.html|sarlavha=Why Liverpool's living nightmare is far from over and Big Mal was ahead of his time|sana=16 October 2010|nashriyot=www.mirrorfootball.co.uk|qaralgan sana=18 October 2010}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Kuvayt milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{Galatasaray SK murabbiylari}}

[[Turkum:Futbol himoyachilari]]
[[Turkum:Angliyalik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:2010-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:1927-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Kuvayt milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]</text>
      <sha1>p44kk9f4mv33i4lez707bcxtm8x6nfo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Graeme Souness</title>
    <ns>0</ns>
    <id>794411</id>
    <revision>
      <id>5974281</id>
      <parentid>5733584</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:19:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Manbalar */</comment>
      <origin>5974281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2568" sha1="3tn9oy8ygdy7gs4ivafx57230elgkr1" xml:space="preserve">
{{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Graeme Souness|tasvir=|izoh=|toʻliqism=Graeme James Souness|tavallud_sana={{birth date and age|1953|5|6|df=y}}|tavallud_joyi=[[Edinburgh]], Shotlandiya|boʻyi={{height|ft=5|in=11}}&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Rollin |first1=Jack |title=Rothmans football yearbook |date=1980 |publisher=Queen Anne Press |location=London |isbn=0362020175 |page= [https://archive.org/details/rothmansfootball00roll/page/222 222]|url=https://archive.org/details/rothmansfootball00roll |url-access=registration |access-date=14 April 2020}}&lt;/ref&gt;|pozitsiya=Yarim himoyachi|yoshlikyillari1=|yoshlikklublari1=[[Tynecastle F.C.|Tynecastle Boys Club &amp; North Merchiston BC]]|yillar1=1970–1972|isht1=1|gollar1=0|klublar1=[[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]]|yillar2=1972|isht2=10|gollar2=2|klublar2=→ [[Montreal Olympique]] (ijara)|yillar3=1972–1978|isht3=176|gollar3=22|klublar3=[[Middlesbrough F.C.|Middlesbrough]]|yillar4=1977|isht4=6|gollar4=1|klublar4=→ [[West Adelaide SC|West Adelaide]] (ijara)|yillar5=1978–1984|isht5=247|gollar5=38|klublar5=[[Liverpool F.C.|Liverpool]]|yillar6=1984–1989|isht6=56|gollar6=8|klublar6=[[U.C. Sampdoria|Sampdoria]]|yillar7=1986–1991|isht7=50|gollar7=3|klublar7=[[Rangers F.C.|Rangers]]|milliyyillar1=1974–1986|milliyisht1=54|milliygollar1=4|milliyjamoa1=[[Scotland national football team|Shotlandiya]]|boshliqyillar1=1986–1991|boshliqklublar1=[[Rangers F.C.|Rangers]]|boshliqyillar2=1991–1994|boshliqklublar2=[[Liverpool F.C.|Liverpool]]|boshliqyillar3=1995–1996|boshliqklublar3=[[Galatasaray S.K. (football)|Galatasaray]]|boshliqyillar4=1996–1997|boshliqklublar4=[[Southampton F.C.|Southampton]]|boshliqyillar5=1997|boshliqklublar5=[[Torino F.C.|Torino]]|boshliqyillar6=1997–1999|boshliqklublar6=[[S.L.Benfica|Benfica]]|boshliqyillar7=2000–2004|boshliqklublar7=[[Blackburn Rovers F.C.|Blackburn Rovers]]|boshliqyillar8=2004–2006|boshliqklublar8=[[Newcastle United F.C.|Newcastle United]]}}

'''Graeme James Souness''' ( 1953-yil 6-mayda tug'ilgan) - Shotlandiyalik sobiq professional [[Futbol|futbolchi]] va menejer.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{UEFA Chempionlar Ligasining eng yaxshi toʻpurarlari}}
{{Galatasaray SK murabbiylari}}

[[Turkum:UEFA Chempionlar ligasining eng yaxshi toʻpurarlari]]
[[Turkum:UEFA Chempionlar ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar]]
[[Turkum:Futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:Italiyadagi muhojir futbolchilar]]
[[Turkum:Serie A futbolchilari]]
[[Turkum:Shotlandiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:1953-yilda tugʻilganlar]]</text>
      <sha1>3tn9oy8ygdy7gs4ivafx57230elgkr1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Timur Yafarov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>796470</id>
    <revision>
      <id>5974413</id>
      <parentid>5131217</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:21:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5974413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5238" sha1="ezmbt5l4oepigj5cvmjjof043kc9isa" xml:space="preserve">{{Futbolchi
 | name               = Timur Yafarov
 | image              = 
 | fullname           = Timur Shamilovich Yafarov
 | birth_date         = {{Birth date and age|df=yes|1986|11|30}}
 | birth_place        = {{tavalludJoyi|Oʻzbekiston}}
 | height             = &lt;!---{{height|m=1.75|precision=0}}---&gt;
 | currentclub        = 
 | clubnumber         = 
 | position           = [[Yarim himoyachi]]
 | youthyears1        = 
 | youthclubs1        = 
 | yillar1            = 2004—2006
 | klublar1           = [[Lokomotiv (futbol klubi)|Lokomotiv Toshkent]]
 | isht1              = 46
 | gollar1            = 4
 | yillar2            = 2007
 | klublar2           = [[Bunyodkor PFK|Quruvchi]]
 | isht2              = 19
 | gollar2            = 0
 | yillar3            = 2008
 | klublar3           = [[Lokomotiv (futbol klubi)|Lokomotiv Toshkent]]
 | isht3              = 46
 | gollar3            = 4
 | yillar4            = 2009
 | klublar4           = [[Metallurg Bekobod|Metallurg]]
 | isht4              = 4
 | gollar4            = 0
 | yillar5            = 2009-2010
 | klublar5           = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
 | isht5              = 21
 | gollar5            = 0
 | yillar6            = 2011
 | klublar6           = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
 | isht6              = 10
 | gollar6            = 0
 | yillar7            = 2012
 | klublar7           = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
 | isht7              = 1
 | gollar7            = 0
 | yillar8            = 2012
 | klublar8           = [[AGMK|Olmaliq]]
 | isht8              = 1
 | gollar8            = 0
 | yillar9            = 2013
 | klublar9           = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
 | isht9              = 9
 | gollar9            = 0
 | yillar10           = 2013—2014
 | klublar10          = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
 | isht10             = 11
 | gollar10           = 0
 | yillar11           = 2015—2016
 | klublar11          = [[Oqtepa (futbol klubi)|Oqtepa]]
 | isht11             = ?
 | gollar11           = ?
 | milliyyillar1      = 2007
 | milliyjamoa1       = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston]]
 | milliyisht1        = 1
 | milliygollar1      = 1
 | pcupdate           = 18 February 2019
 | ntupdate           = 18 February 2019
}}
'''Timur Shamilovich Yafarov''' (1986-yil 30-noyabrda tugʻilgan) – [[Oʻzbekiston]] terma jamoasining sobiq [[futbolchi]]si, [[yarim himoyachi]] sifatida ham oʻynagan.

== Futbolchilik faoliyati ==
Oʻzbekistonlik himoyachi. Faoliyatini 2004-yil Toshkentning „Lokomotiv“ klubida boshlagan. 2007-yil Oliy liganung debyutant jamoasi „[[Bunyodkor PFK|Quruvchi]]“ klubi tarkibiga koʻchib oʻtgan va ilk mamlakat kubogi finaliga chiqdi va chempionatda kumush medllarni qoʻlga kiritgan. 2009-yil Bekobodning „metallurg“ tarkibiga qoʻshilgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/pavel-leus-va-timur-yafarov-navbahorda-korikda|sarlavha=Павел Леус ва Тимур Яфаров &quot;Навбаҳор&quot;да кўрикда|arxivsana=2022-09-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220920173644/https://championat.asia/uz/news/pavel-leus-va-timur-yafarov-navbahorda-korikda|kirish sanasi=2022-09-20}}&lt;/ref&gt;. 2016-yil „Oqtepa“ jamoasi tarkibida ketma-ket olingan jaroxatlar tufayli faoliyatini yakunlashga majbur boʻlgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/timur-yafarov-butsalarini-mixga-ildi|sarlavha=Тимур Яфаров бутсаларини михга илди|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220920172918/https://championat.asia/uz/news/timur-yafarov-butsalarini-mixga-ildi|arxivsana=2022-09-20|kirish sanasi=2022-09-20}}&lt;/ref&gt;.

== Karyera statistikasi ==

=== International ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! colspan=&quot;3&quot; |[[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston milliy terma jamoasi]]
|-
!Yil
!Oʻyin
!Gol
|-
|2007
|1
|1
|-
!Total
!1
!1
|}
''2007 yil 24 dekabrda oʻtkazilgan oʻyin holatiga koʻra&lt;ref&gt;{{veb manbasi|title=Timur Yafarov|url=https://www.national-football-teams.com/player/60205/Timur_Yafarov.html|website=national-football-teams.com|publisher=National Football Teams|accessdate=18 February 2019}}&lt;/ref&gt;.''

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==

* [https://news.sportbox.ru/Vidy_sporta/Futbol/YAfarov-Futbol-30111986 Timur Yafarov] Sportsboxru saytida futbolchi profili
* [https://footballfacts.ru/person/118114-yafarovtimur Timur Yafarov] footballfacts.ru saytida futbolchi profili&lt;br /&gt;

{{DEFAULTSORT:Yafarov, Timur}}
[[Turkum:1986-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:Bunyodkor klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Metallurg Bekobod klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Andijon klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Qizilqum klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Mashʼal klubi futbolchilari]]
[[Turkum:AGMK futbolchilari]]
[[Turkum:Navbahor futbolchilari]]
[[Turkum:Oqtepa klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston milliy terma jamoasi erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]]</text>
      <sha1>ezmbt5l4oepigj5cvmjjof043kc9isa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grace Bedell</title>
    <ns>0</ns>
    <id>796978</id>
    <revision>
      <id>5974219</id>
      <parentid>3613173</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:32:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>58913</id>
      </contributor>
      <comment>0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5974219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5872" sha1="lcpgi7jc0kb3rrqacij3jt1hwklkhr0" xml:space="preserve">{{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Grace Bedell|asl ismi={{lang-en|Grace Greenwood Bedell}}|tavallud sanasi=[[1848-yil]] [[4-noyabr]]|tavallud joyi=[[Nyu-York]], [[AQSh]]|fuqaroligi={{USA}}|kasbi=[[Yozuvchi]]|vafot sanasi=[[1936-yil]] [[2-noyabr]]|vafot joyi=[[Kanzas]], [[AQSh]]|portret=File:Grace-bedell.jpg|tavsif=1870-yillardagi Grace}}

'''Grace Bedell''' ({{lang-en|Grace Greenwood Bedell}}, ''Billingsga turmushga chiqqan''; [[1848]] — [[1936]]) — amerikalik, 11 yoshida [[AQSh prezidenti]] [[Abraham Lincoln|Avraam Linkolnga]] xat yozgan. Keyinchalik Linkoln 1861-yil fevral oyida Bedell bilan uchrashdi.
== Hayoti ==
1848-yili 4-noyabrda Nyu-Yorkning shtatining Albion qishlogʻida tugʻilgan. Oilada yana ikkita opa-singil bor edi — Elis va Xelen ismli qizlar. Bedell bolaligini Vestfild qishlogʻida oʻtkazdi&lt;ref name=&quot;rogerjnorton&quot;&gt;[http://rogerjnorton.com/Lincoln50.html ABRAHAM LINCOLNʼS BEARD: THE IDEA OF AN 11-YEAR-OLD GIRL] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;.

=== Linkolnga xat yozish ===
{{External media|image1=[http://www.loc.gov/loc/lcib/0903/images/expand-letter02.jpg Grace Bedell xati]|image2=[http://www.loc.gov/loc/lcib/0903/images/expand-letter03.jpg Avraam Linkoln xati]}}
1860-yilning 15-oktabr kuni, Linkoln AQSh prezidenti boʻlib saylanishidan oldin Grace Bedell nomzodga soqolin oʻstirish toʻgʻrisida iltimos yozib, xat yuborgan boʻladi. Qizning maktubida soqol Linkolnning tashqi koʻrinishini yaxshilashi, hali oʻzining aytilgan akalari bilan nomzod soqoli oʻstirsa, ular oʻz ovozin berishlarini garovga qoʻygan&lt;ref&gt;[http://www.abrahamlincolnonline.org/lincoln/speeches/gracebedell.htm Grace Bedell’s Letter to Lincoln] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;. 4 kundan soʻng, 19-oktabr Linkoln qizning iltimosini&lt;ref&gt;[http://www.abrahamlincolnonline.org/lincoln/speeches/gracebedell.htm Letter to Grace Bedell] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; bajarishga vaʼda bermadi, biroq u bir oy ichida soqolini oʻstirdi. Prezidentlikka saylanganidan soʻng, Amerika boʻylab sayohat chogʻida, yangi rahbar Greysning tugʻilgan shahriga toʻxtadi va uni topib olganidan keyin soqoli uchun minnatdorchilik bildirdi. New York World gazetasi 1861-yil 19-fevraldagi sonida ushbu voqea haqida xabar berdi. Va 1878-yilda mahalliy gazetaga bergan intervyusida Greys Bedell-Billings amerikaliklarga uni xat yozishga nima undaganini eslatdi. Asl Grace Bedell maktubi hozirda Detroit Public Library Burton Historical Collection saqlanadi&lt;ref&gt;[http://www.detroit.lib.mi.us/featuredcollection/burton-historical-collection Burton Historical Collection] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150112162110/http://www.detroit.lib.mi.us/featuredcollection/burton-historical-collection |date=12-yanvar 2015-yil }} {{ref-en}}&lt;/ref&gt;. Linkolnning javob xati 1990-yillar boshida 1 000 000 dollarga sotuvga qoʻyilgan va nomaʼlum xususiy kolleksiyachi tomonidan sotib olingan&lt;ref name=&quot;rogerjnorton&quot;/&gt;.

2007-yili tadqiqotchilar Gracening Linkolnga yozgan yana bir maktubni topdilar, u yerda Bedell oʻz ota-onasi uchun moliyaviy yordam soʻradi. Maktub 1864-yili 15 yoshar Grace bilan yozilgan.

=== Shaxsiy hayoti ===
Grace 17 yoshida AQSh fuqarolar urushining ishtirokchisi [[serjant]] Jorj Nyuton Billingsga turmushga chiqib, ular Kanzas shtatining Delfos shahriga koʻchgan. Delfosda er-xotinning 1 oʻgʻli bor edi. Grace Bedell 1936-yil oʻzining 88-tugʻilgan kunigacha 2 kun yetmay, 2-oktabr vafot etdi, mahalliy qabristonga dafn qilindi&lt;ref&gt;[https://www.findagrave.com/memorial/9761299 Grace Bedell Billings]&lt;/ref&gt;.

== Linkoln rasmlar ==
{{Galereya|File:Abraham Lincoln O-36 by Butler, 1860-crop.jpg|13-avgust, 1860&lt;br /&gt;Linkolnning soqolsiz oxirgi surati.|File:1860 Abraham Lincoln O-40.png|25-noyabr, 1860&lt;br /&gt;Bedellning xatidan 1 oy o'tgach.|File:Abraham Lincoln O-43 by German, 1861.jpg|9-fevral, 1861&lt;br /&gt;Bedell bilan Vestfildda uchrashishdan 10 kun oldin.|title=Turli vaqtlarda Linkolnning ko'rinishlari|width=200|height=300|align=center}}

== Xotira ==
[[Fayl:Lincoln_Bedell_statue.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Lincoln_Bedell_statue.jpg/220px-Lincoln_Bedell_statue.jpg|thumb| Vestfilddagi yodgorlik]]

* 1999-yilda Vestfild qishlogʻida Linkoln va Bedellga bagʻishlangan yodgorlik oʻrnatildi&lt;ref&gt;[http://www.kshs.org/kansapedia/grace-bedell/17779 Grace Bedell] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;.
* Grace Bedell vafot etgan shaharda bir yodgorlik bor&lt;ref&gt;[http://www.roadsideamerica.com/story/20422 „Grow a Beard, Abe“ Girl Monument] {{ref-en}}&lt;/ref&gt;.
* Hodisaning 150 yilligini nishonlashda (2010) ssenariy muallifi Mark Esslinger va rejissyor Erik Burdett yosh aktrisa Lana Esslinger&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/name/nm3361017/ Lana Esslinger] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; ishtirokida „Grace Bedell“&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt1520907/?ref_=nm_ov_bio_lk1 Grace Bedell (2010)] {{ref-en}}&lt;/ref&gt; nomli qisqa metrajli filmni suratga olishdi.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==

* [http://www.loc.gov/loc/lcib/0903/letter.html Kichkina qizning maslahati]{{Ref-en}} &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;font-size:85%; cursor:help; color:#888;&quot; title=&quot;ағылшын тілінде&quot;&gt;)&lt;/span&gt;
* [http://www.ext.nodak.edu/extnews/newsrelease/2004/020504/04plains.htm Plains Folk: Prezident kuni]{{Oʻlikhavola|date=aprel 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Ref-en}} &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;font-size:85%; cursor:help; color:#888;&quot; title=&quot;ағылшын тілінде&quot;&gt;)&lt;/span&gt;
* [https://web.archive.org/web/20150920195715/http://www.history-illustrated.ru/article_8207.html Elizaveta Muromskaya — „Qanday qilib prezident boʻlish mumkin yoki Greys Bedellning hikoyasi“] (rus. &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;font-size:85%; cursor:help; color:#888;&quot; title=&quot;орыс тілінде&quot;&gt;)&lt;/span&gt;

[[Turkum:1936-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:2-noyabrda vafot etganlar]]
[[Turkum:1848-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:4-noyabrda tugʻilganlar]]</text>
      <sha1>lcpgi7jc0kb3rrqacij3jt1hwklkhr0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sovet va Rossiya yengil avtomobillari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>798216</id>
    <revision>
      <id>5974167</id>
      <parentid>5970302</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:55:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vol71193</username>
        <id>44886</id>
      </contributor>
      <comment>/* 1980–1990 yillar */ Illyustrasiyani almashtirish: «AZLK-2139».</comment>
      <origin>5974167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9041" sha1="2vrx5sjq0mdh0m1612jrdrb3ccf21yr" xml:space="preserve">[[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSRI]] mavjud boʻlgan davrda [[Rossiya]]da yaratilgan [[yengil avtomobillar]]ning keng roʻyxati.

== 1920–1930 yillar ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background:#FF8C00;color:white;font-weight:bold&quot; align=&quot;center&quot;
| width=&quot;10%&quot; |Asosiy kuzov
| width=&quot;10%&quot; |Rasm
| width=&quot;15%&quot; |Chiqarilish boshlangan yili
| width=&quot;17%&quot; |Sinf
| width=&quot;15%&quot; |Kuzov turlari
| width=&quot;15%&quot; |Sport
| width=&quot;18%&quot; |Yangilangan
|- align=&quot;center&quot;
|NAMI-1 (NATI-2)
|[[Fayl:NAMI-1-1974.jpg|130x130px]]
|1928
|kichik
|
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|GAZ-A
|[[Fayl:GAZ-A-1974.jpg|130x130px]]
|1927 — kelib chiqqan [[mamlakat]]da.
1932
|oʻrtacha
|GAZ-6 / GAZ-4
|GAZ-A Aero
|
|- align=&quot;center&quot;
|L-1
|[[Fayl:1932 Buick in the Bahrain Museum.jpg|130x130px]]
|1932 — kelib chiqqan mamlakatda.
1933
|oliy
|
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|ZIS-101
|[[Fayl:Зис-101.jpg|130x130px]]
|1936
|oliy
| rowspan=&quot;1&quot; |ZIS-102
|ZIS-Sport
|
|- align=&quot;center&quot;
|M-1
|[[Fayl:ГАЗ-М-1.JPG|130x130px]]
|1933 — kelib chiqqan mamlakatda.
1936
|oʻrtacha
|M-415
|GL-1
|
|- align=&quot;center&quot;
|KIM-10-50, 10-52
|[[Fayl:Ким-10-52.JPG|130x130px]]
|1940
|kichik
|KIM-10-51
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|ZMA-400
|[[Fayl:Moskvich_401_in_Museum_of_technique_2016-08-16.JPG|130x130px]]
|1936 — kelib chiqqan mamlakatda.
1946
|kichik
|ZMA-400-422
|
|ZMA-401-424 (ishlab chiqarilmagan)
|- align=&quot;center&quot;
|GAZ-64 (67)
|[[Fayl:GAZ-67 in Moscow 3.jpg|130x130px]]
|1941
|oʻrtacha
|
|
|
|}

== 1940–1950 yillar ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background:#FFD700;color:black;font-weight:bold&quot; align=&quot;center&quot;
| width=&quot;15%&quot; |Asosiy kuzov
| width=&quot;15%&quot; |Chiqarilish boshlangan yili
| width=&quot;15%&quot; |Sinf
| width=&quot;7%&quot; |Rasm
| width=&quot;7%&quot; |Kuzov turlari
| width=&quot;7%&quot; |Sport
|- align=&quot;center&quot;
|ZIS-110
|1945
|oliy
| rowspan=&quot;1&quot; |[[Fayl:MGON_1_ZiS-110_(cropped).jpg|130x130px]]
|ZIS-110B
|
|- align=&quot;center&quot;
|M-20
|1946
|oʻrtacha
|[[Fayl:GAZ_M_20_Pobjeda_típusú_személygépkocsi._Fortepan_5290.jpg|130x130px]]
|M-20B
|SG-1,
„''Pobeda Sport''“
|- align=&quot;center&quot;
|ZIM (GAZ-12)
|1948 — tajribali.
1950
|katta
|[[Fayl:GAZ-12 ZIM (Tashkent) 03.jpg|130x130px]]
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|GAZ-69
|1947 — tajribali.
1953
|oʻrtacha
|[[Fayl:GAZ-69_(UAZ).jpg|130x130px]]
|
|
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background:#87CEEB;color:white;font-weight:bold&quot; align=&quot;center&quot;
| width=&quot;8%&quot; |Asosiy kuzov
| width=&quot;15%&quot; |Rasm
| width=&quot;15%&quot; |Chiqarilish boshlangan yili
| width=&quot;17%&quot; |Sinf
| width=&quot;10%&quot; |Kuzov turlari
| width=&quot;15%&quot; |Sport
| width=&quot;18%&quot; |Yangilangan
|- align=&quot;center&quot;
|S-1L (3A)
|[[Fayl:С-1А.jpg|130x130px]]
|1952
| rowspan=&quot;1&quot; |ayniqsa kichik, motorli aravachasi
|
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|UAZ-469 (3151)
|[[Fayl:UAZ-469, 12. Internationales Maritimes-Fahrzeugtreffen, Ribnitz-Damgarten ( 1060475).jpg|130x130px]]
|1958 — tajribali (UAZ-460).
1972
|oʻrtacha
|
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|ZAZ-965
|[[Fayl:Saporoshez_ZAZ_965_A.JPG|130x130px]]
|1957 — tajribali (MZMA-444).
1960
|ayniqsa kichik
|
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|MZMA-402 (407)
|[[Fayl:Moskvitch-402_Moscow_museum_of_transport_cropped.jpg|130x130px]]
|1956
|kichik
|MZMA-423
|MZMA-407 (Kupe)
|
|- align=&quot;center&quot;
|M-21 (GAZ-21)
|[[Fayl:Hammond_Slides_Russia_20.jpg|130x130px]]
|1956
|oʻrtacha
|GAZ-22
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|GAZ-13
|[[Fayl:Tschaika_(7911936676).jpg|130x130px]]
|1959
|katta
|GAZ-13S
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|ZIL-111
|[[Fayl:Зил-111А.jpg|130x130px]]
|1958
| rowspan=&quot;1&quot; |oliy
|ZIL-111V
|
|ZIL-111G
|}

== 1960–1970 yillar ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background:#90EE90;color:black;font-weight:bold&quot; align=&quot;center&quot;
| width=&quot;13%&quot; |Asosiy kuzov
| width=&quot;15%&quot; |Kuzov turlari
| width=&quot;15%&quot; |Chiqarilish boshlangan yili
| width=&quot;15%&quot; |Sinf
| width=&quot;10%&quot; |Rasm
| width=&quot;10%&quot; |Sport
| width=&quot;13%&quot; |Tugatish turlari
va yangilangan
|- align=&quot;center&quot;
|MZMA-408 (412)
Ij-408 (412)
|MZMA-426 (427)
Ij-2125 / 2715
|1964
| rowspan=&quot;1&quot; |kichik
|[[Fayl:Moskwitsch 412 (7522178984).jpg|130x130px]]
|MZMA-412 (Ralli),
AZLK-2140SL (Sport)
|AZLK-2140 (2138) / 2137
AZLK-2140-117
|- align=&quot;center&quot;
|VAZ-2101
|VAZ-2102
|1966 — kelib chiqqan mamlakatda.
1970
|kichik
|[[Fayl:VAZ_2101_BW_2016-09-03_13-51-58.jpg|130x130px]]
|VAZ-2105-LSGA,
VAZ-2105 (VFTS)
|VAZ-2103 (2106)
VAZ-2105 (2107) / 2104
|- align=&quot;center&quot;
|ZAZ-966 (968)
|
|1966
|ayniqsa kichik
|[[Fayl:ZAZ-968_front.jpg|130x130px]]
|
|ZAZ-968M
|- align=&quot;center&quot;
|S-3D
|
|1964 — shakllanish.
1970
|ayniqsa kichik, motorli aravachasi
|[[Fayl:SMZ Minicar, Odessa, Ukraine - panoramio (64).jpg|130x130px]]
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|ZIL-114, 117
|ZIL-114A / 117V
|1967
|oliy
|[[Fayl:1972_Лимузин_ЗИЛ-114_(СССР)_,_Zil-114_Limousine_(USSR)_-_Flickr_-_denizen24.jpg|130x130px]]
|
|ZIL-115 (4104) / 115A (41042) / 115V (41044)
ZIL-41045 (41047, 41041)
|- align=&quot;center&quot;
|GAZ-14
|GAZ-14-05 / GAZ-RAF-3920
|1967/1971 – shakllanish.
1977
| rowspan=&quot;1&quot; |katta
|[[Fayl:Чайка_Humo_Arena.jpg|130x130px]]
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|GAZ-24
|GAZ-24-02
|1965 — shakllanish.
1966 — tajribali ishlab chiqarishni boshlash.
1970
|oʻrtacha
|[[Fayl:Wolga_(7907455638).jpg|130x130px]]
|
|GAZ-3102
GAZ-31029 ([[GAZ-3110|3110 (31105)]]) / 31022
|- align=&quot;center&quot;
|LuAZ-969
|
|1966
|kichik
|[[Fayl:LuAZ-969_in_Moscow_museum_of_transport.jpg|130x130px]]
|
|LuAZ-969М (1302)
|- align=&quot;center&quot;
|VAZ-2121
|
|1972 – shakllanish.
1977
|kichik
| [[Fayl:Moscow car show 2025-08-03 VAZ-2121 green 01.jpg|130x130px]]
| rowspan=&quot;1&quot; |
|VAZ-21213
|}

== 1980–1990 yillar ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background:#00FFFF;color:black;font-weight:bold&quot; align=&quot;center&quot;
| width=&quot;9%&quot; |Asosiy kuzov
| width=&quot;15%&quot; |Rasm
| width=&quot;15%&quot; |Chiqarilish boshlangan yili
| width=&quot;17%&quot; |Sinf
| width=&quot;10%&quot; |Kuzov turlari
| width=&quot;15%&quot; |Sport
| width=&quot;18%&quot; |Yangilangan
|- align=&quot;center&quot;
|ZIL-4102
| rowspan=&quot;1&quot; |
|1988 — tajribali.
Chiqarish bekor qilindi.
|oliy
| rowspan=&quot;1&quot; |
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|AZLK-2141
|[[Fayl:AZLK-2141 green colored (front view).jpg|130x130px]]
|1975 – qisman kelib chiqqan mamlakatda.
1986
|kichik
|AZLK-2142 / 2335
|AZLK-2141KR („''Aleko 141CR''“)
|Moskvich-2141-02
|- align=&quot;center&quot;
|Ij-2126
|[[Fayl:Старая заправка на улице Черняховского - panoramio (8).jpg|130x130px]]
|1984 — shakllanish.
1990
|kichik
|Ij-2717 / 21261
|Ij-2126 ''Ij Ralli''
|
|- align=&quot;center&quot;
|ZAZ-1102
|[[Fayl:ЗАЗ-1102_Таврия_Посёлок_Измайлово_М140ТН750.jpg|130x130px]]
|1978 — shakllanish.
1987
|kichik
|ZAZ-1103 / 1105
|„''ERF Mobile''“,
NAMI-0290
|
|- align=&quot;center&quot;
|VAZ-2108 / 2109
|[[Fayl:VAZ-2108_Riga_2017_(35129274611).jpg|130x130px]]
|1978 — shakllanish.
1984
|kichik
|VAZ-21099
|VAZ-2908-LSGA,
„''Lada EVA''“ (VFTS)
|VAZ-2115 / 2114 / 2113
|- align=&quot;center&quot;
|VAZ-1111
|[[Fayl:SeAZ-11116_(red_colored).jpg|130x130px]]
|1983 — shakllanish.
1988
| rowspan=&quot;1&quot; |ayniqsa kichik
|SeAZ-11116-010-50 / 11116-60
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|LuAZ-1301
|
|1988 — shakllanish.
2004 — yarim seriyali ishlab chiqarish.

Chiqarish bekor qilindi.
|kichik
|
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|UAZ-3172
|[[Fayl:UAZ-3172-01.jpg|130x130px]]
|1990 — tajribali.
Chiqarish bekor qilindi.
|oʻrtacha
|
|
|
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background:#87CEFA;color:black;font-weight:bold&quot; align=&quot;center&quot;
| width=&quot;15%&quot; |Asosiy kuzov
| width=&quot;15%&quot; |Kuzov turlari
| width=&quot;15%&quot; |Chiqarilish boshlangan yili
| width=&quot;17%&quot; |Sinf
| width=&quot;10%&quot; |Rasm
| width=&quot;9%&quot; |Sport
| width=&quot;16%&quot; |Yangilangan
|- align=&quot;center&quot;
|GAZ-3103, 3105
|
|1987 — tajribali.
1992 — tajribali ishlab chiqarishni boshlash.

Chiqarish bekor qilindi.
| rowspan=&quot;1&quot; |oʻrtacha
|[[Fayl:GAZ-3105 during &quot;ProDvizhanie 2025&quot;.jpg|130x130px]]
|GAZ-3105 (Sport)
|
|- align=&quot;center&quot;
|VAZ-2123
|VAZ-2323
|1988 — shakllanish.
Chiqarish amalga oshmadi.
|kichik
|
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|VAZ-2110
|VAZ-2111 / 2112 (21123)
|1987 — shakllanish.
1989 — tajribali.

1995
|kichik
|[[Fayl:LADA-110.jpg|130x130px]]
|VAZ-21106 (WTCC),
''„Lada Priora“'' (WTCC)
|[[LADA Priora|VAZ-2170 / 2171 / 2172 (21728 (2173))]]
|- align=&quot;center&quot;
|ZAZ-1106
|
|1988 — maket.
Chiqarish amalga oshmadi.
|kichik
|
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|AZLK-2143
|
|1991 — tajribali.
Chiqarish amalga oshmadi.
|kichik
|[[Fayl:АЗЛК-2143 Яуза.jpg|130x130px]]
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|VAZ-2120
|
|1989 — birinchi maket (VAZ-2114).
1992 — shakllanish.

1998 — tajribali ishlab chiqarishni boshlash.

Chiqarish bekor qilindi.
| rowspan=&quot;1&quot; |kichik
|[[Fayl:VAZ-2120 blue colored (front view).jpg|130x130px]]
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|AZLK-2139
|
|1988 — shakllanish.
Chiqarish amalga oshmadi.
|kichik
|[[Fayl:20190415 Collections of Moscow Retro Cars museum 52.jpg|130x130px]]
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|UAZ-3160, 3162
|UAZ-236021
|1990 — shakllanish.
1993 — tajribali.
1997
|oʻrtacha
|[[Fayl:UAZ_Patriot_Police.jpg|130x130px]]
|
|UAZ-3163
|}

== Yana qarang ==

* [[Sovet va Rossiya mikroavtobuslari|Sovet va Rossiya mikroavtobuslari (20 asr)]]
* [[Rossiya yengil avtomobillari (21 asr)]]
{{manbalar}}

[[Turkum:Avtomobillar]]
[[Turkum:Avtomobilsozlik]]
[[Turkum:Rossiya avtomobillari]]</text>
      <sha1>2vrx5sjq0mdh0m1612jrdrb3ccf21yr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pieter Huistra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>806731</id>
    <revision>
      <id>5974472</id>
      <parentid>5847416</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:32:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14874" sha1="arvi0jusowu4ivft1nps5h7h4k30rty" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | ism                = Pieter Huistra
 | tasvir             = Pieter huistra.jpg
 | izoh               = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor klubi murabbiyi sifatida]] [[2021-yil]]da
 | toʻliqism          = Pieter Huistra
 | tavallud_sana      = {{birth date and age|1967|1|18|df=y}}
 | tavallud_joyi      = [[Goënga]], [[Friesland]], [[Niderlandiya]]
 | boʻyi              = 1.82 m
 | pozitsiya          = Qanot yarim himoyachisi
 | joriyklub          = [[PSS Sleman]]
 | yillar1            = 1984—1986
 | isht1              = 17
 | gollar1            = 1
 | klublar1           = Groningen
 | yillar2            = 1986—1987
 | isht2              = 33
 | gollar2            = 5
 | klublar2           = Veendam
 | yillar3            = 1987—1990
 | isht3              = 93
 | gollar3            = 17
 | klublar3           = Twente
 | yillar4            = 1990—1995
 | isht4              = 125
 | gollar4            = 22
 | klublar4           = Rangers
 | yillar5            = 1995—1996
 | isht5              = 63
 | gollar5            = 13
 | klublar5           = Sanfrecce Hiroshima
 | yillar6            = 1996—1997
 | isht6              = 9
 | gollar6            = 2
 | klublar6           = Groningen
 | yillar7            = 1997—2000
 | isht7              = 54
 | gollar7            = 11
 | klublar7           = Lierse S.K.
 | yillar8            = 2000—2001
 | isht8              = 0
 | gollar8            = 0
 | klublar8           = RBC Roosendaal
 | totalcaps          = 394
 | totalgoals         = 71
 | milliyyillar1      = 1988—1991
 | milliyjamoa1       = [[Niderlandlar milliy futbol terma jamoasi|Niderlandiya]]
 | milliyisht1        = 8
 | milliygollar1      = 0
 | boshliqyillar1     = 2001—2005
 | boshliqklublar1    = Groningen−19
 | boshliqyillar2     = 2005—2009
 | boshliqklublar2    = Vitesse Arnhem
 | boshliqyillar3     = 2009—2010
 | boshliqklublar3    = Ajax
 | boshliqyillar4     = 2009—2010
 | boshliqklublar4    = Jong Ajax
 | boshliqyillar5     = 2010—2012
 | boshliqklublar5    = Groningen
 | boshliqyillar6     = 2012—2013
 | boshliqklublar6    = De Graafschap
 | boshliqyillar7     = 2014—2015
 | boshliqklublar7    = [[Indoneziya milliy futbol terma jamoasi]]
 | boshliqyillar8     = 2016
 | boshliqklublar8    = Iwaki
 | boshliqyillar9     = 2017—2020
 | boshliqklublar9    = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] (yordamchi)
 | boshliqyillar10    = 2021—2022
 | boshliqklublar10   = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
 | boshliqyillar14    = 2023—2025
 | boshliqklublar14   = [[Borneo F.C. Samarinda|Borneo Samarinda]]
 | boshliqyillar15    = 2025—
 | boshliqklublar15   = [[PSS Sleman]]
}}
'''Pieter Egge Huistra''' ({{Talaffuz|Piter Xyuystra}}; [[1967-yil]] [[18-yanvar]]da tugʻilgan) — [[gollandiya]]lik [[futbol]] murabbiyi va sobiq qanot yarimhimoyachisi. Huistra [[1990]]-[[1995-yil]]larda Shotlandiya Preymer-divizionining „Ranjers“ klubida oʻynagan. &quot;J&quot; ligasida „Sanfrechche Hirosima“ jamoasida oʻynagan. [[2001-yil]]da „Yong Groningen“ klubi bosh murabbiyi sifatida murabbiylik faoliyatini boshlagan. „Vitess“ klubida [[Aad de Moss|Aad de Moss klubining]] yordamchi murabbiyi etib tayinlangan. „Ayaks“da yordamchi murabbiy boʻldi va 2009-yil 24-aprelda bosh murabbiy etib tayinlandi. Oʻshanda 2010-2011-yilgi mavsumda „Groningen“ klubi bosh murabbiyi boʻlgan. [[2012-yil]] [[30-may]]da Eerste Divizion klubi - &quot;De Graafshap&quot; bosh murabbiyi boʻldi. Nihoyat, [[2014-yil]] [[3-dekabr]]da u [[Indoneziya milliy futbol terma jamoasi]]ning texnik direktori etib tayinlandi.

== Futbolchilik faoliyati ==
Huistra oʻzining futboldagi faoliyatini havaskor sifatida „Joure“ va „Drachtster Boys“ klublarida boshlagan, bu yerda uning fazilatlari ajralib turardi. U [[1984-yil]] [[5-sentabr|5-sentyabrda]], 17 yoshida „Groningen“ jamoasida professional futboldagi debyutini namoyish qildi, o‘shanda „Volendam“ga qarshi o‘yinda (1:3) oltmish daqiqadan so‘ng Ann Mulderning o‘rnini egalladi. Ikki mavsumdan soʻng, „BV Veendam“ klubiga ijaraga berildi, keyin Gollandiya Premyer-ligasiga kirdi. Keyin uni „Tvente“ga murabbiy Kees Rijvers olib keldi. Chap qanot himoyachisi jamoada doimiy oʻyinchiga aylandi va [[Niderlandlar milliy futbol terma jamoasi|Gollandiya terma jamoasiga]] yetib keldi. Jarohat tufayli 1990-yilgi jahon chempionatida ishtirok eta olmadi. U jami sakkizta xalqaro oʻyin oʻtkazdi.

=== Rangers ===
[[1990]]-[[1995-yil]]lar oraligʻida Huistra Shotlandiya Premyer-divizionining „Rangers“ klubida oʻynadi va bu klubda oʻynagan bir qator gollandiyalik futbolchilar orasida birinchi boʻldi va beshta Liga medali, uchta Liga kubogi va ikkita Shotlandiya kubogi medalini qoʻlga kiritdi. Uning „Reynjers“ bilan xayrlashuv o‘yini [[1995-yil]] [[14-yanvar|14-yanvarda]] Brokvill Parkda „Falkirk“ga qarshi kechgan va 3:2 hisobida g‘alaba qozongan holda 2 ta gol urgan. U J-1 ligasida Sanfrechche Xirosimada oʻynash uchun Reynjersni tark etdi.

== Murabbiylik faoliyati ==
Huistra murabbiylik faoliyatini [[2000-yil|2000-yilda]] Gollandiyaning U-17 milliy terma jamoasida yordamchi murabbiy sifatida boshlagan. 2001-yilda Gonkong jamoasida yordamchi murabbiy boʻldi. Soʻng „Groningen“ klubiga qaytib, yoshlar akademiyasida ishladi va U-19 jamoasini toʻrt yil davomida boshqardi. [[2005-yil]] [[1-iyul|1-iyulda]] Groningenni tark etdi va „Vitesse Arnhem“da yangi yordamchi murabbiy etib tayinlandi. Vitessdan soʻng u jarohatlangan Rob Vitshgening oʻrniga OFK Ayaksda yordamchi murabbiy boʻldi &lt;ref&gt;[http://www.sportweek.nl/voetbal/91445/Huistra_neemt_tijdelijk_taken_Witschge_over_bij_Ajax Huistra neemt tijdelijk taken Witschge over bij Ajax] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100114142027/http://www.sportweek.nl/voetbal/91445/Huistra_neemt_tijdelijk_taken_Witschge_over_bij_Ajax |date=2010-01-14 }} on www.sportweek.nl&lt;/ref&gt; va [[2009-yil]] [[24-aprel|24-aprelda]]&lt;ref&gt;[http://www.sportwereld.nl/voetbal/clubdossiers/ajax/3174976/Pieter_Huistra_bijna_rond_met_Ajax.html Pieter Huistra bijna rond met Ajax] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090908073906/http://www.sportwereld.nl/voetbal/clubdossiers/ajax/3174976/Pieter_Huistra_bijna_rond_met_Ajax.html |date=2009-09-08 }} on www.sportwereld.nl&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.sportweek.nl/voetbal/93841/Pieter_Huistra_komende_twee_jaar_trainer_Jong_Ajax 'Pieter Huistra komende twee jaar trainer Jong Ajax'] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100113064335/http://www.sportweek.nl/voetbal/93841/Pieter_Huistra_komende_twee_jaar_trainer_Jong_Ajax |date=2010-01-13 }} on www.sportweek.nl&lt;/ref&gt; „Groningen“ murabbiyi tavsiyasi bilan Yong Ayaksning yangi bosh murabbiyi etib tayinlandi. Yans mavsum oxirida klubni tark etish niyatini eʼlon qildi, Huistra 2010-11 yilgi mavsum uchun yangi jamoa bosh murabbiyi etib tayinlandi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Huistra en Van de Looi nieuwe technische staf FC Groningen |url=http://www.fcgroningen.nl/home/nieuws/nieuwsbericht/artikel/huistra-en-van-de-looi-nieuwe-technische-staf-fc-groningen/ |kirish sanasi=2022-10-01 |arxivsana=2009-12-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20091226155209/http://www.fcgroningen.nl/home/nieuws/nieuwsbericht/artikel/huistra-en-van-de-looi-nieuwe-technische-staf-fc-groningen/ }}&lt;/ref&gt;.

Ikki mavsum bosh murabbiy boʻlib ishladi. Birinchi mavsum juda muvaffaqiyatli oʻtdi. Hujumkor va hayajonli oʻyinda futbol boʻyicha Yevropa Ligasi yoʻllanmasi uchun pley-off finaliga chiqdi. Ikkinchi mavsumda klub uning shartnomasini yangiladi, ammo koʻplab eng yaxshi futbolchilar boshqa jamoalarga sotildi. Yangi jamoa 2010-2011 yilgi mavsumdagi muvaffaqiyatni takrorlay olmadi. Kasallik va jarohatlar tufayli klub pley-offga chiqa olmadi va 14-oʻrinda yakunlandi. 2012-yil 10-may kuni murabbiylikdan boʻshatildi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.goal.com/en-my/news/4041/netherlands/2012/05/10/3093155/groningen-fire-head-coach-pieter-huistra#|sarlavha=Groningen fire head coach Pieter Huistra {{!}} Goal.com}}&lt;/ref&gt;.

[[2012-yil|2012-yilning]] [[30-may|30-mayida]] 2012-2013-yilgi mavsumdagi Eerste Divizion klubini yuqori ligaga qaytarish maqsadida yangi bosh murabbiy sifatida eʼlon qilindi&lt;ref name=&quot;huistra_graafschap&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=30 May 2012 |title=Huistra nieuwe coach van gedegradeerd De Graafschap |language=nl |trans-title=Huistra new coach of relegated De Graafschap |publisher=Voetbal International |url=http://www.vi.nl/nieuws/221766/Huistra-nieuwe-coach-van-gedegradeerd-De-Graafschap.htm |access-date=5 June 2012 |archive-date=2012-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120702120801/http://www.vi.nl/nieuws/221766/Huistra-nieuwe-coach-van-gedegradeerd-De-Graafschap.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Toʻliq yangi jamoa bilan birinchi mavsumida u bosqich unvonini qoʻlga kiritdi va oyning eng yaxshi menejeri deb topildi. Koʻtarilish uchun pley-offda jamoa ikkinchi davrada Roda JCga qarshi oʻyinda magʻlub boʻldi. Ikkinchi mavsumda Huistra muxlislarning kichik bir qismi bilan ziddiyatga tushib qoldi va [[2013-yil]] [[24-dekabr|24-dekabrda]] ishdan boʻshatildi.

[[2014-yil]] [[3-dekabr|3-dekabrda]] [[Indoneziya]] futbol assotsiatsiyasi „PSSI“ jamoasining texnik direktori etib tayinlandi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|sarlavha=PSSI Tunjuk Pieter Huistra Sebagai Direktur Teknik|url=http://www.goal.com/id-ID/news/1390/pssi/2014/12/03/6729662/pssi-tunjuk-pieter-huistra-sebagai-direktur-teknik|kirish sanasi=7 December 2014|til=id}}&lt;/ref&gt;.

[[2015-yil|2015-yilning]] [[7-may]] kuni Indoneziya terma jamoasiga JCh—2018 va Osiyo Kubogi—2019 saralash bosqichidagi ishtiroki uchun vaqtinchalik murabbiy etib tayinlandi. Afsuski, oradan 1 oy oʻtib, [[FIFA]] Indoneziyaga siyosiy aralashuv tufayli ishtirok etishni taqiqladi.

Yanvar oyida Huistra Yaponiyaning „Ivaki FC“ klubi bosh murabbiyi boʻldi. „Dome“ shirkati nazorati ostida yangi startap-klubning texnik rahbari boʻldi. Birinchi mavsumda klub bir nechta mintaqaviy va milliy sovrinlarni qoʻlga kiritdi.

[[2017-yil|2017-yilning]] [[31-mart|31-martida,]] mavsum oxirigacha [[Slovakiya]] chempioni — „AS Trenchin“ jamoasining texnik maslahatchisi etib tayinlandi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.fortunaliga.sk/clanok/6346/v-realizacnom-time-trencina-byvaly-hrac-glasgow-rangers|sarlavha=V realizačnom tíme Trenčína bývalý hráč Glasgow Rangers &amp;#124; Novinky &amp;#124; Oficiálny portál ligového futbalu - fortunaliga.sk|kirish sanasi=30 March 2017|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170331120518/http://www.fortunaliga.sk/clanok/6346/v-realizacnom-time-trencina-byvaly-hrac-glasgow-rangers|arxivsana=31 March 2017}}&lt;/ref&gt;. Mavsum yakunlanganidan soʻng, klubni tark etib, [[Oʻzbekiston|Oʻzbekistonning]] [[Paxtakor (futbol klubi)|&quot;Paxtakor&quot; klubiga]] oʻtdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.gelderlander.nl/voetbal-de-vallei/pieter-huistra-aan-de-slag-in-oezbekistan~a5eed837/|sarlavha=Pieter Huistra aan de slag in Oezbekistan|nashriyot=de Gelderlander|sana=25 June 2017|kirish sanasi=7 July 2017|til=nl}}&lt;/ref&gt;. [[Shota Arveladze]] bilan birgalikda klubni 8-o‘rindan 3-o‘ringa olib chiqib, Osiyo chempionlar ligasiga yo‘llanmani qo‘lga kiritishdi. Ikkinchi mavsumda „Paxtakor“ ikkinchi oʻrinda yakunlandi va Kubok finaliga chiqdi. 2018-yilning dekabr oyida oʻzbek klubi barcha texnik xodimlar bilan shartnomani bir yilga uzaytirdi. 2019-yilda klub ikki saralash bosqichida g‘alaba qozonib, Osiyo Chempionlar ligasining guruh bosqichiga yo‘llanmani qo‘lga kiritdi. Huistra 2022-yil 10-yanvarda „Paxtakor“ni tark etdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://pakhtakor.uz/news/cnews/5996|sarlavha=«ПАХТАКОР» Футбол клуби}}&lt;/ref&gt;.

== Statistika ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! colspan=&quot;3&quot; |Klublar
! colspan=&quot;2&quot; |Liga
! colspan=&quot;2&quot; |Kubok
! colspan=&quot;2&quot; |Liga kubogi
! colspan=&quot;2&quot; |Jami&lt;ref&gt;{{NFT player}}&lt;/ref&gt;
|-
!Mavsum
!Klub
!Liga
!Oʻyinlar
!Gollar
!Oʻyinlar
!Gollar
!Oʻyinlar
!Gollar
!Oʻyinlar
!Gollar
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Niderlandlar
! colspan=&quot;2&quot; |Liga
! colspan=&quot;2&quot; |KNVB kubogi
! colspan=&quot;2&quot; |Liga kubogi
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
|-
|1984/85
| rowspan=&quot;2&quot; |Groningen
| rowspan=&quot;2&quot; |Eredivisie
|10
|1
|
|
|
|
|10
|1
|-
|1985/86
|7
|0
|
|
|
|
|7
|0
|-
|1986/87
|Veendam
|Eredivisie
|33
|5
|
|
|
|
|33
|5
|-
|1987/88
| rowspan=&quot;3&quot; |Twente
| rowspan=&quot;3&quot; |Eredivisie
|34
|8
|
|
|
|
|34
|8
|-
|1988/89
|34
|6
|
|
|
|
|34
|6
|-
|1989/90
|25
|3
|
|
|
|
|25
|3
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Shotlandiya
! colspan=&quot;2&quot; |Liga
! colspan=&quot;2&quot; |Shotlandiya kubogi
! colspan=&quot;2&quot; |Liga kubogi
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
|-
|1990/91
| rowspan=&quot;5&quot; |Rangers
| rowspan=&quot;5&quot; |Premyer-divizion
|27
|4
|
|
|
|
|27
|4
|-
|1991/92
|32
|5
|
|
|
|
|32
|5
|-
|1992/93
|30
|4
|
|
|
|
|30
|4
|-
|1993/94
|21
|6
|
|
|
|
|21
|6
|-
|1994/95
|15
|3
|
|
|
|
|15
|3
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Yaponiya
! colspan=&quot;2&quot; |Liga
! colspan=&quot;2&quot; |Imperator kubogi
! colspan=&quot;2&quot; |&quot;J&quot; Liga kubogi
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
|-
|[[1995]]
| rowspan=&quot;2&quot; |Sanfrecce Hiroshima
| rowspan=&quot;2&quot; |J1-liga
|35
|6
|5
|2
| colspan=&quot;2&quot; | -
|40
|8
|-
|[[1996]]
|28
|7
|0
|0
|14
|5
|42
|12
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Niderlandlar
! colspan=&quot;2&quot; |Liga
! colspan=&quot;2&quot; |KNVB kubogi
! colspan=&quot;2&quot; |Liga kubogi
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
|-
|1996/97
|Groningen
|Eredivisie
|9
|2
|
|
|
|
|9
|2
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Belgiya
! colspan=&quot;2&quot; |Liga
! colspan=&quot;2&quot; |KNVB kubogi
! colspan=&quot;2&quot; |Liga kubogi
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
|-
|1997/98
| rowspan=&quot;3&quot; |Lierse
| rowspan=&quot;3&quot; |Birinchi divizion
|32
|11
|
|
|
|
|32
|11
|-
|1998/99
|22
|0
|
|
|
|
|22
|0
|-
|1999/00
|0
|0
|
|
|
|
|0
|0
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Niderlandlar
! colspan=&quot;2&quot; |Liga
! colspan=&quot;2&quot; |KNVB kubogi
! colspan=&quot;2&quot; |Liga kubogi
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
|-
! rowspan=&quot;4&quot; |Davlat
! colspan=&quot;2&quot; |Niderlandlar
!152
!25
!
!
!
!
!152
!25
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Shotlandiya
!125
!22
!
!
!
!
!125
!22
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Yaponiya
!63
!13
!5
!2
!14
!5
!82
!20
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Belgiya
!54
!11
!
!
!
!
!54
!11
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Jami
!394
!71
!5
!2
!14
!5
!413
!78
|}

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==
{{Commons category}}

* {{NFT player}}
* {{J.League player}}

[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
{{Paxtakor futbol klubi murabbiylari}}
{{DEFAULTSORT:Huistra, Pieter}}
[[Turkum:Niderlandiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:FC Groningen futbolchilari]]
[[Turkum:SC Veendam futbolchilari]]
[[Turkum:FK Tvente futbolchilari]]
[[Turkum:Rangers F.C. futbolchilari]]
[[Turkum:Sanfrecce Hiroshima futbolchilari]]
[[Turkum:J1 ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Eredivisie futbolchilari]]
[[Turkum:Shotlandiya futbol ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Belgiya Pro-ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Niderlandiyalik futbol murabbiylar]]
[[Turkum:Paxtakor futbol klubi murabbiylari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi murabbiylari]]
[[Turkum:Oʻzbekistondagi muhojir futbol murabbiylar]]</text>
      <sha1>arvi0jusowu4ivft1nps5h7h4k30rty</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rossiya yengil avtomobillari (21 asr)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>807313</id>
    <revision>
      <id>5974200</id>
      <parentid>5973728</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:57:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vol71193</username>
        <id>44886</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2000–2020 yillar */</comment>
      <origin>5974200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6375" sha1="trbrst82z63mt2c3ijm4pdu0265dxi5" xml:space="preserve">{{manbasiz}}
[[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSRI]] parchalanishidan keyin yaratilgan [[Rossiya]] [[Yengil avtomobillar|yengil avtomobillarning]] keng roʻyxati.

== 1990-yillar ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background:#00FA9A;color:black;font-weight:bold&quot; align=&quot;center&quot;
| width=&quot;15%&quot; |Asosiy kuzov
| width=&quot;15%&quot; |Kuzov turlari
| width=&quot;15%&quot; |Chiqarilish boshlangan yili
| width=&quot;17%&quot; |Sinf
| width=&quot;10%&quot; |Rasm
| width=&quot;9%&quot; |Sport
| width=&quot;9%&quot; |Oʻzgartirilgan
|- align=&quot;center&quot;
|VAZ-2123
|VAZ-2323 (ishlab chiqarilmagan)
|1994 – shakllanish.
1998 – tajribali.

2002
|kichik
|[[Fayl:Lada Niva 2020.jpg|130px]]
|
|''&quot;Lada Niva Travel&quot;''
|- align=&quot;center&quot;
|VAZ-1118
|VAZ-1119 / 1117
|1994 – shakllanish.
2004
|kichik
|[[Fayl:Lada Kalina II (VAZ-2192) front (cropped).JPG|130px]]
|&quot;''Lada Kalina NFR''&quot;,
„''Lada Granta''“ WTCC
|VAZ-2190 / 2191 / 2192 / 2194 / ''„Dasun on-DO“'' / ''„Dasun mi-DO“''
|- align=&quot;center&quot;
|GAZ-3103 (3104)
|
|1997 – shakllanish/tajribali.
Chiqarish bekor qilindi.
| rowspan=&quot;1&quot; |oʻrtacha
|[[Fayl:GAZ-3104 Volga - GAZ museum.jpg|130px]]
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|GAZ-3111
|
|1998
|oʻrtacha
|[[Fayl:Etmr 15 – GAZ.jpg|130px]]
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|GAZ-3106
|
|1998 – shakllanish.
Chiqarish bekor qilindi.
|oʻrtacha
|[[Fayl:GAZ-3106 Ataman II - GAZ museum.jpg|130px]]
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|XTARS
|
|1998 – kelib chiqqan [[Mamlakat|mamlakatda]] shakllanish.
2012
|kichik
|[[Fayl:Полиция, Москва - Police, Moscow 15.jpg|130px]]
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|&quot;''Volga Siber''&quot;
|
|2001 – kelib chiqqan mamlakatda.
2008
|
|[[Fayl:GAZ Volga Siber (front).jpg|130px]]
|
|
|}

== 2000–2020 yillar ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background:#FFFF00;color:black;font-weight:bold&quot; align=&quot;center&quot;
| width=&quot;3%&quot; |Asosiy kuzov
| width=&quot;3%&quot; |Rasm
| width=&quot;20%&quot; |Chiqarilish boshlangan yili
| width=&quot;17%&quot; |Sinf
| width=&quot;10%&quot; |Kuzov turlari
| width=&quot;10%&quot; |Oʻzgartirilgan
|- align=&quot;center&quot;
|GAZ-3115
|[[Fayl:GAZ-3115 Volga - GAZ museum.jpg|130px]]
|2003 – tajribali.
Chiqarish bekor qilindi.
|
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|GAZ-3106
|[[Fayl:GAZ 3106.jpg|130px]]
|2003 – tajribali
Chiqarish bekor qilindi.
|
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|GAZ-2332
|[[Fayl:GAZ-2332 CityVan.jpg|130px]]
|2006 – tajribali.
Chiqarish bekor qilindi.
|
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|VAZ-2151
|[[Fayl:Moscow car show 2025-08-03 Lada-2151-Classic 03.jpg|130px]]
|2002 – tajribali.
Chiqarish bekor qilindi.
|
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|VAZ-1121
|[[Fayl:Oka-2.jpg|130px]]
|2004 – tajribali.
Chiqarish bekor qilindi.
| rowspan=&quot;1&quot; |
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|VAZ-2116
|[[Fayl:Lada Siluet.jpg|130px]]
|2004 – tajribali.
Chiqarish bekor qilindi.
|
|VAZ-2117 / 2118
|
|- align=&quot;center&quot;
|VAZ-2119 ''&quot;Lada C-Cross&quot;''
|[[Fayl:C-cross.JPG|130px]]
|2008 – tajribali.
Ishlarning rivojlanishi to'xtatildi.
|
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|''„Sollers ST6“''
|[[Fayl:2017 JAC Shuailing T6, front 8.11.18.jpg|130px]]
|2015 – kelib chiqqan mamlakatda.
2023
|
|
|''„Sollers ST8“'',
''„Sollers ST9“''
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background:#9EFD38;color:black;font-weight:bold&quot; align=&quot;center&quot;
| width=&quot;3%&quot; |Asosiy kuzov
| width=&quot;5%&quot; |Rasm
| width=&quot;15%&quot; |Chiqarilish boshlangan yili
| width=&quot;15%&quot; |Sinf
| width=&quot;18%&quot; |Kuzov turlari
| width=&quot;10%&quot; |Sport
|- align=&quot;center&quot;
|[[LADA Vesta|XTAGFL, ''&quot;Aura&quot;'']]
|[[Fayl:Vladimir Putin driving Lada Vesta 04.jpg|130px]]
|2015
| rowspan=&quot;1&quot; |
|&quot;XTAGFK&quot;
|&quot;''Lada Vesta''&quot; WTCC,
„''Lada Vesta''“ RSKG
|- align=&quot;center&quot;
|''„Lada Iskra&quot;''
|[[Fayl:Image Lada Iskra 2025.png|130px]]
|2025
| rowspan=&quot;1&quot; |
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|''„Xcite X-Cross 7&quot;''
''„TENET T7“''
|[[Fayl:2025 Tenet T7 silver front.jpg|130px]]
|2020 – kelib chiqqan mamlakatda.
2024
| rowspan=&quot;1&quot; |
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|''„TENET T4“''
|[[Fayl:2025 Tenet Т4 white front.jpg|130px]]
|2017 – kelib chiqqan mamlakatda.
2025
|
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|''„Xcite X-Cross 8&quot;''
''„TENET T8“''
|[[Fayl:2025 Tenet T8 white front.jpg|130px]]
|2017 – kelib chiqqan mamlakatda.
2024
|
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|UAZ-3170
|
|2015 – maket.
Ishlarning rivojlanishi to'xtatildi.
| rowspan=&quot;1&quot; |
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|EMP-4123, 412311
|[[Fayl:Aurus Senat Genf 2019 1Y7A5897.jpg|130px]]
|~ 2016 – shakllanish.
2018
|
|EMP-412314 / 412366
|
|- align=&quot;center&quot;
|EMP-4124
|[[Fayl:Aurus Komendant (Moscow, Feb 2023).jpg|130px]]
|~ 2016 – shakllanish.
2022
|
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|XTAGAB
|[[Fayl:2021 Lada XRAY Cross BLACK edition white rear.jpg|130x130px]]
|2015
|
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|X7LJA1
|[[Fayl:2024 Moskvich 3 white rear.jpg|130x130px]]
|2018 – kelib chiqqan mamlakatda.
2022
|
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|&quot;''Ambertruck Work''&quot;
|[[Fayl:JMC Boarding XLT 2.4 TDCi Crew Cab 2012 (9481622178).jpg|130px]]
|2012 – kelib chiqqan mamlakatda.
2024
|
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|&quot;''Evolute i-Sky''&quot;
|[[Fayl:Evolute i-Sky.jpg|130px]]
|2021 – kelib chiqqan mamlakatda.
2023
|
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|X7LDD1
|[[Fayl:Moskvich 6 red.jpg|130x130px]]
|2019 – kelib chiqqan mamlakatda.
2023
|
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|„''Evolute i-Space''“
|[[Fayl:DFSK E5 PHEV Automesse Ludwigsburg 2024 IMG 1369.jpg|130px]]
|2021 – kelib chiqqan mamlakatda.
2024
|
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|''„Sollers SP7“''
|[[Fayl:JAC Refine RF8 001.jpg|130px]]
|2024 – kelib chiqqan mamlakatda.
2025
|
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|„''Eonyx City''“
|[[Fayl:20260202 Zelenopark (46528).jpg|frameless|130x130px]]
|(?) – kelib chiqqan mamlakatda.
2025
|motorli aravachasi
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|''„Eonyx Profi“'' (''„Eonyx Cargo“'')
|[[Fayl:20260202 Zelenopark (28514).jpg|frameless|130x130px]]
|(?) – kelib chiqqan mamlakatda.
2025
|motorli aravachasi
|
|
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background:#AFEEEE;color:black;font-weight:bold&quot; align=&quot;center&quot;
| width=&quot;3%&quot; |Asosiy kuzov
| width=&quot;5%&quot; |Rasm
| width=&quot;15%&quot; |Chiqarilish boshlangan yili
| width=&quot;15%&quot; |Sinf
| width=&quot;18%&quot; |Kuzov turlari
| width=&quot;10%&quot; |Sport
|- align=&quot;center&quot;
|''„Moskvich 8&quot;''
|[[Fayl:JAC X8 Plus 001.jpg|130px]]
|2020 – kelib chiqqan mamlakatda.
2025
| rowspan=&quot;1&quot; |
|
|
|- align=&quot;center&quot;
|''„Evolute i-Joy&quot;''
|[[Fayl:Nammi 06 001.jpg|130px]]
|2025 – kelib chiqqan mamlakatda.
2025
|
|
|
|}

== Yana qarang ==
* [[Rossiya mikroavtobuslari (21 asr)]]
* [[Sovet va Rossiya yengil avtomobillari]]

[[Turkum:Avtomobillar]]
[[Turkum:Avtomobilsozlik]]
[[Turkum:Rossiya avtomobillari]]</text>
      <sha1>trbrst82z63mt2c3ijm4pdu0265dxi5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Shota Arveladze</title>
    <ns>0</ns>
    <id>807582</id>
    <revision>
      <id>5974474</id>
      <parentid>5878644</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:33:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27470" sha1="rv7b9sqevmwc1mvd3zy98hvklxq9zfv" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | ism                = Shota Arveladze
 | tasvir             = Shota Arveladze in FC Pakhtakor.jpg
 | izoh               = Arveladze [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] klubi murabbiyi sifatida
 | toʻliqism          = 
 | tavallud_sana      = {{birth date and age|1973|2|22|df=y}}
 | tavallud_joyi      = {{TavalludJoyi|Tbilisi}}, Gruziya SSR
 | boʻyi              = {{boʻy|m=1.82}} 
 | pozitsiya          = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]]
 | joriyklub          = 
 | yoshlikyillari1    = 1987—1990
 | yoshlikklublari1   = [[FC Dinamo Tbilisi|Dinamo Tbilisi]]
 | yillar1            = 1990—1991
 | klublar1           = Martve Tbilisi
 | isht1              = 30
 | gollar1            = 33
 | yillar2            = 1991—1994
 | klublar2           = [[Dinamo Tbilisi]]
 | isht2              = 67
 | gollar2            = 51
 | yillar3            = 1993—1994
 | klublar3           = → [[Trabzonspor]]
 | isht3              = 18
 | gollar3            = 15
 | yillar4            = 1995—1997
 | klublar4           = [[Trabzonspor]]
 | isht4              = 76
 | gollar4            = 46
 | yillar5            = 1997—2001
 | klublar5           = [[AFC Ajax|Ajax]]
 | isht5              = 96
 | gollar5            = 55
 | yillar6            = 2001—2005
 | klublar6           = [[Rangers F.C.|Rangers]]
 | isht6              = 95
 | gollar6            = 44
 | yillar7            = 2005—2007
 | klublar7           = AZ
 | isht7              = 60
 | gollar7            = 36
 | yillar8            = 2007—2008
 | klublar8           = [[Levante UD|Levante]]
 | isht8              = 4
 | gollar8            = 0
 | milliyyillar1      = 1992—2007
 | milliyjamoa1       = {{nft|Gruziya}}
 | milliyisht1        = 61
 | milliygollar1      = 26
 | boshliqyillar1     = 2008—2010
 | boshliqklublar1    = AZ (yordamchi)
 | boshliqyillar2     = 2010—2012
 | boshliqklublar2    = [[Kayserispor]]
 | boshliqyillar3     = 2012—2015
 | boshliqklublar3    = Kasımpaşa
 | boshliqyillar4     = 2015
 | boshliqklublar4    = [[Trabzonspor]]
 | boshliqyillar5     = 2016—2017
 | boshliqklublar5    = [[Maccabi Tel Aviv F.C.|Maccabi Tel Aviv]]
 | boshliqyillar6     = 2017—2020
 | boshliqklublar6    = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]
 | boshliqyillar7     = 2022
 | boshliqklublar7    = [[Hull City A.F.C.|Hull City]]
 | boshliqyillar8     = 2023–2024
 | boshliqklublar8    = [[Fatih Karagümrük S.K.|Fatih Karagümrük]]
 | boshliqyillar9     = 2025
 | boshliqklublar9    = [[Kasımpaşa S.K.|Kasımpaşa]]
}}
'''Shota Arveladze''' ({{Lang-ka|შოთა არველაძე}}; [[1973-yil]] [[22-fevral|22-fevralda]] tugʻilgan) – gruziyalik professional futbol menejeri va sobiq [[futbolchi]].

Arveladze [[Dinamo Tbilisi|Tbilisining Dinamo]], Trabzonspor, Ayaks, Reynjers, AZ va Levante klublarida oʻynagan. Oʻz klublari uchun 410 liga oʻyinida 291 gol va milliy terma jamoa uchun 61 oʻyinda 26 gol bilan Gruziya tarixidagi eng yaxshi toʻpurar maqomiga ega boʻlgan.

Uning UEFA kubogi musobaqasida, jumladan, saralash bahslarida urgan 27 ta goli Yevropa Ligasigacha boʻlgan turnir tarixida uchinchi oʻrinni egallashiga olib keldi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=17 February 2022 |title=UEFA Europa League all-time top scorers |publisher=UEFA |url=https://www.uefa.com/news/0252-0cda386ff5c5-9baca13a1b43-1000--all-time-top-scorers/ |access-date=20 February 2022}}&lt;/ref&gt;. Mustaqil Gruziya futbolidagi eng yaxshi futbolchilardan. Gruziya professional futbol ligasi soʻroviga koʻra Gruziyaning eng yaxshi oʻyinchisi va eng yaxshi futbolchisi deb topilgan.

== Klublardagi faolyati ==
=== Tbilisi va Trabzonspor ===
Arveladze [[Dinamo Tbilisi|&quot;Dinamo Tbilisi&quot;]], „&lt;nowiki/&gt;[[Trabzonspor]]&lt;nowiki/&gt;“, „&lt;nowiki/&gt;[[Ayaks (futbol klubi)|Ayaks]]&lt;nowiki/&gt;“ klublarida oʻynagan va kamida bir mavsumni uchtasida ham eng yaxshi toʻpurar sifatida yakunlagan. [[1993|1993-yilda]] [[Shimoliy Irlandiya|Shimoliy Irlandiyaning]] Linfild klubiga qarshi oʻyinda mustaqil Gruziya futbolidan UEFA turnirida qatnashgan birinchi futbolchi boʻldi. U 1995-96-yillarda „[[Trabzonspor]]“ni gollar soni boʻyicha birinchi oʻrindagi futbolchisi boʻlgan. „Trabzonspor“ muxlislarining ''&quot;''eng sevimli xorijlik futbolchisi&quot; sifatida eʼtirof etilgan.

=== Ayaks-Amsterdam ===
1997-yilning yozida Arveladze Amsterdamning „Ayaks“ klubi bilan shartnoma imzoladi&lt;ref name=&quot;Shoti1&quot;&gt;{{Kitob manbasi|last=Arveladze|first=Shota|date=2012|title=Yesterday (My Autobiography)|edition=1st|url=http://www.sportall.ge/fexburti/qarthuli-fekhburthi/skhvadaskhva/34055-fragmentebi-shotha-arveladzis-avtobiografiuli-tsignidan-qgushinq.html|accessdate=31 May 2017}}&lt;/ref&gt;. Keyinchalik, birinchi mashgʻulot paytida juda asabiy boʻlganini, hatto oʻzi bilan butsa olishni ham unutganini aytdi&lt;ref name=&quot;Shoti1&quot; /&gt;. [[Amsterdam|Amsterdamda]] Ronald de Bur bilan yaqin doʻst boʻldi&lt;ref name=&quot;Shoti1&quot; /&gt;. Uning Amsterdam Arenadagi birinchi oʻyini alohida ahamiyatli boʻldi. [[1997|1997-yil]] [[15-avgust]] kuni Amsterdamning „Ayaks“ klubi Braziliyaning „Gremio“ jamoasi bilan oʻrtoqlik oʻyinida maydonga tushdi. Arveladze gol urdi, uning rafiqasi Tamuna esa, oʻyindan bir necha soat oldin farzandi Giorgini dunyoga keltirdi&lt;ref name=&quot;Shoti1&quot; /&gt;.

Arveladze „Ayaks“ safida „Vitess-Arnxem“ga qarshi oʻyinda debyut qildi va klub uchun toʻrtinchi golni kiritdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.worldfootball.net/report/eredivisie-1997-1998-afc-ajax-vitesse/|sarlavha=Ajax 5-0 Vitesse (Match Report)|ish=worldfootball.net|sana=19 August 1997|kirish sanasi=31 May 2017}}&lt;/ref&gt;. Birinchi mavsumda Erediviziyada uchta xet-trik qayd etgan va 31 oʻyinda jami 25 ta gol urgan. Amsterdamlik klub menejeri Morten Olsen yosh hujumchining oʻyinidan juda mamnun boʻldi&lt;ref name=&quot;Shoti2&quot;&gt;{{Kitob manbasi|last=Arveladze|first=Shota|authorlink=Arveladze|date=2012|title=Yesterday (My Autobiography)|edition=1st|url=http://www.sportall.ge/fexburti/qarthuli-fekhburthi/skhvadaskhva/34181-fragmentebi-shotha-arveladzis-avtobiografiuli-tsignidan-qgushinq.html|accessdate=31 May 2017}}&lt;/ref&gt;. Arveladze 1997-1998-yilgi UEFA kubogida ham klub uchun asosiy figura boʻlgan. Klub uchun 8 oʻyinda 7 ta gol urdi, shu jumladan, NK Mariborga qarshi oʻyinda xet-trik qayd etdi&lt;ref name=&quot;Shoti2&quot; /&gt;. „Ayaks“ chorak finalda [[Spartak Moskva (futbol klubi)|Moskvaning „Spartak“iga]] qarshi oʻyinda magʻlub boʻldi. Arveladze durang oʻyinda yagona golga mualliflik qildi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.worldfootball.net/report/europa-league-1997-1998-viertelfinale-afc-ajax-spartak-moskva/|sarlavha=Ajax 1-3 Spartak Moscow (Match Report)|ish=worldfootball.net|sana=3 March 1998|kirish sanasi=31 May 2017}}&lt;/ref&gt;. Birinchi mavsumida ikki marta akasi Archil oʻynagan „NAC Breda“ klubi bilan toʻqnash keldi. Bu Shota faoliyatidagi eng esda qolarli uchrashuvlardan biri boʻlib qolgan&lt;ref name=&quot;Shoti2&quot; /&gt;.

[[1998-yil]]ning yozida „Ayaks“ Arveladzening yaqin doʻsti Giorgi Kinkladzeni [[Manchester City|Manchester Siti]]dan 5 million funt sterlingga sotib oldi&lt;ref name=&quot;Complete Record&quot;&gt;{{Kitob manbasi|title=Manchester City – The Complete Record|first=Gary|last=James|publisher=Breedon Books Publishing|year=2006|location=Derby|pages=224–5|isbn=1-85983-512-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Shoti22&quot;&gt;{{Kitob manbasi|last=Arveladze|first=Shota|authorlink=Arveladze|date=2012|title=Yesterday (My Autobiography)|edition=1st|url=http://www.sportall.ge/fexburti/qarthuli-fekhburthi/skhvadaskhva/34181-fragmentebi-shotha-arveladzis-avtobiografiuli-tsignidan-qgushinq.html|accessdate=31 May 2017}}&lt;/ref&gt;. Biroq, Kinkladzening „Ayaks“dagi oʻyinlari muvaffaqiyatsiz chiqdi&lt;ref name=&quot;Ajax_agony&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Smith |first=Dave |date=5 December 1999 |title=Kinky: Jim saved me from Ajax agony |work=[[The Sunday Mirror]]}}&lt;/ref&gt;.

=== Reynjers ===
Arveladze 2001-yilda „Ayaks“dan 3 million funt sterling evaziga „Reynjers“ga oʻtgan edi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/r/rangers/1515958.stm|sarlavha=Arveladze ready for Ibrox fight|ish=BBC.co.uk|sana=29 August 2001|kirish sanasi=19 April 2017}}&lt;/ref&gt;. Klub bilan 4 yillik shartnoma imzoladi. Tore Andre Flo, Claudio Caniggia, Michael Mols, Kenny Miller, Billy Dodds, Ronald de Boer va Russell Latapy kabi oʻyinchilardan shiddatli oʻyin talab etildi.

[[Glazgo]] klubi bilan birinchi mavsumda Arveladze umumiy hisobda 17 ta, jumladan Shotlandiya Premyer-ligasida 11 ta gol urdi. Fevral oyida Shotlandiya kubogining chorak finalida „Forfar Atletik“ klubiga qarshi oʻyinda jarohat olgandan keyin atigi 30 oʻyinda qatnasha oldi, bu esa 2002-yil Shotlandiya Liga kubogi finalini oʻtkazib yuborganini anglatadi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=18 March 2002 |title=Rangers cannot afford to rest on their laurels |publisher=ESPN |url=http://www.espnfc.com/scotland/news/2002/0318/20020318rfcslaurels.html |access-date=13 April 2020}}&lt;/ref&gt;. Biroq, oʻz klubi uchun oltita gol urdi va chempionlikni qoʻlga kiritdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/3027153/Scottish-Cup-Final-Celtic-undone-by-Lovenkrands.html|sarlavha=Scottish Cup Final: Celtic undone by Lovenkrands|ish=The Telegraph|sana=5 May 2002|kirish sanasi=2 May 2017}}&lt;/ref&gt;. Arveladze finalda Caniggia oʻrniga maydonga tushdi. Bu uning Shotlandiya klubidagi ilk chempionligi edi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/football/2002/may/05/newsstory.sport4|sarlavha=Lovenkrands gets just reward with last-minute winner|ish=The Guardian|sana=5 May 2002|kirish sanasi=2 May 2017}}&lt;/ref&gt;.

Keyingi mavsum gruziyalik futbolchining faoliyatidagi eng muvaffaqiyatlisi boʻldi. Reynjers gʻalabaga erishdi. 2003-yil mart oyida „Reynjers“ Liga kubogi finalida azaliy raqibi – „Seltik“ni magʻlub etdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/2398103/CIS-Cup-Final-Hartson-makes-Rangers-day.html|sarlavha=CIS Cup Final: Hartson makes Rangers' day|ish=The Telegraph|sana=17 March 2003|kirish sanasi=2 May 2017}}&lt;/ref&gt;. Keyinchalik Shotlandiya kubogi finalida „Reynjers“ Lorenzo Amorusoning goli evaziga „Dandi“ klubini magʻlub etishga muvaffaq boʻlgach, yana bir chempionlikni qoʻlga kiritdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/2405119/Scottish-Cup-Final-Amoruso-adds-to-his-worth.html|sarlavha=Scottish Cup Final: Amoruso adds to his worth|ish=The Telegraph|sana=1 June 2003|kirish sanasi=2 May 2017}}&lt;/ref&gt;. Ushbu oʻyinda Arveladzening ikki hamyurti – Georgi Nemsadze va Zurab Xizanishvili ham ishtirok etishdi. Ikkinchisi oʻsha yozda „Reynjers“da qoʻshildi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=77579.html|sarlavha=Rangers capture Khizanishvili|ish=UEFA.com|sana=26 June 2003|kirish sanasi=2 May 2017}}&lt;/ref&gt;.

[[2005-yil]] may oyida Arveladze mavsum tugaganidan keyin klubni tark etishini eʼlon qildi va 9ta gol urishga muvaffaq boʻldi. Yevropaning turli klublaridan – [[Angliya]], [[Germaniya|Olmoniya]], [[Niderlandlar]] va [[Turkiya]] jamoalaridan takliflar olganini tasdiqladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/news/newsid=300408.html|sarlavha=Arveladze's goodbye to Glasgow|ish=UEFA.com|sana=6 May 2005|kirish sanasi=2 May 2017}}&lt;/ref&gt;.

„Reynjers“dagi faoliyati davomida Arveladzega, uning yuzi aktyor [[Rowan Atkinson|Rowen Atkinsonga]] oʻxshashligi uchun ''[[Janob Bean|janob Bin]]'' laqabini berishdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/football/2004/nov/11/newsstory.sport5|sarlavha=Arveladze ends Old Firm agony for Rangers|ish=The Guardian|sana=11 November 2004|kirish sanasi=2 May 2017}}&lt;/ref&gt;.

2015-yilda Arveladzening agenti transferning haqiqiy narxi 12 million yevro, yaʼni oʻsha paytdagi 8,5 million funt sterlingga teng ekanligini taʼkidladi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Walker |first=Mark |date=13 May 2015 |title=Former Rangers striker's agent claims club paid four times publicised fee |work=The Herald |publisher=Herald &amp; Times Group |url=http://www.heraldscotland.com/sport/football/former-rangers-strikers-agent-claims-club-paid-four-times-publicised-fee.126003045}}&lt;/ref&gt;. Arveladze SPLdagi 300-golini urdi va 2002-03-yilgi mavsumda mahalliy kubok va 2004-05-yilgi mavsumda dublga erishgan „Reynjers“ tarkibiga kirdi.

=== AZ ===
Arveladze 2005-06-yilgi mavsum boshlanishidan oldin Gollandiyaning „[[AZ (futbol klubi)|AZ]]“ jamoasiga tekinga oʻtdi va klub bilan ikki yillik shartnoma imzoladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/news/newsid=307884.html|sarlavha=Alkmaar secure Arveladze's services|ish=UEFA.com|sana=7 June 2005|kirish sanasi=19 April 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://spfl.co.uk/news/article/arveladze-joins-alkmaar-2005-06-08/|sarlavha=Arveladze Joins Alkmaar|ish=SPFL.com|sana=8 June 2005|kirish sanasi=2 April 2017|arxivsana=2018-05-16|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180516103846/https://spfl.co.uk/news/article/arveladze-joins-alkmaar-2005-06-08/}}&lt;/ref&gt;.

[[Louis van Gaal]] qoʻl ostida Arveladze klubning asosiy figurasiga aylandi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/news/newsid=343184.html|sarlavha=Alkmaar enjoy the high life|ish=UEFA.com|sana=23 September 2005|kirish sanasi=19 April 2017}}&lt;/ref&gt;. Divizionda 22 ta gol urib, mavsum davomida 33 ta gol urgan Klaas-Jan Huntelaardan keyin turnirning eng yaxshi toʻpurari boʻldi. Alkmaar bu safar ham UEFA kubogida ishtirok etdi. Klub uchun 6 oʻyinda Arveladze 2 ta golli uzatmani amalga oshirdi va 2 ta gol urdi, ulardan bittasi „Real Betis“ga qarshi oʻyinda urildi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2005/matches/round=2210/match=82452/index.html|sarlavha=Alkmaar - Real Betis (Match Report)|ish=UEFA.com|sana=23 February 2006|kirish sanasi=2 April 2017}}&lt;/ref&gt;. Mavsum oxirida AZ Alkmaar va Arveladze gruziyalik xalqaro hujumchini Gollandiya klubida 2008-yilning yozigacha saqlab qolish uchun shartnomani uzaytirishga kelishib oldilar&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/newsid=441907.html|sarlavha=Arveladze committed to AZ cause|ish=UEFA.com|sana=3 August 2006|kirish sanasi=2 April 2017}}&lt;/ref&gt;.

Klubdagi ikkinchi va yakuniy mavsumda Arveladze klubning yangi sardori etib tayinlandi&lt;ref name=&quot;SHOTA1&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/news/newsid=484652.html|sarlavha=Forward march for Arveladze|ish=UEFA.com|sana=29 November 2006|kirish sanasi=19 April 2017}}&lt;/ref&gt;. [[Denny Landzaat|Denni Landzaat]] va Joris Matijsen mos ravishda „Uigan Atletik“ va „Hamburger SV“ jamoasiga ketgan&lt;ref name=&quot;SHOTA1&quot; /&gt;. Van Gaal Arveladzeni shaxsiyati jihatidan Denni Blind va Frank Raykardga qiyoslab, uni „tarkibdagi eng yaxshi mutaxassis“ deb atadi&lt;ref name=&quot;SHOTA1&quot; /&gt;.

AZ uchun 89 ta oʻyinda jami 48 ta gol kiritgan. Gruziyalik hujumchi UEFA kubogida ham 7 ta gol urdi, ulardan ikkitasini Ramon Sanchez Pisjuan stadionida, Sevilyaga qarshi oʻyinda (2:1) kiritdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/news/newsid=469248.html|sarlavha=Arveladze steals Sevilla's thunder|ish=UEFA.com|sana=15 December 2006|kirish sanasi=19 April 2017}}&lt;/ref&gt;.

=== Levante ===
[[2007-yil]] iyul oyida Arveladze tibbiy koʻrikdan oʻtdi va Ispaniyaning „Levante“ klubi bilan bir yillik shartnoma imzoladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=560700.html|sarlavha=Arveladze accepts Levante chance|ish=UEFA.com|sana=12 July 2007|kirish sanasi=2 April 2017}}&lt;/ref&gt;. Yozgi mashgʻulotlarda jarohati tufayli oʻn oy davomida tiklandi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://archivo.marca.com/edicion/marca/futbol/1a_division/levante/es/desarrollo/1103977.html|sarlavha=Arveladze: &quot;Me volví a sentir futbolista&quot;|ish=Marca.com|sana=25 March 2008|kirish sanasi=18 April 2017}}&lt;/ref&gt;. [[Amsterdam|Amsterdamda]] operatsiya qilindi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=565796.html|sarlavha=Amsterdam trip for injured Arveladze|ish=UEFA.com|sana=30 July 2007|kirish sanasi=2 April 2017}}&lt;/ref&gt;. 23-mart kuni „Vilyarreal“ga qarshi oʻyinda Juanma oʻrniga maydonga tushdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.bdfutbol.com/en/p/p.php?id=25084|sarlavha=Levante - Villarreal (Match Report)|ish=BDFutbol.com|sana=23 March 2008|kirish sanasi=18 April 2017}}&lt;/ref&gt;. Mavsum oxirigacha qolgan 3ta oʻyinda qatnashishga muvaffaq boʻldi.

Aprel oyida „Levante“ Arveladze mavsum oxirida faoliyatini yakunlashini tasdiqlagandi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.espnfc.com/story/524984/levante-arveladze-se-retirara-en-mayo|sarlavha=Levante: Arveladze se retirará en mayo|ish=ESPN.com|sana=11 April 2008|kirish sanasi=18 April 2017}}&lt;/ref&gt;. Faoliyatidagi soʻnggi oʻyinda u „[[Santiago Bernabeu (stadion)|Santyago Bernabeu]]“da „[[Real Madrid CF|Real“]]&lt;nowiki/&gt;ga qarshi oʻynadi va 5:2 hisobida magʻlub boʻldi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.bdfutbol.com/en/p/p.php?id=25177|sarlavha=Real Madrid - Levante (Match Report)|ish=BDFutbol.com|sana=18 May 2008|kirish sanasi=18 April 2017}}&lt;/ref&gt;.

=== Xalqaro faoliyati ===
Shota Arveladze Gruziya terma jamoasida muntazam oʻynagan va 61 oʻyinda 26 gol urgan barcha vaqtlardagi eng kuchli toʻpurari hisoblanadi&lt;ref name=&quot;levanteud1&quot;&gt;[http://www.levanteud.com/noticias/levante6716.html Arveladze bids farewell to the national team of Georgia] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20080616191822/http://www.levanteud.com/noticias/levante6716.html |date=2008-06-16 }} {{In lang|es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bibileishvili&quot;&gt;Bibileishvili, Tiko (9 June 2008) [http://www.geotimes.ge/index.php?m=home&amp;newsid=11166 Arveladze Quits Football] {{Webarxiv}}. The Georgian Times. Retrieved on 11 July 2008.&lt;/ref&gt;.

Xalqaro maydondagi debyutini [[1992|1992-yil]] [[2-sentabr|2-sentyabrda]] Gruziyaning Litva bilan oʻrtoqlik uchrashuvida (1:0) oʻtkazdi. Oradan 15 kun oʻtib, u mamlakatning birinchi uy uchrashuvida qoʻshni Ozarbayjon ustidan 6:3 hisobida gʻalaba qozonilgan oʻyinda oʻzining birinchi golini kiritdi. 16-noyabr kuni Yevro-1996 saralashida [[Uels milliy futbol terma jamoasi|Uelsga]] qarshi oʻyinda gol kiritdi&lt;ref name=&quot;euf&quot;&gt;{{Veb manbasi|sarlavha=Shota Yustinis Arveladze|url=https://eu-football.info/_player.php?id=839|nashriyot=EU-Football.info|kirish sanasi=20 February 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Wathan |first=Chris |date=4 October 2017 |title=Murder, the mafia and an unprecedented disaster - the Welsh football story more remarkable than any other |publisher=Wales Online |url=https://www.walesonline.co.uk/sport/football/football-news/murder-mafia-unprecedented-disaster-welsh-13713427 |access-date=20 February 2022}}&lt;/ref&gt;.

1997-yil 30-martda Arveladze jamoasi Armanistonga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida 7:0 hisobida gʻalaba qozondi&lt;ref name=&quot;euf2&quot;&gt;{{Veb manbasi|sarlavha=Shota Yustinis Arveladze|url=https://eu-football.info/_player.php?id=839|nashriyot=EU-Football.info|kirish sanasi=20 February 2022}}&lt;/ref&gt;. Gruziya jamoasi bilan 1998-yilda Malta xalqaro futbol turnirida gʻolib chiqdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://eu-football.info/_match.php?id=11048|sarlavha=Georgia vs Latvia international football match report|ish=eu-football.info|sana=6 February 1998|kirish sanasi=16 January 2020}}&lt;/ref&gt;. 2006-yil 18-avgustda UEFA Yevro-2008 saralashining ochilish oʻyinida Farer orollari jamoasini 6:0 hisobida gʻalaba qozonilgan oʻyinda xet-trik qayd etdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Hepburn |first=Ray |date=27 August 2006 |title=Football: Arveladze's Georgia hero; COUNTDOWN TO EURO 2008 QUALIFIERS: WALT BOYS NEED A FLYING START. |work=Sunday Mirror |url=https://www.thefreelibrary.com/Football%3A+Arveladze's+Georgia+hero%3B+COUNTDOWN+TO+EURO+2008...-a0150373085 |access-date=20 February 2022}}&lt;/ref&gt;. Uning soʻnggi oʻyini 24-mart kuni yana bir saralash oʻyinida boʻlib oʻtdi va Shotlandiyaga 2:1 hisobida yutqazib qoʻydi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Taylor |first=Julian |date=24 March 2007 |title=Scotland 2&amp;ndash;1 Georgia |work=BBC Sport |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/6449543.stm |access-date=20 February 2022}}&lt;/ref&gt;.

=== Murabbiylik karyerasi ===
Arveladze futbolchilik faoliyatini tugatgandan soʻng, 2008-yil iyul oyida bosh murabbiy va sobiq „Ayaks“ murabbiyi Louis van Gaal qoʻl ostida „AZ“ga yordamchi murabbiy etib tayinlandi. Bu pozitsiyani 2009-2010-yilgi mavsumda Ronald Kuman va Dick Advocaat qoʻl ostida saqlab qolgan.

2010-2011-yilgi mavsumda Arveladze Turkiyaning „Kayserispor“ klubini boshqargan&lt;ref name=&quot;autogeneratedvi&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=5 May 2010 |title=Arveladze gaat als trainer aan de slag bij Kayserispor |language=nl |publisher=Voetbal International |url=http://www.vi.nl/Nieuws-item/179928/Arveladze-gaat-als-trainer-aan-de-slag-bij-Kayserispor.htm |access-date=5 May 2010 |archive-date=2010-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100809115308/http://www.vi.nl/Nieuws-item/179928/Arveladze-gaat-als-trainer-aan-de-slag-bij-Kayserispor.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kayserispor1&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=4 May 2010 |title=Kayserispor Transfer 2010-2011 Dosyası |language=tr |publisher=Kayserispor |url=http://www.kayserispor.org/kayserispor-transfer-2010-2011-dosyasi.html |access-date=5 May 2010 |archive-date=2014-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129015247/http://www.kayserispor.org/kayserispor-transfer-2010-2011-dosyasi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. 2012-yildan 2015-yilgacha Istanbulda joylashgan „Kasımpasha SK“ klubini boshqargan. Oʻzining soʻnggi oʻyinida jamoa „Konyaspor“ mehmoni boʻlishdi. Arveladze shundan soʻng Konyasporga hisobni tenglashtirishga imkon berdi va Konyaspor oʻyinda 2:1 hisobida gʻalaba qozondi. U oʻyindan keyin isteʼfoga chiqdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Doyle |first=Mark |date=13 March 2015 |title=Arveladze resigns after ordering his Kasimpasa team to concede |publisher=Goal |url=https://www.goal.com/en/news/467/turkey/2015/03/13/9803052/arveladze-resigns-after-ordering-his-kasimpasa-team-to |access-date=20 February 2022}}&lt;/ref&gt;.

2015-yilning 3-iyulida Arveladze Turkiyaning „[[Trabzonspor]]“ klubi bosh murabbiyi etib tayinlandi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=15 July 2015 |title=What to look out for on Thursday |publisher=UEFA |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0223-0e91398c0289-169d19ae96fd-1000--what-to-look-out-for-on-thursday/ |access-date=20 February 2022}}&lt;/ref&gt;. Noyabr oyida isteʼfoga chiqdi. U va uning vorisi [[Hami Mandıralı|Hami Mandirali]] boshqaruvi ostida jamoa oʻsha mavsumda rekord darajadagi – 17 oʻyinda magʻlub boʻldi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=14 May 2016 |title=Black Sea legends Trabzonspor suffers most defeats in its history in 2015-16 season |work=Daily Sabah |url=https://www.dailysabah.com/football/2016/05/14/black-sea-legends-trabzonspor-suffers-most-defeats-in-its-history-in-2015-16-season |access-date=20 February 2022}}&lt;/ref&gt;.

2016-yil iyun oyida Arveladze Tel-Avivning „Makkabi“ klubining yangi bosh murabbiyi sifatida tanishtirildi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Sinai |first=Allon |date=17 June 2016 |title=Arveladze’s first Mac TA challenge will be to overcome departure of star Zahavi |work=The Jerusalem Post |url=https://www.jpost.com/israel-news/sports/arveladzes-first-mac-ta-challenge-will-be-to-overcome-departure-of-star-zahavi-457047 |access-date=20 February 2022}}&lt;/ref&gt;. Taxminan mavsum oʻrtalarida ishdan boʻshatildi: „Makkabi“ 2011-yildan beri birinchi marta bir mavsum davomida murabbiyni isteʼfoga chiqardi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Sinai |first=Allon |date=11 January 2017 |title=Sinai Says: Disarray on and off pitch puts Cruyff, Maccabi Tel Aviv at a crossroads |work=The Jerusalem Post |url=https://www.jpost.com/israel-news/sports/sinai-says-disarray-on-and-off-pitch-puts-cruyff-maccabi-tel-aviv-at-a-crossroads-478069 |access-date=20 February 2022}}&lt;/ref&gt;.

2017-yilda Arveladze [[Paxtakor (futbol klubi)|Toshkentning „Paxtakor“]] klubi bosh murabbiyi etib tayinlangan edi&lt;ref&gt;[https://www.vice.com/nl/article/epgww7/shota-arveladze-trainer-oezbekistan Hoe het gaat met Shota „Showtime“ Arveladze als trainer in Oezbekistan] vice.com&lt;/ref&gt;. Paxtakor 2019 va 2020-yillarda Oʻzbekiston Superligasi va Kubogida gʻolib chiqqan. 2020-yil [[21-dekabr|21-dekabrda]] ushbu jamoa murabbiyligidan ketdi.

2022-yilning 27-yanvarida Arveladze „Hall City“ klubining bosh murabbiyi etib tayinlandi&lt;ref name=&quot;Shota Arveladze appointed new head coach&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=27 January 2022 |title=Shota Arveladze appointed new head coach |publisher=Hull City A.F.C. |url=https://www.wearehullcity.co.uk/news/2022/january/shota-arveladze-appointed-new-head-coach/ |access-date=27 January 2022}}&lt;/ref&gt;. Ikki kundan soʻng jamoa oʻz uyida „Swansea City“ ustidan 2:0 hisobida gʻalaba qozondi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Vincent |first=Gareth |date=29 January 2022 |title=Hull City 2&amp;ndash;0 Swansea City |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60093108 |access-date=20 February 2022}}&lt;/ref&gt;. Arveladze 2022-yil 30-sentyabrda „Hall Siti“dan chetlatildi, jamoa EFL chempionatida ketma-ket toʻrtta magʻlubiyatdan soʻng 20-oʻrinni egalladi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=30 September 2022 |title=Club Statement: Shota Arveladze |work=Hull City FC |url=https://www.wearehullcity.co.uk/news/2022/september/club-statement-shota-arveladze/ |access-date=30 September 2022}}&lt;/ref&gt;.

2023-yil 11-dekabrda Arveladze „Fatih Karagümrük“ klubi bosh murabbiyi lavozimiga tayinlangani eʼlon qilindi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/p/C0tvX4vKDfD/ |access-date=2023-12-11 |website=www.instagram.com}}&lt;/ref&gt;.

== Shaxsiy hayoti ==
Arveladzening akalari [[Archil Arveladze|Archil]] (egizak) va [[Revaz Arveladze|Revaz]] (katta) ham Revazning oʻgʻli [[Vato Arveladze|Vato]] kabi xalqaro miqyosdagi futbolchilardir&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Gautier |first=Antoine |date=10 June 2019 |title=L'oeil du recruteur #34 : Vato Arveladze |language=French |publisher=Footballski |url=https://footballski.fr/loeil-du-recruteur-34-vato-arveladze |access-date=30 January 2022}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{Commons category}}

* [http://www.mackolik.com/Antrenor/1753/Shota-Arveladze Profile] Mackolik.com saytida
* [http://www.kayserispor.org.tr/tur/ateknik.asp Shota Arveladze] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20121014140516/http://www.kayserispor.org.tr/tur/ateknik.asp |date=2012-10-14 }} Kayserispor.org saytida
* {{NFT|2518}}

{{Paxtakor futbol klubi murabbiylari}}
{{Turkiyada yilning eng yaxshi futbolchisi}}
{{Turkiya Superligasi toʻpurarlari}}

{{DEFAULTSORT:Arveladze, Shota}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Gruziyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]]
[[Turkum:FC Dinamo Tbilisi futbolchilari]]
[[Turkum:Trabzonspor futbolchilari]]
[[Turkum:AFC Ajax futbolchilari]]
[[Turkum:Rangers F.C. futbolchilari]]
[[Turkum:AZ Alkmaar futbolchilari]]
[[Turkum:Levante UD futbolchilari]]
[[Turkum:Eredivisie futbolchilari]]
[[Turkum:Shotlandiya Premyer-ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:La Liga oʻyinchilari]]
[[Turkum:Turkiya Super Ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Gruziyalik futbol murabbiylar]]
[[Turkum:Paxtakor futbol klubi murabbiylari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi murabbiylari]]
[[Turkum:Oʻzbekistondagi muhojir futbol murabbiylar]]</text>
      <sha1>rv7b9sqevmwc1mvd3zy98hvklxq9zfv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fernando Hierro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>810647</id>
    <revision>
      <id>5974230</id>
      <parentid>5354210</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T02:58:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5974230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14127" sha1="h9pi4zrbvc0db6065iswybiap4n52iy" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | name               = Fernando Hierro
 | image              = Fernando Hierro in Spain-Iran press conference 2018-06-19.jpg
 | caption            = Hierro (2018-yil)
 | full_name          = Fernando Ruiz Hierro&lt;ref name=WF&gt;{{WorldFootball.net|hierro_3}}&lt;/ref&gt;
 | birth_date         = {{birth date and age|1968|3|23|df=y}}&lt;ref name=Bio&gt;{{cite web|url=https://www.dfb.de/datencenter/personen/fernando-hierro/spieler|title=Fernando Hierro|publisher=[[German Football Association]]|language=de|access-date=28 May 2019}}&lt;/ref&gt;
 | birth_place        = [[Vélez-Málaga]], Ispaniya
 | height             = 1.87 m&lt;ref name=Bio/&gt;
 | position           = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]], [[Yarim himoyachi|tayanch yarim himoyachi]]
 | currentclub        = 
 | youthyears1        = 1973–1978
 | youthclubs1        = [[Vélez CF|Vélez]]
 | youthyears2        = 1979
 | youthclubs2        = [[CD Málaga|Málaga]]
 | youthyears3        = 1980–1986
 | youthclubs3        = [[Vélez CF|Vélez]]
 | yillar1            = 1986–1987
 | klublar1           = [[Real Valladolid Promesas|Valladolid B]]
 | isht1              = 
 | gollar1            = 
 | yillar2            = 1987–1989
 | klublar2           = [[Real Valladolid|Valladolid]]
 | isht2              = 58
 | gollar2            = 3
 | yillar3            = 1989–2003
 | klublar3           = [[Real Madrid CF|Real Madrid]]
 | isht3              = 439
 | gollar3            = 102
 | yillar4            = 2003–2004
 | klublar4           = [[Al-Rayyan SC|Al-Rayyan]]
 | isht4              = 19
 | gollar4            = 3
 | yillar5            = 2004–2005
 | klublar5           = [[Bolton Wanderers F.C.|Bolton Wanderers]]
 | isht5              = 29
 | gollar5            = 1
 | totalcaps          = 545
 | totalgoals         = 109
 | milliyyillar1      = 1989–1990
 | milliyjamoa1       = [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi (21 yoshgacha)|Ispaniya U21]]
 | milliyisht1        = 5
 | milliygollar1      = 2
 | milliyyillar2      = 1989–2002
 | milliyjamoa2       = [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi|Ispaniya]]
 | milliyisht2        = 89
 | milliygollar2      = 29
 | boshliqyillar1     = 2014–2015
 | boshliqklublar1    = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] (yordamchi)
 | boshliqyillar2     = 2016–2017
 | boshliqklublar2    = [[Real Oviedo|Oviedo]]
 | boshliqyillar3     = 2018
 | boshliqklublar3    = [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi|Ispaniya]]
}}
'''Fernando Ruiz Hierro''' ({{Talaffuz|Fernando Ruiz Yerro}}) 1968-yil 23-martda [[Ispaniya]]da tavallud topgan. Ispaniyalik futbolchi [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi|Ispaniya terma jamoasi]] va [[Real Madrid CF|Real Madrid]]&lt;nowiki/&gt;ning sobiq sardori, [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]], murabbiy hisoblanadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.sefutbol.com/oficial-fernando-hierro-asumira-cargo-seleccionador-nacional-durante-campeonato-del-mundo-rusia-1|sarlavha=OFICIAL {{!}} Fernando Hierro asumirá el cargo de seleccionador nacional durante el Campeonato del Mundo de Rusia|nashriyot=www.sefutbol.com|til=es|kirish sanasi=2018-06-13|arxivsana=2018-06-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180613115848/http://www.sefutbol.com/oficial-fernando-hierro-asumira-cargo-seleccionador-nacional-durante-campeonato-del-mundo-rusia-1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last= |date=2018-06-13 |title=Фернандо Йерро возглавил сборную Испании по футболу |language= |work=Интерфакс |url=http://www.interfax.ru/wc2018/616803 |access-date=2018-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180613204902/http://www.interfax.ru/wc2018/616803 |archive-date=2018-06-13}}&lt;/ref&gt;.

Fernando Ruiz Hierro „Real Madrid“ bilan besh [[La Liga|karra Ispaniya chempioni]] va uch karra [[UEFA Chempionlar Ligasi|Chempionlar ligasi]] gʻolibi.

Fernando Ruiz Hierro [[Ispaniya]] terma jamoasi tarixida eng koʻp oʻyin oʻtkazgan futbolchilar orasida oʻninchi (89 oʻyin) va toʻpurarlar orasida toʻrtinchi (29 gol) oʻrinni egallab turibdi.

== Faoliyati ==
Fernando Ruiz Hierro 1989-yil 20-sentyabrda 21 yoshida Luis Suares qoʻl ostida [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi|milliy terma jamoadagi]] debyutini [[La-Korunya|A Korunyada]] [[Polsha milliy futbol terma jamoasi|Polshaga]] qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida (1:0) oʻtkazgan. U terma jamoadagi ilk golini 1990-yil 19-dekabrda (terma jamoa uchun uchinchi oʻyin) Yevropa chempionati saralash oʻyinida (9:0) [[Albaniya milliy futbol terma jamoasi|Albaniyaga]] qarshi oʻyinda kiritgan. 22 yoshli Fernando Ruiz Hierro 1990-yilgi jahon chempionatida ishtirok etgan, ammo u maydonga tusha olmagan.

Hammasi boʻlib Fernando Ruiz Hierro terma jamoa safida 89 ta oʻyin oʻtkazib, 29 ta gol urgan (bu koʻrsatkich boʻyicha Fernando tarixda beshinchi oʻrinda turadi), ammo bu vaqt davomida Ispaniya terma jamoasi hech qachon turnirning chorak final bosqichidan oʻta olmagan.

== Menejerlik va murabbiylik faoliyati ==
2007-yilning sentyabridan Ispaniya futbol federatsiyasi sport direktori lavozimida ishlagan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Yerro: Rossiya? Bilo nemnogo obidno za Vilyara |url=http://www.championat.ru/football/news-670978.html |qaralgan sana=2022-10-09 |arxivsana=2010-12-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20101206141953/http://www.championat.ru/football/news-670978.html }}&lt;/ref&gt;. Fernando Ruiz Hierro federatsiyadagi faoliyati davomida Ispaniya terma jamoasi Yevropa (2008-yil) va jahon chempioniga aylandi ([[FIFA Jahon chempionati 2010|2010]]-yil). 2011-yil iyul oyida u oʻz ona viloyatiga qaytib, „&lt;nowiki/&gt;[[Malaga]]&lt;nowiki/&gt;“ direktori boʻldi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.championat.com/football/news-867408-jerro-stal-generalnym-direktorom-malagi.html|sarlavha=Йерро стал генеральным директором «Малаги»|kirish sanasi=2014-07-11|arxivsana=2014-07-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140714182655/http://www.championat.com/football/news-867408-jerro-stal-generalnym-direktorom-malagi.html}}&lt;/ref&gt;. Biroq, 2012-yilning may oyida u klubni tark etdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.championat.com/football/news-1197688-jerro-ushjol-iz-malagi.html|sarlavha=Фернандо Йерро ушёл из «Малаги»|kirish sanasi=2014-07-11|arxivsana=2014-07-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140714115811/http://www.championat.com/football/news-1197688-jerro-ushjol-iz-malagi.html}}&lt;/ref&gt;.

2014-yilning 10-iyulida Fernando Ruiz Hierro [[Zinedine Zidane|Zinedin Zidan]] oʻrniga „Real Madrid“ bosh murabbiyi [[Carlo Ancelotti|Karlo Anchelottiga]] yordamchi boʻldi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.championat.com/football/news-1877862-jerro-smenil-zidana-na-postu-assistenta-anchelotti-v-reale.html|sarlavha=Йерро стал ассистентом Анчелотти в «Реале»|kirish sanasi=2014-07-11|arxivsana=2014-07-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140714164119/http://www.championat.com/football/news-1877862-jerro-smenil-zidana-na-postu-assistenta-anchelotti-v-reale.html}}&lt;/ref&gt;. 2016-yil iyun oyida u „Oviedo“ klubi bosh murabbiyi boʻldi, biroq bir yildan soʻng tomonlar oʻzaro kelishuvga koʻra shartnomani bekor qilishga qaror qilishdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last= |first= |date=2017-06-13 |title=Фернандо Йерро покинул «Реал Овьедо» |language=en |work=сайт клуба «Реал Овьедо» |url=http://www.realoviedo.es/en/new/official-announcement |access-date=2018-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614144254/http://www.realoviedo.es/en/new/official-announcement |archive-date=2018-06-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=Экс-защитник «Реала» Йерро ушёл с поста главного тренера «Овьедо» |url=https://www.championat.com/football/news-2826196-eks-zaschitnik-reala-jerro-ushjol-s-posta-glavnogo-trenera-ovedo.html |access-date=2018-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614144239/https://www.championat.com/football/news-2826196-eks-zaschitnik-reala-jerro-ushjol-s-posta-glavnogo-trenera-ovedo.html |archive-date=2018-06-14}}&lt;/ref&gt;.

== Statistika ==
{| class=&quot;wikitable center&quot; style=&quot;text-align: center; width: 55%&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;28%&quot; |Jamoa
! rowspan=&quot;2&quot; |Mavsum
! colspan=&quot;2&quot; |Liga
! colspan=&quot;2&quot; |Kubok
! colspan=&quot;2&quot; |Xalqaro
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
|- style=&quot;background:#DDDDDD&quot;
! align=&quot;center&quot; |Oʻyin
! align=&quot;center&quot; |Gol
! align=&quot;center&quot; |Oʻyin
! align=&quot;center&quot; |Gol
! align=&quot;center&quot; |Oʻyin
! align=&quot;center&quot; |Gol
! align=&quot;center&quot; |Oʻyin
! align=&quot;center&quot; |Gol
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |'''Real Valladolid C. F.'''
|1987-88
|29
|1
|2
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
|'''31'''
|'''1'''
|-
|1988-89
|29
|2
|6
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
|'''35'''
|'''2'''
|- style=&quot;background:#DDDDDD&quot;
!Jami
!58
!3
!8
!0
!0
!0
!66
!3
|- align=&quot;center&quot;
| rowspan=&quot;15&quot; |'''Real Madrid C. F.'''
|1989-90
|37
|7
|5
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
|4
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
|'''46'''
|'''7'''
|-
|1990-91
|35
|7
|3
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
|5
|1
|'''43'''
|'''8'''
|-
|1991-92
|37
|21
|7
|3
|9
|2
|'''53'''
|'''26'''
|-
|1992-93
|33
|13
|6
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
|6
|5
|'''45'''
|'''18'''
|-
|1993-94
|34
|10
|5
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
|5
|2
|'''44'''
|'''12'''
|-
|1994-95
|33
|7
|2
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
|5
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
|'''40'''
|'''7'''
|-
|1995-96
|31
|7
|4
|1
|5
|1
|'''40'''
|'''9'''
|-
|1996-97
|39
|6
|6
|2
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
|'''45'''
|'''8'''
|-
|1997-98
|28
|3
|2
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
|10
|3
|'''40'''
|'''6'''
|-
|1998-99
|28
|6
|3
|1
|9
|1
|'''40'''
|'''8'''
|-
|1999-00
|20
|5
|2
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
|14
|2
|'''45'''
|'''7'''
|-
|2000-01
|29
|5
|1
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
|13
|1
|'''42'''
|'''6'''
|-
|2001-02
|30
|5
|5
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
|14
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
|'''49'''
|'''5'''
|-
|2002-03
|25
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
|1
|1
|12
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
|'''38'''
|'''1'''
|- style=&quot;background:#DDDDDD&quot;
!Jami
!439
!102
!52
!8
!111
!18
!602
!128
|-
|'''Al-Rayyan S. C.'''
|2003-04
|'''19'''
|'''3'''
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
|'''19'''
|'''3'''
|-
|'''Bolton Wanderers F. C.'''
|2004-05
|'''29'''
|'''1'''
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
| style=&quot;color:#ccc&quot; |—
|'''29'''
|'''1'''
|- style=&quot;color: white; font-weight: bold; background: #000&quot;
| colspan=&quot;2&quot; valign=&quot;center&quot; |Umumiy karyerasida
|545
|109
|60
|8
|111
|18
|716
|135
|}

== Mukofotlar ==
;Real Madrid

* La Liga: 1989-90, 1994-95, 1996-97, 2000-01, 2002-03
* Qirol kubogi: 1992-93
* Ispaniya Superkubogi: 1990, 1993, 1997, 2001-yillar
* UEFA Chempionlar Ligasi: 1997-98, 1999-2000, 2001-02
* Qitʼalararo kubok: 1998, 2002
* UEFA Superkubogi: 2002-yil
* Iberoamerikana kubogi: 1994&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://conmebol.com/es/19082015-1742/las-competiciones-oficiales-de-la-conmebol|title=Las competiciones oficiales de la CONMEBOL|trans-title=The CONMEBOL official competitions|publisher=[[CONMEBOL]]|language=es|date=19 August 2015|access-date=12 March 2019}}&lt;/ref&gt;

;Al-Rayyan

* Qatar amiri kubogi: 2003-04

=== Shaxsiy sovrinlar ===

* FIFA XI: 1996, 1997, 1998&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/fifa-xi.html|title=FIFA XI´s Matches – Full Info|publisher=RSSSF|last=Leme de Arruda|first=Marcelo|access-date=25 October 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117033752/http://www.rsssf.com/miscellaneous/fifa-xi.html|archive-date=17 November 2015}}&lt;/ref&gt;
* UEFA yilning eng yaxshi klub himoyachisi: 1997-98&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefasupercup/news/0250-0c50f3c50f55-b45453ac72d2-1000--uefa-club-defender-of-the-year/|title=UEFA Club Defender of the Year|publisher=UEFA|date=1 May 2011|access-date=1 February 2019}}&lt;/ref&gt;
* Yilning ESM jamoasi: 1996-97, 1997-98
* FIFA Jahon chempionati yulduzlar jamoasi: 2002-yil

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==
{{commons category}}
* [http://www.realmadrid.com/en/about-real-madrid/history/football-legends/fernando-ruiz-hierro Real Madrid official profile]
* {{BDFutbol|769}}
* {{BDFutbol manager|769}}
* {{NFT player|10386}}
* {{FIFA player|174605}}

{{Navboxes
|title= Ispaniya tarkiblari
| bg        = #C60B1E
| fg        = #FBEA0E
| bordercolor = #000033
|list1=
}}
{{Navboxes
| title = Mukofotlari
| bg = gold
| fg = navy
| list =
{{UEFA klub futboli mukofotlari}}
}}
{{Navboxes
|title=Murabbiylik lavozimlari
|list1=
{{Ispaniya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Hierro, Fernando}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]]
[[Turkum:Ispaniyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Erkaklar futbol markaziy himoyachilari]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:Real Valladolid Promesas futbolchilari]]
[[Turkum:Real Valladolid futbolchilari]]
[[Turkum:Real Madrid CF futbolchilari]]
[[Turkum:Al-Rayyan SC futbolchilari]]
[[Turkum:Bolton Wanderers F.C. futbolchilari]]
[[Turkum:La Liga oʻyinchilari]]
[[Turkum:Angliya Premyer-ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Qatar Yulduzlar Ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:UEFA Chempionlar ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar]]
[[Turkum:Ispaniya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 1990 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 1994 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 1998 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2002 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 1996 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2000 oʻyinchilari]]
[[Turkum:Ispaniyalik muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Angliyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Qatardagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Ispaniyalik futbol murabbiylari]]
[[Turkum:Segunda División murabbiylari]]
[[Turkum:Real Oviedo murabbiylari]]
[[Turkum:Ispaniya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2018 murabbiylari]]
[[Turkum:Futbol rahbarlari]]</text>
      <sha1>h9pi4zrbvc0db6065iswybiap4n52iy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yevgeniy Yeliseyev</title>
    <ns>0</ns>
    <id>813993</id>
    <revision>
      <id>5974264</id>
      <parentid>5497235</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:05:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Manbalar */</comment>
      <origin>5974264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5413" sha1="gqwox1nr8vtpudbid2p5cei0k8rrnfn" xml:space="preserve">{{Wikify}}{{Futbolchi bilgiqutisi|tasvir=|ism=Yevgeniy Yeliseyev|toʻliqism=Yevgeniy Ivanovich Yeliseyev|tavallud_sana={{birth date|1908|12|25|df=yes}}|tavallud_joyi={{TavalludJoyi|Moskva}}, [[Rossiya]]|vafot_sana={{death date and age|1999|08|21|1908|12|25|df=yes}}|vafot_joyi={{VafotJoyi|Sankt-Peterburg}}, [[Rossiya]]|boʻyi={{height|m=1.80}}|pozitsiya=Yarimhimoyachi|joriyklub=|klubraqami=|yillar1=1922|klublar1=Moskva|isht1=|gollar1=|yillar2=1923-1925|klublar2=Krasnaya Roza|isht2=|gollar2=|yillar3=1926-1930|klublar3=Tryoxgorka Moskva|isht3=|gollar3=|yillar4=1931-1935|klublar4=Baltvod Leningrad|isht4=|gollar4=|yillar5=1936-1941|klublar5=Dinamo Moskva|isht5=64|gollar5=6|yillar6=1941-1944|klublar6=Dinamo-2 Moskva|isht6=|gollar6=|yillar7=1945|klublar7=Dinamo Minsk|isht7=5|gollar7=0|boshliqyillar1=1945-1946|boshliqklublar1=Dinamo Minsk|boshliqyillar2=1947-1948|boshliqklublar2=Dinamo Riga|boshliqyillar3=1949-1953|boshliqklublar3=Daugava Riga|boshliqyillar4=1955|boshliqklublar4=Daugava Riga (yordamchi)|boshliqyillar5=1956-1957|boshliqklublar5=Daugava Riga|boshliqyillar6=1958-1959|boshliqklublar6=Lokomotiv Moskva|boshliqyillar7=1960|boshliqklublar7=REZ Riga|boshliqyillar8=1961-1964|boshliqklublar8=Zenit Leningrad|boshliqyillar9=1965-1966|boshliqklublar9=Avangard Harkov|boshliqyillar10=1967|boshliqklublar10=Zenit Leningrad (yordamchi)|pcupdate=|ntupdate=}}

'''Yevgeniy Ivanovich Yeliseyev''' ({{Lang-ru|Евгений Иванович Елисеев}}; 1908-yil 25-dekabrda [[Moskva|Moskvada]] tugʻilgan; 1999-yil 21-avgustda [[Sankt-Peterburg|Sankt-Peterburgda]] vafot etgan) – [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|sovet]] va [[Rossiya|rus]] [[Futbol|futbolchisi]], futbol murabbiyi.

== Biografiyasi ==
„SKZ“ klub jamoasi („Zamoskvorechye“ sport klubi) va Moskvaning „Krasnaya Roza“ zavodining klub jamoalari tarbiyalanuvchisi. Birinchi murabbiyi – Aleksandr Mixaylovich Xolin. [[Trexgorka (futbol klubi)|Trexgorka jamoasida]] oʻynagan (1926-1930).

Moskva chempioni 1929, 1930&lt;ref&gt;&quot;Tryoxgorka&quot; v etom chempionate stala pobeditelem v tak nazivaemom „klubnom zachyote“; chempion sredi pervix (glavnix) komand – to est komanda-chempion v sovremennom ponimanii – soglasno mneniyu bolshinstva futbolnix istorikov, pri dannoy sisteme rozigrisha ne mog bit opredelen&lt;/ref&gt;.

Futbol jamoasi „Trexgornaya manufaktura“ zavodining yangi rahbariyati tomonidan tarqatib yuborilganidan soʻng, uning sobiq oʻyinchilari bilan birga poytaxtni tark etib, [[Sankt-Peterburg|Leningradga]] oʻtdi va 1931-1935 yillarda Boltiqboʻyi kemasozlik zavodi jamoasida oʻynadi&lt;ref&gt;v leningradskoy presse tex let vstrechaetsya takje nazvanie „Baltzavod“&lt;/ref&gt;. Leningrad terma jamoasining yetakchi oʻyinchilaridan biriga aylandi&lt;ref&gt;v leningradskoy presse tex let vstrechaetsya takje nazvanie „Baltzavod“&lt;/ref&gt;. Ikki marta shaharlarning birlashgan jamoalari oʻrtasidagi mamlakat chempionati sovrindori boʻldi. 1932 va 1935-yillar, 4 oʻyin oʻtkazdi va 2ta gol urdi.

SSSRning birinchi klub chempionatidan oldin, Moskvaning „Dinamo“ jamoasiga taklif qilindi. 1936, 1937, 1940-yillarda uch karra SSSR chempioni va SSSR kubogi (1937) sohibi boʻldi. Mamlakatning 33 nafar eng yaxshi futbolchilaridan biri boʻlgan. Moskva jamoasida oʻynagan (1939).

[[1940-yil]]dagi ogʻir jarohatdan soʻng, asosiy jamoada oʻynashni toʻxtatdi. Urush yillarida Moskva chempionatida „Dinamo-2“ klubi va Minskning „Dinamo“ jamoasi tarkibida evakuatsiya qilingan oʻyinchilari jamoasida oʻynagan.

1931-1932-yillarda SSSR terma jamoasi tarkibida [[Turkiya milliy futbol terma jamoasi|Turkiya terma]] jamoasiga qarshi uchta norasmiy oʻyin oʻtkazdi va shulardan birida raqib darvozasiga gol kiritdi.

[[1945-yil]]da futbolchilik faoliyatini yakunlab, murabbiylik faoliyatini boshlagan.

Keyinchalik [[Dinamo (futbol klubi, Minsk)|&quot;Dinamo&quot; (Minsk)]] (1945-46), „Dinamo Riga“ (1947-1948), „Daugava“ (1949-1952, 1956), REZ (1960), Moskvaning [[Lokomotiv Moskva (futbol klubi)|&quot;Lokomotiv&quot;]] (1958-1959), [[Toshkent]]ning „[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]“ va „[[Doʻstlik (futbol klubi)|Politotdel]]“ (1968-1969) klublarida bosh murabbiy boʻlib ishlagan.

SSSR terma jamoasi murabbiyi – 1952-yil (fevral-aprel).

1970-1985-yillarda oʻsmirlar maktablarida murabbiylik qildi. „Zenit“ (Leningrad) murabbiyi boʻlgan. Futbol nazariyasi va amaliyoti boʻyicha maqolalar va qoʻllanmalar yozgan.

[[Sankt-Peterburg]]dagi Serafimovskiy qabristoniga dafn etilgan.

== Mukofotlari ==

* [[SSSR Oliy Ligasi|Sovet Oliy Ligasi]] chempioni: 1936 (bahor), 1937, 1940.
* [[SSSR Kubogi|Sovet kubogi]] gʻolibi: 1937 yil.
* Top-33 mavsumning eng yaxshi oʻyinchilari roʻyxati: 1930 (№ 2), 1933 (№ 3), 1938 (Top-55 / # 1).

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

{{Paxtakor futbol klubi murabbiylari}}
{{FC Zenit Sankt-Peterburg murabbiylari}}

{{DEFAULTSORT:Yeliseyev, Yevgeniy}}
[[Turkum:SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustalari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbol murabbiylari]]
[[Turkum:SSSR erkak futbolchilari]]
[[Turkum:SSSR futbol murabbiylari]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:Dinamo Moskva klubi futbolchilari]]
[[Turkum:FC Dinamo Minsk futbolchilari]]
[[Turkum:Paxtakor futbol klubi murabbiylari]]
[[Turkum:Doʻstlik Toshkent viloyati klubi bosh murabbiylari]]</text>
      <sha1>gqwox1nr8vtpudbid2p5cei0k8rrnfn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antonio Conte</title>
    <ns>0</ns>
    <id>815157</id>
    <revision>
      <id>5974565</id>
      <parentid>5781657</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:42:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5974565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41937" sha1="6754uey1gut7hlicc4lqcmnyal2on0m" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | ism                = Antonio Conte
 | tasvir             = 20150616 Antonio Conte.jpg
 | izoh               = Conte ([[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]] terma jamoasida (2015-yil)
 | toʻliqism          = Antonio Conte&lt;ref&gt;{{veb manbasi |url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/8363/files/allegati/8463/cu248.pdf |title=Comunicato Ufficiale N. 248 |trans-title=Official Press Release No. 248 |publisher=Lega Serie A |page=3 |date=25-iyun 2020-yil |access-date=6-dekabr 2020-yil |arxivsana=16-may 2022-yil |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220516131011/https://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/8363/files/allegati/8463/cu248.pdf }}&lt;/ref&gt;
 | tavallud_sana      = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1969|7|31|df=y}}&lt;ref&gt;{{veb manbasi |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=111357/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905231650/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=111357/index.html |url-status=dead |archive-date=5-sentabr 2015-yil |title=Antonio Conte |publisher=FIFA |access-date=21-dekabr 2017-yil}}&lt;/ref&gt;
 | tavallud_joyi      = [[Lecce]], Italiya
 | boʻyi              = 1.76 m&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.bdfutbol.com/en/j/j95834.html|title = Conte, Antonio Conte - Footballer}}&lt;/ref&gt;
 | pozitsiya          = [[Yarim himoyachi]]
 | joriyklub          = [[SSC Napoli|Napoli]] (bosh murabbiy)
 | yoshlikyillari1    = 1982—1988
 | yoshlikklublari1   = [[U.S. Lecce|Lecce]]
 | yillar1            = 1985—1991
 | klublar1           = [[U.S. Lecce|Lecce]]
 | isht1              = 81
 | gollar1            = 1
 | yillar2            = 1991—2004
 | klublar2           = [[Juventus FC|Juventus]]
 | isht2              = 296
 | gollar2            = 29
 | milliyyillar1      = 1994—2000
 | milliyjamoa1       = [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]]
 | milliyisht1        = 20
 | milliygollar1      = 2
 | boshliqyillar1     = 2005—2006
 | boshliqklublar1    = [[A.C.N. Siena 1904|Siena]] (yordamchi)
 | boshliqyillar2     = 2006
 | boshliqklublar2    = [[U.S. Arezzo|Arezzo]]
 | boshliqyillar3     = 2007
 | boshliqklublar3    = [[U.S. Arezzo|Arezzo]]
 | boshliqyillar4     = 2007—2009
 | boshliqklublar4    = [[F.C. Bari 1908|Bari]]
 | boshliqyillar5     = 2009—2010
 | boshliqklublar5    = [[Atalanta BC|Atalanta]]
 | boshliqyillar6     = 2010—2011
 | boshliqklublar6    = [[S.S. Robur Siena|Siena]]
 | boshliqyillar7     = 2011—2014
 | boshliqklublar7    = [[Juventus FC|Juventus]]
 | boshliqyillar8     = 2014—2016
 | boshliqklublar8    = [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]]
 | boshliqyillar9     = 2016—2018
 | boshliqklublar9    = [[Chelsea F.C.|Chelsea]]
 | boshliqyillar10    = 2019—2021
 | boshliqklublar10   = [[Inter Milan]]
 | boshliqyillar10    = 2021—2023
 | boshliqklublar10   = [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]]
 | boshliqyillar11    = 2024—
 | boshliqklublar11   = [[SSC Napoli|Napoli]]
}}
'''Antonio Konte''' Cavaliere OMRI ({{Talaffuz|Antonio Conte}})&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.dipionline.it/dizionario/ricerca?lemma=Antonio|sarlavha=Antonio|ish=DiPI Online|muallif=[[Luciano Canepari]]|qaralgan sana=26-oktabr 2018-yil|til=italyancha}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.dipionline.it/dizionario/ricerca?lemma=conte|sarlavha=conte|ish=DiPI Online|muallif=Luciano Canepari|qaralgan sana=26-oktabr 2018-yil|til=italyancha}}&lt;/ref&gt; 1969-yil 31-iyulda tugʻilgan) – italiyalik professional [[futbol]] [[Murabbiy (futbol)|menejeri]] va sobiq futbolchi, [[Serie A]]ning klubi „[[SSC Napoli|Napoli]]“ klubi bosh murabbiyi.

[[Yarim himoyachi]] sifatida oʻynagan Konte oʻz faoliyatini mahalliy „Lechche“ klubida boshladi va keyinchalik „[[Juventus|Yuventus]]“ tarixidagi eng koʻp mukofotlangan va nufuzli oʻyinchilardan biriga aylandi, shu qatorda besh marta [[Serie A|A Seriya]], bir marta Italiya kubogi, bir [[UEFA Chempionlar Ligasi|marta UEFA Chempionlar Ligasi gʻolibi boʻldi.]] [[UEFA Yevropa Ligasi|UEFA kubogi]], 1996-yildan 2001-yilgacha jamoa [[Sardor (futbol)|sardori]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.fifa.com/world-match-centre/news/newsid/242/178/4/index.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140816094057/http://www.fifa.com/world-match-centre/news/newsid/242/178/4/index.html|arxivsana=16 August 2014|sarlavha=Conte ready to carve out his Italy vision|nashriyot=[[FIFA]]|qaralgan sana=11-sentabr 2014-yil}}&lt;/ref&gt; U [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya terma jamoasida]] ham oʻynagan va 1994-yilgi FIFA Jahon chempionati va UEFA Evro-2000 ishtirokchisi boʻlgan, u yerda ikkala holatda ham Italiya ikkinchi oʻrinni egallagan.

Uning menejerlik faoliyati 2006-yilda boshlangan, bu esa Barini B Seriya chempionligiga, ikki yildan soʻng esa Sienani oʻsha diviziondan koʻtarilishiga olib kelgan. U 2011-yilda „Yuventus“ni qabul qilib oldi va 2014-yilda Italiya terma jamoasini boshqarishdan oldin ketma-ket uch marta A Seriya chempionligini qoʻlga kiritdi va u [[UEFA Yevropa chempionati 2016|UEFA Yevro-2016ga]] qadar ularni chorak finalga olib chiqdi. Keyin u „[[Chelsea F.C.|Chelsi]]“ bosh murabbiyi boʻldi va uni boshqargan birinchi mavsumida Premyer-liga chempionligiga olib keldi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=Only Antonio Conte could have won the Premier League title with Chelsea's squad, writes Tony Evans |url=https://www.standard.co.uk/sport/football/only-antonio-conte-could-have-won-the-premier-league-title-with-chelseas-squad-writes-tony-evans-a3539436.html}}&lt;/ref&gt;, keyin ikkinchi mavsumida Angliya kubogini qoʻlga kiritdi, ammo ligada beshinchi oʻrinni egallagani uchun ishdan boʻshatildi. Konte bir yildan soʻng „Inter“ ga qoʻshildi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.inter.it/en/news/67905/antonio-conte-will-be-inter-s-new|sarlavha=ANTONIO CONTE WILL BE INTER'S NEW COACH|nashriyot=inter.it|sana=31-may 2019-yil|qaralgan sana=31-may 2019-yil|arxivsana=31-may 2019-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190531041850/https://www.inter.it/en/news/67905/antonio-conte-will-be-inter-s-new}}&lt;/ref&gt;, oʻzining birinchi mavsumida jamoani [[UEFA Yevropa Ligasi]] finaliga olib chiqdi, soʻngra oʻzaro rozilik asosida isteʼfoga chiqishdan oldin ikkinchi mavsumida 2020—2021-yilgi A Seriya chempionligini qoʻlga kiritdi. U „Tottenxem“ga 2021-yilning noyabrida kelib qoʻshildi.

Konte 1990-yilgi Jahon chempionatida oʻzining eng gullagan davridan beri juda cheklangan foydalanishni koʻrganidan keyin 3-5-2 sxemasini qayta ommalashtirish bilan shugʻullanadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|muallif=FourFourTwo|sana=24-mart 2015-yil|sarlavha=From the Catenaccio to the 3-5-2: Italy's love affair with tactics and strategy • Outside of the Boot|url=http://outsideoftheboot.com/2015/03/25/catenaccio-3-5-2-italy-tactics-strategy/|kirish sanasi=13-iyul 2020-yil|ish=Outside of the Boot|til=inglizcha|qaralgan sana=2022-10-22|arxivsana=2021-11-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211102105918/http://outsideoftheboot.com/2015/03/25/catenaccio-3-5-2-italy-tactics-strategy/}}&lt;/ref&gt;.

== Oʻyin faoliyati ==

==== Lecce ====
Konte oʻz faoliyatini tugʻilib oʻsgan shahri „Lechche“ yoshlar jamoasida boshlagan va 1986-yilning 6-aprelida 16 yoshida „Piza“ga qarshi oʻyinda (1:1) asosiy jamoa bilan [[Serie A|A Seriyadagi]] debyut qilgan. Bosh murabbiy Karlo Mazzone qoʻl ostida u jamoaning asosiy oʻyinchisiga aylandi. 1987-yilda u oyoq suyagini sindirib, karyerasini tugatish xavfi ostida qoldi. Biroq 1988—1989-yilgi mavsumda u maydonga qaytdi va A Seriyadagi ilk golini 1989-yil 11-noyabrda „[[Napoli (futbol klubi)|Napoli]]“ga 3:2 hisobida yutqazib qoʻydi. U Lechche uchun jami 99 ta oʻyin oʻtkazib, 1 ta gol urgan&lt;ref name=&quot;tuttojuve.com&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.tuttojuve.com/gli-eroi-bianconeri/gli-eroi-in-bianconero-antonio-conte-198997|sarlavha=Gli eroi in bianconero: Antonio CONTE|nashriyot=Tutto Juve|til=italyancha|ism=Stefano|muallif=Bedeschi|qaralgan sana=11-sentabr 2014-yil}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;treccani&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/antonio-conte_(Enciclopedia-dello-Sport)|sarlavha=CONTE, Antonio|nashriyot=Treccani: Enciclopedia dello Sport (2002)|til=italyancha|ism=Sergio|muallif=Rizzo|qaralgan sana=2-noyabr 2016-yil}}&lt;/ref&gt;.

==== Yuventus ====
Konte 1991-yilda „[[Juventus|Yuventus]]“ bosh murabbiyi Jovanni Trapattoni tomonidan imzolangan (Konte Trapattonini „ikkinchi otasi“ deb aytadi)&lt;ref&gt;[https://sport.sky.it/calcio/2019/03/17/conte-trapattoni-intervista Antonio Conte racconta il Trap: „Un secondo padre“] (in Italian) ''Sport.sky.it''&lt;/ref&gt;, 1991-yil 17-noyabrda Torinoning shaharlararo raqiblariga qarshi bahsda debyut qilgan&lt;ref name=&quot;conte_debut&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.youtube.com/watch?v=Sg8hm702kwU|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220830095919/https://www.youtube.com/watch?v=Sg8hm702kwU|arxivsana=2022-08-30|sarlavha=17-11-1991, l'esordio bianconero di Conte – Conte's Juventus debut|sana=17-noyabr 2011-yil|nashriyot=Juventus F.C. YouTube|qaralgan sana=6-yanvar 2012-yil}}&lt;/ref&gt;. Oʻzining barqaror oʻyinlari, ishchanligi, etakchiligi va qatʼiyatli oʻyin uslubi tufayli u klub muxlislari orasida muhim figuraga aylandi va keyinchalik klubning oldingi sardori Janluka Vialli ketganidan keyin 1996-yilda Marselo Lippi qoʻl ostida jamoa sardori etib tayinlandi. va Alessandro Del Piero rolga koʻtarilishidan oldin. 1998—1999-yilgi mavsumda Del Pyero tizzasidan qattiq jarohat olganida, Konte sardorlik lavozimiga qaytdi, u 2001–02-yilgi mavsumgacha bu lavozimni saqlab qoldi. „Yuventus“dagi faoliyati davomida Konte beshta [[Serie A|A Seriya]], 1994—1995-yillardagi Italiya kubogi, 1992—1993-yillardagi UEFA kubogi va 1995—1996-yillardagi UEFA Chempionlar ligasi, shuningdek, toʻrtta Italiya Superkubogi, 1996-yilgi [[UEFA superkubogi|UEFA Superkubogi]], 1996-yilgi Qitʼalararo kubok (u jarohati tufayli oʻtkazib yubordi) va 1999-yilgi UEFA Intertoto kubogi, [[UEFA kubogi egalari kubogi|UEFA Kubogi Gʻoliblari Kubogidan]] tashqari barcha mumkin boʻlgan yuqori darajadagi klub unvonlarini qoʻlga kiritdi.

Jamoasi bilan bir qatorda Konte ham yana uch marta Chempionlar ligasida ikkinchi oʻrinni egalladi, chunki „Yuventus“ 1997, 1998 va 2003-yillarda Chempionlar Ligasi finalida magʻlub boʻlgan. Oxirgi finalda „[[A.C. Milan|Milan]]“ ga qarshi oʻyinda u ikkinchi boʻlimda zaxiradan maydonga tushdi va „Yuventus“ning oʻyindagi eng yaxshi imkoniyatini yaratdi, boshi bilan darvoza toʻsiniga zarba berdi, garchi „Yuventus“ 0:0 hisobidagi durangdan keyin penaltilar seriyasida magʻlub boʻldi. qoʻshimcha vaqt&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Winter |first=Henry |date=29-may 2003-yil |title=Shevchenko the Milan master |work=[[The Daily Telegraph]] |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/columnists/henrywinter/2404912/Shevchenko-the-Milan-master.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=2-noyabr 2016-yil |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/sport/columnists/henrywinter/2404912/Shevchenko-the-Milan-master.html |archive-date=11-yanvar 2022-yil}}&lt;/ref&gt;. Konte klub bilan 1995-yilda UEFA kubogi finalida ham ikkinchi oʻrinni egallagan. U 2004-yilda faoliyatini yakunlamaguncha [[Turin]] klubida qoldi. „Yuventus“ bilan 13 mavsum davomida u A Seriyada jami 295 oʻyin oʻtkazdi va 29 gol va barcha musobaqalarda 418 oʻyin va 43 gol urdi.

=== Xalqaro martaba ===
[[Fayl:Maglia_di_antonio_conte_indossata_in_USA_1994,_02.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Maglia_di_antonio_conte_indossata_in_USA_1994%2C_02.JPG/170px-Maglia_di_antonio_conte_indossata_in_USA_1994%2C_02.JPG|thumb| Kontening Italiya terma jamoasi finalga chiqqan 1994-yilgi Jahon chempionatidagi libosi]]
Konte [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya terma jamoasida]] ham 1994-yilning 27-mayida Arrigo Sakki qoʻl ostida 24 yoshida Finlandiyaga qarshi [[Oʻrtoqlik uchrashuvi|oʻrtoqlik uchrashuvida]] (2:0) debyut qilgan. U Sakki boshchiligidagi 1994-yilgi FIFA Jahon chempionati va [[Dino Zoff]] boshchiligidagi UEFA Yevro-2000 uchun Italiya terma jamoasi aʼzosi boʻlib, ikkala turnirda ikkinchi oʻrinni egallagan. Biroq, 1996-yilgi Chempionlar ligasi finalida jarohat olib, Evro-1996 tarkibini oʻtkazib yubordi. Konte Italiyaning Yevro-2000 ning dastlabki oʻyinida velopoyga tepdi, bu oʻyin [[Turkiya milliy futbol terma jamoasi|Turkiyaga]] qarshi 2:1 hisobidagi gʻalaba bilan yakunlandi, garchi u keyinchalik chorak finalda [[Ruminiya milliy futbol terma jamoasi|Ruminiyaga]] qarshi oʻyinda (2:0) jarohat oldi. [[Gheorghe Hagi|Gheorghe Xagining]] chaqirigʻidan soʻng, musobaqaning qolgan qismi uchun uni chetlab oʻtdi. Umuman olganda, u 1994—2000-yillar oraligʻida Italiya terma jamoasi safida 20 ta oʻyin oʻtkazib, 2 marta gol urgan.

=== Oʻyin uslubi ===
Oʻz avlodining eng muhim italiyalik yarim himoyachilaridan biri hisoblanadi. Konte butun faoliyati davomida tezkor, jangovar, baquvvat va taktik jihatdan koʻp qirrali futbolchi sifatida hisoblanardi, u yarim himoyaning istalgan joyida oʻynay oladi, lekin odatda [[Yarim himoyachi|markaziy]], [[Yarim himoyachi|boksga]] yoki [[Yarim himoyachi|himoyachi yarim himoyachisi]] va vaqti-vaqti bilan maydonga tushadi. [[Yarim himoyachi|oʻng qanot]], uning oʻtish qobiliyati tufayli. Garchi u texnik jihatdan eng isteʼdodli yoki mohir futbolchi boʻlmasa-da (vaqt oʻtishi bilan u bu sohani yaxshilashga muvaffaq boʻlgan boʻlsa-da), Konte mehnatsevar, izchil va aqlli oʻyinchi, oʻyinni oʻqish qobiliyatiga ega edi. asosan etakchiligi, kuchli mentaliteti, aniq kurashi, chidamliligi va dunyoqarashi bilan tanilgan; Bu xususiyatlar, uning kuchli birinchi teginish, ish tezligi, qatʼiyatliligi va maydonga hujum qilish tendentsiyasi bilan birgalikda, unga jamoasiga himoyada ham, hujumda ham samarali yordam berishga imkon berdi va unga toʻpni taqsimlash va boshlash qobiliyatini berdi. egallab olgandan keyin hujum qilish harakatlari, shuningdek, himoyani hujumga aylantirish qobiliyati. Masofadan toʻp tepishi va oldinga oʻtish qobiliyati tufayli u koʻpincha maydon tashqarisidan zarbalar va zarbalardan ajoyib va hal qiluvchi gollarni urdi. U, shuningdek, jismonan kuchli, havoda yaxshi va boshi bilan aniq, ayniqsa baland boʻlmasa ham, deb hisoblangan. Futbolchi sifatidagi qobiliyatiga qaramay, uning faoliyati koʻpincha jarohatlarga taʼsir qildi.

== Murabbiylik faoliyati ==

=== Arezzo ===
[[Fayl:Antonio_Conte.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/Antonio_Conte.jpg/200px-Antonio_Conte.jpg|left|thumb|297x297px| Konte 2005-yil]]
Oʻyinni tugatgandan soʻng, Konte 2005-06-yilgi mavsumda Luidji De Kanio bilan birga Sienada bosh murabbiy yordamchisi boʻlib ishlagan. 2006-yilning iyulida u B Seriya vakili Aretssoga murabbiy etib tayinlandi. Biroq, bir qator umidsizlikka uchragan natijalardan soʻng, u 2006-yil 31-oktyabrda ishdan boʻshatildi.

2007-yilning 13-martida Konte Aretsso bosh murabbiyi lavozimiga qayta tiklandi, chunki uning oʻtmishdoshi Mauritsio Sarri klubning quyi ligaga tushib ketish uchun kurashida sezilarli yaxshilanishga erisha olmadi. Keyinchalik u jamoani ketma-ket beshta gʻalabaga olib keldi va 7 ta oʻyinda 19 ochkoni qoʻlga kiritdi, bu esa Toskana tomoniga ular oʻrtasidagi va xavfsizlik oʻrtasidagi ochkolar farqini yopish imkonini berdi. Formadagi bu oʻzgarishlarga qaramay, Arezzo liga mavsumining soʻnggi kunida Speziadan bir ochko ortda qolib, C1 Seriyaga tushib ketdi.

=== Bari ===
2007-yilning 27-dekabrida Konte Bari tomonidan 2007-08-yilgi B seriyaning ikkinchi yarmiga Juzeppe Materatsi oʻrniga tayinlandi. U formadagi sezilarli oʻzgarishlarni kuzatdi, jamoani quyi ligaga chiqish jangidan olib chiqdi va ularni qulay tarzda oʻrta jadvalga joylashtirdi. Keyingi mavsumda, 2008–09, Bari B seriya chempioni boʻldi va 2009–10-mavsumida A Seriyaga koʻtarildi, bu Kontening murabbiy sifatidagi birinchi sharafi.

2009-yil iyun oyida Konteni „Yuventus“dagi boʻsh boʻlgan boshqaruv lavozimi bilan bogʻlaydigan bir necha haftalik mish-mishlardan soʻng, u yangi mavsumda „Bari“da qolish uchun shartnomani uzaytirishga rozi boʻldi. Biroq 23-iyun kuni Bari oʻzaro kelishuv asosida Konte bilan shartnomani bekor qilganliklarini eʼlon qildi.

Klaudio Raneri „Yuventus“dan ishdan boʻshatilganidan soʻng, yana Konte uning oʻrniga boʻlishi mumkinligi haqida xabarlar paydo boʻldi. Raneri isteʼfoga chiqarilishidan biroz oldin Konte „Yuventus“ murabbiyi boʻlish niyatini oshkor qilgan va u bu vazifani bajarishga tayyor ekanligiga ishonchi komil edi. Yana „Yuventus“ sobiq yarim himoyachisini ijaraga olishdan bosh tortdi va uning oʻrniga Ciro Ferrarani tayinladi.

=== Atalanta ===
[[Fayl:Conte_UDI-ATA_1-3.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7e/Conte_UDI-ATA_1-3.jpg/200px-Conte_UDI-ATA_1-3.jpg|thumb|240x240px| Konte [[Serie A|A Seriya]] oʻyinida „Atalanta“ni boshqaradi]]
2009-yil 21-sentyabrda Konte Anjelo Greguchchi oʻrniga „Atalanta“ bosh murabbiyi etib tayinlandi. ''Orobici'' boshqaruvida yaxshi boshlanganiga qaramay, klub noyabr oyigacha kurash olib bordi, bu mahalliy tarafdorlarning noroziliklariga va Konte va klubning ultra tarafdorlari oʻrtasidagi tortishuvlarga olib keldi.

2010-yilning 6-yanvarida Konte „[[Napoli (futbol klubi)|Napoli]]“ga qarshi uy oʻyinida „Atalanta“ muxlislari bilan bir necha bor toʻqnash kelgan va u ''&quot;neradzurri&quot;'' ning 0:2 hisobidagi magʻlubiyati bilan yakunlangan. Oʻyin Konte Atalanta ''ultras'' bilan janjaldan qochish uchun politsiya himoyasini olishi bilan yakunlandi. Ertasi kuni Konte klubni 19-oʻrinda qoldirib, isteʼfoga chiqdi.

=== Siena ===
2010-yil 9-may kuni Konte Sienaning yangi bosh murabbiyi sifatida eʼlon qilindi va u Toskana jamoasini 2010-11-yilgi B seriyaga tushib ketganidan keyin yana yuqori ligaga olib chiqishni maqsad qilgan. Konte [[Italiya A seriyasi 2011/2012|A Seriyaning 2011-12-yilgi]] mavsumida ishtirok etadigan Siena uchun muvaffaqiyatli tarzda koʻtarildi.

=== Yuventus ===
[[Fayl:Antonio_Conte_Dubai_2012.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Antonio_Conte_Dubai_2012.jpg/180px-Antonio_Conte_Dubai_2012.jpg|left|thumb|252x252px| Konte „Yuventus“ bilan 2012-yilda]]
2011-yil 22-may kuni „Yuventus“ sport direktori Juzeppe Marotta „Yuventus“ Konteni Luidji Delnerining oʻrniga yangi bosh murabbiy etib tayinlaganini eʼlon qildi. Konte klubning yarim himoyachisi sifatida sobiq muxlislarning sevimlisi boʻlib, ularni Italiya va Yevropa oʻyinlarining choʻqqisiga olib chiqishini kutgan paytda keldi.

Uning bosh murabbiy sifatidagi dastlabki oʻn oyi davomida klub bir qator muhim yutuqlarga erishdi, masalan, raqib „Fiorentina“ ustidan 5:0 hisobida gʻalaba qozonib, Fabio Kapelloning 2005-yil noyabridan 2006-yil maygacha boʻlgan 28 ta magʻlubiyatsiz oʻyin seriyasiga tenglashdi. 2012-yil 20-mart kuni Konte 2004-yilgi Italiya kubogi finalida Marselo Lippidan keyin „Yuventus“ni Italiya kubogi finaliga olib chiqqan birinchi murabbiyga aylandi. 25-mart kuni „Yuventus“ stadionida 2:0 hisobidagi gʻalabadan soʻng u 2005-06-mavsumida Kapellodan keyin „''Derbi d’Italia''“da raqib „Inter“ ga qarshi liga dublini yakunlagan birinchi murabbiyga aylandi. 2012-yilning noyabr oyida Konte ''Trofeo Maestrelli'' mukofoti bilan taqdirlandi, bu mukofot mos ravishda professional ligada, mamlakatning yoshlar murabbiylik tizimida va Italiyadan tashqarida ishlayotgan uchta eng yaxshi italiyalik murabbiyni sharaflaydi. Mavsum davomida koʻp sonli oʻyinlarda durang oʻynaganiga qaramay, 2012-yil 6-mayda Konte „Yuventus“ni &quot; Kalyari &quot;ni 2:0 hisobida magʻlub etib, bitta oʻyin qolganida 28-liga chempionligiga olib keldi. „Atalanta“ni 3:1 hisobida magʻlub etgan „Yuventus“ ligani magʻlubiyatsiz yakunladi, bu A Seriya 20 ta jamoa va 38 turga koʻpayganidan beri buni amalga oshirgan birinchi jamoa.

Kontening 3-5-2 hisobidagi innovatsion sxemasi, qanot himoyachilari va ikkita yarim himoyachidan iborat uch kishilik yarim himoyachi, yangi sotib olingan chuqur yotgan pleymeyker [[Andrea Pirlo]]ga koʻproq ijodiy erkinlik berdi, bu klub muvaffaqiyatining kaliti edi. mavsum. Klubning kuchli va yuqori darajada tashkil etilgan uch kishilik orqa chizigʻi asosan Jorjio Kyellini, Leonardo Bonuchchi va Andrea Barzaglidan iborat boʻlib, chempionlik gʻalabasida katta rol oʻynagan va bor-yoʻgʻi 20 ta gol oʻtkazib yuborib, ligani yakunladi. Italiyadagi eng yaxshi himoya bilan. Biroq, „Yuventus“ 2012-yilgi Italiya kubogi finalida „Napoli“ga 2:0 hisobida magʻlub boʻldi, bu oʻsha mavsumdagi ichki musobaqalardagi yagona magʻlubiyat edi.

Konte boshchiligidagi „Yuventus“ 2012-13-yilgi mavsumda A Seriya chempionligini qoʻlga kiritdi, chunki ular 87 ochko toʻpladilar, bu oʻtgan mavsumdagidan 3 ochko koʻp, ikkinchi oʻrindagi „Napoli“dan 9 ochko koʻp va uchinchi oʻrindagi „Milan“dan 15 ochko koʻp. Ularning ustunligiga qaramay, „Yuventus“ning ligadagi eng yaxshi toʻpurarlari yarim himoyachi Arturo Vidal va hujumchi Mirko Vuchinich boʻldi, ikkalasi ham bor-yoʻgʻi oʻntadan gol urib, gollar reytingida 23-oʻrinni egallashdi. [[UEFA Chempionlar Ligasi 2012-2013|Chempionlar ligasidagi birinchi kampaniyasida]] „Yuventus“ chorak finalda yakuniy gʻolib „[[FC Bayern Munich|Bavariya]]“ tomonidan magʻlub boʻldi va umumiy hisobda 4:0 hisobida magʻlub boʻldi. 2013-yilda Italiya Superkubogida ketma-ket ikkinchi gʻalaba qozonganidan soʻng, „Yuventus“ 2013-14 yilgi mavsumda Konte qoʻl ostida ketma-ket uchinchi marta A seriya chempionligini qoʻlga kiritdi va 102 ochko toʻplagan holda A Seriya rekordini qoʻlga kiritdi. Bu ham klubning 30-liga chempionligi boʻldi. Biroq, oʻsha mavsumda „Yuventus“ [[UEFA Chempionlar ligasi 2013/2014|Chempionlar ligasining]] guruh bosqichidan chiqib ketgan boʻlsa-da, keyinchalik UEFA Yevropa ligasining yarim finaliga chiqishga muvaffaq boʻldi. 2014-yilning 15-iyulida Konte bosh murabbiylik lavozimini tark etdi. „Yuventus“ bosh murabbiyi sifatidagi uch mavsum davomida u mavsumning A Seriyadagi eng yaxshi murabbiyi uchun „''Panchina d’Oro''“ mukofotini qoʻlga kiritdi.

=== Italiya terma jamoasi ===
2014-yilning 14-avgustida [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya terma jamoasi]] bosh murabbiyi Chezare Prandelli isteʼfoga chiqarilgach, Italiya futbol federatsiyasi (FIGC) Konte bilan [[UEFA Yevropa chempionati 2016|Yevro-2016ga]] qadar terma jamoaning yangi bosh murabbiyi sifatida ikki yillik shartnoma imzolaganini eʼlon qildi. Milliy terma jamoada Konte „Yuventus“dagi muvaffaqiyatli faoliyati davomida qoʻllagan 4–3–3, 4–2–4, 3–3–4 va 3–5–2 oraligʻida oʻzgarib turadigan maydon tuzilmalarini davom ettirdi. Xususan, ikkinchisi taktik tanlov boʻlib, natijada Prandellining 4–3–1–2 oʻrtamiyona olmos tarkibini almashtirdi. Uning Italiya bosh murabbiyi sifatidagi birinchi oʻyini [[Niderlandlar milliy futbol terma jamoasi|Niderlandiya]] ustidan 2:0 hisobida gʻalaba qozondi, oʻshanda Ciro Immobile va Daniele De Rossi ''Gli Adzurri'' darvozasiga gol urishdi. Konte 2014-yil 9-sentyabrda [[Oslo]]da boʻlib oʻtgan Yevro-2016 saralashining dastlabki oʻyinida Norvegiyani Simone Zaza va Leonardo Bonuchchi gollari evaziga 2:0 hisobida magʻlub etib, oʻzining ilk raqobatbardosh oʻyinida gʻalaba qozondi. Bu Italiya 1937-yildan beri Norvegiyada birinchi marta norvegiyaliklarni magʻlub etishga muvaffaq boʻldi

Italiya bosh murabbiyi sifatida oʻnta oʻyindan soʻng Konte 2015-yilning 16-iyunida [[Portugaliya milliy futbol terma jamoasi|Portugaliyaga]] qarshi xalqaro oʻrtoqlik uchrashuvida 1:0 hisobida magʻlubiyatga uchradi. U 2015-yilning 10-oktyabr kuni Italiya terma jamoasi uchun Yevro-2016 saralash bosqichini rasmiylashtirdi, chunki Italiya [[Boku]]da Ozarbayjonni 3:1 hisobida magʻlub etdi. Natijada Italiya Yevropa saralash bosqichida 50 ta oʻyindan beri magʻlubiyatsiz oʻtishga muvaffaq boʻldi.

2016-yilning 15-martida FIGC Kontening Yevro-2016dan keyin bosh murabbiylikdan ketishini tasdiqladi Garchi koʻplab muxlislar va OAV vakillari dastlab Kontening taktikasi va Italiya terma jamoasining musobaqa uchun tanlanganini tanqid qilishgan boʻlsa-da, 13-iyun kuni Italiya turnirni Yevropaning birinchi raqamli jamoasi [[Belgiya]] ustidan 2:0 hisobida umidli gʻalaba bilan ochdi. . Gʻalabadan soʻng Konte OAVda jamoaning birdamligi, himoyadagi kuchliligi va oʻyinga taktik yondashgani uchun maqtovga sazovor boʻldi, bu esa Belgiyaga koʻplab golli vaziyatlar yaratishga toʻsqinlik qildi. Konte 17-iyun kuni Shvetsiyaga qarshi 1:0 hisobidagi gʻalabadan soʻng bitta oʻyin qoldirib, Italiyani guruhdan 1/8 finalga olib chiqdi. Konte tasodifan futbolchi sifatida maydonga tushgan Yevro-2000 dan beri Italiya yirik xalqaro turnirdagi ikkinchi guruh oʻyinida gʻalaba qozona olmadi. Konte, shuningdek, Italiyani guruhda birinchi oʻringa olib chiqdi, bu [[Futbol boʻyicha jahon chempionati 2006|2006-yilgi jahon chempionatidan]] keyin birinchi marta yirik turnirda ishtirok etdi. Amaldagi chempion [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi|Ispaniya]] ustidan 2:0 hisobida gʻalaba qozongan Konte boshchiligidagi Italiya chorak finalda raqiblari va amaldagi jahon chempioni [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi|Germaniya]] bilan toʻqnash keldi, qoʻshimcha boʻlimlardan soʻng 1:1 va 6:5 hisobida yakunlandi. [[Oʻyindan keyingi penaltilar seriyasi|Penaltilar seriyasidan]] keyin Germaniya Italiya terma jamoasi bosh murabbiyi sifatidagi faoliyatini yakunladi. Oʻyindan soʻng gapirgan Konte „ikki yildan soʻng terma jamoani tark etish qarori erta qabul qilingan“ dedi va ketish sababi „klub futbolining keskin va yoʻnalishiga qaytishni xohlagani“ edi.

=== Chelsi ===
[[Fayl:An_Evening_with_Antonio_Conte_(33046975046).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4d/An_Evening_with_Antonio_Conte_%2833046975046%29.jpg/220px-An_Evening_with_Antonio_Conte_%2833046975046%29.jpg|left|thumb| Antonio Konte 2017-yil]]
2016-yilning 4-aprelida Konte 2016-17-yilgi mavsumdan 2019-yilgacha Angliyaning „Chelsi“ jamoasining yangi bosh murabbiyi boʻlib, uni klubda saqlab qoladigan uch yillik shartnoma imzolaganidan soʻng rasman tasdiqlandi.

15-avgust kuni „Chelsi“ mavsumni „Vest Xem Yunayted“ ustidan 2:1 hisobida gʻalaba qozonish bilan boshladi. 17-dekabr kuni Konte „Kristal Pelas“ ustidan mehmonda 1:0 hisobida gʻalaba qozonib, bir mavsumda ketma-ket 11 ta gʻalaba qozonib, klub rekordini oʻrnatdi. 31-dekabr kuni „Stok Siti“ ustidan 4:2 hisobida gʻalaba qozongan „Chelsi“ ketma-ket 13-liga gʻalabasini qayd etib, „Arsenal“ning 2002-yildagi bir mavsumda ketma-ket eng koʻp gʻalaba qozonish boʻyicha rekordini takrorladi. Jamoaning ligadagi gʻalabali seriyasi keyingi oʻyinda, 2017-yilning 4-yanvarida, safarda „Tottenxem“ga 0:2 hisobida yutqazib qoʻyish bilan yakunlandi.

=== Inter Milan ===
2019-yilning 31-may kuni Konte A Seriyaning „Inter“ klubi bosh murabbiyi etib tayinlandi. 2019-yil 26-avgust kuni „Inter“ mavsumdagi ilk liga oʻyinida „Lechche“ga qarshi oʻyinda 4:0 hisobida gʻalaba qozondi. „Inter“ A Seriya chempionligi uchun kurashda „Yuventus“dan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi. „Inter“ ham Yevropa Ligasi finaliga chiqdi, biroq 2020-yil 21-avgust kuni Kyolnda „Sevilya“dan 3:2 hisobida magʻlubiyatga uchradi

2021-yil 2-may kuni „Atalanta“ning „Sassuolo“ga qarshi oʻyinidan soʻng, „Inter“ oʻn bir yil ichida birinchi marta chempion boʻldi va „Yuventus“ning ketma-ket toʻqqiz chempionlik seriyasiga chek qoʻydi.

=== Tottenxem Hotspur ===
Konte 2021-yilning 2-noyabrida Nuno Espirito Santoning ishdan boʻshatilishi ortidan „Tottenxem“ bosh murabbiyi etib tayinlangan edi. U yana bir yil shartli 18 oylik shartnoma imzoladi. Uning „Tottenxem“ boshqaruvidagi birinchi oʻyini Eredivizionning „Vitess“ klubiga qarshi 3:2 hisobida gʻalaba qozondi. Uning Premyer-ligadagi ilk oʻyini 2021-yilning 7-noyabrida „Everton“ bilan 0:0 hisobida durang oʻynagan edi 2022-yilning 1-yanvarida, „Uotford“ga qarshi kechgan gʻalabadan soʻng, Konte ligadagi dastlabki sakkiz oʻyinida magʻlubiyatga uchramagan „Tottenxem“ning birinchi murabbiyiga aylandi.

Konte „Tottenxem“ga 2019-20-yildan beri birinchi marta „Norvich Siti“ ustidan 5:0 hisobida gʻalaba qozonib, [[Premier League (2021–22)|Premyer-liganing 2021/22 mavsumida]] toʻrtinchi oʻrinni egallaganidan keyin „Tottenxem“ga [[UEFA Chempionlar Ligasi|Chempionlar ligasiga]] yoʻl olishiga yordam berdi.

„Everton“ga qarshi oʻyinda 2:0 hisobidagi gʻalabadan soʻng Konte „Tottenxem“ni Premyer-liga mavsumidagi eng yaxshi startini taʼminladi.

== Boshqaruv uslubi ==
Menejer sifatida Konte 3–5–2 sxemasidan (yoki baʼzi hollarda uning himoyaviy varianti, 5–3–2) foydalanishi bilan tanilgan, vingerlar oʻrniga ikkita qanot himoyachisini maydonga tushirgan. -uch kishilik yarim himoyachi, uch kishilik himoya chizigʻi oldida hujumkor boks yarim himoyachisi tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan hujumchilar. „Yuventus“ bosh murabbiyi sifatida u 3-5-2 sxemasidan foydalangan holda ketma-ket uchta A seriya chempionligini qoʻlga kiritdi va tez orada A Seriyaning boshqa klublarida ishlay boshladi. „Bari“dagi vaqtida u oʻzining gʻayrioddiy 4-2-4 sxemasi, klassik 4-4-2 oʻzgarishi bilan ajralib turardi, bunda tashqi yarim himoyachilar hujumkor vingerlar sifatida harakat qilishadi.

Baʼzi sharhlovchilar, shuningdek, Konte jamoalari toʻpni orqa tomondan erdan tashqariga chiqarib oʻynaladigan qisqa toʻpga egalik qilish oʻyinini oʻynashga qodir boʻlsalar-da, ular asosan toʻgʻridan-toʻgʻri hujumkor oʻyin uslubi, shuningdek, oʻzlarining uzoq toʻplardan foydalanish va bir nechta teginishlar bilan qarshi hujumlardan gol urish qobiliyati; ammo Konte uning jamoalari orqaga oʻtirib, qarshi hujumda oʻynashni afzal koʻrishlari haqidagi daʼvolarni rad etdi. Himoyadagi mustahkamlik uning tomonlariga xos xususiyat sifatida taʼkidlangan, shuningdek, raqibga bosim oʻtkazish va toʻpni tezda qaytarib olish uchun yuqori va agressiv pressingdan samarali foydalanish. Konte jamoalari, shuningdek, surʼat, atletika, yuqori ish stavkalari, koʻp qirralilik va taktik aql kabi muhim fazilatlarga ega deb taʼriflangan.

Kontening „Yuventus“ni Italiya futboli choʻqqisiga qaytarishdagi ishi tanqidchilarning eʼtirofiga sazovor boʻldi va uni [[José Mourinho|Joze Mourino]], Marselo Lippi va Arrigo Sakki bilan solishtirishga muvaffaq boʻldi, birinchi navbatda, taktikaga berilib ketganligi, gʻalaba qozonish mentaliteti va qobiliyati tufayli. oʻz oʻyinchilari orasida ajoyib jamoaviy ruhni tarbiyalash. Shuningdek, u oʻz oʻyinchilarining mahoratiga mos keladigan eng mos tizimni topishga urinib, bir nechta turli xil tuzilmalarni qabul qilib, murabbiy sifatida sezilarli taktik koʻp qirrali va sinchkovlikni namoyish etdi. U qabul qilgan tuzilmalar 4–2–4, 4–1–4–1, 3–3–4 va 4–3–3 ni oʻz ichiga oldi, u nihoyat oʻzining 3–5–2 yoki 5–3– savdo belgisiga qaror qildi. 2 formati, shu bilan birga, baʼzida 3–5–1–1 formatini ham ushbu tizimning oʻzgarishi sifatida ishlatadi. Natijada paydo boʻlgan tizim klub muvaffaqiyatining kaliti boʻldi, chunki uch kishidan iborat yarim himoya chizigʻi qanot himoyachilari bilan qoplangan, faxriy yulduz Andrea Pirloga yoshroq va dinamikroq Arturo Vidal va Klaudio Markizio bilan ijodiy ravishda chuqur pleymeyker sifatida ishlashga imkon berdi. uni himoyada qoʻllab-quvvatlash yoki hududga hujum qilish orqali hujumga hissa qoʻshish. Kontening maydonda kuchli pressing qoʻllashi uning oʻyinchilariga toʻpni yoʻqotib qoʻygandan keyin tezda qaytarib olish imkonini berdi va „Yuventus“ga oʻyin davomida egalik qilishda ustunlik qilish imkonini berdi, bu esa Pirloga jamoaning hujum harakatlarini tashkil qilish uchun koʻproq vaqt berdi.
[[Fayl:Chelsea_4_Spurs_2_(34175040626).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/Chelsea_4_Spurs_2_%2834175040626%29.jpg/220px-Chelsea_4_Spurs_2_%2834175040626%29.jpg|thumb| Konte Diego Kosta bilan Angliya kubogi-2017 yarim finalida „ Tottenxem“ ga qarshi oʻyinda]]
Italiya terma jamoasi himoyachisi Leonardo Bonuchchi Konteni Yevro-2016da oʻyinchilarni motivatsiya qilish va yagona jamoa muhitini yaratishdagi roli uchun alohida taʼkidlab, oʻyinchilar oʻz murabbiyiga u gapirganda ularni tinglash istagini uygʻotgani uchun „''Choʻqintirgan'' ota“ laqabini qoʻyganini izohladi. Pirlo, shuningdek, Kontening insoniy boshqaruv va motivatsion mahoratini ham maʼqulladi. U oʻz tarjimai holida Kontening „Yuventus“ jamoasi oldidagi kirish nutqi unda qanday katta taassurot qoldirganini esladi: Meni ham, „Yuventus“ni ham zabt etish uchun unga juda oddiy soʻzlardan iborat bitta nutq kerak edi. Uning tomirlarida olov oqardi va u ilon kabi harakatlanardi. Bu jamoa, aziz bolalar, ketma-ket ikki yettinchi oʻrinni egallab kelmoqda. Bu aqldan ozgan. Bu hayratlanarli. Men buning uchun bu yerga kelganim yoʻq, shuning uchun bu ahmoqlikni bas qilish vaqti keldi. . . . Konte gapirganda, uning soʻzlari sizga hujum qiladi. Ular sizning fikringizning eshiklari orqali qulab tushadi. Men necha marta aytganlarim sonini yoʻqotib qoʻydim: „Jannat, Konte bugun yana haqiqatan ham aniq bir narsani aytdi.“

Baʼzi sharhlovchilar uning Joze Mourino bilan taqqoslashlaridan tashqari uning [[Alex Ferguson|ser Aleks Fergyuson]] bilan boshqaruvidagi oʻxshashliklarini ham taʼkidlab oʻtishdi. 2013-14-yilgi mavsumning soʻnggi oʻyini oldidan jamoa suhbatidan oldin, „Yuventus“ darvozaboni Janluiji Buffon klub bosh direktori bilan keldi, Buffonning soʻzlariga koʻra, oʻyinchilar bilan chempionlikni qoʻlga kiritgandan soʻng bonuslar miqdori haqida gaplashmoqchi edi. &quot;Bu taklif Konteni gʻazabga soldi. U Buffonni yirtib tashlagancha har bir futbolchini xonadan quvib chiqardi. „Men boshqa soʻz eshitishni xohlamayman“, deb qichqirdi Konte. – Sizdan, hamma odamlardan, men hech qachon bunday narsani kutmagan boʻlardim. Bonuslar… Siz ogʻzingizni ochganingizdanoq umidsizlik, magʻlubiyatsiz. Xuddi shu yarim aqllilarning hammasi kabi. „Yuventus“ oʻyinda 3:0 hisobida gʻalaba qozondi va A Seriyaning bir mavsumida eng koʻp ochko va gʻalaba qozonish boʻyicha yangi rekord oʻrnatdi. Konte, shuningdek, oʻyinchilarning ovqatlanishi va oʻyinlar oldidan komendantlik soati haqida gap ketganda juda qatʼiy yondashuvni qoʻllashi bilan mashhur. Marcello Lippi ham Konteni menejer sifatidagi yetakchilik fazilatlari uchun maqtadi.

== Shaxsiy hayoti ==
Konte va uning rafiqasi Elisabettaning Vittoriya ismli qizi bor. Er-xotin 2013-yil iyun oyida turmush qurishdan oldin 15 yil birga boʻlishgan Konte 2011–12-yilgi mavsumda ''Scommessopoli kelishilgan'' oʻyinlar bilan bogʻliq janjal tergovi chogʻida qoʻllab-quvvatlagani uchun oilasiga oʻz minnatdorchiligini bildirdi: „Yonimda ajoyib ayol bor, u doim meni tushunishga harakat qiladi. Qizimga kelsak, u mening hayotimdagi boshqa ayol. U otasi gʻalaba qozona olmasa, asabiylashishini tushuna boshladi.“

Konte ona [[Italyan tili|italyan]] tilidan tashqari [[ingliz tili]]da ham gapira oladi. Konte [[Katolik cherkovi|katolikdir]].

== Faoliyat statistikasi ==

=== Klub ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+
! rowspan=&quot;2&quot; |Klub
! rowspan=&quot;2&quot; |Mavsum
! colspan=&quot;3&quot; |Liga
! colspan=&quot;2&quot; |Italiya kubogi
! colspan=&quot;2&quot; |Yevropa
! colspan=&quot;2&quot; |Boshqa
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
|-
!Dvizion
!Oʻyin
!Gol
!Oʻyin
!Gol
!Oʻyin
!Gol
!Oʻyin
!Gol
!Oʻyin
!Gol
|-
| rowspan=&quot;8&quot; |Lecce
|1985–86
|[[Serie A]]
|2
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|2
|0
|-
|1986–87
|Serie B
|0
|0
|2
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|2
|0
|-
|1987–88
|Serie B
|2
|0
|2
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|4
|0
|-
|1988–89
|Serie A
|19
|0
|2
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|21
|0
|-
|1989–90
|Serie A
|28
|1
|1
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|29
|1
|-
|1990–91
|Serie A
|22
|0
|2
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|24
|0
|-
|1991–92
|Serie B
|8
|0
|2
|1
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|10
|1
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!81
!1
!11
!1
! colspan=&quot;2&quot; |—
! colspan=&quot;2&quot; |—
!92
!2
|-
| rowspan=&quot;14&quot; |[[Juventus|Yuventus]]
|1991–92
|Serie A
|15
|0
|6
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|21
|0
|-
|1992–93
|Serie A
|31
|2
|6
|0
|10
|1
| colspan=&quot;2&quot; |—
|47
|3
|-
|1993–94
|Serie A
|32
|4
|1
|0
|8
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|41
|4
|-
|1994–95
|Serie A
|23
|1
|4
|0
|5
|2
| colspan=&quot;2&quot; |—
|32
|3
|-
|1995–96
|Serie A
|29
|5
|2
|0
|9
|2
|1
|0
|41
|7
|-
|1996–97
|Serie A
|6
|0
|1
|1
|3
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|10
|1
|-
|1997–98
|Serie A
|28
|4
|6
|1
|9
|0
|1
|1
|44
|6
|-
|1998–99
|Serie A
|29
|4
|2
|0
|6
|3
|1
|0
|38
|7
|-
|1999–2000
|Serie A
|28
|4
|2
|1
|8
|2
| colspan=&quot;2&quot; |—
|38
|7
|-
|2000–01
|Serie A
|21
|2
|2
|1
|5
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|28
|3
|-
|2001–02
|Serie A
|20
|1
|5
|0
|4
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|29
|1
|-
|2002–03
|Serie A
|18
|1
|2
|0
|7
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|27
|1
|-
|2003–04
|Serie A
|16
|1
|4
|0
|4
|0
|0
|0
|24
|1
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!296
!29
!43
!4
!78
!10
!3
!1
!420
!44
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Faoliyatida jami
!377
!30
!54
!5
!78
!10
!3
!1
!512
!46
|}

=== Xalqaro ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+
!Milliy terma jamoa
! Yil
!Oʻyin
!Gol
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]]
| 1994-yil
| 3
| 0
|-
| 1995-yil
| 2
| 0
|-
| 1996-yil
| 3
| 0
|-
| 1999-yil
| 7
| 1
|-
| 2000-yil
| 5
| 1
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Jami
! 20
! 2
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!№
! Sana
! Joy
! Raqib
! Hisob
! Natija
! Musobaqa
|-
| align=&quot;center&quot; | 1
| 1999-yil 27-mart
| Parken stadioni, Kopengagen, Daniya
|{{Fb|DEN}}
| align=&quot;center&quot; | 2–1
| align=&quot;center&quot; | 2–1
| UEFA Yevro-2000 saralashi
|-
| align=&quot;center&quot; | 2
| 2000-yil 11-iyun
| GelreDome, Arnhem, Niderlandiya
|{{Fb|TUR}}
| align=&quot;center&quot; | 1–0
| align=&quot;center&quot; | 2–1
| UEFA Yevro 2000
|}

== Boshqaruv statistikasi ==

== Yutuqlar ==
[[Fayl:Antonio_Conte_-_Globe_Soccer_Awards_2013.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Antonio_Conte_-_Globe_Soccer_Awards_2013.jpg/205px-Antonio_Conte_-_Globe_Soccer_Awards_2013.jpg|thumb|285x285px| Konte Globe Soccer Awards yilning eng yaxshi murabbiyi sovrini (2013)]]

=== Oʻyinchi ===
'''Yuventus'''

* [[Serie A|A Seriya]] : 1994–95, 1996–97, 1997–98, 2001–02, 2002–03
* Italiya kubogi : 1994–95
* Italiya Superkubogi : 1995, 1997, 2002, 2003
* [[UEFA Chempionlar Ligasi]] : 1995–96
* [[UEFA Yevropa Ligasi|UEFA kubogi]] : 1992–93
* [[Qitʼalararo kubok]] : 1996 yil
* UEFA Intertoto kubogi : 1999 yil

'''Italiya'''

* [[FIFA Jahon chempionati|FIFA Jahon kubogi]] gʻolibi: 1994
* UEFA Yevropa chempionatining ikkinchi sovrindori: 2000

=== Menejer ===
'''Bari'''

* B seriya : 2008–09

'''Yuventus'''

* A seriya: [[Italiya A seriyasi 2011/2012|2011–12]], 2012–13, 2013–14
* Italiya Superkubogi: 2012, 2013 yil
* Italiya kubogi sohibi: 2011–12

'''Chelsi'''

* [[Angliya Premer-ligasi|Premyer-liga]] : 2016–17
* Angliya kubogi : 2017–18

'''Inter Milan'''

* A seriya: 2020–21
* [[UEFA Yevropa Ligasi]] ikkinchi oʻrinchisi: 2019–20

'''Shaxsiy'''

* Panchina d’Argento : 2008–09
* Panchina d’Oro : [[Italiya A seriyasi 2011/2012|2011–12]], 2012–13, 2013–14, 2020–21
* A Seriyaning eng yaxshi murabbiyi : [[Italiya A seriyasi 2011/2012|2011–12]], 2012–13, 2013–14, 2020–21
* Trofeo Tommaso Maestrelli eng yaxshi italyan murabbiyi: [[Italiya A seriyasi 2011/2012|2011–12]]
* Yilning eng yaxshi murabbiyi uchun Globe Soccer Award : 2013
* IFFHS yilning eng yaxshi klub murabbiyi nomzodi: 2013 (7-oʻrin)
* Gazzetta Sports Awards yilning eng yaxshi murabbiyi: 2015
* Premyer-ligada oyning eng yaxshi murabbiyi : 2016-yil oktyabr, 2016-yil noyabr, 2016-yil dekabr
* Yil murabbiyi uchun London Football Awards: 2017
* Premyer-ligada mavsumning eng yaxshi murabbiyi : 2016–17
* Yilning LMA menejeri : 2016–17
* Yilning maxsus muvaffaqiyati GQ erkaklari mukofoti: 2017
* FIFAning eng yaxshi erkaklar murabbiyi (2-oʻrin): 2017
* Italiya futboli shon-sharaf zali : 2021

=== Ordenlari ===

* Italiya Respublikasining xizmatlari uchun ordeni ritsarlari : 2000

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Navboxes
| title = Murabbiylik lavozimlari
| bg = #0066BC
| fg = white
| bordercolor = darkblue
| list1 = 
{{Juventus FC murabbiylari}}
{{Italiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
}}
{{Navboxes
| title = Mukofotlari
| bg = gold
| fg = navy
| list1 = 
{{Juventus FC shon-sharaf zali}}
{{Italiya futboli shon-sharaf zali}}
}}

{{DEFAULTSORT:Conte, Antonio}}
[[Turkum:1969-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]]
[[Turkum:Italiyalik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:US Lecce futbolchilari]]
[[Turkum:Juventus F.K. oʻyinchilari]]
[[Turkum:Serie A futbolchilari]]
[[Turkum:Serie B futbolchilari]]
[[Turkum:UEFA Chempionlar ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar]]
[[Turkum:UEFA Yevropa Ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar]]
[[Turkum:Italiyalik futbol murabbiylar]]
[[Turkum:Atalanta BC murabbiylari]]
[[Turkum:Chelsea F.C. murabbiylari]]
[[Turkum:Inter Milan murabbiylari]]
[[Turkum:Juventus FC murabbiylari]]
[[Turkum:Tottenham Hotspur F.C. murabbiylari]]
[[Turkum:SSC Napoli murabbiylari]]
[[Turkum:Serie A murabbiylari]]
[[Turkum:Angliya Premyer-ligasi murabbiylari]]
[[Turkum:Italiya erkaklar terma jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2000 oʻyinchilari]]
[[Turkum:Italiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]</text>
      <sha1>6754uey1gut7hlicc4lqcmnyal2on0m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arkadiy Alov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>815468</id>
    <revision>
      <id>5974260</id>
      <parentid>5277085</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:03:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Manbalar */</comment>
      <origin>5974260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5779" sha1="h9ewpsa6h8o12vx7eahn6z15lcj9dzn" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | name               = Arkadi Alov
 | image              = 
 | caption            = 
 | fullname           = Arkadi Ivanovich Alov
 | birth_date         = {{birth date|1914|12|4|df=yes}}
 | birth_place        = {{tavalludJoyi|Yaroslavl viloyati}} [[Rossiya imperiyasi]]
 | death_date         = {{death date and age|1982|05|24|1914|12|4|df=yes}}
 | death_place        = {{tavalludJoyi|Sankt-Peterburg}}, [[Rossiya SFSR]]
 | height             = {{height|m=1.76}}
 | position           = [[Yarim himoyachi]]
 | yillar1            = 1929—1936
 | klublar1           = [[:en:FC Kirovsky Zavod Leningrad|Kirovsky Zavod Leningrad]]
 | isht1              = 
 | gollar1            = 
 | yillar2            = 1937
 | klublar2           = [[:en:FC Avangard Leningrad|Avangard Leningrad]]
 | isht2              = 11
 | gollar2            = 6
 | yillar3            = 1938—1947
 | klublar3           = [[:en:FC Dynamo Leningrad|Dynamo Leningrad]]
 | isht3              = 107
 | gollar3            = 31
 | yillar4            = 1949—1950
 | klublar4           = [[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit Leningrad]]
 | isht4              = 10
 | gollar4            = 0
 | totalcaps          = 128+
 | totalgoals         = 37+
 | boshliqyillar1     = 1954—1955
 | boshliqklublar1    = FShM Leningrad (jamoa boshligʻi)
 | boshliqyillar2     = 1956—1957
 | boshliqklublar2    = [[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit Leningrad]]
 | boshliqyillar3     = 1957—1960
 | boshliqklublar3    = [[:en:FC Skorokhod Leningrad|Skorokhod Leningrad]]
 | boshliqyillar4     = 1961—1964
 | boshliqklublar4    = [[:en:FC Sokol Leningrad|Sokol Leningrad]]
 | boshliqyillar5     = 1965—1966
 | boshliqklublar5    = [[:en:FC Dynamo Leningrad|Dynamo Leningrad]]
 | boshliqyillar6     = 1967
 | boshliqklublar6    = [[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit Leningrad]]
 | boshliqyillar7     = 1969—1970
 | boshliqklublar7    = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi Fargʻona]]
 | boshliqyillar8     = 1971—1976
 | boshliqklublar8    = [[:en:FC Kirovets Leningrad|Kirovets Leningrad]]
}}
'''Arkadiy Ivanovich Alov''' (1914-yil 21-noyabr, Tarasovo qishligʻi, hozirgi [[Yaroslavl viloyati]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://aegov.narod.ru/sostav/01.htm|sarlavha=Буква «А»|qaralgan sana=18-aprel 2009-yil|arxivsana=27-aprel 2009-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090427140622/http://aegov.narod.ru/sostav/01.htm}}&lt;/ref&gt;, [[Rossiya imperiyasi]] – 1982-yil 24-may, [[Sankt-Peterburg|Leningrad]], [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|RSFSR]], [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]]) – sovet futbolchisi va murabbiyi. SSSR sport ustasi (1966).

== Faoliyati ==
Arkadiy 1930—1940-yillarda [[Sankt-Peterburg|Leningrad]]ning „Dinamo“ jamoasining yetakchi oʻyinchilaridan biri boʻlgan. SSSR chempionatining A guruhi / Birinchi guruhida u „Dinamo“ tarkibida 96 ta oʻyin oʻtkazgan va 25 ta gol urgan.

1946-yil 23-mayda „[[FC Torpedo Moskva|Torpedo]]“ jamoasiga qarshi uy uchrashuvida Moskvaning „Torpedo“ hujumchisi Aleksandr Sevidovga ogʻir jarohat yetkazdi va natijada Aleksandr faoliyatini yakunlagan. Alov dastlab mavsum oxirigacha diskvalifikatsiya qilingan edi, biroq bir necha oydan soʻng yana oʻynashga ruxsat berilgan. 1949—1950-yillarda u „[[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit]]“ safida oʻynagan, ammo jamoa safida atigi 10 ta oʻyin oʻtkazgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://zenit-history.ru/index.php/sezony/20-igroki-a/29-alov-arkadij-ivanovich|sarlavha=Статистика на сайте zenit-history.ru|qaralgan sana=2-oktyabr 2013-yil|arxivsana=4-oktyabr 2013-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131004221504/http://zenit-history.ru/index.php/sezony/20-igroki-a/29-alov-arkadij-ivanovich}}&lt;/ref&gt;.

=== Murabbiylik faoliyati ===
Futbolchilik faoliyatini yakunlagach, [[Lesgaft nomidagi universitet|P. F. Lesgaft nomidagi GOLIFC qoshidagi]] murabbiylik maktabini tamomlagan. Bir necha yil FSMda murabbiy boʻlib ishlagan. Ikki marta 1956—1957 va 1967-yilda „Zenit“ bosh murabbiyi, 1967-yilda jamoa rahbari boʻlgan. 1967-yilda jamoa chempionatda soʻnggi, 19-oʻrinni egallagan va faqat [[Oktyabr inqilobi|Oktyabr inqilobining]] 50 yilligini nishonlash tufayli birinchi „A“ guruhida qolgan.

1969-yilda [[Fargʻona|Fargʻonaning]] „[[Neftchi (futbol klubi)|Neftyanik]]“ jamoasida bosh murabbiy boʻlib ishlagan. Arkadiy murabbiylik faoliyatidan tashqari hakamlik bilan ham shugʻillangan va oliy toifali toifali hakam hisoblangan. 1960—1964-yillarda „A“ toifasida 42 ta uchrashuv oʻtkazgan.

Ulugʻ Vatan urushi yillarida Leningrad militsiyasida xizmat qilgan. Arkadiy 1942-yil 31-may va 7-iyunda Leningraddagi blokada oʻyinlarini tashkil qilgan va qatnashgan. 31-may kuni boʻlib oʻtgan oʻyinda „Dinamo“ tarkibida N-sky zavodi darvozasiga 2 ta gol urgan. [[„Leningrad mudofaasi uchun“ medali]] bilan taqdirlangan (1943). Alov Sankt-Peterburgdagi Poroxov qabristoniga dafn etilgan.

== Havolalar ==
{{Manbalar}}

== Manbalar ==

* [https://footballfacts.ru/person/30875 Arkadiy Alov] Footballfactsru saytida

{{Neftchi futbol klubi murabbiylari}}
{{FC Zenit Sankt-Peterburg murabbiylari}}

{{DEFAULTSORT:Alov, Arkadiy}}
[[Turkum:1914-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:4-dekabrda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1982-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:24-mayda vafot etganlar]]
[[Turkum:Sankt-Peterburgda vafot etganlar]]
[[Turkum:SSSR erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:FC Dinamo Sankt-Peterburg futbolchilari]]
[[Turkum:FC Zenit Saint Petersburg futbolchilari]]
[[Turkum:SSSR futbol murabbiylari]]
[[Turkum:Neftchi futbol klubi murabbiylari]]
[[Turkum:SSSR futbol hakamlari]]
[[Turkum:FC Zenit Sankt-Peterburg murabbiylari]]
[[Turkum:SSSR sport ustasi]]</text>
      <sha1>h9ewpsa6h8o12vx7eahn6z15lcj9dzn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gretsiyada turizm</title>
    <ns>0</ns>
    <id>822898</id>
    <revision>
      <id>5974245</id>
      <parentid>5763464</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T03:41:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>58913</id>
      </contributor>
      <comment>2 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5974245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39192" sha1="0k5xtxrdn6m3p86rqzu6rt5g9fyhigy" xml:space="preserve">'''Gretsiyada turizm ''' - mamlakatdagi iqtisodiy faoliyatning asosiy elementi boʻlib, mamlakat iqtisodiyotining eng muhim tarmoqlaridan biri hisoblanadi. [[Gretsiya]] boy madaniyati va tarixi bilan 1970-yillardan beri [[Yevropa|Yevropaning]] asosiy sayyohlik maskani va diqqatga sazovor joyi boʻlib kelgan, bu koʻp jihatdan [[UNESCO]]ning 18 ta Butunjahon merosi obyektlarida aks etgan, u Yevropa va dunyodagi eng koʻp&lt;ref name=&quot;Unesco&quot;&gt;{{Veb manbasi|sarlavha=Greece Properties inscribed on the World Heritage List (17)|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/gr|ish=Unesco|nashriyot=Unesco}}&lt;/ref&gt; uzun [[qirgʻoq]] chizigʻiga, koʻplab orollar va plyajlarga ega mamlakat hisoblanadi&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=NusCmIGiCg8C&amp;pg=PA369&amp;dq=%22Glorious+beaches%22+Greece&amp;ei=DA4JSd-cJ5rStQPLqqyQAg ''Greece''] by Paul Hellander, Kate Armstrong, Michael Clark, Des Hannigan&lt;/ref&gt;.
[[Fayl:Egremni_beach.JPG|thumb|280x280px| Yunonistonning Lefkada orolidagi Egremnoy [[Plyaj|qum plyaji]] moviy kristalli suvlari bilan tanilgan mashhur sayyohlik maskanidir&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|sarlavha=13 Places Where You Can See the Bluest Water in the World|url=http://www.travelandleisure.com/trip-ideas/nature-travel/bluest-water-destinations#intro|nashriyot=Travel+Leisure|kirish sanasi=16 March 2017}}&lt;/ref&gt;.]]
Gretsiya 2015-yilda 24 million sayyohni jalb qilib, bu koʻrsatkichni 2019-yilda 31,3 millionga yetkazdi&lt;ref name=&quot;Greece Could See Record Year for Tourism&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=https://hellasjournal.com/2019/01/entyposiazoyn-ta-stoicheia-toy-ypoyrgeioy-toyrismoy-ta-esoda-xepernoyn-ta-21-dis-eyro/|sarlavha=Tourism Ministry statistics impress|sana=30-yanvar 2019-yil|qaralgan sana=30-yanvar 2019-yil}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Extra 2 million tourists to visit Greece&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://avgi.gr/article/10808/8822196/elena-kountoura-epipleon-dyo-ekat-touristes-tha-episkephtoun-ten-ellada-to-2018|sarlavha=Extra 2 million tourists to visit Greece|sana=6-aprel 2018-yil|nashriyot=Avgi|qaralgan sana=7-aprel 2018-yil}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|sarlavha=Historic records for tourism (Ιστορικό ρεκόρ για τον τουρισμό)|sana=5-sentabr 2015-yil|url=http://www.topontiki.gr/article/141547/istoriko-rekor-gia-ton-toyrismo|nashriyot=topontiki.gr|kirish sanasi=6-mart 2017-yil|qaralgan sana=2022-11-05|arxivsana=2019-07-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190702115928/http://www.topontiki.gr/article/141547/istoriko-rekor-gia-ton-toyrismo}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UNWTO Tweet&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=https://twitter.com/UNWTO/status/1091744368363479041|sarlavha=UNWTO|nashriyot=Tweeter|kirish sanasi=18-mart 2019-yil}}&lt;/ref&gt;. Bu esa Gretsiyani [[Yevropa]] va dunyodagi eng koʻp tashrif buyuriladigan mamlakatlardan biriga aylantirdi va turizm mamlakat yalpi ichki mahsulotiga taxminan 25 foiz hissa qoʻshdi&lt;ref name=&quot;Marketing Greece&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.marketinggreece.com/blog/o-toyrismos-einai-ypothesi-olon-mas|sarlavha=Tourism involves everyone|sana=5-fevral 2019-yil|qaralgan sana=18-mart 2019-yil}}&lt;/ref&gt;.

Gretsiyada diniy va [[ziyorat]] turizmi, ekoturizm, [[Miting|konferensiya]] turizmi, tibbiy turizm kabi yoʻnalishlar muhim oʻrin tutib, mavsumiy turizmni ham rivojlantirishga qaratilgan tashabbuslar amalga oshirilmoqda. Mamlakatning asosiy sayyohlik yoʻnalishlari qatoriga poytaxt [[Afina (shahar)|Afina]], Santorini, Mikonos, [[Rodos]], [[Kerkira]] va [[Krit|Krit orollari]], shuningdek, Xalkidise yarimoroli kiradi.

== Tarixi ==
Gretsiyada turizm ildizlarining paydo boʻlishi qadimgi davrlarga borib taqaladi. Rimning Gʻarbiy [[Oʻrta yer dengizi]] hukmronligiga koʻtarilishidan oldin Magna Graeca yunon koloniyalari va yosh Rim Respublikasi oʻrtasida madaniy almashinuv sodir boʻldi. Asrlar oʻtib Gretsiya [[Rim imperiyasi]] tomonidan qoʻshib olinganida, ikki sivilizatsiya oʻrtasida boshlangan madaniy almashinuv natijasida koʻplab qadimgi Rim sayyohlari yunon falsafasi va ilm-fanining Afina, Korinf va Fiba kabi mashhur markazlariga tashrif buyurishdi, chunki Gretsiya [[Rim imperiyasi|Rim imperiyasining]] viloyatiga aylangan va [[yunonlar]] Rim fuqaroligini olgan.

Zamonaviy Gretsiyada turizm 1960- va 1970-yillarda [[Turizm|ommaviy turizm]] deb nomlana boshlagan&lt;ref name=&quot;Greeka&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.greeka.com/greece/greece-tourism.htm|sarlavha=Greece Tourism: Information about tourism in Greece and the Greek Islands|nashriyot=greeka.com|qaralgan sana=17-may 2011-yil|arxivsana=2011-07-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110708081335/http://www.greeka.com/greece/greece-tourism.htm}}&lt;/ref&gt;. Oʻsha davrda mehmonxonalar va boshqa shunga oʻxshash obyektlar uchun keng koʻlamli qurilish loyihalari amalga oshirildi va mamlakatda xalqaro sayyohlar soni yildan-yilga ortib bordi&lt;ref name=&quot;Greeka&quot; /&gt;. Afinada boʻlib oʻtgan [[2004-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari]] va [[Eurovision qoʻshiq tanlovi 2006|2006-yilgi Eurovision qoʻshiq tanlovi]] kabi xalqaro tadbirlar mamlakatda turizmni rivojlantirishga katta yordam bergan boʻlsa, New Acropolis muzeyi kabi milliy mablagʻ bilan taʼminlangan yirik madaniy infratuzilma ham mamlakatdagi sayyohlar oqimiga hissa qoʻshgan. [[Saloniki]] 2014-yilda Yevropa yoshlar poytaxti boʻlgan.{{Keng tasvir|SantoriniPartialPano.jpg|1500px|Oiadan olingan [[Santorini kalderasi]]ning panoramik ko'rinishi|5=}}

== Yer va iqlimi ==
Gretsiyaning sohillari va orollari boʻylab Oʻrta yer dengizi iqlimi mavjud. Ichkariga kirgach, koʻplab hududlar va shaharlar kontinental iqlimga ega&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.climatestotravel.com/climate/greece|sarlavha=Climate in Greece: temperature, precipitation, when to go, what to pack|ish=www.climatestotravel.com|til=inglizcha|qaralgan sana=19-fevral 2018-yil}}&lt;/ref&gt;.

Mamlakatda yoz odatda issiq va quruq, qishi esa odatda yumshoq va nam. Shimoliy Gretsiyada qish sovuq boʻlishi mumkin, janubiy Gretsiya va orollarda esa qishning ancha yumshoq oʻtishi kuzatiladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.weatheronline.co.uk/reports/climate/Greece.htm|sarlavha=Climate of the World: Greece {{!}} weatheronline.co.uk|ish=www.weatheronline.co.uk|til=inglizcha|qaralgan sana=19-fevral 2018-yil}}&lt;/ref&gt;.

== Infratuzilmasi ==
Turizmga juda bogʻliq rivojlangan mamlakat sifatida Gretsiya turli xil turistik obyektlarni taklif etadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_1127.html|sarlavha=Country Information|qaralgan sana=9-iyun 2015-yil|arxivsana=2013-12-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131228110813/http://www.travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_1127.html}}&lt;/ref&gt;. Gretsiyadagi turizm infratuzilmasi [[2004-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2004-yilgi Afina Olimpiada oʻyinlaridan]] buyon sezilarli darajada yaxshilandi va u bir qator muhim loyihalar, xususan, kamroq ommaviy boʻlgan turizm sohalarini kengaytirishda davom etmoqda&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.costanavarino.com|sarlavha=Luxury Resorts and Residences in Greece – Costa Navarino|qaralgan sana=9-iyun 2015-yil}}&lt;/ref&gt;.

=== Plyaj kurortlari ===
Baʼzi mashhur plyaj kurortlari orasida Rhodes, Kos, Corfu, Kefalonia, Zante va Skiathos har yili millionlab xorijiy sayyohlarni jalb qiladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.grhotels.gr/GR/BussinessInfo/News/Lists/List/Attachments/408/ENG-GreekTourismHotels2013.pdf|sarlavha=Archived copy|qaralgan sana=3-iyun 2018-yil|arxivsana=18-sentabr 2017-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170918174105/http://www.grhotels.gr/GR/BussinessInfo/News/Lists/List/Attachments/408/ENG-GreekTourismHotels2013.pdf}}&lt;/ref&gt;.

=== Mehmonxonalar va inshootlari ===
&lt;gallery&gt;
Fayl:Porto Carras Sithonia.jpg|[[Chalkidiki]] shahridagi besh yulduzli [[Porto Carras]] mehmonxonasi 2003-yilda [[European Union|Yevropa Ittifoqi]] yetakchilari sammitiga mezbonlik qilgan
Fayl:Unnamed Road, Kerkira 490 83, Greece - panoramio.jpg|[[Corfu|Kerkiaradagi]] mehmonxona
Fayl:Imaret Hotel Kavala@20171023 04.jpg|[[Kavala]] shahridagi Imaret mehmonxonasi
Fayl:Thessaloniki, Greece - panoramio (2).jpg|[[Thessaloniki|Salonikidagi]] [[Makedonia Palace|Makedoniya saroyi]]
Fayl:GDM Megaron Luxury Hotel.jpg|[[Heraklion|Irakliondagi]] Megaron mehmonxonasi
Fayl:Hotel Pyrgos Mytilinis.JPG|[[Mytilene|Mitiliyadagi]] ''Pyrgos'' mehmonxonasi
Fayl:Navarino Dunes panorama.jpg|[[Messinia|Messiniyadagi]] Kosta Navarino
Fayl:Ощущение комфорта и умиротворения. Blue Palace, a Luxury Collection Resort ^ Spa Hotel и несколько вилл. Elounda. Lasithi. Crete. Greece. Июль 2013 - panoramio.jpg|[[Elounda|Eloundadagi]] mehmonxonalar, Krit
Fayl:Sani Resort.jpg|Sani shahridagi Sani kurorti, [[Chalkidiki]]
Fayl:Kyrimai-hotel.jpg|Mani shahridagi Kyrimai mehmonxonasi, [[Messenia|Messinia]]
&lt;/gallery&gt;2016-yilda Gretsiya mehmonxonalar palatasining maʼlumotlariga koʻra, Gretsiyadagi mehmonxonalar soni tasnifi boʻyicha (yotoq joylari)&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.grhotels.gr/GR/BussinessInfo/library/DocLib/Total-Country_2016.pdf|sarlavha=Ξενοδοχειακό Δυναμικό Ελλάδας 2016 - Σύνολο Χώρας|yil=2016|nashriyot=grhotels.gr|qaralgan sana=2022-11-05|arxivsana=2018-12-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181222151802/http://www.grhotels.gr/GR/BussinessInfo/library/DocLib/Total-Country_2016.pdf}}&lt;/ref&gt;:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Yulduzchali reyting
! Raqam
! Yotoqlar
|-
| 5 yulduz
| 444
| 137 210
|-
| 4 yulduz
| 1412
| 203,203
|-
| 3 yulduz
| 2472
| 185 560
|-
| 2 yulduz
| 3990
| 210 365
|-
| 1 yulduz
| 1412
| 52,215
|-
! Jami
| 9 730
| 788 553
|}

=== Marinalar ===
Gretsiyada 51 ta marina va 14 661 ta kema bogʻlanadigan joylar mavjud boʻlib, ular yotoq, yoqilgʻi, suv, elektr energiyasi, telefon aloqasi va taʼmirlash kabi xizmatlarni taqdim etadi.

Gretsiyadagi eng rivojlangan va eng gavjum marinalardan baʼzilari Afina markazidan bir necha kilometr uzoqlikda joylashgan. Afinaning janubiy qirgʻogʻida joylashgan Alimos va Flisvos marinalari jami 1800 tadan ortiq kema sigʻimiga ega.

=== Kurort va termal buloqlar ===
Gretsiyada 752 ta termo [[buloqlar]] mavjud. Ulardan koʻpchiligi Geografik va mineral tadqiqotlar milliy instituti tomonidan terapevtik deb tasniflangan. Ulardan baʼzilari qadim zamonlardan beri maʼlum va ekspluatatsiya qilingan. Termal yoki davolash turizmi qadimgi dunyoda turizmning eng qadimgi shakllaridan biri edi. 1983-yilda termal buloqlarga ega Hellenic munitsipalitetlari uyushmasi tashkil etildi[http://www.thermalsprings.gr/index.php/en/thermal-springs/geographical-search] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190929072828/http://www.thermalsprings.gr/index.php/en/thermal-springs/geographical-search |date=2019-09-29 }}. Bu qadimiy „kurortlar“ning baʼzilari Aidipsosda joylashgan boʻlib, [[Arastu]] davridan maʼlum boʻlgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.thermalsprings.gr/index.php/en/component/content/article/78-thermal-springs-presentation/central-greece/141-aidipsos-en|sarlavha=Hellenic Association of Municipalities With Thermal Springs|ish=www.thermalsprings.gr|qaralgan sana=7-oktabr 2017-yil}}&lt;/ref&gt;, Loutraki, [[Ksenofont]] tomonidan tilga olingan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.thermalsprings.gr/index.php/en/component/content/article/80-thermal-springs-presentation/peloponnese/158-loutraki-agioi-theodoroi-en|sarlavha=Hellenic Association of Municipalities With Thermal Springs|ish=www.thermalsprings.gr|qaralgan sana=7-oktabr 2017-yil}}&lt;/ref&gt; Traianoupoliga [http://www.thermalsprings.gr/index.php/en/component/content/article/83-thermal-springs-presentation/east-macedonia-and-thrace/131-traianoupoli-en] milodiy 2-asrda imperator [[Trayan]] tomonidan asos solingan va ularning baʼzilari esa [[Vizantiya imperiyasi|Vizantiya]] davrida tasdiqlangan, masalan, Langadas termal hammomlari[http://www.thermalsprings.gr/index.php/en/component/content/article/74-thermal-springs-presentation/central-macedonia/118-lagkada-en]. 19-asr oxiri va 20-asr boshlarida bu issiq buloqlar kosmopolit obyektlar, yaʼni mehmonxonalar va restoranlar bilan oʻralgan boʻlsa, zamonaviy Yunoniston davlati va Usmonli davlati jamiyatining bir qancha taniqli aʼzolari (hali ham unga kiritilgan hududlar uchun) turistik infratuzilma va xususiy mulklarga sarmoya kiritadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.youtube.com/watch?v=gODmkfh6iK8|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221105145722/https://www.youtube.com/watch?v=gODmkfh6iK8|arxivsana=2022-11-05|sarlavha=Sarlitza Palace Hotel, Thermi – Lesvos|muallif=TheKoProSkila|sana=29-noyabr 2012-yil|qaralgan sana=7-oktabr 2017-yil}}&lt;/ref&gt;. Termal turizm 1960—1970-yillarda ayniqsa keng tarqaldi, 1980-yillarda esa ijtimoiy turizm dasturi tomonidan keng qoʻllab-quvvatlandi va bu obyektlarning keksa foydalanuvchilari uchun xarajatlarning katta qismini subsidiyalanishiga olib keldi. Biroq, bugungi kunda ushbu kurortlarni rekonstruksiya qilish, restavratsiya qilish va zamonaviy talablar darajasiga koʻtarish hamda xalqaro mijozlarni shakllantirish zarurati tugʻiladi. Sayyohlar Pozar[http://www.loutrapozar.net/], Aidipsos[http://www.thermalsprings.gr/index.php/en/component/content/article/78-thermal-springs-presentation/central-greece/141-aidipsos-en], Kamena Vurla[http://www.thermalsprings.gr/index.php/en/component/content/article/78-thermal-springs-presentation/central-greece/145-kamena-vourla-en], Korinf yaqinidagi Loutraki[http://www.thermalsprings.gr/index.php/en/component/content/article/80-thermal-springs-presentation/peloponnese/158-loutraki-agioi-theodoroi-en] va Kaiafasda, Peloponnesning [http://www.thermalsprings.gr/index.php/en/component/content/article/84-thermal-springs-presentation/west-greece/154-kaiafa-en] gʻarbiy qirgʻoqlarida allaqachon yuqori standartli turistik obyektlarni topishlari mumkin. [[Gretsiyadagi kurort shaharlari ro'yxati|Gretsiyadagi kurort shaharlarining batafsil roʻyxati]] mamlakatdagi termal buloqlarning cheksiz boyligi haqida tushuncha berishi mumkin.{{Keng tasvir|20100728 Corfu island old town panoramic Greece.jpg|1700px|[[Korfu (shahar)|Korfu]] shahrining koʻrinishi|5=}}

== Madaniy diqqatga sazovor joylari ==

=== Muzeylar ===
Yunoniston Respublikasida bir necha turdagi muzeylar joylashgan. Umuman olganda, Gretsiyaning har bir yirik shahri va shaharchasi yaqin atrofdagi topilmalarni saqlaydigan oʻz arxeologiya muzeyiga ega. Biroq, ularning koʻpchiligini mashhur New Acropolis muzeyi va Milliy arxeologiya muzeyi joylashgan [[Afina (shahar)|Afina]] kabi yirik shaharlarda topish mumkin. Bundan tashqari, Milliy galereya (Afina) kabi koʻplab galereyalar mavjud. [[Saloniki|Salonikida]] Byzantine muzeyi kabi koʻplab muzeylar mavjud. Umuman olganda, butun mamlakat boʻylab sayyohlar osongina kirishlari mumkin boʻlgan 150 taga yaqin muzeylar faoliyat olib boradi.

=== Arxeologik joylar va shaharlar ===
[[Fayl:Facade_of_Philip_II_tomb_Vergina_Greece.jpg|thumb|240x240px| Verjinadagi [[Filipp II|Makedoniyalik Filipp II]] qabri]]
[[Fayl:Greece_Cape_Sounion_BW_2017-10-09_10-12-43.jpg|thumb|240x240px| [[Poseydon]] [[Qadimgi yunon ibodatxonalari|ibodatxonasi]], Cape Sounion]]
[[Fayl:OlympicRaceTrackOlympia.JPG|thumb|240x240px| Olimpiyadagi qadimiy [[Olimpiya]] stadioni]]
[[Fayl:Lions-Gate-Mycenae.jpg|thumb|240x240px| [[Miken|Mikenda]], [[Peloponnes|Peloponnesdagi]] Lion darvozasi]]
[[Fayl:Ruines_of_Knossos_-_panoramio.jpg|thumb|240x240px| [[Knos|Knosdagi]] Minoan saroyi, [[Krit]]]]
[[Fayl:Aeskulapseum_2.JPG|thumb|250x250px| Kosning Asclepeioni]]
Gretsiya hududi boʻylab koʻplab arxeologik joylar mavjud va ularning aksariyati sayyohlar orasida mashhur.

Yunoniston poytaxti [[Afina (shahar)|Afinada]] koʻplab arxeologik joylar mavjud, ulardan eng mashhurlari Acropolis, Olympian Zeus ibodatxonasi, Kerameikosning qadimgi Afina qabristoni, Philopappu tepaligi, Winds minorasi, Plato akademiyasi va Qadimgi Agoradir.

[[Attika|Attikaning]] qoʻshni hududida Marafon qadimiy mozorlari joylashgan boʻlib, ularda omonim [[Marafon jangi|jangda]] halok boʻlgan [[Afina]] hamda [[Plateya]] hoplitlarining (qadimgi Yunonistonning ogʻir qurollangan piyoda askari) kullari joylashgan. Hududdan va Marafon jangidan olingan topilmalar yaqin atrofdagi Marafon arxeologiya muzeyida saqlanadi. Attikaning gʻarbiy qismida Eleusis joylashgan boʻlib, u yerda miloddan avvalgi 1700-yildan eramizning IV asrigacha Eleusinian Mysteries yoki Mysteries of Demeter va Kore saytlari joylashgan. Attikaning sharqiy uchida Poseydon ibodatxonasi xarobalarini oʻz ichiga olgan Sounion joylashgan.

Markaziy Yunoniston — bir paytlar Afina bilan raqobatlashgan va [[Yunon mifologiyasi|yunon miflarida]] aks ettirilgan qadimiy shahar boʻlgan Thebes joylashgan joy. [[Delfa|Delfada]] taniqli qadimiy teatr, Oracle joylashgan manzil bor. Thermopylae u yerda miloddan avvalgi 480-yilda boʻlib oʻtgan dastlabki jang bilan mashhur boʻlib, unda soni yetti ming kishidan koʻp boʻlgan yunon qoʻshinlari (shu jumladan mashhur 300 spartalik) Kserks qoʻl ostida 70 000 nafardan 300 000 nafargacha boʻlgan forslarning ancha katta kuchini ushlab turgan.

Materikning janubiga hukmronlik qiluvchi [[Peloponnes]] yarim orolida turli xil arxeologik joylar mavjud. Shimoliy tomonining oxirida, xuddi shu nomdagi zamonaviy shahar yaqinida Qadimgi Korinf bor. Yarim orolning shimoli-sharqida Epidaurus joylashgan boʻlib, uning qadimiy teatri hozir tiklangan; yarim oroldagi Argos manzilgohi Heraion kabi bir qancha qadimiy xarobalarni oʻz ichiga oladi va bu yerda Nemea yunon mifologiyasida [[Gerakl]] [[Gera (mif)|Gera]] xonimning Nemean sherini yengib chiqqan hamda antik davrda bu manzilda Nemean oʻyinlari oʻynalgan. Ammo eng muhim manzili, miloddan avvalgi II ming yillikda yunon sivilizatsiyasining asosiy markazlaridan biri boʻlgan, janubiy Gretsiya va janubi-gʻarbiy Anatoliyaning bir qismida hukmronlik qilgan harbiy qoʻrgʻon boʻlgan [[Miken|Mikendir]]. Taxminan miloddan avvalgi 1600-yildan miloddan avvalgi 1100-yilgacha boʻlgan yunon tarixining davri Miken deb ataladi. Tirins mintaqadagi Miken arxeologik yodgorligi hisoblanadi.

Peloponnes markazida Sparta joylashgan boʻlib, u yerda zamonaviy shahar yaqinida qadimiy xarobalar mavjud, ulardan eng muhimi [[Leonid]] qabridir; Tegea qadimgi Yunonistonning muhim diniy markazi hisoblanib, Afina Alea ibodatxonasini oʻz ichiga oladi; va Likosura, Pausanias tomonidan dunyodagi eng qadimgi shahar boʻlishi aytilgan.

Yarim orolning gʻarbiy tomonida Bassae, shimoli-sharqiy qismida Messenia arxeologik manzillari joylashgan; Messenia miloddan avvalgi 369-yilda [[Epaminond]] tomonidan qayta tiklangan yirik klassik shahar-davlat xarobalaridir. Uning shimoli-gʻarbiy qismida koʻplab qadimiy xarobalar, jumladan Zeus, Hera, Palestra va Leonidaion ibodatxonalarini oʻz ichiga olgan [[Olimpiya]] joylashgan.

Gretsiyaning gʻarbiy qismi [[Epir|Epirdagi]] arxeologik joylar (Ambracia yaʼni Epirus Pyrrhus qadimiy poytaxti xarobalari), Dodona (ziyoratgohi eng qadimgi Hellen orakuli sifatida qabul qilingan, Gerodot fikriga koʻra, bu ehtimol miloddan avvalgi ikkinchi ming yillikka toʻgʻri keladi), Elaea (Acheron yaqinida) va Gitanaeni oʻz ichiga oladi. Epirusdagi Nicopolis yoki Actia Nicopolisga miloddan avvalgi 31-yilda Oktavian tomonidan oldingi yili Actiumda Antony va Cleopatra ustidan gʻalaba qozonganligi xotirasiga asos solingan. Bundan tashqari, baʼzilarning fikricha, xarobalar Acheron, [[Aid]] va Persefonga bagʻishlangan qadimgi yunon maʼbadlari hisoblanadi.

Yunonistonning markaziy qismidagi yana bir mintaqa boʻlgan Thessaly, Larissada arxeologik joy bor, bu yerda qadimiy teatr va bazilika xristian cherkovi xarobalari joylashgan.

Gretsiyaning ikkinchi shahri [[Saloniki]] „Co-capital“ laqabini olgan. Unda koʻplab tarixiy binolar, baʼzi [[Jahon merosi|Jahon merosi obyektlari]], jumladan Arch and Rotunda of Galerius, Panagia Chalkeon cherkovi va White Tower joylashgan.

Makedoniyaning qoʻshni hududida qadimgi makedoniyaliklarning muqaddas joyi boʻlgan Dion joylashgan. Dion — Zevsga bagʻishlangan katta ibodatxonadir. U yerda Demeter va Isisga bagʻishlangan bir qator ibodatxonalar ham mavjud. Pella mintaqadagi [[Makedoniya (qadimgi davlat)|Qadimgi Makedoniyaning]] poytaxti va makedoniyalik [[Aleksandr|Aleksandr Makedonskiy]] hamda [[Filipp II|Filipp IIning]] tugʻilgan joyidir.

Eng yirik yunon oroli boʻlgan [[Krit]] janubidagi Phaistos, sharqdagi [[Zakros]] va eng muhimi markazdagi [[Knos]] arxeologik joylariga ega boʻlib, u yer vayron boʻlgan Minoan saroyi bilan mashhur.
== Alternativ turizm ==

=== LGBT turizmi ===
Gretsiya Yevropaning eng mashhur LGBT sayyohlik joylaridan biri, xususan, uning eng yirik shaharlari [[Afina (shahar)|Afina]] va [[Saloniki]] hamda uning [[Lesbos]], Santorini, Skiathos va Mikonos kabi baʼzi orollari shu yoʻnalishdagi turizmga ega&lt;ref name=&quot;LGBTTourismGreece1&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.lonelyplanet.com/greece/greek-islands/practical-information/directory/lgbt-travellers/a/nar/d8dc5428-cad7-46ee-9998-84177ebbf2e3/1336290|sarlavha=LGBT Travellers|nashriyot=Lonely Planet|qaralgan sana=11-avgust 2019-yil}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LGBTTourismGreece2&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=https://news.gtp.gr/2017/08/02/gay-september-greece-campaign-highlights-best-lgbt-tourists/|sarlavha='Gay September in Greece' Campaign Highlights Country's Best for LGBT Tourists|nashriyot=GTP|sana=2-avgust 2017-yil|qaralgan sana=11-avgust 2019-yil}}&lt;/ref&gt;. U, shuningdek, [[LGBT]] hamjamiyatiga xizmat koʻrsatadigan koʻplab muassasalarga ega boʻlgan taniqli geylar uchun qulay joy ham hisoblanadi&lt;ref&gt;Duncan Garwood, Mediterranean Europe, 2009&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Lloyd E. Hudman, Richard H. Jackson, Geography of travel and tourism, 2003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Harry Coccossis, Alexandra Mexa, The challenge of tourism carrying capacity assessment: theory and practice, 2004&lt;/ref&gt;. Lonely Planet maʼlumotlariga koʻra, Skiathos va Mykonos dunyodagi LGBT uchun eng qulay yoʻnalishlar qatorida koʻrsatiladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.lonelyplanet.com/articles/most-gay-friendly-countries|sarlavha=The 15 most gay-friendly places on the planet|nashriyot=Lonely Planet|sana=4-iyun 2021-yil|qaralgan sana=9-iyun 2021-yil}}&lt;/ref&gt;.

=== Diniy turizm ===
Gretsiya boshqa mamlakatlar bilan hamkorlikda Meteora va Athos togʻidagi nasroniy monastirlari kabi tarixiy diniy manzilgohlari bilan boshqa mintaqalarda diniy turizm va ziyoratlarni targʻib qilmoqda&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|sarlavha=Greece Focuses on Religious Tourism, Explores Cooperation with Russia|url=http://news.gtp.gr/2016/05/20/greece-focuses-religious-tourism-russia/|nashriyot=gtp.gr|kirish sanasi=6-mart 2017-yil|sana=20-may 2016-yil}}&lt;/ref&gt;.

=== Tibbiy turizm ===
Gretsiyaning moʻtadil iqlimi, yuqori malakali tibbiyot xodimlari va zamonaviy tibbiy innovatsiyalari ham mamlakatning tibbiy sayohat sanoatiga hissa qoʻshmoqda&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.magazine.medicaltourism.com/article/medical-tourism-market-greece-current-trends-future|sarlavha=Medical Tourism Market in Greece: Current Trends and the Future|nashriyot=MedicalTourism.com|ish=Medical Tourism Magazine|qaralgan sana=21-noyabr 2020-yil}}&lt;/ref&gt;.

=== Ekoturizm ===
Gretsiya soʻnggi yillarda ekoturizm (ayniqsa, piyoda yurish, kanoeda eshkak eshish, gʻor va toqqa chiqish) uchun yaxshi joy boʻldi&lt;ref&gt;[https://ecoclub.com/headlines/interviews/all-interviews/998-160121-natali-dologlou Interview: Natali Dologlou, MIRC, Greece], 21 January 2016&lt;/ref&gt;. Gretsiyada changʻi sporti uchun asosiy yoʻnalishlar Arachova, Kalavryta, Karpenisi va Metsovodir&lt;ref&gt;[http://www.visitgreece.gr/en/activities/land_sports/skiing Winter vacations in Greece], on visitgreece.gr&lt;/ref&gt;. Gretsiya hukumati atrof-muhitga yordam berish va saqlash uchun tobora koʻproq ekoturizmni olib borishga harakat qilmoqda. Shunday qilib, sayyohlar va mahalliy aholi mamlakatda dam olish uchun toza muhitga ega boʻlishadi. 

=== Konferensiya turizmi ===
Akademik, biznes yoki madaniy bozorlarga qaratilgan [[Miting|konferensiya]] turizmi Gretsiya milliy turizm siyosatining asosini tashkil etadi. Natijada, Gretsiya hukumati mahalliy hokimiyat organlarining kuchli qoʻllab-quvvatlashi bilan yangi konferensiya inshootlarini tashkil etish va mavjudlarini kengaytirish uchun foydali pul grantlari, lizing, bandlik subsidiyalari va soliq imtiyozlarini taklif qilmoqda. ''Meeting and Incentive Travel'' jurnalining yaqinda eʼlon qilingan hisobotida Gretsiya konferensiyalar uchun sayohat qilish boʻyicha dunyoda sakkizinchi oʻrinni egalladi. WTTC (Jahon Sayohat va Turizm Kengashi) tomonidan oʻtkazilgan Tourism Satellite Accounting tadqiqoti maʼlumotlari butun dunyo boʻylab Gretsiyaning biznes sayohatlaridagi daromadlari 2001-yildagi 1,51 milliarddan 2011-yilda 2,69 milliard AQSh dollariga oshishini prognoz qilgan edi. Bu koʻrsatkich 1998-yilda 1,18 mlrdni tashkil etgan.

=== Toʻrt fasl va qishki turizm ===
Hukumat Gretsiyada toʻrt fasl va qishki turizmni rivojlantirish niyatida, bu esa xalqaro tashriflar sonini yanada oshirishi mumkin&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.capital.gr/epikairotita/3149450/kountoura-stoxos-i-proothisi-tis-elladas-os-proorismou-tessaron-epoxon|sarlavha=Kountoura: The goal is to promote Greece as a destination of four seasons (original: Κουντουρά: Στόχος η προώθηση της Ελλάδας ως προορισμού τεσσάρων εποχών|sana=25-avgust 2016-yil|qaralgan sana=23-noyabr 2020-yil}}&lt;/ref&gt;.

== Iqtisodiy taʼsiri ==
Gretsiyada sayyohlik isteʼmoli ming yillik boshidan buyon sezilarli darajada oʻsib, 2000-yilda 17,7 mlrd va 2004-yilda 29,6 mlrdni tashkil etgan. Turizm sektori bilan bevosita yoki bilvosita bogʻliq boʻlgan ish oʻrinlari soni 659 719 tani va oʻsha yildagi mamlakat umumiy bandligining 16,5 foizini tashkil etgan.

=== Mamlakatlar boʻyicha daromadlar ===
Gretsiya 2019-yilda turizm sanoati orqali 17 680 000 000 yevro (yalpi YaIMning taxminan 11 %i) daromad oldi.

Eng yuqori daromad keltirgan ([[Yevro|yevroda]]) 5 ta davlat:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
! style=&quot;width:5px; background:#008B8B;&quot; | No.
! style=&quot;width:140px; background:#008B8B;&quot; | Mamlakat
! style=&quot;width:90px; background:#008B8B;&quot; | Raqam
|-
| 1
|{{Flagcountry|Germany}}
| 2 970 000 €
|-
| 2
|{{Flagcountry|United Kingdom}}
| 2 564 000 €
|-
| 3
|{{Flagcountry|USA}}
| 1 189 000 €
|-
| 4
|{{Flagcountry|France}}
| 1 090 000 €
|-
| 5
|{{Flagcountry|Italy}}
| 1 009 000 €
|}

== Mehmonlar ==
[[Fayl:Pelion Mountail Forest.jpg|thumb|335x335px| Pelion togʻidagi oʻrmon yoʻli]]
[[Fayl:Prionia_olympos_greece_IMG_7601.jpg|thumb|250x250px| [[Olimp togʻi|Olimp togʻidagi]] tog uychasi]]
[[Fayl:Navagio_01.jpg|thumb|250x250px| Navagio, Zakintosdagi qumli plyaj]]
2009-yilda mamlakat 19,3 milliondan ortiq sayyohni qabul qildi&lt;ref name=&quot;Eurostat Tourism table&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/setupModifyTableLayout.do|sarlavha=Nights spent in tourist accommodation establishments – regional – annual data|yil=2010|nashriyot=epp.eurostat.ec.europa.eu|qaralgan sana=19-may 2011-yil}}&lt;/ref&gt;, bu 2008-yilda qabul qilingan 17,7 million sayyohdan katta oʻsishdir&lt;ref name=&quot;Eurostat Tourism&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-HA-10-001-11/EN/KS-HA-10-001-11-EN.PDF|sarlavha=Tourism|yil=2010|nashriyot=epp.eurostat.ec.europa.eu|kirish sanasi=19-may 2011-yil}}&lt;/ref&gt;. Mamlakatdagi sayyohlarning katta qismi [[Yevropa Ittifoqi]] (12,7 million), ikkinchi oʻrinda [[Amerika (qitʼa)|Amerika]] (0,56 million), [[Osiyo]] (0,52 million), Okeaniya (0,1 million) va [[Afrika|Afrikadan]] (0,06 million) kelganlarni tashkil etadi&lt;ref name=&quot;A2001&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://en.protothema.gr/24-2-mln-tourists-to-greece-in-2014/|sarlavha=24.2 mln tourist arrivals in Greece in 2014|sana=2015-yil aprel|nashriyot=Proto thema|qaralgan sana=17-iyul 2015-yil}}&lt;/ref&gt;. 2007-yilda mamlakatga boshqa millat vakillaridan koʻra koʻproq [[Birlashgan Qirollik|britaniyaliklar]] tashrif buyurdi, ularning soni 2,61 millionni tashkil etdi, bu faqat oʻsha yil uchun mamlakat sayyohlarining 15 foizini oʻz ichiga olar edi. Bundan tashqari, oʻsha yili mamlakatga 2,3 million [[Nemislar|nemis]], 1,8 million [[Albanlar|alban]] va 1,1 million [[Bolgarlar|bolgar]] tashrif buyurgan&lt;ref name=&quot;A2001&quot; /&gt;. 2007-yilda Gretsiyaga tashrif buyurganlar umumiy sonining 92,8 foizi [[Yevropa]] davlatlaridan sayohat qilganlardan iborat edi&lt;ref name=&quot;A2001&quot; /&gt;.

Gretsiyaning eng koʻp tashrif buyuriladigan hududi bu shimolidagi Markaziy Makedoniya boʻlib, mamlakatning Xalkidiki, [[Olimp togʻi|Olimp togʻi]], Pella, Makedoniyalik Aleksandrning tugʻilgan joyi va Gretsiyaning ikkinchi yirik shahri [[Saloniki]] kabi eng mashhur diqqatga sazovor joylar yaqinida joylashgan hududdir&lt;ref name=&quot;Eurostat Tourism&quot;&gt;&lt;/ref&gt;. 2009-yilda Markaziy Makedoniya 3,6 million sayyohni yoki oʻsha yili Gretsiyaga tashrif buyurgan sayyohlar umumiy sonining 18 foizini&lt;ref name=&quot;Eurostat Tourism&quot; /&gt;, Attika 2,6 million va [[Peloponnes]] 1,8 million tashrif buyuruvchini qabul qildi&lt;ref name=&quot;Eurostat Tourism table&quot;&gt;&lt;/ref&gt;. Shimoliy Gretsiya 6,5 million sayyoh bilan mamlakatning eng koʻp tashrif buyuriladigan mintaqasi boʻlsa, bu reytingda Markaziy Gretsiya 6,3 million bilan ikkinchi oʻrinda turadi&lt;ref name=&quot;Eurostat Tourism table&quot; /&gt;.

2015-yilda Xitoyda oʻtkazilgan soʻrov natijalariga koʻra, Gretsiya Xitoy xalqining sayyohlik yoʻnalishi sifatida birinchi raqamli tanlovi boʻlgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://english.peopledaily.com.cn/200506/17/eng20050617_190760.html|sarlavha=People's Daily Online -- Minister says Greece, China to be best tourist partners|qaralgan sana=9-iyun 2015-yil}}&lt;/ref&gt;. 2016-yil noyabr oyida [[Avstriya]] ham Xitoy kabi Gretsiya oʻz fuqarolari uchun sevimli sayyohlik yoʻnalishi ekanligini eʼlon qildi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.voiceofgreece.gr/OmogeneiaMainNews_en.asp?ID=22066|sarlavha=voiceofgreece.gr|ish=www.voiceofgreece.gr|qaralgan sana=2022-11-05|arxivsana=2016-03-03|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160303230709/http://www.voiceofgreece.gr/OmogeneiaMainNews_en.asp?ID=22066}}&lt;/ref&gt;. Ushbu kuzatishlarga muvofiq, Gretsiyaning sobiq turizm vaziri Aris Spiliotopulos 2010-yil oxiriga qadar [[Shanxay|Shanxayda]] Yunoniston milliy turizm tashkiloti vakolatxonasi ochilishini eʼlon qildi va GNTO hozirda [[Xitoy|Xitoyda]] ikkita sayyohlik vakolatxonasini boshqaradi: biri [[Shanxay|Shanxayda]] va biri [[Pekin|Pekinda]]&lt;ref name=&quot;GNTO offices&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.visitgreece.gr/portal/site/eot/menuitem.7f0d4e449429307c12596610451000a0/?vgnextoid=ee7314edd9cfa110VgnVCM100000460014acRCRD&amp;|sarlavha=GNTO Offices Abroad|nashriyot=visitgreece.gr|qaralgan sana=19-may 2011-yil|arxivsana=2017-03-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170307211936/http://www.visitgreece.gr/portal/site/eot/menuitem.7f0d4e449429307c12596610451000a0/?vgnextoid=ee7314edd9cfa110VgnVCM100000460014acRCRD&amp;}}&lt;/ref&gt;. Hisob-kitoblarga koʻra, 2013-yil davomida Gretsiya 17,93 milliondan ortiq sayyohni qabul qilgan, bu 2012-yilga nisbatan 10 foizga koʻpdir. 2014-yilda Gretsiyaga 22 milliondan ortiq sayyoh tashrif buyurgan boʻlsa, 2015-yilda bu raqam 26 millionga yetdi va 2016-yilda 28 million sayyohni jalb etishi kutilgan edi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://greece.greekreporter.com/2015/08/25/new-record-for-greek-tourism-around-26m-arrivals-in-2015/|sarlavha=New Record for Greek Tourism: Around 26M Arrivals in 2015|muallif=Ioanna Zikakou|sana=25-avgust 2015-yil}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.naftemporiki.gr/finance/story/1046272/problepseis-gia-neo-rekor-ston-tourismo-to-2016|sarlavha=Προβλέψεις για νέο ρεκόρ στον τουρισμό το 2016|sana=24-dekabr 2015-yil}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.topontiki.gr/article/141547/istoriko-rekor-gia-ton-toyrismo|sarlavha=Ιστορικό ρεκόρ για τον τουρισμό|sana=5-sentabr 2015-yil|qaralgan sana=2022-11-05|arxivsana=2019-07-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190702115928/http://www.topontiki.gr/article/141547/istoriko-rekor-gia-ton-toyrismo}}&lt;/ref&gt;, bu uni Yevropa va dunyo boʻyicha eng koʻp tashrif buyuriladigan mamlakatlardan biriga aylantiradi. Gretsiyada sayyohlik odatda may-sentyabr oylarida eng yuqori choʻqqisiga chiqadi, bu paytlarda barcha sayyohlik tashriflarining taxminan 75 foizi sodir boʻladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|sarlavha=Tourism in Greece|url=http://www.greeka.com/greece-travel/tourism.htm|nashriyot=Greeka.com|kirish sanasi=28-mart 2014-yil}}&lt;/ref&gt;.

=== Mamlakatlar boʻyicha kelishlar ===
2019-yilda Germaniya Gretsiya uchun 4,03 million turist tashrif buyurgan sayyohlik bozorining yetakchisi boʻldi. Buyuk Britaniya va Italiya Gretsiyaga tashrif buyuruvchilar soni boʻyicha mos ravishda 3,5 million va 1,5 million sayyoh bilan reyting yuqorisidan joy oldi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://insete.gr/wp-content/uploads/2020/10/20-10_X-Ray_2017-2019-1.pdf|sarlavha=Ακτινογραφία Εισερχόμενου Τουρισμού 2017 - 2019|qaralgan sana=2022-yil mart}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.statista.com/statistics/444854/main-international-travel-markets-for-greece/#:~:text=In%202019%2C%20Germany%20ranked%20as,million%20travelers%20in%20Greece%2C%20respectively.|sarlavha=Leading countries visiting Greece 2019}}&lt;/ref&gt;. Anʼanaga koʻra, Germaniya, Buyuk Britaniya, Italiya, [[Fransiya]] va AQSh Gretsiya uchun asosiy turistik bozorlar boʻlgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.reporter.gr/Eidhseis/Epicheirhseis/toyrismos/323725-Oi-chwres-proeleyshs-twn-toyristwn-sthn-Ellada-To-Top-15-(pinakas)|sarlavha=Οι χώρες προέλευσης των τουριστών στην Ελλάδα-Το Top 15 (πίνακας)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.economistas.gr/oikonomia/20355_kolossos-toy-toyrismoy-i-ellada-sto-21-oi-afixeis-pinakas|sarlavha=&quot;Κολοσσός&quot; του τουρισμού η Ελλάδα: Στο +21% οι αφίξεις &amp;#91;πίνακας&amp;#93;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.capital.gr/oikonomia/3386944/germaniki-epelasi-ston-tourismo|sarlavha=Γερμανική 'επέλαση' στον Τουρισμό}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.pwc.com/gr/en/publications/greek-thought-leadership/the-next-day-of-greek-tourism-en-long.pdf|sarlavha=The next day of Greek Tourism}}&lt;/ref&gt;. 2019-yilda Gretsiyaga eng koʻp aholisi kelgan 10 ta mamlakat:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
! style=&quot;width:5px; background:#008B8B;&quot; | No.
! style=&quot;width:140px; background:#008B8B;&quot; | Mamlakat
! style=&quot;width:50px; background:#008B8B;&quot; | Raqam
|-
| 1
|{{Flagcountry|Germany}}
| 4,026,286
|-
| 2
|{{Flagcountry|Bulgaria}}
| 3,882,890
|-
| 3
|{{Flagcountry|United Kingdom}}
| 3,499,325
|-
| 4
|{{Flagcountry|Italy}}
| 1,553,172
|-
| 5
|{{Flagcountry|France}}
| 1,541,793
|-
| 6
|{{Flagcountry|Romania}}
| 1,378,127
|-
| 7
|{{Flagcountry|USA}}
| 1,178,988
|-
| 8
|{{Flagcountry|Turkey}}
| 1,093,302
|-
| 9
|{{Flagcountry|Serbia}}
| 1,027,288
|-
| 10
|{{Flagcountry|Albania}}
| 944,489
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Jami kelganlar
! 31,348,377
|}

== Gretsiya turizmini rivojlantirish ==
[[Fayl:The_Acropolis_of_Athens_viewed_from_the_Hill_of_the_Muses_(14220794964).jpg|thumb|240x240px| Filopappos tepaligidagi Afina qasrining koʻrinishi]]
Gretsiyadagi turizm Yunon Milliy Turizm Tashkiloti (GNTO) tomonidan boshqariladi, u 2005-yilda [[Eurovision qoʻshiq tanlovi|Eurovision qoʻshiq tanlovida]] gʻolib chiqqan mashhur yunon qoʻshiqchisi Helena Paparizoudan elchi sifatida foydalangan. 2009-yilgi Eurovision qoʻshiq tanlovida Gretsiya vakili boʻlgan xonanda Sakis Rouvas hozirda Gretsiya turizmi elchisi hisoblanadi.

GNTO veb-saytida koʻrsatilgan reklamalar hali ham dengiz, quyosh va qum [[Triptix|triptixiga]] qaratilgan. Biroq, sayyohlik kampaniyasi sezilarli oʻzgarishlarga duchor boʻlmoqda, chunki madaniy va sogʻlomlashtirish turizmi bilan bir qatorda shahar va konferensiya turizmi targʻib qilinmoqda.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Fayl:Kastoria-Kostur-View.jpg|[[Kastoria]] [[Lake of Kastoria|koʻli boʻyidagi]] Kastoria shahri
Fayl:The hypocaust of the Great Baths complex, Ancient Dion (7094483903).jpg|Qadimgi [[Dion, Pieria|Dion]], [[Pieria (regional unit)|Periya]]
Fayl:Amphipolis Lion.jpg|[[Lion of Amphipolis|Amfipol sher]], [[Kasta Tomb|Kasta qabri]] yaqinida
Fayl:Χιονοδρομικο φαλακρου.jpg|[[Falakro|Falakrodagi]] changʻi kurorti
Fayl:Κοιλάδα Τεμπών - Αγία Παρασκευή - Άλσος με θέα τον ποταμό Πηνειό.jpg|[[Tempe valley|Tempe vodiysi]]
Fayl:Snow Landscape 27-1-2017-1.jpg|[[Mount Parnassus|Parnassus]] changʻi kurorti
Fayl:Platamonas, Pieria prefecture, Greece.jpg|[[Platamon Castle|Platamon qal’asi]]
Fayl:Metsovo village, Northen Greece.jpg|[[Metsovo|Metsovoning]] Epirot shahri
Fayl:Mountains to the North.jpg|[[Mainland Greece|Gretsiyadagi]] [[Pindus National Park|Pindus milliy bogʻi]]
Fayl:Dodona Theater - Gallery version.jpg|[[Dodona|Dodonadagi]] qadimgi teatr, [[Epirus]]
Fayl:Corfu, Greece - panoramio (86).jpg|[[Palace of St. Michael and St. George|Avliyo Michael va George saroyi]], [[Corfu (city)|Korfu (shahar)]]
Fayl:Pargapanorama.jpg|[[Ionian Sea|Ioniya sohilidagi]] [[Parga]]
Fayl:Port Mytilene.jpg|[[Lesbos]] orolidagi [[Mytilene|Midilli]] shahri
Fayl:Grandpalace3.JPG|[[Rhodes|Rodos]] orolidagi [[Palace of the Grand Master of the Knights of Rhodes|Grand Master of the Knights saroyi]]
Fayl:Pyrgichios.jpg|[[Chios|Xios]] orolidagi [[Mastichochoria|Masticochoria]]
Fayl:Greece meteora monasteries.JPG|[[Thessaly|Thessalydagi]] [[Meteora]]
Fayl:Delphi tholos cazzul.JPG|[[Delphi|Delfi]] arxeologik saytining koʻrinishi
Fayl:Acheron River's Canyon.png|[[Epirus|Epirusdagi]] [[Acheron]] daryosida kanoeda sayr qilish
Fayl:20090727 epidavros12.jpg|[[Epidaurus|Epidavrning]] qadimgi teatri
Fayl:Mystras palace 1.jpg|[[Mystras]] saroyi, [[Peloponnes]]
Fayl:Ancient theatre of Sparta 01.jpg|[[Sparta|Qadimgi Sparta]] teatri, fonda zamonaviy Sparta va Tayget togʻi
Fayl:Vathia Mani Greece 2.jpg|[[Vatheia|Vatheia minoralari]], Mani yarim oroli
Fayl:Monemvasia - Rock.jpg|[[Monemvasia|Monemvaziya]] qoyasi
Fayl:Posidonos, Ermoupoli 841 00, Greece - panoramio (1).jpg|[[Ermoupoli]], [[Syros|Siros]] orolida [[Kiklad orollari]]
Fayl:City of Naxos.jpg|[[Naxos (city)|Naxos (shahar)]], [[Naxos]] orolida, [[Kiklad orollari|Kiklad]] orolida
Fayl:Lindos Rhodes.jpg|[[Lindos|Lindosning]] koʻrinishi, [[Rodos]] oroli
Fayl:Koules Fortress in Heraklion.jpg|[[Crete|Kritdagi]] [[Heraklion|Iraklion]] shahri porti
Fayl:Ναύπλιο 7797.jpg|[[Nafplio]] shahri
Fayl:Thessaloniki (5).JPG|[[Ladadika|Ladadikadagi]] [[Greek restaurant|yunon restoranlari]], [[Saloniki]]
Fayl:Simi 1.jpg|[[Symi|Simi]] oroli, Janubiy Egey
Fayl:Milos 029.jpg|[[Milos]] orolidagi [[Sarakiniko Beach|Sarakiniko plyaji]], Kiklad orollari
&lt;/gallery&gt;

== Yana qarang ==

* [[Gretsiya madaniyati]]
* [[Gretsiya tarixi]]
* [[Gretsiya iqtisodiyoti]]
* [[Laiki agora]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==

* [http://www.visitgreece.gr/ Gretsiyaning rasmiy turizm sayti]
* {{Curlie|Regional/Europe/Greece/Travel_and_Tourism|Gretsiyada sayohat va turizm}}
[[Turkum:Gretsiya]]
[[Turkum:Sayohat]]
[[Turkum:Turizm]]</text>
      <sha1>0k5xtxrdn6m3p86rqzu6rt5g9fyhigy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Juninho Bacuna (futbolchi)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>831426</id>
    <revision>
      <id>5974475</id>
      <parentid>5771676</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:33:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Manbalar */</comment>
      <origin>5974475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17556" sha1="652rszkv64cookhldaqqr2eq3y6uyaz" xml:space="preserve">{{Orphan|date=avgust 2024}}

{{Futbolchi bilgiqutisi
 | ism                = Juninho Bacuna
 | tasvir             = Juninho bacuna-1531777726.jpeg
 | izoh               = Bacuna 2018-yilda [[FC Groningen|Groningen]] bilan
 | toʻliqism          = Juninho Bacuna&lt;ref&gt;{{veb manbasi |url=https://www.premierleague.com/news/1238361 |title=Premier League clubs publish retained lists |publisher=Premier League |date=7 June 2019 |access-date=7 June 2019}}&lt;/ref&gt;
 | tavallud_sana      = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1997|8|7|df=y}}
 | tavallud_joyi      = [[Groningen]], Niderlandiya
 | boʻyi              = 1.78 m&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |title=Juninho Bacuna |publisher=Huddersfield Town AFC |access-date=14 September 2018 |url=https://www.htafc.com/matches/first-team/midfielder/juninho-bacuna/ |archive-date=3 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201203131958/https://www.htafc.com/matches/first-team/midfielder/juninho-bacuna/}}&lt;/ref&gt;
 | pozitsiya          = [[Yarim himoyachi|Markaziy yarim himoyachi]]
 | joriyklub          = [[Birmingham City F.C.|Birmingham City]]
 | klubraqami         = 7
 | yoshlikyillari1    = 
 | yoshlikklublari1   = FC Lewenborg
 | yoshlikyillari2    = 2005—2006
 | yoshlikklublari2   = GRC Groningen
 | yoshlikyillari3    = 2006—2015
 | yoshlikklublari3   = [[FC Groningen|Groningen]]
 | yillar1            = 2015—2018
 | klublar1           = [[FC Groningen|Groningen]]
 | isht1              = 82
 | gollar1            = 2
 | yillar2            = 2018—2021
 | klublar2           = [[Huddersfield Town A.F.C.|Huddersfield Town]]
 | isht2              = 102
 | gollar2            = 12
 | yillar3            = 2021—2022
 | klublar3           = [[Rangers F.C.|Rangers]]
 | isht3              = 6
 | gollar3            = 1
 | yillar4            = 2022—
 | klublar4           = [[Birmingham City F.C.|Birmingham City]]
 | isht4              = 38
 | gollar4            = 3
 | milliyyillar1      = 2015—2016
 | milliyjamoa1       = Niderlandiya 18 yoshgacha
 | milliyisht1        = 2
 | milliygollar1      = 0
 | milliyyillar2      = 2016—2018
 | milliyjamoa2       = Niderlandiya 20 yoshgacha
 | milliyisht2        = 11
 | milliygollar2      = 0
 | milliyyillar3      = 2018—2019
 | milliyjamoa3       = Niderlandiya 21 yoshgacha
 | milliyisht3        = 3
 | milliygollar3      = 2
 | milliyyillar4      = 2019—
 | milliyjamoa4       = Kyurasao
 | milliyisht4        = 17
 | milliygollar4      = 3
 | club-update        = 11 November 2022 (UTC)
}}
'''Juninho Bacuna''' (talaffuzi: Juninyo Bakuna; 1997-yil 7-avgustda tugʻilgan) — professional [[futbol]]chi. U EFL Chempionatining Birmingham City klubida [[Yarim himoyachi|markaziy yarim himoyachi]] sifatida oʻynaydi. Bacuna vatani Niderlandiyadagi faoliyatini Groningen klubida boshlagan va keyinroq Huddersfield Town ingliz futbol klubiga oʻtgan. [[Angliya Premyer-ligasi]]da bir mavsum va ikkinchi darajali Chempionatda ikki mavsum oʻtkazgandan soʻng, u olti oyni Shotlandiya Premyer-ligasining [[Rangers F.C.|Rangers]] klubida oʻtkazdi va keyin 2022-yilda Birmingham Cityga qoʻshildi. Xalqaro futbolda Bacuna 2019-yilda Kyurasao safiga oʻtishdan oldin 21 yoshgacha boʻlganlar darajasida Niderlandiya terma jamoasida oʻynagan.

== Klubdagi faoliyati ==

=== Groningen ===
Bacuna futboldagi faoliyatini [[Groningen FK|Groningenda]] boshlagan. U Eredivisiedagi debyutini 2015-yilning 5-fevralida, Heracles Almeloga qarshi oʻyinning 79 daqiqasidan so‘ng Yoell van Nieff o‘rniga maydonga tushib o‘tkazdi (2:2)&lt;ref name=&quot;soccerway2&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=https://int.soccerway.com/matches/2015/02/05/netherlands/eredivisie/stichting-heracles-almelo/stichting-fc-groningen/1690849/|sarlavha=Heracles Almelo vs FC Groningen|ish=Soccerway|nashriyot=Perform Group|sana=5 February 2015|qaralgan sana=8 March 2015}}&lt;/ref&gt;. Bacuna Groningenga 2014—2015-yilgi mavsumda amaldagi chempion PEC Zwollega qarshi oʻyinda KNVB kubogini yutishda yordam berish uchun zaxiradan maydonga tushdi. Bu ularning qoʻlga kiritgan birinchi yirik kubogi edi va jamoa [[UEFA Yevropa Ligasi|UEFA Yevropa ligasiga]] yoʻllanma olgan&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=4 May 2015 |title=Groningen claim first trophy with KNVB Cup triumph |work=Goal.com |url=http://www.goal.com/en/news/462/netherlands/2015/05/04/11389992/groningen-claim-first-trophy-with-knvb-cup-triumph |access-date=18 May 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://int.soccerway.com/matches/2015/05/03/netherlands/knvb-beker/bvo-fc-zwolle/stichting-fc-groningen/2028581/|sarlavha=PEC Zwolle vs. Groningen|ish=Soccerway|nashriyot=Perform Group|sana=3 May 2015|qaralgan sana=25 March 2021}}&lt;/ref&gt;.

=== Huddersfield Town ===
Bacuna 2018-yil 20-iyun kuni nomaʼlum to‘lov evaziga [[Angliya Premyer-ligasi|Premyer-liganing]] [[Huddersfield Town OFK|Huddersfield Town]] jamoasi bilan shartnoma imzoladi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=20 June 2018 |title=Huddersfield sign Juninho Bacuna from FC Groningen |publisher=Sky Sports |url=http://www.skysports.com/football/news/11095/11410829/huddersfield-sign-juninho-bacuna-from-fc-groningen |access-date=21 June 2018}}&lt;/ref&gt;.

2018-yilning 27-oktyabr kuni Bacuna Premyer-ligadagi debyutini safarda [[Watford Football Club|Watfordga]] qarshi o‘yinning 78-daqiqasida zaxiradan maydonga tushib (3:0) o‘tkazdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=27 October 2018 |title=Watford 3-0 Huddersfield: Defeat sends Terriers to bottom of table |publisher=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/45924060 |access-date=26 May 2021}}&lt;/ref&gt;. 2019-yilning 16-martida u West Hamga qarshi o‘yinda (4:3) Huddersfield safidagi birinchi golini kiritdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=16 March 2019 |title=West Ham 2-3 Huddersfield: Javier Hernandez double rescues West Ham |publisher=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/47505640 |access-date=26 May 2021}}&lt;/ref&gt;.

Premyer-ligadan tushib ketganidan soʻng, Huddersfield EFL Chempionatidagi 2019—2020-yilgi mavsumini yomon boshladi va dastlabki toʻqqizta oʻyindan atigi ikki ochko toʻpladi. Bacuna 2019-yil 1-oktyabrda Huddersfieldning Stoke City ustidan qozongan mavsumdagi ilk g‘alabasida o‘yindagi yagona golni urdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=1 October 2019 |title=Huddersfield beat bottom side Stoke |publisher=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49805862 |access-date=26 May 2021}}&lt;/ref&gt;.

2021-yilning 11-mayida Huddersfield Bacuna bilan shartnomasini 2021—2022-yilgi mavsum oxirigacha uzaytirish imkoniyatidan foydalandi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|sarlavha=Retained List Confirmed|url=https://www.htafc.com/news/2021/may/retained-list-confirmed/|qaralgan sana=26 May 2021|nashriyot=Huddersfield Town AFC|sana=11 May 2021|ism=Adam|muallif=Tomlinson}}&lt;/ref&gt;.

=== Rangers ===
2021-yil 19-avgustda Bacuna Shotlandiya Premyer-ligasining [[Rangers F.C.|Rangers]] jamoasi bilan shartnoma imzoladi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=20 August 2021 |title=Rangers transfer news: Juninho Bacuna joins Scottish champions from Huddersfield |work=Sky Sports |url=https://www.skysports.com/football/news/11788/12385527/rangers-transfer-news-juninho-bacuna-joins-scottish-champions-from-huddersfield |access-date=19 March 2022}}&lt;/ref&gt;. Futbolchi Rangersning Yevropa ligasi pley-off bosqichidagi [[FC Alashkert|Alashkertga]] qarshi oʻyinining tanaffus vaqtida klub muxlislariga namoyish etildi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|sarlavha=Report: Morelos Goal Gives 10-Man Gers The Win|url=https://www.rangers.co.uk/article/report-morelos-goal-gives-10-man-gers-the-win/s3xyl9jjvzT7gQMtBCp5Q|qaralgan sana=19 August 2021|nashriyot=Rangers FC|sana=19 August 2021|ism=Nick|muallif=Thomson}}&lt;/ref&gt;.

=== Birmingham City ===
2022-yil 27-yanvarda Bacuna Angliyaga qaytdi va u nomaʼlum toʻlov evaziga Chempionatning [[Birmingham City FC|Birmingham City]] klubiga uch yarim yillik shartnoma asosida qoʻshildi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.bcfc.com/news/all/juninho-bacuna-is-a-blue|sarlavha=Juninho Bacuna is a Blue!|nashriyot=Birmingham City F.C.|sana=27 January 2022|qaralgan sana=27 January 2022}}&lt;/ref&gt;. Bacuna 12-fevral kuni Luton Townga qarshi 3:0 hisobidagi gʻalaba bilan kechgan oʻyinda Birmingham Citydagi ilk golini kiritdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=12 February 2022 |title=Birmingham City 3-0 Luton Town 0 |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60268852 |access-date=23 February 2022}}&lt;/ref&gt;.

== Xalqaro faoliyati ==
Bacuna vatani Niderlandiya terma jamoasini 18 yoshgacha, 20 yoshgacha va 21 yoshgacha darajalarda himoya qilgan. U 20 yoshgacha boʻlganlar terma jamoasi safida oʻn bitta, 21 yoshgacha boʻlganlar terma jamoasi safida uchta oʻyin oʻtkazdi va Boliviyaga qarshi gʻalaba bilan kechgan oʻyinda 4:1 ikki marta gol urdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.onsoranje.nl/teams/206598/speler/518|sarlavha=Juninho Bacuna: Jeugd mannen beloftenelftal|ish=OnsOranje|qaralgan sana=2 October 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.onsoranje.nl/toernooien/2070/selectie/185185/speler/518|sarlavha=Juninho Bacuna: Jong Oranje|ish=OnsOranje|qaralgan sana=2 October 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.onsoranje.nl/toernooien/8110/wedstrijd/30679|sarlavha=Oefeninterlands, Seizoen 2017/'18: Jong Bolivia 1–4 Jong Oranje|ish=OnsOranje|qaralgan sana=2 October 2022}}&lt;/ref&gt;.

Bacuna 2019-yilda asli kelib chiqishi sabab Kyurasao terma jamoasida oʻynash imkoniyatidan foydalandi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.htafc.com/news/2019/september/bacuna-on-playing-for-his-home-country/|sarlavha=Bacuna on playing for his home country|ism=Mikey|muallif=Partington|nashriyot=Huddersfield Town A.F.C.|sana=3 September 2019|qaralgan sana=2 October 2022}}&lt;/ref&gt;. U oʻsha yilgi CONCACAF Millatlar ligasining A guruh bosqichida toʻrtta oʻyin oʻtkazdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/juninho-bacuna/concacaf-nations-league-2019-2020/curacao-team/3/|sarlavha=Juninho Bacuna: CONCACAF Nations League A 2019/2020|ish=worldfootball.net|nashriyot=HeimSpiel Medien|qaralgan sana=2 October 2022}}&lt;/ref&gt; va xalqaro futbol [[COVID-19 pandemiyasi]]dan keyin qayta tiklangach, jamoa oʻyinlarida muntazam ravishda ishtirok etdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/juninho-bacuna/4/|sarlavha=Juninho Bacuna: Internationals|ish=worldfootball.net|nashriyot=HeimSpiel Medien|qaralgan sana=2 October 2022}}&lt;/ref&gt;.

2022-yil sentyabr oyida Bacuna Kyurasao terma jamoasi safida Indoneziyada boʻlib oʻtgan [[Indoneziya milliy futbol terma jamoasi|Indoneziya terma jamoasiga]] qarshi ikkita o‘rtoqlik uchrashuvida ishtirok etdi. Birinchisida u jamoasi 3:2 hisobida magʻlub boʻlgan oʻyinda gol urdi. Ikkinchisida Bacuna Marselino Ferdinanga nisbatan qo‘pol harakati uchun ikkinchi sariq kartochkani olib maydondan chetlatildi. U maydondan chetlatilishiga javoban to‘pni tomoshabinlar tomon tepgan, tomoshabinlar esa bunga javoban maydonga suv idishlarini ota boshlagan. Uchrashuvdan soʻng, Bacuna ijtimoiy tarmoqlarda haqoratli xabarlar, jumladan irqchilikka asoslangan tahqirlar nishoniga aylandi. Uning klubi bu kabi zo‘ravonlikni qattiq qoralab, rasmiy bayonot e’lon qildi hamda ushbu holat haqida tegishli ijtimoiy tarmoq platformalariga xabar berilganini tasdiqladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://nordot.app/949220781064224768|sarlavha=Birmingham City’s Juninho Bacuna Subjected to Social Media Abuse from Indonesia Fans|ish=Football Tribe Asia|sana=2 October 2022|qaralgan sana=2 October 2022|arxivsana=2022-10-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221007103905/https://nordot.app/949220781064224768}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Abbott |first=Matt |date=2 October 2022 |title=Birmingham City condemn racist abuse directed at Juninho Bacuna |work=Birmingham Mail |url=https://www.birminghammail.co.uk/sport/football/football-news/birmingham-city-statement-juninho-bacuna-25159892 |access-date=2 October 2022}}&lt;/ref&gt;.

== Shaxsiy hayoti ==
Bacuna — [[Leandro Bakuna|Leandro Bacunaning]] ukasi, ayni paytda u ham futbolchi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|sarlavha=Ook tweede Bacuna wint de beker|url=http://nos.nl/artikel/2036079-ook-tweede-bacuna-wint-de-beker.html|qaralgan sana=6 November 2015|nashriyot=Nederlandse Omroep Stichting|sana=17 May 2015|til=nl}}&lt;/ref&gt;.

== Faoliyat statistikasi ==

=== Klub ===
{{Updated|2022-yil 11-noyabr holatiga koʻra:}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+Klub, mavsum va musobaqalar boʻyicha ishtirok va gollar
! rowspan=&quot;2&quot; |Klub
! rowspan=&quot;2&quot; |Mavsum
! colspan=&quot;3&quot; |Liga
! colspan=&quot;2&quot; |Milliy kubok
! colspan=&quot;2&quot; |Liga kubogi
! colspan=&quot;2&quot; |Yevropa
! colspan=&quot;2&quot; |Boshqa
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
|-
!Divizion
!Ishtirok
!Gollar
!Ishtirok
!Gollar
!Ishtirok
!Gollar
!Ishtirok
!Gollar
!Ishtirok
!Gollar
!Ishtirok
!Gollar
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |Groningen
|2014—2015&lt;ref name=&quot;FCG1415&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.fcgstats.nl/speler.php?plid=410&amp;plnf=0&amp;cmid=all&amp;hmaw=all&amp;tmid=all&amp;szid=2015|sarlavha=Bacuna, Juninho 2014/2015|til=nl|ish=FCGStats.nl|qaralgan sana=19 March 2022}}&lt;/ref&gt;
|Eredivisie
|12
|0
|2
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|14
|0
|-
|2015—2016&lt;ref name=&quot;FCG1516&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.fcgstats.nl/speler.php?plid=410&amp;plnf=0&amp;cmid=all&amp;hmaw=all&amp;tmid=all&amp;szid=2016|sarlavha=Bacuna, Juninho 2015/2016|til=nl|ish=FCGStats.nl|qaralgan sana=19 March 2022}}&lt;/ref&gt;
|Eredivisie
|14
|0
|1
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|1
|0
|3
|0
|19
|0
|-
|2016—2017&lt;ref name=&quot;FCG1617&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.fcgstats.nl/speler.php?plid=410&amp;plnf=0&amp;cmid=all&amp;hmaw=all&amp;tmid=all&amp;szid=2017|sarlavha=Bacuna, Juninho 2016/2017|til=nl|ish=FCGStats.nl|qaralgan sana=19 March 2022}}&lt;/ref&gt;
|Eredivisie
|24
|1
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|2
|0
|26
|1
|-
|2017—2018&lt;ref name=&quot;FCG1718&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.fcgstats.nl/speler.php?plid=410&amp;plnf=0&amp;cmid=all&amp;hmaw=all&amp;tmid=all&amp;szid=2018|sarlavha=Bacuna, Juninho 2017/2018|til=nl|ish=FCGStats.nl|qaralgan sana=19 March 2022}}&lt;/ref&gt;
|Eredivisie
|33
|1
|2
|2
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|35
|3
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!83
!2
!5
!2
! colspan=&quot;2&quot; |—
!1
!0
!5
!0
!94
!4
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |Huddersfield Town
|2018—2019&lt;ref name=&quot;sb1819&quot;&gt;{{Soccerbase season|81238|2018|access-date=19 March 2022}}&lt;/ref&gt;
|[[Angliya Premyer-ligasi|Premyer-liga]]
|21
|1
|1
|0
|1
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|23
|1
|-
|2019—2020&lt;ref name=&quot;sb1920&quot;&gt;{{Soccerbase season|81238|2019|access-date=19 March 2022}}&lt;/ref&gt;
|Chempionat
|38
|6
|1
|0
|1
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|40
|6
|-
|2020—2021&lt;ref name=&quot;sb2021&quot;&gt;{{Soccerbase season|81238|2020|access-date=19 March 2022}}&lt;/ref&gt;
|Chempionat
|43
|5
|0
|0
|1
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|44
|5
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!102
!12
!2
!0
!3
!0
! colspan=&quot;2&quot; |—
! colspan=&quot;2&quot; |—
!107
!12
|-
|[[Rangers F.C.|Rangers]]
|2021—2022&lt;ref name=&quot;sb2122&quot; /&gt;
|Shotlandiya Premyer-ligasi
|6
|1
|1
|0
|1
|0
|4
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|12
|1
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |Birmingham City
|2021—2022&lt;ref name=&quot;sb2122&quot;&gt;{{Soccerbase season|81238|2021|access-date=8 May 2022}}&lt;/ref&gt;
|Chempionat
|17
|2
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|17
|2
|-
|2022—2023&lt;ref name=&quot;sb2223&quot;&gt;{{Soccerbase season|81238|2022|access-date=11 November 2022}}&lt;/ref&gt;
|Chempionat
|21
|1
|0
|0
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|21
|1
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!38
!3
!0
!0
!0
!0
! colspan=&quot;2&quot; |—
! colspan=&quot;2&quot; |—
!38
!3
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Faoliyati jami
!229
!18
!8
!2
!4
!0
!5
!0
!5
!0
!251
!20
|}

=== Xalqaro ===
{{Updated|2022-yil 27-sentyabr holatiga koʻra}}&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot;&gt;{{veb manbasi |url=https://uk.soccerway.com/players/juninho-bacuna/395770/ |title=J. Bacuna |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=29 September 2022}}&lt;/ref&gt;:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+Terma jamoa va yil boʻyicha ishtirok va gollar
! Milliy terma jamoa
! Yil
! Ishtirok
! Gollar
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | Kyurasao
| 2019
| 4
| 0
|-
| 2021
| 8
| 2
|-
| 2022
| 5
| 1
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Jami
! 17
! 3
|}

: ''Ballar va natijalar birinchi boʻlib Kyurasaoning gollari sonini, hisob ustuni Bacunaning har bir golidan keyingi hisobni koʻrsatadi.''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Juninho Bacuna tomonidan kiritilgan xalqaro gollar roʻyxati
! scope=&quot;col&quot; | No.
! scope=&quot;col&quot; | Sana
! scope=&quot;col&quot; | Joy
! scope=&quot;col&quot; | Raqib
! scope=&quot;col&quot; | Hisob
! scope=&quot;col&quot; | Natija
! scope=&quot;col&quot; | Musobaqa
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; | 1
| rowspan=&quot;2&quot; | 2021-yil 25-mart
| rowspan=&quot;2&quot; | Ergilio Hato stadioni, [[Villemstad]], Kyurasao
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Fb|VIN}}
| style=&quot;text-align:center&quot; | 1-0
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | 5-0
| rowspan=&quot;2&quot; | 2022 FIFA Jahon chempionati saralashi
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; | 2
| style=&quot;text-align:center&quot; | 3-0
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; | 3
| 2022-yil 24-sentyabr
| Gelora Bandung Lautan Api stadioni, [[Bandung]], [[Indoneziya]]
|{{Fb|IDN}}
| style=&quot;text-align:center&quot; | 2-2
| style=&quot;text-align:center&quot; | 2-3
| [[Oʻrtoqlik uchrashuvi]]
|}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{DEFAULTSORT:Bacuna, Juninho}}
[[Turkum:Angliyadagi muhojir futbolchilar]]
[[Turkum:Futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:Niderlandiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:1997-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Birmingham City F.C. futbolchilari]]
[[Turkum:Huddersfield Town A.F.C. futbolchilari]]
[[Turkum:Niderlandiyada tugʻilganlar]]
[[Turkum:Rangers F.C. futbolchilari]]
[[Turkum:Angliya Premyer-ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Niderlandiyalik muhojir erkak futbolchilar]]</text>
      <sha1>652rszkv64cookhldaqqr2eq3y6uyaz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cosmin Olăroiu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>833875</id>
    <revision>
      <id>5974254</id>
      <parentid>5654407</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T03:49:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23257" sha1="o7xf9rcbn2uzzjhqgnegzaof12xgeex" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Cosmin Olăroiu|toʻliqism=Cosmin Aurelian Olăroiu|tasvir=Cosmin Olăroiu.jpg|izoh={{small|Olăroiu  [[FCSB|Steaua București]] klubida (2007-yil)}}|tavallud_sana={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1969|6|10}}|tavallud_joyi=[[Bucharest]], [[Ruminiya]]|boʻyi=1.87 m|joriyklub=[[Sharjah FC|Sharjah]]|pozitsiya=[[himoyachi]]|yoshlikyillari1={{0|0000}}—1988|yoshlikklublari1=[[FCSB|Steaua București]]|yillar1=1988—1989|yillar2=1989—1990|yillar3=1990—1991|yillar4=1991—1992|yillar5=1992—1995|yillar6=1995—1997|yillar7=1997—2000|yillar8=2000|klublar1=Carpați Nehoiu|klublar2=[[FC Gloria Buzău|Gloria Buzău]]|klublar3=MECON București|klublar4=Girueta București|klublar5=[[FC Progresul București|Naţional București]]|klublar6=[[FC Universitatea Craiova|Universitatea Craiova]]|klublar7=[[Suwon Samsung Bluewings]]|klublar8=→ [[JEF United Chiba|JEF United Ichihara]] (ijara)|isht1=|gollar1=|isht2=|gollar2=|isht3=|gollar3=|isht4=|gollar4=|isht5=80|gollar5=8|isht6=37|gollar6=2|isht7=98|gollar7=7|isht8=10|gollar8=0|boshliqyillar1=2001—2002|boshliqyillar2=2002—2003|boshliqyillar3=2003—2005|boshliqyillar4=2005—2006|boshliqyillar5=2006—2007|boshliqyillar6=2007—2009|boshliqyillar7=2009—2010|boshliqyillar8=2011—2013|boshliqyillar9=2013—2017|boshliqyillar10=2014—2015|boshliqklublar1=[[FC Progresul București|Naţional București]]|boshliqklublar2=[[FCSB|Steaua București]]|boshliqklublar3=[[FC Progresul București|Naţional București]]|boshliqklublar4=[[FC Politehnica Timișoara|Politehnica Timişoara]]|boshliqklublar5=[[FCSB|Steaua București]]|boshliqklublar6=[[Al-Hilal FC|Al Hilal]]|boshliqklublar7=[[Al-Sadd Sports Club|Al Sadd]]|boshliqklublar8=[[Al Ain S.C.C.|Al Ain]]|boshliqklublar9=[[Shabab Al-Ahli Dubai FC|Al Ahli]]|boshliqklublar10=[[Saudiya  Arabistoni milliy futbol terma jamoasi|Saudiya Arabistoni]]}}

'''Cosmin Aurelian Olăroiu ({{talaffuz|Cosmin Avrelian Olyoroiu}})''' (10-iyun 1969-yilda tugʻilgan) — ruminiyalik professional futbol menejeri va BAA Pro-ligasi „[[Sharjah]]“ klubining sobiq [[futbolchi]]si&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://us.soccerway.com/teams/united-arab-emirates/al-sharjah/5492/|sarlavha=United Arab Emirates - Sharjah FC - Results, fixtures, squad, statistics, photos, videos and news - Soccerway}}&lt;/ref&gt;. Cosmin Olăroiu murabbiy sifatida [[Steaua București|&quot;Steaua București]]&quot; futbol klubini 2006-yilda Ruminiya Ligasi chempionligiga va Ruminiya Superkubogiga olib chiqdi. Shuningdek, Cosmin Olăroiu o‘sha yili o‘z jamoasining [[UEFA kubogi]]ning yarim finaliga chiqishiga yordam berdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.gsp.ro/fotbal/liga-1/portretul-lui-olaroiu-antrenorul-adus-de-becali-sa-salveze-steaua-cifre-culise-imagini-239072.html|sarlavha=Portretul lui Olăroiu, antrenorul adus de Becali să salveze Steaua: cifre, culise, imagini|ish=[[Gazeta Sporturilor]]|sana=5 May 2011|til=ro}}&lt;/ref&gt;. Cosmin Olăroiu [[Saudiya Arabistoni]], [[Qatar]] va [[Birlashgan Arab Amirliklari]]ning eng sovrindor klublari — „[[Al-Hilol|Al Hilol]]“, „[[Al Sadd SC|Al Sadd]]“, „[[Al Ain FC|Al Ain]]“ va „[[Al Ahli]]“ni yangi sovrinlar sari yetaklagan [[Arabiston yarim oroli|Arab yarim orolidagi]] eng buyuk menejerlardan biri hisoblanadi. 2020-yilda Cosmin Olăroiu „[[Jiangsu Suning]]“ futbol klubini Xitoyda birinchi marta chempion boʻlishiga yordam berdi.

== Klublardagi faoliyati ==
Futbolchi sifatida Cosmin Olăroiuning eng mashhur klublari „[[Universitatea Craiova]]“ va „[[Naţional București]]“ futbol klublari hisoblanadi. Shuningdek, Cosmin Olăroiu „[[Suwon Samsung Bluewings]]“ futbol klubi uchun K ligasida ham muvaffaqiyat bilan oʻynadi. K ligasida Cosmin Olăroiu klubga 1998 va 1999-yillarda ikkita K Liga chempionligini qoʻlga kiritishda yordam berdi. Shuningdek, Cosmin Olăroiu [[Koreya Ligasi kubogi]] va ikki marta Superkubogini qoʻlga kiritdi&lt;ref name=&quot;gsp.ro&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.gsp.ro/fotbal/liga-1/portretul-lui-olaroiu-antrenorul-adus-de-becali-sa-salveze-steaua-cifre-culise-imagini-239072.html|sarlavha=Portretul lui Olăroiu, antrenorul adus de Becali să salveze Steaua: cifre, culise, imagini|ish=[[Gazeta Sporturilor]]|sana=5 May 2011|til=ro}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.gsp.ro/fotbal/liga-1/portretul-lui-olaroiu-antrenorul-adus-de-becali-sa-salveze-steaua-cifre-culise-imagini-239072.html „Portretul lui Olăroiu, antrenorul adus de Becali să salveze Steaua: cifre, culise, imagini“]. ''[[Gazeta Sporturilor]]'' (in Romanian). 5 May 2011.&lt;/cite&gt;
&lt;/ref&gt;. Cosmin Olăroiu futbolchilik faoliyatini 2000-yilda „[[JEF United Ichihara]]“ futbol klubi bilan yakunlagan.

== Murabbiylik faoliyati ==

=== Dastlabki yillar ===
Cosmin Olăroiu oʻzining murabbiylik faoliyatini 2000—2001-yilgi mavsumda „[[Naţional București]]“ futbol klubi safida boshlagan. Cosmin Olăroiu klubdagi birinchi mavsumidayoq ularni 7-oʻringa olib chiqqan&lt;ref name=&quot;gsp.ro&quot;/&gt;. Keyingi mavsumda Cosmin Olăroiu klubni ligada ikkinchi oʻringa olib chiqdi. Bu natija bilan [[Naţional București|&quot;Naţional București]]&quot; klubi „Steaua București“ va „Rapid Progresul“ kabi futbol klublaridan yuqori oʻrinni egalladi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=1 June 2002 |title=Romania round-up: Dinamo snatch title on final day |work=[[UEFA]] |url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=25292.html}}&lt;/ref&gt;.

2002-yilning yozida Cosmin Olăroiu „[[Steaua București]]“ futbol klubi bilan shartnoma imzoladi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=25 June 2002 |title=Olaroiu makes capital move |work=[[UEFA]] |url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=27174.html}}&lt;/ref&gt;. Cosmin Olăroiu bor-yoʻgʻi yettita liga oʻyinidan soʻng klubni tark etdi. Cosmin Olăroiu oʻzining bu qarorini boshqaruv kengashi va futbolchilar tomonidan qoʻllab-quvvatlanmagani bilan izohladi. Bunga sababa klub prezidenti Viorel Păunescu 2002-yilgacha sobiq murabbiy, [[Victor Piţurcă]] bosh murabbiylikka qaytishini istagan. Chunki uning faoliyati hali ham futbolchilar tomonidan yuqori baholangan edi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=18 October 2002 |title=Unhappy Olaroiu quits Steaua |work=[[UEFA]] |url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=rou/news/newsid=38995.html}}&lt;/ref&gt;.

„Steaua București“ futbol klubidan ketganidan soʻng, Cosmin Olăroiu „[[Național București]]“ futbol klubi safiga qaytib keldi. Lekin Cosmin Olăroiu bu safar klub safida bosh menejer sifatida ish boshladi. 2003-yilda Cosmin Olăroiu [[Walter Zenga]] oʻrniga bosh murabbiy etib tayinlandi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=10 September 2003 |title=All change at National |work=[[UEFA]] |url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=rou/news/newsid=103011.html}}&lt;/ref&gt;.

2004-yilning qishida Cosmin Olăroiu „[[Politehnica Timişoara]]“ futbol klubi safiga qoʻshildi. Cosmin Olăroiu yangi klub safiga oʻzi bilan „Național București“ futbol klubining eng yaxshi futbolchilarini olib keldi. Cosmin Olăroiu yangi klubni A Diviziayasi tarixida deyarli tarixiy toʻrtinchi oʻringa olib chiqdi. Ammo 2005-yilning noyabrida Cosmin Olăroiuni klub xoʻjayini [[Marian Iancu]] ishdan boʻshatdi&lt;ref name=&quot;gsp.ro&quot;/&gt;.

=== Steaua București ===
Oradan bir necha kun oʻtgach, Cosmin Olăroiu [[Oleh Protasov]]ning oʻrniga yangi prezident va bu safar „Steaua București“ futbol klubi egasi [[Gigi Becali]] tomonidan menejer etib tayinlandi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=8 March 2006 |title=Romania gears up for restart |work=[[UEFA]] |url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=402824.html}}&lt;/ref&gt;. Cosmin Olăroiuning murabbiy sifatida birinchi chempionlik unvoni 2006-yil iyun oyida qoʻlga kiritilgan. Bu voqeadan bir oy oʻtgach, Cosmin Olăroiu klub bilan Superkubokni ham qoʻlga kiritgan edi. 2006-yilning may oyida Cosmin Olăroiu shogirdlari 2005—2006-yilgi UEFA kubogi yarim finaliga chiqdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=11 April 2006 |title=Steaua's tower of strength |work=[[UEFA]] |url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/newsid=412573.html}}&lt;/ref&gt;. Cosmin Olăroiu, shuningdek, „Steaua“ futbol klubiga [[UEFA Chempionlar Ligasi]] guruh bosqichiga yoʻllanmani qoʻlga kiritishda yordam berdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=24 August 2006 |title=Steaua fulfil Becali's dream |work=[[UEFA]] |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=448321.html}}&lt;/ref&gt;. [[UEFA Chempionlar Ligasi]] guruh bosqichida Cosmin Olăroiu shogirdlari [[Dinamo (Kiyev futbol klubi)|&quot;Dinamo Kiev&quot;]], [[Real Madrid CF|&quot;Real Madrid&quot;]] va &quot; [[Olympique Lyonnais]] &quot; futbol klublariga qarshi oʻynadi&lt;ref name=&quot;gsp.ro&quot;/&gt;. Shundan soʻng, „Steaua“ futbol klubi uchinchi oʻrinni va [[UEFA kubogi]]ning pley-off bosqichiga yoʻllanmani qoʻlga kiritdi.

=== Al Hilol ===
[[Fayl:Cosmin_Aurelian_Olaroiu.jpg|right|thumb| Cosmin Olăroiu]]
2007-yil iyun oyida Cosmin Olăroiu „[[Al-Hilol|Al Hilol]]“ futbol klubi bilan shartnoma imzoladi. 2008-yilda Cosmin Olăroiu oʻzining murabbiylik mahorotini yana bir bor isbotladi. Cosmin Olăroiu oʻzining birinchi mavsumida klub bilan Saudiya Arabistoni Premyer-ligasi va Crown Prince kubogini qoʻlga kiritdi. Cosmin Olăroiu 2009-yil fevral oyida klubni tark etishdan oldin oʻz jamoasini ikkinchi marta [[Crown Prince kubogi]]ni qoʻlga kiritishiga yordam berdi. Shu bilan birga Cosmin Olăroiu klubni ligada birinchi oʻringa olib chiqdi&lt;ref name=&quot;thenational&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=7 June 2011 |title=Al Ain appoint Romanian Cosmin Olaroiu as coach |work=[[The National (Abu Dhabi)|The National]] |url=http://www.thenational.ae/sport/uae-sport/al-ain-appoint-romanian-cosmin-olaroiu-as-coach}}&lt;/ref&gt;.

=== Al Sadd ===
2009-yilning aprel oyida Cosmin Olăroiu [[Al Sadd SC|&quot;Al Sadd&quot;]] futbol klubi bilan ikki yillik shartnoma imzoladi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=17 April 2009 |title=Qatar: Al Sadd appoint Cosmin Olaroiu as Coach |work=Goal.com |url=http://www.goal.com/en/news/1277/west-asia/2009/04/17/1213516/qatar-al-sadd-appoint-cosmin-olaroiu-as-coach}}&lt;/ref&gt;. Cosmin Olăroiu oʻz jamoasini Qatar Stars kubogini qoʻlga kiritishiga yordam berdi. Shundan soʻng, 2010-yil dekabr oyida Cosmin Olăroiu darhol klub boshligʻi lavozimidan ketishini eʼlon qildi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=23 December 2010 |title=Trio of coaches leave Middle East |work=[[FIFA]] |url=https://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=1356095.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101227081435/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=1356095.html |archive-date=27 December 2010}}&lt;/ref&gt;.

2011-yilning 5-mayida Cosmin Olăroiu 2010—2011-yilgi mavsumda I Liganing soʻnggi uchta oʻyinida va 2011-yilgi [[Cupa României]] finalida „Steaua București“ futbol klubi jamoasining nazoratchisi etib tayinlandi. „[[Steaua București]]“ futbol klubining yordamchi murabbiyi [[Gabriel Caramarin]] qolgan soʻnggi oʻyinlarda jamoani vaqtinchalik bosh murabbiy sifatida boshqardi&lt;ref name=&quot;gsp.ro&quot;/&gt;.

=== Al Ain ===
2011 yilning yozida Cosmin Olăroiu ikki yillik shartnoma asosida „[[Al Ain FC|Al Ain]]“ futbol klubining bosh murabbiyi sifatida ishga qabul qilindi. Cosmin Olăroiu klubni 2011—2012-yilgi mavsumda BAA Pro-Liga chempionligiga olib chiqishdi. Bundan oldin,Cosmin Olăroiu klubni quyi ligaga tushish zonasidan uzoqlashtirdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=28 April 2012 |title=Al Ain coach Cosmin Olaroiu hails 'perfect' players after clinching UAE Pro-League title |work=Goal.com |url=http://www.goal.com/en/news/1277/west-asia/2012/04/28/3065575/al-ain-coach-cosmin-olaroiu-hails-perfect-players-after}}&lt;/ref&gt;. 2012-yil 18-sentyabrda Cosmin Olăroiu „Al Ain“ futbol klubi bilan BAA Superkubogini ham qo‘lga kiritdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=18 September 2012 |title=Super Cup: Goalkeeper is hero for Al Ain after penalty drama |work=[[The National (Abu Dhabi)|The National]] |url=http://www.thenational.ae/sport/football/super-cup-goalkeeper-is-hero-for-al-ain-after-penalty-drama}}&lt;/ref&gt;.

Cosmin Olăroiu keyingi mavsumda oʻtgan mavsumdagi gʻalabalrini yana takrorladi. Shuning uchun „Al Ain“ futbol klubi ketma-ket chempionlikni qoʻlga kiritdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=18 April 2013 |title=Asamoah Gyan hat-trick wins Al Ain an 11th Etisalat Pro League title |work=[[Gulf News]] |url=http://m.gulfnews.com/sport/football/asamoah-gyan-hat-trick-wins-al-ain-an-11th-etisalat-pro-league-title-1.1172351}}&lt;/ref&gt;. 2013-yilning iyun oyida Cosmin Olăroiu „[[Al Ain FC|Al Ain]]“ futbol klubi bilan yangi ikki yillik shartnoma imzoladi. Bu shartnomaga koʻra, Cosmin Olăroiu klub safidagi har bir mavsumi uchun 4 million yevro haq oladigan boʻldi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=9 June 2013 |title=Cosmin Olaroiu extends Al Ain contract |work=gulfnews.com |url=http://gulfnews.com/sport/football/cosmin-olaroiu-extends-al-ain-contract-1.1194690}}&lt;/ref&gt;. Biroq, shartnoma 2013-yil 1-iyulda bekor qilingan.

=== Al Ahli ===
2013-yilning 6-iyulida Cosmin Olăroiu [[Dubay]]ning „Al Ahli“ futbol jamoasi bilan uch yillik shartnoma imzolagani eʼlon qilindi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=6 July 2013 |title=Cosmin Olaroiu confirmed as Al Ahli coach on three-year deal |work=alahliclub.ae (official website) |url=http://alahliclub.ae/en/index.php?go=news&amp;more=727 |url-status=dead |access-date=11 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208145904/http://alahliclub.ae/en/index.php?go=news&amp;more=727 |archive-date=8 December 2015}}&lt;/ref&gt;. 30-avgust kuni Cosmin Olăroiu „Al Ahli“ futbol klubi boshqaruvidagi ilk uchrashuvini Superkubok finalida sobiq jamoasi „[[Al Ain FC|Al Ain]]“ futbol klubiga qarshi oʻtkazdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=30 August 2013 |title=Majed Nasser the penalty shootout hero for Al Ahli |work=gulfnews.com |url=http://gulfnews.com/sport/football/majed-nasser-the-penalty-shootout-hero-for-al-ahli-1.1225747}}&lt;/ref&gt;. 2014-yil aprel oyida Cosmin Olăroiu matematik tarzda ketma-ket uchinchi liga chempionligini qo‘lga kiritdi. Bu chempionlikni qoʻlga kiritish uchun „Al Ahli“ futbol jamaosi oʻzining azaliy raqibi „Al Wasl“ futbol klubi ustidan 2:1 hisobida g‘alaba qozonishga muvaffaq boʻldi&lt;ref name=&quot;national&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=10 April 2014 |title=Al Ahli clinch Arabian Gulf League title with win over Al Wasl |work=[[The National (Abu Dhabi)|The National]] |url=http://www.thenational.ae/sport/football/al-ahli-clinch-arabian-gulf-league-title-with-win-over-al-wasl}}&lt;/ref&gt;. O‘zining birinchi mavsumi davomida '''Cosmin Olăroiu''' klub bilan uchta mamlakat chempionligini qo‘lga kiritdi. Shundan soʻng, 2014-yilda Cosmin Olăroiu Arab-Fors ko‘rfazi ligasi tomonidan [[yilning eng yaxshi murabbiyi]] sifatida taqdirlandi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=18 May 2014 |title=Al Hammadi, Grafite and Olaroiu rewarded for Al Ahli's fine season |work=Sport 360 |url=http://sport360.com/article/arabian-gulf-league/21351/al-hammadi-grafite-and-olaroiu-rewarded-al-ahlis-fine-season}}&lt;/ref&gt;.

Cosmin Olăroiu „Al Ahli“ futbol klubini [[AFC Chempionlar ligasi 2015|2015-yilgi AFC Chempionlar Ligasi]] doirasida Xitoyning „[[Guangzhou FC|Guangzhou Evergrande]]“ futbol klubiga umumiy hisobda 1:0 hisobida magʻlub etib, klubini [[Osiyo Chempionlar ligasi|Osiyo Chempionlar Ligasi]] finaliga olib chiqdi.

2016—2017-yilgi mavsumda Cosmin Olăroiu dunyo futbolidagi eng koʻp maosh oluvchi murabbiylardan biriga aylandi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.goal.com/en-ar/news/19652/uae/2016/06/15/24648192/cosmin-paid-higher-than-euro-managers|sarlavha=Al Ahli's coach is paid higher than every single coach of Euro 2016 teams.|nashriyot=Goal.com|sana=15 June 2016}}&lt;/ref&gt;. Cosmin Olăroiu yiliga 6,5 million yevro maosh olar edi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.fanatik.ro/olaroiu-salariu-urias-la-arabi-castiga-mai-bine-decat-simeone-1007806|sarlavha=Olăroiu, salariu uriaş la arabi! Câştigă mai bine decât Simeone|nashriyot=Fanatik|sana=26 September 2017|til=ro}}&lt;/ref&gt;.

=== Saudiya Arabistoni ===
2014-yilning 15-dekabrida [[Saudiya Arabistoni milliy futbol terma jamoasi]]ni [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Osiyo kubogi|2015-yilgi Futbol boʻyicha Osiyo kubogiga]] vaqtinchalik murabbiy sifatida tayyorlashi maʼlum boʻldi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=16 December 2014 |title=Saudi Arabia opt for Olaroiu ahead of AFC Asian Cup |work=[[Asian Football Confederation|The AFC]] |url=http://www.the-afc.com/saudi-arabia-asian-cup-2015/saudi-arabia-opt-for-olaroiu-ahead-of-afc-asian-cup}}&lt;/ref&gt;. Cosmin Olăroiuning bosh murabbiyligidagi birinchi [[o'rtoqlik uchrashuvi]] oʻyinida [[Saudiya Arabistoni milliy futbol terma jamoasi]] [[Bahrayn milliy futbol terma jamoasi]]ga 4:1 hisobida magʻlub boʻlgan edi. Shundan soʻng, Cosmin Olăroiuning shogirdlari navbatdagi ikkita oʻyinda ham magʻlub boʻlishdi. Jumladan, [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Osiyo kubogi|2015-yil Osiyo kubogida]] [[Saudiya Arabistoni milliy futbol terma jamoasi]] turnirdagi birinchi oʻyinida [[Xitoy milliy futbol terma jamoasi]]ga 1:0 hisobida magʻlub boʻlishdi. [[Saudiya Arabistoni milliy futbol terma jamoasi]] navbatdagi o‘yinda [[Shimoliy Koreya milliy futbol terma jamoasi]]ga qarshi o‘yinda 4:1 hisobida g‘alaba qozonishdi. Ammo, jamoa [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|O‘zbekiston milliy futbol terma jamoasiga]] qarshi o‘tkazilgan so‘nggi o‘yinda 3:1 hisobida mag‘lub bo‘lishdi va guruh bosqichidan chiqib ketishdi. Bu natijalar Cosmin Olăroiuning oʻz futbolchilarini yaxshi bilmasligi, faqat shoshilinch vaqtinchalik kelishuvga koʻra tayinlangani natijasidir deb izohlandi. Turnir yakunida Cosmin Olăroiu yana klubdagi pozitsiyasiga qaytdi.
{| class=&quot;uncollapsible collapsed&quot; style=&quot;font-size:90%&quot;
!Raq.
! Sana
! Joy
! Raqib
! Natija
! Gol mualliflari
! Musobaqa
|-
! colspan=&quot;14&quot; | '''2014-yil'''
|- style=&quot;background-color:#ffdddd&quot;
| 1
| 2014-yil 30-dekabr
| Geelong, [[Avstraliya]]
|{{Fb|Bahrain}}
| 1-4
| Naif Hazazi
| [[o'rtoqlik uchrashuvi]]
|-
! colspan=&quot;14&quot; | '''2015 yil'''
|-
|- style=&quot;background-color:#ffdddd&quot;
| 2
| 2015-yil 4-yanvar
| [[Sidney]], [[Avstraliya]]
|{{Fb|South Korea}}
| 0-2
|
| [[o'rtoqlik uchrashuvi]]
|- style=&quot;background-color:#ffdddd&quot;
| 3
| 2015-yil 10-yanvar
| [[Brisben]], [[Avstraliya]]
|{{Fb|China}}
| 0-1
|
| [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Osiyo kubogi|2015-yilgi Osiyo kubogi]]
|- style=&quot;background-color:#ddffdd&quot;
| 4
| 2015-yil 14-yanvar
| [[Melburn]], [[Avstraliya]]
|{{Fb|North Korea}}
| 4-1
| Naif Hazazi, Muhammad As-Sahlawi x2 va [[Nawaf Al-Abed]]
| [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Osiyo kubogi|2015-yilgi Osiyo kubogi]]
|- style=&quot;background-color:#ffdddd&quot;
| 5
| 2015-yil 18-yanvar
| [[Melburn]], [[Avstraliya]]
|{{Fb|Uzbekistan}}
| 1-3
| Muhammad as-Sahlawi (penalti)
| [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Osiyo kubogi|2015-yilgi Osiyo kubogi]]
|-
|}

=== Jiangsu Suning ===
2018-yilning 28-martida Cosmin Olăroiu [[Fabio Capello]] o‘rniga Xitoy Superligasi vakili „[[Jiangsu Suning]]“ futbol klubiga murabbiy etib tayinlandi. Cosmin Olăroiu oʻzining birinchi oʻyinini 1-aprel kuni „[[Tianjin Teda]]“ futbol klubiga qarshi oʻz uyida oʻtkazdi. Bu uchrashuvda „Jiangsu Suning“ futbol klubi 2:1 hisobida gʻalaba qozondi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.skysports.com/football/jiangsu-suning-fc-vs-tianjin-teda/teams/388301|sarlavha=Jiangsu Suning FC 2–1 Tianjin Teda|nashriyot=[[Sky Sports]]|sana=1 April 2018|qaralgan sana=2 April 2018}}&lt;/ref&gt;.

Cosmin Olăroiu klub safidagi oʻzining uchinchi mavsumida „Jiangsu Suning“ futbol klubi tarixida birinchi marta Superliga chempionligini qoʻlga kiritdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.the-afc.com/news/afcsection/teixeira-shines-as-jiangsu-suning-edge-guangzhou-evergrande-for-first-csl-title|sarlavha=Teixeira shines as Jiangsu Suning edge Guangzhou Evergrande for first CSL title|ish=The AFC|sana=12 November 2020|qaralgan sana=12 November 2020}}&lt;/ref&gt;. Biroq, Cosmin Olăroiu klubdan 2021-yilgi mavsum boshlanishidan oldin ishdan ketdi.

=== Sharjah ===
2021-yil 10-noyabrda Cosmin Olăroiu „[[Sharjah]]“ futbol klubining BAA Pro-ligasida raqobatbardosh bo‘lib qolishiga yordam berish uchun [[Birlashgan Arab Amirliklari]]ga qaytib keldi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.albayan.ae/sports/emirates/2021-11-10-1.4294411|sarlavha=كوزمين في الإمارات للمرة الثالثة عبر الشارقة|qaralgan sana=10 November 2021|til=ar}}&lt;/ref&gt;.

== Yutuqlar ==

=== Oʻyinchi ===; Suwon Samsung Bluewings

* K ligasi: 1998, 1999
* Koreya Liga kubogi: 1999, 2000
* Koreya Superkubogi: 1999, 2000
* Daehan Fire Insurance kubogi: 1999-yil
* [[Futbol bo‘yicha Osiyo kubogi egalari kubogi|Osiyo kubogi egalari kubogi sohibi]]: 1997—1998

=== Menejer ===

; [[:en:FC Steaua București|Steaua București]]

* Ruminiya ligasi: 2005—2006
* Ruminiya superkubogi: 2006-yil; Al Hilol

* Saudiya ligasi: 2007—2008
* Crown Prince kubogi: 2007—2008, 2008—2009; Al Sadd

* Qatar Stars kubogi: 2010-yil; Al Ain

* BAA ligasi: 2011—2012, 2012—2013
* BAA Superkubogi: 2012-yil; Al Ahli

* BAA ligasi: 2013—2014, 2015—2016
* BAA Liga kubogi: 2013—2014, 2016—2017
* BAA Superkubogi: 2013, 2014, 2016
* [[Osiyo Chempionlar ligasi|Osiyo Chempionlar Ligasi]] 2-oʻrinchisi: [[Osiyo Chempionlar ligasi|2015-yil]]; Jiangsu Suning

* Xitoy Superligasi: 2020&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|sana=2020-11-12|sarlavha=Inspired Teixeira drags Jiangsu to first Chinese Super League title|url=https://www.france24.com/en/live-news/20201112-inspired-teixeira-drags-jiangsu-to-first-chinese-super-league-title|qaralgan sana=2020-11-12|ish=France 24|til=en}}&lt;/ref&gt;; Sharjah FC

* BAA Prezidenti kubogi: 2021—2022

=== Individual ===

* Ruminiyaning eng yaxshi murabbiyi: 2006, 2020
* AGL yilning eng yaxshi murabbiyi: 2014, 2016, 2017
* [https://ahdaaf.me/ Ahdaaf Yaqin Sharqdagi yilning eng yaxshi murabbiyi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20221123172238/https://ahdaaf.me/ |date=2022-11-23 }}: 2015-yil

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==

* {{WorldFootball.net|cosmin-olroiu}}
* {{J.League player}}
{{Birlashgan Arab Amirliklari milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{Saudiya Arabistoni milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{Al Sadd SC murabbiylari}}

{{DEFAULTSORT:Olaroiu, Cosmin}}
[[Turkum:1969-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Ruminiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Erkaklar futbol markaziy himoyachilari]]
[[Turkum:FC Gloria Buzău futbolchilari]]
[[Turkum:FC Progresul București futbolchilari]]
[[Turkum:FC U Craiova 1948 futbolchilari]]
[[Turkum:Suwon Samsung Bluewings futbolchilari]]
[[Turkum:JEF United Chiba futbolchilari]]
[[Turkum:Liga I futbolchilari]]
[[Turkum:J1 ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:K liga 1 futbolchilari]]
[[Turkum:Ruminiyalik muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Janubiy Koreyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Yaponiyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:AFC Osiyo Kubogi 2015 murabbiylari]]
[[Turkum:Birlashgan Arab Amirliklari milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]
[[Turkum:Saudiya Arabistoni milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]</text>
      <sha1>o7xf9rcbn2uzzjhqgnegzaof12xgeex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modul:Transclusion count/data/Q</title>
    <ns>828</ns>
    <id>861403</id>
    <revision>
      <id>5974235</id>
      <parentid>5973331</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T03:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MalikxanBot</username>
        <id>49138</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Yangilandi</comment>
      <origin>5974235</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="321" sha1="rfe1np6qi7ww6teclkzycoibvfab8lw" xml:space="preserve">return {
    [&quot;Qardosh loyiha&quot;] = 30000,
    [&quot;Qalin emas&quot;] = 2000,
    [&quot;Qoʻngʻizlar loyihasi&quot;] = 2000,
    [&quot;Qirollik bilgiqutisi&quot;] = 800,
    [&quot;Quote&quot;] = 800,
    [&quot;Qoʻshiq bilgiqutisi&quot;] = 700,
    [&quot;Qoʻshiq bilgiqutisi/link&quot;] = 700,
    [&quot;Qoʻshiq bilgiqutisi/rang&quot;] = 700,
    [&quot;Qozogʻiston bayrogʻi&quot;] = 600,
}</text>
      <sha1>rfe1np6qi7ww6teclkzycoibvfab8lw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modul:Transclusion count/data/M</title>
    <ns>828</ns>
    <id>861421</id>
    <revision>
      <id>5974234</id>
      <parentid>5973327</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T03:00:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MalikxanBot</username>
        <id>49138</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Yangilandi</comment>
      <origin>5974234</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="2026" sha1="cyvmonbh65vcxxc0pxvatasq0grfp82" xml:space="preserve">return {
    [&quot;Main other&quot;] = 380000,
    [&quot;Manbalar&quot;] = 280000,
    [&quot;Manbalar/styles.css&quot;] = 280000,
    [&quot;Modul:Message box/tmbox.css&quot;] = 240000,
    [&quot;Manbalar izla&quot;] = 230000,
    [&quot;Munozara&quot;] = 230000,
    [&quot;Munozara/styles.css&quot;] = 230000,
    [&quot;Modul:Math&quot;] = 160000,
    [&quot;Modul:Message box&quot;] = 160000,
    [&quot;Modul:Message box/configuration&quot;] = 160000,
    [&quot;Modul:Message box/ambox.css&quot;] = 80000,
    [&quot;Modul:Message box/fmbox.css&quot;] = 40000,
    [&quot;Manbasiz&quot;] = 30000,
    [&quot;MONTHNAME&quot;] = 30000,
    [&quot;MONTHNUMBER&quot;] = 30000,
    [&quot;Mbox&quot;] = 10000,
    [&quot;Modul:Manba/MU1&quot;] = 10000,
    [&quot;Modul:Manba/MU1/COinS&quot;] = 10000,
    [&quot;Modul:Manba/MU1/Configuration&quot;] = 10000,
    [&quot;Modul:Manba/MU1/Date validation&quot;] = 10000,
    [&quot;Modul:Manba/MU1/Identifiers&quot;] = 10000,
    [&quot;Modul:Manba/MU1/styles.css&quot;] = 10000,
    [&quot;Modul:Manba/MU1/Utilities&quot;] = 10000,
    [&quot;Modul:Manba/MU1/Whitelist&quot;] = 10000,
    [&quot;Modul:Message box/ombox.css&quot;] = 4000,
    [&quot;Manba matni&quot;] = 3000,
    [&quot;Maʼnolari&quot;] = 3000,
    [&quot;Masjid&quot;] = 2000,
    [&quot;Masjid/&quot;] = 2000,
    [&quot;Masjid/n1&quot;] = 2000,
    [&quot;Masjid/n2&quot;] = 2000,
    [&quot;Modul:Message box/imbox.css&quot;] = 2000,
    [&quot;Manba&quot;] = 1000,
    [&quot;Manba kerak&quot;] = 1000,
    [&quot;Max&quot;] = 1000,
    [&quot;Medal&quot;] = 1000,
    [&quot;Modul:MultiReplace&quot;] = 1000,
    [&quot;Musiqachi bilgiqutisi&quot;] = 1000,
    [&quot;Main&quot;] = 800,
    [&quot;Matematika loyihasi&quot;] = 800,
    [&quot;Maʼmuriy birlik&quot;] = 800,
    [&quot;MedalCompetition&quot;] = 800,
    [&quot;Milliy til1&quot;] = 800,
    [&quot;Modul:Multiple image&quot;] = 700,
    [&quot;Moselle departamenti kommunalari&quot;] = 700,
    [&quot;Multiple image&quot;] = 700,
    [&quot;Multiple image/styles.css&quot;] = 700,
    [&quot;Multiple issues&quot;] = 700,
    [&quot;Multiple issues/styles.css&quot;] = 700,
    [&quot;MultiReplace&quot;] = 700,
    [&quot;Marne departamenti kommunalari&quot;] = 600,
    [&quot;MedalCountry&quot;] = 600,
    [&quot;MedalSport&quot;] = 600,
    [&quot;Meurthe-et-Moselle departamenti kommunalari&quot;] = 600,
    [&quot;Munozara osti&quot;] = 600,
    [&quot;Markaziy Oʻzbekiston oyligi&quot;] = 500,
    [&quot;Marriage&quot;] = 500,
    [&quot;Munozara tepasi&quot;] = 500,
    [&quot;Myanma-geo-stub&quot;] = 500,
}</text>
      <sha1>cyvmonbh65vcxxc0pxvatasq0grfp82</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gretsiyada qishloq xoʻjaligi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>862934</id>
    <revision>
      <id>5974244</id>
      <parentid>5767526</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T03:40:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>58913</id>
      </contributor>
      <comment>1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5974244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9910" sha1="3bcmhxyqii54by1q2j986rv68e3amnz" xml:space="preserve">[[Fayl:Festos_-_Valley_of_Messara_1.jpg|thumb|240x240px| Messara vodiysi, Krit]]
'''Gretsiyada qishloq xoʻjaligi ''' - kichik, oilaviy tarqoq boʻlinmalarga asoslanadi, kooperativ tashkilot darajasi esa soʻnggi 30 yil ichida nisbatan past darajada qolmoqda. Gretsiya qishloq xoʻjaligida 528 ming fermer ishlaydi, bu umumiy ishchi kuchining 12% ni tashkil qiladi. Qishloq xoʻjaligi milliy [[Yalpi ichki mahsulot|yalpi ichki mahsulotning]] 14% dan ortigʻini ishlab chiqaradi.

[[Gretsiya|Gretsiyada]] turli xil ekinlar va [[chorvachilik]] mahsulotlari ishlab chiqariladi. Baliqchilik ham muhim rol oʻynaydi, [[Oʻrmonshunoslik|oʻrmon xoʻjaligi]] ikkinchi darajali oʻrinni egallaydi.

== Hozirgi ishlab chiqarish ==
Hozirgi vaqtda Gretsiya qishloq xoʻjaligi umumiy qishloq xoʻjaligi siyosati (CAP) tomonidan katta miqdorda subsidiyalanadi, bu munozarali natijalarga olib kelgan. Kelgusi oʻn yil ichida subsidiyalarning maʼlum chegirmalari rejalashtirilgan&lt;ref&gt;[http://thegreekobserver.com/politics/article/39225/vangelis-apostolou-briefs-greek-meps-on-eus-post-2020-common-agricultural-policy/ The Greek Observer] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20180703055003/http://thegreekobserver.com/politics/article/39225/vangelis-apostolou-briefs-greek-meps-on-eus-post-2020-common-agricultural-policy/ |date=2018-07-03 }}:''Vangelis Apostolou briefs Greek MEPs on EU’s post-2020 Common Agricultural Policy'' (JULY 3, 2018)- Retrieved 2018-07-02&lt;/ref&gt;.

Gretsiya 2018 yilda ishlab chiqarilgan:

* 1,2 million tonna [[Makkajoʻxori|makkajoʻxori]];
* 1 million tonna [[zaytun]] (dunyoda [[Ispaniya]], Italiya, [[Marokash]] va Turkiyadan keyin 5-oʻrinda turadi);
* 1 million tonna [[Bugʻdoy|bugʻdoy]];
* 968 ming tonna [[shaftoli]] (dunyoda Xitoy va Italiyadan keyin 3-oʻrinda);
* 933 ming tonna [[uzum]] (dunyoda 19-oʻrinda);
* 913 ming tonna [[apelsin]] (dunyoda 17-oʻrinda);
* 837 ming tonna [[paxta]];
* 835 ming tonna [[pomidor]];
* 630 ming tonna [[tarvuz]];
* 465 ming tonna [[kartoshka]];
* 353 ming tonna [[qand lavlagi]];
* 344 ming tonna [[arpa]];
* 285 ming tonna [[olma]];
* 265 ming tonna [[Kivi (meva)|kivi]] (dunyoda Xitoy, Italiya, [[Yangi Zelandiya]] va Erondan keyin 5-oʻrinda);

Boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlari kamroq oʻrinni egallagan&lt;ref&gt;[http://www.fao.org/faostat/en/#data/QC/ Greece production in 2018, by FAO]&lt;/ref&gt;.

== Zamonaviy tarix ==

=== XIX asr ===
[[Fayl:Raisin.JPG|thumb|200x200px| Mayiz eksporti; [[Patra]] porti, XIX asr oxiri]]
[[Fayl:Lamiales_-_Olea_europaea_-_9.jpg|thumb|200x200px| Yunon yashil zaytuni]]
XIX asrda Gretsiya dehqonchiligi asosiy oʻrinni egallagan edi. Gʻarbiy Yevropada kashf etilgan asboblar hali mamlakatga kelmagan. Quyidagi tavsif Amerikaning Afinadagi konsuli Uilyam Genri Moffet tomonidan bildirilgan (Amerikaning ''Garden and Forest'' davriy nashrida chop etilgan (2-jild, 1889-yil 18-dekabr, 95-son, p.&amp;nbsp;612: Garden and Forest Publishing, Tribune Building, Nyu-York):

: Amerika Qoʻshma Shtatlarining Afinadagi konsuli William X. Moffet Gretsiya qishloq xoʻjaligi haqida hech qanday rasmiy bayonot berishning iloji yoʻqligi haqida xabar beradi, chunki „''qishloq xoʻjaligi bu yerda eng qashshoq holatda.'' ''Hatto Afinaning yaqin qoʻshnisida 2000 yil oldin ishlatilgan yogʻoch pulluk va qoʻpol omochni uchratish odatiy holdir.'' ''Dalalar shudgorlanadiva ekinlar mavsumdan-mavsumga koʻchiriladi, natijada charchagan tuproq koʻpga chidamaydi.'' ''Oʻgʻitlar sezilarli darajada ishlatilmaydi va qishloq xoʻjaligi asboblari juda qoʻpol holatga ega.'' ''Baʼzi tumanlarda sugʻorish qoʻllanadi va men bilganimdek, ishlatiladigan usullarni qadimgi misrliklarning amaliyotini oʻrganish orqali osongina yengillashtirish mumkin.'' ''Yunonistonda moʻl-koʻl zaytun va uzum bor, lekin sifati yuqori emas; yunon zaytun moyi va yunon sharobi transportda tashishga dosh berolmaydi''“.

=== XX asr ===
XX asrda Gretsiya qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi sezilarli darajada kengaytirildi. Xususan, zamonaviy dehqonchilik usullaridan foydalangan holda g‘alla yetishtirish (bug‘doy, arpa va boshqalar) oshirildi. Tuproqni tasniflash, oʻgʻitlardan foydalanish va ilgʻor qishloq xoʻjaligi amaliyotini tarqatish boʻyicha koʻplab tadqiqotlar 1938-yildan boshlab Kanellopulos Kimyo va qishloq xoʻjaligi institutida amalga oshirildi&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Kitob manbasi|last=Polyzos|first=G.|url=http://www.arch.ntua.gr/sites/default/files/resource/5248_diereynisi-ton-dynatotiton-anaplasis-epanahrisis-ton-lipasmaton-drapetsonas-1999-2001/lipasmata_final_2001.pdf|title=Greek Company of Chemicals and Fertilisers: Past and Future of a Historic Industrial Complex|publisher=[[NTUA]], Department of Architecture|year=2001|location=Athens|pages=131–133|language=el|chapterurl=http://www.arch.ntua.gr/sites/default/files/resource/5248_diereynisi-ton-dynatotiton-anaplasis-epanahrisis-ton-lipasmaton-drapetsonas-1999-2001/lipasmata_final_2001.pdf|access-date=2022-12-01|archive-date=2021-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413223723/http://www.arch.ntua.gr/sites/default/files/resource/5248_diereynisi-ton-dynatotiton-anaplasis-epanahrisis-ton-lipasmaton-drapetsonas-1999-2001/lipasmata_final_2001.pdf}}&lt;/ref&gt;.

1998-yilda butun Gretsiyada 8000 dan ortiq fermer xoʻjaliklari mavjud boʻlib, ularda 9730 gektar yer boʻlgan&lt;ref&gt;''R Bitsaki'' — [https://docs.google.com/viewer?a=v&amp;q=cache:1Ft1YYxXxOkJ:ressources.ciheam.org/om/pdf/b40/02001651.pdf+&amp;hl=en&amp;gl=uk&amp;pid=bl&amp;srcid=ADGEESg93tX_sWA3g3L5r3pzCETAPzvLRLY34IbHA1zd-Xc8ZL_4yY5dQ1LaVMqH_4m7r8tijOE4YntWf0YsFWJJGZ5wwGoOupj5T_JfAeG3ZnKgaiDeeHlBnHAyTe-Z30H9gH6k6sIu&amp;sig=AHIEtbQ496edVcoCVpf_JK0E0TnXo6Yk8w Mediterranean Agronomic Institute of Chania] Retrieved 2012-06-09&lt;/ref&gt;.

2002-yilda Gretsiyada ishlab chiqarilgan mahalliy bugʻdoyning asosiy navlari FLAVIO, VAVAROS va MEXA edi&lt;ref&gt;''S Sekliziotis'' (USDA): 2002-11-09 — [https://docs.google.com/viewer?a=v&amp;q=cache:Uj20q4o2rMoJ:www.fas.usda.gov/gainfiles/200211/145784665.pdf+&amp;hl=en&amp;gl=uk&amp;pid=bl&amp;srcid=ADGEESgyVfpc8LXDPK2VsRFaHWTsyuFKBu2AqlKVl9Zeq6D8CWox1OKQERB53mMlGH595vGGzxjiFIRD0nzJWU-qD5mSVnm_yX_OD2kKOID26TfVp_0W42yycX6FhMNdNho3VEevzi7S&amp;sig=AHIEtbSgpQQfVe2rm7bhHl-WMCHwnfnP-g Foreign Agriculture Service] Retrieved 2012-06-09&lt;/ref&gt;.

== Mashhur mahsulotlar ==
Mashhur mahsulotlarga quyidagilar kiradi:

* Messolonghi Avgotaracho
* Zante smorodina
* Yunon vinosi
* Fava Santorinis
* Firiki Piliou
* Santorini pomidori
* Krokos Kozanis (zaʼfaran)
* Menalou asalim
* Florina qalampiri
* Rodi Ermionis
* Xios mastikasi (oʻsimlik qatroni).
* [[Tamaki]] ishlab chiqarish (Makedoniya viloyati)
* Kritdagi tropik mevalar (masalan, [[banan]] va [[Avocado|avakado]]).
* Karob

=== Zaytun navlari/navlari ===

* Eslatma: Quyidagi roʻyxat toʻliq emas&lt;ref&gt;[http://cesonoma.ucdavis.edu/files/27182.pdf UCDavis.edu] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210126083715/http://cesonoma.ucdavis.edu/files/27182.pdf |date=2021-01-26 }}- Retrieved 2018-07-02&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.theolivecentre.com/World-Catalogue-of-Olive-Varieties.html The olive centre]- Retrieved 2018-07-02&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.thespruceeats.com/greek-olives-gallery-4121876 ''The Spruce eats''] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220627212157/https://www.thespruceeats.com/greek-olives-gallery-4121876 |date=2022-06-27 }}- Retrieved 2018-07-02&lt;/ref&gt;:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Ism
! Rasm
! Hududlar
! Tavsif
|-
| Adramitini
|
|
|
|-
| Amfissa
|
|
| Muqobil ism — ''Amphissis''
|-
| Amigdaloliya
|
|
|
|-
| Atinoliya
|
|
| Kam yopishqoqlik
|-
| Chemlali
|
|
|
|-
| Konservoliya
|
|
|
|-
| Dafnoeliya
|
|
|
|-
| Frantoio
|
|
|
|-
| Gordal
|
|
|
|-
| Xalkidiki
|[[Fayl:Lamiales_-_Olea_europaea_-_9.jpg|thumb|50x50px]]
| Xalkidiki
| Yashil zaytun. Chondrolia nomi bilan ham tanilgan va „eshak zaytun“ deb ham ataladi. Ular PDO (Yevropa ittifoqining sifat rejimi) maqomiga ega.
|-
| Gondroeliya
|
|
|
|-
| Karidoliya
|
|
|
|-
| Kalamatas
|[[Fayl:Kalamataolives.jpg|thumb|50x50px]]
| Janubiy [[Peloponnes|Peloponnesdagi]] Messinia.
| Odatda jigarrang yoki qora rangdagi zaytun. Erta terilganida, „pushti“ boʻladi. Ular Kalamata viloyati uchun PDO maqomiga ega. Bu hududdan tashqarida „Kalamon zaytun“ nomi bilan tanilgan.
|-
| Koroneiki
|[[Fayl:Koroneiki-Olive-Tree-Sitia-Lasithi-Crete-Greece.jpg|thumb|50x50px]]
| Messiniya, Peloponnes va Zakintos .
| Krit zaytunlari, shuningdek, ''elitlar'' deb ataladi
|-
| Kotreiki
|
|
|
|-
| Lianoliya
|
|
|
|-
| Mastoidlar
|
|
|
|-
| Megaritiki
|
|
|
|-
| Mirtoliya
|
| Asosan Laconia
| Shuningdek, Smertolia/Mourtolia deb ataladi
|-
| Nafpliou
|
| Sharqiy [[Peloponnes|Peloponnes yarim orolidagi]] Argos vodiysi.
| Odatdagi zaytun
|-
| Patriniya
|
| Asosan Aigialeiaʼda.
| Taxminan 25% yuqori yogʻ kontsentratsiyasi
|-
| Pikolin
|
|
| Shuningdek, Marokain
|-
| Throubes yoki Thassosdan
|[[Fayl:Olive_trees_on_Thassos.JPG|thumb|50x50px]]
| Thassos oroli
| Daraxtdan toʻgʻridan-toʻgʻri olib yeyish mumkin boʻlgan yagona zaytun.
|-
| Tromboliya
|
|
|
|-
| Tsounati (Ladoliya)
|
|
|
|-
| Valanoliya
|
|
|
|-
|}

== Galereya ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
Fayl:Vineyard in Naoussa, Central Macedonia, Greece.jpg|[[Naousa, Imathia|Naoussadagi]] uzumzor, Markaziy Makedoniya
Fayl:ASSYRTIKO.jpg|[[Assyrtiko]] uzumlari
Fayl:Zante currant drying in Tsilivi.jpg|[[Zakynthos|Zakintosda]] [[Zante currant|Zante smorodina]] quyoshda quritilishi
Fayl:20090729 argolikos03.jpg|Baliqchilik, [[Argolic gulf|Argolik koʻrfazi]]
Fayl:Prespes,_Greece_-_panoramio_(3).jpg|[[Prespes|Prespesdagi]] qoramollar
Fayl:MakKerkiniSee12.jpg|Buffalos yetishtirish, [[Lake Kerkini|Kerkini koʻli]]
Fayl:Fava (3711746562).jpg|Fava Santorinis
Fayl:Herd Of Goats.jpg|Yunon togʻlarida echkilar podasi
Fayl:Honig_-_μέλι_aus_Mesotopos_-_panoramio.jpg|[[Lesbos|Lesbosda]] asalarichilik
&lt;/gallery&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Qishloq xoʻjaligi]]
[[Turkum:Gretsiya]]</text>
      <sha1>3bcmhxyqii54by1q2j986rv68e3amnz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eric Gerets</title>
    <ns>0</ns>
    <id>866908</id>
    <revision>
      <id>5974279</id>
      <parentid>5765066</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:18:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>/* Manbalar */</comment>
      <origin>5974279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6760" sha1="5gs09nh4vk3vedftsfp3kltunmojil1" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Eric Gerets|tasvir=Eric Gerets 2012 1 (cropped).jpg|izoh=Gerets 2012-yilda|toʻliqism=Eric Maria Gerets&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bdfa.com.ar/jugadores-ERIC-MARIA-GERETS-128067.html|title=Ficha Estadistica de ERIC GERETS -eric maria gerets- (Perfil, ficha, profile, stats)}}&lt;/ref&gt;|tavallud_sana={{Birth date and age|1954|5|18|df=y}}|tavallud_joyi=Rekem, Belgium|boʻyi=1.82 m|joriyklub=|pozitsiya=Oʻng qanot himoyachisi|yoshlikyillari1=1964-1971|yoshlikklublari1=AA Rekem|yillar1=1971-1983|yillar2=1983-1984|yillar3=1984-1985|yillar4=1985-1992|klublar1=[[Standard Liège]]|klublar2=[[A.C. Milan|Milan]]|klublar3=[[MVV Maastricht|MVV]]|klublar4=[[PSV Eindhoven|PSV]]|isht1=318|isht2=13|isht3=12|isht4=200|gollar1=23|gollar2=1|gollar3=0|gollar4=8|milliyyillar1=1975-1991|milliyjamoa1=[[Belgium national football team|Belgium]]|milliyisht1=86|milliygollar1=2|boshliqyillar1=1992-1994|boshliqyillar2=1994-1997|boshliqyillar3=1997-1999|boshliqyillar4=1999-2002|boshliqyillar5=2002-2004|boshliqyillar6=2004-2005|boshliqyillar7=2005-2007|boshliqyillar8=2007-2009|boshliqyillar9=2009-2010|boshliqyillar10=2010-2012|boshliqklublar1=[[RFC Liège|Liège]]|boshliqklublar2=[[Lierse S.K.|Lierse]]|boshliqklublar3=[[Club Brugge KV|Club Brugge]]|boshliqklublar4=[[PSV Eindhoven|PSV]]|boshliqklublar5=[[1. FC Kaiserslautern]]|boshliqklublar6=[[VfL Wolfsburg]]|boshliqklublar7=[[Galatasaray S.K. (football)|Galatasaray]]|boshliqklublar8=[[Olympique de Marseille|Marseille]]|boshliqklublar9=[[Al-Hilal FC|Al-Hilal]]|boshliqklublar10=[[Morocco national football team|Morocco]]}}

'''Eric Maria Gerets &lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.bdfa.com.ar/jugadores-ERIC-MARIA-GERETS-128067.html|sarlavha=Ficha Estadistica de ERIC GERETS -eric maria gerets- (Perfil, ficha, profile, stats)}}&lt;/ref&gt;''' (Nemischa oʻqilishi: [ˈeːrɪk ˈxeːrats], 1954-yil 18-mayda tugʻilgan) — belgiyalik [[futbol]] murabbiyi va [[Himoyachi (futbol)|oʻng qanot himoyachisi]] sifatida oʻynagan sobiq futbolchi.

U oʻz futbolchilik faoliyatini [[Standard (Lyej futbol klubi)|&quot;Standard Liege]] &quot; va PSV bilan muvaffaqiyatga erishgunga qadar mahalliy AA Rekem jamoasi uchun havaskor sifatida boshlagan. „Arslon (Flandriya)“ laqabli Gerets oʻzining eng yuqori choʻqqisida Yevropaning yuqori oʻng qanot himoyachilaridan biri hisoblangan va Belgiya futboli tarixidagi eng buyuk oʻyinchilardan biri hisoblanadi. U 1988-yilda PSVni birinchi va yagona [[UEFA Chempionlar Ligasi|yevrokubok]] gʻalabasiga erishgan futbolchi.

== Klubdagi faoliyati ==
Gerets oʻz faoliyatini „AA Rekem“ havaskor jamoasida oʻynab, oʻsha paytdagi [[Standard (Lyej futbol klubi)|&quot;Standart de Liej&quot;]] ga qoʻshilishdan boshlagan. Ilk oʻyinini 1972-yil 16-aprelda Silvester Takach uchun FC Diestga qarshi oʻtkazdi. 1972-1973-yilgi mavsumda „Standard“ kubok finaliga chiqdi. Keyingi mavsumda Gerets 29 yoshli Jak Berletning oʻrnini egalladi va Roushlar uchun birinchi tanlovga aylandi. 1975-yilda Gerets terma jamoada faoliyatini boshladi.

=== Standart Liga ===
1980-yillarda „Standard“da yangi avlod futbolchilari yetishib chiqdi. Mashhur murabbiy Ernst Xappel ijaraga olindi va keyinchalik klub Raymond Goethalsni Belgiyaga qaytardi. Arie Xaan, Guy Vandersmissen, Mishel Preud’homm, Valter Meuws, Jos Daerden va Simon Tahamata asosiy oʻyinchilarga aylandi, Gerets esa jamoa sardori edi. 1980-yilda „Standard“ ligada ikkinchi oʻrinni egalladi, 1981-yilda „Lokeren SC“ ustidan 4:1 hisobida gʻalaba qozonib, mamlakat kubogini qoʻlga kiritdi. 1982-yilda „Standard“ mavsumning soʻnggi oʻyinida Waterschei SV Thorni magʻlub etib, chempionlikni qoʻlga kiritdi.

=== PSV ===
[[Fayl:PSV_Eindhoven,_1987–88_European_Cup_Winners_-_03.jpg|thumb| Gerets (chapda) va Frits Philips (oʻngda) Yevropa kubogi bilan suratga tushmoqda]]
1985-yilda Gerets PSVga [[Ruud Gullit]], Frank Arnesen, Huub Stivens va [[Willy van de Kerkxof|Villi van de Kerxof]] bilan birga oʻynadi. 1986-yilda Gerets PSV bilan chempionlikni qoʻlga kiritdi va 1987-yilda Gullit ketganidan keyin Gerets yangi sardor boʻldi. [[Guus Hiddink|Gus Xiddink]] qoʻl ostida PSV uch yil ketma-ket liga va kubokni qoʻlga kiritdi, Gerets kubok finalida „Roda JC“ ga qarshi oʻyinda ikkita gol urdi. 1988-yilda PSV „Benfika“ bilan [[UEFA Chempionlar Ligasi|Yevropa kubogi]] finaliga chiqdi. 120-daqiqadan soʻng hamon 0-0 edi; PSV yakunda penaltilar seriyasida gʻalaba qozondi.

== Xalqaro martaba ==
Gerets Belgiya terma jamoasida 86 ta oʻyin oʻtkazgan. U 1975-yilda jamoada faoliyat boshlagan va toʻrtta yirik turnirda oʻynagan: 1980-yilgi Yevropa chempionati, 1982-yilgi jahon chempionati, 1986-yilgi jahon chempionati va 1990-yilgi jahon chempionati .

1982-yilgi Jahon chempionatida Gerets boshchiligidagi Belgiya oʻzining eng mashhur gʻalabalaridan birini „ [[Camp Nou|Kamp Nou“]] da boʻlib oʻtgan turnirning birinchi oʻyinida amaldagi chempion [[Argentina milliy futbol terma jamoasi|Argentinani]] Ervin Vandenbergning goli bilan 1:0 hisobida magʻlub etdi.

Gerets, shuningdek , 1990-yilgi Jahon chempionati finalida oʻz mamlakatiga sardorlik qiladi. Belgiya ikkinchi turda [[Angliya milliy futbol terma jamoasi|Angliyaga]] qarshi o‘yinda o‘z imkoniyatlarini o‘zgartira olmadi. Ular qoʻshimcha boʻlimning soʻnggi daqiqasida Devid Platt tomonidan kiritilgan goldan soʻng magʻlub boʻlishdi.

=== Xalqaro oʻyinlar ===

: ''Ballar va natijalar birinchi boʻlib Belgiyaning gollari roʻyxatini koʻrsatadi.''

{| class=&quot;wikitable&quot;
!#
! Sana
! Joy
! Raqib
! Hisob
! Natija
! Musobaqa
|-
| 1.
| 1980-yil 15-iyun
| Stadio Juzeppe Meatza, Milan
|Ispaniya
| '''1''' — 0
| 2-1
| Evro 1980
|-
| 2.
| 1986-yil 14-oktyabr
| Stade Municipal, Lyuksemburg
|Lyuksemburg
| '''1''' — 0
| 6-0
| Evro-1988 saralashi
|}

== Menejerlik faoliyati ==
[[Fayl:Eric_Gerets.jpg|thumb| Gerets Saudiya Pro-ligasida [[Al-Hilol|Al Hilol]] bayramidan keyin (2009-10-yillar)]]
Menejer sifatida Gerets ketma-ket Liej, Liers, [[Brugge Football Club|Club Brugge]], PSV, 1 FC klublarida ishlagan. 1996-1997-yilgi mavsumda u Liers bilan Belgiya chempionligini qoʻlga kiritdi. Shuningdek, PSV bilan ikki marta Gollandiya chempionligini qo‘lga kiritgan. 2005-2006-yilgi mavsumda Gerets „Galatasaroy“ bilan [[Turkiya oliy ligasi|Turkiya Premer-ligasida]] gʻolib chiqdi. 2007-yil may oyida u klubni tark etdi va 25-sentyabrda „Marsel“ murabbiyi boʻldi.


== Manbalar ==
{{Manbalar}}

{{Galatasaray SK murabbiylari}}

{{DEFAULTSORT:Gerts, Eric}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Belgiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Italiyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Serie A futbolchilari]]
[[Turkum:Erkak futbol himoyachilari]]</text>
      <sha1>5gs09nh4vk3vedftsfp3kltunmojil1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Artyom Falyan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>935802</id>
    <revision>
      <id>5974263</id>
      <parentid>5733803</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:04:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5888" sha1="e73m3nzf8yt1spgb2qv81t5ptvpsxfx" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
| image = 
| name = Artyom Falyan
| fullname = Artyom Grigoryevich Falyan
| birth_date = {{birth date|1919|12|27|df=yes}}
| birth_place = {{tavalludJoyi|Boku}}, [[Ozarbayjon SSR]]
| death_date = {{death date and age|1977|09|24|1919|12|27|df=yes}}
| death_place = {{vafotJoyi|Sankt-Peterburg}}, [[RSFSR]], Sovet Ittifoqi
| height = 
| position = [[Yarim himoyachi]]
| currentclub = 
| clubnumber =  
| youthyears1 = | youthclubs1 = [[FC Dinamo Baku]]
| yillar1 = 1938–1946 | klublar1 = [[FC Dinamo Baku]]                    | isht1 = | gollar1 = 
| yillar2 = 1946      | klublar2 = [[FC Ararat Yerevan|Spartak Yerevan]] | isht2 = | gollar2 = 
| yillar3 = 1947–1948 | klublar3 = [[FC Dinamo Baku]]                    | isht3 = | gollar3 = 
| yillar4 = 1949–1950 | klublar4 = [[Neftchi Boku|FC Neftyanik Baku]]                 | isht4 = | gollar4 = 
| boshliqyillar1  = 1951–1954 | boshliqklublar1  = [[FC Dinamo Baku]] (youth)
| boshliqyillar2  = 1954–1961 | boshliqklublar2  = ODO Baku (assistant)
| boshliqyillar3  = 1961–1962 | boshliqklublar3  = [[Neftchi Boku|Neftchi PFK]] (academy)
| boshliqyillar4  = 1964      | boshliqklublar4  = [[FC Tsement Novorossiysk]]
| boshliqyillar5  = 1965–1968 | boshliqklublar5  = [[FC Ararat Yerevan]]
| boshliqyillar6  = 1968–1970 | boshliqklublar6  = [[FC Zenit Sankt Peterburg|FC Zenit Leningrad]]
| boshliqyillar7  = 1970–1971 | boshliqklublar7  = [[FC Shakhtar Donetsk]]
| boshliqyillar8  = 1972–1973 | boshliqklublar8  = [[Alga (futbol klubi)|FC Alga Frunze]]
| boshliqyillar9  = 1973–1975 | boshliqklublar9  = [[Qayrat (futbol klubi)|Qayrat]]
| boshliqyillar10 = 1977      | boshliqklublar10 = [[Aral samali|FC Amudarya Nukus]]
| pcupdate = 10 April 2015
| ntupdate = 
}}
'''Artyom Grigoryevich Falyan''' (1919-yil 27-dekabr, [[Boku]] — 1977-yil 24-sentyabr, [[Sankt-Peterburg|Leningrad]]) — sovet [[Futbol|futbolchisi]] va murabbiyi. SSSRda xizmat ko‘rsatgan murabbiy unvoniga ega (1967).

== Biografiya ==
Bokuda tugʻilgan, millati arman.&lt;ref name=&quot;история армянского футбола&quot;&gt;''Grigoryan A.'' Iz istorii armyanskogo futbola: Ot Bosfora do Kaspiya. — Yerevan: „Amaras“, 2003. — 211 s.&lt;/ref&gt; 13 yoshida u yoshlar jamoasida, besh yildan soʻng esa Bokuning „Dinamo“ni asosiy jamoasida oʻynadi. 1946-yilda Boku futbolchilari guruhi tarkibida Falyan Yerevan „Spartak“ klubiga taklif qilindi, biroq bir necha oʻyin oʻtkazib, uch oydan soʻng Bokuga qaytib keldi. U futbolchilik faoliyatini 1949-yilda yakunlagan, oʻsha mavsumda „[[Neftchi Boku|Neftyanik]]“da 23 ta oʻyinda maydonga tushgan.

== Murabbiylik faoliyati ==
1950-yildan murabbiy boʻlib ishlagan. 1950-1954-yillarda — „Dinamo“ (Boku) maktabida bolalar murabbiyi, 1956-1959-yillarda — ODO (Boku), 1960-yildan 1964-yil martigacha — Neftyanik yosh futbolchilarni tayyorlash maktabi (Boku) katta murabbiyi. 1961-yilda Falyan boshchiligidagi „Neftyanik“ yoshlar oʻrtasidagi Butunittifoq musobaqalarida 2-oʻrinni, 1962-yilda esa uchinchi boʻldi.

U mustaqil ravishda Novorossiyskda, „B“ toifasidagi ligadagi jamoada ishlay boshladi, u yerda [[Arsen Naydenov]] bilan birga keldi va Falyan bilan yordamchi sifatida ishlay boshladi. Keyin Falyan-Naydenov dueti [[Bishkek|Frunzeda]] birga ishladi. Umuman olganda, Falyan oʻzining 8 mavsumini SSSR oliy ligasida bosh murabbiy (oʻsha paytda katta) sifatida oʻtkazdi. Eng yuqori yutugʻi — 8-oʻrin (1967) boʻldi.

1964-yilning aprelidan Falyan „Tsement“ ([[Novorossiysk]]) jamoasida bosh murabbiy boʻlib ishlaydi. 1965-1967-yillarda „Ararat“ (Yerevan), 1968 — 1970-yil iyun — „[[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit]]“ ([[Leningrad]]) bosh murabbiyi. 1970-yil iyuldan 1971-yil iyulgacha — [[FC Shakhtar Donetsk|Shaxtyor]] (Donetsk), 1972-yil — [[Alga (futbol klubi)|Alga]] (Frunze), 1973-74-yil — [[Qayrat (futbol klubi)|Qayrat]] (Olma-Ota), 1977-yil — [[Aral samali|Amudaryo (Nukus)]] jamoasida bosh murabbiy sifatida faoliyat olib bordi.

„Ararat“ Falyan boshchiligida SSSR chempionati oliy ligasiga chiqdi (1965), 1967-yilda 8-oʻrinni egalladi. „Zenit“ jamoasi bilan 9-o‘rin (1969), „Shaxtyor“ bilan — 10-o‘rin (1970), „Qayrat“ — 9-o‘rin (1973) va 1974-yilda oliy ligani tark etgan.

U 1977-yil 24-sentyabrda Leningradda toʻsatdan vafot etdi va Bolsheoxtinskiy qabristoniga dafn qilindi.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==

* {{Veb manbasi|url=http://ararathuptur.sitecity.ru/ltext_0212215331.phtml?p_ident=ltext_0212215331.p_0402002504|sarlavha=Александр Григорян «Жизнь на эмоциях»|qaralgan sana=2023-04-17|arxivsana=2020-07-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200722214336/http://ararathuptur.sitecity.ru/ltext_0212215331.phtml?p_ident=ltext_0212215331.p_0402002504}}
* [http://zenit-history.ru/trenery/236-trenery/2241-falyan-artem-grigoryevich Profil na sayte zenit-history.ru]
* {{Veb manbasi|url=http://sport-necropol.narod.ru/falyan.html|sarlavha=Спортивный некрополь|arxivurl=|arxivsana=}}{{Oʻlikhavola|date=iyun 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{FC Qayrat murabbiylari}}
{{Alga Bishkek klubi murabbiylari}}
{{FC Chernomorets Novorossiysk murabbiylari}}
{{FC Zenit Sankt-Peterburg murabbiylari}}

{{DEFAULTSORT:Falyan, Artyom}}
[[Turkum:1919-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:27-dekabrda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1977-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:24-sentyabrda vafot etganlar]]
[[Turkum:Bokuda tugʻilganlar]]
[[Turkum:SSSR erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Ozarbayjonlik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Armanistonlik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:FC Ararat Yerevan futbolchilari]]
[[Turkum:Neftçi Boku klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Aral Samali futbol klubi murabbiylari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]]</text>
      <sha1>e73m3nzf8yt1spgb2qv81t5ptvpsxfx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bektaş (Boyabat)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>935852</id>
    <revision>
      <id>5974117</id>
      <parentid>5160497</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:54:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2824" sha1="gzdjp3647l8u4jg6izbwskrnkqd86vo" xml:space="preserve">{{Bilgiquti aholi punkti
| mavqe           = Qishloq         
| viloyat         = Sinop
| nomi            = Bektaş 
| asl nomi        = 
| mamlakat        = Turkiya
| tuman           = Boyabat
| rasmiy til      = Turk
| aholi           = 84
| sanalgan yil    = 2022
| vaqt mintaqasi  =  (UTC+ 03.00)
}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]
[[Turkum:Boyabat tumanidagi qishloqlar]]
'''Bektaş''' — Sinop viloyatining Boyabat tumaniga qarashli qishloq hisoblanadi.

== Tarix ==
Qishloq nomi 1487-yildagi yozuvlarda '''Bektaş Büki''' deb qayd etilgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://nisanyanmap.com/?yer=29098&amp;haritasi=bekta%C5%9F|sarlavha=Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri|qaralgan sana=1 Ekim 2021|nashriyot=nisanyanmap.com|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211001204231/https://nisanyanmap.com/?yer=29098&amp;haritasi=bekta%C5%9F|arxivsana=1 Ekim 2021}}&lt;/ref&gt;.

== Joylashuvi ==
Qishloq Sinop shahar markazidan 81 km, Boyabat tumani markazidan 9&amp;nbsp;km uzoqlikda joylashgan&lt;ref name=&quot;YER&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259236|sarlavha=Bektaş Köyü|qaralgan sana=1 Ekim 2021|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150609004759/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259236|arxivsana=9 Haziran 2015}}&lt;/ref&gt;.

== Aholi ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;200&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari
|-
| align=&quot;center&quot; | 2022
| align=&quot;right&quot; | 84
|-
| align=&quot;center&quot; | 2021
| align=&quot;right&quot; | 96
|-
| align=&quot;center&quot; | 2020
| align=&quot;right&quot; | 92
|-
| align=&quot;center&quot; | 2019
| align=&quot;right&quot; | 94
|-
| align=&quot;center&quot; | 2018
| align=&quot;right&quot; | 101
|-
| align=&quot;center&quot; | 2017
| align=&quot;right&quot; | 89
|-
| align=&quot;center&quot; | 2016
| align=&quot;right&quot; | 85
|-
| align=&quot;center&quot; | 2015
| align=&quot;right&quot; | 81
|-
| align=&quot;center&quot; | 2014
| align=&quot;right&quot; | 92
|-
| align=&quot;center&quot; | 2013
| align=&quot;right&quot; | 84
|-
| align=&quot;center&quot; | 2012
| align=&quot;right&quot; | 75
|-
| align=&quot;center&quot; | 2011
| align=&quot;right&quot; | 81
|-
| align=&quot;center&quot; | 2010
| align=&quot;right&quot; | 91
|-
| align=&quot;center&quot; | 2009
| align=&quot;right&quot; | 88
|-
| align=&quot;center&quot; | 2008
| align=&quot;right&quot; | 107
|-
| align=&quot;center&quot; | 2007
| align=&quot;right&quot; | 112
|-
| align=&quot;center&quot; | 2000
| align=&quot;right&quot; | 188 &lt;ref name=&quot;YER&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259236|sarlavha=Bektaş Köyü|qaralgan sana=1 Ekim 2021|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150609004759/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259236|arxivsana=9 Haziran 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; | 1990
| align=&quot;right&quot; | 213 &lt;ref name=&quot;YER&quot; /&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; | 1985
| align=&quot;right&quot; | 311 &lt;ref name=&quot;YER&quot; /&gt;
|-
|}

== Manbalar ==
{{Manbalar|2}}{{Turkiya-geo-stub}}
{{Boyabat tumaniga qarashli qishloqlar}}</text>
      <sha1>gzdjp3647l8u4jg6izbwskrnkqd86vo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Binerli (Boyabat)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>936042</id>
    <revision>
      <id>5974121</id>
      <parentid>5160546</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:54:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3500" sha1="22xz715jcecfgjlevrhmrvnjklsadgb" xml:space="preserve">{{Bilgiquti aholi punkti
| mavqe           = Qishloq         
| viloyat         = 
| nomi            = Binerli
| asl nomi        = 
| mamlakat        = Turkiya
| tuman           = Boyabat
| rasmiy til      = Turk
| aholi           = 202
| sanalgan yil    = 2022
| vaqt mintaqasi  = + 03.00
}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]
[[Turkum:Boyabat tumanidagi qishloqlar]]
'''Binerli''' — [[Sinop]] viloyatining [[Boyabat]] tumaniga qarashli qishloq hisoblanadi.

== Tarix ==
Qishloq nomi 1925-yildagi yozuvlarda '''Bigerli''' deb qayd etilgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://nisanyanmap.com/?yer=29101&amp;haritasi=binerli|sarlavha=Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri|qaralgan sana=2 Ekim 2021|nashriyot=nisanyanmap.com|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211002114629/https://nisanyanmap.com/?yer=29101&amp;haritasi=binerli|arxivsana=2 Ekim 2021}}&lt;/ref&gt;. Ilgari [[:tr:Marufalınca|Marufalınca]] qishlogʻining mahallasi boʻlgan boʻlsa, 1955-yil 17-mayda shu qishloqning Yörük va Pelitcik mahallalari bilan birlashib, qishloq maqomiga ega boʻldi.[2]

== Joylashuvi ==
Qishloq Sinop shahar markazidan 110 km, Boyabat shahar markazidan 20&amp;nbsp;km uzoqlikda joylashgan&lt;ref name=&quot;YER&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259239|sarlavha=Binerli Köyü|qaralgan sana=2 Ekim 2021|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305085743/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259239|arxivsana=5 Mart 2016}}&lt;/ref&gt;. Qishloqning Pelitçik mahallasida Kaletepe tumori va [[Nekropol|nekropoli]] mavjud&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.resmigazete.gov.tr/ilanlar/eskiilanlar/2016/11/20161109-4-1.pdf|sarlavha=Kültür ve Turizm Bakanlığından|sana=9 Kasım 2016|qaralgan sana=16 Nisan 2023|nashriyot=Resmî Gazete|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180417223959/https://www.resmigazete.gov.tr/ilanlar/eskiilanlar/2016/11/20161109-4-1.pdf|arxivsana=17 Nisan 2018}}&lt;/ref&gt;.

== Aholi ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;200&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari
|-
| align=&quot;center&quot; | 2022
| align=&quot;right&quot; | 202
|-
| align=&quot;center&quot; | 2021 
| align=&quot;right&quot; | 214
|-
| align=&quot;center&quot; | 2020
| align=&quot;right&quot; | 251
|-
| align=&quot;center&quot; | 2019
| align=&quot;right&quot; | 237
|-
| align=&quot;center&quot; | 2018
| align=&quot;right&quot; | 261
|-
| align=&quot;center&quot; | 2017 
| align=&quot;right&quot; | 271
|-
| align=&quot;center&quot; | 2016 
| align=&quot;right&quot; | 291
|-
| align=&quot;center&quot; | 2015 
| align=&quot;right&quot; | 317
|-
| align=&quot;center&quot; | 2014 
| align=&quot;right&quot; | 378
|-
| align=&quot;center&quot; | 2013 
| align=&quot;right&quot; | 509
|-
| align=&quot;center&quot; | 2012 
| align=&quot;right&quot; | 392
|-
| align=&quot;center&quot; | 2011 
| align=&quot;right&quot; | 480
|-
| align=&quot;center&quot; | 2010 
| align=&quot;right&quot; | 579
|-
| align=&quot;center&quot; | 2009 
| align=&quot;right&quot; | 976
|-
| align=&quot;center&quot; | 2008 
| align=&quot;right&quot; | 866
|-
| align=&quot;center&quot; | 2007 
| align=&quot;right&quot; | 871
|-
| align=&quot;center&quot; | 2000
| align=&quot;right&quot; | 1063&lt;ref name=&quot;YER&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259239|sarlavha=Binerli Köyü|qaralgan sana=2 Ekim 2021|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305085743/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259239|arxivsana=5 Mart 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; | 1990 
| align=&quot;right&quot; | 1163&lt;ref name=&quot;YER&quot; /&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; | 1985 
| align=&quot;right&quot; | 1050&lt;ref name=&quot;YER&quot; /&gt;
|-
|}

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
{{Boyabat tumaniga qarashli qishloqlar}}</text>
      <sha1>22xz715jcecfgjlevrhmrvnjklsadgb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Boyalı (Boyabat)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>936189</id>
    <revision>
      <id>5974122</id>
      <parentid>5160560</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:54:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2826" sha1="to1kd0e3thmrafh26hflu600q11b0a3" xml:space="preserve">{{Bilgiquti aholi punkti
| mavqe           = Qishloq         
| viloyat         = Sinop
| nomi            = Boyalı
| asl nomi        = 
| mamlakat        = Turkiya
| tuman           = Boyabat
| rasmiy til      = Turk
| aholi           = 152
| sanalgan yil    = 2022
| vaqt mintaqasi  =  + 03.00
}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]
[[Turkum:Boyabat tumanidagi qishloqlar]]
'''Boyalı''' — Sinop viloyatining Boyabat tumaniga qarashli qishloq hisoblanadi.

== Tarix ==
Qishloq nomi 1487-yildagi yozuvlarda '''Boyalu''' deb qayd etilgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://nisanyanmap.com/?yer=29102&amp;haritasi=boyal%C4%B1|sarlavha=Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri|qaralgan sana=2 Ekim 2021|nashriyot=nisanyanmap.com|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211002120518/https://nisanyanmap.com/?yer=29102&amp;haritasi=boyal%C4%B1|arxivsana=2 Ekim 2021}}&lt;/ref&gt;.

== Joylashuvi ==
Qishloq Sinop shahar markazidan 108 km, Boyabat shahar markazidan 18&amp;nbsp;km uzoqlikda joylashgan&lt;ref name=&quot;YER&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259240|sarlavha=Boyalı Köyü|qaralgan sana=2 Ekim 2021|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150608024156/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259240|arxivsana=8 Haziran 2015}}&lt;/ref&gt;.

== Aholi ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;200&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari
|-
| align=&quot;center&quot; | 2022
| align=&quot;right&quot; | 152
|-
| align=&quot;center&quot; | 2021
| align=&quot;right&quot; | 149
|-
| align=&quot;center&quot; | 2020
| align=&quot;right&quot; | 156
|-
| align=&quot;center&quot; | 2019
| align=&quot;right&quot; | 166
|-
| align=&quot;center&quot; | 2018
| align=&quot;right&quot; | 175
|-
| align=&quot;center&quot; | 2017
| align=&quot;right&quot; | 149
|-
| align=&quot;center&quot; | 2016
| align=&quot;right&quot; | 154
|-
| align=&quot;center&quot; | 2015
| align=&quot;right&quot; | 159
|-
| align=&quot;center&quot; | 2014
| align=&quot;right&quot; | 156
|-
| align=&quot;center&quot; | 2013
| align=&quot;right&quot; | 161
|-
| align=&quot;center&quot; | 2012
| align=&quot;right&quot; | 144
|-
| align=&quot;center&quot; | 2011
| align=&quot;right&quot; | 136
|-
| align=&quot;center&quot; | 2010
| align=&quot;right&quot; | 144
|-
| align=&quot;center&quot; | 2009
| align=&quot;right&quot; | 151
|-
| align=&quot;center&quot; | 2008
| align=&quot;right&quot; | 175
|-
| align=&quot;center&quot; | 2007
| align=&quot;right&quot; | 164
|-
| align=&quot;center&quot; | 2000
| align=&quot;right&quot; | 253 &lt;ref name=&quot;YER&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259240|sarlavha=Boyalı Köyü|qaralgan sana=2 Ekim 2021|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150608024156/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259240|arxivsana=8 Haziran 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; | 1990
| align=&quot;right&quot; | 279 &lt;ref name=&quot;YER&quot; /&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; | 1985
| align=&quot;right&quot; | 312 &lt;ref name=&quot;YER&quot; /&gt;
|-
|}

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
{{Boyabat tumaniga qarashli qishloqlar}}</text>
      <sha1>to1kd0e3thmrafh26hflu600q11b0a3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bölüklü (Boyabat)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>936196</id>
    <revision>
      <id>5974116</id>
      <parentid>5160613</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:52:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2906" sha1="0mcsbwqjl4t78793m1r28hc66r3x241" xml:space="preserve">{{Bilgiquti aholi punkti
| mavqe           = Qishloq         
| viloyat         = Sinop
| nomi            = Bölüklü
| asl nomi        = 
| mamlakat        = Turkiya
| tuman           = Boyabat 
| rasmiy til      = Turk
| aholi           = 79
| sanalgan yil    = 2022
| vaqt mintaqasi  =  + 03.00 (TSI)
}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]
[[Turkum:Boyabat tumanidagi qishloqlar]]
'''Bölüklü''' — Sinop viloyatining Boyabat tumaniga qarashli qishloq hisoblanadi.

== Tarix ==
Qishloq nomi 1487-yil yozuvlarida '''Yeğren''' yoki '''Yiğren''', 1928-yil yozuvlarida '''Nefsi Yiğren''' sifatida qayd etilgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://nisanyanmap.com/?yer=29103&amp;haritasi=b%C3%B6l%C3%BCkl%C3%BC|sarlavha=Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri|qaralgan sana=2 Ekim 2021|nashriyot=nisanyanmap.com|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211002121015/https://nisanyanmap.com/?yer=29103&amp;haritasi=b%C3%B6l%C3%BCkl%C3%BC|arxivsana=2 Ekim 2021}}&lt;/ref&gt;.

== Joylashuvi ==
Qishloq Sinop shahar markazidan 100 km, Boyabat shahar markazidan 10&amp;nbsp;km uzoqlikda joylashgan&lt;ref name=&quot;YER&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259241|sarlavha=Bölüklü Köyü|qaralgan sana=2 Ekim 2021|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305055537/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259241|arxivsana=5 Mart 2016}}&lt;/ref&gt;.

== Aholi ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;200&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari
|-
| align=&quot;center&quot; | 2022
| align=&quot;right&quot; | 79
|-
| align=&quot;center&quot; | 2021
| align=&quot;right&quot; | 64
|-
| align=&quot;center&quot; | 2020
| align=&quot;right&quot; | 59
|-
| align=&quot;center&quot; | 2019
| align=&quot;right&quot; | 57
|-
| align=&quot;center&quot; | 2018
| align=&quot;right&quot; | 60
|-
| align=&quot;center&quot; | 2017
| align=&quot;right&quot; | 55
|-
| align=&quot;center&quot; | 2016
| align=&quot;right&quot; | 60
|-
| align=&quot;center&quot; | 2015
| align=&quot;right&quot; | 59
|-
| align=&quot;center&quot; | 2014
| align=&quot;right&quot; | 60
|-
| align=&quot;center&quot; | 2013
| align=&quot;right&quot; | 64
|-
| align=&quot;center&quot; | 2012
| align=&quot;right&quot; | 45
|-
| align=&quot;center&quot; | 2011
| align=&quot;right&quot; | 46
|-
| align=&quot;center&quot; | 2010
| align=&quot;right&quot; | 47
|-
| align=&quot;center&quot; | 2009
| align=&quot;right&quot; | 46
|-
| align=&quot;center&quot; | 2008
| align=&quot;right&quot; | 49
|-
| align=&quot;center&quot; | 2007
| align=&quot;right&quot; | 44
|-
| align=&quot;center&quot; | 2000
| align=&quot;right&quot; | 50 &lt;ref name=&quot;YER&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259241|sarlavha=Bölüklü Köyü|qaralgan sana=2 Ekim 2021|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305055537/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259241|arxivsana=5 Mart 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; | 1990
| align=&quot;right&quot; | 74 &lt;ref name=&quot;YER&quot; /&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; | 1985
| align=&quot;right&quot; | 91 &lt;ref name=&quot;YER&quot; /&gt;
|-
|}

== Manbalar ==
{{Manbalar|2}}{{Turkiya-geo-stub}}
{{Boyabat tumaniga qarashli qishloqlar}}</text>
      <sha1>0mcsbwqjl4t78793m1r28hc66r3x241</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bürüm (Boyabat)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>936200</id>
    <revision>
      <id>5974120</id>
      <parentid>5160621</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:54:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2819" sha1="bupyi5xczg8klzyy5jm0dvzql8ky9x3" xml:space="preserve">{{Bilgiquti aholi punkti
| mavqe           = Qishloq         
| viloyat         = Sinop
| nomi            = Bürüm
| asl nomi        = 
| mamlakat        = Turkiya
| tuman           = Boyabat
| rasmiy til      = Turk
| aholi           = 64
| sanalgan yil    = 2022
| vaqt mintaqasi  = +03.00
}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]
'''Bürüm''' — Sinop viloyatining Boyabat tumaniga qarashli qishloq hisoblanadi.

== Tarix ==
Qishloq nomi 1530-yilga oid yozuvlarda '''Çoru Divanı''' deb qayd etilgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://nisanyanmap.com/?yer=29104&amp;haritasi=b%C3%BCr%C3%BCm|sarlavha=Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri|qaralgan sana=2 Ekim 2021|nashriyot=nisanyanmap.com|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211002121635/https://nisanyanmap.com/?yer=29104&amp;haritasi=b%C3%BCr%C3%BCm|arxivsana=2 Ekim 2021}}&lt;/ref&gt;.

== Joylashuvi ==
Qishloq Sinop viloyati markazidan 123 km, Boyabat tumani markazidan 33&amp;nbsp;km uzoqlikda joylashgan&lt;ref name=&quot;YER&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259242|sarlavha=Bürüm Köyü|qaralgan sana=2 Ekim 2021|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305065337/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259242|arxivsana=5 Mart 2016}}&lt;/ref&gt;.

== Aholi ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;200&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari
|-
| align=&quot;center&quot; | 2022
| align=&quot;right&quot; | 64
|-
| align=&quot;center&quot; | 2021
| align=&quot;right&quot; | 67
|-
| align=&quot;center&quot; | 2020
| align=&quot;right&quot; | 64
|-
| align=&quot;center&quot; | 2019
| align=&quot;right&quot; | 68
|-
| align=&quot;center&quot; | 2018
| align=&quot;right&quot; | 68
|-
| align=&quot;center&quot; | 2017
| align=&quot;right&quot; | 69
|-
| align=&quot;center&quot; | 2016
| align=&quot;right&quot; | 69
|-
| align=&quot;center&quot; | 2015
| align=&quot;right&quot; | 67
|-
| align=&quot;center&quot; | 2014
| align=&quot;right&quot; | 68
|-
| align=&quot;center&quot; | 2013
| align=&quot;right&quot; | 74
|-
| align=&quot;center&quot; | 2012
| align=&quot;right&quot; | 62
|-
| align=&quot;center&quot; | 2011
| align=&quot;right&quot; | 68
|-
| align=&quot;center&quot; | 2010
| align=&quot;right&quot; | 63
|-
| align=&quot;center&quot; | 2009
| align=&quot;right&quot; | 69
|-
| align=&quot;center&quot; | 2008
| align=&quot;right&quot; | 60
|-
| align=&quot;center&quot; | 2007
| align=&quot;right&quot; | 46
|-
| align=&quot;center&quot; | 2000
| align=&quot;right&quot; | 96 &lt;ref name=&quot;YER&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259242|sarlavha=Bürüm Köyü|qaralgan sana=2 Ekim 2021|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305065337/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259242|arxivsana=5 Mart 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; | 1990
| align=&quot;right&quot; | 130 &lt;ref name=&quot;YER&quot; /&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; | 1985
| align=&quot;right&quot; | 157 &lt;ref name=&quot;YER&quot; /&gt;
|-
|}

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
{{Boyabat tumaniga qarashli qishloqlar}}
[[Turkum:Boyabat tumanidagi qishloqlar]]</text>
      <sha1>bupyi5xczg8klzyy5jm0dvzql8ky9x3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Büyükkaraağaç (Boyabat)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>936540</id>
    <revision>
      <id>5974119</id>
      <parentid>5160632</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:54:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4669" sha1="hq7p1c6tnv90rfxhob3nom7457f6n3k" xml:space="preserve">{{Bilgiquti aholi punkti
| mavqe                      = Qishloq
| nomi                       = Büyükkaraağaç
| asl nomi                   = 
| tasvir                     =
| qaram                      = 
| mamlakat                   = Turkiya
| gerb                       = 
| bayroq                     = 
| gerb tarifi                = 
| bayroq tarifi              = 
| gerb eni                   = 
| bayroq eni                 = 
| lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = 
| lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = 
| CoordAddon                 = 
| CoordScale                 = 
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 
| mintaqa xaritasi oʻlchami  = 
| tuman xaritasi oʻlchami    = 
| mintaqa turi               = 
| mintaqa                    = 
| jadvalda mintaqa           = 
| tuman turi                 = 
| tuman                      = Boyabat
| tuman 2                    = 
| tuman 3                    = 
| tuman 4                    = 
| tuman 5                    = 
| jadvalda tuman             = 
| jadvalda tuman 2           = 
| jadvalda tuman 3           = 
| jadvalda tuman 4           = 
| jadvalda tuman 5           = 
| jamoat turi                = 
| jamoat                     = 
| jadvalda jamoat            = 
| ichki bolinishi            = 
| rahbar turi                = 
| rahbar                     = 
| asos solingan              = 
| ilk eslatilishi            = 
| avvalgi nomlari            = 
| qachondan beri             = 
| maydon                     = 
| balandlik turi             = 
| AP markazi balandligi      = 
| iqlim                      = 
| rasmiy til                 = Turk
| aholi                      = 51
| sanalgan yil               = 2022
| zichlik                    = 
| aglomeratsiya              = 
| milliy tarkib              = 
| konfessiyaviy tarkib       = 
| etnoxoronim                = 
| vaqt mintaqasi             = 
| DST                        = 
| telefon kodi               = 
| pochta indekslari          = 57202
| avtomobil kodi             = 
| identifikator turi         = 
| raqamli identifikator      = 
| vebsayt                    = 
| sayt tili                  = 
}}

'''Büyükkaraağaç''' — Sinop viloyatining Boyabat tumaniga qarashli qishloq hisoblanadi.

== Tarix ==
Qishloq 1925-yildan beri shu nomga ega&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://nisanyanmap.com/?yer=29105&amp;haritasi=b%C3%BCy%C3%BCkkaraa%C4%9Fa%C3%A7|sarlavha=Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri|qaralgan sana=2 Ekim 2021|nashriyot=nisanyanmap.com|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211002122259/https://nisanyanmap.com/?yer=29105&amp;haritasi=b%C3%BCy%C3%BCkkaraa%C4%9Fa%C3%A7|arxivsana=2 Ekim 2021}}&lt;/ref&gt;.

== Joylashuvi ==
Qishloq Sinop viloyat markazidan 125 km, Boyabat tumani markazidan 35 km uzoqlikda joylashgan&lt;ref name=&quot;YER&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259243|sarlavha=Büyükkaraağaç Köyü|qaralgan sana=2 Ekim 2021|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305021841/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259243|arxivsana=5 Mart 2016}}&lt;/ref&gt;.

== Aholi ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;200&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari
|-
| align=&quot;center&quot; | 2022
| align=&quot;right&quot; | 51
|-
| align=&quot;center&quot; | 2021
| align=&quot;right&quot; | 53
|-
| align=&quot;center&quot; | 2020
| align=&quot;right&quot; | 55
|-
| align=&quot;center&quot; | 2019
| align=&quot;right&quot; | 55
|-
| align=&quot;center&quot; | 2018
| align=&quot;right&quot; | 59
|-
| align=&quot;center&quot; | 2017
| align=&quot;right&quot; | 54
|-
| align=&quot;center&quot; | 2016
| align=&quot;right&quot; | 50
|-
| align=&quot;center&quot; | 2015
| align=&quot;right&quot; | 46
|-
| align=&quot;center&quot; | 2014
| align=&quot;right&quot; | 49
|-
| align=&quot;center&quot; | 2013
| align=&quot;right&quot; | 52
|-
| align=&quot;center&quot; | 2012
| align=&quot;right&quot; | 53
|-
| align=&quot;center&quot; | 2011
| align=&quot;right&quot; | 48
|-
| align=&quot;center&quot; | 2010
| align=&quot;right&quot; | 49
|-
| align=&quot;center&quot; | 2009
| align=&quot;right&quot; | 49
|-
| align=&quot;center&quot; | 2008
| align=&quot;right&quot; | 57
|-
| align=&quot;center&quot; | 2007
| align=&quot;right&quot; | 46
|-
| align=&quot;center&quot; | 2000
| align=&quot;right&quot; | 57 &lt;ref name=&quot;YER&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259243|sarlavha=Büyükkaraağaç Köyü|qaralgan sana=2 Ekim 2021|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305021841/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259243|arxivsana=5 Mart 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; | 1990
| align=&quot;right&quot; | 81 &lt;ref name=&quot;YER&quot; /&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; | 1985
| align=&quot;right&quot; | 85 &lt;ref name=&quot;YER&quot; /&gt;
|-
|}

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
{{Boyabat tumaniga qarashli qishloqlar}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>hq7p1c6tnv90rfxhob3nom7457f6n3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cemalettinköy (Boyabat)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>936744</id>
    <revision>
      <id>5974118</id>
      <parentid>5160651</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:54:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2807" sha1="hbyfxpbsamrnq19txdmogr8qhrdsnjh" xml:space="preserve">{{Bilgiquti aholi punkti
| mavqe           = Qishloq         
| viloyat         = Sinop
| nomi            = Cemalettinköy
| asl nomi        = 
| mamlakat        = Turkiya
| tuman           = Boyabat
| rasmiy til      = Turk
| aholi           = 122
| sanalgan yil    = 2022
| vaqt mintaqasi  = + 03.00
}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]
'''Cemalettinköy''' — Sinop viloyatining Boyabat tumaniga qarashli qishloq hisoblanadi.

== Tarix ==
Qishloq nomi 1487-yil yozuvlarida '''Cemaleddin''' sifatida qayd etilgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://nisanyanmap.com/?yer=29106&amp;haritasi=cemalettin|sarlavha=Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri|qaralgan sana=2 Ekim 2021|nashriyot=nisanyanmap.com|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211002123010/https://nisanyanmap.com/?yer=29106&amp;haritasi=cemalettin|arxivsana=2 Ekim 2021}}&lt;/ref&gt;.

== Joylashuvi ==
Qishloq Sinop viloyati markazidan 101km, Boyabat tumani markazidan 11 km uzoqlikda joylashgan&lt;ref name=&quot;YER&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259244|sarlavha=Cemalettinköy Köyü|qaralgan sana=2 Ekim 2021|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305125141/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259244|arxivsana=5 Mart 2016}}&lt;/ref&gt;.

== Aholi ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;200&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari
|-
| align=&quot;center&quot; | 2022
| align=&quot;right&quot; | 122
|-
| align=&quot;center&quot; | 2021
| align=&quot;right&quot; | 124
|-
| align=&quot;center&quot; | 2020
| align=&quot;right&quot; | 132
|-
| align=&quot;center&quot; | 2019
| align=&quot;right&quot; | 131
|-
| align=&quot;center&quot; | 2018
| align=&quot;right&quot; | 130
|-
| align=&quot;center&quot; | 2017
| align=&quot;right&quot; | 129
|-
| align=&quot;center&quot; | 2016
| align=&quot;right&quot; | 121
|-
| align=&quot;center&quot; | 2015
| align=&quot;right&quot; | 114
|-
| align=&quot;center&quot; | 2014
| align=&quot;right&quot; | 117
|-
| align=&quot;center&quot; | 2013
| align=&quot;right&quot; | 131
|-
| align=&quot;center&quot; | 2012
| align=&quot;right&quot; | 109
|-
| align=&quot;center&quot; | 2011
| align=&quot;right&quot; | 119
|-
| align=&quot;center&quot; | 2010
| align=&quot;right&quot; | 118
|-
| align=&quot;center&quot; | 2009
| align=&quot;right&quot; | 121
|-
| align=&quot;center&quot; | 2008
| align=&quot;right&quot; | 130
|-
| align=&quot;center&quot; | 2007
| align=&quot;right&quot; | 155
|-
| align=&quot;center&quot; | 2000
| align=&quot;right&quot; | 218 &lt;ref name=&quot;YER&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259244|sarlavha=Cemalettinköy Köyü|qaralgan sana=2 Ekim 2021|nashriyot=YerelNet.org.tr|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305125141/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=259244|arxivsana=5 Mart 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; | 1990
| align=&quot;right&quot; | 273 &lt;ref name=&quot;YER&quot; /&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; | 1985
| align=&quot;right&quot; | 466 &lt;ref name=&quot;YER&quot; /&gt;
|-
|}

== Manbalar ==
{{Manbalar|2}}{{Turkiya-geo-stub}}
{{Boyabat tumaniga qarashli qishloqlar}}</text>
      <sha1>hbyfxpbsamrnq19txdmogr8qhrdsnjh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ören (Boyabat)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>938743</id>
    <revision>
      <id>5974123</id>
      <parentid>5875679</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:55:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi; [[Turkum:Boyabat tumanidagi qishloqlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1098" sha1="i0rzphv0jaje7pevxfx0jvkz4arnzkb" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Ören|province=Sinop|district=Boyabat|population_total=47|population_as_of=2022|coordinates={{coord|41|25|04|N|34|39|37|E|region:TR|display=inline,title}}}}Ören (Boyabat)&lt;ref&gt;[https://nisanyanmap.com/?yer=29159&amp;haritasi=%C3%B6ren Ören], nisanyanmap.com&lt;/ref&gt; — [[Turkiya|Turkiyaning]] Sinop viloyati Boʻyabot tumaniga qarashli qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;. Aholisi 47 nafar (2022)&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports |url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=en |qaralgan sana=13 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=en |format=XLS}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Boyabat tumanidagi qishloqlar]]</text>
      <sha1>i0rzphv0jaje7pevxfx0jvkz4arnzkb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grand Island Township (Michigan)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>941474</id>
    <revision>
      <id>5974221</id>
      <parentid>5918541</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T23:59:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>58913</id>
      </contributor>
      <comment>1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5974221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6458" sha1="71z4i1g9yvkbejqg4bgn0127ap1v15c" xml:space="preserve">{{Bilgiquti aholi punkti|mavqe=Fuqarolik shaharchasi|tasvir=Grand Island East Channel Lighthouse (8741869216).jpg|bayroq=|mamlakat=United States|mintaqa turi=AQSH shtati{{!}}Shtat|mintaqa=[[Michigan]]|tuman turi=Michigan shtatidagi okruglar roʻyxati|tuman=[[Alger County, Michigan|Alger]]

&lt;!-- Government --&gt;|rahbar turi=Nazoratchi|rahbar=Jeff Cromell|asos solingan=1905-yil

&lt;!-- Area --&gt;|maydon=127.1|balandlik_m=210|aholi=47|sanalgan yil=Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish{{!}}2010-yil|zichlik=|vaqt mintaqasi=-5|DST=-4|telefon kodi=[[Area code 906|906]]|pochta indeksi=49862 ([[Munising, Michigan|Munising]])|sayt=|koordinatalar={{coord|46|28|58|N|86|40|36|W|region:US-MI|display=inline,title}}}}'''Grand Island Township''' AQShning [[Michigan]] shtatidagi Alger okrugiga qarashli [[Taunship|eng kichik fuqarolik shaharchalaridandir]] .

[[Yuqori koʻl|Superior koʻli]] boʻyida joylashgan shaharcha Grand Island milliy dam olish hududi sifatida belgilangan Grand Islandni oʻz ichiga oladi. Shahar, shuningdek, yaqin atrofdagi materikning kichik bir qismini oʻz ichiga oladi, bu yerda uning aksariyat aholisi [[Munising (Michigan)|Munising]] shahridan shimolda M-28 boʻylab istiqomat qiladi. 2010-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shaharcha aholisi 47 kishini tashkil etdi, bu Grand Island Townshipni shtatdagi Pointe Aux Barques shaharchasidan keyin ikkinchi eng kam aholiga ega munitsipalitet sifatida egallaydi&lt;ref name=&quot;Census 2010&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/DEC/10_DP/G001/0600000US2600333380|arxivurl=https://archive.today/20200212142347/http://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/DEC/10_DP/G001/0600000US2600333380|arxivsana=February 12, 2020|sarlavha=Geographic Identifiers: 2010 Demographic Profile Data (G001): Grand Island township, Alger County, Michigan|nashriyot=U.S. Census Bureau, American Factfinder|qaralgan sana=June 5, 2013}}&lt;/ref&gt;.

== Jamiyati ==

* '''Uilyams Landing''' — bu Centre Road va Myurrey koʻrfazidagi shaharchaning materik qismida joylashgan korporativ boʻlmagan jamoa . Aholisi koʻp boʻlmagan bu shaharning asosiy daromadi va yashash tarzi unchalik yomon emas. Eng katta boylik va yutogʻlari neft va sanoat hisoblaadi.

== Geografiya ==
Qoʻshma Shtatlar aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharchaning umumiy maydoni {{Convert|127.1|km2|disp=flip}} tashkil qiladi. , shundan {{Convert|58.2|km2|disp=flip}} quruqlik va {{Convert|68.9|km2|disp=flip}} yoki 54,21% suvdir&lt;ref name=&quot;Census 2010&quot;/&gt;.

== Demografiya ==
{{AQSh aholisini ro'yxatga olish
| footnote = Source: Census Bureau. Census [http://www.michigan.gov/documents/MCD1960-1990C_33608_7.pdf 1960-] 2000, 2010.
| 1960 = 40
| 1970 = 32
| 1980 = 23
| 1990 = 21
| 2000 = 45
| 2010 = 47
}}
2000-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharchada 45 kishi, 18 ta xonadon va 10 ta oila istiqomat qilgan. [[Aholi zichligi]] — har kvadrat kilometrga 2,0 nafar (0,8/km &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;). Kvadrat milya (0,8/km &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;) uchun o‘rtacha 2,2 zichlikdagi 49 ta uy-joy mavjud edi. Shaharning irqiy tarkibi 95,56% oq, 2,22% tubjoy amerikaliklar va 2,22% osiyoliklar edi. 2000 yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra 24,1% [[Finlar|fin]], 17,2% [[Inglizlar|ingliz]], 13,8% [[Nemislar|nemis]], 6,9% [[Chexoslovakiya|chexoslovak]], 6,9% fransuz kanada, 6,9% [[Polyaklar|polsha]] va 6,9% [[Shvedlar|shved]] ajdodlari edi.

Orolda jami 18 ta xonadon mavjud boʻlib, ularda 22,2 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 61,1 foizi [[Nikoh|er-xotinlar]], 38,9 foizi oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 22,2 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 5,6 foizida esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydigan kishi bor edi. Uy xoʻjaliklarining oʻrtacha kattaligi 2,50 va oilaning oʻrtacha kattaligi 3,18 edi.

Shahar aholisi keng tarqalgan jumlalardan, 24,4% 18 yoshgacha, 2,2% 18 yoshdan 24 yoshgacha, 20,0% 25 yoshdan 44 yoshgacha, 28,9% 45 yoshdan 64 yoshgacha, 24,4% 65 yoshdan kattalardir. . Oʻrtacha yoshi 46 yosh edi. Har 100 ayolga 80,0 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 88,9 erkak toʻgʻri keladi. bunday koʻrinish orol tarixida qayd etilmagan va eng katta natija va koʻrsatgich hisoblanadi.

Shahardagi uy xoʻjaligining oʻrtacha daromadi 76,094 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 82,500 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 61,250 dollarni, ayollarniki esa 38,750 dollarni tashkil qilgan. Shahar aholisi jon boshiga toʻgʻri keladigan daromad 33,892 dollarni tashkil etdi. Kambagʻallik chegarasidan pastda yashayotgan oilalar va aholining 2,6 foizi, shu jumladan oʻn sakkiz yoshgacha boʻlganlar va 64 yoshdan oshganlarning 12,5 foizi yoʻq edi.

== Iqlimi ==
Bu [[iqlim]] mintaqasi katta mavsumiy harorat farqlari bilan ajralib turadi, yozi issiq va issiq (va koʻpincha nam) va qishi sovuq (baʼzan qattiq sovuq). Köppen iqlim tasnifi tizimiga koʻra, Grand Island iqlim xaritalarida „Dfb“ deb qisqartirilgan nam kontinental iqlimga ega deb yuritiladi &lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Climate Summary for Grand Island Township, Michigan |url=http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=1457&amp;cityname=Grand+Island%2C+Michigan%2C+United+States+of+America&amp;units= |qaralgan sana=2023-05-01 |arxivsana=2023-05-01 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230501032711/http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=1457&amp;cityname=Grand+Island,+Michigan,+United+States+of+America&amp;units= }}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Havolalar ==

* [http://www.fs.usda.gov/wps/portal/fsinternet/!ut/p/c4/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os3gDfxMDT8MwRydLA1cj72BTJw8jAwjQL8h2VAQAzHJMsQ!!/?ss=110910&amp;navtype=BROWSEBYSUBJECT&amp;cid=null&amp;navid=110280000000000&amp;pnavid=110000000000000&amp;position=BROWSEBYSUBJECT&amp;recid=13270&amp;actid=19&amp;ttype=recarea&amp;pname=Hiawatha%2520National%2520Forest%2520-%2520Grand%2520Island%2520National%2520Recreation%2520Area Grand Island milliy dam olish zonasi], Hiavata milliy oʻrmoni
* [http://www.grandislandmi.com Grand Island] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230501032712/http://www.grandislandmi.com/ |date=2023-05-01 }}, Grand Island parom xizmati tomonidan
{{Alger County, Michigan}}{{Tashqi havolalar}}
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Grand island]]
[[Turkum:1905-yilda tashkil etilgan aholi punktlari]]
[[Turkum:1905-yilda Michigandagi muassasalar]]</text>
      <sha1>71z4i1g9yvkbejqg4bgn0127ap1v15c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Boyabat tumanidagi qishloqlar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>947581</id>
    <revision>
      <id>5974113</id>
      <parentid>3960658</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:50:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Sinop viloyati qishloqlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="t3xap1txeqora5o1ozcfj85mer1iiie" xml:space="preserve">[[Turkum:Sinop viloyati aholi punktlari]]
[[Turkum:Sinop viloyati qishloqlari]]</text>
      <sha1>t3xap1txeqora5o1ozcfj85mer1iiie</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974114</id>
      <parentid>5974113</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:50:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Sinop viloyati aholi punktlari]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar tumanlari boʻyicha]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="jr337fa0w91ma3b7lmfukqhpbomvbtw" xml:space="preserve">[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar tumanlari boʻyicha]]
[[Turkum:Sinop viloyati qishloqlari]]</text>
      <sha1>jr337fa0w91ma3b7lmfukqhpbomvbtw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mixail Butusov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>949138</id>
    <revision>
      <id>5974259</id>
      <parentid>5758532</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:02:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13790" sha1="cb41i38uww8k0blxa7z7kizqwhllsby" xml:space="preserve"> 
{| class=&quot;infobox infobox-317fac2130cc682c &quot; data-name=&quot;Футболист&quot; style=&quot;font-size:96%;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above &quot; scope=&quot;colgroup&quot; style=&quot;font-size:110%;&quot; |&lt;div class=&quot;ts_Спортсмен_имя&quot;&gt;&lt;div class=&quot;icon&quot; style=&quot;&quot;&gt;[[Fayl:Soccerball_mark.svg|link=Fayl:Soccerball_mark.svg|alt=Futbol|20x20px|Futbol]]&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;label&quot;&gt;Mixail Butusov&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image &quot; style=&quot;&quot; | &lt;span class=&quot;no-wikidata&quot; data-wikidata-property-id=&quot;P18&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header &quot; scope=&quot;colgroup&quot; style=&quot;&quot; |Umumiy maʼlumot
|-
! class=&quot; plainlist&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left;&quot; |Toʻliq ism
| class=&quot; plainlist&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |Mixail Pavlovich Butusov
|-
! class=&quot; plainlist&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left;&quot; |Tugʻilgan vaqti
| class=&quot; plainlist&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |&lt;span class=&quot;wikidata-claim&quot; data-wikidata-claim-id=&quot;Q2385331$84AFB2AC-203E-4F27-AD58-B701F0C3FE70&quot; data-wikidata-property-id=&quot;P569&quot;&gt;&lt;span class=&quot;wikidata-snak wikidata-main-snak&quot;&gt;&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;[[18-iyun]] [[1900]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;span class=&quot;wikidata-claim&quot; data-wikidata-claim-id=&quot;Q2385331$4AB8C826-662C-4492-9973-C1169163E7A3&quot; data-wikidata-property-id=&quot;P19&quot;&gt;&lt;span class=&quot;wikidata-snak wikidata-main-snak&quot;&gt;[[Sankt-Peterburg]]&lt;/span&gt;, &lt;span class=&quot;wikidata-snak wikidata-main-snak&quot;&gt;[[Rossiya imperiyasi]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
|-
! class=&quot; plainlist&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left;&quot; |Vafoti
| class=&quot; plainlist&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |&lt;span class=&quot;wikidata-claim&quot; data-wikidata-claim-id=&quot;Q2385331$439156EA-43DB-461C-8DFE-E636C266E371&quot; data-wikidata-property-id=&quot;P570&quot;&gt;&lt;span class=&quot;wikidata-snak wikidata-main-snak&quot;&gt;&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;[[11-aprel]] [[1963]]&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;(&lt;span class=&quot;dday&quot;&gt;1963-04-11&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;(62 yosh)&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;span class=&quot;wikidata-claim&quot; data-wikidata-claim-id=&quot;Q2385331$0CE92245-1983-4B41-8C69-F36403AE4397&quot; data-wikidata-property-id=&quot;P20&quot;&gt;&lt;span class=&quot;wikidata-snak wikidata-main-snak&quot;&gt;[[Sankt-Peterburg|Leningrad]]&lt;/span&gt;, &lt;span class=&quot;wikidata-snak wikidata-main-snak&quot;&gt;[[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|RSFSR]]&lt;/span&gt;, &lt;span class=&quot;wikidata-snak wikidata-main-snak&quot;&gt;[[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
|-
! class=&quot; plainlist&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left;&quot; |Fuqaroligi
| class=&quot; plainlist&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |&lt;span class=&quot;no-wikidata&quot; data-wikidata-property-id=&quot;P27&quot;&gt;&lt;span class=&quot;no-wikidata&quot; data-wikidata-property-id=&quot;P1532&quot;&gt;&lt;span class=&quot;nowrap&quot; data-sort-value=&quot;СССР&quot;&gt;&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|link=|alt=|border|22x22px]]&lt;/span&gt;&amp;nbsp;[[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|&lt;span class=&quot;wrap&quot;&gt;SSSR&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
|-
! class=&quot; plainlist&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left;&quot; |Boʻyi
| class=&quot; plainlist&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |&lt;span class=&quot;no-wikidata&quot; data-wikidata-property-id=&quot;P2048&quot;&gt;182 sm&lt;/span&gt;
|-
! class=&quot; plainlist&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left;&quot; |Pozitsiya
| class=&quot; plainlist&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |&lt;span class=&quot;no-wikidata&quot; data-wikidata-property-id=&quot;P413&quot;&gt;[[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]]&lt;/span&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-table plainlist&quot; style=&quot;text-align:center;text-align:left;&quot; |
{| class=&quot;ts-Спортивная_карьера-table threecolumns stripped&quot;
! colspan=&quot;3&quot; class=&quot;infobox-header&quot; scope=&quot;colgroup&quot; |Yoshlik faoliyati
|- class=&quot;nowrap odd&quot;
|1912—1917
| colspan=&quot;2&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Fayl:Flag_of_Russia.svg|link=Fayl:Flag_of_Russia.svg|alt=Rossiyskaya imperiya|border|22x22px|rus imperiyasi]]&lt;/span&gt; Unitas (Petrograd)
|-
! colspan=&quot;3&quot; class=&quot;infobox-header&quot; scope=&quot;colgroup&quot; |Klub faoliyati
|- class=&quot;nowrap odd&quot;
|1917—1923
| colspan=&quot;2&quot; |[[Fayl:Flag_RSFSR_1918.svg|link=Fayl:Flag_RSFSR_1918.svg|alt=Flag RSFSR (1918-1954)|border|22x22px|RSFSR bayrogʻi (1918-1954)]] Unitas (Petrograd)
|- class=&quot;nowrap even&quot;
|1924—1926
| colspan=&quot;2&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|link=Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|alt=Soyuz Sovetskix Sotsialisticheskix Respublik|border|22x22px|Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi]]&lt;/span&gt; Viborskaya tumani „A“
|- class=&quot;nowrap odd&quot;
|1927—1930
| colspan=&quot;2&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|link=Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|alt=Soyuz Sovetskix Sotsialisticheskix Respublik|border|22x22px|Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi]]&lt;/span&gt; Pishevkus
|- class=&quot;nowrap even&quot;
|1931—1936
| colspan=&quot;2&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|link=Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|alt=Soyuz Sovetskix Sotsialisticheskix Respublik|border|22x22px|Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi]]&lt;/span&gt; Dinamo (Leningrad)
|-
! colspan=&quot;3&quot; class=&quot;infobox-header&quot; scope=&quot;colgroup&quot; |Milliy terma jamoa
|- class=&quot;nowrap odd&quot;
|1924—1925
|&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|link=Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|alt=Soyuz Sovetskix Sotsialisticheskix Respublik|border|22x22px|Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi]]&lt;/span&gt; [[SSSR milliy futbol terma jamoasi|SSSR]]
|2 (3)
|-
! colspan=&quot;3&quot; class=&quot;infobox-header&quot; scope=&quot;colgroup&quot; |Murabbiylik faoliyati
|- class=&quot;nowrap odd&quot;
|1937—1938
| colspan=&quot;2&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|link=Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|alt=Soyuz Sovetskix Sotsialisticheskix Respublik|border|22x22px|Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi]]&lt;/span&gt; Dinamo (Leningrad)
|- class=&quot;nowrap even&quot;
|1939—1940
| colspan=&quot;2&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|link=Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|alt=Soyuz Sovetskix Sotsialisticheskix Respublik|border|22x22px|Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi]]&lt;/span&gt; [[Dinamo Tbilisi]]
|- class=&quot;nowrap odd&quot;
|1940—1941
| colspan=&quot;2&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|link=Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|alt=Soyuz Sovetskix Sotsialisticheskix Respublik|border|22x22px|Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi]]&lt;/span&gt; [[Dinamo (Kiyev futbol klubi)|Dinamo (Kiyev)]]
|- class=&quot;nowrap even&quot;
|1942—1945
| colspan=&quot;2&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|link=Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|alt=Soyuz Sovetskix Sotsialisticheskix Respublik|border|22x22px|Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi]]&lt;/span&gt; [[Dinamo (futbol klubi, Toshkent)|Dinamo (Toshkent)]]
|- class=&quot;nowrap odd&quot;
|1946
| colspan=&quot;2&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|link=Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|alt=Soyuz Sovetskix Sotsialisticheskix Respublik|border|22x22px|Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi]]&lt;/span&gt; [[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit (Leningrad)]]
|- class=&quot;nowrap even&quot;
|1947
| colspan=&quot;2&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|link=Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|alt=Soyuz Sovetskix Sotsialisticheskix Respublik|border|22x22px|Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi]]&lt;/span&gt; [[Dinamo (Kiyev futbol klubi)|Dinamo (Kiyev)]]
|- class=&quot;nowrap odd&quot;
|1948—1953
| colspan=&quot;2&quot; |&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|link=Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|alt=Soyuz Sovetskix Sotsialisticheskix Respublik|border|22x22px|Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi]]&lt;/span&gt; Dinamo (Leningrad)
|}
|-
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header nowrap&quot; scope=&quot;colgroup&quot; style=&quot;&quot; |Davlat mukofotlari
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-medals plainlist&quot; style=&quot;text-align:center;text-align:left;&quot; |
{| class=&quot;infobox-inherit ts-Ряд pull-center&quot; role=&quot;presentation&quot;
|[[Fayl:SU_Order_of_the_Badge_of_Honour_ribbon.svg|link=Orden_&quot;Znak_Pochyota&quot;|alt=Orden „Znak Pochyota“  — 1957|40x40px|&quot;Shon-sharaf belgisi&quot; ordeni — 1957 yil]]
|}
{| class=&quot;infobox-inherit ts-Ряд pull-center&quot; role=&quot;presentation&quot;
|[[Fayl:Honored_master_of_sports_of_the_USSR.png|link=Zaslujenniy_master_sporta_SSSR|alt=Zaslujenniy master sporta SSSR|23x23px|SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi]]
|[[Fayl:Нагрудный_знак_«Отличник_физической_культуры_и_спорта»_(Россия).jpg|link=Otlichnik_fizicheskoy_kulturi_i_sporta|alt=Otlichnik fizicheskoy kulturi i sporta|30x30px|Jismoniy tarbiya va sport aʼlochisi]]
|}
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;noplainlist&quot; style=&quot;text-align:center;text-align:left;padding:0.2em 0 0; font-size:80%; color:#555555;&quot; |
|}
'''Mixail Pavlovich Butusov''' ([[1900|1900-yil]] [[18-iyun]], [[Sankt-Peterburg]], [[Rossiya imperiyasi]] — [[1963-yil]] [[11-aprel]], [[Sankt-Peterburg|Leningrad]], [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]]) — [[Rossiya|rus]], [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|sovet]] [[Futbolchi|futbolchisi]], [[Koptokli xokkey|xokkeychi]] va futbol murabbiyi. SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi (1934). Jismoniy madaniyat aʼlochisi (1948&lt;ref&gt;Nagrajdenie stareyshix sportsmenov Ukraini // Sovetskiy sport (gazeta). — 27-yanvarya 1948, № 8. — s. 1.&lt;/ref&gt;).

Aka-uka Butusovlarning mashhur oilasining aʼzosi (qolganlari — [[Бутусов, Кирилл Павлович|Kiril]] (1881—1947), [[Бутусов, Константин Павлович|Konstantin]] (1885—1942), Vasiliy (1892—1971), [[Бутусов, Александр Павлович|Aleksandr]] (1895—1942) va Pavel (1898—1990)).

== Hayoti ==
U [[1912-yil]]da Unitas jamoasi bilan futbol oʻynay boshlagan. U Sankt-Peterburg (Leningrad)ning „Unitas“, Vyborgskiy tumani „A“, „Pishchevkus“, „Dinamo“ jamoalarida oʻynagan. Birinchi SSSR chempionatida 6 ta oʻyin oʻtkazgan (1936). Shahar va respublika jamoalari oʻrtasidagi SSSR chempionatlarida 9 ta oʻyin, 9 ta gol qayd etgan.

SSSR terma jamoasi uchun 2 ta oʻyin (3 ta gol) va 5 ta norasmiy oʻyin (1 ta gol) oʻtkazdi. Umuman olganda, u SSSR terma jamoasi uchun kasaba uyushmalari, klub jamoalari bilan oʻyinlarda 88 ta, RSFSR terma jamoasi uchun esa 50 dan ortiq gol urgan. Futbol tarixchilarining fikricha u rasmiy oʻyinlarda SSSR terma jamoasining birinchi golini kiritdi.&lt;ref&gt;Statya s issledovaniyami K. K. Barishnikova v spravochnike ''Futbol-89: kalendar-spravochnik'' — L.:Lenizdat, 1989 s.90-92&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Futbol 1986-87: kalendar-spravochnik''/sost. Lander Yu. pod red. Filatova L. — Xarkov: Sotsialistichna xarkivщina, 1987 s.289-320&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Futbol 1987-88: kalendar-spravochnik''/sost. Lander Yu. pod red. Filatova L. — Xarkov: Sotsialistichna xarkivщina, 1988 s.295-302&lt;/ref&gt;

* RSFSR va SSSRning turli terma jamoalarida — kamida 150 gol
* Leningrad (Petrograd) jamoasida — kamida 64 ta gol
* Leningrad (Petrograd) klub chempionatlarida — kamida 89 ta gol

Umuman olganda, oʻrtoqlik oʻyinlari hisobga olinsa, u tomonidan kiritilgan gollar kamida 423 ta gol aniqlangan.

Bitta uchrashuvda (toʻliq boʻlmagan maʼlumotlarga koʻra) u gol urdi

* 10 ta gol — 1 marta (1923-yil 5-iyunda [[Viborg|Vyborgda]] RSFSR terma jamoasi tarkibida Riento klubiga qarshi)
* 8 ta gol — 2 marta (ikkalasi ham rasmiy oʻyinlarda: 1927-yil 29-mayda Pischevkus tarkibida, 1927-yilgi Leningrad chempionatida (bahor) Sovet savdo xodimlari darvozasiga va 1928-yil 15-avgustda. Leningrad terma jamoasi, Butunittifoq Spartakiadasi futbol turnirida Ural terma jamoasiga qarshi)
* 7 gol — 1 marta
* 6 gol — 2 marta
* 5 gol — 6 marta

Leningrad „Dinamo“ jamoasi tarkibida u SSSR 1-bandi chempionatida 6 ta oʻyin oʻtkazdi va 2 ta gol urdi.

1937-yildan — murabbiylik faoliyatini boshladi. U turli shaharlarning „Dinamo“ jamoalari bilan ishlagan, Leningradning „[[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit]]“ jamoasida bosh murabbiy boʻlgan.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://zenit-history.ru/trenery/236-trenery/2227-butusov-mihail-pavlovich|sarlavha=Профиль на сайте zenit-history.ru|qaralgan sana=21-yanvar 2014-yil|arxivsana=1-fevral 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140201233550/http://zenit-history.ru/trenery/236-trenery/2227-butusov-mihail-pavlovich}}&lt;/ref&gt;

U Sankt-Peterburgdagi Shuvalovskiy qabristoniga dafn etilgan.

== Yutuqlar ==
[[Futbol]]

* RSFSR chempioni 1924, 1932
* Leningrad chempioni 1928, 1929, 1931, 1933, 1935
* SSSR chempionatlarining kumush medali sovrindori 1924, 1932, 1935
* RSFSR chempionatlarining kumush medali sovrindori 1928, 1931
* „44s“ va „33s“ da („FiS“ jurnali) — 1-son (1928 va 1930)
* 1928-yilgi Butunittifoq Spartakiadasi turnirining eng yaxshi toʻpurari — 13 ta gol
* Leningrad va Moskva jamoalari oʻrtasidagi uchrashuvlar tarixidagi eng yaxshi toʻpurar — 34 oʻyinda 22 ta gol (1919—1935).

[[Koptokli xokkey|Toʻp bilan xokkey]]

* 1936-yil SSSR chempionatining bronza medali sovrindori
* Mavsumning 22 nafar eng yaxshi futbolchisi roʻyxatiga kiritilgan — 1936-yil

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==

* [http://rusteam.permian.ru/players/butusov_mih.html „Rossiya milliy futbol jamoasi“ saytidagi profil]
* [https://web.archive.org/web/20090619165643/http://www.championat.ru/football/article-34605.html Mixail Butusov haqida „Chempionat.] [https://web.archive.org/web/20090619165643/http://www.championat.ru/football/article-34605.html RU“]

{{FC Zenit Sankt-Peterburg murabbiylari}}

{{DEFAULTSORT:Butusov, Mixail}}
[[Turkum:1900-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:18-iyunda tugʻilganlar]]
[[Turkum:11-aprelda vafot etganlar]]
[[Turkum:1963-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Sankt-Peterburgda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Hurmat Belgisi ordeni sohiblari]]
[[Turkum:SSSR erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Doʻstlik Toshkent viloyati klubi bosh murabbiylari]]</text>
      <sha1>cb41i38uww8k0blxa7z7kizqwhllsby</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Qoidalarga eʼtibor bermang</title>
    <ns>4</ns>
    <id>955219</id>
    <revision>
      <id>5974208</id>
      <parentid>3781061</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:50:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Umarxon III</username>
        <id>18267</id>
      </contributor>
      <comment>+navbox</comment>
      <origin>5974208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="423" sha1="f69v3e4bg2ekkstv7t27eo8jhk75lcp" xml:space="preserve">Agar [[Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar|qoida]] [[Vikipediya]]da sifatni yaxshilash yoki saqlab qolishga xalal bersa, unga eʼtibor bermang.

== Yana qarang ==

* [[Vikipediya:Bemalol tahrirlang|Bemalol tahrirlang]]
* [[Vikipediya:Besh ustun#Vikipediyaning shu besh ustundan boshqa qoidalari yoʻqdir|Besh ustun&amp;Besh ustundan boshqa qoida yoʻq]]

{{Vikipediyaning qoida va koʻrsatmalari}}

[[Turkum:Vikipediya:Qoidalar]]</text>
      <sha1>f69v3e4bg2ekkstv7t27eo8jhk75lcp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gianluigi Buffon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>959647</id>
    <revision>
      <id>5974446</id>
      <parentid>5872354</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:59:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5974446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21265" sha1="iznpefmaak37i5q3x8jcmlqnx8fywmm" xml:space="preserve">{{Futbolchi
 | name               = Gianluigi Buffon&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{nobold|[[OMRI]]}}&lt;/small&gt;
 | image              = Norway Italy - June 2025 A 44 (Gianluigi Buffon).jpg
 | caption            = Buffon (2025-yil)
 | full_name          = Gianluigi Buffon&lt;ref name=&quot;FIFA&quot;&gt;{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2014/pdf/FWC_2014_SQUADLISTS.PDF |title=2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players: Italy |publisher=FIFA |page=21 |date=14 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904095016/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2014/pdf/FWC_2014_SQUADLISTS.PDF |archive-date=4 September 2019}}&lt;/ref&gt;
 | birth_date         = {{birth date and age|1978|1|28||df=y}}&lt;ref name=&quot;FIFA&quot;/&gt;
 | birth_place        = [[:en:Carrara|Carrara]], [[:en:Tuscany|Tuscany]], Italiya
 | height             = 1.92 m&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.juventus.com/it/squadre/prima-squadra/portieri/gianluigi-buffon/index.php |title=Gianluigi Buffon |publisher=Juventus F.C. |access-date=31 March 2022 |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20161024152257/http://www.juventus.com/it/squadre/prima-squadra/portieri/gianluigi-buffon/index.php |archive-date=24 October 2016}}&lt;/ref&gt;
 | position           = [[Darvozabon (futbol)|Darvozabon]]
 | youthyears1        = 1991—1995
 | youthclubs1        = [[:en:Parma Calcio 1913|Parma]]
 | yillar1            = 1995—2001
 | klublar1           = [[:en:Parma Calcio 1913|Parma]]
 | isht1              = 168
 | gollar1            = 0 &lt;!-- LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY !--&gt;
 | yillar2            = 2001—2018
 | klublar2           = [[Juventus FC|Juventus]]
 | isht2              = 509 &lt;!-- LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY !--&gt;
 | gollar2            = 0
 | yillar3            = 2018—2019
 | klublar3           = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
 | isht3              = 17 &lt;!-- LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY !--&gt;
 | gollar3            = 0
 | yillar4            = 2019—2021
 | klublar4           = [[Juventus FC|Juventus]]
 | isht4              = 17 &lt;!-- LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY !--&gt;
 | gollar4            = 0
 | yillar5            = 2021—2023
 | klublar5           = [[:en:Parma Calcio 1913|Parma]]
 | isht5              = 43 &lt;!-- LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY !--&gt;
 | gollar5            = 0
 | totalcaps          = 754
 | totalgoals         = 0
 | milliyyillar1      = 1993—1994
 | milliyjamoa1       = [[:en:Italy national under-16 football team|Italiya U16]]
 | milliyisht1        = 3
 | milliygollar1      = 0
 | milliyyillar2      = 1995
 | milliyjamoa2       = [[:en:Italy national under-17 football team|Italiya U17]]
 | milliyisht2        = 3
 | milliygollar2      = 0
 | milliyyillar3      = 1994—1995
 | milliyjamoa3       = [[:en:Italy national under-18 football team|Italiya U18]]
 | milliyisht3        = 3
 | milliygollar3      = 0
 | milliyyillar4      = 1995—1997
 | milliyjamoa4       = [[:en:Italy national under-21 football team|Italiya U21]]
 | milliyisht4        = 11
 | milliygollar4      = 0
 | milliyyillar5      = 1997
 | milliyjamoa5       = [[:en:Italy Olympic football team|Italiya U23]]
 | milliyisht5        = 4
 | milliygollar5      = 0
 | milliyyillar6      = 1997—2018
 | milliyjamoa6       = [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]]
 | milliyisht6        = 176
 | milliygollar6      = 0
 | club-update        = 19 May 2023
}}
'''Gianluigi Buffon''' (1978-yil 28-yanvarda tugʻilgan) italiyalik professional [[futbolchi]], darvozabon sifatida oʻynagan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://sports.uz/news/view/rasman-buffon-futboldagi-faoliyatini-yakunladi-%28video%29-02-08-2023 |sarlavha=Расман! Буффон футболдаги фаолиятини якунлади (видео) |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230803151910/https://sports.uz/news/view/rasman-buffon-futboldagi-faoliyatini-yakunladi-(video)-02-08-2023 |arxivsana=2023-08-03 |qaralgan sana=2023-08-02 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/350701?utm_source=telegram&amp;utm_medium=championatasia |sarlavha=Рассом асаридан илҳомланиб &quot;ҳаётга қайтган&quot; Жанлуижжи Буффоннинг сиз билмаган тақдири |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230806153222/https://championat.asia/uz/news/350701?utm_source=telegram&amp;utm_medium=championatasia |arxivsana=2023-08-06 |qaralgan sana=2023-08-06 }}&lt;/ref&gt;. U barcha davrlarning eng zoʻr darvozabonlaridan biri sifatida eʼtirof etilgan. U professional martabada 1100 dan ortiq oʻyin oʻtkazgan bir necha qayd etilgan futbolchilardan biridir&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/350722?utm_source=telegram&amp;utm_medium=championatasia |sarlavha=Жанлуижи Буффондан ўзининг ёшлигига мактуб (мутолаа учун) |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230802205340/https://championat.asia/uz/news/350722?utm_source=telegram&amp;utm_medium=championatasia |arxivsana=2023-08-02 |qaralgan sana=2023-08-02 }}&lt;/ref&gt;.

Klub miqyosida Buffonning professional faoliyati 1995-yilda „Parma“ da boshlangan va u yerda u A Seriyada debyut qilgan. Tez orada u asosiy tarkibga kirdi va Italiyaning eng istiqbolli yosh darvozabonlaridan biri sifatida tanildi va Parmaga 1999-yilda Italiya kubogi, [[UEFA Yevropa Ligasi|UEFA kubogi]] va Italiya Superkubogini yutishda yordam berdi. Oʻsha paytdagi darvozabon uchun jahon rekordi — 52 million evro evaziga Juventus jamoasi safiga transfer qilindi. Buffon klubdagi dastlabki ikki mavsumida ham A Seriya chempionligini qoʻlga kiritdi va oʻz pozitsiyasida oʻzini dunyoning eng yaxshi futbolchilaridan biri sifatida koʻrsatdi. „Juventus“ jamoasidagi ilk faoliyatida u toʻqqizta A Seriya chempionligini qoʻlga kiritdi, toʻrtta Italiya kubogi va beshta Italiya Superkubogi. U [[Serie A]] da yilning eng yaxshi futbolchisi sovrinini qoʻlga kiritgan birinchi darvozabon boʻldi va oʻn ikki marta A Seriyada yilning eng yaxshi darvozaboni deb topildi.

[[UEFA Chempionlar ligasi 2014/2015|2015]] va 2017-yillardagi UEFA Chempionlar Ligasi finaliga chiqqandan soʻng, u har ikki marta ham [[UEFA Chempionlar Ligasi|Chempionlar Ligasi]]&lt;nowiki/&gt;ning mavsumning eng yaxshi tarkibiga sazovor boʻldi va soʻnggi yilda FIFAning „Eng yaxshi darvozaboni“ sovrinini qoʻlga kiritdi. „[[Juventus FC|Yuventus]]“ bilan 17 yillik faoliyatidan soʻng, Buffon 2018-yilda 40 yoshida Fransiyaning „[[Paris Saint-Germain FC]]“ klubi bilan shartnoma imzoladi va u yerda [[Alfons Areola|Alphonse Areola]] bilan rotatsiya rolida foydalanildi. Buffon jamoadagi yagona mavsumida Trophée des Champions va [[Liga 1]] chempionligini qoʻlga kiritdi va keyingi yili Yuventusga qaytdi. 2019-20-yilgi mavsumda Buffon asosan Voytsex Shesnining oʻrinbosar sifatida faoliyat olib borgan, ammo baribir [[Paolo Maldini]]&lt;nowiki/&gt;ning [[Serie A]] da 647 ta oʻyin oʻtkazgan rekordini yangilashga muvaffaq boʻldi, chunki u klub bilan A Seriyaning oʻninchi chempionligini qoʻlga kiritdi. Keyingi mavsumda u zaxira darvozaboni sifatida xizmat qilishda davom etdi, lekin Italiya Kubogida oʻzining rekord darajadagi oltinchi chempionligini qoʻlga kiritdi. 2021-yil iyun oyida u oʻzining bolaligidagi „Parma“ klubiga qaytdi, u oʻsha mavsumda B seriyaga tushib ketdi.

176 ta xalqaro oʻyin bilan Buffon barcha davrlarning [[Eng koʻp oʻyin oʻtkazgan sportchilar|eng koʻp oʻyin oʻtkazgan]] darvozaboni, Italiya terma jamoasi tarixidagi eng koʻp oʻyin oʻtkazgan futbolchi va Yevropa terma jamoasida eng koʻp oʻynagan uchinchi oʻyinchi, Buffon 2010-yilda sardor sifatida Italiya terma jamoasi safida eng koʻp oʻyin oʻtkazish boʻyicha rekordchi hisoblanadi. Buffon Jahon chempionatlaridagi debyutidan soʻng beshta [[FIFA Jahon chempionati|FIFA Jahon kubogi]] turnirlarida ([[FIFA Jahon chempionati 1998|1998]], [[FIFA Jahon Chempionati 2022|2002]], [[FIFA Jahon chempionati 2006|2006]], [[FIFA Jahon chempionati 2010|2010]] va [[FIFA Jahon chempionati 2014|2014]]-yillarda) rekord oʻrnatgan. 1997-yil 1998-yilgi jahon chempionati musoboqasi saralash bosqichida ishtirok etmagan va asosan zahira darvozabon sifatida joʻrilgan. U 2006-yilgi turnirda gʻolib chiqqan jamoaning asosiy darvozaboni boʻlib, musobaqaning eng yaxshi darvozaboni sifatida Oltin qoʻlqop mukofoti bilan taqdirlangan. Shuningdek, u Italiyani toʻrtta Yvropa chempionatida, 1996-yilgi Olimpiya oʻyinlarida va ikkita [[FIFA Konfederatsiyalar kubogi]]&lt;nowiki/&gt;da himoya qildi va 2013-yilgi turnirda bronza medalini qoʻlga kiritdi. [[FIFA Jahon chempionati 2006|2006-yilgi Jahon chempionatid]]&lt;nowiki/&gt;agi oʻyinlaridan soʻng, beshta oʻyinda oʻz darvozasi daxlsizligini saqlab qolib, rekord oʻrnatdi. Buffon [[Lev Yashin]] mukofotini qoʻlga kiritdi va turnirning eng yaxshi jamoasiga saylandi. 2012-yilgi Yevropa chempionati finalida Ispaniya terma jamoasidan 4 ta gol oʻtkazib yuborib Yevropa chempionati kumush medaliga sohib boʻldi. Buffon 2017-yilda Italiya terma jamoasi 2018-yilgi Jahon chempionatiga chiqa olmaganidan soʻng, terma jamoadagi faoliyatini yakunladi. 2018-yil jamoaning oʻrtoqlik oʻyinlarida terma jamoa tarkibiga jalb etlgan boʻlsa-da, 2018-yil may oyida u xalqaro faoliyatini yakunlaganini rasman tasdiqladi.

Buffon 2004-yilda [[FIFA 100]] tomonidan dunyoning eng zoʻr futbolchilari roʻyxatiga kiritilgan. U oʻsha yili [[UEFA]]&lt;nowiki/&gt;ning eng yaxshi darvozabon mukofotini qoʻlga kiritdi va qoʻshimcha ravishda besh marta UEFAning yilning eng yaxshi jamoasiga kiritildi. Buffon 2006-yilda „[[Oltin toʻp]]“ uchun ikkinchi oʻrin sohibi boʻlgan va uch marta FIFPro World 11 aʼzosi etib saylangan. U „Oltin oyoq“ mukofotini qoʻlga kiritgan birinchi darvozabon boʻldi, shuningdek, [[Xalqaro futbol tarixi va statistikasi federatsiyasi|IFFHS]] talqiniga koʻra besh marta ([[Iker Casillas]] va [[Manuel Neuer]] bilan birga) dunyoning eng yaxshi darvozaboni deb topildi. Shu tashkilot tomonidan u 21-asrning, soʻnggi 25 yildagi va oʻn yillikning eng yaxshi darvozaboni deb topiladi.

== Dastlabki yillar ==
Janluiji Buffon 1978-yil 28-yanvarda Italiyaning [[Karrada]] shahrida, asosan sportchilardan iborat oilada tugʻilgan. Uning onasi Mariya Stella. yadro tashlash boʻyicha musobaqalarda qatnashdi, ushbu fan boʻyicha uch marta Italiya chempioni boʻldi. Janluijining otasi Adriano yengil Atletik boʻlib, disk tashlash musobaqalarida qatnashgan. Sport karyerasini tugatgandan soʻng, ular maktablarda jismoniy tarbiya oʻqituvchisi boʻlib ishladilar. Janluiji oiladagi eng kichik bola, uning ikkita singlisi Gvendalina [ital.] (1973) va Veronika[ital.(1975), Italiya terma jamoasida voleybol oʻynagan, uning togʻasi Dante Mazokko[ital., basketbol boʻyicha Italiya chempionatida ishtirok etdi, shuningdek, ushbu sport turida milliy jamoa vakili boʻldi. 1991-yil 20-dekabrda [[Italiya milliy futbol terma jamoasi]] tarkibiga kirgan italiyalik darvozabon Lorenzo Buffon Janluijining uzoq qarindoshi hisoblanadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.bbc.co.uk/wales/northeast/guides/halloffame/sport/billy_meredith.shtml |sarlavha=Ci ritorni in mente...
Lorenzo Buffon |qaralgan sana=28.05.2024}}&lt;/ref&gt;.

Buffon bolaligidan totalizatorda oʻynashni boshlagan. Janni amaki va Mariya xola bu ehtirosga berilib, u maktabga borguniga qadar qishda birga yashagan. Pertegada (serboxorv) kichik shahrida qor koʻchkisi orasida amakisi va xolasi bilan boʻlgan davrda. Buffon oʻzining birinchi futbol oʻyinlarini oʻtkazdi. Boshqa narsalar qatori, shu vaqt ichida Janluiji Panini stikerlarini yigʻishni boshladi, shundan beri u deyarli butun kollektsiyasini yigʻishga muvaffaq boʻldi. Yozda Buffon karraradagi ota-onasiga qaytib kelardi, u yerda u koʻp vaqtini singillari va amakivachchalari bilan plyajda oʻtkazardi. Qumdagi oʻyinlar paytida u tez-tez yiqilib, tirnalgan edi, Buffonning oʻzi unga erga tushish va zarba berish qoʻrquvini engishga yordam bergan deb hisoblaydi. Uning birinchi futbol jamoasi „Kanaletto“ boʻldi, ammo dastlab Janluiji sportga unchalik ishtiyoqi yoʻq edi. U oʻzining birinchi oʻyinini katta yoshdagi „Kanaletto“ yoshlar jamoasiga qarshi oʻynadi, u bu oʻyinda gol urishga muvaffaq boʻldi. Dastlab Buffon yarim himoyachi sifatida oʻynagan. Bir kuni u oʻz jamoasining darvozabonini almashtirishga majbur boʻldi, natijada u birinchi marta darvozabon oʻrnini sinab koʻrdi. Keyinchalik Janluiji 1976-yilda tugʻilgan katta jamoada ushbu pozitsiyada qoʻllanilishni boshladi, u bilan hatto viloyat chempionatida gʻolib chiqdi. Keyinchalik Buffon [[&quot;Pertikat&quot;]]&lt;nowiki/&gt;ga oʻtdi.

1990-yilgi jahon chempionati oʻyinlarini tomosha qilish paytida Janluiji Kamerun terma jamoasini kashf etdi, bu jamoaning oʻyinlari uni ayniqsa jalb qildi. Unda darvozabon Tom Nkono ishtirok etdi, u Janluijining butiga aylandi. Aynan 1990-yilda, 12 yoshida u darvozabon boʻlishga qaror qildi; bu qarorga Nkonoga nisbatan hamdardlik bilan bir qatorda, darvozabon oʻrniga Buffonning salohiyatini koʻrgan otasining maslahati ham yordam berdi. Biroq, &quot; Pertikata „ga boshqa darvozabon kerak emas edi, Shuning uchun Buffon“Bonaskola&quot; ga ketdi. Bir necha oʻyinlardan soʻng golkiper oʻrniga yangi jamoada unga yarim himoyaga qaytishni taklif qilishdi, ammo u buni qilmadi. Keyinchalik Janluiji yana katta jamoaga oʻtkazildi. Oʻn oy darvozabon sifatida oʻynaganidan soʻng, Buffon oʻyinning yaxshi darajasini namoyish eta boshladi, unga baʼzi yirik klublar, xususan „Bolonya“, „Milan“ va „Parma“ qiziqish bildirishdi, u uchta jamoada ham koʻrib chiqildi. [[Bolonya|&quot;Bolonya&quot;]]&lt;nowiki/&gt;da Janluiji oʻzi haqida yoqimli taassurot qoldirdi, ammo jamoa rahbariyati uning taklifiga ishonmadi, „ [[AC Milan|Milan]]“ vakillari esa Buffonni qoʻlga kiritishga qatʼiy qaror qilishdi, hatto hujjatlarni ota-onasiga yuborishdi. „Parma“ italiyalik darvozabonni jalb qilish istagini bildirdi. [[&quot;Parmesans&quot;]] sport direktori shubha bilan qaradi, ammo murabbiy Ermes Fulgoni. Buffonning taklifini talab qildi. Natijada, Janluiji aynan [[Parma|&quot;Parma&quot;]] ni tanladi, bu oʻsha paytda aniq boʻlmagan qaror boʻlib tuyuldi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/bravo-awards.html |sarlavha=The &quot;Bravo&quot; Award |qaralgan sana=28.05.2024}}&lt;/ref&gt;.

== Futbolchilik faoliyati ==
2021-yilning 17-iyunida, uning „[[Juventus FC]]“dan ketganidan keyin bir necha kunlik mish-mishlardan soʻng, quyi ligaga tushib qolgan „Parma“ Buffonning qaytishini klubning rasmiy tvitterida eʼlon qilingan qisqa video orqali eʼlon qildi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/ufficiale-buffon-torna-a-parma-l-annuncio-dei-ducali-superman-returns-1548271 |publisher=TuttoMercatoWeb |language=Italian |access-date=17 June 2021 |date=17 June 2021 |title=Buffon torna a Parma. L'annuncio dei ducali: &quot;Superman Returns&quot;}}&lt;/ref&gt;. „[[Juventus FC|Juventus]]“dagi soʻnggi mavsumida Italiya kubogini qoʻlga kiritgach, koʻpchilik bu uning faoliyatini yakunlashini kutgan edi. Buning oʻrniga u oʻzining bolaligidagi klubiga oʻtishini eʼlon qildi va bu 2001-yilda „Parma“dan „Yuventus“ga oʻtganiga 20 yil toʻlgan edi. 2021-yilning 20-avgustida Buffon oʻzining ilk uchrashuvini oʻtkazdi va 2:2 hisobidagi durang bilan yakunlagan oʻyinda golini oʻtkazib yubordi. „Frozinone“ bilan safarda durang oʻynadi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://football-italia.net/serie-b-frosinone-2-2-parma-late-equaliser-ruins-debut-for-buffon/ |title=Serie B Frosinone 2-2 Parma late equaliser ruins debut for Buffon |publisher=Football Italia |date=20 August 2021}}&lt;/ref&gt;.

2022-yilning 5-fevralida B Seriya doirasida „Benevento“ bilan mehmonda 0:0 hisobida durang oʻynaganidan soʻng, Buffon erkaklar assotsiatsiyasi tarixida 500 marta oʻz darvozasi dahlsizligini saqlab qolgan birinchi darvozabonga aylandi (322 ta „Yuventus“da, 92 ta „Parma“da, 9 ta PSJ da va 77 ta Italiya jamoasida)&lt;ref name=&quot;500_clean_sheets&quot;&gt;{{cite news |date=6 February 2022 |title=Buffon continues to make history: 500 clean sheets |work=MARCA |url=https://www.marca.com/en/football/serie-a/2022/02/06/61ff976a268e3ee85d8b45a8.html |access-date=16 February 2022}}&lt;/ref&gt;. 28-fevralda Parma Buffon bilan shartnomasini 2024-yilgacha uzaytirishini eʼlon qildi, bu esa uni 46 yoshga qadar oʻynashni davom ettirardi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kyle Krause Announces Buffon's Contract Renewal: &quot;He's One of the Top Three Italian Goalkeepers&quot; |website=Parma Calcio 1913. |url=https://parmacalcio1913.com/2022/02/28/kyle-krause-announces-buffons-contract-renewal-hes-one-of-the-top-three-italian-goalkeepers/?lang=en |date=28 February 2022 |access-date=28 February 2022 |archive-date=28 February 2022 |df=dmy-all |archive-url=https://web.archive.org/web/20220228134402/https://parmacalcio1913.com/2022/02/28/kyle-krause-announces-buffons-contract-renewal-hes-one-of-the-top-three-italian-goalkeepers/?lang=en |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Buffon non smette più, rinnovo col Parma: giocherà fino a 46 anni |url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/mercato/buffon-non-smette-piu-rinnovo-col-parma-giochera-fino-a-46-anni_46678431-202202k.shtml |access-date=2022-02-28 |website=Sportmediaset.it |language=it}}&lt;/ref&gt;. 2023-yil 2-avgustda, 45 yoshda va 28 yillik faoliyati davomida Buffon assotsiatsiya futbolidagi faoliyatini yakunlaganini eʼlon qildi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Gianluigi Buffon: Italy legend retires aged 45 |website=bbc.com |url=https://www.bbc.com/sport/football/66378584 |date=2 August 2023 |access-date=2 August 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/352839?utm_source=telegram&amp;utm_medium=championatasia |sarlavha=&quot;Ўйнашда давом этишдан маъно йўқ эди&quot; — Буффон |arxivurl=https://web.archive.org/web/20231010205541/https://championat.asia/uz/news/352839?utm_source=telegram&amp;utm_medium=championatasia |arxivsana=2023-10-10 |qaralgan sana=2023-10-23 }}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{Manbalar|2}}

== Adabiyotlar ==
* Gianluigi Buffon, Roberto Perrone, ''Numero 1'', Milan, Rizzoli, 2007, {{ISBN|978-88-17-02438-9}} (Number 1). {{in lang|it}}

== Havolalar ==
&lt;!--NO FANSITES. Wikipedia is ''not'' an advertising service. Any such links will be removed.--&gt;
{{Commons category}}
{{Wikiquote}}
* {{Rasmiy sayt|http://www.gianluigibuffon.it/}}
* [https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/gianluigi-buffon PSG official profile]
* {{Soccerway|id=53|name=Gianluigi Buffon}}
* [http://www.legaseriea.it/it/giocatori/gianluigi-buffon/BUFGI Profile at legaseriea.it] {{in lang|it}}
* [https://aic.football.it/scheda/221/buffon-gianluigi.htm Profile at aic.football.it] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230930171342/https://aic.football.it/scheda/221/buffon-gianluigi.htm |date=2023-09-30 }} {{in lang|it}}
* [https://www.figc.it/it/nazionali/nazionali-in-cifre/dettaglio-convocato/?calciatoreId=43176&amp;squadraId=12 FIGC official profile] {{in lang|it}}
* [http://www.italia1910.com/giocatori-scheda.asp?idgiocatore=112 Profile at Italia1910.com] {{in lang|it}}
* {{FIFA player}}
* {{UEFA player}}

{{Navboxes top
| title = Italiya tarkiblari
| titlestyle = background: #0066BC; color: white; border: 1px solid darkblue }}
{{Italiya erkaklar tarkibi Futbol boʻyicha 1996-yilgi yozgi olimpiada o‘yinlari}}
{{Italiya tarkibi 1998-yilgi FIFA jahon chempionati}}
{{Italiya tarkibi 2002-yilgi FIFA jahon chempionati}}
{{Italiya tarkibi 2004-yilgi UEFA Yevropa chempionati}}
{{Italiya tarkibi 2006-yilgi FIFA jahon chempionati}}
{{Italiya tarkibi 2008-yilgi UEFA Yevropa chempionati}}
{{Italiya tarkibi 2010-yilgi FIFA jahon chempionati}}
{{Italiya tarkibi 2012-yilgi UEFA Yevropa chempionati}}
{{Italiya tarkibi 2014-yilgi FIFA jahon chempionati}}
{{Italiya tarkibi 2016-yilgi UEFA Yevropa chempionati}}
{{Navboxes bottom}}
{{Navboxes top
| title = Mukofotlari
| titlestyle = background: gold; color: navy}}
{{UEFA yilning eng yaxshi klubi futbolchisi}}
{{IFFHS barcha davrlarning Jahondagi erkaklar boʻyicha orzular jamoasi}}
{{Oltin toʻp orzular jamoasi}}
{{Bravo mukofoti sovrindorlari}}
{{UEFA klub futboli mukofotlari}}
{{UEFA Prezidenti mukofoti}}
{{2006-yilgi FIFA Jahon chempionati ramziy terma jamoasi}}
{{UEFA 2006-yil jamoasi}}
{{Serie A yilning eng yaxshi futbolchisi}}
{{Sports Illustrated nashrining 2000-yillar oʻn yilligining eng yaxshi futbol jamoasi}}
{{Juventus FC shon-sharaf zali}}
{{Italiya sportining shon-sharaf zali}}
{{Navboxes bottom}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Buffon, Gianluigi}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Italiyalik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Futbol darvozabonlari]]
[[Turkum:Juventus F.K. oʻyinchilari]]
[[Turkum:Paris Saint-Germain F.K. futbolchilari]]
[[Turkum:Serie A futbolchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2004 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2006 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2008 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2010 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2012 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2014 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2016 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA 100]]
[[Turkum:Futbol boʻyicha jahon chempionlari]]
[[Turkum:UEFA yilning eng yaxshi erkak futbolchisi sovrini sohiblari]]</text>
      <sha1>iznpefmaak37i5q3x8jcmlqnx8fywmm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Giuseppe Meazza</title>
    <ns>0</ns>
    <id>965557</id>
    <revision>
      <id>5974491</id>
      <parentid>5872372</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:46:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21107" sha1="j3jjkvujc9l3t4hldnwienw2g4vkdnk" xml:space="preserve">{{Futbolchi
 | name               = Giuseppe Meazza
 | image              = Giuseppe Meazza 1935.jpg
 | caption            = Meazza 1934—1935-yilgi mavsum &lt;br/&gt; ''[[Inter Milan|Ambrosiana]] jamoasi tarkibida''&lt;ref&gt;This was the name that was assigned to [[Inter Milan]] in the 30s for political reasons&lt;/ref&gt;
 | height             = {{boʻy|m=1.69}}
 | birth_date         = {{tugʻilgan sanasi|df=yes|1910|8|23}}
 | birth_place        = {{tavalludJoyi|Milan}}, [[Italiya]]
 | death_date         = {{vafot sanasi va yoshi|df=yes|1979|8|21|1910|8|23}}
 | death_place        = {{vafotJoyi|Lissone}}, Italiya
 | position           = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]]
 | youthyears1        = 1922—1924
 | youthclubs1        = Gloria
 | youthyears2        = 1924—1927
 | youthclubs2        = [[Inter Milan]]
 | yillar1            = 1927—1940
 | klublar1           = [[Inter Milan]]
 | isht1              = 348
 | gollar1            = 240
 | yillar2            = 1940—1942
 | klublar2           = [[A.C. Milan|AC Milan]]
 | isht2              = 37
 | gollar2            = 9
 | yillar3            = 1942—1943
 | klublar3           = [[Juventus FC|Juventus]]
 | isht3              = 27
 | gollar3            = 10
 | yillar4            = 1944
 | klublar4           = [[:en:A.S. Varese 1910|Varese]]
 | isht4              = 20
 | gollar4            = 7
 | yillar5            = 1945—1946
 | klublar5           = [[:en:Atalanta B.C.|Atalanta]]
 | isht5              = 14
 | gollar5            = 2
 | yillar6            = 1946—1947
 | klublar6           = [[Inter Milan]]
 | isht6              = 17
 | gollar6            = 2
 | totalcaps          = 463
 | totalgoals         = 270
 | milliyyillar1      = 1930—1939
 | milliyjamoa1       = [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]]
 | milliyisht1        = 53
 | milliygollar1      = 33
 | boshliqyillar1     = 1946
 | boshliqklublar1    = [[:en:Atalanta B.C.|Atalanta]]
 | boshliqyillar2     = 1946—1948
 | boshliqklublar2    = [[Inter Milan]]
 | boshliqyillar3     = 1948—1949
 | boshliqklublar3    = [[Beşiktaş J.K.|Beşiktaş]]
 | boshliqyillar4     = 1949—1951
 | boshliqklublar4    = [[:en:Aurora Pro Patria 1919|Pro Patria]]
 | boshliqyillar5     = 1952—1953
 | boshliqklublar5    = [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italy Olympic]]
 | boshliqyillar6     = 1955—1956
 | boshliqklublar6    = [[Inter Milan]]
 | boshliqyillar7     = 1957
 | boshliqklublar7    = [[Inter Milan]]
}}

'''Giuseppe Meazza''' (1910-yil 23-avgust – 1979-yil 21-avgust) italiyalik [[futbol]] murabbiy va professional sobiq [[futbolchi]]. Faoliyati davomida asosan, 1930-yillarda [[Milan (shahar)|Milan]]&lt;nowiki/&gt;ning „&lt;nowiki/&gt;[[Inter Milan|Inter]]&lt;nowiki/&gt;“ klubida oʻynagan. Inter klubi safida 365 oʻyinda oʻtkazib 242 ta gol urgan. Milan jamoasidagi faoliyati davomida uch marta [[Serie A|A Seriya]], shuningdek, Italiya kubogini qoʻlga kiritgan. Xalqaro miqyosda u Italiya miliiy terma jamoasi tarkibida oʻynagan va ketma-ket ikki jahon chempionatida (1934, 1938) chempion boʻlgan. 1938-yilgi turnir yakunida esa musoboqaning eng yaxshi futbolchilari qatoriga kiritilgan. Meazza barcha davrlarning eng buyuk futbolchilaridan biri hisoblanadi&lt;ref name=&quot;Giuseppe Meazza La favola di Peppin il folbèr&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.storiedicalcio.altervista.org/meazza.html|title=Giuseppe Meazza La favola di Peppin il folbèr|publisher=Storie di Calcio|language=it|access-date=21 January 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The inimitable Giuseppe Meazza&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/mensyoutholympic/news/y=2011/m=1/news=the-inimitable-giuseppe-meazza-1363217.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20191026180026/https://www.fifa.com/mensyoutholympic/news/y%3D2011/m%3D1/news%3Dthe-inimitable-giuseppe-meazza-1363217.html|url-status=dead|archive-date=26 October 2019|title=The inimitable Giuseppe Meazza|publisher=FIFA.com|access-date=21 January 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dalla A alla Zico&quot;&gt;{{cite web|url=http://sport.sky.it/calcio-estero/fotogallery/2010/10/10/i_grandi_numeri_dieci_del_calcio.html#6|title=Dalla A alla Zico, i grandi numeri 10 del calcio internazionale|publisher=Sport.Sky.it|language=it|date=10 October 2010|access-date=23 July 2017|arxivsana=2017-08-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170802093619/https://sport.sky.it/calcio-estero/fotogallery/2010/10/10/i_grandi_numeri_dieci_del_calcio.html#6}}&lt;/ref&gt;. Juzeppe Prisko va Janni Brera uni barcha davrlarning eng buyuk futbolchisi deb bilishgan&lt;ref name=&quot;Whittaker&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.espn.com/soccer/blog/name/93/post/1852003/headline |title=Giuseppe Meazza: A legend ahead of his time |website=[[ESPN.com]] |first=Mike |last=Whittaker |date=24 December 2012 |access-date=1 August 2018 |quote=The late great Peppino Prisco considered him to be the best of all time: 'Meazza was great, unbeatable, even if he would occasionally run into a frightful crisis, caused by his intense sexual activity and his passion for the game. When he took over on the field, he did things that left the mouth ajar.'}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;demonio&quot;&gt;{{cite web |url=http://bocca.blogautore.repubblica.it/meazza-brasile-2014-nazionale-perfetta/ |title=Peppin Meazza, il demonio che infiammò Milano |publisher=La Repubblica |language=it |date=8 June 2014 |access-date=1 August 2018 |quote=Secondo Brera, e dunque secondo la storia, è stato il più grande di tutti.}}&lt;/ref&gt;.

Jovanni Ferrari, Gido Masetti va Eraldo Monzeglio bilan birgalikda ikki marta jahon chempionligini qoʻlga kiritgan toʻrt nafar italiyalik futbolchidan biridir&lt;ref name=&quot;Record e Curiosità&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.repubblica.it/static/speciale/2010/sudafrica/nazionale/record.html|title=Record e Curiosità|trans-title=Records and Trivia|publisher=La Repubblica|language=it|access-date=6 May 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.repubblica.it/static/speciale/2010/sudafrica/storia/record-individuali.html|title=Presenze|trans-title=Appearances|publisher=[[la Repubblica]]|language=it|access-date=3 May 2016}}&lt;/ref&gt;. Nafaqaga chiqqanidan soʻng, u [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya terma jamoasi]]&lt;nowiki/&gt;da 1952-yilgi yozgi [[Olimpiada oʻyinlari|Olimpiyada]] oʻyinlarida bosh murabbiyi boʻlib ishlagan. Murabbiylik faoliyati davomida bir qancha italyan klublari, [[Inter Milan|Inter]] va Atalanta, shuningdek Pro Patria va [[Turkiya]]&lt;nowiki/&gt;ning [[Beşiktaş J.K.|Beshiktosh]] klublarida ham murabbiylik qilgan.

Texnik mahorati, gol urish samaradorligi va ijodkorlik qobiliyati tufayli Italiya matbuoti tez-tez unga nisbatan „il genio“ (daho) laqabini berishar edi&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sport.sky.it/sport/calcio_italiano/2010/08/17/giuseppe_meazza_cento_anni.html|title=Peppino Meazza: 100 anni fa nacque Balilla, Genio del calcio|publisher=Sky.it|language=it|date=17 August 2010|access-date=21 January 2015|arxivsana=2016-03-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304053646/http://sport.sky.it/sport/calcio_italiano/2010/08/17/giuseppe_meazza_cento_anni.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.thetimes.co.uk/article/the-ten-greatest-world-cup-players-no-4-giuseppe-meazza-italy-dhh8528hm5x | location=London | work=The Times | title=The ten greatest World Cup playersbr No 4 Giuseppe Meazza Italy | date=22 March 2010}}&lt;/ref&gt;. Mashhur hujumchi Meazza oʻz faoliyatida uch marta [[Serie A|A Seriya]]&lt;nowiki/&gt;ning eng yaxshi toʻpurari sovrinini qoʻlga kiritgan.

== Faoliyat statistikasi ==

=== Klub ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+Klub, mavsum va musobaqalar boʻyicha koʻrinish va gollar&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.giuseppemeazza.it/en/statistiche-club-meazza |title=Club stats |publisher=giuseppemeazza.it |access-date=1 August 2018}}&lt;/ref&gt;
! rowspan=&quot;2&quot; |Jamoa
! rowspan=&quot;2&quot; |Mavsum
! colspan=&quot;3&quot; |Liga
! colspan=&quot;2&quot; |Italiya kubogi
! colspan=&quot;2&quot; |[[UEFA]]
! colspan=&quot;2&quot; |Boshqa
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
|-
!Divizion
! width=&quot;40&quot; |Oʻyinlar
! width=&quot;40&quot; |Gollar
! width=&quot;40&quot; |Oʻyinlar
! width=&quot;40&quot; |Gollar
! width=&quot;40&quot; |Oʻyinlar
! width=&quot;40&quot; |Gollar
! width=&quot;40&quot; |Oʻyinlar
! width=&quot;40&quot; |Gollar
! width=&quot;40&quot; |Oʻyinlar
! width=&quot;40&quot; |Gollar
|-
| rowspan=&quot;14&quot; |[[Inter Milan]]
|1927-28
|[[:en:Divisione_Nazionale|Divisione Nazionale]]
|33
|12
|
|
|
|
|
|
|33
|12
|-
|1928-29
|Divisione Nazionale
|29
|33
|
|
|
|
|
|
|29
|33
|-
|1929-30
|[[Serie A]]
|33
|31
|
|
|
|
|
|
|33
|31
|-
|1930-31
|Serie A
|34
|24
|
|
|
|
|6
|7
|40
|31
|-
|1931-32
|Serie A
|28
|21
|
|
|
|
|
|
|28
|21
|-
|1932-33
|Serie A
|32
|20
|
|
|
|
|
|
|32
|20
|-
|1933-34
|Serie A
|32
|21
|
|
|
|
|6
|5
|38
|26
|-
|1934-35
|Serie A
|30
|18
|
|
|
|
|2
|3
|32
|21
|-
|1935-36
|Serie A
|29
|25
|2
|1
|
|
|2
|2
|33
|28
|-
|1936-37
|Serie A
|26
|11
|4
|3
|
|
|6
|10
|36
|24
|-
|1937-38
|Serie A
|26
|20
|4
|8
|
|
|
|
|30
|28
|-
|1938-39
|Serie A
|16
|4
|6
|0
|
|
|4
|2
|26
|6
|-
|1939-40
|Serie A
|0
|0
|
|
|
|
|1
|0
|1
|0
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!348
!240
!16
!12
!
!
!27
!29
!391
!282
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[A.C. Milan|Milan]]
|1940-41
|Serie A
|14
|6
|1
|0
|
|
|
|
|15
|6
|-
|1941-42
|Serie A
|23
|3
|4
|2
|
|
|
|
|27
|5
|-
|[[Juventus FC|Juventus]]
|1942-43
|Serie A
|27
|10
|
|
|
|
|
|
|27
|10
|-
|[[:en:A.S._Varese_1910|Varese]]
|1944
|[[:en:1944_Campionato_Alta_Italia|Alta Italia]]
|20
|7
|
|
|
|
|
|
|20
|7
|-
|[[:en:Atalanta_B.C.|Atalanta]]
|1945-46
|[[:en:1945–46_Serie_A-B|Divisione Nazionale]]
|14
|2
|
|
|
|
|
|
|14
|2
|-
|Inter Milan
|1946-47
|Serie A
|17
|2
|
|
|
|
|
|
|17
|2
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Umumiy faoliyat
!463
!270
!21
!14
!
!
!27
!29
!511
!313
|}

=== Xalqaro ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+Terma jamoa va yil boʻyicha koʻrinish va gollar&lt;ref name=&quot;Nazionale in cifre: Meazza, Giuseppe2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;international goals&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/meazza-intlg.html |title=Giuseppe Meazza – Goals in International Matches |author=Roberto Mamrud |date=21 April 2011 |website=[[RSSSF]] |access-date=1 August 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NFT&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.national-football-teams.com/player/22938/Giuseppe_Meazza.html |title=Meazza, Giuseppe |publisher=national-football-teams.com |access-date=1 August 2018}}&lt;/ref&gt;
!Milliy terma jamoa
!Yillar
!Oʻyinlar
!Gollar
|-
| rowspan=&quot;10&quot; |[[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]]
|1930
|5
|6
|-
|1931
|6
|5
|-
|1932
|4
|2
|-
|1933
|5
|5
|-
|1934
|9
|7
|-
|1935
|3
|2
|-
|1936
|4
|2
|-
|1937
|5
|1
|-
|1938
|6
|3
|-
|1939
|6
|0
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!53
!33
|}

: ''Hisob va natijalar birinchi navbatda Italiyaning gollari roʻyxatini koʻrsatadi, Hisob ustuni har bir Meazza golidan keyin natija oʻzgarishini koʻrsatadi''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://eu-football.info/_player.php?id=13655 |title=Ljubomir Angelov |work=EU-football.info |access-date=17 June 2022}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Juzeppe Meatsa tomonidan kiritilgan xalqaro gollar roʻyxati
! scope=&quot;col&quot; |№
! scope=&quot;col&quot; |Sana
! scope=&quot;col&quot; |Stadion
! scope=&quot;col&quot; |Raqib
! scope=&quot;col&quot; |Hisob
! scope=&quot;col&quot; |Natija
! scope=&quot;col&quot; |Musoboqa
|-
| align=&quot;center&quot; |1
| rowspan=&quot;2&quot; |1930-yil 9-fevral
| rowspan=&quot;2&quot; |PNF Milliy stadioni, Rim, Italiya
| rowspan=&quot;2&quot; |{{fb|SUI}}
|{{center|3–2}}
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; |4-2
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Oʻrtoqlik uchrashuvi]]
|-
| align=&quot;center&quot; |2
|{{center|4–2}}
|-
| align=&quot;center&quot; |3
|1930-yil 2-mart
|Waldstadion, Frankfurt, Germaniya
|{{fb|GER}}
|{{center|2–0}}
| align=&quot;center&quot; |2-0
|Oʻrtoqlik uchrashuvi
|-
| align=&quot;center&quot; |4
| rowspan=&quot;3&quot; |1930-yil 11-may
| rowspan=&quot;3&quot; |Üllői ut stadioni, Budapesht, Vengriya
| rowspan=&quot;3&quot; |{{fb|HUN|1920}}
|{{center|1–0}}
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot; |5-0
| rowspan=&quot;3&quot; |1927—1930-yilgi Markaziy Yevropa xalqaro kubogi
|-
| align=&quot;center&quot; |5
|{{center|2–0}}
|-
| align=&quot;center&quot; |6
|{{center|3–0}}
|-
| align=&quot;center&quot; |7
| rowspan=&quot;3&quot; |1931-yil 25-yanvar
| rowspan=&quot;3&quot; |Littoriale stadioni, Bolonya, Italiya
| rowspan=&quot;3&quot; |{{fb|FRA}}
|{{center|1–0}}
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot; |5-0
| rowspan=&quot;3&quot; |Oʻrtoqlik uchrashuvi
|-
| align=&quot;center&quot; |8
|{{center|2–0}}
|-
| align=&quot;center&quot; |9
|{{center|3–0}}
|-
| align=&quot;center&quot; |10
|1931-yil 22-fevral
|San-Siro, Milan, Italiya
|{{fb|AUT}}
|{{center|1–1}}
| align=&quot;center&quot; |2-1
|1931—1932-yilgi Markaziy Yevropa xalqaro kubogi
|-
| align=&quot;center&quot; |11
|1931-yil 20-may
|Stadio Nazionale PNF, Rome, Italiya
|{{fb|SCO}}
|{{center|2–0}}
| align=&quot;center&quot; |3-0
|Oʻrtoqlik uchrashuvi
|-
| align=&quot;center&quot; |12
|1932-yil 20-mart
|[[Ernst-Happel-Stadion|Praterstadion]], [[Vienna]], Avstriya
|{{fb|AUT}}
|{{center|1–0}}
| align=&quot;center&quot; |1-2
|1931—1932-yilgi Markaziy Yevropa xalqaro kubogi
|-
| align=&quot;center&quot; |13
|1932-yil 27-noyabr
|San-Siro, Milan, Italiya
|{{fb|HUN|1920}}
|{{center|3–1}}
| align=&quot;center&quot; |4-2
|Oʻrtoqlik uchrashuvi
|-
| align=&quot;center&quot; |14
|1933-yil 1-yanvar
|[[Stadio Renato Dall'Ara|Stadio Littoriale]], [[Bologna]], Italiya
|{{fb|GER}}
|{{center|1–1}}
| align=&quot;center&quot; |3-1
|Oʻrtoqlik uchrashuvi
|-
| align=&quot;center&quot; |15
| rowspan=&quot;2&quot; |1933-yil 12-fevral
| rowspan=&quot;2&quot; |Qirol Boduen stadioni, Bryussel, Belgiya
| rowspan=&quot;2&quot; |{{fb|BEL}}
|{{center|1–0}}
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; |3-2
| rowspan=&quot;2&quot; |Oʻrtoqlik uchrashuvi
|-
| align=&quot;center&quot; |16
|{{center|3–2}}
|-
| align=&quot;center&quot; |17
|1933-yil 2-aprel
|Charmilles stadioni, Jeneva, Shveysariya
|{{fb|SUI}}
|{{center|3–0}}
| align=&quot;center&quot; |3-0
|1933—1935-yilgi Markaziy Yevropa xalqaro kubogi
|-
| align=&quot;center&quot; |18
|1933-yil 3-dekabr
|Stadio Comunale, Florensiya, Italiya
|{{fb|SUI}}
|{{center|1–0}}
| align=&quot;center&quot; |5-2
|1933—1935-yilgi Markaziy Yevropa xalqaro kubogi
|-
| align=&quot;center&quot; |19
| rowspan=&quot;2&quot; |1934-yil 25-mart
| rowspan=&quot;2&quot; |San-Siro, Milan, Italiya
| rowspan=&quot;2&quot; |{{fb|GRE|}}
|{{center|2–0}}
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; |4-0
| rowspan=&quot;2&quot; |1934-yilgi FIFA Jahon chempionati saralashi
|-
| align=&quot;center&quot; |20
|{{center|4–0}}
|-
| align=&quot;center&quot; |21
|1934-yil 27-may
|PNF Milliy stadioni, Rim, Italiya
|{{fb|USA}}
|{{center|7–1}}
| align=&quot;center&quot; |7-1
|[[FIFA Jahon chempionati 1934]]
|-
| align=&quot;center&quot; |22
|1934-yil 1-iyun
|[[Stadio Artemio Franchi|Stadio Comunale]], [[Florensiya]], Italiya
|{{fb|ESP}}
|{{center|1–0}}
| align=&quot;center&quot; |1-0
|Oʻrtoqlik uchrashuvi
|-
| align=&quot;center&quot; |23
| rowspan=&quot;2&quot; |1934-yil 14-noyabr
| rowspan=&quot;2&quot; |Highbury stadioni, [[London]], Angliya
| rowspan=&quot;2&quot; |{{fb|ENG}}
|{{center|1–3}}
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; |2-3
| rowspan=&quot;2&quot; |Oʻrtoqlik uchrashuvi
|-
| align=&quot;center&quot; |24
|{{center|2–3}}
|-
| align=&quot;center&quot; |25
|1934-yil 9-dekabr
|San-Siro, Milan, Italiya
|{{fb|HUN|1920}}
|{{center|4–2}}
| align=&quot;center&quot; |4-2
|Oʻrtoqlik uchrashuvi
|-
| align=&quot;center&quot; |26
| rowspan=&quot;2&quot; |1935-yil 17-fevral
| rowspan=&quot;2&quot; |Stadio Nazionale PNF, Rome, Italiya
| rowspan=&quot;2&quot; |{{fb|FRA}}
|{{center|1–0}}
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; |2-1
| rowspan=&quot;2&quot; |Oʻrtoqlik uchrashuvi
|-
| align=&quot;center&quot; |27
|{{center|2–0}}
|-
| align=&quot;center&quot; |28
|1936-yil 31-may
|Hungaria Korut stadioni, Budapesht, Vengriya
|{{fb|HUN|1920}}
|{{center|2–1}}
| align=&quot;center&quot; |2-1
|Oʻrtoqlik uchrashuvi
|-
| align=&quot;center&quot; |29
|1936-yil 25-oktyabr
|San Siro, Milan, Italiya
|{{fb|SUI}}
|{{center|1–0}}
| align=&quot;center&quot; |4-2
|1936—1938-yilgi Markaziy Yevropa xalqaro kubogi
|-
| align=&quot;center&quot; |30
|1937-yil 27-may
|Ullevaal stadioni, Oslo, Norvegiya
|{{fb|NOR}}
|{{center|1–0}}
| align=&quot;center&quot; |3-1
|Oʻrtoqlik uchrashuvi
|-
| align=&quot;center&quot; |31
|1938-yil 15-may
|San Siro, Milan, Italiya
|{{fb|BEL}}
|{{center|1–1}}
| align=&quot;center&quot; |6-1
|Oʻrtoqlik uchrashuvi
|-
| align=&quot;center&quot; |32
|1938-yil 22-may
|[[Stadio Luigi Ferraris]], [[Genuya]], Italiya
|{{fb|YUG}}
|{{center|3–0}}
| align=&quot;center&quot; |4-0
|Oʻrtoqlik uchrashuvi
|-
| align=&quot;center&quot; |33
|1938-yil 16-iyun
|Velodrom stadioni, Marsel, Fransiya
|{{fb|BRA}}
|{{center|2–0}}
| align=&quot;center&quot; |2-1
|[[FIFA Jahon chempionati 1938]]
|}

== Yutuqlar ==
'''Inter Milan'''&lt;ref name=&quot;palmares&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.giuseppemeazza.it/en/palmares-giuseppe-meazza |title=Playing Honours |publisher=giuseppemeazza.i |access-date=1 August 2018}}&lt;/ref&gt;

* [[Serie A]]: 1929-30, 1937-38, 1939-40
* Italiya kubogi: 1938-39

'''Italiya'''&lt;ref name=&quot;palmares&quot; /&gt;

* [[FIFA Jahon chempionati]]: [[FIFA Jahon chempionati 1934|1934]], [[FIFA Jahon chempionati 1938|1938]]
* Markaziy Yevropa xalqaro kubogi sohibi: [[:en:1927–30_Central_European_International_Cup|1927-30]], [[:en:1933–35_Central_European_International_Cup|1933-35]]
* Markaziy Yevropa xalqaro kubogi: Ikkinchi oʻrin: [[:en:1931-32_Central_European_International_Cup|1931-32]]

'''Shaxsiy yutuqlar'''

* A seriyaning eng yaxshi toʻpurari: [[:en:1929–30_Serie_A|1929-30]], [[:en:1935–36_Serie_A|1935-36]], [[:en:1937–38_Serie_A|1937-38]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.rsssf.org/tablesi/italtops.html |title=Italy – Serie A Top Scorers |author1=Roberto Di Maggio |author2=Igor Kramarsic |author3=Alberto Novello |date=11 June 2015 |access-date=2 December 2015 |url-status=live |website=[[RSSSF]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20151031163443/http://www.rsssf.com/tablesi/italtops.html |archive-date=31 October 2015}}&lt;/ref&gt;
* Mitropa kubogida eng yaxshi toʻpurar: [[:en:1930_Mitropa_Cup|1930]], [[:en:1933_Mitropa_Cup|1933]], [[:en:1936_Mitropa_Cup|1936]]&lt;ref name=&quot;MitropaCupTopScorer&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.rsssf.org/tablesm/mittops.html |title=Mitropa Cup Topscorers |author1=Davide Rota |date=6 January 2003 |website=[[RSSSF]] |access-date=31 March 2016}}&lt;/ref&gt;
* FIFA Jahon chempionati Oltin toʻp sohibi: [[:en:1934_FIFA_World_Cup|1934]]&lt;ref&gt;{{cite news |date=12 July 2014 |title=World Cup 2014: Fifa announces Golden Ball shortlist |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/28274011 |access-date=23 September 2020}}&lt;/ref&gt;
* FIFA Jahon chempionatining yulduzlar jamoasi: [[:en:1938_FIFA_World_Cup|1938]]&lt;ref&gt;{{cite book |author=Victor Sinet |title=Coupe du monde 1938 : la Coupe du monde oubliée |language=fr |date=3 June 2002 |publisher=Éditions Alan Sutton |isbn=2-84253-729-7}}&lt;/ref&gt;
* Italiya futboli shon-sharaf zaliga kiritilgan (vafotidan keyin sharaf, 2011)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gazzetta.it/Calcio/27-10-2015/hall-of-fame-vialli-mancini-facchetti-ronaldo-herrera-agnelli-tardelli-ferlaino-130676725232.shtml |title=Hall of fame, 10 new entry: con Vialli e Mancini anche Facchetti e Ronaldo |trans-title=Hall of fame, 10 new entries: with Vialli and Mancini also Facchetti and Ronaldo |publisher=La Gazzetta dello Sport |language=it |date=27 October 2015 |access-date=27 October 2015}}&lt;/ref&gt;
* Italiya sportining shon-shuhrat zaliga kiritilgan: 2015&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.coni.it/it/news/primo-piano/9832-inaugurata-la-walk-of-fame.html |title=Inaugurata la Walk of Fame: 100 targhe per celebrare le leggende dello sport italiano |publisher=Coni |language=it |date=7 May 2015 |access-date=26 August 2015 |arxivsana=2019-07-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190712120410/https://www.coni.it/it/news/primo-piano/9832-inaugurata-la-walk-of-fame.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.coni.it/images/CNA_100_Leggende_per_data_di_nascita.pdf |title=CNA 100 Leggende CONI per data di nascita |publisher=Coni |language=it |access-date=23 September 2015}}&lt;/ref&gt;
* Inter Milan shon-sharaf zali: 2019&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.inter.it/en/news/67625/toldo-facchetti-stankovic-and-meazza-join-the-inter-hall-of-fame |title=Toldo, Facchetti, Stankovic and Meazza join the Inter Hall of Fame |website=Inter.it |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511103954/https://www.inter.it/en/news/67625/toldo-facchetti-stankovic-and-meazza-join-the-inter-hall-of-fame |archive-date=11 May 2019 |url-status=live |access-date=11 May 2019 |date=11 May 2019}}&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==

* [https://www.inter.it/it/archivio_giocatore/G0404 Inter Profile] {{in lang|it}}
* [https://www.myjuve.it/giocatori-juventus/giuseppe-meazza-258.aspx Juventus Profile] {{in lang|it}}
* [http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=674&amp;squadra=1 FIGC Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171023025059/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=674&amp;squadra=1 |date=23 October 2017 }} {{in lang|it}}
* [http://www.espnfc.us/club/internazionale/110/blog/post/1852003/the-life-of-giuseppe-meazza The life of Giuseppe Meazza: A legend ahead of his time – ESPN]
* [http://www.espnfc.us/story/1158191/the-mavericks-giuseppe-meazza The Mavericks: Giuseppe Meazza: Champion of the world – ESPN]
{{FIFA Jahon chempionati gʻolib sardorlari}}
{{Italiya futboli shon-sharaf zali}}
{{Italiya sportining shon-sharaf zali}}
{{Beşiktaş J.K. murabbiylari}}

[[Turkum:Italiyalik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]]
[[Turkum:Juventus F.K. oʻyinchilari]]
[[Turkum:Inter Milan futbolchilari]]
[[Turkum:AC Milan futbolchilari]]
[[Turkum:Serie A futbolchilari]]
[[Turkum:Italiya erkaklar terma jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:Beşiktaş J.K. Futbol murabbiylari]]
[[Turkum:Italiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]
[[Turkum:Serie A murabbiylari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]]</text>
      <sha1>j3jjkvujc9l3t4hldnwienw2g4vkdnk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Italiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari</title>
    <ns>14</ns>
    <id>965570</id>
    <revision>
      <id>5974489</id>
      <parentid>3851293</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:45:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>AnvarxonM [[Turkum:Italiya terma jamoasi murabbiylari]] sahifasini [[Turkum:Italiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>3851293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152" sha1="ow5d2cf02s9tbxjfqsniuiak37w2nqy" xml:space="preserve">[[Turkum:Italiya milliy futbol terma jamoasi]]
[[Turkum:Milliy terma jamoalar boʻyicha futbol murabbiylari]]
[[Turkum:Italiyadagi futbol murabbiylari]]</text>
      <sha1>ow5d2cf02s9tbxjfqsniuiak37w2nqy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Norboy Karimov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>968796</id>
    <revision>
      <id>5974195</id>
      <parentid>5681681</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:26:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti oʻqituvchilari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3464" sha1="nvxpujicba4r33l61auldo4ktdeyzd8" xml:space="preserve">{{Olim bilgiqutisi
| ismi                   = Norboy Karimov
| asl_ismi               = Norboy Gʻaniyevich Karimov
| tavallud_sanasi        = [[1967-yil]]
| tavallud_joyi          = {{TavalludJoyi|Baxmal tumani}}, [[Jizzax viloyati]], [[OʻzSSR]]
| istiqomat_joylari      = [[Jizzax]], [[Toshkent]]
| fuqaroligi             = {{SSSR}}&lt;br /&gt;{{UZB}}
| taʼlimi = Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
| ilmiy_darajasi = Iqtisod fanlari doktori
}}
'''Norboy Gʻaniyevich Karimov''' (1967-yil, Jizzax viloyati [[Baxmal tumani]]) – iqtisod fanlari doktori, [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]] professori&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://scholar.google.ru/citations?user=9n5zMFQAAAAJ&amp;hl=ru |sarlavha=Narboy Karimov - Google Scholar Citations |nashriyot=scholar.google.ru |qaralgan sana=2020-04-20 |arxivsana=2021-09-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210928181430/https://scholar.google.ru/citations?user=9n5zMFQAAAAJ&amp;hl=ru}}&lt;/ref&gt;.

== Biografiyasi ==
1967-yilda Jizzax viloyati Baxmal tumanida tugʻilgan.

1987—1991-yillarda [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti|Toshkent xalq xoʻjaligi institutida]] tahsil olgan. 1992—1995-yillarda [[Toshkent moliya instituti]] aspiranturasini tamomlagan va 2005-yilgacha shu oliygohda katta oʻqituvchi, kafedra mudiri, dekani lavozimlarida ishlagan.

1998-yilda „Oʻzbekiston iqtisodiyotiga xorijiy investitsiyalar va ularni moliyaviy taʼminlash“ mavzusida nomzodlik, 2007-yilda „Iqtisodiy integratsiya sharoitida investitsiyalarni moliyalashtirishning bozor mexanizmlarini joriy etish muammolari“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qilgan.

2005—2011-yillarda Toshkent bank kolleji direktori, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim vazirligining rahbar va pedagog kadrlarni tanlash va boshqarish boshqarmasi hamda kasb-hunar kollejlari boshqarmasi boshligʻi lavozimlarida ishlagan.

2017-yildan – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti Taʼlim sifatini nazorat qilish kafedrasi mudiri.

Oʻzbekiston Respublikasi [[Bank-moliya akademiyasi]] va [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]] ilmiy kengashi aʼzosi.

80 dan ortiq ilmiy maqola va risolalar, 20 dan ortiq oʻquv qoʻllanmalar muallifi. [[Germaniya]], [[Koreya Respublikasi|Janubiy Koreya]], Rossiya, [[Malayziya]], [[Shveysariya]] va [[Xitoy|Xitoyda]] amaliyot oʻtagan. 20 ga yaqin tadqiqotchilarning ilmiy ishlariga rahbarlik qiladi.

== Tadqiqotlari ==

1. Tijorat banklarida buxgalteriya hisobi va operatsion texnologiyasi;

2. Jinoiy daromadlarni legallashtirish va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashning zamonaviy tizimi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.dslib.net/author/karimov-.html |sarlavha=Каримов Нарбой Ганиевич |qaralgan sana=12.09.2023}}&lt;/ref&gt;;

3. Iqtisodiy xavfsizlik;

4. Investitsion loyihalar uchun bank kreditlari;

5. Oʻzbekistonda lizing xizmatlarining rivojlanishi;

6. Biznes – tadbirkorlik tavakkalchiligi asosida tadbirkorlik sub’ektlari faoliyatini diagnostika qilish;

7. Innovatsion texnologiyalarni venchur moliyalashtirishni tashkil etish.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==
* https://search.rsl.ru/ru/record/01000297513
* http://www.dslib.net/author/karimov-.html

{{DEFAULTSORT:Karimov, Norboy}}

[[Turkum:Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti bitiruvchilari]]
[[Turkum:1967-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Iqtisodiyot fanlari doktorlari]]
[[Turkum:Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti oʻqituvchilari]]</text>
      <sha1>nvxpujicba4r33l61auldo4ktdeyzd8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Co Adriaanse</title>
    <ns>0</ns>
    <id>971696</id>
    <revision>
      <id>5974252</id>
      <parentid>5659064</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T03:48:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Manbalar */</comment>
      <origin>5974252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5721" sha1="9a6x35k4cax4m1nydcljq1uuwfs950p" xml:space="preserve">{{Orphan|date=avgust 2024}}

{{Futbolchi bilgiqutisi
| name = Co Adriaanse
| image = Co Adriaanse 2009.JPG
| caption = Adriaanse 2009-yilda
| full_name = 
| birth_date = {{birth date and age|1947|7|21|df=y}}
| birth_place = [[Amsterdam]], [[Gollandiya]]
| height =
| position = [[Himoyachi]]
| currentclub =
| years1 = 1964–1970 | caps1 =      | goals1 =    | clubs1 = [[De Volewijckers]]
| years2 = 1970–1976 | caps2 = 176 | goals2 = 0 | clubs2 = [[FC Utrecht|Utrecht]]
| manageryears1 = 1984–1988 | managerclubs1 = [[PEC Zwolle]]
| manageryears2 = 1988–1992 | managerclubs2 = [[FC Den Haag]]
| manageryears3 = 1992–1997 | managerclubs3 = [[Jong Ajax]]
| manageryears4 = 1997–2000 | managerclubs4 = [[Willem II (football club)|Willem II]]
| manageryears5 = 2000–2001 | managerclubs5 = [[AFC Ajax|Ajax]]
| manageryears6 = 2002–2005 | managerclubs6 = [[AZ Alkmaar|AZ]]
| manageryears7 = 2005–2006 | managerclubs7 = [[FC Porto|Porto]]
| manageryears8 = 2006–2007 | managerclubs8 = [[FC Metalurh Donetsk|Metalurh Donetsk]]
| manageryears9 = 2007–2008 | managerclubs9 = [[Al-Sadd Sports Club|Al-Sadd]]
| manageryears10 = 2008–2009 | managerclubs10 = [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]]
| manageryears11 = 2010–2011 | managerclubs11 = [[Qatar national football team|Qatar]] (olympic)
| manageryears12 = 2011–2012 | managerclubs12 = [[FC Twente|Twente]]
}}
'''Co Adriaanse''' ({{Talaffuz|Ko Adrianse}}; 1947-yil 21-iyul [[Amsterdam]]) – [[Niderlandiya|gollandiyalik]] [[Futbol|futbolchi]] va futbol murabbiyi.

== Faoliyati ==
Co Adriaanse 6 yil De Voleykkers professional klubida oʻynagan ([[1964]]-yildan [[1970|1970-yilgacha]]), keyingi 6 yilni Utrextda (1970—1976) oʻtkazgan va 29 yoshida klubni tark etgan.

=== Murabbiylik faoliyati ===

==== Ilk yillari ====
Murabbiylik faoliyatini [[1979]]-yilda Zilvermeuen jamoasida boshlagan, 4 yildan soʻng Adrianse AZga skaut va yoshlar murabbiyi sifatida qoʻshilgan. Bir yil oʻtgach, 1984—1985-yilgi mavsumda u PEC Zwolle bilan ikki yillik shartnoma imzolagan va shartnoma tugaganidan keyin ADO Den Haag bilan xuddi shunday shartnoma imzolagan. Keyin Co 5 mavsum davomida [[Amsterdam|Amsterdamning]] „Ajax“ yoshlar jamoasi murabbiyi lavozimini egallagan.

=== „Villem II“ ===
Uning murabbiylik faoliyatidagi keyingi jamoasi Villem II boʻlgan. Birinchi chempionatda beshinchi oʻrinni egallaganidan soʻng, Adriaanse jamoa bilan ikkinchi oʻrinni egallagan va „Gollandiyada yil jamoasi“ unvonini olgan. Bu esa turnir jadvalining eng quyi pogʻonasini egallashi bilan tanilgan jamoa [[UEFA Chempionlar Ligasi|Chempionlar ligasida]] ishtirok etishini anglatgan. Ammo Chempionlar ligasi Villem uchun katta toʻsiq boʻlgan va ular guruh bosqichidagi kurashni atigi 2 ochko bilan yakunlashgan („&lt;nowiki/&gt;[[Spartak Moskva (futbol klubi)|Spartak]]&lt;nowiki/&gt;“ va „Bordo“ bilan durang oʻynashgan). Ushbu muvaffaqiyatsiz ishtirokdan soʻng, Co Adriaanse [[2000|2000-yil]] [[20-may|20-mayda]] klubni tark etgan.

=== „Ajax“ ===
Adriaanse „Ajax“ga murabbiy sifatida qaytgan, ammo debyut mavsumida 3-oʻrinni egallaganidan soʻng, [[2001|2001-yilning]] [[29-noyabr|29-noyabrida]] ishdan boʻshatilgan. „Ajax“ning navbatdagi bosh murabbiyi Ronald Kuman jamoani 29-marta Gollandiya chempioniga aylantirgan.

==== AZ ====
2002-yilning noyabrida Co Adriaanse AZ klubi bilan shartnoma imzolagan. Birinchi mavsumda 10-oʻrinni egallagandan soʻng, keyingi mavsumda 5-oʻrinni egallab, jamoaga 2004—2005-yilgi UEFA kubogida qatnashish imkonini qoʻlga kiritgan.

==== Portu ====
2005—2006-yilgi mavsumda Co Adriaanse boshchiligidagi jamoa Portugaliya chempioni boʻlgan.

==== Qatar olimpiya terma jamoasi ====
[[2010|2010-yil]] [[14-yanvar|14-yanvarda]] Adriaanse [[Олимпийская сборная Катара по футболу|Qatar olimpiya terma jamoasini]] boshqarish uchun, 2,5 yillik shartnoma imzolagan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://nos.nl/artikel/128585-co-adriaanse-coach-jong-qatar.html |nashriyot=[[NOS.nl]] |sarlavha=Co Adriaanse coach Jong Qatar |til=nl |qaralgan sana=2023-01-10 |arxivsana=2023-01-10 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230110125416/https://nos.nl/artikel/128585-co-adriaanse-coach-jong-qatar.html}}&lt;/ref&gt;.

==== Tvente ====
[[2011|2011-yilning]] [[20-iyun|20-iyunida Co]] [[Tvente (futbol klubi)|Tvente]] klubiga bosh murabbiy etib tayinlangan. Shartnoma 1 yil muddatga imzolangan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.fctwente.nl/nieuws/co-adriaanse-trainer-fc-twente/ |sarlavha=Co Adriaanse trainer FC Twente |nashriyot=Officiële website van FC Twente |til=nl |sana=2011-06-20 |qaralgan sana=2011-06-28 |arxivurl=https://www.webcitation.org/66KE3EE02?url=http://www.fctwente.nl/blog/2011/06/co-adriaanse-trainer-fc-twente/ |arxivsana=2012-03-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.fctwente.nl/nieuws/co-adriaanse-gepresenteerd-in-enschede/ |sarlavha=Co Adriaanse gepresenteerd in Enschede |nashriyot=Officiële website van FC Twente |til=nl |sana=2011-06-27 |qaralgan sana=2011-06-28 |arxivurl=https://www.webcitation.org/65sKWwfKR?url=http://www.fctwente.nl/nieuws/co-adriaanse-gepresenteerd-in-enschede/ |arxivsana=2012-03-03}}&lt;/ref&gt;.

== Yutuqlari ==
'''Portu'''

* Portugaliya chempioni: 2005—2006
* Portugaliya kubogi sohibi: 2005—2006

'''Red Bull'''

* Avstriya chempioni: 2008—2009
* Gollandiya Superkubogi sohibi: 2011-yil; Shaxsiy yutuqlari
* Gollandiyaning eng yaxshi murabbiyi: 2004-yil
* Portugaliyada yilning eng yaxshi murabbiyi: 2006-yil

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
{{Rinus Michels mukofoti}}
{{Al Sadd SC murabbiylari}}

[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Niderlandiyalik erkak futbolchilar]]</text>
      <sha1>9a6x35k4cax4m1nydcljq1uuwfs950p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foydalanuvchi:Doctormeee/qumloq</title>
    <ns>2</ns>
    <id>972381</id>
    <revision>
      <id>5974197</id>
      <parentid>5974008</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:35:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <origin>5974197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56700" sha1="dg7ln4qpfk30qxa5m8aqlyn1fhy34ix" xml:space="preserve">[[File:Coronavirus. SARS-CoV-2.png|thumb|right|Og‘ir [[o‘tkir respirator sindrom]] koronavirus 2 (SARS-CoV-2) virionining tasviri]]

'''Virus''' — bu tirik [[yuqumli agent]] boʻlib, u tirik [[hujayra (biologiya)|hujayralar]] ichida [[ko‘payish]] xususiyatiga ega [[xo‘jayin (biologiya)|xoʻjayin]] organizmlar hisobiga faoliyat yuritadi. Infeksiya sodir boʻlganda, xoʻjayin hujayra qisqa vaqt ichida asl virusning minglab bir xil nusxalarini ishlab chiqarishga majbur boʻladi. Koʻpchilik [[organizm|tirik mavjudotlar]]dan farqli oʻlaroq, viruslarda boʻlinuvchi hujayralar mavjud emas; yangi viruslar infeksiyalangan hujayra ichida yigʻiladi. Ammo oddiyroq yuqumli agentlar, masalan [[prion]]lardan farqli ravishda, viruslar [[genetika asoslari|genlar]]ni oʻz ichiga oladi, bu esa ularga [[mutatsiya]]lanish va evolyutsiyalanish imkonini beradi. Atrof-muhitda mavjud millionlab viruslardan 4 800 dan ortiq [[virus turlari ro‘yxati|virus turlari]] batafsil [[virus taksonlari ro‘yxati|tavsiflangan]]&lt;ref name=&quot;pmid29754305&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=King AM, Lefkowitz EJ, Mushegian AR, Adams MJ, Dutilh BE, Gorbalenya AE, Harrach B, Harrison RL, Junglen S, Knowles NJ, Kropinski AM, Krupovic M, Kuhn JH, Nibert ML, Rubino L, Sabanadzovic S, Sanfaçon H, Siddell SG, Simmonds P, Varsani A, Zerbini FM, Davison AJ |s2cid=21670772 |title=Viruslar taksonomiyasi va nomlanishining xalqaro kodeksiga kiritilgan o‘zgarishlar (2018) |journal=Archives of Virology |volume=163 |issue=9 |date=September 2018 |page=2601 |pmid=29754305 |doi=10.1007/s00705-018-3847-1 |url=https://hal-pasteur.archives-ouvertes.fr/pasteur-01977332/file/King2018_Article_ChangesToTaxonomyAndTheInterna.pdf}}&lt;/ref&gt;. Ularning kelib chiqishi aniq emas: ayrimlari hujayralar orasida harakatlana oladigan DNK boʻlaklari — [[plazmid]]lardan kelib chiqqan boʻlishi mumkin, boshqalari esa [[bakteriya]]lardan evolyutsiyalangan boʻlishi ehtimol.

Viruslar ikki yoki uch qismdan tashkil topadi. Barchasi [[gen]]larni oʻz ichiga oladi. Ushbu genlar virusning kodlangan biologik axborotini saqlaydi va ular [[DNK]] yoki [[RNK]]dan tuzilgan boʻladi. Shuningdek, barcha viruslar genlarni himoya qiluvchi [[oqsil]] qobiq bilan oʻralgan. Ayrim viruslarda qoʻshimcha ravishda oqsil qobigʻini qoplaydigan [[virus qobig‘i|lipid (yogʻsimon) qobiq]] ham boʻladi; bu esa ularni sovun taʼsiriga sezgir qiladi. Bunday qobiqka ega viruslar yangi xoʻjayin hujayraga kirishda ushbu qobiqdan hamda maxsus [[hujayra yuzasi retseptori|retseptorlar]]dan foydalanadi. Viruslar shakli jihatidan oddiy [[tamaki mozaikasi virusi|spiralsimon]] va [[ikosaedr]] tuzilmadan tortib murakkab [[bakteriofag]] tuzilmalargacha farqlanadi. Ularning oʻlchami 20 dan 300 [[nanometr]]gacha boʻlishi mumkin; agar ular ketma-ket joylashtirilsa, 33 000 dan 500 000 tagacha virus {{convert|1|cm|1}} uzunlikni tashkil etadi.

Viruslar turli yoʻllar bilan tarqaladi. Koʻpchilik viruslar qaysi xoʻjayin turi yoki [[to‘qima (biologiya)|toʻqima]]ni zararlashiga nisbatan yuqori ixtisoslashgan boʻlsa-da, har bir [[tur (biologiya)|virus turi]] oʻzini koʻpaytirish uchun maʼlum bir mexanizmga tayanadi. [[O‘simlik patologiyasi#Viruslar, viroidlar va virusga o‘xshash organizmlar|Oʻsimlik viruslari]] odatda oʻsimlikdan oʻsimlikka hasharotlar va boshqa [[organizm]]lar — ''[[vektor (epidemiologiya)|vektorlar]]'' orqali tarqaladi. Ayrim [[Virus#Inson kasalliklaridagi roli|inson va hayvon viruslari]] infeksiyalangan tana suyuqliklari orqali yuqadi. [[Gripp]] kabi viruslar yoʻtalish yoki aksirish paytida hosil boʻladigan namlik tomchilari orqali havo orqali tarqaladi. [[Norovirus]] esa qoʻl, oziq-ovqat va suvning ifloslanishi bilan bogʻliq boʻlgan [[fekal-og‘iz yo‘li|fekal-ogʻiz yoʻli]] orqali yuqadi. [[Rotavirus]] koʻpincha infeksiyalangan bolalar bilan bevosita aloqa orqali yuqadi. Inson immun tanqisligi virusi — [[OIV]] jinsiy aloqa vaqtida almashinadigan tana suyuqliklari orqali yuqadi. Boshqa viruslar, masalan [[dengue virusi]], [[gematofagiya|qon soʻruvchi hasharotlar]] orqali tarqaladi.

Viruslar, ayniqsa RNKga ega boʻlganlari, tez-tez [[mutatsiya]]ga uchrab, yangi turlarni yuzaga keltiradi. Xoʻjayin organizmda bunday yangi shakllarga nisbatan [[immunitet (tibbiyot)|himoya]] kam boʻlishi mumkin. Masalan, gripp virusi tez-tez oʻzgaradi, shuning uchun har yili yangi [[vaksina]] talab etiladi. Katta oʻzgarishlar [[pandemiya]]larga olib kelishi mumkin, masalan [[2009-yilgi gripp pandemiyasi|2009-yilgi choʻchqa grippi]] butun dunyoga tarqalgan. Koʻpincha bunday mutatsiyalar virus boshqa hayvon xoʻjayinlarini dastlab zararlaganda sodir boʻladi. Bunday [[zoonoz]] kasalliklarga yarasalardagi [[koronavirus]] va choʻchqa hamda qushlardagi gripp misol boʻla oladi, keyinchalik ular [[turlararo yuqish|insonlarga yuqadi]].

Virusli infeksiyalar insonlarda, hayvonlarda va oʻsimliklarda kasallik keltirib chiqarishi mumkin. Sogʻlom insonlar va hayvonlarda infeksiyalar odatda [[immun tizim]] tomonidan bartaraf etiladi, bu esa maʼlum virusga nisbatan umrboqiy [[immunitet (tibbiyot)|immunitet]]ni shakllantirishi mumkin. [[Antibiotik]]lar bakteriyalarga qarshi samarali boʻlsa-da, viruslarga taʼsir koʻrsatmaydi, biroq [[antivirus dori vositalari|antiviral preparatlar]] hayot uchun xavfli infeksiyalarni davolashda qoʻllaniladi. Umrboqiy immunitet hosil qiluvchi vaksinalar ayrim virusli infeksiyalarning oldini olishi mumkin.

== Terminologiya ==

* [[Virion]] — xoʻjayin hujayradan tashqarida mavjud boʻlgan yakka virus zarrachasi; u nuqsonli va yuqumli boʻlmagan boʻlishi ham mumkin.
* [[Kapsid]] — virus genlarini oʻrab turuvchi [[oqsil]] qobiq; ushbu qobiq bir xil boʻlgan koʻplab kichik oqsillardan tashkil topadi va ular kapsomerlar deb ataladi.
* [[Virus qobig‘i]] — ayrim viruslarda virionni oʻrab turuvchi yogʻsimon (lipid) pufaksimon qavat mavjud boʻladi.
* [[Gen]] — [[DNK]] yoki [[RNK]]ning bir qismi; genlar nukleotid „alfaviti“ harflaridan tashkil topgan gaplarga oʻxshaydi. Genlar viruslarning koʻpayishini boshqaradi. Turli viruslarda genlar DNK yoki RNKdan tashkil topgan boʻladi, ammo ikkalasi birgalikda uchramaydi.
* [[Xo‘jayin diapazoni]] — maʼlum bir virus turi yuqtira oladigan hayvonlar, oʻsimliklar yoki [[bakteriya]]lar doirasi.
* [[Bakteriofag]]lar — bakteriyalarda koʻpayadigan viruslar.
* [[Hujayra tropizmi]] — virus koʻpayishi mumkin boʻlgan [[hujayra (biologiya)|hujayra]] turi.
* [[Serotip]] — virus yuzasidagi [[antigen]]larga asoslangan viruslar guruhi.
* Simmetriya — maʼlum turdagi barcha viruslar bir xil tuzilishga ega boʻlib, ularning zarrachalari kubsimon, spiralsimon yoki murakkab shaklda boʻladi.

== Kashf etilishi ==
{{Main|Virusologiya tarixi}}
[[File:HIV-budding-Color cropped.jpg|left|upright|thumbnail|Yashil rangda koʻrsatilgan OIV-1 viruslarining [[skanerlovchi elektron mikroskop|skanerlovchi elektron mikroskopik tasviri]], [[limfotsit]]dan ajralib chiqmoqda]]

1884-yilda fransuz [[mikrobiolog]]i [[Charles Chamberland]] [[Chamberland filtri]]ni (yoki Chamberland–Pasteur filtri) ixtiro qildi; unda [[bakteriya]]lardan ham kichikroq teshikchalar mavjud edi. U bakteriyalarni oʻz ichiga olgan eritmani filtrdan oʻtkazib, ularni toʻliq ajratib tashlashi mumkin edi. 1890-yillarning boshlarida rus [[biolog]]i [[Dmitri Ivanovsky]] ushbu usuldan foydalanib, keyinchalik [[tamaki mozaikasi virusi]] deb nomlangan agentni oʻrgandi. Uning tajribalari shuni koʻrsatdiki, zararlangan tamaki barglaridan olingan ekstraktlar filtratsiyadan keyin ham yuqumli boʻlib qolgan&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=6}}&lt;/ref&gt;.

Shu davrda boshqa olimlar ham ushbu agentlar (keyinchalik viruslar deb atalgan) bakteriyalardan farq qilishini va ulardan taxminan yuz barobar kichik boʻlsa-da, kasallik keltirib chiqarishini aniqladilar. 1899-yilda gollandiyalik mikrobiolog [[Martinus Beijerinck]] ushbu agent faqat [[hujayra bo‘linishi|boʻlinayotgan hujayralar]] ichida koʻpayishini kuzatdi. U uni „yuqumli tirik suyuqlik“ ({{langx|la|text=[[contagium vivum fluidum]]}}) yoki „eruvchan tirik mikrob“ deb atadi, chunki u mikrobga oʻxshash zarrachalarni aniqlay olmadi{{sfn|Howley|Knipe|Enquist|2023|p=4}}. XX asr boshlarida ingliz [[bakteriolog]]i [[Frederick Twort]] bakteriyalarni zararlovchi viruslarni kashf etdi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=827}}&lt;/ref&gt;. fransuz-kanadalik mikrobiolog [[Félix d'Herelle]] esa bakteriyalar oʻsayotgan [[agar]]ga virus qoʻshilganda, bakteriyalarning nobud boʻlgan hududlari paydo boʻlishini tasvirlab berdi. Ushbu oʻlik hududlarni hisoblash orqali u eritmadagi viruslar sonini aniqlashga muvaffaq boʻldi&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = D'Herelle F | title = Dizenteriya tayoqchalariga qarshi ta’sir ko‘rsatuvchi ko‘rinmas mikrob haqida: qisqa ma’lumot (1917) | journal = Research in Microbiology | volume = 158 | issue = 7 | pages = 553–554 | year = 2007 | pmid = 17855060 | doi = 10.1016/j.resmic.2007.07.005 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;.

1931-yilda [[elektron mikroskop]] ixtiro qilinishi viruslarning ilk tasvirlarini olish imkonini berdi&lt;ref&gt;From ''Nobel Lectures, Physics 1981–1990'', (1993) Editor-in-Charge Tore Frängsmyr, Editor Gösta Ekspång, World Scientific Publishing Co., Singapore&lt;/ref&gt;. 1935-yilda amerikalik [[biokimyogar]] va [[virusolog]] [[Wendell Meredith Stanley]] tamaki mozaikasi virusini (TMV) oʻrganib, uning asosan [[oqsil]]dan tashkil topganini aniqladi&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Stanley WM, Loring HS  | year = 1936 | title = Kasallangan pomidor o‘simliklaridan kristall shakldagi tamaki mozaikasi virus oqsilini ajratib olish | url = https://archive.org/details/sim_science_1936-01-24_83_2143/page/84  | journal = Science | volume = 83 | issue = 2143| page = 85 | pmid = 17756690 | doi = 10.1126/science.83.2143.85 |bibcode = 1936Sci....83...85S }}&lt;/ref&gt;. Oradan koʻp oʻtmay, ushbu virus [[oqsil]] va [[RNK]]dan tashkil topganligi aniqlandi&lt;ref&gt;{{cite journal | doi = 10.1126/science.89.2311.345 | vauthors = Stanley WM, Lauffer MA | year = 1939 | title = Tamaki mozaikasi virusining karbamid eritmalarida parchalanishi | url = https://archive.org/details/sim_science_1939-04-14_89_2311/page/344 |journal = Science | volume = 89 | issue = 2311| pages = 345–347 | pmid = 17788438 |bibcode = 1939Sci....89..345S }}&lt;/ref&gt;. [[Rosalind Franklin]] 1955-yilda [[rentgen kristallografiyasi|rentgen-kristallografik tasvirlar]]ni ishlab chiqdi va TMVning toʻliq tuzilishini aniqladi&lt;ref name=&quot;pmid18702397&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Creager AN, Morgan GJ | title = Ikki spiral kashfiyotidan keyin: Rosalind Franklinning tamaki mozaikasi virusiga oid tadqiqotlari | journal = Isis; an International Review Devoted to the History of Science and Its Cultural Influences | volume = 99 | issue = 2 | pages = 239–272 | date = June 2008 | pmid = 18702397 | doi = 10.1086/588626 | s2cid = 25741967 }}&lt;/ref&gt;. Franklin virus oqsillari RNK bilan oʻralgan spiral ichi boʻsh nay hosil qilishini, shuningdek virus RNKsi DNKdagi kabi ikki spiral emas, balki bir ipli tuzilishga ega ekanini tasdiqladi&lt;ref name=&quot;Johnson&quot;&gt;{{cite journal |last1=Johnson |first1=Ben |title=Rosalind Franklinning virusologiyaga qo‘shgan hissasi |journal=Nature Portfolio Microbiology Community |date=25 July 2017 |url=https://microbiologycommunity.nature.com/posts/18900-rosalind-franklin-s-contributions-to-virology |access-date=7 January 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt;.

Dastlabki olimlar uchun asosiy muammo viruslarni tirik hayvonlarsiz yetishtirish usulining yoʻqligi edi. 1931-yilda amerikalik [[patolog]]lar [[Ernest William Goodpasture]] va [[Alice Miles Woodruff]] [[gripp]] va boshqa bir qator viruslarni urugʻlantirilgan tovuq tuxumlarida oʻstirishga muvaffaq boʻldilar&lt;ref name=&quot;pmid17810781&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Goodpasture EW, Woodruff AM, Buddingh GJ | title = Tovuq embrionlarining xorioallantoik membranasida vaksina va boshqa viruslarni yetishtirish | url = https://archive.org/details/sim_science_1931-10-09_74_1919/page/370 | journal = Science | volume = 74 | issue = 1919 | pages = 371–372 | date = October 1931 | pmid = 17810781 | doi = 10.1126/science.74.1919.371 | bibcode = 1931Sci....74..371G}}&lt;/ref&gt;. Ayrim viruslarni tuxumda oʻstirish imkoni boʻlmagan. Bu muammo 1949-yilda [[John Franklin Enders]], [[Thomas Huckle Weller]] va [[Frederick Chapman Robbins]] tomonidan [[poliovirus]]ni tirik hayvon hujayralari kulturasi sharoitida oʻstirish orqali hal qilindi&lt;ref name=&quot;pmid15470207&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Rosen FS | title = Poliovirusni ajratib olish — John Enders va Nobel mukofoti | journal = N. Engl. J. Med. | volume = 351 | issue = 15 | pages = 1481–1483 | date = October 2004 | pmid = 15470207 | doi = 10.1056/NEJMp048202 }}&lt;/ref&gt;. Hozirgi kunga kelib 4 800 dan ortiq virus turlari [[virus taksonlari ro‘yxati|batafsil tavsiflangan]]&lt;ref name=&quot;pmid29754305&quot; /&gt;.
== Kelib chiqishi ==
{{Further|Virus#Kelib chiqishi}}　Viruslar hayot mavjud boʻlgan barcha joylarda u bilan birga mavjud. Ular ehtimol tirik hujayralar ilk bor paydo boʻlgan davrdan beri mavjud boʻlib kelmoqda. Ularning kelib chiqishi hanuz aniq emas, chunki ular [[fosil]] holida saqlanmaydi, shu sababli [[molekulyar biologiya|molekulyar usullar]] ularning paydo boʻlishini tushuntirish uchun eng samarali vosita hisoblanadi. Bu usullar qadimgi virus DNK yoki RNKsining mavjudligiga tayanadi, ammo laboratoriyalarda saqlangan viruslarning aksariyati 90 yildan kam tarixga ega&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=18–19}}&lt;/ref&gt;. Molekulyar usullar faqat XX asrda evolyutsiyalangan viruslarning ajdodlarini aniqlashda muvaffaqiyatli boʻlgan&lt;ref name=&quot;pmid15476878&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Liu Y, Nickle DC, Shriner D, Jensen MA, Learn GH, Mittler JE, Mullins JI | title = Inson immun tanqisligi virusi 1-turining molekulyar soatga o‘xshash evolyutsiyasi | journal = Virology | volume = 329 | issue = 1 | pages = 101–108 | date = November 2004 | pmid = 15476878 | doi = 10.1016/j.virol.2004.08.014| doi-access = free }}&lt;/ref&gt;. Viruslarning yangi guruhlari hayot evolyutsiyasining turli bosqichlarida bir necha bor paydo boʻlgan boʻlishi mumkin&lt;ref name=NRM_Krupovic2019&gt;{{cite journal |vauthors= Krupovic M, Dooja W, Koonin EV |s2cid=169035711 |title=Viruslarning kelib chiqishi: ibtidoiy replikatorlar xo‘jayinlardan kapsidlarni jalb qilgan |journal=Nature Reviews Microbiology |volume=17 |issue=7 |pages=449–458 |date=2019 |doi=10.1038/s41579-019-0205-6 |pmid=31142823|url=https://hal-pasteur.archives-ouvertes.fr/pasteur-02557191/file/Krupovic_NRMICRO-19-022_MS_v3_clean.pdf }}&lt;/ref&gt;. Viruslarning kelib chiqishi haqida uchta asosiy [[ilmiy nazariya|nazariya]] mavjud&lt;ref name=NRM_Krupovic2019 /&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=11–21}}&lt;/ref&gt;;

; Regressiv nazariya : Viruslar dastlab kattaroq hujayralarda [[parazitizm|parazitlik]] qilgan kichik hujayralar boʻlgan boʻlishi mumkin. Vaqt oʻtishi bilan ular parazit hayot tarzida zarur boʻlmagan genlarini yoʻqotgan. ''[[Rickettsia]]'' va ''[[Chlamydia (bakteriya)|Chlamydia]]'' bakteriyalari viruslarga oʻxshab faqat xoʻjayin hujayralar ichida koʻpayadigan tirik hujayralardir. Bu nazariyani qoʻllab-quvvatlaydi, chunki ularning parazitlikka bogʻliqligi mustaqil yashash imkonini bergan genlarning yoʻqolishiga olib kelgan boʻlishi mumkin&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|p=11}}&lt;/ref&gt;.

; Hujayraviy kelib chiqish nazariyasi : Ayrim viruslar yirik organizm genlaridan „qochib chiqqan“ DNK yoki RNK boʻlaklaridan rivojlangan boʻlishi mumkin. Bunday DNK [[plazmid]]lardan — hujayralar oʻrtasida koʻchib yuruvchi DNK qismlaridan kelib chiqqan boʻlishi mumkin, boshqalari esa bakteriyalardan rivojlangan&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=11–12}}&lt;/ref&gt;.

; Koevolyutsiya nazariyasi : Viruslar hujayralar Yerda ilk paydo boʻlgan paytda oqsil va DNKdan iborat murakkab molekulalardan rivojlangan boʻlishi mumkin va millionlab yillar davomida hujayraviy hayotga bogʻliq boʻlgan.&lt;ref name =Wessner&gt;{{cite journal | vauthors = Wessner DR | year = 2010 | title = Viruslarning kelib chiqishi | journal = Nature Education | volume = 3 | issue = 9| page = 37 }}&lt;/ref&gt;

Ushbu nazariyalarning barchasida muammolar mavjud. Regressiv gipoteza hatto eng kichik hujayraviy parazitlar ham viruslarga oʻxshamasligini tushuntirib bera olmaydi. „Qochish“ yoki hujayraviy kelib chiqish nazariyasi viruslarga xos, hujayralarda uchramaydigan noyob tuzilmalarning mavjudligini izohlab bermaydi. Koevolyutsiya yoki „virus birinchi“ gipotezasi esa viruslar taʼrifiga zid keladi, chunki viruslar xoʻjayin hujayralarga bogʻliq&lt;ref name =Wessner /&gt;&lt;ref name=Nasir&gt;{{cite journal|title=Viruslar evolyutsiyasi: ibtidoiy hujayraviy kelib chiqish va keyinchalik parazitizmga moslashuv | vauthors= Nasir A, Kim KM, Caetano-Anollés G | year = 2012 | pmid =  23550145 | doi=10.4161/mge.22797 | journal=Mobile Genetic Elements | volume = 2 | issue =5 | pages=247–252| pmc= 3575434 }}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, viruslar juda qadimiy deb hisoblanadi va ularning kelib chiqishi hayotning [[uch domen tizimi|uch domen]]ga ajralishidan oldingi davrga borib taqaladi&lt;ref name=&quot;Mahy Gen 28&quot; /&gt;. Ushbu kashfiyot zamonaviy virusologlarni ushbu uch klassik nazariyani qayta koʻrib chiqishga undadi&lt;ref name=NRM_Krupovic2019 /&gt;&lt;ref name=&quot;Mahy Gen 28&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Mahy WJ, Van Regenmortel MH |title=Umumiy virusologiya bo‘yicha qo‘llanma ensiklopediyasi |publisher=Academic Press |location=Oxford |year=2009 |page=28 |isbn=978-0-12-375146-1}}&lt;/ref&gt;.
== Tuzilishi ==
[[File:Basic Scheme of Virus en.svg|thumb|Virus tuzilishining soddalashtirilgan sxemasi]]
[[File:Capsids.jpg|thumb|upright=1.7|Viruslarning turli shakllari]]
Virus zarrachasi, yaʼni [[virion]], DNK yoki RNKdan tashkil topgan genlardan iborat boʻlib, ular [[kapsid]] deb ataluvchi himoya qiluvchi [[oqsil]] qobiq bilan oʻralgan{{sfn|Howley|Knipe|Enquist|2023|pp=50-52}}.{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=33–55}} Kapsid koʻplab bir xil kichik oqsil molekulalaridan — [[kapsomer]]lardan tashkil topgan. Kapsomerlarning joylashuvi [[kesilgan ikosaedr|ikosaedrik]] (20 yuzali), [[spiral|spiralsimon]] yoki undan ham murakkab boʻlishi mumkin. DNK yoki RNK atrofida joylashgan ichki qobiq [[nukleokapsid]] deb ataladi va u ham oqsillardan tuzilgan. Ayrim viruslar [[lipid]] (yogʻsimon) qavat — [[virus qobig‘i]] bilan oʻralgan boʻladi; bu ularni sovun va spirt taʼsiriga sezgir qiladi&lt;ref name=&quot;pmid11759024&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Rotter ML |title=Spirtli qo‘l dezinfeksiyasi uchun dalillar |journal=The Journal of Hospital Infection |volume=48 |issue=Suppl A |pages=S4–S8 |date=August 2001 |pmid=11759024 |doi=10.1016/s0195-6701(01)90004-0 }}&lt;/ref&gt;.

=== Oʻlchami ===
[[File:Virus size.png|right|thumb|Eng koʻp uchraydigan ayrim inson viruslarining virionlari va ularning nisbiy oʻlchamlari (nuklein kislotalar masshtabda koʻrsatilmagan)]]
Viruslar eng kichik yuqumli agentlardan biri boʻlib, ularni [[yorug‘lik mikroskopi]] yordamida koʻrishning imkoni yoʻq; aksariyati faqat [[Elektron mikroskop|elektron mikroskopiya]] orqali aniqlanadi. Ularning oʻlchami 20 dan 300 [[nanometr]]gacha boʻladi; ularni ketma-ket joylashtirilsa, 33 000 dan 500 000 tagacha virus bir santimetr (0,4 dyuym) uzunlikni tashkil etadi&lt;ref name=&quot;Topley-and-Wilson33-55&quot;&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=33–55}}&lt;/ref&gt;. Taqqoslash uchun, bakteriyalar odatda taxminan 1000 nanometr (1 [[mikrometr]]) diametrga ega, yuqori organizmlarning hujayralari esa odatda bir necha oʻn mikrometr kattalikda boʻladi. Ayrim viruslar, masalan [[megavirus]]lar va [[pandoravirus]]lar, nisbatan yirik viruslar hisoblanadi. Taxminan 1000 nanometr oʻlchamdagi bu viruslar [[amoba]]larni zararlaydi va 2003 hamda 2013-yillarda kashf etilgan&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Abergel C, Legendre M, Claverie JM |title=Gigant viruslarning tez kengayayotgan olami: Mimivirus, Pandoravirus, Pithovirus va Mollivirus |journal=FEMS Microbiol. Rev. |volume=39 |issue=6 |pages=779–796 |date=November 2015 |pmid=26391910 |doi=10.1093/femsre/fuv037 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Philippe N, Legendre M, Doutre G, Couté Y, Poirot O, Lescot M, Arslan D, Seltzer V, Bertaux L, Bruley C, Garin J, Claverie JM, Abergel C |s2cid=16877147 |title=Pandoraviruslar: genomlari 2,5 Mb gacha yetadigan, parazitar eukariotlarga yaqin bo‘lgan amoba viruslari |journal=Science |volume=341 |issue=6143 |pages=281–286 |date=July 2013 |pmid=23869018 |doi=10.1126/science.1239181 |bibcode=2013Sci...341..281P |url=https://hal-cea.archives-ouvertes.fr/cea-00862677/file/phi.pdf }}&lt;/ref&gt;. Ular [[gripp virusi]]dan taxminan oʻn baravar keng (va hajman ming baravar katta) boʻlib, bu „gigant“ viruslarning kashf etilishi olimlarni hayratga solgan&lt;ref name=&quot;Zimmer&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2013/07/18/science/changing-view-on-viruses-not-so-small-after-all.html | title=Viruslar haqidagi qarashlarning o‘zgarishi: ular unchalik ham kichik emas | work=The New York Times | date=18 July 2013 | access-date=20 December 2014 | vauthors = Zimmer C}}&lt;/ref&gt;.

=== Genlar ===
{{details|Genetika asoslari}}

Viruslarning genlari DNK (dezoksiribonuklein kislota) va koʻplab viruslarda RNK (ribonuklein kislota)dan tashkil topgan. Organizm ichidagi biologik axborot [[genetik kod]] orqali DNK yoki RNKda kodlanadi. Aksariyat organizmlar DNKdan foydalanadi, ammo [[RNK virusi|koʻplab viruslar]] genetik materiali sifatida RNKga ega. Viruslarning DNK yoki RNKsi bir ipli yoki ikki spiral tuzilishda boʻlishi mumkin&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=81}}&lt;/ref&gt;.

Viruslar nisbatan kam genlarga ega boʻlgani sababli tez koʻpayadi. Masalan, gripp virusi atigi sakkizta gen, [[rotavirus]] esa oʻn bitta genga ega. Taqqoslash uchun, insonlarda 20 000–25 000 gen mavjud. Baʼzi virus genlari virus zarrachasini tashkil etuvchi strukturaviy oqsillarni kodlaydi, boshqalari esa faqat infeksiyalangan hujayralarda uchraydigan nostrukturaviy oqsillarni hosil qiladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=129}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | doi = 10.1038/nature03001 | last1 = International Human | first1 = Genome Sequencing Consortium | year = 2004 | title = Inson genomining eukromatik ketma-ketligini yakunlash |  journal = Nature | volume = 431 | issue = 7011| pages = 931–945 | pmid = 15496913 |bibcode = 2004Natur.431..931H | s2cid = 186242248 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;.

Barcha hujayralar va koʻplab viruslar kimyoviy reaksiyalarni tezlashtiruvchi [[ferment]]lar — [[enzim]]larni ishlab chiqaradi. Ushbu fermentlardan ayrimlari, masalan [[DNK polimeraza]] va [[RNK polimeraza]], DNK va RNKning yangi nusxalarini sintez qiladi. Virus polimerazalari koʻpincha xoʻjayin hujayra fermentlariga qaraganda samaraliroq ishlaydi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=129–31}}&lt;/ref&gt;, ammo RNK polimerazalari xatolarga moyil boʻlib, bu RNK viruslarida tez-tez mutatsiyalar va yangi shtammlar paydo boʻlishiga olib keladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=652}}&lt;/ref&gt;.

Baʼzi RNK viruslarida genlar uzluksiz RNK molekulasi shaklida emas, balki boʻlaklarga ajralgan boʻladi. Masalan, gripp virusida sakkizta alohida RNK genlari mavjud. Ikki turdagi gripp virusi bir hujayrani zararlaganda, bu genlar aralashib, yangi virus shtammlarini hosil qilishi mumkin; bu jarayon [[reassortment]] deb ataladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=654}}&lt;/ref&gt;.

=== Oqsil sintezi ===
[[File:Cell with Virus.png|thumb|upright=1.3|Tipik [[eukariot]] hujayra sxemasi va subhujayraviy tuzilmalar: (1) [[yadrocha]] (2) [[hujayra yadrosi]] (3) [[ribosoma]] (4) [[vezikula (biologiya)|vezikula]] (5) qoʻpol [[endoplazmatik to‘r]] (ET) (6) [[Golji apparati]] (7) [[sitokelet]] (8) silliq ET (9) [[mitoxondriya]] (10) [[vakuola]] (11) [[sitoplazma]] (12) [[lizosoma]] (13) [[sentriol]]lar [[sentrosoma]] ichida (14) masshtabga yaqin holda koʻrsatilgan virus]]

Oqsillar hayot uchun zarurdir. Hujayralar [[aminokislota]]lardan yangi oqsil molekulalarini DNKda kodlangan axborot asosida sintez qiladi. Har bir oqsil odatda muayyan funksiyani bajaradi, shuning uchun hujayra yangi vazifani bajarishi uchun yangi oqsil ishlab chiqishi kerak boʻladi. Viruslar esa hujayrani oʻziga kerakli, ammo hujayra uchun zarur boʻlmagan oqsillarni sintez qilishga majbur qiladi. [[Oqsil biosintezi]] ikki asosiy bosqichdan iborat: [[transkripsiya (genetika)|transkripsiya]] va [[translyatsiya (biologiya)|translyatsiya]]&lt;ref name=&quot;pmid25648499&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=de Klerk E, 't Hoen PA |title=Alternativ mRNK transkripsiyasi, qayta ishlanishi va translyatsiyasi |journal=Trends in Genetics |volume=31 |issue=3 |pages=128–139 |date=March 2015 |pmid=25648499 |doi=10.1016/j.tig.2015.01.001 }}&lt;/ref&gt;.

Transkripsiya — bu DNKdagi [[genetik kod]] asosida RNK nusxalarini, yaʼni [[axborotchi RNK]] (mRNK)ni hosil qilish jarayonidir. mRNK hujayra ichida harakatlanib, kodni [[ribosoma]]larga olib boradi va u yerda oqsil sintezida foydalaniladi. Bu jarayon translyatsiya deb ataladi, chunki oqsilning aminokislotalar ketma-ketligi mRNK kodiga asoslanadi, yaʼni axborot nuklein kislotalar „tili“dan aminokislotalar „tili“ga oʻtkaziladi&lt;ref name=&quot;pmid25648499&quot; /&gt;.

Baʼzi RNK viruslarida nuklein kislota bevosita mRNK sifatida xizmat qiladi va qoʻshimcha oʻzgartirishlarni talab qilmaydi. Shu sababli ular musbat yoʻnalishli RNK viruslari deb ataladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=75–82}}&lt;/ref&gt;. Boshqa RNK viruslarida RNK mRNKning komplementar nusxasi boʻlib, ular mRNK hosil qilish uchun hujayraning yoki oʻzining fermentlariga tayanadi; ular [[manfiy yo‘nalishli RNK viruslari]] deb ataladi. DNK viruslarida mRNK hosil boʻlish usuli hujayralarnikiga oʻxshash. [[Retrovirus]]lar esa butunlay boshqacha yoʻl tutadi: ularda RNK mavjud boʻlib, xoʻjayin hujayra ichida [[teskari transkriptaza]] fermenti yordamida uning DNK nusxasi yaratiladi. Ushbu DNK keyinchalik xoʻjayin DNKsiga qoʻshiladi va hujayraning odatiy mexanizmlari orqali mRNKga koʻchiriladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=698}}&lt;/ref&gt;.
== Hayot sikli ==
{{Main|Virus hayot sikli|Virusning hujayraga kirishi}}

[[File:HepC replication.png|thumb|Oddiy virusning hayot sikli (chapdan oʻngga); bitta virus hujayrani zararlagach, yuzlab yangi viruslar hosil boʻladi.]]

Virus hujayrani zararlaganda, uni minglab yangi viruslar ishlab chiqarishga majbur qiladi. Bu jarayon hujayraga virus DNKsi yoki RNKsini koʻchirtirish, virus oqsillarini sintez qildirish va ularni yangi virus zarrachalariga yigʻish orqali amalga oshadi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=6–13}}&lt;/ref&gt;.

Tirik hujayralardagi viruslar hayot siklining oltita asosiy, bir-biri bilan qisman ustma-ust tushuvchi bosqichi mavjud&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=121–123}}&lt;/ref&gt;:

* '''Biriktirilish (Attachment)''' — virusning hujayra yuzasidagi aniq molekulalarga bogʻlanishi. Ushbu xususiylik virusni juda cheklangan turdagi hujayralarga bogʻlab qoʻyadi. Masalan, inson immun tanqisligi virusi (OIV) faqat insonning [[T hujayra]]larini zararlaydi, chunki uning yuzasidagi [[gp120]] oqsili faqat [[CD4]] va T hujayra yuzasidagi boshqa molekulalar bilan reaksiyaga kirisha oladi. Oʻsimlik viruslari faqat oʻsimlik hujayralariga birikadi va hayvonlarni zararlay olmaydi.
* '''Kirish (Penetration)''' — biriktirilgandan soʻng virus hujayraga [[endotsitoz]] orqali yoki hujayra membranasi bilan qoʻshilish (fuzion) orqali kiradi.
* '''Qobiqdan ajralish (Uncoating)''' — hujayra ichida virus kapsidi virus yoki xoʻjayin fermentlari taʼsirida parchalanadi va virus nuklein kislotasi ajralib chiqadi.
* '''Replikatsiya (Replication)''' — hujayra virus mRNKsidan foydalanib virus oqsillarini sintez qiladi. Shu bilan birga, hujayraning DNK yoki RNK sintez tizimlari virus genetik materialini koʻpaytiradi.
* '''Yigʻilish (Assembly)''' — yangi hosil boʻlgan virus oqsillari va nuklein kislotalar birlashib yuzlab yangi virus zarrachalarini hosil qiladi.
* '''Chiqarilish (Release)''' — yangi viruslar hujayradan chiqadi. Koʻpchilik viruslar hujayrani yorib yuboradi (bu jarayon [[lizis]] deb ataladi). Baʼzilari, masalan OIV, esa yumshoqroq yoʻl bilan — [[budding]] orqali ajralib chiqadi.
== Xoʻjayin hujayraga taʼsiri ==
Viruslar xoʻjayin hujayraga turli xil strukturaviy va biokimyoviy taʼsir koʻrsatadi{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=34–36}}. Bular ''[[sitopatik ta’sir]]lar'' deb ataladi{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=34}}. Koʻpchilik virus infeksiyalari oxir-oqibat xoʻjayin hujayraning nobud boʻlishiga olib keladi. Oʻlim sabablari qatoriga hujayra lizisi (yorilishi), hujayra yuzasi membranasining oʻzgarishi va [[apoptoz]] (hujayraning „oʻzini yoʻq qilishi“) kiradi&lt;ref name=&quot;pmid28846635&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Okamoto T, Suzuki T, Kusakabe S, Tokunaga M, Hirano J, Miyata Y, Matsuura Y |title=Regulation of Apoptosis during Flavivirus Infection |journal=Viruses |volume=9 |issue=9 |page=243 |year=2017 |pmid=28846635 |pmc=5618009 |doi=10.3390/v9090243|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;. Koʻpincha hujayra oʻlimi virus ishlab chiqargan oqsillar tufayli yuz beradi, ularning hammasi ham virus zarrachasining tarkibiy qismi boʻlmaydi&lt;ref name=&quot;pmid18637511&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Alwine JC |title=Human Cytomegalovirus |chapter=Modulation of Host Cell Stress Responses by Human Cytomegalovirus |series=Current Topics in Microbiology and Immunology |volume=325|pages=263–79 |date=2008 |pmid=18637511 |doi=10.1007/978-3-540-77349-8_15 |isbn=978-3-540-77348-1 }}&lt;/ref&gt;.

Baʼzi viruslar zararlangan hujayrada sezilarli oʻzgarishlar keltirib chiqarmaydi. Virus [[latentlik|latent]] (faolsiz) holatda boʻlgan hujayralar infeksiya belgilarini deyarli koʻrsatmaydi va odatda normal faoliyat yuritadi&lt;ref name=&quot;pmid18164651&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Sinclair J | title = Human cytomegalovirus: Latency and reactivation in the myeloid lineage | journal = J. Clin. Virol. | volume = 41 | issue = 3 | pages = 180–185 | date = March 2008 | pmid = 18164651 | doi = 10.1016/j.jcv.2007.11.014 }}&lt;/ref&gt;. Bu esa doimiy (persistens) infeksiyalarga olib keladi va virus koʻpincha oylar yoki yillar davomida yashirin holatda qoladi. Bu holat odatda [[gerpes viruslari]]da uchraydi&lt;ref name=&quot;pmid6326635&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Jordan MC, Jordan GW, Stevens JG, Miller G | title = Latent herpesviruses of humans | journal = Ann. Intern. Med. | volume = 100 | issue = 6 | pages = 866–880 | date = June 1984 | pmid = 6326635 | doi = 10.7326/0003-4819-100-6-866 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid12076064&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Sissons JG, Bain M, Wills MR | s2cid = 24879226 | title = Latency and reactivation of human cytomegalovirus | journal = J. Infect. | volume = 44 | issue = 2 | pages = 73–77 | date = February 2002 | pmid = 12076064 | doi = 10.1053/jinf.2001.0948}}&lt;/ref&gt;.

Baʼzi viruslar, masalan [[Epstein–Barr virusi]], hujayralarning koʻpayishiga olib keladi, lekin [[malignitet]] (yomon sifatli oʻsma) keltirib chiqarmaydi&lt;ref name=&quot;pmid18035323&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Barozzi P, Potenza L, Riva G, Vallerini D, Quadrelli C, Bosco R, Forghieri F, Torelli G, Luppi M | title = B cells and herpesviruses: a model of lymphoproliferation | journal = Autoimmun Rev | volume = 7 | issue = 2 | pages = 132–136 | date = December 2007 | pmid = 18035323 | doi = 10.1016/j.autrev.2007.02.018 | hdl = 11380/598275 | hdl-access = free }}&lt;/ref&gt;; boshqa viruslar esa, masalan [[papillomavirus]]lar, saratonning isbotlangan sababchisi hisoblanadi&lt;ref name=&quot;pmid28798073&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Graham SV |title=The human papillomavirus replication cycle, and its links to cancer progression: a comprehensive review |journal=Clinical Science |volume=131 |issue=17 |pages=2201–2221 |year=2017 |pmid=28798073 |doi=10.1042/CS20160786 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;.

Agar virus hujayra DNKsiga shikast yetkazsa va hujayra uni tiklay olmasa, bu koʻpincha apoptozni qoʻzgʻatadi. Apoptoz natijalaridan biri — shikastlangan DNKning hujayraning oʻzi tomonidan parchalanishidir. Baʼzi viruslar apoptozni cheklash mexanizmlariga ega boʻlib, xoʻjayin hujayra yangi viruslar hosil boʻlishidan oldin nobud boʻlib qolishining oldini oladi; masalan, [[OIV]] (HIV) shunday mexanizmlarga ega&lt;ref name=&quot;pmid10547702&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Roulston A, Marcellus RC, Branton PE | title = Viruses and apoptosis | journal = Annu. Rev. Microbiol. | volume = 53 | pages = 577–628 | date = 1999 | pmid = 10547702 | doi = 10.1146/annurev.micro.53.1.577 }}&lt;/ref&gt;.

== Viruslar va kasalliklar ==
Viruslar bir xoʻjayindan boshqasiga turli yoʻllar bilan yuqadi, ammo har bir virus turi odatda faqat bitta yoki ikkita yoʻlni qoʻllaydi. Oʻsimliklarni zararlaydigan koʻplab viruslar boshqa organizmlar orqali tarqaladi; bunday organizmlar [[vektorlar]] deb ataladi. Hayvonlar, jumladan odamlarni zararlaydigan ayrim viruslar ham vektorlar (odatda qon soʻruvchi hasharotlar) orqali yuqadi, lekin toʻgʻridan-toʻgʻri yuqish koʻproq uchraydi.

Baʼzi virusli infeksiyalar, masalan, [[norovirus]] va [[rotavirus]], ifloslangan oziq-ovqat va suv orqali, qoʻllar va umumiy foydalaniladigan buyumlar orqali, shuningdek, kasallangan odam bilan yaqin aloqa natijasida tarqaladi. Boshqalari, masalan, [[SARS-CoV-2]] va gripp viruslari esa havo-tomchi orqali yuqadi.

[[OIV]], [[gepatit B]] va [[gepatit C]] kabi viruslar koʻpincha himoyalanmagan jinsiy aloqa yoki ifloslangan [[Shprits|ignalar]] orqali yuqadi. Infeksiyalar va epidemiyalarning oldini olish uchun har bir virus turi qanday yoʻl bilan tarqalishini bilish juda muhim&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=32}}&lt;/ref&gt;.
=== Odamlarda ===
{{for|viruslar tufayli yuzaga keladigan boshqa kasalliklar misollari uchun|Infektsion kasalliklar ro‘yxati}}

Odamlarda keng tarqalgan virusli kasalliklarga [[oddiy shamollash]], [[gripp]], [[suqari]] va [[og‘iz yarasi]] kiradi. Jiddiy kasalliklar, masalan, [[Ebola]] va [[OITS]] ham viruslar tomonidan yuzaga keladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=271}}&lt;/ref&gt;. Koʻplab viruslar esa deyarli hech qanday kasallik keltirmaydi va ularni „zararsiz“ deb atashadi. Koʻproq zararli viruslar esa [[virulentlik|virulent]] deb taʼriflanadi&lt;ref&gt;{{cite journal|vauthors=Berngruber TW, Froissart R, Choisy M, Gandon S|year=2013|title=Evolution of Virulence in Emerging Epidemics|journal=PLOS Pathogens|volume=9|issue=3|article-number=e1003209|doi=10.1371/journal.ppat.1003209|pmid=23516359|pmc=3597519|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;.

Viruslar infeksiyalashgan hujayra turiga qarab turli kasalliklarni keltirib chiqaradi. Baʼzi viruslar hayot davomida yoki surunkali infeksiyalarni yuzaga keltirishi mumkin, bunda viruslar mezbonning immunitetiga qaramay organizmda koʻpayishni davom ettiradi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=464}}&lt;/ref&gt;. Bu holat koʻpincha gepatit B va gepatit C viruslarida uchraydi. Virus bilan xronik kasallangan odamlar „koʻtaruvchi“ sifatida tanilgan boʻlib, ular virusning muhim rezervuarlari sifatida xizmat qiladi&lt;ref name=&quot;pmid31364248&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Tanaka J, Akita T, Ko K, Miura Y, Satake M |title=Yaponiya Respublikasida gepatit B va C ga qarshi chora-tadbirlar: Epidemiologik nuqtai nazar |journal=Hepatology Research |volume=49 |issue=9 |pages=990–1002 |date=September 2019 |pmid=31364248 |pmc=6852166 |doi=10.1111/hepr.13417 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid32173241&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Lai CC, Liu YH, Wang CY, Wang YH, Hsueh SC, Yen MY, Ko WC, Hsueh PR |title=Xavfsiz ko‘taruvchi holat, og‘ir nafas yo‘llari kasalligi va pnevmoniya: og‘ir o‘tkir respirator sindrom koronavirus 2 (SARS-CoV-2) bilan bog‘liq haqiqat va afsonalar |journal=Journal of Microbiology, Immunology, and Infection = Wei Mian Yu Gan Ran Za Zhi |volume=53|issue=3|pages=404–412|date=March 2020 |pmid=32173241 |doi=10.1016/j.jmii.2020.02.012 |pmc=7128959 }}&lt;/ref&gt;.
==== Endemik ====
Agar maʼlum bir aholida virusni tashuvchi odamlar nisbati belgilangan chegaraga yetadigan boʻlsa, bu jarayon [[epidemiya]] deb ataladi&lt;ref&gt;{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=63}}&lt;/ref&gt;. Emlashlar joriy qilinishidan oldin, virusli infeksiyalar keng tarqalgan boʻlib, ularning chiqishi muntazam sodir boʻlardi. Moʻtadil iqlimli mamlakatlarda virusli kasalliklar odatda fasllarga bogʻliq boʻladi. [[Poliomielit]], [[poliovirus]] tomonidan keltiriladigan kasallik, koʻpincha yoz oylarida uchrardi&lt;ref name=&quot;pmid29961515&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Strand LK |title=1952 yilning dahshatli yoz… Polio oilamizga hujum qilganda |journal=Seminars in Pediatric Neurology |volume=26 |pages=39–44 |date=July 2018 |pmid=29961515 |doi=10.1016/j.spen.2017.04.001 |s2cid=49640682 }}&lt;/ref&gt;. Shu bilan birga, shamollash, gripp va rotavirus infeksiyalari odatda qish oylarida muammo boʻladi&lt;ref name=&quot;pmid22958213&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Moorthy M, Castronovo D, Abraham A, Bhattacharyya S, Gradus S, Gorski J, Naumov YN, Fefferman NH, Naumova EN |title=Gripp fasllaridagi og‘ishlar: tasodifiy moslik yoki noaniq oqibat? |journal=Clinical Microbiology and Infection |volume=18 |issue=10 |pages=955–962 |date=October 2012 |pmid=22958213 |pmc=3442949 |doi=10.1111/j.1469-0691.2012.03959.x }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid25777068&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Barril PA, Fumian TM, Prez VE, Gil PI, Martínez LC, Giordano MO, Masachessi G, Isa MB, Ferreyra LJ, Ré VE, Miagostovich M, Pavan JV, Nates SV |title=Argentinadagi shahar kanalizatsiyasida rotavirus fasllari: virus yuklanishi va genetik xilma-xillikka meteorologik o‘zgaruvchilar ta’siri |journal=Environmental Research |volume=138 |pages=409–415 |date=April 2015 |pmid=25777068 |doi=10.1016/j.envres.2015.03.004 |bibcode=2015ER....138..409B |hdl=11336/61497 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;. Boshqa viruslar, masalan [[Qizamiq|qizamiq virusi]], har uchinchi yilda muntazam epidemiyalarni keltirib chiqarardi&lt;ref name=&quot;pmid25444814&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Durrheim DN, Crowcroft NS, Strebel PM |title=Qizamiq – Yo‘q qilish epidemiologiyasi |journal=Vaccine |volume=32 |issue=51 |pages=6880–6883 |date=December 2014 |pmid=25444814 |doi=10.1016/j.vaccine.2014.10.061 |doi-access=free |hdl=1959.13/1299149 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;. Rivojlanayotgan mamlakatlarda nafas yoʻllari va enterik infeksiyalarni keltirib chiqaradigan viruslar yil davomida keng tarqalgan. Hasharotlar orqali tarqaladigan viruslar bu hududlarda kasalliklarning keng tarqalishiga sabab boʻladi. Masalan, [[Zika]] va [[dengue virus]]lari ayol [[Aedes]] chivinlari orqali odamga yuqadi, ular ayniqsa chivinlar koʻpayadigan mavzuda odamni chayiydi&lt;ref name=&quot;pmid32103776&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Mbanzulu KM, Mboera LE, Luzolo FK, Wumba R, Misinzo G, Kimera SI |title=Kongo Demokratik Respublikasida chivinlar orqali yuqadigan virusli kasalliklar: sharh |journal=Parasites &amp; Vectors |volume=13 |issue=1 |article-number=103 |date=February 2020 |pmid=32103776 |pmc=7045448 |doi=10.1186/s13071-020-3985-7 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;.

==== Pandemiya va yangi viruslar ====
[[File:SIV primates.jpg|right|400px|thumb|Chapdan oʻngga: [[Afrika yashil maymuni]], [[Simian immunodeficiency virus|SIV]] manbai; [[sooty mangabey]], [[HIV-2]] manbai; va [[Chimpanze|chimpanze]], [[HIV-1]] manbai]]
[[File:Orgin and evolution of SARS.jpg|thumb|SARS-CoV, MERS-CoV va SARS-CoV-2 ning turli mezbonlardagi kelib chiqishi va evolyutsiyasi. Barcha viruslar odamga yuqishdan oldin yarasa viruslari bilan bogʻliq edi (&lt;small&gt;Ashour va boshq. 2020 dan moslashtirilgan&lt;/small&gt; &lt;ref name=&quot;pmid32143502&quot;/&gt;)]]

Virusli [[pandemiya]]lar kam uchraydi, lekin maymun va shimpanzezlarda aniqlangan viruslardan rivojlangan OIV 1980-yillardan beri pandemiyaga aylangan&lt;ref name=&quot;pmid29460740&quot;/&gt;.

XX asrda gripp virusidan kelib chiqqan toʻrt pandemiya boʻlgan, ular orasida [[Ispan grippi|1918]], [[1957–1958 gripp pandemiyasi|1957]] va [[Gonkong grippi|1968]] pandemiyalari ogʻir boʻlgan&lt;ref name=&quot;pmid30180422&quot;/&gt;.

Kichikdagi kasallik (smallpox) yoʻq qilinganidan oldin, 3,000 yildan ortiq davomida pandemiyalarga sabab boʻlgan&lt;ref name=&quot;pmid26060873&quot;/&gt;.

Tarix davomida odamlarning migratsiyasi pandemik infeksiyalarning tarqalishiga yordam bergan; dastlab dengiz orqali va zamonaviy davrda havo transporti orqali&lt;ref name=&quot;pmid30878442&quot;/&gt;.

Smallpoxdan tashqari, koʻpgina pandemiyalar yangi rivojlangan viruslar tufayli yuzaga keladi. Ushbu [[Emergent virus|yangi]] viruslar odatda ilgari insonlarda yoki boshqa hayvonlarda tarqalgan kam zararli viruslarning mutatsiyalashgan shakllaridir&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://virologyj.biomedcentral.com/articles/sections/emerging-viruses|title=Virology Journal|website=Virology Journal}}&lt;/ref&gt;.

[[Og‘ir surunkali respirator sindrom]] (SARS) va [[O‘rta Sharq respirator sindrom]] (MERS) yangi turdagi [[koronavirus]]lar sababli yuzaga keladi. Boshqa koronaviruslar insonlarda yengil infeksiyalar keltirishi maʼlum&lt;ref name=&quot;pmid22094080&quot;/&gt;, shuning uchun SARS infeksiyalarining tez tarqalishi va yuqori virulentligi — 2003 yil iyul oyiga kelib taxminan 8,000 ta holat va 800 oʻlimni keltirib chiqargan — kutilmagan edi va koʻpgina davlatlar bunga tayyor emas edi&lt;ref name=&quot;pmid28475794&quot;/&gt;.

Shu bilan bogʻliq koronavirus 2019 yil noyabrda [[Uxan]], Xitoyda paydo boʻlgan va tezda butun dunyoga tarqaldi. Yarasalardan kelib chiqqan deb hisoblangan va keyinchalik [[og‘ir surunkali respirator sindrom koronavirus 2]] deb nomlangan virus bilan infeksiyalar [[COVID-19]] kasalligini keltirib chiqaradi, u yengildan oʻlimga olib keladigan ogʻirligigacha turadi&lt;ref name=&quot;WHOReport24Feb2020&quot;/&gt;, va 2020 yilda [[COVID-19 pandemiyasi|pandemiyaga]] olib keldi&lt;ref name=&quot;pmid32143502&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pmid32093211&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;pmid32109444&quot;/&gt;.

Tinimsiz ravishda xalqaro sayohatga cheklovlar qoʻyildi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/article/coronavirus-travel-restrictions.html|title=Koronavirus sayohat cheklovlari, dunyo bo‘ylab| vauthors=Londoño E, Ortiz A |work=The New York Times |date=16 March 2020|via=NYTimes.com}}&lt;/ref&gt;, va bir qancha yirik shaharlarida [[komendant soati]] joriy qilindi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/03/us-takes-more-big-pandemic-response-steps-europe-covid-19-cases-soar|title=AQSh pandemiyaga qarshi choralarni kuchaytirdi; Yevropada COVID-19 holatlari oshdi|website=CIDRAP|date=15 March 2020 }}&lt;/ref&gt;.
=== Oʻsimliklarda ===
{{Main|O‘simlik patologiyasi}}

[[File:Pepper mild mottle virus.png|thumb|125px|[[Qalampir]]lar [[pepper mild mottle virus]] bilan zararlangan]]

Koʻplab turdagi [[o‘simlik virusi]]lar mavjud, ammo ular koʻpincha faqat [[hosildorlik|hosil]]ni kamaytiradi va ularni nazorat qilish iqtisodiy jihatdan foydali emas. Oʻsimlik viruslari koʻpincha „vektorlar“ deb ataladigan organizmlar orqali oʻsimlikdan oʻsimlikka tarqaladi. Odatiy vektorlar asosan hasharotlar boʻlsa-da, baʼzi [[zang]]lar, [[nematod]] chivinlar va [[protozoa|birhujayrali organizmlar]] ham vektor sifatida ishlashi aniqlangan. Agar oʻsimlik viruslarini nazorat qilish iqtisodiy jihatdan foydali boʻlsa (masalan, koʻp yillik mevalar), harakatlar vektorlarni yoʻq qilish va alternativ mezbonlarni, masalan, begona oʻsimliklarni olib tashlashga qaratiladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=822}}&lt;/ref&gt;. Oʻsimlik viruslari insonlar va boshqa hayvonlar uchun zararli emas, chunki ular faqat yashovchi oʻsimlik hujayralarida koʻpayishi mumkin&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=802–803}}&lt;/ref&gt;.
=== Bakteriofaglar ===
{{Main|Bakteriofag}}

[[File:PhageExterior.svg|thumb|upright=0.6|Oddiy bakteriofagning tuzilishi]]

Bakteriofaglar — bu bakteriyalar va [[arxea]]larni infeksiyalaydigan viruslardir{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=19}}. Ular [[dengiz ekologiyasi]]da muhim rol oʻynaydi: infektsiyalangan bakteriyalar portlaganda, uglerod birikmalari atrof-muhitga qayta chiqariladi va bu yangi organik oʻsishni ragʻbatlantiradi. Bakteriofaglar insonlar uchun zararli emasligi sababli ilmiy tadqiqotlarda foydali va ularni oʻrganish oson. Ushbu viruslar, ayniqsa, oziq-ovqat va dori-darmon ishlab chiqaradigan sanoatlarda, fermentatsiya jarayoniga bogʻliq sogʻlom bakteriyalarni zararlashi mumkin. Baʼzi bakterial infeksiyalar antibiotiklar bilan nazorat qilish qiyinlashmoqda, shuning uchun insonlarda infeksiyalarni davolash uchun bakteriofaglardan foydalanish, yaʼni [[fag terapiyasi]], tobora koʻproq qiziqish uygʻotmoqda&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=803}}&lt;/ref&gt;.
=== Mezbonning qarshiligi ===

==== Hayvonlarning tugʻma immuniteti ====
{{Main|Tug‘ma immunitet}}

Hayvonlar, shu jumladan insonlar, viruslarga qarshi koʻplab tabiiy himoya mexanizmlariga ega. Baʼzilari noaniq boʻlib, virusning turidan qatʼi nazar koʻplab viruslardan himoya qiladi. Ushbu [[tug‘ma]] immunitet viruslarga takroriy taʼsir qilinishi bilan yaxshilanmaydi va infektsiyani „xotirlamaydi“. Hayvonlarning terisi, xususan, oʻlik hujayralardan tashkil topgan yuzasi, koʻplab turdagi viruslarning mezbonni infektsiyalashini oldini oladi. Oshqozon tarkibidagi kislotalik koʻplab yutilgan viruslarni yoʻq qiladi. Virus ushbu toʻsiqlardan oʻtib, mezbonga kirganda, boshqa tugʻma himoya mexanizmlari infektsiyaning tanada tarqalishini toʻxtatadi. Virus mavjud boʻlganida, organizm maxsus [[interferon]] gormoni ishlab chiqaradi, bu viruslarning koʻpayishini toʻxtatadi va infektsiyalangan hujayralarni va ularning yaqin atrofini yoʻq qiladi. Hujayralar ichida viruslarning RNAsini yoʻq qiluvchi fermentlar mavjud. Bu [[RNA interference]] deb ataladi. Baʼzi qon hujayralari boshqa virus infektsiyalangan hujayralarni [[fagotsitoz|yutib]] yoʻq qiladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=116–117}}&lt;/ref&gt;.

==== Hayvonlarning moslashuvchan immuniteti ====
{{Main|Immun javob}}
[[File:Rotavirus with antibody.jpg|thumb|left|Ikki rotavirus zarrachasi: oʻngdagi antibodylar bilan qoplangan boʻlib, hujayralarga ulanib infektsiya qilishini toʻxtatadi]]

Viruslarga nisbatan aniq immunitet vaqt oʻtishi bilan rivojlanadi va markaziy rolni [[Limfotsit va uning turlari|limfotsitlar]] oʻynaydi. Limfotsitlar virus infektsiyalarini „xotirada“ saqlaydi va koʻplab maxsus molekulalar — [[antitelolar]] ishlab chiqaradi. Ushbu antitela viruslarga ulanib, ularning hujayralarni infektsiyalashini toʻxtatadi. Antitela juda tanlovchan boʻlib, faqat bir turdagi virusga hujum qiladi. Organizm koʻplab turli antitela ishlab chiqaradi, ayniqsa dastlabki infektsiya vaqtida. Infektsiya pasaygach, baʼzi antitela saqlanib qoladi va odatda mezbonga virusga nisbatan umrboqiy immunitet beradi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=225–233}}&lt;/ref&gt;.

==== Oʻsimliklarning qarshiligi ====
Oʻsimliklar viruslarga qarshi murakkab va samarali himoya mexanizmlariga ega. Eng samaralilaridan biri - qarshilik genlari  deb ataladi. Har bir qarshilik geni geni maxsus virusga qarshilik beradi va infektsiyalangan hujayra atrofida lokal oʻlik hujayralar maydonini yuzaga keltiradi, buni koʻpincha oddiy koʻz bilan ochiq holda katta dogʻlar sifatida koʻrish mumkin. Bu infektsiyaning tarqalishini toʻxtatadi&lt;ref name=&quot;pmid30201857&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Garcia-Ruiz H |title=Susceptibility Genes to Plant Viruses |journal=Viruses |volume=10 |issue=9 |year= 2018 |page=484 |pmid=30201857 |pmc=6164914 |doi=10.3390/v10090484|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;. Oʻsimliklarda RNA interference ham samarali himoya hisoblanadi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=812}}&lt;/ref&gt;. Infektsiya yuz berganda, oʻsimliklar viruslarni yoʻq qiluvchi tabiiy dezinfektantlar ishlab chiqaradi, masalan [[Salitsil kislota|salitsil kislotasi]], [[Azot oksidlari|azot oksidi]] va [[reaktiv kislorod molekulalari]]&lt;ref&gt;{{cite journal | doi = 10.1038/nrmicro1239 | vauthors = Soosaar JL, Burch-Smith TM, Dinesh-Kumar SP | year = 2005 | title = Mechanisms of plant resistance to viruses | journal = Nature Reviews Microbiology  | volume = 3 | issue = 10| pages = 789–798 | pmid = 16132037 | s2cid = 27311732 }}&lt;/ref&gt;.

==== Bakteriofaglarga qarshilik ====
Bakteriyalar bakteriofaglarga qarshi asosiy himoya mexanizmi sifatida tashqi DNK larni yoʻq qiluvchi fermentlar ishlab chiqaradi. Ushbu fermentlar [[restriction endonucleases]] deb ataladi va bakteriofaglar bakteriya hujayralariga yuborgan virus DNKsini kesib, yoʻq qiladi&lt;ref name=&quot;pmid20056882&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Horvath P, Barrangou R |s2cid=17960960 |title=CRISPR/Cas, the immune system of bacteria and archaea |journal=Science |volume=327 |issue=5962 |pages=167–170 |date=January 2010 |pmid=20056882 |doi=10.1126/science.1179555 |bibcode=2010Sci...327..167H |url=http://pdfs.semanticscholar.org/68e2/3e8e0dc19983b1f81b4be706587d0406ce36.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327080505/http://pdfs.semanticscholar.org/68e2/3e8e0dc19983b1f81b4be706587d0406ce36.pdf |url-status=dead |archive-date=2020-03-27 }}&lt;/ref&gt;.
=== Virusli kasalliklarini oldini olish va davolash ===

==== Vaksinalar ====

[[File:DNA chemical structure.svg|thumb|DNKning tuzilishi, nukleosidlar va molekula „suyagi“ni tashkil etuvchi fosfor atomlari koʻrsatilgan]]

Vaksinalar tabiiy infektsiyani va unga bogʻliq immun javobni taqlid qiladi, lekin kasallikni keltirib chiqarmaydi. Ularning ishlatilishi natijasida [[chig‘anak]] yoʻq qilindi va [[polio]], [[qizamiq]], [[oqquloq]] va [[rubella]] kabi infektsiyalardan kelib chiqqan kasalliklar va oʻlimlar sezilarli darajada kamaydi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=237–255}}&lt;/ref&gt;. Insonlarda 14 dan ortiq virus infektsiyalarini oldini olish uchun vaksinalar mavjud&lt;ref name=&quot;pmid22003377&quot; /&gt; va hayvonlarda virus infektsiyalarini oldini olish uchun koʻplab vaksinalar ishlatiladi&lt;ref name=&quot;pmid28618246&quot; /&gt;. Vaksinalar jonli yoki oʻldirilgan viruslardan iborat boʻlishi mumkin&lt;ref name=&quot;auto&quot; /&gt;. Jonli vaksinalar virusning zaiflashtirilgan shakllarini oʻz ichiga oladi, lekin immuniteti zaif boʻlgan insonlarga berilganda xavfli boʻlishi mumkin. Bu odamlar uchun zaiflashtirilgan virus asl kasallikni keltirib chiqarishi mumkin&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors = Thomssen R | year = 1975 | title = Live attenuated versus killed virus vaccines | journal = Monographs in Allergy | volume = 9 | pages = 155–176 | pmid = 1090805 }}&lt;/ref&gt;. Biotexnologiya va genetik muhandislik usullari virusning faqat kapsid oqsillarini oʻz ichiga olgan „dizayner“ vaksinalarni ishlab chiqarish uchun ishlatiladi. Masalan, gepatit B vaksinasini shu turga kiradi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=238}}&lt;/ref&gt;. Bunday vaksinalar xavfsizroq, chunki ular kasallikni keltirib chiqara olmaydi&lt;ref name=&quot;auto&quot; /&gt;.

==== Antiviral dorilar ====

[[File:Guanosine aciclovir comparison.svg|thumb|upright|DNK bazasi [[guanozin]] va virusga qarshi dorilardan biri [[atsiklovir]]ning tuzilishi, guanozinga oʻxshatib ishlaydi]]

1980-yillardan boshlab, asosan OIV/AIDSpandemiyasi sababli, [[antiviral dorilar]] ishlab chiqarish tez sur’atlar bilan rivojlana boshladi. Antiviral dorilar koʻpincha [[nukleosid analoglari]] boʻlib, DNA qurilish bloklari ([[nukleosid]]) sifatida ishlatiladi. Virus DNAsi koʻpayishni boshlaganda, baʼzi soxta bloklar ishlatiladi. Bu DNA zanjirini hosil qiluvchi zarur xususiyatlar mavjud boʻlmagani sababli, DNAning koʻpayishini toʻxtatadi. DNA ishlab chiqarilishi toʻxtaganda, virus koʻpayolmaydi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=514–515}}&lt;/ref&gt;. Nukleosid analoglariga misollar: [[asitlovir]] — [[Herpesviridae|gerpes virus]] infektsiyalari uchun va [[lamivudin]] — OIV va [[gepatit B virus]] infektsiyalari uchun. Asitlovir eng qadimiy va eng koʻp buyurilgan antiviral dorilardan biridir&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=514}}&lt;/ref&gt;.

Boshqa antiviral dorilar virus hayot siklining turli bosqichlariga taʼsir qiladi. OIV virusning infektsiyali boʻlishi uchun [[HIV-1 proteaza]] deb ataluvchi fermentga bogʻliq. Shu fermentni bogʻlaydigan va ishlashini toʻxtatadigan dorilar sinfi mavjud, ular [[proteaza ingibitorlari]] deb ataladi&lt;ref name=&quot;{{harvnb|Shors|2017|p=463}}&quot; /&gt;.

Gepatit C RNA virusi sababli yuzaga keladi. Infektsiyalanganlarning 80%ida kasallik [[Xronik (tibbiy)|xronik]] boʻladi va ular davolanishmagan taqdirda butun hayoti davomida infektsiyali boʻlib qoladi. Buning oldini olish uchun samarali [[to‘g‘ridan-to‘g‘ri harakat qiluvchi antiviral dorilar]] ishlatiladi&lt;ref name=&quot;pmid28319996&quot; /&gt;. Gepatit B virusining xronik tashuvchilari uchun shunga oʻxshash strategiya bilan lamivudin va boshqa antiviral dorilar ishlatiladi. Har ikkala kasallikda dorilar virusning koʻpayishini toʻxtatadi va interferon qolgan infektsiyalangan hujayralarni yoʻq qiladi&lt;ref name=&quot;pmid21654909&quot; /&gt;.

OIV infektsiyalari odatda virus hayot siklining turli bosqichlarini nishonga olgan antiviral dorilar kombinatsiyasi bilan davolanadi. Baʼzi dorilar virusning hujayralarga ulanmasligini oldini oladi, boshqalari nukleosid analoglari va baʼzilari virusning koʻpayish uchun zarur fermentlarini zararlaydi. Ushbu dorilarning muvaffaqiyati viruslarning koʻpayishini tushunish muhimligini isbotlaydi&lt;ref name=&quot;{{harvnb|Shors|2017|p=463}}&quot; /&gt;.

== Ekologiyadagi roli ==

Viruslar suv muhitlaridagi eng koʻp tarqalgan biologik mavjudot hisoblanadi&lt;ref name=&quot;pmid16984643&quot; /&gt;; bir choy qoshiq dengiz suvida taxminan oʻn million virus mavjud&lt;ref name=&quot;pmid31749771&quot; /&gt;, va ular shoʻr va ichimlik suv ekotizimlarini tartibga solishda muhim ahamiyatga ega&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=5}}&lt;/ref&gt;. Koʻpchiligi bakteriofaglar boʻlib&lt;ref name=&quot;pmid29867096&quot; /&gt;, ular oʻsimliklar va hayvonlar uchun zararli emas. Bakteriofaglar suvdagi mikrob jamiyatlaridagi bakteriyalarni yuqtiradi va yoʻq qiladi, bu esa dengiz muhitida karbonni qayta aylanishining eng muhim mexanizmi hisoblanadi. Viruslar tomonidan bakteriya hujayralaridan chiqarilgan organik molekulalar yangi bakteriya va alg oʻsishini ragʻbatlantiradi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=25–26}}&lt;/ref&gt;.

Mikroorganizmlar dengizdagi biomassaning 90%dan ortigʻini tashkil qiladi. Viruslar har kuni ushbu biomassaning taxminan 20%ini yoʻq qiladi va okeanlarda bakteriyalar va arxeyalardan oʻn besh barobar koʻp virus mavjud deb hisoblanadi. Ular zararli [[alg to‘lqinlari|alg toʻlqinlarini]] tezda yoʻq qilinishida asosiy rol oʻynaydi&lt;ref name=&quot;pmid16163346&quot; /&gt;, bu esa koʻpincha boshqa dengiz hayotini oʻldiradi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cdc.gov/hab/redtide/|title=Harmful Algal Blooms: Red Tide: Home &amp;#124; CDC HSB|publisher=www.cdc.gov|access-date=23 August 2009}}&lt;/ref&gt;. Viruslar soni okeanlardan uzoqlashgan sari va suv chuqurlashgan sari kamayadi, chunki bu joylarda mezbon organizmlar kamroq boʻladi&lt;ref name=&quot;pmid17853907&quot; /&gt;.

Ularning taʼsiri keng qamrovli; okeanlarda nafas olish miqdorini oshirib, viruslar bilvosita atmosferadagi karbon dioksid miqdorini yiliga taxminan 3 [[Gigatonna|gigatonnea]] karbonga kamaytirishiga sabab boʻladi&lt;ref name=&quot;pmid17853907&quot; /&gt;.

Dengiz sutemizuvchilar ham virus infektsiyalariga moyil. 1988 va 2002 yillarda Yevropada minglab portlash huni (harbour seal)lar [[phocine distemper virus]] sababli vafot etdi&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Hall A, Jepson P, Goodman S, Harkonen T | title= Phocine distemper virus in the North and European Seas – Data and models, nature and nurture | journal= Biological Conservation | volume= 131 | issue= 2 | pages= 221–229 | year= 2006 | doi = 10.1016/j.biocon.2006.04.008 | bibcode= 2006BCons.131..221H }}&lt;/ref&gt;. Koʻplab boshqa viruslar, shu jumladan [[caliciviruses]], [[Herpesviridae|gerpes viruslari]], [[adenovirus]]lar va [[parvovirus]]lar dengiz sutemizuvchilarida uchraydi&lt;ref name=&quot;pmid17853907&quot; /&gt;.

Viruslar mikroorganizmlar uchun [[Virovore|virovor]] oziq manbai sifatida ham xizmat qilishi mumkin, ularning isteʼmoli orqali nuklein kislotalar, azot va fosfor olinadi&lt;ref name=&quot;New Virovore&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;First Virovore&quot; /&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

=== Adabiyotlar ===
{{Refbegin}}
* {{cite book | editor-last = Collier | editor-first =Leslie |editor-last2=Balows| editor-first2 =Albert | editor-last3 =Sussman | editor-first3 =Max | title = Topley &amp; Wilson's Microbiology and Microbial Infections | publisher = Arnold | year = 1998 | isbn = 0-340-66316-2 |edition=9th|volume=1, ''Virology''}}
* {{cite book | last1=Howley | first1=Peter M. | last2=Knipe | first2=David M. | last3=Enquist | first3=Lynn W. | title=Fields Virology: Fundamentals | publisher=LWW | publication-place=Philadelphia | date=2023-09-25 | isbn=978-1-9751-1251-6}}
* {{cite book | last1=Oxford
 | first1=John |last2=Kellam|first2=Paul|last3=Collier|first3=Leslie|
 title=Human Virology | publisher=Oxford University Press | publication-place=Oxford | year=2016 | isbn=978-0-19-871468-2 | oclc=968152575}}
*{{cite book | last = Shors | first = Teri | title = Understanding Viruses | publisher = Jones and Bartlett Publishers | year = 2017 | isbn = 978-1284025927 }}
{{Refend}}</text>
      <sha1>dg7ln4qpfk30qxa5m8aqlyn1fhy34ix</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974199</id>
      <parentid>5974197</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:57:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <comment>taxrirladim</comment>
      <origin>5974199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62098" sha1="2nrvoqegxyp19wuqn7t1mjy5phs1rov" xml:space="preserve">[[File:Coronavirus. SARS-CoV-2.png|thumb|right|Og‘ir [[o‘tkir respirator sindrom]] koronavirus 2 (SARS-CoV-2) virionining tasviri]]

'''Virus''' — bu tirik [[yuqumli agent]] boʻlib, u tirik [[hujayra (biologiya)|hujayralar]] ichida [[ko‘payish]] xususiyatiga ega [[xo‘jayin (biologiya)|xoʻjayin]] organizmlar hisobiga faoliyat yuritadi. Infeksiya sodir boʻlganda, xoʻjayin hujayra qisqa vaqt ichida asl virusning minglab bir xil nusxalarini ishlab chiqarishga majbur boʻladi. Koʻpchilik [[organizm|tirik mavjudotlar]]dan farqli oʻlaroq, viruslarda boʻlinuvchi hujayralar mavjud emas; yangi viruslar infeksiyalangan hujayra ichida yigʻiladi. Ammo oddiyroq yuqumli agentlar, masalan [[prion]]lardan farqli ravishda, viruslar [[genetika asoslari|genlar]]ni oʻz ichiga oladi, bu esa ularga [[mutatsiya]]lanish va evolyutsiyalanish imkonini beradi. Atrof-muhitda mavjud millionlab viruslardan 4 800 dan ortiq [[virus turlari ro‘yxati|virus turlari]] batafsil [[virus taksonlari ro‘yxati|tavsiflangan]]&lt;ref name=&quot;pmid29754305&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=King AM, Lefkowitz EJ, Mushegian AR, Adams MJ, Dutilh BE, Gorbalenya AE, Harrach B, Harrison RL, Junglen S, Knowles NJ, Kropinski AM, Krupovic M, Kuhn JH, Nibert ML, Rubino L, Sabanadzovic S, Sanfaçon H, Siddell SG, Simmonds P, Varsani A, Zerbini FM, Davison AJ |s2cid=21670772 |title=Viruslar taksonomiyasi va nomlanishining xalqaro kodeksiga kiritilgan o‘zgarishlar (2018) |journal=Archives of Virology |volume=163 |issue=9 |date=September 2018 |page=2601 |pmid=29754305 |doi=10.1007/s00705-018-3847-1 |url=https://hal-pasteur.archives-ouvertes.fr/pasteur-01977332/file/King2018_Article_ChangesToTaxonomyAndTheInterna.pdf}}&lt;/ref&gt;. Ularning kelib chiqishi aniq emas: ayrimlari hujayralar orasida harakatlana oladigan DNK boʻlaklari — [[plazmid]]lardan kelib chiqqan boʻlishi mumkin, boshqalari esa [[bakteriya]]lardan evolyutsiyalangan boʻlishi ehtimol.

Viruslar ikki yoki uch qismdan tashkil topadi. Barchasi [[gen]]larni oʻz ichiga oladi. Ushbu genlar virusning kodlangan biologik axborotini saqlaydi va ular [[DNK]] yoki [[RNK]]dan tuzilgan boʻladi. Shuningdek, barcha viruslar genlarni himoya qiluvchi [[oqsil]] qobiq bilan oʻralgan. Ayrim viruslarda qoʻshimcha ravishda oqsil qobigʻini qoplaydigan [[virus qobig‘i|lipid (yogʻsimon) qobiq]] ham boʻladi; bu esa ularni sovun taʼsiriga sezgir qiladi. Bunday qobiqka ega viruslar yangi xoʻjayin hujayraga kirishda ushbu qobiqdan hamda maxsus [[hujayra yuzasi retseptori|retseptorlar]]dan foydalanadi. Viruslar shakli jihatidan oddiy [[tamaki mozaikasi virusi|spiralsimon]] va [[ikosaedr]] tuzilmadan tortib murakkab [[bakteriofag]] tuzilmalargacha farqlanadi. Ularning oʻlchami 20 dan 300 [[nanometr]]gacha boʻlishi mumkin; agar ular ketma-ket joylashtirilsa, 33 000 dan 500 000 tagacha virus {{convert|1|cm|1}} uzunlikni tashkil etadi.

Viruslar turli yoʻllar bilan tarqaladi. Koʻpchilik viruslar qaysi xoʻjayin turi yoki [[to‘qima (biologiya)|toʻqima]]ni zararlashiga nisbatan yuqori ixtisoslashgan boʻlsa-da, har bir [[tur (biologiya)|virus turi]] oʻzini koʻpaytirish uchun maʼlum bir mexanizmga tayanadi. [[O‘simlik patologiyasi#Viruslar, viroidlar va virusga o‘xshash organizmlar|Oʻsimlik viruslari]] odatda oʻsimlikdan oʻsimlikka hasharotlar va boshqa [[organizm]]lar — ''[[vektor (epidemiologiya)|vektorlar]]'' orqali tarqaladi. Ayrim [[Virus#Inson kasalliklaridagi roli|inson va hayvon viruslari]] infeksiyalangan tana suyuqliklari orqali yuqadi. [[Gripp]] kabi viruslar yoʻtalish yoki aksirish paytida hosil boʻladigan namlik tomchilari orqali havo orqali tarqaladi. [[Norovirus]] esa qoʻl, oziq-ovqat va suvning ifloslanishi bilan bogʻliq boʻlgan [[fekal-og‘iz yo‘li|fekal-ogʻiz yoʻli]] orqali yuqadi. [[Rotavirus]] koʻpincha infeksiyalangan bolalar bilan bevosita aloqa orqali yuqadi. Inson immun tanqisligi virusi — [[OIV]] jinsiy aloqa vaqtida almashinadigan tana suyuqliklari orqali yuqadi. Boshqa viruslar, masalan [[dengue virusi]], [[gematofagiya|qon soʻruvchi hasharotlar]] orqali tarqaladi.

Viruslar, ayniqsa RNKga ega boʻlganlari, tez-tez [[mutatsiya]]ga uchrab, yangi turlarni yuzaga keltiradi. Xoʻjayin organizmda bunday yangi shakllarga nisbatan [[immunitet (tibbiyot)|himoya]] kam boʻlishi mumkin. Masalan, gripp virusi tez-tez oʻzgaradi, shuning uchun har yili yangi [[vaksina]] talab etiladi. Katta oʻzgarishlar [[pandemiya]]larga olib kelishi mumkin, masalan [[2009-yilgi gripp pandemiyasi|2009-yilgi choʻchqa grippi]] butun dunyoga tarqalgan. Koʻpincha bunday mutatsiyalar virus boshqa hayvon xoʻjayinlarini dastlab zararlaganda sodir boʻladi. Bunday [[zoonoz]] kasalliklarga yarasalardagi [[koronavirus]] va choʻchqa hamda qushlardagi gripp misol boʻla oladi, keyinchalik ular [[turlararo yuqish|insonlarga yuqadi]].

Virusli infeksiyalar insonlarda, hayvonlarda va oʻsimliklarda kasallik keltirib chiqarishi mumkin. Sogʻlom insonlar va hayvonlarda infeksiyalar odatda [[immun tizim]] tomonidan bartaraf etiladi, bu esa maʼlum virusga nisbatan umrboqiy [[immunitet (tibbiyot)|immunitet]]ni shakllantirishi mumkin. [[Antibiotik]]lar bakteriyalarga qarshi samarali boʻlsa-da, viruslarga taʼsir koʻrsatmaydi, biroq [[antivirus dori vositalari|antiviral preparatlar]] hayot uchun xavfli infeksiyalarni davolashda qoʻllaniladi. Umrboqiy immunitet hosil qiluvchi vaksinalar ayrim virusli infeksiyalarning oldini olishi mumkin.

== Terminologiya ==

* [[Virion]] — xoʻjayin hujayradan tashqarida mavjud boʻlgan yakka virus zarrachasi; u nuqsonli va yuqumli boʻlmagan boʻlishi ham mumkin.
* [[Kapsid]] — virus genlarini oʻrab turuvchi [[oqsil]] qobiq; ushbu qobiq bir xil boʻlgan koʻplab kichik oqsillardan tashkil topadi va ular kapsomerlar deb ataladi.
* [[Virus qobig‘i]] — ayrim viruslarda virionni oʻrab turuvchi yogʻsimon (lipid) pufaksimon qavat mavjud boʻladi.
* [[Gen]] — [[DNK]] yoki [[RNK]]ning bir qismi; genlar nukleotid „alfaviti“ harflaridan tashkil topgan gaplarga oʻxshaydi. Genlar viruslarning koʻpayishini boshqaradi. Turli viruslarda genlar DNK yoki RNKdan tashkil topgan boʻladi, ammo ikkalasi birgalikda uchramaydi.
* [[Xo‘jayin diapazoni]] — maʼlum bir virus turi yuqtira oladigan hayvonlar, oʻsimliklar yoki [[bakteriya]]lar doirasi.
* [[Bakteriofag]]lar — bakteriyalarda koʻpayadigan viruslar.
* [[Hujayra tropizmi]] — virus koʻpayishi mumkin boʻlgan [[hujayra (biologiya)|hujayra]] turi.
* [[Serotip]] — virus yuzasidagi [[antigen]]larga asoslangan viruslar guruhi.
* Simmetriya — maʼlum turdagi barcha viruslar bir xil tuzilishga ega boʻlib, ularning zarrachalari kubsimon, spiralsimon yoki murakkab shaklda boʻladi.

== Kashf etilishi ==
{{Main|Virusologiya tarixi}}
[[File:HIV-budding-Color cropped.jpg|left|upright|thumbnail|Yashil rangda koʻrsatilgan OIV-1 viruslarining [[skanerlovchi elektron mikroskop|skanerlovchi elektron mikroskopik tasviri]], [[limfotsit]]dan ajralib chiqmoqda]]

1884-yilda fransuz [[mikrobiolog]]i [[Charles Chamberland]] [[Chamberland filtri]]ni (yoki Chamberland–Pasteur filtri) ixtiro qildi; unda [[bakteriya]]lardan ham kichikroq teshikchalar mavjud edi. U bakteriyalarni oʻz ichiga olgan eritmani filtrdan oʻtkazib, ularni toʻliq ajratib tashlashi mumkin edi. 1890-yillarning boshlarida rus [[biolog]]i [[Dmitri Ivanovsky]] ushbu usuldan foydalanib, keyinchalik [[tamaki mozaikasi virusi]] deb nomlangan agentni oʻrgandi. Uning tajribalari shuni koʻrsatdiki, zararlangan tamaki barglaridan olingan ekstraktlar filtratsiyadan keyin ham yuqumli boʻlib qolgan&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=6}}&lt;/ref&gt;.

Shu davrda boshqa olimlar ham ushbu agentlar (keyinchalik viruslar deb atalgan) bakteriyalardan farq qilishini va ulardan taxminan yuz barobar kichik boʻlsa-da, kasallik keltirib chiqarishini aniqladilar. 1899-yilda gollandiyalik mikrobiolog [[Martinus Beijerinck]] ushbu agent faqat [[hujayra bo‘linishi|boʻlinayotgan hujayralar]] ichida koʻpayishini kuzatdi. U uni „yuqumli tirik suyuqlik“ ({{langx|la|text=[[contagium vivum fluidum]]}}) yoki „eruvchan tirik mikrob“ deb atadi, chunki u mikrobga oʻxshash zarrachalarni aniqlay olmadi{{sfn|Howley|Knipe|Enquist|2023|p=4}}. XX asr boshlarida ingliz [[bakteriolog]]i [[Frederick Twort]] bakteriyalarni zararlovchi viruslarni kashf etdi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=827}}&lt;/ref&gt;. fransuz-kanadalik mikrobiolog [[Félix d'Herelle]] esa bakteriyalar oʻsayotgan [[agar]]ga virus qoʻshilganda, bakteriyalarning nobud boʻlgan hududlari paydo boʻlishini tasvirlab berdi. Ushbu oʻlik hududlarni hisoblash orqali u eritmadagi viruslar sonini aniqlashga muvaffaq boʻldi&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = D'Herelle F | title = Dizenteriya tayoqchalariga qarshi ta’sir ko‘rsatuvchi ko‘rinmas mikrob haqida: qisqa ma’lumot (1917) | journal = Research in Microbiology | volume = 158 | issue = 7 | pages = 553–554 | year = 2007 | pmid = 17855060 | doi = 10.1016/j.resmic.2007.07.005 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;.

1931-yilda [[elektron mikroskop]] ixtiro qilinishi viruslarning ilk tasvirlarini olish imkonini berdi&lt;ref&gt;From ''Nobel Lectures, Physics 1981–1990'', (1993) Editor-in-Charge Tore Frängsmyr, Editor Gösta Ekspång, World Scientific Publishing Co., Singapore&lt;/ref&gt;. 1935-yilda amerikalik [[biokimyogar]] va [[virusolog]] [[Wendell Meredith Stanley]] tamaki mozaikasi virusini (TMV) oʻrganib, uning asosan [[oqsil]]dan tashkil topganini aniqladi&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Stanley WM, Loring HS  | year = 1936 | title = Kasallangan pomidor o‘simliklaridan kristall shakldagi tamaki mozaikasi virus oqsilini ajratib olish | url = https://archive.org/details/sim_science_1936-01-24_83_2143/page/84  | journal = Science | volume = 83 | issue = 2143| page = 85 | pmid = 17756690 | doi = 10.1126/science.83.2143.85 |bibcode = 1936Sci....83...85S }}&lt;/ref&gt;. Oradan koʻp oʻtmay, ushbu virus [[oqsil]] va [[RNK]]dan tashkil topganligi aniqlandi&lt;ref&gt;{{cite journal | doi = 10.1126/science.89.2311.345 | vauthors = Stanley WM, Lauffer MA | year = 1939 | title = Tamaki mozaikasi virusining karbamid eritmalarida parchalanishi | url = https://archive.org/details/sim_science_1939-04-14_89_2311/page/344 |journal = Science | volume = 89 | issue = 2311| pages = 345–347 | pmid = 17788438 |bibcode = 1939Sci....89..345S }}&lt;/ref&gt;. [[Rosalind Franklin]] 1955-yilda [[rentgen kristallografiyasi|rentgen-kristallografik tasvirlar]]ni ishlab chiqdi va TMVning toʻliq tuzilishini aniqladi&lt;ref name=&quot;pmid18702397&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Creager AN, Morgan GJ | title = Ikki spiral kashfiyotidan keyin: Rosalind Franklinning tamaki mozaikasi virusiga oid tadqiqotlari | journal = Isis; an International Review Devoted to the History of Science and Its Cultural Influences | volume = 99 | issue = 2 | pages = 239–272 | date = June 2008 | pmid = 18702397 | doi = 10.1086/588626 | s2cid = 25741967 }}&lt;/ref&gt;. Franklin virus oqsillari RNK bilan oʻralgan spiral ichi boʻsh nay hosil qilishini, shuningdek virus RNKsi DNKdagi kabi ikki spiral emas, balki bir ipli tuzilishga ega ekanini tasdiqladi&lt;ref name=&quot;Johnson&quot;&gt;{{cite journal |last1=Johnson |first1=Ben |title=Rosalind Franklinning virusologiyaga qo‘shgan hissasi |journal=Nature Portfolio Microbiology Community |date=25 July 2017 |url=https://microbiologycommunity.nature.com/posts/18900-rosalind-franklin-s-contributions-to-virology |access-date=7 January 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt;.

Dastlabki olimlar uchun asosiy muammo viruslarni tirik hayvonlarsiz yetishtirish usulining yoʻqligi edi. 1931-yilda amerikalik [[patolog]]lar [[Ernest William Goodpasture]] va [[Alice Miles Woodruff]] [[gripp]] va boshqa bir qator viruslarni urugʻlantirilgan tovuq tuxumlarida oʻstirishga muvaffaq boʻldilar&lt;ref name=&quot;pmid17810781&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Goodpasture EW, Woodruff AM, Buddingh GJ | title = Tovuq embrionlarining xorioallantoik membranasida vaksina va boshqa viruslarni yetishtirish | url = https://archive.org/details/sim_science_1931-10-09_74_1919/page/370 | journal = Science | volume = 74 | issue = 1919 | pages = 371–372 | date = October 1931 | pmid = 17810781 | doi = 10.1126/science.74.1919.371 | bibcode = 1931Sci....74..371G}}&lt;/ref&gt;. Ayrim viruslarni tuxumda oʻstirish imkoni boʻlmagan. Bu muammo 1949-yilda [[John Franklin Enders]], [[Thomas Huckle Weller]] va [[Frederick Chapman Robbins]] tomonidan [[poliovirus]]ni tirik hayvon hujayralari kulturasi sharoitida oʻstirish orqali hal qilindi&lt;ref name=&quot;pmid15470207&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Rosen FS | title = Poliovirusni ajratib olish — John Enders va Nobel mukofoti | journal = N. Engl. J. Med. | volume = 351 | issue = 15 | pages = 1481–1483 | date = October 2004 | pmid = 15470207 | doi = 10.1056/NEJMp048202 }}&lt;/ref&gt;. Hozirgi kunga kelib 4 800 dan ortiq virus turlari [[virus taksonlari ro‘yxati|batafsil tavsiflangan]]&lt;ref name=&quot;pmid29754305&quot; /&gt;.
== Kelib chiqishi ==
{{Further|Virus#Kelib chiqishi}}　Viruslar hayot mavjud boʻlgan barcha joylarda u bilan birga mavjud. Ular ehtimol tirik hujayralar ilk bor paydo boʻlgan davrdan beri mavjud boʻlib kelmoqda. Ularning kelib chiqishi hanuz aniq emas, chunki ular [[fosil]] holida saqlanmaydi, shu sababli [[molekulyar biologiya|molekulyar usullar]] ularning paydo boʻlishini tushuntirish uchun eng samarali vosita hisoblanadi. Bu usullar qadimgi virus DNK yoki RNKsining mavjudligiga tayanadi, ammo laboratoriyalarda saqlangan viruslarning aksariyati 90 yildan kam tarixga ega&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=18–19}}&lt;/ref&gt;. Molekulyar usullar faqat XX asrda evolyutsiyalangan viruslarning ajdodlarini aniqlashda muvaffaqiyatli boʻlgan&lt;ref name=&quot;pmid15476878&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Liu Y, Nickle DC, Shriner D, Jensen MA, Learn GH, Mittler JE, Mullins JI | title = Inson immun tanqisligi virusi 1-turining molekulyar soatga o‘xshash evolyutsiyasi | journal = Virology | volume = 329 | issue = 1 | pages = 101–108 | date = November 2004 | pmid = 15476878 | doi = 10.1016/j.virol.2004.08.014| doi-access = free }}&lt;/ref&gt;. Viruslarning yangi guruhlari hayot evolyutsiyasining turli bosqichlarida bir necha bor paydo boʻlgan boʻlishi mumkin&lt;ref name=NRM_Krupovic2019&gt;{{cite journal |vauthors= Krupovic M, Dooja W, Koonin EV |s2cid=169035711 |title=Viruslarning kelib chiqishi: ibtidoiy replikatorlar xo‘jayinlardan kapsidlarni jalb qilgan |journal=Nature Reviews Microbiology |volume=17 |issue=7 |pages=449–458 |date=2019 |doi=10.1038/s41579-019-0205-6 |pmid=31142823|url=https://hal-pasteur.archives-ouvertes.fr/pasteur-02557191/file/Krupovic_NRMICRO-19-022_MS_v3_clean.pdf }}&lt;/ref&gt;. Viruslarning kelib chiqishi haqida uchta asosiy [[ilmiy nazariya|nazariya]] mavjud&lt;ref name=NRM_Krupovic2019 /&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=11–21}}&lt;/ref&gt;;

; Regressiv nazariya : Viruslar dastlab kattaroq hujayralarda [[parazitizm|parazitlik]] qilgan kichik hujayralar boʻlgan boʻlishi mumkin. Vaqt oʻtishi bilan ular parazit hayot tarzida zarur boʻlmagan genlarini yoʻqotgan. ''[[Rickettsia]]'' va ''[[Chlamydia (bakteriya)|Chlamydia]]'' bakteriyalari viruslarga oʻxshab faqat xoʻjayin hujayralar ichida koʻpayadigan tirik hujayralardir. Bu nazariyani qoʻllab-quvvatlaydi, chunki ularning parazitlikka bogʻliqligi mustaqil yashash imkonini bergan genlarning yoʻqolishiga olib kelgan boʻlishi mumkin&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|p=11}}&lt;/ref&gt;.

; Hujayraviy kelib chiqish nazariyasi : Ayrim viruslar yirik organizm genlaridan „qochib chiqqan“ DNK yoki RNK boʻlaklaridan rivojlangan boʻlishi mumkin. Bunday DNK [[plazmid]]lardan — hujayralar oʻrtasida koʻchib yuruvchi DNK qismlaridan kelib chiqqan boʻlishi mumkin, boshqalari esa bakteriyalardan rivojlangan&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=11–12}}&lt;/ref&gt;.

; Koevolyutsiya nazariyasi : Viruslar hujayralar Yerda ilk paydo boʻlgan paytda oqsil va DNKdan iborat murakkab molekulalardan rivojlangan boʻlishi mumkin va millionlab yillar davomida hujayraviy hayotga bogʻliq boʻlgan.&lt;ref name =Wessner&gt;{{cite journal | vauthors = Wessner DR | year = 2010 | title = Viruslarning kelib chiqishi | journal = Nature Education | volume = 3 | issue = 9| page = 37 }}&lt;/ref&gt;

Ushbu nazariyalarning barchasida muammolar mavjud. Regressiv gipoteza hatto eng kichik hujayraviy parazitlar ham viruslarga oʻxshamasligini tushuntirib bera olmaydi. „Qochish“ yoki hujayraviy kelib chiqish nazariyasi viruslarga xos, hujayralarda uchramaydigan noyob tuzilmalarning mavjudligini izohlab bermaydi. Koevolyutsiya yoki „virus birinchi“ gipotezasi esa viruslar taʼrifiga zid keladi, chunki viruslar xoʻjayin hujayralarga bogʻliq&lt;ref name =Wessner /&gt;&lt;ref name=Nasir&gt;{{cite journal|title=Viruslar evolyutsiyasi: ibtidoiy hujayraviy kelib chiqish va keyinchalik parazitizmga moslashuv | vauthors= Nasir A, Kim KM, Caetano-Anollés G | year = 2012 | pmid =  23550145 | doi=10.4161/mge.22797 | journal=Mobile Genetic Elements | volume = 2 | issue =5 | pages=247–252| pmc= 3575434 }}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, viruslar juda qadimiy deb hisoblanadi va ularning kelib chiqishi hayotning [[uch domen tizimi|uch domen]]ga ajralishidan oldingi davrga borib taqaladi&lt;ref name=&quot;Mahy Gen 28&quot; /&gt;. Ushbu kashfiyot zamonaviy virusologlarni ushbu uch klassik nazariyani qayta koʻrib chiqishga undadi&lt;ref name=NRM_Krupovic2019 /&gt;&lt;ref name=&quot;Mahy Gen 28&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Mahy WJ, Van Regenmortel MH |title=Umumiy virusologiya bo‘yicha qo‘llanma ensiklopediyasi |publisher=Academic Press |location=Oxford |year=2009 |page=28 |isbn=978-0-12-375146-1}}&lt;/ref&gt;.
== Tuzilishi ==
[[File:Basic Scheme of Virus en.svg|thumb|Virus tuzilishining soddalashtirilgan sxemasi]]
[[File:Capsids.jpg|thumb|upright=1.7|Viruslarning turli shakllari]]
Virus zarrachasi, yaʼni [[virion]], DNK yoki RNKdan tashkil topgan genlardan iborat boʻlib, ular [[kapsid]] deb ataluvchi himoya qiluvchi [[oqsil]] qobiq bilan oʻralgan{{sfn|Howley|Knipe|Enquist|2023|pp=50-52}}.{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=33–55}} Kapsid koʻplab bir xil kichik oqsil molekulalaridan — [[kapsomer]]lardan tashkil topgan. Kapsomerlarning joylashuvi [[kesilgan ikosaedr|ikosaedrik]] (20 yuzali), [[spiral|spiralsimon]] yoki undan ham murakkab boʻlishi mumkin. DNK yoki RNK atrofida joylashgan ichki qobiq [[nukleokapsid]] deb ataladi va u ham oqsillardan tuzilgan. Ayrim viruslar [[lipid]] (yogʻsimon) qavat — [[virus qobig‘i]] bilan oʻralgan boʻladi; bu ularni sovun va spirt taʼsiriga sezgir qiladi&lt;ref name=&quot;pmid11759024&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Rotter ML |title=Spirtli qo‘l dezinfeksiyasi uchun dalillar |journal=The Journal of Hospital Infection |volume=48 |issue=Suppl A |pages=S4–S8 |date=August 2001 |pmid=11759024 |doi=10.1016/s0195-6701(01)90004-0 }}&lt;/ref&gt;.

=== Oʻlchami ===
[[File:Virus size.png|right|thumb|Eng koʻp uchraydigan ayrim inson viruslarining virionlari va ularning nisbiy oʻlchamlari (nuklein kislotalar masshtabda koʻrsatilmagan)]]
Viruslar eng kichik yuqumli agentlardan biri boʻlib, ularni [[yorug‘lik mikroskopi]] yordamida koʻrishning imkoni yoʻq; aksariyati faqat [[Elektron mikroskop|elektron mikroskopiya]] orqali aniqlanadi. Ularning oʻlchami 20 dan 300 [[nanometr]]gacha boʻladi; ularni ketma-ket joylashtirilsa, 33 000 dan 500 000 tagacha virus bir santimetr (0,4 dyuym) uzunlikni tashkil etadi&lt;ref name=&quot;Topley-and-Wilson33-55&quot;&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=33–55}}&lt;/ref&gt;. Taqqoslash uchun, bakteriyalar odatda taxminan 1000 nanometr (1 [[mikrometr]]) diametrga ega, yuqori organizmlarning hujayralari esa odatda bir necha oʻn mikrometr kattalikda boʻladi. Ayrim viruslar, masalan [[megavirus]]lar va [[pandoravirus]]lar, nisbatan yirik viruslar hisoblanadi. Taxminan 1000 nanometr oʻlchamdagi bu viruslar [[amoba]]larni zararlaydi va 2003 hamda 2013-yillarda kashf etilgan&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Abergel C, Legendre M, Claverie JM |title=Gigant viruslarning tez kengayayotgan olami: Mimivirus, Pandoravirus, Pithovirus va Mollivirus |journal=FEMS Microbiol. Rev. |volume=39 |issue=6 |pages=779–796 |date=November 2015 |pmid=26391910 |doi=10.1093/femsre/fuv037 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Philippe N, Legendre M, Doutre G, Couté Y, Poirot O, Lescot M, Arslan D, Seltzer V, Bertaux L, Bruley C, Garin J, Claverie JM, Abergel C |s2cid=16877147 |title=Pandoraviruslar: genomlari 2,5 Mb gacha yetadigan, parazitar eukariotlarga yaqin bo‘lgan amoba viruslari |journal=Science |volume=341 |issue=6143 |pages=281–286 |date=July 2013 |pmid=23869018 |doi=10.1126/science.1239181 |bibcode=2013Sci...341..281P |url=https://hal-cea.archives-ouvertes.fr/cea-00862677/file/phi.pdf }}&lt;/ref&gt;. Ular [[gripp virusi]]dan taxminan oʻn baravar keng (va hajman ming baravar katta) boʻlib, bu „gigant“ viruslarning kashf etilishi olimlarni hayratga solgan&lt;ref name=&quot;Zimmer&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2013/07/18/science/changing-view-on-viruses-not-so-small-after-all.html | title=Viruslar haqidagi qarashlarning o‘zgarishi: ular unchalik ham kichik emas | work=The New York Times | date=18 July 2013 | access-date=20 December 2014 | vauthors = Zimmer C}}&lt;/ref&gt;.

=== Genlar ===
{{details|Genetika asoslari}}

Viruslarning genlari DNK (dezoksiribonuklein kislota) va koʻplab viruslarda RNK (ribonuklein kislota)dan tashkil topgan. Organizm ichidagi biologik axborot [[genetik kod]] orqali DNK yoki RNKda kodlanadi. Aksariyat organizmlar DNKdan foydalanadi, ammo [[RNK virusi|koʻplab viruslar]] genetik materiali sifatida RNKga ega. Viruslarning DNK yoki RNKsi bir ipli yoki ikki spiral tuzilishda boʻlishi mumkin&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=81}}&lt;/ref&gt;.

Viruslar nisbatan kam genlarga ega boʻlgani sababli tez koʻpayadi. Masalan, gripp virusi atigi sakkizta gen, [[rotavirus]] esa oʻn bitta genga ega. Taqqoslash uchun, insonlarda 20 000–25 000 gen mavjud. Baʼzi virus genlari virus zarrachasini tashkil etuvchi strukturaviy oqsillarni kodlaydi, boshqalari esa faqat infeksiyalangan hujayralarda uchraydigan nostrukturaviy oqsillarni hosil qiladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=129}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | doi = 10.1038/nature03001 | last1 = International Human | first1 = Genome Sequencing Consortium | year = 2004 | title = Inson genomining eukromatik ketma-ketligini yakunlash |  journal = Nature | volume = 431 | issue = 7011| pages = 931–945 | pmid = 15496913 |bibcode = 2004Natur.431..931H | s2cid = 186242248 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;.

Barcha hujayralar va koʻplab viruslar kimyoviy reaksiyalarni tezlashtiruvchi [[ferment]]lar — [[enzim]]larni ishlab chiqaradi. Ushbu fermentlardan ayrimlari, masalan [[DNK polimeraza]] va [[RNK polimeraza]], DNK va RNKning yangi nusxalarini sintez qiladi. Virus polimerazalari koʻpincha xoʻjayin hujayra fermentlariga qaraganda samaraliroq ishlaydi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=129–31}}&lt;/ref&gt;, ammo RNK polimerazalari xatolarga moyil boʻlib, bu RNK viruslarida tez-tez mutatsiyalar va yangi shtammlar paydo boʻlishiga olib keladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=652}}&lt;/ref&gt;.

Baʼzi RNK viruslarida genlar uzluksiz RNK molekulasi shaklida emas, balki boʻlaklarga ajralgan boʻladi. Masalan, gripp virusida sakkizta alohida RNK genlari mavjud. Ikki turdagi gripp virusi bir hujayrani zararlaganda, bu genlar aralashib, yangi virus shtammlarini hosil qilishi mumkin; bu jarayon [[reassortment]] deb ataladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=654}}&lt;/ref&gt;.

=== Oqsil sintezi ===
[[File:Cell with Virus.png|thumb|upright=1.3|Tipik [[eukariot]] hujayra sxemasi va subhujayraviy tuzilmalar: (1) [[yadrocha]] (2) [[hujayra yadrosi]] (3) [[ribosoma]] (4) [[vezikula (biologiya)|vezikula]] (5) qoʻpol [[endoplazmatik to‘r]] (ET) (6) [[Golji apparati]] (7) [[sitokelet]] (8) silliq ET (9) [[mitoxondriya]] (10) [[vakuola]] (11) [[sitoplazma]] (12) [[lizosoma]] (13) [[sentriol]]lar [[sentrosoma]] ichida (14) masshtabga yaqin holda koʻrsatilgan virus]]

Oqsillar hayot uchun zarurdir. Hujayralar [[aminokislota]]lardan yangi oqsil molekulalarini DNKda kodlangan axborot asosida sintez qiladi. Har bir oqsil odatda muayyan funksiyani bajaradi, shuning uchun hujayra yangi vazifani bajarishi uchun yangi oqsil ishlab chiqishi kerak boʻladi. Viruslar esa hujayrani oʻziga kerakli, ammo hujayra uchun zarur boʻlmagan oqsillarni sintez qilishga majbur qiladi. [[Oqsil biosintezi]] ikki asosiy bosqichdan iborat: [[transkripsiya (genetika)|transkripsiya]] va [[translyatsiya (biologiya)|translyatsiya]]&lt;ref name=&quot;pmid25648499&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=de Klerk E, 't Hoen PA |title=Alternativ mRNK transkripsiyasi, qayta ishlanishi va translyatsiyasi |journal=Trends in Genetics |volume=31 |issue=3 |pages=128–139 |date=March 2015 |pmid=25648499 |doi=10.1016/j.tig.2015.01.001 }}&lt;/ref&gt;.

Transkripsiya — bu DNKdagi [[genetik kod]] asosida RNK nusxalarini, yaʼni [[axborotchi RNK]] (mRNK)ni hosil qilish jarayonidir. mRNK hujayra ichida harakatlanib, kodni [[ribosoma]]larga olib boradi va u yerda oqsil sintezida foydalaniladi. Bu jarayon translyatsiya deb ataladi, chunki oqsilning aminokislotalar ketma-ketligi mRNK kodiga asoslanadi, yaʼni axborot nuklein kislotalar „tili“dan aminokislotalar „tili“ga oʻtkaziladi&lt;ref name=&quot;pmid25648499&quot; /&gt;.

Baʼzi RNK viruslarida nuklein kislota bevosita mRNK sifatida xizmat qiladi va qoʻshimcha oʻzgartirishlarni talab qilmaydi. Shu sababli ular musbat yoʻnalishli RNK viruslari deb ataladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=75–82}}&lt;/ref&gt;. Boshqa RNK viruslarida RNK mRNKning komplementar nusxasi boʻlib, ular mRNK hosil qilish uchun hujayraning yoki oʻzining fermentlariga tayanadi; ular [[manfiy yo‘nalishli RNK viruslari]] deb ataladi. DNK viruslarida mRNK hosil boʻlish usuli hujayralarnikiga oʻxshash. [[Retrovirus]]lar esa butunlay boshqacha yoʻl tutadi: ularda RNK mavjud boʻlib, xoʻjayin hujayra ichida [[teskari transkriptaza]] fermenti yordamida uning DNK nusxasi yaratiladi. Ushbu DNK keyinchalik xoʻjayin DNKsiga qoʻshiladi va hujayraning odatiy mexanizmlari orqali mRNKga koʻchiriladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=698}}&lt;/ref&gt;.
== Hayot sikli ==
{{Main|Virus hayot sikli|Virusning hujayraga kirishi}}

[[File:HepC replication.png|thumb|Oddiy virusning hayot sikli (chapdan oʻngga); bitta virus hujayrani zararlagach, yuzlab yangi viruslar hosil boʻladi.]]

Virus hujayrani zararlaganda, uni minglab yangi viruslar ishlab chiqarishga majbur qiladi. Bu jarayon hujayraga virus DNKsi yoki RNKsini koʻchirtirish, virus oqsillarini sintez qildirish va ularni yangi virus zarrachalariga yigʻish orqali amalga oshadi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=6–13}}&lt;/ref&gt;.

Tirik hujayralardagi viruslar hayot siklining oltita asosiy, bir-biri bilan qisman ustma-ust tushuvchi bosqichi mavjud&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=121–123}}&lt;/ref&gt;:

* '''Biriktirilish (Attachment)''' — virusning hujayra yuzasidagi aniq molekulalarga bogʻlanishi. Ushbu xususiylik virusni juda cheklangan turdagi hujayralarga bogʻlab qoʻyadi. Masalan, inson immun tanqisligi virusi (OIV) faqat insonning [[T hujayra]]larini zararlaydi, chunki uning yuzasidagi [[gp120]] oqsili faqat [[CD4]] va T hujayra yuzasidagi boshqa molekulalar bilan reaksiyaga kirisha oladi. Oʻsimlik viruslari faqat oʻsimlik hujayralariga birikadi va hayvonlarni zararlay olmaydi.
* '''Kirish (Penetration)''' — biriktirilgandan soʻng virus hujayraga [[endotsitoz]] orqali yoki hujayra membranasi bilan qoʻshilish (fuzion) orqali kiradi.
* '''Qobiqdan ajralish (Uncoating)''' — hujayra ichida virus kapsidi virus yoki xoʻjayin fermentlari taʼsirida parchalanadi va virus nuklein kislotasi ajralib chiqadi.
* '''Replikatsiya (Replication)''' — hujayra virus mRNKsidan foydalanib virus oqsillarini sintez qiladi. Shu bilan birga, hujayraning DNK yoki RNK sintez tizimlari virus genetik materialini koʻpaytiradi.
* '''Yigʻilish (Assembly)''' — yangi hosil boʻlgan virus oqsillari va nuklein kislotalar birlashib yuzlab yangi virus zarrachalarini hosil qiladi.
* '''Chiqarilish (Release)''' — yangi viruslar hujayradan chiqadi. Koʻpchilik viruslar hujayrani yorib yuboradi (bu jarayon [[lizis]] deb ataladi). Baʼzilari, masalan OIV, esa yumshoqroq yoʻl bilan — [[budding]] orqali ajralib chiqadi.
== Xoʻjayin hujayraga taʼsiri ==
Viruslar xoʻjayin hujayraga turli xil strukturaviy va biokimyoviy taʼsir koʻrsatadi{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=34–36}}. Bular ''[[sitopatik ta’sir]]lar'' deb ataladi{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=34}}. Koʻpchilik virus infeksiyalari oxir-oqibat xoʻjayin hujayraning nobud boʻlishiga olib keladi. Oʻlim sabablari qatoriga hujayra lizisi (yorilishi), hujayra yuzasi membranasining oʻzgarishi va [[apoptoz]] (hujayraning „oʻzini yoʻq qilishi“) kiradi&lt;ref name=&quot;pmid28846635&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Okamoto T, Suzuki T, Kusakabe S, Tokunaga M, Hirano J, Miyata Y, Matsuura Y |title=Regulation of Apoptosis during Flavivirus Infection |journal=Viruses |volume=9 |issue=9 |page=243 |year=2017 |pmid=28846635 |pmc=5618009 |doi=10.3390/v9090243|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;. Koʻpincha hujayra oʻlimi virus ishlab chiqargan oqsillar tufayli yuz beradi, ularning hammasi ham virus zarrachasining tarkibiy qismi boʻlmaydi&lt;ref name=&quot;pmid18637511&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Alwine JC |title=Human Cytomegalovirus |chapter=Modulation of Host Cell Stress Responses by Human Cytomegalovirus |series=Current Topics in Microbiology and Immunology |volume=325|pages=263–79 |date=2008 |pmid=18637511 |doi=10.1007/978-3-540-77349-8_15 |isbn=978-3-540-77348-1 }}&lt;/ref&gt;.

Baʼzi viruslar zararlangan hujayrada sezilarli oʻzgarishlar keltirib chiqarmaydi. Virus [[latentlik|latent]] (faolsiz) holatda boʻlgan hujayralar infeksiya belgilarini deyarli koʻrsatmaydi va odatda normal faoliyat yuritadi&lt;ref name=&quot;pmid18164651&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Sinclair J | title = Human cytomegalovirus: Latency and reactivation in the myeloid lineage | journal = J. Clin. Virol. | volume = 41 | issue = 3 | pages = 180–185 | date = March 2008 | pmid = 18164651 | doi = 10.1016/j.jcv.2007.11.014 }}&lt;/ref&gt;. Bu esa doimiy (persistens) infeksiyalarga olib keladi va virus koʻpincha oylar yoki yillar davomida yashirin holatda qoladi. Bu holat odatda [[gerpes viruslari]]da uchraydi&lt;ref name=&quot;pmid6326635&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Jordan MC, Jordan GW, Stevens JG, Miller G | title = Latent herpesviruses of humans | journal = Ann. Intern. Med. | volume = 100 | issue = 6 | pages = 866–880 | date = June 1984 | pmid = 6326635 | doi = 10.7326/0003-4819-100-6-866 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid12076064&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Sissons JG, Bain M, Wills MR | s2cid = 24879226 | title = Latency and reactivation of human cytomegalovirus | journal = J. Infect. | volume = 44 | issue = 2 | pages = 73–77 | date = February 2002 | pmid = 12076064 | doi = 10.1053/jinf.2001.0948}}&lt;/ref&gt;.

Baʼzi viruslar, masalan [[Epstein–Barr virusi]], hujayralarning koʻpayishiga olib keladi, lekin [[malignitet]] (yomon sifatli oʻsma) keltirib chiqarmaydi&lt;ref name=&quot;pmid18035323&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Barozzi P, Potenza L, Riva G, Vallerini D, Quadrelli C, Bosco R, Forghieri F, Torelli G, Luppi M | title = B cells and herpesviruses: a model of lymphoproliferation | journal = Autoimmun Rev | volume = 7 | issue = 2 | pages = 132–136 | date = December 2007 | pmid = 18035323 | doi = 10.1016/j.autrev.2007.02.018 | hdl = 11380/598275 | hdl-access = free }}&lt;/ref&gt;; boshqa viruslar esa, masalan [[papillomavirus]]lar, saratonning isbotlangan sababchisi hisoblanadi&lt;ref name=&quot;pmid28798073&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Graham SV |title=The human papillomavirus replication cycle, and its links to cancer progression: a comprehensive review |journal=Clinical Science |volume=131 |issue=17 |pages=2201–2221 |year=2017 |pmid=28798073 |doi=10.1042/CS20160786 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;.

Agar virus hujayra DNKsiga shikast yetkazsa va hujayra uni tiklay olmasa, bu koʻpincha apoptozni qoʻzgʻatadi. Apoptoz natijalaridan biri — shikastlangan DNKning hujayraning oʻzi tomonidan parchalanishidir. Baʼzi viruslar apoptozni cheklash mexanizmlariga ega boʻlib, xoʻjayin hujayra yangi viruslar hosil boʻlishidan oldin nobud boʻlib qolishining oldini oladi; masalan, [[OIV]] (HIV) shunday mexanizmlarga ega&lt;ref name=&quot;pmid10547702&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Roulston A, Marcellus RC, Branton PE | title = Viruses and apoptosis | journal = Annu. Rev. Microbiol. | volume = 53 | pages = 577–628 | date = 1999 | pmid = 10547702 | doi = 10.1146/annurev.micro.53.1.577 }}&lt;/ref&gt;.

== Viruslar va kasalliklar ==
Viruslar bir xoʻjayindan boshqasiga turli yoʻllar bilan yuqadi, ammo har bir virus turi odatda faqat bitta yoki ikkita yoʻlni qoʻllaydi. Oʻsimliklarni zararlaydigan koʻplab viruslar boshqa organizmlar orqali tarqaladi; bunday organizmlar [[vektorlar]] deb ataladi. Hayvonlar, jumladan odamlarni zararlaydigan ayrim viruslar ham vektorlar (odatda qon soʻruvchi hasharotlar) orqali yuqadi, lekin toʻgʻridan-toʻgʻri yuqish koʻproq uchraydi.

Baʼzi virusli infeksiyalar, masalan, [[norovirus]] va [[rotavirus]], ifloslangan oziq-ovqat va suv orqali, qoʻllar va umumiy foydalaniladigan buyumlar orqali, shuningdek, kasallangan odam bilan yaqin aloqa natijasida tarqaladi. Boshqalari, masalan, [[SARS-CoV-2]] va gripp viruslari esa havo-tomchi orqali yuqadi.

[[OIV]], [[gepatit B]] va [[gepatit C]] kabi viruslar koʻpincha himoyalanmagan jinsiy aloqa yoki ifloslangan [[Shprits|ignalar]] orqali yuqadi. Infeksiyalar va epidemiyalarning oldini olish uchun har bir virus turi qanday yoʻl bilan tarqalishini bilish juda muhim&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=32}}&lt;/ref&gt;.
=== Odamlarda ===
{{for|viruslar tufayli yuzaga keladigan boshqa kasalliklar misollari uchun|Infektsion kasalliklar ro‘yxati}}

Odamlarda keng tarqalgan virusli kasalliklarga [[oddiy shamollash]], [[gripp]], [[suqari]] va [[og‘iz yarasi]] kiradi. Jiddiy kasalliklar, masalan, [[Ebola]] va [[OITS]] ham viruslar tomonidan yuzaga keladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=271}}&lt;/ref&gt;. Koʻplab viruslar esa deyarli hech qanday kasallik keltirmaydi va ularni „zararsiz“ deb atashadi. Koʻproq zararli viruslar esa [[virulentlik|virulent]] deb taʼriflanadi&lt;ref&gt;{{cite journal|vauthors=Berngruber TW, Froissart R, Choisy M, Gandon S|year=2013|title=Evolution of Virulence in Emerging Epidemics|journal=PLOS Pathogens|volume=9|issue=3|article-number=e1003209|doi=10.1371/journal.ppat.1003209|pmid=23516359|pmc=3597519|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;.

Viruslar infeksiyalashgan hujayra turiga qarab turli kasalliklarni keltirib chiqaradi. Baʼzi viruslar hayot davomida yoki surunkali infeksiyalarni yuzaga keltirishi mumkin, bunda viruslar mezbonning immunitetiga qaramay organizmda koʻpayishni davom ettiradi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=464}}&lt;/ref&gt;. Bu holat koʻpincha gepatit B va gepatit C viruslarida uchraydi. Virus bilan xronik kasallangan odamlar „koʻtaruvchi“ sifatida tanilgan boʻlib, ular virusning muhim rezervuarlari sifatida xizmat qiladi&lt;ref name=&quot;pmid31364248&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Tanaka J, Akita T, Ko K, Miura Y, Satake M |title=Yaponiya Respublikasida gepatit B va C ga qarshi chora-tadbirlar: Epidemiologik nuqtai nazar |journal=Hepatology Research |volume=49 |issue=9 |pages=990–1002 |date=September 2019 |pmid=31364248 |pmc=6852166 |doi=10.1111/hepr.13417 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid32173241&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Lai CC, Liu YH, Wang CY, Wang YH, Hsueh SC, Yen MY, Ko WC, Hsueh PR |title=Xavfsiz ko‘taruvchi holat, og‘ir nafas yo‘llari kasalligi va pnevmoniya: og‘ir o‘tkir respirator sindrom koronavirus 2 (SARS-CoV-2) bilan bog‘liq haqiqat va afsonalar |journal=Journal of Microbiology, Immunology, and Infection = Wei Mian Yu Gan Ran Za Zhi |volume=53|issue=3|pages=404–412|date=March 2020 |pmid=32173241 |doi=10.1016/j.jmii.2020.02.012 |pmc=7128959 }}&lt;/ref&gt;.
==== Endemik ====
Agar maʼlum bir aholida virusni tashuvchi odamlar nisbati belgilangan chegaraga yetadigan boʻlsa, bu jarayon [[epidemiya]] deb ataladi&lt;ref&gt;{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=63}}&lt;/ref&gt;. Emlashlar joriy qilinishidan oldin, virusli infeksiyalar keng tarqalgan boʻlib, ularning chiqishi muntazam sodir boʻlardi. Moʻtadil iqlimli mamlakatlarda virusli kasalliklar odatda fasllarga bogʻliq boʻladi. [[Poliomielit]], [[poliovirus]] tomonidan keltiriladigan kasallik, koʻpincha yoz oylarida uchrardi&lt;ref name=&quot;pmid29961515&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Strand LK |title=1952 yilning dahshatli yoz… Polio oilamizga hujum qilganda |journal=Seminars in Pediatric Neurology |volume=26 |pages=39–44 |date=July 2018 |pmid=29961515 |doi=10.1016/j.spen.2017.04.001 |s2cid=49640682 }}&lt;/ref&gt;. Shu bilan birga, shamollash, gripp va rotavirus infeksiyalari odatda qish oylarida muammo boʻladi&lt;ref name=&quot;pmid22958213&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Moorthy M, Castronovo D, Abraham A, Bhattacharyya S, Gradus S, Gorski J, Naumov YN, Fefferman NH, Naumova EN |title=Gripp fasllaridagi og‘ishlar: tasodifiy moslik yoki noaniq oqibat? |journal=Clinical Microbiology and Infection |volume=18 |issue=10 |pages=955–962 |date=October 2012 |pmid=22958213 |pmc=3442949 |doi=10.1111/j.1469-0691.2012.03959.x }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid25777068&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Barril PA, Fumian TM, Prez VE, Gil PI, Martínez LC, Giordano MO, Masachessi G, Isa MB, Ferreyra LJ, Ré VE, Miagostovich M, Pavan JV, Nates SV |title=Argentinadagi shahar kanalizatsiyasida rotavirus fasllari: virus yuklanishi va genetik xilma-xillikka meteorologik o‘zgaruvchilar ta’siri |journal=Environmental Research |volume=138 |pages=409–415 |date=April 2015 |pmid=25777068 |doi=10.1016/j.envres.2015.03.004 |bibcode=2015ER....138..409B |hdl=11336/61497 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;. Boshqa viruslar, masalan [[Qizamiq|qizamiq virusi]], har uchinchi yilda muntazam epidemiyalarni keltirib chiqarardi&lt;ref name=&quot;pmid25444814&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Durrheim DN, Crowcroft NS, Strebel PM |title=Qizamiq – Yo‘q qilish epidemiologiyasi |journal=Vaccine |volume=32 |issue=51 |pages=6880–6883 |date=December 2014 |pmid=25444814 |doi=10.1016/j.vaccine.2014.10.061 |doi-access=free |hdl=1959.13/1299149 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;. Rivojlanayotgan mamlakatlarda nafas yoʻllari va enterik infeksiyalarni keltirib chiqaradigan viruslar yil davomida keng tarqalgan. Hasharotlar orqali tarqaladigan viruslar bu hududlarda kasalliklarning keng tarqalishiga sabab boʻladi. Masalan, [[Zika]] va [[dengue virus]]lari ayol [[Aedes]] chivinlari orqali odamga yuqadi, ular ayniqsa chivinlar koʻpayadigan mavzuda odamni chayiydi&lt;ref name=&quot;pmid32103776&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Mbanzulu KM, Mboera LE, Luzolo FK, Wumba R, Misinzo G, Kimera SI |title=Kongo Demokratik Respublikasida chivinlar orqali yuqadigan virusli kasalliklar: sharh |journal=Parasites &amp; Vectors |volume=13 |issue=1 |article-number=103 |date=February 2020 |pmid=32103776 |pmc=7045448 |doi=10.1186/s13071-020-3985-7 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;.

==== Pandemiya va yangi viruslar ====
[[File:SIV primates.jpg|right|400px|thumb|Chapdan oʻngga: [[Afrika yashil maymuni]], [[Simian immunodeficiency virus|SIV]] manbai; [[sooty mangabey]], [[HIV-2]] manbai; va [[Chimpanze|chimpanze]], [[HIV-1]] manbai]]
[[File:Orgin and evolution of SARS.jpg|thumb|SARS-CoV, MERS-CoV va SARS-CoV-2 ning turli mezbonlardagi kelib chiqishi va evolyutsiyasi. Barcha viruslar odamga yuqishdan oldin yarasa viruslari bilan bogʻliq edi (&lt;small&gt;Ashour va boshq. 2020 dan moslashtirilgan&lt;/small&gt; &lt;ref name=&quot;pmid32143502&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Ashour HM, Elkhatib WF, Rahman MM, Elshabrawy HA |title=Insights into the Recent 2019 Novel Coronavirus (SARS‑CoV‑2) in Light of Past Human Coronavirus Outbreaks |journal=Pathogens |volume=9 |issue=3 |page=186 |date=March 2020 |pmid=32143502 |doi=10.3390/pathogens9030186 |pmc=7157630 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;)]]

Virusli [[pandemiya]]lar kam uchraydi, lekin maymun va shimpanzezlarda aniqlangan viruslardan rivojlangan OIV 1980-yillardan beri pandemiyaga aylangan&lt;ref name=&quot;pmid29460740&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Eisinger RW, Fauci AS |title=Ending the HIV/AIDS Pandemic |journal=Emerging Infectious Diseases |volume=24 |issue=3 |pages=413–416 |date=March 2018 |pmid=29460740 |pmc=5823353 |doi=10.3201/eid2403.171797}}&lt;/ref&gt;.

XX asrda gripp virusidan kelib chiqqan toʻrt pandemiya boʻlgan, ular orasida [[Ispan grippi|1918]], [[1957–1958 gripp pandemiyasi|1957]] va [[Gonkong grippi|1968]] pandemiyalari ogʻir boʻlgan&lt;ref name=&quot;pmid29460740&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Eisinger RW, Fauci AS |title=Ending the HIV/AIDS Pandemic |journal=Emerging Infectious Diseases |volume=24 |issue=3 |pages=413–416 |date=March 2018 |pmid=29460740 |pmc=5823353 |doi=10.3201/eid2403.171797}}&lt;/ref&gt;.

Kichikdagi kasallik (smallpox) yoʻq qilinganidan oldin, 3,000 yildan ortiq davomida pandemiyalarga sabab boʻlgan&lt;ref name=&quot;pmid26060873&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Nishiyama Y, Matsukuma S, Matsumura T, Kanatani Y, Saito T |title=Preparedness for a smallpox pandemic in Japan: public health perspectives |journal=Disaster Medicine and Public Health Preparedness |volume=9 |issue=2 |pages=220–223 |date=April 2015 |pmid=26060873 |doi=10.1017/dmp.2014.157}}&lt;/ref&gt;.

Tarix davomida odamlarning migratsiyasi pandemik infeksiyalarning tarqalishiga yordam bergan; dastlab dengiz orqali va zamonaviy davrda havo transporti orqali&lt;ref name=&quot;pmid30878442&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Houghton F |title=Geography, global pandemics &amp; air travel: Faster, fuller, further &amp; more frequent |journal=Journal of Infection and Public Health |volume=12 |issue=3 |pages=448–449 |date=2019 |pmid=30878442 |doi=10.1016/j.jiph.2019.02.020 |pmc=7129534}}&lt;/ref&gt;.

Smallpoxdan tashqari, koʻpgina pandemiyalar yangi rivojlangan viruslar tufayli yuzaga keladi. Ushbu [[Emergent virus|yangi]] viruslar odatda ilgari insonlarda yoki boshqa hayvonlarda tarqalgan kam zararli viruslarning mutatsiyalashgan shakllaridir&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://virologyj.biomedcentral.com/articles/sections/emerging-viruses|title=Virology Journal|website=Virology Journal}}&lt;/ref&gt;.

[[Og‘ir surunkali respirator sindrom]] (SARS) va [[O‘rta Sharq respirator sindrom]] (MERS) yangi turdagi [[koronavirus]]lar sababli yuzaga keladi. Boshqa koronaviruslar insonlarda yengil infeksiyalar keltirishi maʼlum&lt;ref name=&quot;pmid22094080&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Weiss SR, Leibowitz JL |title=Coronavirus pathogenesis |series=Advances in Virus Research |volume=81 |pages=85–164 |year=2011 |pmid=22094080 |doi=10.1016/B978-0-12-385885-6.00009-2 |pmc=7149603 |isbn=978-0-12-385885-6}}&lt;/ref&gt;, shuning uchun SARS infeksiyalarining tez tarqalishi va yuqori virulentligi — 2003 yil iyul oyiga kelib taxminan 8,000 ta holat va 800 oʻlimni keltirib chiqargan — kutilmagan edi va koʻpgina davlatlar bunga tayyor emas edi&lt;ref name=&quot;pmid28475794&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Wong AT, Chen H, Liu SH, Hsu EK, Luk KS, Lai CK, Chan RF, Tsang OT, Choi KW, Kwan YW, Tong AY, Cheng VC, Tsang DC |title=From SARS to Avian Influenza Preparedness in Hong Kong |journal=Clinical Infectious Diseases |volume=64 |issue=suppl_2 |pages=S98–S104 |date=May 2017 |pmid=28475794 |doi=10.1093/cid/cix123 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;.

Shu bilan bogʻliq koronavirus 2019 yil noyabrda [[Uxan]], Xitoyda paydo boʻlgan va tezda butun dunyoga tarqaldi. Yarasalardan kelib chiqqan deb hisoblangan va keyinchalik [[og‘ir surunkali respirator sindrom koronavirus 2]] deb nomlangan virus bilan infeksiyalar [[COVID-19]] kasalligini keltirib chiqaradi, u yengildan oʻlimga olib keladigan ogʻirligigacha turadi&lt;ref name=&quot;WHOReport24Feb2020&quot;&gt;{{cite report |title=Report of the WHO‑China Joint Mission on Coronavirus Disease 2019 (COVID‑19) |publisher=[[World Health Organization]] |date=16–24 February 2020 |url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/who-china-joint-mission-on-covid-19-final-report.pdf |access-date=21 March 2020}}&lt;/ref&gt;, va 2020 yilda [[COVID-19 pandemiyasi|pandemiyaga]] olib keldi&lt;ref name=&quot;pmid32143502&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Ashour HM, Elkhatib WF, Rahman MM, Elshabrawy HA |title=Insights into the Recent 2019 Novel Coronavirus (SARS‑CoV‑2) in Light of Past Human Coronavirus Outbreaks |journal=Pathogens |volume=9 |issue=3 |page=186 |date=March 2020 |pmid=32143502 |doi=10.3390/pathogens9030186 |pmc=7157630 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid32093211&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Deng SQ, Peng HJ |title=Characteristics of and Public Health Responses to the Coronavirus Disease 2019 Outbreak in China |journal=Journal of Clinical Medicine |volume=9 |issue=2 |page=575 |date=February 2020 |pmid=32093211 |doi=10.3390/jcm9020575 |pmc=7074453 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid32109444&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Han Q, Lin Q, Jin S, You L |title=Coronavirus 2019‑nCoV: A brief perspective from the front line |journal=The Journal of Infection |volume=80 |issue=4 |pages=373–377 |date=February 2020 |pmid=32109444 |doi=10.1016/j.jinf.2020.02.010 |pmc=7102581}}&lt;/ref&gt;.
Tinimsiz ravishda xalqaro sayohatga cheklovlar qoʻyildi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/article/coronavirus-travel-restrictions.html|title=Koronavirus sayohat cheklovlari, dunyo bo‘ylab| vauthors=Londoño E, Ortiz A |work=The New York Times |date=16 March 2020|via=NYTimes.com}}&lt;/ref&gt;, va bir qancha yirik shaharlarida [[komendant soati]] joriy qilindi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/03/us-takes-more-big-pandemic-response-steps-europe-covid-19-cases-soar|title=AQSh pandemiyaga qarshi choralarni kuchaytirdi; Yevropada COVID-19 holatlari oshdi|website=CIDRAP|date=15 March 2020 }}&lt;/ref&gt;.
=== Oʻsimliklarda ===
{{Main|O‘simlik patologiyasi}}

[[File:Pepper mild mottle virus.png|thumb|125px|[[Qalampir]]lar [[pepper mild mottle virus]] bilan zararlangan]]

Koʻplab turdagi [[o‘simlik virusi]]lar mavjud, ammo ular koʻpincha faqat [[hosildorlik|hosil]]ni kamaytiradi va ularni nazorat qilish iqtisodiy jihatdan foydali emas. Oʻsimlik viruslari koʻpincha „vektorlar“ deb ataladigan organizmlar orqali oʻsimlikdan oʻsimlikka tarqaladi. Odatiy vektorlar asosan hasharotlar boʻlsa-da, baʼzi [[zang]]lar, [[nematod]] chivinlar va [[protozoa|birhujayrali organizmlar]] ham vektor sifatida ishlashi aniqlangan. Agar oʻsimlik viruslarini nazorat qilish iqtisodiy jihatdan foydali boʻlsa (masalan, koʻp yillik mevalar), harakatlar vektorlarni yoʻq qilish va alternativ mezbonlarni, masalan, begona oʻsimliklarni olib tashlashga qaratiladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=822}}&lt;/ref&gt;. Oʻsimlik viruslari insonlar va boshqa hayvonlar uchun zararli emas, chunki ular faqat yashovchi oʻsimlik hujayralarida koʻpayishi mumkin&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=802–803}}&lt;/ref&gt;.
=== Bakteriofaglar ===
{{Main|Bakteriofag}}

[[File:PhageExterior.svg|thumb|upright=0.6|Oddiy bakteriofagning tuzilishi]]

Bakteriofaglar — bu bakteriyalar va [[arxea]]larni infeksiyalaydigan viruslardir{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=19}}. Ular [[dengiz ekologiyasi]]da muhim rol oʻynaydi: infektsiyalangan bakteriyalar portlaganda, uglerod birikmalari atrof-muhitga qayta chiqariladi va bu yangi organik oʻsishni ragʻbatlantiradi. Bakteriofaglar insonlar uchun zararli emasligi sababli ilmiy tadqiqotlarda foydali va ularni oʻrganish oson. Ushbu viruslar, ayniqsa, oziq-ovqat va dori-darmon ishlab chiqaradigan sanoatlarda, fermentatsiya jarayoniga bogʻliq sogʻlom bakteriyalarni zararlashi mumkin. Baʼzi bakterial infeksiyalar antibiotiklar bilan nazorat qilish qiyinlashmoqda, shuning uchun insonlarda infeksiyalarni davolash uchun bakteriofaglardan foydalanish, yaʼni [[fag terapiyasi]], tobora koʻproq qiziqish uygʻotmoqda&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=803}}&lt;/ref&gt;.
=== Mezbonning qarshiligi ===

==== Hayvonlarning tugʻma immuniteti ====
{{Main|Tug‘ma immunitet}}

Hayvonlar, shu jumladan insonlar, viruslarga qarshi koʻplab tabiiy himoya mexanizmlariga ega. Baʼzilari noaniq boʻlib, virusning turidan qatʼi nazar koʻplab viruslardan himoya qiladi. Ushbu [[tug‘ma]] immunitet viruslarga takroriy taʼsir qilinishi bilan yaxshilanmaydi va infektsiyani „xotirlamaydi“. Hayvonlarning terisi, xususan, oʻlik hujayralardan tashkil topgan yuzasi, koʻplab turdagi viruslarning mezbonni infektsiyalashini oldini oladi. Oshqozon tarkibidagi kislotalik koʻplab yutilgan viruslarni yoʻq qiladi. Virus ushbu toʻsiqlardan oʻtib, mezbonga kirganda, boshqa tugʻma himoya mexanizmlari infektsiyaning tanada tarqalishini toʻxtatadi. Virus mavjud boʻlganida, organizm maxsus [[interferon]] gormoni ishlab chiqaradi, bu viruslarning koʻpayishini toʻxtatadi va infektsiyalangan hujayralarni va ularning yaqin atrofini yoʻq qiladi. Hujayralar ichida viruslarning RNAsini yoʻq qiluvchi fermentlar mavjud. Bu [[RNA interference]] deb ataladi. Baʼzi qon hujayralari boshqa virus infektsiyalangan hujayralarni [[fagotsitoz|yutib]] yoʻq qiladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=116–117}}&lt;/ref&gt;.

==== Hayvonlarning moslashuvchan immuniteti ====
{{Main|Immun javob}}
[[File:Rotavirus with antibody.jpg|thumb|left|Ikki rotavirus zarrachasi: oʻngdagi antibodylar bilan qoplangan boʻlib, hujayralarga ulanib infektsiya qilishini toʻxtatadi]]

Viruslarga nisbatan aniq immunitet vaqt oʻtishi bilan rivojlanadi va markaziy rolni [[Limfotsit va uning turlari|limfotsitlar]] oʻynaydi. Limfotsitlar virus infektsiyalarini „xotirada“ saqlaydi va koʻplab maxsus molekulalar — [[antitelolar]] ishlab chiqaradi. Ushbu antitela viruslarga ulanib, ularning hujayralarni infektsiyalashini toʻxtatadi. Antitela juda tanlovchan boʻlib, faqat bir turdagi virusga hujum qiladi. Organizm koʻplab turli antitela ishlab chiqaradi, ayniqsa dastlabki infektsiya vaqtida. Infektsiya pasaygach, baʼzi antitela saqlanib qoladi va odatda mezbonga virusga nisbatan umrboqiy immunitet beradi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=225–233}}&lt;/ref&gt;.

==== Oʻsimliklarning qarshiligi ====
Oʻsimliklar viruslarga qarshi murakkab va samarali himoya mexanizmlariga ega. Eng samaralilaridan biri - qarshilik genlari  deb ataladi. Har bir qarshilik geni geni maxsus virusga qarshilik beradi va infektsiyalangan hujayra atrofida lokal oʻlik hujayralar maydonini yuzaga keltiradi, buni koʻpincha oddiy koʻz bilan ochiq holda katta dogʻlar sifatida koʻrish mumkin. Bu infektsiyaning tarqalishini toʻxtatadi&lt;ref name=&quot;pmid30201857&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Garcia-Ruiz H |title=Susceptibility Genes to Plant Viruses |journal=Viruses |volume=10 |issue=9 |year= 2018 |page=484 |pmid=30201857 |pmc=6164914 |doi=10.3390/v10090484|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;. Oʻsimliklarda RNA interference ham samarali himoya hisoblanadi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=812}}&lt;/ref&gt;. Infektsiya yuz berganda, oʻsimliklar viruslarni yoʻq qiluvchi tabiiy dezinfektantlar ishlab chiqaradi, masalan [[Salitsil kislota|salitsil kislotasi]], [[Azot oksidlari|azot oksidi]] va [[reaktiv kislorod molekulalari]]&lt;ref&gt;{{cite journal | doi = 10.1038/nrmicro1239 | vauthors = Soosaar JL, Burch-Smith TM, Dinesh-Kumar SP | year = 2005 | title = Mechanisms of plant resistance to viruses | journal = Nature Reviews Microbiology  | volume = 3 | issue = 10| pages = 789–798 | pmid = 16132037 | s2cid = 27311732 }}&lt;/ref&gt;.

==== Bakteriofaglarga qarshilik ====
Bakteriyalar bakteriofaglarga qarshi asosiy himoya mexanizmi sifatida tashqi DNK larni yoʻq qiluvchi fermentlar ishlab chiqaradi. Ushbu fermentlar [[restriction endonucleases]] deb ataladi va bakteriofaglar bakteriya hujayralariga yuborgan virus DNKsini kesib, yoʻq qiladi&lt;ref name=&quot;pmid20056882&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Horvath P, Barrangou R |s2cid=17960960 |title=CRISPR/Cas, the immune system of bacteria and archaea |journal=Science |volume=327 |issue=5962 |pages=167–170 |date=January 2010 |pmid=20056882 |doi=10.1126/science.1179555 |bibcode=2010Sci...327..167H |url=http://pdfs.semanticscholar.org/68e2/3e8e0dc19983b1f81b4be706587d0406ce36.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327080505/http://pdfs.semanticscholar.org/68e2/3e8e0dc19983b1f81b4be706587d0406ce36.pdf |url-status=dead |archive-date=2020-03-27 }}&lt;/ref&gt;.
=== Virusli kasalliklarini oldini olish va davolash ===

==== Vaksinalar ====

[[File:DNA chemical structure.svg|thumb|DNKning tuzilishi, nukleosidlar va molekula „suyagi“ni tashkil etuvchi fosfor atomlari koʻrsatilgan]]

Vaksinalar tabiiy infektsiyani va unga bogʻliq immun javobni taqlid qiladi, lekin kasallikni keltirib chiqarmaydi. Ularning ishlatilishi natijasida [[chig‘anak]] yoʻq qilindi va [[polio]], [[qizamiq]], [[oqquloq]] va [[rubella]] kabi infektsiyalardan kelib chiqqan kasalliklar va oʻlimlar sezilarli darajada kamaydi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=237–255}}&lt;/ref&gt;. Insonlarda 14 dan ortiq virus infektsiyalarini oldini olish uchun vaksinalar mavjud&lt;ref name=&quot;pmid22003377&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Small JC, Ertl HC |title=Viruses – from pathogens to vaccine carriers |journal=Current Opinion in Virology |volume=1 |issue=4 |year=2011 |pages=241–245 |pmid=22003377 |pmc=3190199 |doi=10.1016/j.coviro.2011.07.009}}&lt;/ref&gt; va hayvonlarda virus infektsiyalarini oldini olish uchun koʻplab vaksinalar ishlatiladi&lt;ref name=&quot;pmid28618246&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Burakova Y, Madera R, McVey S, Schlup JR, Shi J |title=Adjuvants for Animal Vaccines |journal=Viral Immunology |volume=31 |issue=1 |pages=11–22 |year=2018 |pmid=28618246 |doi=10.1089/vim.2017.0049}}&lt;/ref&gt;. Vaksinalar jonli yoki oʻldirilgan viruslardan iborat boʻlishi mumkin&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=237}}&lt;/ref&gt;. Jonli vaksinalar virusning zaiflashtirilgan shakllarini oʻz ichiga oladi, lekin immuniteti zaif boʻlgan insonlarga berilganda xavfli boʻlishi mumkin. Bu odamlar uchun zaiflashtirilgan virus asl kasallikni keltirib chiqarishi mumkin&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors = Thomssen R | year = 1975 | title = Live attenuated versus killed virus vaccines | journal = Monographs in Allergy | volume = 9 | pages = 155–176 | pmid = 1090805 }}&lt;/ref&gt;. Biotexnologiya va genetik muhandislik usullari virusning faqat kapsid oqsillarini oʻz ichiga olgan „dizayner“ vaksinalarni ishlab chiqarish uchun ishlatiladi. Masalan, gepatit B vaksinasini shu turga kiradi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=238}}&lt;/ref&gt;. Bunday vaksinalar xavfsizroq, chunki ular kasallikni keltirib chiqara olmaydi&lt;ref name=&quot;auto&quot; /&gt;.

==== Antiviral dorilar ====

[[File:Guanosine aciclovir comparison.svg|thumb|upright|DNK bazasi [[guanozin]] va virusga qarshi dorilardan biri [[atsiklovir]]ning tuzilishi, guanozinga oʻxshatib ishlaydi]]

1980-yillardan boshlab, asosan OIV/AIDSpandemiyasi sababli, [[antiviral dorilar]] ishlab chiqarish tez sur’atlar bilan rivojlana boshladi. Antiviral dorilar koʻpincha [[nukleosid analoglari]] boʻlib, DNA qurilish bloklari ([[nukleosid]]) sifatida ishlatiladi. Virus DNAsi koʻpayishni boshlaganda, baʼzi soxta bloklar ishlatiladi. Bu DNA zanjirini hosil qiluvchi zarur xususiyatlar mavjud boʻlmagani sababli, DNAning koʻpayishini toʻxtatadi. DNA ishlab chiqarilishi toʻxtaganda, virus koʻpayolmaydi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=514–515}}&lt;/ref&gt;. Nukleosid analoglariga misollar: [[asitlovir]] — [[Herpesviridae|gerpes virus]] infektsiyalari uchun va [[lamivudin]] — OIV va [[gepatit B virus]] infektsiyalari uchun. Asitlovir eng qadimiy va eng koʻp buyurilgan antiviral dorilardan biridir&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=514}}&lt;/ref&gt;.

Boshqa antiviral dorilar virus hayot siklining turli bosqichlariga taʼsir qiladi. OIV virusning infektsiyali boʻlishi uchun [[HIV-1 proteaza]] deb ataluvchi fermentga bogʻliq. Shu fermentni bogʻlaydigan va ishlashini toʻxtatadigan dorilar sinfi mavjud, ular [[proteaza ingibitorlari]] deb ataladi&lt;ref name=&quot;Shors2017p463&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Shors TM |title=Understanding Viruses |publisher=Jones &amp; Bartlett Learning |year=2017 |edition=5 |pages=463 |isbn=9781284098738}}&lt;/ref&gt;.

Gepatit C RNA virusi sababli yuzaga keladi. Infektsiyalanganlarning 80%ida kasallik [[Xronik (tibbiy)|xronik]] boʻladi va ular davolanishmagan taqdirda butun hayoti davomida infektsiyali boʻlib qoladi. Buning oldini olish uchun samarali [[to‘g‘ridan-to‘g‘ri harakat qiluvchi antiviral dorilar]] ishlatiladi&lt;ref name=&quot;pmid28319996&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Falade-Nwulia O, Suarez-Cuervo C, Nelson DR, Fried MW, Segal JB, Sulkowski MS |title=Oral Direct-Acting Agent Therapy for Hepatitis C Virus Infection: A Systematic Review |journal=Annals of Internal Medicine |volume=166 |issue=9 |pages=637–648 |date=May 2017 |pmid=28319996 |pmc=5486987 |doi=10.7326/M16-2575}}&lt;/ref&gt;. Gepatit B virusining xronik tashuvchilari uchun shunga oʻxshash strategiya bilan lamivudin va boshqa antiviral dorilar ishlatiladi. Har ikkala kasallikda dorilar virusning koʻpayishini toʻxtatadi va interferon qolgan infektsiyalangan hujayralarni yoʻq qiladi&lt;ref name=&quot;pmid21654909&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Paul N, Han SH |title=Combination Therapy for Chronic Hepatitis B: Current Indications |journal=Curr Hepat Rep |volume=10 |issue=2 |pages=98–105 |date=June 2011 |pmid=21654909 |pmc=3085106 |doi=10.1007/s11901-011-0095-1}}&lt;/ref&gt;.

OIV infektsiyalari odatda virus hayot siklining turli bosqichlarini nishonga olgan antiviral dorilar kombinatsiyasi bilan davolanadi. Baʼzi dorilar virusning hujayralarga ulanmasligini oldini oladi, boshqalari nukleosid analoglari va baʼzilari virusning koʻpayish uchun zarur fermentlarini zararlaydi. Ushbu dorilarning muvaffaqiyati viruslarning koʻpayishini tushunish muhimligini isbotlaydi&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=237}}&lt;/ref&gt;.
== Ekologiyadagi roli ==

Viruslar suv muhitlaridagi eng koʻp tarqalgan biologik mavjudot hisoblanadi&lt;ref name=&quot;pmid16984643&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Koonin EV, Senkevich TG, Dolja VV |title=The ancient Virus World and evolution of cells |journal=Biol. Direct |volume=1 |page=29 |date=September 2006 |pmid=16984643 |pmc=1594570 |doi=10.1186/1745-6150-1-29}}&lt;/ref&gt;; bir choy qoshiq dengiz suvida taxminan oʻn million virus mavjud&lt;ref name=&quot;pmid31749771&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Dávila-Ramos S, Castelán-Sánchez HG, Martínez-Ávila L, Sánchez-Carbente MD, Peralta R, Hernández-Mendoza A, Dobson AD, Gonzalez RA, Pastor N, Batista-García RA |title=A Review on Viral Metagenomics in Extreme Environments |journal=Frontiers in Microbiology |volume=10 |page=2403 |date=2019 |pmid=31749771 |pmc=6842933 |doi=10.3389/fmicb.2019.02403}}&lt;/ref&gt;, va ular shoʻr va ichimlik suv ekotizimlarini tartibga solishda muhim ahamiyatga ega&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=5}}&lt;/ref&gt;. Koʻpchiligi bakteriofaglar boʻlib&lt;ref name=&quot;pmid29867096&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Breitbart M, Bonnain C, Malki K, Sawaya NA |title=Phage puppet masters of the marine microbial realm |journal=Nature Microbiology |volume=3 |issue=7 |pages=754–766 |date=July 2018 |pmid=29867096 |doi=10.1038/s41564-018-0166-y}}&lt;/ref&gt;, ular oʻsimliklar va hayvonlar uchun zararli emas. Bakteriofaglar suvdagi mikrob jamiyatlaridagi bakteriyalarni yuqtiradi va yoʻq qiladi, bu esa dengiz muhitida karbonni qayta aylanishining eng muhim mexanizmi hisoblanadi. Viruslar tomonidan bakteriya hujayralaridan chiqarilgan organik molekulalar yangi bakteriya va alg oʻsishini ragʻbatlantiradi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=25–26}}&lt;/ref&gt;.

Mikroorganizmlar dengizdagi biomassaning 90%dan ortigʻini tashkil qiladi. Viruslar har kuni ushbu biomassaning taxminan 20%ini yoʻq qiladi va okeanlarda bakteriyalar va arxeyalardan oʻn besh barobar koʻp virus mavjud deb hisoblanadi. Ular zararli [[alg to‘lqinlari|alg toʻlqinlarini]] tezda yoʻq qilinishida asosiy rol oʻynaydi&lt;ref name=&quot;pmid16163346&quot; /&gt;, bu esa koʻpincha boshqa dengiz hayotini oʻldiradi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cdc.gov/hab/redtide/|title=Harmful Algal Blooms: Red Tide: Home &amp;#124; CDC HSB|publisher=www.cdc.gov|access-date=23 August 2009}}&lt;/ref&gt;. Viruslar soni okeanlardan uzoqlashgan sari va suv chuqurlashgan sari kamayadi, chunki bu joylarda mezbon organizmlar kamroq boʻladi&lt;ref name=&quot;pmid17853907&quot; /&gt;.

Ularning taʼsiri keng qamrovli; okeanlarda nafas olish miqdorini oshirib, viruslar bilvosita atmosferadagi karbon dioksid miqdorini yiliga taxminan 3 [[Gigatonna|gigatonnea]] karbonga kamaytirishiga sabab boʻladi&lt;ref name=&quot;pmid17853907&quot; /&gt;.

Dengiz sutemizuvchilar ham virus infektsiyalariga moyil. 1988 va 2002 yillarda Yevropada minglab portlash huni (harbour seal)lar [[phocine distemper virus]] sababli vafot etdi&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Hall A, Jepson P, Goodman S, Harkonen T | title= Phocine distemper virus in the North and European Seas – Data and models, nature and nurture | journal= Biological Conservation | volume= 131 | issue= 2 | pages= 221–229 | year= 2006 | doi = 10.1016/j.biocon.2006.04.008 | bibcode= 2006BCons.131..221H }}&lt;/ref&gt;. Koʻplab boshqa viruslar, shu jumladan [[caliciviruses]], [[Herpesviridae|gerpes viruslari]], [[adenovirus]]lar va [[parvovirus]]lar dengiz sutemizuvchilarida uchraydi&lt;ref name=&quot;pmid17853907&quot; /&gt;.

Viruslar mikroorganizmlar uchun [[Virovore|virovor]] oziq manbai sifatida ham xizmat qilishi mumkin, ularning isteʼmoli orqali nuklein kislotalar, azot va fosfor olinadi&lt;ref name=&quot;New Virovore&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;First Virovore&quot; /&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

=== Adabiyotlar ===
{{Refbegin}}
* {{cite book | editor-last = Collier | editor-first =Leslie |editor-last2=Balows| editor-first2 =Albert | editor-last3 =Sussman | editor-first3 =Max | title = Topley &amp; Wilson's Microbiology and Microbial Infections | publisher = Arnold | year = 1998 | isbn = 0-340-66316-2 |edition=9th|volume=1, ''Virology''}}
* {{cite book | last1=Howley | first1=Peter M. | last2=Knipe | first2=David M. | last3=Enquist | first3=Lynn W. | title=Fields Virology: Fundamentals | publisher=LWW | publication-place=Philadelphia | date=2023-09-25 | isbn=978-1-9751-1251-6}}
* {{cite book | last1=Oxford
 | first1=John |last2=Kellam|first2=Paul|last3=Collier|first3=Leslie|
 title=Human Virology | publisher=Oxford University Press | publication-place=Oxford | year=2016 | isbn=978-0-19-871468-2 | oclc=968152575}}
*{{cite book | last = Shors | first = Teri | title = Understanding Viruses | publisher = Jones and Bartlett Publishers | year = 2017 | isbn = 978-1284025927 }}
{{Refend}}</text>
      <sha1>2nrvoqegxyp19wuqn7t1mjy5phs1rov</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974525</id>
      <parentid>5974199</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:49:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kelib chiqishi */</comment>
      <origin>5974525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62017" sha1="grqafmp1lto4iyy7g8pehzkex0zrnzs" xml:space="preserve">[[File:Coronavirus. SARS-CoV-2.png|thumb|right|Og‘ir [[o‘tkir respirator sindrom]] koronavirus 2 (SARS-CoV-2) virionining tasviri]]

'''Virus''' — bu tirik [[yuqumli agent]] boʻlib, u tirik [[hujayra (biologiya)|hujayralar]] ichida [[ko‘payish]] xususiyatiga ega [[xo‘jayin (biologiya)|xoʻjayin]] organizmlar hisobiga faoliyat yuritadi. Infeksiya sodir boʻlganda, xoʻjayin hujayra qisqa vaqt ichida asl virusning minglab bir xil nusxalarini ishlab chiqarishga majbur boʻladi. Koʻpchilik [[organizm|tirik mavjudotlar]]dan farqli oʻlaroq, viruslarda boʻlinuvchi hujayralar mavjud emas; yangi viruslar infeksiyalangan hujayra ichida yigʻiladi. Ammo oddiyroq yuqumli agentlar, masalan [[prion]]lardan farqli ravishda, viruslar [[genetika asoslari|genlar]]ni oʻz ichiga oladi, bu esa ularga [[mutatsiya]]lanish va evolyutsiyalanish imkonini beradi. Atrof-muhitda mavjud millionlab viruslardan 4 800 dan ortiq [[virus turlari ro‘yxati|virus turlari]] batafsil [[virus taksonlari ro‘yxati|tavsiflangan]]&lt;ref name=&quot;pmid29754305&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=King AM, Lefkowitz EJ, Mushegian AR, Adams MJ, Dutilh BE, Gorbalenya AE, Harrach B, Harrison RL, Junglen S, Knowles NJ, Kropinski AM, Krupovic M, Kuhn JH, Nibert ML, Rubino L, Sabanadzovic S, Sanfaçon H, Siddell SG, Simmonds P, Varsani A, Zerbini FM, Davison AJ |s2cid=21670772 |title=Viruslar taksonomiyasi va nomlanishining xalqaro kodeksiga kiritilgan o‘zgarishlar (2018) |journal=Archives of Virology |volume=163 |issue=9 |date=September 2018 |page=2601 |pmid=29754305 |doi=10.1007/s00705-018-3847-1 |url=https://hal-pasteur.archives-ouvertes.fr/pasteur-01977332/file/King2018_Article_ChangesToTaxonomyAndTheInterna.pdf}}&lt;/ref&gt;. Ularning kelib chiqishi aniq emas: ayrimlari hujayralar orasida harakatlana oladigan DNK boʻlaklari — [[plazmid]]lardan kelib chiqqan boʻlishi mumkin, boshqalari esa [[bakteriya]]lardan evolyutsiyalangan boʻlishi ehtimol.

Viruslar ikki yoki uch qismdan tashkil topadi. Barchasi [[gen]]larni oʻz ichiga oladi. Ushbu genlar virusning kodlangan biologik axborotini saqlaydi va ular [[DNK]] yoki [[RNK]]dan tuzilgan boʻladi. Shuningdek, barcha viruslar genlarni himoya qiluvchi [[oqsil]] qobiq bilan oʻralgan. Ayrim viruslarda qoʻshimcha ravishda oqsil qobigʻini qoplaydigan [[virus qobig‘i|lipid (yogʻsimon) qobiq]] ham boʻladi; bu esa ularni sovun taʼsiriga sezgir qiladi. Bunday qobiqka ega viruslar yangi xoʻjayin hujayraga kirishda ushbu qobiqdan hamda maxsus [[hujayra yuzasi retseptori|retseptorlar]]dan foydalanadi. Viruslar shakli jihatidan oddiy [[tamaki mozaikasi virusi|spiralsimon]] va [[ikosaedr]] tuzilmadan tortib murakkab [[bakteriofag]] tuzilmalargacha farqlanadi. Ularning oʻlchami 20 dan 300 [[nanometr]]gacha boʻlishi mumkin; agar ular ketma-ket joylashtirilsa, 33 000 dan 500 000 tagacha virus {{convert|1|cm|1}} uzunlikni tashkil etadi.

Viruslar turli yoʻllar bilan tarqaladi. Koʻpchilik viruslar qaysi xoʻjayin turi yoki [[to‘qima (biologiya)|toʻqima]]ni zararlashiga nisbatan yuqori ixtisoslashgan boʻlsa-da, har bir [[tur (biologiya)|virus turi]] oʻzini koʻpaytirish uchun maʼlum bir mexanizmga tayanadi. [[O‘simlik patologiyasi#Viruslar, viroidlar va virusga o‘xshash organizmlar|Oʻsimlik viruslari]] odatda oʻsimlikdan oʻsimlikka hasharotlar va boshqa [[organizm]]lar — ''[[vektor (epidemiologiya)|vektorlar]]'' orqali tarqaladi. Ayrim [[Virus#Inson kasalliklaridagi roli|inson va hayvon viruslari]] infeksiyalangan tana suyuqliklari orqali yuqadi. [[Gripp]] kabi viruslar yoʻtalish yoki aksirish paytida hosil boʻladigan namlik tomchilari orqali havo orqali tarqaladi. [[Norovirus]] esa qoʻl, oziq-ovqat va suvning ifloslanishi bilan bogʻliq boʻlgan [[fekal-og‘iz yo‘li|fekal-ogʻiz yoʻli]] orqali yuqadi. [[Rotavirus]] koʻpincha infeksiyalangan bolalar bilan bevosita aloqa orqali yuqadi. Inson immun tanqisligi virusi — [[OIV]] jinsiy aloqa vaqtida almashinadigan tana suyuqliklari orqali yuqadi. Boshqa viruslar, masalan [[dengue virusi]], [[gematofagiya|qon soʻruvchi hasharotlar]] orqali tarqaladi.

Viruslar, ayniqsa RNKga ega boʻlganlari, tez-tez [[mutatsiya]]ga uchrab, yangi turlarni yuzaga keltiradi. Xoʻjayin organizmda bunday yangi shakllarga nisbatan [[immunitet (tibbiyot)|himoya]] kam boʻlishi mumkin. Masalan, gripp virusi tez-tez oʻzgaradi, shuning uchun har yili yangi [[vaksina]] talab etiladi. Katta oʻzgarishlar [[pandemiya]]larga olib kelishi mumkin, masalan [[2009-yilgi gripp pandemiyasi|2009-yilgi choʻchqa grippi]] butun dunyoga tarqalgan. Koʻpincha bunday mutatsiyalar virus boshqa hayvon xoʻjayinlarini dastlab zararlaganda sodir boʻladi. Bunday [[zoonoz]] kasalliklarga yarasalardagi [[koronavirus]] va choʻchqa hamda qushlardagi gripp misol boʻla oladi, keyinchalik ular [[turlararo yuqish|insonlarga yuqadi]].

Virusli infeksiyalar insonlarda, hayvonlarda va oʻsimliklarda kasallik keltirib chiqarishi mumkin. Sogʻlom insonlar va hayvonlarda infeksiyalar odatda [[immun tizim]] tomonidan bartaraf etiladi, bu esa maʼlum virusga nisbatan umrboqiy [[immunitet (tibbiyot)|immunitet]]ni shakllantirishi mumkin. [[Antibiotik]]lar bakteriyalarga qarshi samarali boʻlsa-da, viruslarga taʼsir koʻrsatmaydi, biroq [[antivirus dori vositalari|antiviral preparatlar]] hayot uchun xavfli infeksiyalarni davolashda qoʻllaniladi. Umrboqiy immunitet hosil qiluvchi vaksinalar ayrim virusli infeksiyalarning oldini olishi mumkin.

== Terminologiya ==

* [[Virion]] — xoʻjayin hujayradan tashqarida mavjud boʻlgan yakka virus zarrachasi; u nuqsonli va yuqumli boʻlmagan boʻlishi ham mumkin.
* [[Kapsid]] — virus genlarini oʻrab turuvchi [[oqsil]] qobiq; ushbu qobiq bir xil boʻlgan koʻplab kichik oqsillardan tashkil topadi va ular kapsomerlar deb ataladi.
* [[Virus qobig‘i]] — ayrim viruslarda virionni oʻrab turuvchi yogʻsimon (lipid) pufaksimon qavat mavjud boʻladi.
* [[Gen]] — [[DNK]] yoki [[RNK]]ning bir qismi; genlar nukleotid „alfaviti“ harflaridan tashkil topgan gaplarga oʻxshaydi. Genlar viruslarning koʻpayishini boshqaradi. Turli viruslarda genlar DNK yoki RNKdan tashkil topgan boʻladi, ammo ikkalasi birgalikda uchramaydi.
* [[Xo‘jayin diapazoni]] — maʼlum bir virus turi yuqtira oladigan hayvonlar, oʻsimliklar yoki [[bakteriya]]lar doirasi.
* [[Bakteriofag]]lar — bakteriyalarda koʻpayadigan viruslar.
* [[Hujayra tropizmi]] — virus koʻpayishi mumkin boʻlgan [[hujayra (biologiya)|hujayra]] turi.
* [[Serotip]] — virus yuzasidagi [[antigen]]larga asoslangan viruslar guruhi.
* Simmetriya — maʼlum turdagi barcha viruslar bir xil tuzilishga ega boʻlib, ularning zarrachalari kubsimon, spiralsimon yoki murakkab shaklda boʻladi.

== Kashf etilishi ==
{{Main|Virusologiya tarixi}}
[[File:HIV-budding-Color cropped.jpg|left|upright|thumbnail|Yashil rangda koʻrsatilgan OIV-1 viruslarining [[skanerlovchi elektron mikroskop|skanerlovchi elektron mikroskopik tasviri]], [[limfotsit]]dan ajralib chiqmoqda]]

1884-yilda fransuz [[mikrobiolog]]i [[Charles Chamberland]] [[Chamberland filtri]]ni (yoki Chamberland–Pasteur filtri) ixtiro qildi; unda [[bakteriya]]lardan ham kichikroq teshikchalar mavjud edi. U bakteriyalarni oʻz ichiga olgan eritmani filtrdan oʻtkazib, ularni toʻliq ajratib tashlashi mumkin edi. 1890-yillarning boshlarida rus [[biolog]]i [[Dmitri Ivanovsky]] ushbu usuldan foydalanib, keyinchalik [[tamaki mozaikasi virusi]] deb nomlangan agentni oʻrgandi. Uning tajribalari shuni koʻrsatdiki, zararlangan tamaki barglaridan olingan ekstraktlar filtratsiyadan keyin ham yuqumli boʻlib qolgan&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=6}}&lt;/ref&gt;.

Shu davrda boshqa olimlar ham ushbu agentlar (keyinchalik viruslar deb atalgan) bakteriyalardan farq qilishini va ulardan taxminan yuz barobar kichik boʻlsa-da, kasallik keltirib chiqarishini aniqladilar. 1899-yilda gollandiyalik mikrobiolog [[Martinus Beijerinck]] ushbu agent faqat [[hujayra bo‘linishi|boʻlinayotgan hujayralar]] ichida koʻpayishini kuzatdi. U uni „yuqumli tirik suyuqlik“ ({{langx|la|text=[[contagium vivum fluidum]]}}) yoki „eruvchan tirik mikrob“ deb atadi, chunki u mikrobga oʻxshash zarrachalarni aniqlay olmadi{{sfn|Howley|Knipe|Enquist|2023|p=4}}. XX asr boshlarida ingliz [[bakteriolog]]i [[Frederick Twort]] bakteriyalarni zararlovchi viruslarni kashf etdi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=827}}&lt;/ref&gt;. fransuz-kanadalik mikrobiolog [[Félix d'Herelle]] esa bakteriyalar oʻsayotgan [[agar]]ga virus qoʻshilganda, bakteriyalarning nobud boʻlgan hududlari paydo boʻlishini tasvirlab berdi. Ushbu oʻlik hududlarni hisoblash orqali u eritmadagi viruslar sonini aniqlashga muvaffaq boʻldi&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = D'Herelle F | title = Dizenteriya tayoqchalariga qarshi ta’sir ko‘rsatuvchi ko‘rinmas mikrob haqida: qisqa ma’lumot (1917) | journal = Research in Microbiology | volume = 158 | issue = 7 | pages = 553–554 | year = 2007 | pmid = 17855060 | doi = 10.1016/j.resmic.2007.07.005 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;.

1931-yilda [[elektron mikroskop]] ixtiro qilinishi viruslarning ilk tasvirlarini olish imkonini berdi&lt;ref&gt;From ''Nobel Lectures, Physics 1981–1990'', (1993) Editor-in-Charge Tore Frängsmyr, Editor Gösta Ekspång, World Scientific Publishing Co., Singapore&lt;/ref&gt;. 1935-yilda amerikalik [[biokimyogar]] va [[virusolog]] [[Wendell Meredith Stanley]] tamaki mozaikasi virusini (TMV) oʻrganib, uning asosan [[oqsil]]dan tashkil topganini aniqladi&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Stanley WM, Loring HS  | year = 1936 | title = Kasallangan pomidor o‘simliklaridan kristall shakldagi tamaki mozaikasi virus oqsilini ajratib olish | url = https://archive.org/details/sim_science_1936-01-24_83_2143/page/84  | journal = Science | volume = 83 | issue = 2143| page = 85 | pmid = 17756690 | doi = 10.1126/science.83.2143.85 |bibcode = 1936Sci....83...85S }}&lt;/ref&gt;. Oradan koʻp oʻtmay, ushbu virus [[oqsil]] va [[RNK]]dan tashkil topganligi aniqlandi&lt;ref&gt;{{cite journal | doi = 10.1126/science.89.2311.345 | vauthors = Stanley WM, Lauffer MA | year = 1939 | title = Tamaki mozaikasi virusining karbamid eritmalarida parchalanishi | url = https://archive.org/details/sim_science_1939-04-14_89_2311/page/344 |journal = Science | volume = 89 | issue = 2311| pages = 345–347 | pmid = 17788438 |bibcode = 1939Sci....89..345S }}&lt;/ref&gt;. [[Rosalind Franklin]] 1955-yilda [[rentgen kristallografiyasi|rentgen-kristallografik tasvirlar]]ni ishlab chiqdi va TMVning toʻliq tuzilishini aniqladi&lt;ref name=&quot;pmid18702397&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Creager AN, Morgan GJ | title = Ikki spiral kashfiyotidan keyin: Rosalind Franklinning tamaki mozaikasi virusiga oid tadqiqotlari | journal = Isis; an International Review Devoted to the History of Science and Its Cultural Influences | volume = 99 | issue = 2 | pages = 239–272 | date = June 2008 | pmid = 18702397 | doi = 10.1086/588626 | s2cid = 25741967 }}&lt;/ref&gt;. Franklin virus oqsillari RNK bilan oʻralgan spiral ichi boʻsh nay hosil qilishini, shuningdek virus RNKsi DNKdagi kabi ikki spiral emas, balki bir ipli tuzilishga ega ekanini tasdiqladi&lt;ref name=&quot;Johnson&quot;&gt;{{cite journal |last1=Johnson |first1=Ben |title=Rosalind Franklinning virusologiyaga qo‘shgan hissasi |journal=Nature Portfolio Microbiology Community |date=25 July 2017 |url=https://microbiologycommunity.nature.com/posts/18900-rosalind-franklin-s-contributions-to-virology |access-date=7 January 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt;.

Dastlabki olimlar uchun asosiy muammo viruslarni tirik hayvonlarsiz yetishtirish usulining yoʻqligi edi. 1931-yilda amerikalik [[patolog]]lar [[Ernest William Goodpasture]] va [[Alice Miles Woodruff]] [[gripp]] va boshqa bir qator viruslarni urugʻlantirilgan tovuq tuxumlarida oʻstirishga muvaffaq boʻldilar&lt;ref name=&quot;pmid17810781&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Goodpasture EW, Woodruff AM, Buddingh GJ | title = Tovuq embrionlarining xorioallantoik membranasida vaksina va boshqa viruslarni yetishtirish | url = https://archive.org/details/sim_science_1931-10-09_74_1919/page/370 | journal = Science | volume = 74 | issue = 1919 | pages = 371–372 | date = October 1931 | pmid = 17810781 | doi = 10.1126/science.74.1919.371 | bibcode = 1931Sci....74..371G}}&lt;/ref&gt;. Ayrim viruslarni tuxumda oʻstirish imkoni boʻlmagan. Bu muammo 1949-yilda [[John Franklin Enders]], [[Thomas Huckle Weller]] va [[Frederick Chapman Robbins]] tomonidan [[poliovirus]]ni tirik hayvon hujayralari kulturasi sharoitida oʻstirish orqali hal qilindi&lt;ref name=&quot;pmid15470207&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Rosen FS | title = Poliovirusni ajratib olish — John Enders va Nobel mukofoti | journal = N. Engl. J. Med. | volume = 351 | issue = 15 | pages = 1481–1483 | date = October 2004 | pmid = 15470207 | doi = 10.1056/NEJMp048202 }}&lt;/ref&gt;. Hozirgi kunga kelib 4 800 dan ortiq virus turlari [[virus taksonlari ro‘yxati|batafsil tavsiflangan]]&lt;ref name=&quot;pmid29754305&quot; /&gt;.
== Kelib chiqishi ==
{{Further|Virus#Kelib chiqishi}}　Viruslar hayot mavjud boʻlgan barcha joylarda u bilan birga mavjud. Ular ehtimol tirik hujayralar ilk bor paydo boʻlgan davrdan beri mavjud boʻlib kelmoqda. Ularning kelib chiqishi hanuz aniq emas, chunki ular [[fosil]] holida saqlanmaydi, shu sababli [[molekulyar biologiya|molekulyar usullar]] ularning paydo boʻlishini tushuntirish uchun eng samarali vosita hisoblanadi. Bu usullar qadimgi virus DNK yoki RNKsining mavjudligiga tayanadi, ammo laboratoriyalarda saqlangan viruslarning aksariyati 90 yildan kam tarixga ega&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=18–19}}&lt;/ref&gt;. Molekulyar usullar faqat XX asrda evolyutsiyalangan viruslarning ajdodlarini aniqlashda muvaffaqiyatli boʻlgan&lt;ref name=&quot;pmid15476878&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Liu Y, Nickle DC, Shriner D, Jensen MA, Learn GH, Mittler JE, Mullins JI | title = Inson immun tanqisligi virusi 1-turining molekulyar soatga o‘xshash evolyutsiyasi | journal = Virology | volume = 329 | issue = 1 | pages = 101–108 | date = November 2004 | pmid = 15476878 | doi = 10.1016/j.virol.2004.08.014| doi-access = free }}&lt;/ref&gt;. Viruslarning yangi guruhlari hayot evolyutsiyasining turli bosqichlarida bir necha bor paydo boʻlgan boʻlishi mumkin&lt;ref name=NRM_Krupovic2019&gt;{{cite journal |vauthors= Krupovic M, Dooja W, Koonin EV |s2cid=169035711 |title=Viruslarning kelib chiqishi: ibtidoiy replikatorlar xo‘jayinlardan kapsidlarni jalb qilgan |journal=Nature Reviews Microbiology |volume=17 |issue=7 |pages=449–458 |date=2019 |doi=10.1038/s41579-019-0205-6 |pmid=31142823|url=https://hal-pasteur.archives-ouvertes.fr/pasteur-02557191/file/Krupovic_NRMICRO-19-022_MS_v3_clean.pdf }}&lt;/ref&gt;. Viruslarning kelib chiqishi haqida uchta asosiy [[ilmiy nazariya|nazariya]] mavjud&lt;ref name=NRM_Krupovic2019 /&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=11–21}}&lt;/ref&gt;;

; Regressiv nazariya : Viruslar dastlab kattaroq hujayralarda [[parazitizm|parazitlik]] qilgan kichik hujayralar boʻlgan boʻlishi mumkin. Vaqt oʻtishi bilan ular parazit hayot tarzida zarur boʻlmagan genlarini yoʻqotgan. ''[[Rickettsia]]'' va ''[[Chlamydia (bakteriya)|Chlamydia]]'' bakteriyalari viruslarga oʻxshab faqat xoʻjayin hujayralar ichida koʻpayadigan tirik hujayralardir. Bu nazariyani qoʻllab-quvvatlaydi, chunki ularning parazitlikka bogʻliqligi mustaqil yashash imkonini bergan genlarning yoʻqolishiga olib kelgan boʻlishi mumkin&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|p=11}}&lt;/ref&gt;.

; Hujayraviy kelib chiqish nazariyasi : Ayrim viruslar yirik organizm genlaridan „qochib chiqqan“ DNK yoki RNK boʻlaklaridan rivojlangan boʻlishi mumkin. Bunday DNK [[plazmid]]lardan — hujayralar oʻrtasida koʻchib yuruvchi DNK qismlaridan kelib chiqqan boʻlishi mumkin, boshqalari esa bakteriyalardan rivojlangan&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=11–12}}&lt;/ref&gt;.

; Koevolyutsiya nazariyasi : Viruslar hujayralar Yerda ilk paydo boʻlgan paytda oqsil va DNKdan iborat murakkab molekulalardan rivojlangan boʻlishi mumkin va millionlab yillar davomida hujayraviy hayotga bogʻliq boʻlgan.&lt;ref name =Wessner&gt;{{cite journal | vauthors = Wessner DR | year = 2010 | title = Viruslarning kelib chiqishi | journal = Nature Education | volume = 3 | issue = 9| page = 37 }}&lt;/ref&gt;

Ushbu nazariyalarning barchasida muammolar mavjud. Regressiv gipoteza hatto eng kichik hujayraviy parazitlar ham viruslarga oʻxshamasligini tushuntirib bera olmaydi. „Qochish“ yoki hujayraviy kelib chiqish nazariyasi viruslarga xos, hujayralarda uchramaydigan noyob tuzilmalarning mavjudligini izohlab bermaydi. Koevolyutsiya yoki „virus birinchi“ gipotezasi esa viruslar taʼrifiga zid keladi, chunki viruslar xoʻjayin hujayralarga bogʻliq&lt;ref name =Wessner /&gt;&lt;ref name=Nasir&gt;{{cite journal|title=Viruslar evolyutsiyasi: ibtidoiy hujayraviy kelib chiqish va keyinchalik parazitizmga moslashuv | vauthors= Nasir A, Kim KM, Caetano-Anollés G | year = 2012 | pmid =  23550145 | doi=10.4161/mge.22797 | journal=Mobile Genetic Elements | volume = 2 | issue =5 | pages=247–252| pmc= 3575434 }}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, viruslar juda qadimiy deb hisoblanadi va ularning kelib chiqishi hayotning [[uch domen tizimi|uch domen]]ga ajralishidan oldingi davrga borib taqaladi&lt;ref&gt;{{cite book |title=Principles of Virology |year=2020 |page=822}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mahy Gen 28&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Mahy WJ, Van Regenmortel MH |title=Umumiy virusologiya bo‘yicha qo‘llanma ensiklopediyasi |publisher=Academic Press |location=Oxford |year=2009 |page=28 |isbn=978-0-12-375146-1}}&lt;/ref&gt;.

== Tuzilishi ==
[[File:Basic Scheme of Virus en.svg|thumb|Virus tuzilishining soddalashtirilgan sxemasi]]
[[File:Capsids.jpg|thumb|upright=1.7|Viruslarning turli shakllari]]
Virus zarrachasi, yaʼni [[virion]], DNK yoki RNKdan tashkil topgan genlardan iborat boʻlib, ular [[kapsid]] deb ataluvchi himoya qiluvchi [[oqsil]] qobiq bilan oʻralgan{{sfn|Howley|Knipe|Enquist|2023|pp=50-52}}.{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=33–55}} Kapsid koʻplab bir xil kichik oqsil molekulalaridan — [[kapsomer]]lardan tashkil topgan. Kapsomerlarning joylashuvi [[kesilgan ikosaedr|ikosaedrik]] (20 yuzali), [[spiral|spiralsimon]] yoki undan ham murakkab boʻlishi mumkin. DNK yoki RNK atrofida joylashgan ichki qobiq [[nukleokapsid]] deb ataladi va u ham oqsillardan tuzilgan. Ayrim viruslar [[lipid]] (yogʻsimon) qavat — [[virus qobig‘i]] bilan oʻralgan boʻladi; bu ularni sovun va spirt taʼsiriga sezgir qiladi&lt;ref name=&quot;pmid11759024&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Rotter ML |title=Spirtli qo‘l dezinfeksiyasi uchun dalillar |journal=The Journal of Hospital Infection |volume=48 |issue=Suppl A |pages=S4–S8 |date=August 2001 |pmid=11759024 |doi=10.1016/s0195-6701(01)90004-0 }}&lt;/ref&gt;.

=== Oʻlchami ===
[[File:Virus size.png|right|thumb|Eng koʻp uchraydigan ayrim inson viruslarining virionlari va ularning nisbiy oʻlchamlari (nuklein kislotalar masshtabda koʻrsatilmagan)]]
Viruslar eng kichik yuqumli agentlardan biri boʻlib, ularni [[yorug‘lik mikroskopi]] yordamida koʻrishning imkoni yoʻq; aksariyati faqat [[Elektron mikroskop|elektron mikroskopiya]] orqali aniqlanadi. Ularning oʻlchami 20 dan 300 [[nanometr]]gacha boʻladi; ularni ketma-ket joylashtirilsa, 33 000 dan 500 000 tagacha virus bir santimetr (0,4 dyuym) uzunlikni tashkil etadi&lt;ref name=&quot;Topley-and-Wilson33-55&quot;&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=33–55}}&lt;/ref&gt;. Taqqoslash uchun, bakteriyalar odatda taxminan 1000 nanometr (1 [[mikrometr]]) diametrga ega, yuqori organizmlarning hujayralari esa odatda bir necha oʻn mikrometr kattalikda boʻladi. Ayrim viruslar, masalan [[megavirus]]lar va [[pandoravirus]]lar, nisbatan yirik viruslar hisoblanadi. Taxminan 1000 nanometr oʻlchamdagi bu viruslar [[amoba]]larni zararlaydi va 2003 hamda 2013-yillarda kashf etilgan&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Abergel C, Legendre M, Claverie JM |title=Gigant viruslarning tez kengayayotgan olami: Mimivirus, Pandoravirus, Pithovirus va Mollivirus |journal=FEMS Microbiol. Rev. |volume=39 |issue=6 |pages=779–796 |date=November 2015 |pmid=26391910 |doi=10.1093/femsre/fuv037 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Philippe N, Legendre M, Doutre G, Couté Y, Poirot O, Lescot M, Arslan D, Seltzer V, Bertaux L, Bruley C, Garin J, Claverie JM, Abergel C |s2cid=16877147 |title=Pandoraviruslar: genomlari 2,5 Mb gacha yetadigan, parazitar eukariotlarga yaqin bo‘lgan amoba viruslari |journal=Science |volume=341 |issue=6143 |pages=281–286 |date=July 2013 |pmid=23869018 |doi=10.1126/science.1239181 |bibcode=2013Sci...341..281P |url=https://hal-cea.archives-ouvertes.fr/cea-00862677/file/phi.pdf }}&lt;/ref&gt;. Ular [[gripp virusi]]dan taxminan oʻn baravar keng (va hajman ming baravar katta) boʻlib, bu „gigant“ viruslarning kashf etilishi olimlarni hayratga solgan&lt;ref name=&quot;Zimmer&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2013/07/18/science/changing-view-on-viruses-not-so-small-after-all.html | title=Viruslar haqidagi qarashlarning o‘zgarishi: ular unchalik ham kichik emas | work=The New York Times | date=18 July 2013 | access-date=20 December 2014 | vauthors = Zimmer C}}&lt;/ref&gt;.

=== Genlar ===
{{details|Genetika asoslari}}

Viruslarning genlari DNK (dezoksiribonuklein kislota) va koʻplab viruslarda RNK (ribonuklein kislota)dan tashkil topgan. Organizm ichidagi biologik axborot [[genetik kod]] orqali DNK yoki RNKda kodlanadi. Aksariyat organizmlar DNKdan foydalanadi, ammo [[RNK virusi|koʻplab viruslar]] genetik materiali sifatida RNKga ega. Viruslarning DNK yoki RNKsi bir ipli yoki ikki spiral tuzilishda boʻlishi mumkin&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=81}}&lt;/ref&gt;.

Viruslar nisbatan kam genlarga ega boʻlgani sababli tez koʻpayadi. Masalan, gripp virusi atigi sakkizta gen, [[rotavirus]] esa oʻn bitta genga ega. Taqqoslash uchun, insonlarda 20 000–25 000 gen mavjud. Baʼzi virus genlari virus zarrachasini tashkil etuvchi strukturaviy oqsillarni kodlaydi, boshqalari esa faqat infeksiyalangan hujayralarda uchraydigan nostrukturaviy oqsillarni hosil qiladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=129}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | doi = 10.1038/nature03001 | last1 = International Human | first1 = Genome Sequencing Consortium | year = 2004 | title = Inson genomining eukromatik ketma-ketligini yakunlash |  journal = Nature | volume = 431 | issue = 7011| pages = 931–945 | pmid = 15496913 |bibcode = 2004Natur.431..931H | s2cid = 186242248 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;.

Barcha hujayralar va koʻplab viruslar kimyoviy reaksiyalarni tezlashtiruvchi [[ferment]]lar — [[enzim]]larni ishlab chiqaradi. Ushbu fermentlardan ayrimlari, masalan [[DNK polimeraza]] va [[RNK polimeraza]], DNK va RNKning yangi nusxalarini sintez qiladi. Virus polimerazalari koʻpincha xoʻjayin hujayra fermentlariga qaraganda samaraliroq ishlaydi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=129–31}}&lt;/ref&gt;, ammo RNK polimerazalari xatolarga moyil boʻlib, bu RNK viruslarida tez-tez mutatsiyalar va yangi shtammlar paydo boʻlishiga olib keladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=652}}&lt;/ref&gt;.

Baʼzi RNK viruslarida genlar uzluksiz RNK molekulasi shaklida emas, balki boʻlaklarga ajralgan boʻladi. Masalan, gripp virusida sakkizta alohida RNK genlari mavjud. Ikki turdagi gripp virusi bir hujayrani zararlaganda, bu genlar aralashib, yangi virus shtammlarini hosil qilishi mumkin; bu jarayon [[reassortment]] deb ataladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=654}}&lt;/ref&gt;.

=== Oqsil sintezi ===
[[File:Cell with Virus.png|thumb|upright=1.3|Tipik [[eukariot]] hujayra sxemasi va subhujayraviy tuzilmalar: (1) [[yadrocha]] (2) [[hujayra yadrosi]] (3) [[ribosoma]] (4) [[vezikula (biologiya)|vezikula]] (5) qoʻpol [[endoplazmatik to‘r]] (ET) (6) [[Golji apparati]] (7) [[sitokelet]] (8) silliq ET (9) [[mitoxondriya]] (10) [[vakuola]] (11) [[sitoplazma]] (12) [[lizosoma]] (13) [[sentriol]]lar [[sentrosoma]] ichida (14) masshtabga yaqin holda koʻrsatilgan virus]]

Oqsillar hayot uchun zarurdir. Hujayralar [[aminokislota]]lardan yangi oqsil molekulalarini DNKda kodlangan axborot asosida sintez qiladi. Har bir oqsil odatda muayyan funksiyani bajaradi, shuning uchun hujayra yangi vazifani bajarishi uchun yangi oqsil ishlab chiqishi kerak boʻladi. Viruslar esa hujayrani oʻziga kerakli, ammo hujayra uchun zarur boʻlmagan oqsillarni sintez qilishga majbur qiladi. [[Oqsil biosintezi]] ikki asosiy bosqichdan iborat: [[transkripsiya (genetika)|transkripsiya]] va [[translyatsiya (biologiya)|translyatsiya]]&lt;ref name=&quot;pmid25648499&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=de Klerk E, 't Hoen PA |title=Alternativ mRNK transkripsiyasi, qayta ishlanishi va translyatsiyasi |journal=Trends in Genetics |volume=31 |issue=3 |pages=128–139 |date=March 2015 |pmid=25648499 |doi=10.1016/j.tig.2015.01.001 }}&lt;/ref&gt;.

Transkripsiya — bu DNKdagi [[genetik kod]] asosida RNK nusxalarini, yaʼni [[axborotchi RNK]] (mRNK)ni hosil qilish jarayonidir. mRNK hujayra ichida harakatlanib, kodni [[ribosoma]]larga olib boradi va u yerda oqsil sintezida foydalaniladi. Bu jarayon translyatsiya deb ataladi, chunki oqsilning aminokislotalar ketma-ketligi mRNK kodiga asoslanadi, yaʼni axborot nuklein kislotalar „tili“dan aminokislotalar „tili“ga oʻtkaziladi&lt;ref name=&quot;pmid25648499&quot; /&gt;.

Baʼzi RNK viruslarida nuklein kislota bevosita mRNK sifatida xizmat qiladi va qoʻshimcha oʻzgartirishlarni talab qilmaydi. Shu sababli ular musbat yoʻnalishli RNK viruslari deb ataladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=75–82}}&lt;/ref&gt;. Boshqa RNK viruslarida RNK mRNKning komplementar nusxasi boʻlib, ular mRNK hosil qilish uchun hujayraning yoki oʻzining fermentlariga tayanadi; ular [[manfiy yo‘nalishli RNK viruslari]] deb ataladi. DNK viruslarida mRNK hosil boʻlish usuli hujayralarnikiga oʻxshash. [[Retrovirus]]lar esa butunlay boshqacha yoʻl tutadi: ularda RNK mavjud boʻlib, xoʻjayin hujayra ichida [[teskari transkriptaza]] fermenti yordamida uning DNK nusxasi yaratiladi. Ushbu DNK keyinchalik xoʻjayin DNKsiga qoʻshiladi va hujayraning odatiy mexanizmlari orqali mRNKga koʻchiriladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=698}}&lt;/ref&gt;.
== Hayot sikli ==
{{Main|Virus hayot sikli|Virusning hujayraga kirishi}}

[[File:HepC replication.png|thumb|Oddiy virusning hayot sikli (chapdan oʻngga); bitta virus hujayrani zararlagach, yuzlab yangi viruslar hosil boʻladi.]]

Virus hujayrani zararlaganda, uni minglab yangi viruslar ishlab chiqarishga majbur qiladi. Bu jarayon hujayraga virus DNKsi yoki RNKsini koʻchirtirish, virus oqsillarini sintez qildirish va ularni yangi virus zarrachalariga yigʻish orqali amalga oshadi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=6–13}}&lt;/ref&gt;.

Tirik hujayralardagi viruslar hayot siklining oltita asosiy, bir-biri bilan qisman ustma-ust tushuvchi bosqichi mavjud&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=121–123}}&lt;/ref&gt;:

* '''Biriktirilish (Attachment)''' — virusning hujayra yuzasidagi aniq molekulalarga bogʻlanishi. Ushbu xususiylik virusni juda cheklangan turdagi hujayralarga bogʻlab qoʻyadi. Masalan, inson immun tanqisligi virusi (OIV) faqat insonning [[T hujayra]]larini zararlaydi, chunki uning yuzasidagi [[gp120]] oqsili faqat [[CD4]] va T hujayra yuzasidagi boshqa molekulalar bilan reaksiyaga kirisha oladi. Oʻsimlik viruslari faqat oʻsimlik hujayralariga birikadi va hayvonlarni zararlay olmaydi.
* '''Kirish (Penetration)''' — biriktirilgandan soʻng virus hujayraga [[endotsitoz]] orqali yoki hujayra membranasi bilan qoʻshilish (fuzion) orqali kiradi.
* '''Qobiqdan ajralish (Uncoating)''' — hujayra ichida virus kapsidi virus yoki xoʻjayin fermentlari taʼsirida parchalanadi va virus nuklein kislotasi ajralib chiqadi.
* '''Replikatsiya (Replication)''' — hujayra virus mRNKsidan foydalanib virus oqsillarini sintez qiladi. Shu bilan birga, hujayraning DNK yoki RNK sintez tizimlari virus genetik materialini koʻpaytiradi.
* '''Yigʻilish (Assembly)''' — yangi hosil boʻlgan virus oqsillari va nuklein kislotalar birlashib yuzlab yangi virus zarrachalarini hosil qiladi.
* '''Chiqarilish (Release)''' — yangi viruslar hujayradan chiqadi. Koʻpchilik viruslar hujayrani yorib yuboradi (bu jarayon [[lizis]] deb ataladi). Baʼzilari, masalan OIV, esa yumshoqroq yoʻl bilan — [[budding]] orqali ajralib chiqadi.
== Xoʻjayin hujayraga taʼsiri ==
Viruslar xoʻjayin hujayraga turli xil strukturaviy va biokimyoviy taʼsir koʻrsatadi{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=34–36}}. Bular ''[[sitopatik ta’sir]]lar'' deb ataladi{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=34}}. Koʻpchilik virus infeksiyalari oxir-oqibat xoʻjayin hujayraning nobud boʻlishiga olib keladi. Oʻlim sabablari qatoriga hujayra lizisi (yorilishi), hujayra yuzasi membranasining oʻzgarishi va [[apoptoz]] (hujayraning „oʻzini yoʻq qilishi“) kiradi&lt;ref name=&quot;pmid28846635&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Okamoto T, Suzuki T, Kusakabe S, Tokunaga M, Hirano J, Miyata Y, Matsuura Y |title=Regulation of Apoptosis during Flavivirus Infection |journal=Viruses |volume=9 |issue=9 |page=243 |year=2017 |pmid=28846635 |pmc=5618009 |doi=10.3390/v9090243|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;. Koʻpincha hujayra oʻlimi virus ishlab chiqargan oqsillar tufayli yuz beradi, ularning hammasi ham virus zarrachasining tarkibiy qismi boʻlmaydi&lt;ref name=&quot;pmid18637511&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Alwine JC |title=Human Cytomegalovirus |chapter=Modulation of Host Cell Stress Responses by Human Cytomegalovirus |series=Current Topics in Microbiology and Immunology |volume=325|pages=263–79 |date=2008 |pmid=18637511 |doi=10.1007/978-3-540-77349-8_15 |isbn=978-3-540-77348-1 }}&lt;/ref&gt;.

Baʼzi viruslar zararlangan hujayrada sezilarli oʻzgarishlar keltirib chiqarmaydi. Virus [[latentlik|latent]] (faolsiz) holatda boʻlgan hujayralar infeksiya belgilarini deyarli koʻrsatmaydi va odatda normal faoliyat yuritadi&lt;ref name=&quot;pmid18164651&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Sinclair J | title = Human cytomegalovirus: Latency and reactivation in the myeloid lineage | journal = J. Clin. Virol. | volume = 41 | issue = 3 | pages = 180–185 | date = March 2008 | pmid = 18164651 | doi = 10.1016/j.jcv.2007.11.014 }}&lt;/ref&gt;. Bu esa doimiy (persistens) infeksiyalarga olib keladi va virus koʻpincha oylar yoki yillar davomida yashirin holatda qoladi. Bu holat odatda [[gerpes viruslari]]da uchraydi&lt;ref name=&quot;pmid6326635&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Jordan MC, Jordan GW, Stevens JG, Miller G | title = Latent herpesviruses of humans | journal = Ann. Intern. Med. | volume = 100 | issue = 6 | pages = 866–880 | date = June 1984 | pmid = 6326635 | doi = 10.7326/0003-4819-100-6-866 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid12076064&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Sissons JG, Bain M, Wills MR | s2cid = 24879226 | title = Latency and reactivation of human cytomegalovirus | journal = J. Infect. | volume = 44 | issue = 2 | pages = 73–77 | date = February 2002 | pmid = 12076064 | doi = 10.1053/jinf.2001.0948}}&lt;/ref&gt;.

Baʼzi viruslar, masalan [[Epstein–Barr virusi]], hujayralarning koʻpayishiga olib keladi, lekin [[malignitet]] (yomon sifatli oʻsma) keltirib chiqarmaydi&lt;ref name=&quot;pmid18035323&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Barozzi P, Potenza L, Riva G, Vallerini D, Quadrelli C, Bosco R, Forghieri F, Torelli G, Luppi M | title = B cells and herpesviruses: a model of lymphoproliferation | journal = Autoimmun Rev | volume = 7 | issue = 2 | pages = 132–136 | date = December 2007 | pmid = 18035323 | doi = 10.1016/j.autrev.2007.02.018 | hdl = 11380/598275 | hdl-access = free }}&lt;/ref&gt;; boshqa viruslar esa, masalan [[papillomavirus]]lar, saratonning isbotlangan sababchisi hisoblanadi&lt;ref name=&quot;pmid28798073&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Graham SV |title=The human papillomavirus replication cycle, and its links to cancer progression: a comprehensive review |journal=Clinical Science |volume=131 |issue=17 |pages=2201–2221 |year=2017 |pmid=28798073 |doi=10.1042/CS20160786 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;.

Agar virus hujayra DNKsiga shikast yetkazsa va hujayra uni tiklay olmasa, bu koʻpincha apoptozni qoʻzgʻatadi. Apoptoz natijalaridan biri — shikastlangan DNKning hujayraning oʻzi tomonidan parchalanishidir. Baʼzi viruslar apoptozni cheklash mexanizmlariga ega boʻlib, xoʻjayin hujayra yangi viruslar hosil boʻlishidan oldin nobud boʻlib qolishining oldini oladi; masalan, [[OIV]] (HIV) shunday mexanizmlarga ega&lt;ref name=&quot;pmid10547702&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Roulston A, Marcellus RC, Branton PE | title = Viruses and apoptosis | journal = Annu. Rev. Microbiol. | volume = 53 | pages = 577–628 | date = 1999 | pmid = 10547702 | doi = 10.1146/annurev.micro.53.1.577 }}&lt;/ref&gt;.

== Viruslar va kasalliklar ==
Viruslar bir xoʻjayindan boshqasiga turli yoʻllar bilan yuqadi, ammo har bir virus turi odatda faqat bitta yoki ikkita yoʻlni qoʻllaydi. Oʻsimliklarni zararlaydigan koʻplab viruslar boshqa organizmlar orqali tarqaladi; bunday organizmlar [[vektorlar]] deb ataladi. Hayvonlar, jumladan odamlarni zararlaydigan ayrim viruslar ham vektorlar (odatda qon soʻruvchi hasharotlar) orqali yuqadi, lekin toʻgʻridan-toʻgʻri yuqish koʻproq uchraydi.

Baʼzi virusli infeksiyalar, masalan, [[norovirus]] va [[rotavirus]], ifloslangan oziq-ovqat va suv orqali, qoʻllar va umumiy foydalaniladigan buyumlar orqali, shuningdek, kasallangan odam bilan yaqin aloqa natijasida tarqaladi. Boshqalari, masalan, [[SARS-CoV-2]] va gripp viruslari esa havo-tomchi orqali yuqadi.

[[OIV]], [[gepatit B]] va [[gepatit C]] kabi viruslar koʻpincha himoyalanmagan jinsiy aloqa yoki ifloslangan [[Shprits|ignalar]] orqali yuqadi. Infeksiyalar va epidemiyalarning oldini olish uchun har bir virus turi qanday yoʻl bilan tarqalishini bilish juda muhim&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=32}}&lt;/ref&gt;.
=== Odamlarda ===
{{for|viruslar tufayli yuzaga keladigan boshqa kasalliklar misollari uchun|Infektsion kasalliklar ro‘yxati}}

Odamlarda keng tarqalgan virusli kasalliklarga [[oddiy shamollash]], [[gripp]], [[suqari]] va [[og‘iz yarasi]] kiradi. Jiddiy kasalliklar, masalan, [[Ebola]] va [[OITS]] ham viruslar tomonidan yuzaga keladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=271}}&lt;/ref&gt;. Koʻplab viruslar esa deyarli hech qanday kasallik keltirmaydi va ularni „zararsiz“ deb atashadi. Koʻproq zararli viruslar esa [[virulentlik|virulent]] deb taʼriflanadi&lt;ref&gt;{{cite journal|vauthors=Berngruber TW, Froissart R, Choisy M, Gandon S|year=2013|title=Evolution of Virulence in Emerging Epidemics|journal=PLOS Pathogens|volume=9|issue=3|article-number=e1003209|doi=10.1371/journal.ppat.1003209|pmid=23516359|pmc=3597519|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;.

Viruslar infeksiyalashgan hujayra turiga qarab turli kasalliklarni keltirib chiqaradi. Baʼzi viruslar hayot davomida yoki surunkali infeksiyalarni yuzaga keltirishi mumkin, bunda viruslar mezbonning immunitetiga qaramay organizmda koʻpayishni davom ettiradi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=464}}&lt;/ref&gt;. Bu holat koʻpincha gepatit B va gepatit C viruslarida uchraydi. Virus bilan xronik kasallangan odamlar „koʻtaruvchi“ sifatida tanilgan boʻlib, ular virusning muhim rezervuarlari sifatida xizmat qiladi&lt;ref name=&quot;pmid31364248&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Tanaka J, Akita T, Ko K, Miura Y, Satake M |title=Yaponiya Respublikasida gepatit B va C ga qarshi chora-tadbirlar: Epidemiologik nuqtai nazar |journal=Hepatology Research |volume=49 |issue=9 |pages=990–1002 |date=September 2019 |pmid=31364248 |pmc=6852166 |doi=10.1111/hepr.13417 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid32173241&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Lai CC, Liu YH, Wang CY, Wang YH, Hsueh SC, Yen MY, Ko WC, Hsueh PR |title=Xavfsiz ko‘taruvchi holat, og‘ir nafas yo‘llari kasalligi va pnevmoniya: og‘ir o‘tkir respirator sindrom koronavirus 2 (SARS-CoV-2) bilan bog‘liq haqiqat va afsonalar |journal=Journal of Microbiology, Immunology, and Infection = Wei Mian Yu Gan Ran Za Zhi |volume=53|issue=3|pages=404–412|date=March 2020 |pmid=32173241 |doi=10.1016/j.jmii.2020.02.012 |pmc=7128959 }}&lt;/ref&gt;.
==== Endemik ====
Agar maʼlum bir aholida virusni tashuvchi odamlar nisbati belgilangan chegaraga yetadigan boʻlsa, bu jarayon [[epidemiya]] deb ataladi&lt;ref&gt;{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=63}}&lt;/ref&gt;. Emlashlar joriy qilinishidan oldin, virusli infeksiyalar keng tarqalgan boʻlib, ularning chiqishi muntazam sodir boʻlardi. Moʻtadil iqlimli mamlakatlarda virusli kasalliklar odatda fasllarga bogʻliq boʻladi. [[Poliomielit]], [[poliovirus]] tomonidan keltiriladigan kasallik, koʻpincha yoz oylarida uchrardi&lt;ref name=&quot;pmid29961515&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Strand LK |title=1952 yilning dahshatli yoz… Polio oilamizga hujum qilganda |journal=Seminars in Pediatric Neurology |volume=26 |pages=39–44 |date=July 2018 |pmid=29961515 |doi=10.1016/j.spen.2017.04.001 |s2cid=49640682 }}&lt;/ref&gt;. Shu bilan birga, shamollash, gripp va rotavirus infeksiyalari odatda qish oylarida muammo boʻladi&lt;ref name=&quot;pmid22958213&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Moorthy M, Castronovo D, Abraham A, Bhattacharyya S, Gradus S, Gorski J, Naumov YN, Fefferman NH, Naumova EN |title=Gripp fasllaridagi og‘ishlar: tasodifiy moslik yoki noaniq oqibat? |journal=Clinical Microbiology and Infection |volume=18 |issue=10 |pages=955–962 |date=October 2012 |pmid=22958213 |pmc=3442949 |doi=10.1111/j.1469-0691.2012.03959.x }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid25777068&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Barril PA, Fumian TM, Prez VE, Gil PI, Martínez LC, Giordano MO, Masachessi G, Isa MB, Ferreyra LJ, Ré VE, Miagostovich M, Pavan JV, Nates SV |title=Argentinadagi shahar kanalizatsiyasida rotavirus fasllari: virus yuklanishi va genetik xilma-xillikka meteorologik o‘zgaruvchilar ta’siri |journal=Environmental Research |volume=138 |pages=409–415 |date=April 2015 |pmid=25777068 |doi=10.1016/j.envres.2015.03.004 |bibcode=2015ER....138..409B |hdl=11336/61497 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;. Boshqa viruslar, masalan [[Qizamiq|qizamiq virusi]], har uchinchi yilda muntazam epidemiyalarni keltirib chiqarardi&lt;ref name=&quot;pmid25444814&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Durrheim DN, Crowcroft NS, Strebel PM |title=Qizamiq – Yo‘q qilish epidemiologiyasi |journal=Vaccine |volume=32 |issue=51 |pages=6880–6883 |date=December 2014 |pmid=25444814 |doi=10.1016/j.vaccine.2014.10.061 |doi-access=free |hdl=1959.13/1299149 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;. Rivojlanayotgan mamlakatlarda nafas yoʻllari va enterik infeksiyalarni keltirib chiqaradigan viruslar yil davomida keng tarqalgan. Hasharotlar orqali tarqaladigan viruslar bu hududlarda kasalliklarning keng tarqalishiga sabab boʻladi. Masalan, [[Zika]] va [[dengue virus]]lari ayol [[Aedes]] chivinlari orqali odamga yuqadi, ular ayniqsa chivinlar koʻpayadigan mavzuda odamni chayiydi&lt;ref name=&quot;pmid32103776&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Mbanzulu KM, Mboera LE, Luzolo FK, Wumba R, Misinzo G, Kimera SI |title=Kongo Demokratik Respublikasida chivinlar orqali yuqadigan virusli kasalliklar: sharh |journal=Parasites &amp; Vectors |volume=13 |issue=1 |article-number=103 |date=February 2020 |pmid=32103776 |pmc=7045448 |doi=10.1186/s13071-020-3985-7 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;.

==== Pandemiya va yangi viruslar ====
[[File:SIV primates.jpg|right|400px|thumb|Chapdan oʻngga: [[Afrika yashil maymuni]], [[Simian immunodeficiency virus|SIV]] manbai; [[sooty mangabey]], [[HIV-2]] manbai; va [[Chimpanze|chimpanze]], [[HIV-1]] manbai]]
[[File:Orgin and evolution of SARS.jpg|thumb|SARS-CoV, MERS-CoV va SARS-CoV-2 ning turli mezbonlardagi kelib chiqishi va evolyutsiyasi. Barcha viruslar odamga yuqishdan oldin yarasa viruslari bilan bogʻliq edi (&lt;small&gt;Ashour va boshq. 2020 dan moslashtirilgan&lt;/small&gt; &lt;ref name=&quot;pmid32143502&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Ashour HM, Elkhatib WF, Rahman MM, Elshabrawy HA |title=Insights into the Recent 2019 Novel Coronavirus (SARS‑CoV‑2) in Light of Past Human Coronavirus Outbreaks |journal=Pathogens |volume=9 |issue=3 |page=186 |date=March 2020 |pmid=32143502 |doi=10.3390/pathogens9030186 |pmc=7157630 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;)]]

Virusli [[pandemiya]]lar kam uchraydi, lekin maymun va shimpanzezlarda aniqlangan viruslardan rivojlangan OIV 1980-yillardan beri pandemiyaga aylangan&lt;ref name=&quot;pmid29460740&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Eisinger RW, Fauci AS |title=Ending the HIV/AIDS Pandemic |journal=Emerging Infectious Diseases |volume=24 |issue=3 |pages=413–416 |date=March 2018 |pmid=29460740 |pmc=5823353 |doi=10.3201/eid2403.171797}}&lt;/ref&gt;.

XX asrda gripp virusidan kelib chiqqan toʻrt pandemiya boʻlgan, ular orasida [[Ispan grippi|1918]], [[1957–1958 gripp pandemiyasi|1957]] va [[Gonkong grippi|1968]] pandemiyalari ogʻir boʻlgan&lt;ref name=&quot;pmid29460740&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Eisinger RW, Fauci AS |title=Ending the HIV/AIDS Pandemic |journal=Emerging Infectious Diseases |volume=24 |issue=3 |pages=413–416 |date=March 2018 |pmid=29460740 |pmc=5823353 |doi=10.3201/eid2403.171797}}&lt;/ref&gt;.

Kichikdagi kasallik (smallpox) yoʻq qilinganidan oldin, 3,000 yildan ortiq davomida pandemiyalarga sabab boʻlgan&lt;ref name=&quot;pmid26060873&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Nishiyama Y, Matsukuma S, Matsumura T, Kanatani Y, Saito T |title=Preparedness for a smallpox pandemic in Japan: public health perspectives |journal=Disaster Medicine and Public Health Preparedness |volume=9 |issue=2 |pages=220–223 |date=April 2015 |pmid=26060873 |doi=10.1017/dmp.2014.157}}&lt;/ref&gt;.

Tarix davomida odamlarning migratsiyasi pandemik infeksiyalarning tarqalishiga yordam bergan; dastlab dengiz orqali va zamonaviy davrda havo transporti orqali&lt;ref name=&quot;pmid30878442&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Houghton F |title=Geography, global pandemics &amp; air travel: Faster, fuller, further &amp; more frequent |journal=Journal of Infection and Public Health |volume=12 |issue=3 |pages=448–449 |date=2019 |pmid=30878442 |doi=10.1016/j.jiph.2019.02.020 |pmc=7129534}}&lt;/ref&gt;.

Smallpoxdan tashqari, koʻpgina pandemiyalar yangi rivojlangan viruslar tufayli yuzaga keladi. Ushbu [[Emergent virus|yangi]] viruslar odatda ilgari insonlarda yoki boshqa hayvonlarda tarqalgan kam zararli viruslarning mutatsiyalashgan shakllaridir&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://virologyj.biomedcentral.com/articles/sections/emerging-viruses|title=Virology Journal|website=Virology Journal}}&lt;/ref&gt;.

[[Og‘ir surunkali respirator sindrom]] (SARS) va [[O‘rta Sharq respirator sindrom]] (MERS) yangi turdagi [[koronavirus]]lar sababli yuzaga keladi. Boshqa koronaviruslar insonlarda yengil infeksiyalar keltirishi maʼlum&lt;ref name=&quot;pmid22094080&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Weiss SR, Leibowitz JL |title=Coronavirus pathogenesis |series=Advances in Virus Research |volume=81 |pages=85–164 |year=2011 |pmid=22094080 |doi=10.1016/B978-0-12-385885-6.00009-2 |pmc=7149603 |isbn=978-0-12-385885-6}}&lt;/ref&gt;, shuning uchun SARS infeksiyalarining tez tarqalishi va yuqori virulentligi — 2003 yil iyul oyiga kelib taxminan 8,000 ta holat va 800 oʻlimni keltirib chiqargan — kutilmagan edi va koʻpgina davlatlar bunga tayyor emas edi&lt;ref name=&quot;pmid28475794&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Wong AT, Chen H, Liu SH, Hsu EK, Luk KS, Lai CK, Chan RF, Tsang OT, Choi KW, Kwan YW, Tong AY, Cheng VC, Tsang DC |title=From SARS to Avian Influenza Preparedness in Hong Kong |journal=Clinical Infectious Diseases |volume=64 |issue=suppl_2 |pages=S98–S104 |date=May 2017 |pmid=28475794 |doi=10.1093/cid/cix123 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;.

Shu bilan bogʻliq koronavirus 2019 yil noyabrda [[Uxan]], Xitoyda paydo boʻlgan va tezda butun dunyoga tarqaldi. Yarasalardan kelib chiqqan deb hisoblangan va keyinchalik [[og‘ir surunkali respirator sindrom koronavirus 2]] deb nomlangan virus bilan infeksiyalar [[COVID-19]] kasalligini keltirib chiqaradi, u yengildan oʻlimga olib keladigan ogʻirligigacha turadi&lt;ref name=&quot;WHOReport24Feb2020&quot;&gt;{{cite report |title=Report of the WHO‑China Joint Mission on Coronavirus Disease 2019 (COVID‑19) |publisher=[[World Health Organization]] |date=16–24 February 2020 |url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/who-china-joint-mission-on-covid-19-final-report.pdf |access-date=21 March 2020}}&lt;/ref&gt;, va 2020 yilda [[COVID-19 pandemiyasi|pandemiyaga]] olib keldi&lt;ref name=&quot;pmid32143502&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Ashour HM, Elkhatib WF, Rahman MM, Elshabrawy HA |title=Insights into the Recent 2019 Novel Coronavirus (SARS‑CoV‑2) in Light of Past Human Coronavirus Outbreaks |journal=Pathogens |volume=9 |issue=3 |page=186 |date=March 2020 |pmid=32143502 |doi=10.3390/pathogens9030186 |pmc=7157630 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid32093211&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Deng SQ, Peng HJ |title=Characteristics of and Public Health Responses to the Coronavirus Disease 2019 Outbreak in China |journal=Journal of Clinical Medicine |volume=9 |issue=2 |page=575 |date=February 2020 |pmid=32093211 |doi=10.3390/jcm9020575 |pmc=7074453 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid32109444&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Han Q, Lin Q, Jin S, You L |title=Coronavirus 2019‑nCoV: A brief perspective from the front line |journal=The Journal of Infection |volume=80 |issue=4 |pages=373–377 |date=February 2020 |pmid=32109444 |doi=10.1016/j.jinf.2020.02.010 |pmc=7102581}}&lt;/ref&gt;.
Tinimsiz ravishda xalqaro sayohatga cheklovlar qoʻyildi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/article/coronavirus-travel-restrictions.html|title=Koronavirus sayohat cheklovlari, dunyo bo‘ylab| vauthors=Londoño E, Ortiz A |work=The New York Times |date=16 March 2020|via=NYTimes.com}}&lt;/ref&gt;, va bir qancha yirik shaharlarida [[komendant soati]] joriy qilindi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/03/us-takes-more-big-pandemic-response-steps-europe-covid-19-cases-soar|title=AQSh pandemiyaga qarshi choralarni kuchaytirdi; Yevropada COVID-19 holatlari oshdi|website=CIDRAP|date=15 March 2020 }}&lt;/ref&gt;.
=== Oʻsimliklarda ===
{{Main|O‘simlik patologiyasi}}

[[File:Pepper mild mottle virus.png|thumb|125px|[[Qalampir]]lar [[pepper mild mottle virus]] bilan zararlangan]]

Koʻplab turdagi [[o‘simlik virusi]]lar mavjud, ammo ular koʻpincha faqat [[hosildorlik|hosil]]ni kamaytiradi va ularni nazorat qilish iqtisodiy jihatdan foydali emas. Oʻsimlik viruslari koʻpincha „vektorlar“ deb ataladigan organizmlar orqali oʻsimlikdan oʻsimlikka tarqaladi. Odatiy vektorlar asosan hasharotlar boʻlsa-da, baʼzi [[zang]]lar, [[nematod]] chivinlar va [[protozoa|birhujayrali organizmlar]] ham vektor sifatida ishlashi aniqlangan. Agar oʻsimlik viruslarini nazorat qilish iqtisodiy jihatdan foydali boʻlsa (masalan, koʻp yillik mevalar), harakatlar vektorlarni yoʻq qilish va alternativ mezbonlarni, masalan, begona oʻsimliklarni olib tashlashga qaratiladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=822}}&lt;/ref&gt;. Oʻsimlik viruslari insonlar va boshqa hayvonlar uchun zararli emas, chunki ular faqat yashovchi oʻsimlik hujayralarida koʻpayishi mumkin&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=802–803}}&lt;/ref&gt;.
=== Bakteriofaglar ===
{{Main|Bakteriofag}}

[[File:PhageExterior.svg|thumb|upright=0.6|Oddiy bakteriofagning tuzilishi]]

Bakteriofaglar — bu bakteriyalar va [[arxea]]larni infeksiyalaydigan viruslardir{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=19}}. Ular [[dengiz ekologiyasi]]da muhim rol oʻynaydi: infektsiyalangan bakteriyalar portlaganda, uglerod birikmalari atrof-muhitga qayta chiqariladi va bu yangi organik oʻsishni ragʻbatlantiradi. Bakteriofaglar insonlar uchun zararli emasligi sababli ilmiy tadqiqotlarda foydali va ularni oʻrganish oson. Ushbu viruslar, ayniqsa, oziq-ovqat va dori-darmon ishlab chiqaradigan sanoatlarda, fermentatsiya jarayoniga bogʻliq sogʻlom bakteriyalarni zararlashi mumkin. Baʼzi bakterial infeksiyalar antibiotiklar bilan nazorat qilish qiyinlashmoqda, shuning uchun insonlarda infeksiyalarni davolash uchun bakteriofaglardan foydalanish, yaʼni [[fag terapiyasi]], tobora koʻproq qiziqish uygʻotmoqda&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=803}}&lt;/ref&gt;.
=== Mezbonning qarshiligi ===

==== Hayvonlarning tugʻma immuniteti ====
{{Main|Tug‘ma immunitet}}

Hayvonlar, shu jumladan insonlar, viruslarga qarshi koʻplab tabiiy himoya mexanizmlariga ega. Baʼzilari noaniq boʻlib, virusning turidan qatʼi nazar koʻplab viruslardan himoya qiladi. Ushbu [[tug‘ma]] immunitet viruslarga takroriy taʼsir qilinishi bilan yaxshilanmaydi va infektsiyani „xotirlamaydi“. Hayvonlarning terisi, xususan, oʻlik hujayralardan tashkil topgan yuzasi, koʻplab turdagi viruslarning mezbonni infektsiyalashini oldini oladi. Oshqozon tarkibidagi kislotalik koʻplab yutilgan viruslarni yoʻq qiladi. Virus ushbu toʻsiqlardan oʻtib, mezbonga kirganda, boshqa tugʻma himoya mexanizmlari infektsiyaning tanada tarqalishini toʻxtatadi. Virus mavjud boʻlganida, organizm maxsus [[interferon]] gormoni ishlab chiqaradi, bu viruslarning koʻpayishini toʻxtatadi va infektsiyalangan hujayralarni va ularning yaqin atrofini yoʻq qiladi. Hujayralar ichida viruslarning RNAsini yoʻq qiluvchi fermentlar mavjud. Bu [[RNA interference]] deb ataladi. Baʼzi qon hujayralari boshqa virus infektsiyalangan hujayralarni [[fagotsitoz|yutib]] yoʻq qiladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=116–117}}&lt;/ref&gt;.

==== Hayvonlarning moslashuvchan immuniteti ====
{{Main|Immun javob}}
[[File:Rotavirus with antibody.jpg|thumb|left|Ikki rotavirus zarrachasi: oʻngdagi antibodylar bilan qoplangan boʻlib, hujayralarga ulanib infektsiya qilishini toʻxtatadi]]

Viruslarga nisbatan aniq immunitet vaqt oʻtishi bilan rivojlanadi va markaziy rolni [[Limfotsit va uning turlari|limfotsitlar]] oʻynaydi. Limfotsitlar virus infektsiyalarini „xotirada“ saqlaydi va koʻplab maxsus molekulalar — [[antitelolar]] ishlab chiqaradi. Ushbu antitela viruslarga ulanib, ularning hujayralarni infektsiyalashini toʻxtatadi. Antitela juda tanlovchan boʻlib, faqat bir turdagi virusga hujum qiladi. Organizm koʻplab turli antitela ishlab chiqaradi, ayniqsa dastlabki infektsiya vaqtida. Infektsiya pasaygach, baʼzi antitela saqlanib qoladi va odatda mezbonga virusga nisbatan umrboqiy immunitet beradi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=225–233}}&lt;/ref&gt;.

==== Oʻsimliklarning qarshiligi ====
Oʻsimliklar viruslarga qarshi murakkab va samarali himoya mexanizmlariga ega. Eng samaralilaridan biri - qarshilik genlari  deb ataladi. Har bir qarshilik geni geni maxsus virusga qarshilik beradi va infektsiyalangan hujayra atrofida lokal oʻlik hujayralar maydonini yuzaga keltiradi, buni koʻpincha oddiy koʻz bilan ochiq holda katta dogʻlar sifatida koʻrish mumkin. Bu infektsiyaning tarqalishini toʻxtatadi&lt;ref name=&quot;pmid30201857&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Garcia-Ruiz H |title=Susceptibility Genes to Plant Viruses |journal=Viruses |volume=10 |issue=9 |year= 2018 |page=484 |pmid=30201857 |pmc=6164914 |doi=10.3390/v10090484|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;. Oʻsimliklarda RNA interference ham samarali himoya hisoblanadi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=812}}&lt;/ref&gt;. Infektsiya yuz berganda, oʻsimliklar viruslarni yoʻq qiluvchi tabiiy dezinfektantlar ishlab chiqaradi, masalan [[Salitsil kislota|salitsil kislotasi]], [[Azot oksidlari|azot oksidi]] va [[reaktiv kislorod molekulalari]]&lt;ref&gt;{{cite journal | doi = 10.1038/nrmicro1239 | vauthors = Soosaar JL, Burch-Smith TM, Dinesh-Kumar SP | year = 2005 | title = Mechanisms of plant resistance to viruses | journal = Nature Reviews Microbiology  | volume = 3 | issue = 10| pages = 789–798 | pmid = 16132037 | s2cid = 27311732 }}&lt;/ref&gt;.

==== Bakteriofaglarga qarshilik ====
Bakteriyalar bakteriofaglarga qarshi asosiy himoya mexanizmi sifatida tashqi DNK larni yoʻq qiluvchi fermentlar ishlab chiqaradi. Ushbu fermentlar [[restriction endonucleases]] deb ataladi va bakteriofaglar bakteriya hujayralariga yuborgan virus DNKsini kesib, yoʻq qiladi&lt;ref name=&quot;pmid20056882&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Horvath P, Barrangou R |s2cid=17960960 |title=CRISPR/Cas, the immune system of bacteria and archaea |journal=Science |volume=327 |issue=5962 |pages=167–170 |date=January 2010 |pmid=20056882 |doi=10.1126/science.1179555 |bibcode=2010Sci...327..167H |url=http://pdfs.semanticscholar.org/68e2/3e8e0dc19983b1f81b4be706587d0406ce36.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327080505/http://pdfs.semanticscholar.org/68e2/3e8e0dc19983b1f81b4be706587d0406ce36.pdf |url-status=dead |archive-date=2020-03-27 }}&lt;/ref&gt;.
=== Virusli kasalliklarini oldini olish va davolash ===

==== Vaksinalar ====

[[File:DNA chemical structure.svg|thumb|DNKning tuzilishi, nukleosidlar va molekula „suyagi“ni tashkil etuvchi fosfor atomlari koʻrsatilgan]]

Vaksinalar tabiiy infektsiyani va unga bogʻliq immun javobni taqlid qiladi, lekin kasallikni keltirib chiqarmaydi. Ularning ishlatilishi natijasida [[chig‘anak]] yoʻq qilindi va [[polio]], [[qizamiq]], [[oqquloq]] va [[rubella]] kabi infektsiyalardan kelib chiqqan kasalliklar va oʻlimlar sezilarli darajada kamaydi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=237–255}}&lt;/ref&gt;. Insonlarda 14 dan ortiq virus infektsiyalarini oldini olish uchun vaksinalar mavjud&lt;ref name=&quot;pmid22003377&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Small JC, Ertl HC |title=Viruses – from pathogens to vaccine carriers |journal=Current Opinion in Virology |volume=1 |issue=4 |year=2011 |pages=241–245 |pmid=22003377 |pmc=3190199 |doi=10.1016/j.coviro.2011.07.009}}&lt;/ref&gt; va hayvonlarda virus infektsiyalarini oldini olish uchun koʻplab vaksinalar ishlatiladi&lt;ref name=&quot;pmid28618246&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Burakova Y, Madera R, McVey S, Schlup JR, Shi J |title=Adjuvants for Animal Vaccines |journal=Viral Immunology |volume=31 |issue=1 |pages=11–22 |year=2018 |pmid=28618246 |doi=10.1089/vim.2017.0049}}&lt;/ref&gt;. Vaksinalar jonli yoki oʻldirilgan viruslardan iborat boʻlishi mumkin&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=237}}&lt;/ref&gt;. Jonli vaksinalar virusning zaiflashtirilgan shakllarini oʻz ichiga oladi, lekin immuniteti zaif boʻlgan insonlarga berilganda xavfli boʻlishi mumkin. Bu odamlar uchun zaiflashtirilgan virus asl kasallikni keltirib chiqarishi mumkin&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors = Thomssen R | year = 1975 | title = Live attenuated versus killed virus vaccines | journal = Monographs in Allergy | volume = 9 | pages = 155–176 | pmid = 1090805 }}&lt;/ref&gt;. Biotexnologiya va genetik muhandislik usullari virusning faqat kapsid oqsillarini oʻz ichiga olgan „dizayner“ vaksinalarni ishlab chiqarish uchun ishlatiladi. Masalan, gepatit B vaksinasini shu turga kiradi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=238}}&lt;/ref&gt;. Bunday vaksinalar xavfsizroq, chunki ular kasallikni keltirib chiqara olmaydi&lt;ref name=&quot;auto&quot; /&gt;.

==== Antiviral dorilar ====

[[File:Guanosine aciclovir comparison.svg|thumb|upright|DNK bazasi [[guanozin]] va virusga qarshi dorilardan biri [[atsiklovir]]ning tuzilishi, guanozinga oʻxshatib ishlaydi]]

1980-yillardan boshlab, asosan OIV/AIDSpandemiyasi sababli, [[antiviral dorilar]] ishlab chiqarish tez sur’atlar bilan rivojlana boshladi. Antiviral dorilar koʻpincha [[nukleosid analoglari]] boʻlib, DNA qurilish bloklari ([[nukleosid]]) sifatida ishlatiladi. Virus DNAsi koʻpayishni boshlaganda, baʼzi soxta bloklar ishlatiladi. Bu DNA zanjirini hosil qiluvchi zarur xususiyatlar mavjud boʻlmagani sababli, DNAning koʻpayishini toʻxtatadi. DNA ishlab chiqarilishi toʻxtaganda, virus koʻpayolmaydi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=514–515}}&lt;/ref&gt;. Nukleosid analoglariga misollar: [[asitlovir]] — [[Herpesviridae|gerpes virus]] infektsiyalari uchun va [[lamivudin]] — OIV va [[gepatit B virus]] infektsiyalari uchun. Asitlovir eng qadimiy va eng koʻp buyurilgan antiviral dorilardan biridir&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=514}}&lt;/ref&gt;.

Boshqa antiviral dorilar virus hayot siklining turli bosqichlariga taʼsir qiladi. OIV virusning infektsiyali boʻlishi uchun [[HIV-1 proteaza]] deb ataluvchi fermentga bogʻliq. Shu fermentni bogʻlaydigan va ishlashini toʻxtatadigan dorilar sinfi mavjud, ular [[proteaza ingibitorlari]] deb ataladi&lt;ref name=&quot;Shors2017p463&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Shors TM |title=Understanding Viruses |publisher=Jones &amp; Bartlett Learning |year=2017 |edition=5 |pages=463 |isbn=9781284098738}}&lt;/ref&gt;.

Gepatit C RNA virusi sababli yuzaga keladi. Infektsiyalanganlarning 80%ida kasallik [[Xronik (tibbiy)|xronik]] boʻladi va ular davolanishmagan taqdirda butun hayoti davomida infektsiyali boʻlib qoladi. Buning oldini olish uchun samarali [[to‘g‘ridan-to‘g‘ri harakat qiluvchi antiviral dorilar]] ishlatiladi&lt;ref name=&quot;pmid28319996&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Falade-Nwulia O, Suarez-Cuervo C, Nelson DR, Fried MW, Segal JB, Sulkowski MS |title=Oral Direct-Acting Agent Therapy for Hepatitis C Virus Infection: A Systematic Review |journal=Annals of Internal Medicine |volume=166 |issue=9 |pages=637–648 |date=May 2017 |pmid=28319996 |pmc=5486987 |doi=10.7326/M16-2575}}&lt;/ref&gt;. Gepatit B virusining xronik tashuvchilari uchun shunga oʻxshash strategiya bilan lamivudin va boshqa antiviral dorilar ishlatiladi. Har ikkala kasallikda dorilar virusning koʻpayishini toʻxtatadi va interferon qolgan infektsiyalangan hujayralarni yoʻq qiladi&lt;ref name=&quot;pmid21654909&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Paul N, Han SH |title=Combination Therapy for Chronic Hepatitis B: Current Indications |journal=Curr Hepat Rep |volume=10 |issue=2 |pages=98–105 |date=June 2011 |pmid=21654909 |pmc=3085106 |doi=10.1007/s11901-011-0095-1}}&lt;/ref&gt;.

OIV infektsiyalari odatda virus hayot siklining turli bosqichlarini nishonga olgan antiviral dorilar kombinatsiyasi bilan davolanadi. Baʼzi dorilar virusning hujayralarga ulanmasligini oldini oladi, boshqalari nukleosid analoglari va baʼzilari virusning koʻpayish uchun zarur fermentlarini zararlaydi. Ushbu dorilarning muvaffaqiyati viruslarning koʻpayishini tushunish muhimligini isbotlaydi&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=237}}&lt;/ref&gt;.
== Ekologiyadagi roli ==

Viruslar suv muhitlaridagi eng koʻp tarqalgan biologik mavjudot hisoblanadi&lt;ref name=&quot;pmid16984643&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Koonin EV, Senkevich TG, Dolja VV |title=The ancient Virus World and evolution of cells |journal=Biol. Direct |volume=1 |page=29 |date=September 2006 |pmid=16984643 |pmc=1594570 |doi=10.1186/1745-6150-1-29}}&lt;/ref&gt;; bir choy qoshiq dengiz suvida taxminan oʻn million virus mavjud&lt;ref name=&quot;pmid31749771&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Dávila-Ramos S, Castelán-Sánchez HG, Martínez-Ávila L, Sánchez-Carbente MD, Peralta R, Hernández-Mendoza A, Dobson AD, Gonzalez RA, Pastor N, Batista-García RA |title=A Review on Viral Metagenomics in Extreme Environments |journal=Frontiers in Microbiology |volume=10 |page=2403 |date=2019 |pmid=31749771 |pmc=6842933 |doi=10.3389/fmicb.2019.02403}}&lt;/ref&gt;, va ular shoʻr va ichimlik suv ekotizimlarini tartibga solishda muhim ahamiyatga ega&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=5}}&lt;/ref&gt;. Koʻpchiligi bakteriofaglar boʻlib&lt;ref name=&quot;pmid29867096&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Breitbart M, Bonnain C, Malki K, Sawaya NA |title=Phage puppet masters of the marine microbial realm |journal=Nature Microbiology |volume=3 |issue=7 |pages=754–766 |date=July 2018 |pmid=29867096 |doi=10.1038/s41564-018-0166-y}}&lt;/ref&gt;, ular oʻsimliklar va hayvonlar uchun zararli emas. Bakteriofaglar suvdagi mikrob jamiyatlaridagi bakteriyalarni yuqtiradi va yoʻq qiladi, bu esa dengiz muhitida karbonni qayta aylanishining eng muhim mexanizmi hisoblanadi. Viruslar tomonidan bakteriya hujayralaridan chiqarilgan organik molekulalar yangi bakteriya va alg oʻsishini ragʻbatlantiradi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=25–26}}&lt;/ref&gt;.

Mikroorganizmlar dengizdagi biomassaning 90%dan ortigʻini tashkil qiladi. Viruslar har kuni ushbu biomassaning taxminan 20%ini yoʻq qiladi va okeanlarda bakteriyalar va arxeyalardan oʻn besh barobar koʻp virus mavjud deb hisoblanadi. Ular zararli [[alg to‘lqinlari|alg toʻlqinlarini]] tezda yoʻq qilinishida asosiy rol oʻynaydi&lt;ref name=&quot;pmid16163346&quot; /&gt;, bu esa koʻpincha boshqa dengiz hayotini oʻldiradi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cdc.gov/hab/redtide/|title=Harmful Algal Blooms: Red Tide: Home &amp;#124; CDC HSB|publisher=www.cdc.gov|access-date=23 August 2009}}&lt;/ref&gt;. Viruslar soni okeanlardan uzoqlashgan sari va suv chuqurlashgan sari kamayadi, chunki bu joylarda mezbon organizmlar kamroq boʻladi&lt;ref name=&quot;pmid17853907&quot; /&gt;.

Ularning taʼsiri keng qamrovli; okeanlarda nafas olish miqdorini oshirib, viruslar bilvosita atmosferadagi karbon dioksid miqdorini yiliga taxminan 3 [[Gigatonna|gigatonnea]] karbonga kamaytirishiga sabab boʻladi&lt;ref name=&quot;pmid17853907&quot; /&gt;.

Dengiz sutemizuvchilar ham virus infektsiyalariga moyil. 1988 va 2002 yillarda Yevropada minglab portlash huni (harbour seal)lar [[phocine distemper virus]] sababli vafot etdi&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Hall A, Jepson P, Goodman S, Harkonen T | title= Phocine distemper virus in the North and European Seas – Data and models, nature and nurture | journal= Biological Conservation | volume= 131 | issue= 2 | pages= 221–229 | year= 2006 | doi = 10.1016/j.biocon.2006.04.008 | bibcode= 2006BCons.131..221H }}&lt;/ref&gt;. Koʻplab boshqa viruslar, shu jumladan [[caliciviruses]], [[Herpesviridae|gerpes viruslari]], [[adenovirus]]lar va [[parvovirus]]lar dengiz sutemizuvchilarida uchraydi&lt;ref name=&quot;pmid17853907&quot; /&gt;.

Viruslar mikroorganizmlar uchun [[Virovore|virovor]] oziq manbai sifatida ham xizmat qilishi mumkin, ularning isteʼmoli orqali nuklein kislotalar, azot va fosfor olinadi&lt;ref name=&quot;New Virovore&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;First Virovore&quot; /&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

=== Adabiyotlar ===
{{Refbegin}}
* {{cite book | editor-last = Collier | editor-first =Leslie |editor-last2=Balows| editor-first2 =Albert | editor-last3 =Sussman | editor-first3 =Max | title = Topley &amp; Wilson's Microbiology and Microbial Infections | publisher = Arnold | year = 1998 | isbn = 0-340-66316-2 |edition=9th|volume=1, ''Virology''}}
* {{cite book | last1=Howley | first1=Peter M. | last2=Knipe | first2=David M. | last3=Enquist | first3=Lynn W. | title=Fields Virology: Fundamentals | publisher=LWW | publication-place=Philadelphia | date=2023-09-25 | isbn=978-1-9751-1251-6}}
* {{cite book | last1=Oxford
 | first1=John |last2=Kellam|first2=Paul|last3=Collier|first3=Leslie|
 title=Human Virology | publisher=Oxford University Press | publication-place=Oxford | year=2016 | isbn=978-0-19-871468-2 | oclc=968152575}}
*{{cite book | last = Shors | first = Teri | title = Understanding Viruses | publisher = Jones and Bartlett Publishers | year = 2017 | isbn = 978-1284025927 }}
{{Refend}}</text>
      <sha1>grqafmp1lto4iyy7g8pehzkex0zrnzs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974547</id>
      <parentid>5974525</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:08:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5974547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64751" sha1="jl1u6c338z86yq97wrwv4vdm83966gt" xml:space="preserve">[[File:Coronavirus. SARS-CoV-2.png|thumb|right|Og‘ir [[o‘tkir respirator sindrom]] koronavirus 2 (SARS-CoV-2) virionining tasviri]]

'''Virus''' — bu tirik [[yuqumli agent]] boʻlib, u tirik [[hujayra (biologiya)|hujayralar]] ichida [[ko‘payish]] xususiyatiga ega [[xo‘jayin (biologiya)|xoʻjayin]] organizmlar hisobiga faoliyat yuritadi. Infeksiya sodir boʻlganda, xoʻjayin hujayra qisqa vaqt ichida asl virusning minglab bir xil nusxalarini ishlab chiqarishga majbur boʻladi. Koʻpchilik [[organizm|tirik mavjudotlar]]dan farqli oʻlaroq, viruslarda boʻlinuvchi hujayralar mavjud emas; yangi viruslar infeksiyalangan hujayra ichida yigʻiladi. Ammo oddiyroq yuqumli agentlar, masalan [[prion]]lardan farqli ravishda, viruslar [[genetika asoslari|genlar]]ni oʻz ichiga oladi, bu esa ularga [[mutatsiya]]lanish va evolyutsiyalanish imkonini beradi. Atrof-muhitda mavjud millionlab viruslardan 4 800 dan ortiq [[virus turlari ro‘yxati|virus turlari]] batafsil [[virus taksonlari ro‘yxati|tavsiflangan]]&lt;ref name=&quot;pmid29754305&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=King AM, Lefkowitz EJ, Mushegian AR, Adams MJ, Dutilh BE, Gorbalenya AE, Harrach B, Harrison RL, Junglen S, Knowles NJ, Kropinski AM, Krupovic M, Kuhn JH, Nibert ML, Rubino L, Sabanadzovic S, Sanfaçon H, Siddell SG, Simmonds P, Varsani A, Zerbini FM, Davison AJ |s2cid=21670772 |title=Viruslar taksonomiyasi va nomlanishining xalqaro kodeksiga kiritilgan o‘zgarishlar (2018) |journal=Archives of Virology |volume=163 |issue=9 |date=September 2018 |page=2601 |pmid=29754305 |doi=10.1007/s00705-018-3847-1 |url=https://hal-pasteur.archives-ouvertes.fr/pasteur-01977332/file/King2018_Article_ChangesToTaxonomyAndTheInterna.pdf}}&lt;/ref&gt;. Ularning kelib chiqishi aniq emas: ayrimlari hujayralar orasida harakatlana oladigan DNK boʻlaklari — [[plazmid]]lardan kelib chiqqan boʻlishi mumkin, boshqalari esa [[bakteriya]]lardan evolyutsiyalangan boʻlishi ehtimol.

Viruslar ikki yoki uch qismdan tashkil topadi. Barchasi [[gen]]larni oʻz ichiga oladi. Ushbu genlar virusning kodlangan biologik axborotini saqlaydi va ular [[DNK]] yoki [[RNK]]dan tuzilgan boʻladi. Shuningdek, barcha viruslar genlarni himoya qiluvchi [[oqsil]] qobiq bilan oʻralgan. Ayrim viruslarda qoʻshimcha ravishda oqsil qobigʻini qoplaydigan [[virus qobig‘i|lipid (yogʻsimon) qobiq]] ham boʻladi; bu esa ularni sovun taʼsiriga sezgir qiladi. Bunday qobiqka ega viruslar yangi xoʻjayin hujayraga kirishda ushbu qobiqdan hamda maxsus [[hujayra yuzasi retseptori|retseptorlar]]dan foydalanadi. Viruslar shakli jihatidan oddiy [[tamaki mozaikasi virusi|spiralsimon]] va [[ikosaedr]] tuzilmadan tortib murakkab [[bakteriofag]] tuzilmalargacha farqlanadi. Ularning oʻlchami 20 dan 300 [[nanometr]]gacha boʻlishi mumkin; agar ular ketma-ket joylashtirilsa, 33 000 dan 500 000 tagacha virus {{convert|1|cm|1}} uzunlikni tashkil etadi.

Viruslar turli yoʻllar bilan tarqaladi. Koʻpchilik viruslar qaysi xoʻjayin turi yoki [[to‘qima (biologiya)|toʻqima]]ni zararlashiga nisbatan yuqori ixtisoslashgan boʻlsa-da, har bir [[tur (biologiya)|virus turi]] oʻzini koʻpaytirish uchun maʼlum bir mexanizmga tayanadi. [[O‘simlik patologiyasi#Viruslar, viroidlar va virusga o‘xshash organizmlar|Oʻsimlik viruslari]] odatda oʻsimlikdan oʻsimlikka hasharotlar va boshqa [[organizm]]lar — ''[[vektor (epidemiologiya)|vektorlar]]'' orqali tarqaladi. Ayrim [[Virus#Inson kasalliklaridagi roli|inson va hayvon viruslari]] infeksiyalangan tana suyuqliklari orqali yuqadi. [[Gripp]] kabi viruslar yoʻtalish yoki aksirish paytida hosil boʻladigan namlik tomchilari orqali havo orqali tarqaladi. [[Norovirus]] esa qoʻl, oziq-ovqat va suvning ifloslanishi bilan bogʻliq boʻlgan [[fekal-og‘iz yo‘li|fekal-ogʻiz yoʻli]] orqali yuqadi. [[Rotavirus]] koʻpincha infeksiyalangan bolalar bilan bevosita aloqa orqali yuqadi. Inson immun tanqisligi virusi — [[OIV]] jinsiy aloqa vaqtida almashinadigan tana suyuqliklari orqali yuqadi. Boshqa viruslar, masalan [[dengue virusi]], [[gematofagiya|qon soʻruvchi hasharotlar]] orqali tarqaladi.

Viruslar, ayniqsa RNKga ega boʻlganlari, tez-tez [[mutatsiya]]ga uchrab, yangi turlarni yuzaga keltiradi. Xoʻjayin organizmda bunday yangi shakllarga nisbatan [[immunitet (tibbiyot)|himoya]] kam boʻlishi mumkin. Masalan, gripp virusi tez-tez oʻzgaradi, shuning uchun har yili yangi [[vaksina]] talab etiladi. Katta oʻzgarishlar [[pandemiya]]larga olib kelishi mumkin, masalan [[2009-yilgi gripp pandemiyasi|2009-yilgi choʻchqa grippi]] butun dunyoga tarqalgan. Koʻpincha bunday mutatsiyalar virus boshqa hayvon xoʻjayinlarini dastlab zararlaganda sodir boʻladi. Bunday [[zoonoz]] kasalliklarga yarasalardagi [[koronavirus]] va choʻchqa hamda qushlardagi gripp misol boʻla oladi, keyinchalik ular [[turlararo yuqish|insonlarga yuqadi]].

Virusli infeksiyalar insonlarda, hayvonlarda va oʻsimliklarda kasallik keltirib chiqarishi mumkin. Sogʻlom insonlar va hayvonlarda infeksiyalar odatda [[immun tizim]] tomonidan bartaraf etiladi, bu esa maʼlum virusga nisbatan umrboqiy [[immunitet (tibbiyot)|immunitet]]ni shakllantirishi mumkin. [[Antibiotik]]lar bakteriyalarga qarshi samarali boʻlsa-da, viruslarga taʼsir koʻrsatmaydi, biroq [[antivirus dori vositalari|antiviral preparatlar]] hayot uchun xavfli infeksiyalarni davolashda qoʻllaniladi. Umrboqiy immunitet hosil qiluvchi vaksinalar ayrim virusli infeksiyalarning oldini olishi mumkin.

== Terminologiya ==

* [[Virion]] — xoʻjayin hujayradan tashqarida mavjud boʻlgan yakka virus zarrachasi; u nuqsonli va yuqumli boʻlmagan boʻlishi ham mumkin.
* [[Kapsid]] — virus genlarini oʻrab turuvchi [[oqsil]] qobiq; ushbu qobiq bir xil boʻlgan koʻplab kichik oqsillardan tashkil topadi va ular kapsomerlar deb ataladi.
* [[Virus qobig‘i]] — ayrim viruslarda virionni oʻrab turuvchi yogʻsimon (lipid) pufaksimon qavat mavjud boʻladi.
* [[Gen]] — [[DNK]] yoki [[RNK]]ning bir qismi; genlar nukleotid „alfaviti“ harflaridan tashkil topgan gaplarga oʻxshaydi. Genlar viruslarning koʻpayishini boshqaradi. Turli viruslarda genlar DNK yoki RNKdan tashkil topgan boʻladi, ammo ikkalasi birgalikda uchramaydi.
* [[Xo‘jayin diapazoni]] — maʼlum bir virus turi yuqtira oladigan hayvonlar, oʻsimliklar yoki [[bakteriya]]lar doirasi.
* [[Bakteriofag]]lar — bakteriyalarda koʻpayadigan viruslar.
* [[Hujayra tropizmi]] — virus koʻpayishi mumkin boʻlgan [[hujayra (biologiya)|hujayra]] turi.
* [[Serotip]] — virus yuzasidagi [[antigen]]larga asoslangan viruslar guruhi.
* Simmetriya — maʼlum turdagi barcha viruslar bir xil tuzilishga ega boʻlib, ularning zarrachalari kubsimon, spiralsimon yoki murakkab shaklda boʻladi.

== Kashf etilishi ==
{{Main|Virusologiya tarixi}}
[[File:HIV-budding-Color cropped.jpg|left|upright|thumbnail|Yashil rangda koʻrsatilgan OIV-1 viruslarining [[skanerlovchi elektron mikroskop|skanerlovchi elektron mikroskopik tasviri]], [[limfotsit]]dan ajralib chiqmoqda]]

1884-yilda fransuz [[mikrobiolog]]i [[Charles Chamberland]] [[Chamberland filtri]]ni (yoki Chamberland–Pasteur filtri) ixtiro qildi; unda [[bakteriya]]lardan ham kichikroq teshikchalar mavjud edi. U bakteriyalarni oʻz ichiga olgan eritmani filtrdan oʻtkazib, ularni toʻliq ajratib tashlashi mumkin edi. 1890-yillarning boshlarida rus [[biolog]]i [[Dmitri Ivanovsky]] ushbu usuldan foydalanib, keyinchalik [[tamaki mozaikasi virusi]] deb nomlangan agentni oʻrgandi. Uning tajribalari shuni koʻrsatdiki, zararlangan tamaki barglaridan olingan ekstraktlar filtratsiyadan keyin ham yuqumli boʻlib qolgan&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |pages=6
 |isbn=978-1469898805
}}&lt;/ref&gt;.

Shu davrda boshqa olimlar ham ushbu agentlar (keyinchalik viruslar deb atalgan) bakteriyalardan farq qilishini va ulardan taxminan yuz barobar kichik boʻlsa-da, kasallik keltirib chiqarishini aniqladilar. 1899-yilda gollandiyalik mikrobiolog [[Martinus Beijerinck]] ushbu agent faqat [[hujayra bo‘linishi|boʻlinayotgan hujayralar]] ichida koʻpayishini kuzatdi. U uni „yuqumli tirik suyuqlik“ ({{langx|la|text=[[contagium vivum fluidum]]}}) yoki „eruvchan tirik mikrob“ deb atadi, chunki u mikrobga oʻxshash zarrachalarni aniqlay olmadi{{sfn|Howley|Knipe|Enquist|2023|p=4}}. XX asr boshlarida ingliz [[bakteriolog]]i [[Frederick Twort]] bakteriyalarni zararlovchi viruslarni kashf etdi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Howley
 |first=Peter M.
 |last2=Knipe
 |first2=David M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |pages=827
 |isbn=978-1469898805
}}&lt;/ref&gt;. fransuz-kanadalik mikrobiolog [[Félix d'Herelle]] esa bakteriyalar oʻsayotgan [[agar]]ga virus qoʻshilganda, bakteriyalarning nobud boʻlgan hududlari paydo boʻlishini tasvirlab berdi. Ushbu oʻlik hududlarni hisoblash orqali u eritmadagi viruslar sonini aniqlashga muvaffaq boʻldi&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = D'Herelle F | title = Dizenteriya tayoqchalariga qarshi ta’sir ko‘rsatuvchi ko‘rinmas mikrob haqida: qisqa ma’lumot (1917) | journal = Research in Microbiology | volume = 158 | issue = 7 | pages = 553–554 | year = 2007 | pmid = 17855060 | doi = 10.1016/j.resmic.2007.07.005 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;.

1931-yilda [[elektron mikroskop]] ixtiro qilinishi viruslarning ilk tasvirlarini olish imkonini berdi&lt;ref&gt;From ''Nobel Lectures, Physics 1981–1990'', (1993) Editor-in-Charge Tore Frängsmyr, Editor Gösta Ekspång, World Scientific Publishing Co., Singapore&lt;/ref&gt;. 1935-yilda amerikalik [[biokimyogar]] va [[virusolog]] [[Wendell Meredith Stanley]] tamaki mozaikasi virusini (TMV) oʻrganib, uning asosan [[oqsil]]dan tashkil topganini aniqladi&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Stanley WM, Loring HS  | year = 1936 | title = Kasallangan pomidor o‘simliklaridan kristall shakldagi tamaki mozaikasi virus oqsilini ajratib olish | url = https://archive.org/details/sim_science_1936-01-24_83_2143/page/84  | journal = Science | volume = 83 | issue = 2143| page = 85 | pmid = 17756690 | doi = 10.1126/science.83.2143.85 |bibcode = 1936Sci....83...85S }}&lt;/ref&gt;. Oradan koʻp oʻtmay, ushbu virus [[oqsil]] va [[RNK]]dan tashkil topganligi aniqlandi&lt;ref&gt;{{cite journal | doi = 10.1126/science.89.2311.345 | vauthors = Stanley WM, Lauffer MA | year = 1939 | title = Tamaki mozaikasi virusining karbamid eritmalarida parchalanishi | url = https://archive.org/details/sim_science_1939-04-14_89_2311/page/344 |journal = Science | volume = 89 | issue = 2311| pages = 345–347 | pmid = 17788438 |bibcode = 1939Sci....89..345S }}&lt;/ref&gt;. [[Rosalind Franklin]] 1955-yilda [[rentgen kristallografiyasi|rentgen-kristallografik tasvirlar]]ni ishlab chiqdi va TMVning toʻliq tuzilishini aniqladi&lt;ref name=&quot;pmid18702397&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Creager AN, Morgan GJ | title = Ikki spiral kashfiyotidan keyin: Rosalind Franklinning tamaki mozaikasi virusiga oid tadqiqotlari | journal = Isis; an International Review Devoted to the History of Science and Its Cultural Influences | volume = 99 | issue = 2 | pages = 239–272 | date = June 2008 | pmid = 18702397 | doi = 10.1086/588626 | s2cid = 25741967 }}&lt;/ref&gt;. Franklin virus oqsillari RNK bilan oʻralgan spiral ichi boʻsh nay hosil qilishini, shuningdek virus RNKsi DNKdagi kabi ikki spiral emas, balki bir ipli tuzilishga ega ekanini tasdiqladi&lt;ref name=&quot;Johnson&quot;&gt;{{cite journal |last1=Johnson |first1=Ben |title=Rosalind Franklinning virusologiyaga qo‘shgan hissasi |journal=Nature Portfolio Microbiology Community |date=25 July 2017 |url=https://microbiologycommunity.nature.com/posts/18900-rosalind-franklin-s-contributions-to-virology |access-date=7 January 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt;.

Dastlabki olimlar uchun asosiy muammo viruslarni tirik hayvonlarsiz yetishtirish usulining yoʻqligi edi. 1931-yilda amerikalik [[patolog]]lar [[Ernest William Goodpasture]] va [[Alice Miles Woodruff]] [[gripp]] va boshqa bir qator viruslarni urugʻlantirilgan tovuq tuxumlarida oʻstirishga muvaffaq boʻldilar&lt;ref name=&quot;pmid17810781&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Goodpasture EW, Woodruff AM, Buddingh GJ | title = Tovuq embrionlarining xorioallantoik membranasida vaksina va boshqa viruslarni yetishtirish | url = https://archive.org/details/sim_science_1931-10-09_74_1919/page/370 | journal = Science | volume = 74 | issue = 1919 | pages = 371–372 | date = October 1931 | pmid = 17810781 | doi = 10.1126/science.74.1919.371 | bibcode = 1931Sci....74..371G}}&lt;/ref&gt;. Ayrim viruslarni tuxumda oʻstirish imkoni boʻlmagan. Bu muammo 1949-yilda [[John Franklin Enders]], [[Thomas Huckle Weller]] va [[Frederick Chapman Robbins]] tomonidan [[poliovirus]]ni tirik hayvon hujayralari kulturasi sharoitida oʻstirish orqali hal qilindi&lt;ref name=&quot;pmid15470207&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Rosen FS | title = Poliovirusni ajratib olish — John Enders va Nobel mukofoti | journal = N. Engl. J. Med. | volume = 351 | issue = 15 | pages = 1481–1483 | date = October 2004 | pmid = 15470207 | doi = 10.1056/NEJMp048202 }}&lt;/ref&gt;. Hozirgi kunga kelib 4 800 dan ortiq virus turlari [[virus taksonlari ro‘yxati|batafsil tavsiflangan]]&lt;ref name=&quot;pmid29754305&quot; /&gt;.
== Kelib chiqishi ==
{{Further|Virus#Kelib chiqishi}}　Viruslar hayot mavjud boʻlgan barcha joylarda u bilan birga mavjud. Ular ehtimol tirik hujayralar ilk bor paydo boʻlgan davrdan beri mavjud boʻlib kelmoqda. Ularning kelib chiqishi hanuz aniq emas, chunki ular [[fosil]] holida saqlanmaydi, shu sababli [[molekulyar biologiya|molekulyar usullar]] ularning paydo boʻlishini tushuntirish uchun eng samarali vosita hisoblanadi. Bu usullar qadimgi virus DNK yoki RNKsining mavjudligiga tayanadi, ammo laboratoriyalarda saqlangan viruslarning aksariyati 90 yildan kam tarixga ega&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louis W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Racaniello
 |first4=Vincent R.
 |last5=Skalka
 |first5=Anna M.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=16
 |isbn=978-1555819502
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=18–19}}&lt;/ref&gt;. Molekulyar usullar faqat XX asrda evolyutsiyalangan viruslarning ajdodlarini aniqlashda muvaffaqiyatli boʻlgan&lt;ref name=&quot;pmid15476878&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Liu Y, Nickle DC, Shriner D, Jensen MA, Learn GH, Mittler JE, Mullins JI | title = Inson immun tanqisligi virusi 1-turining molekulyar soatga o‘xshash evolyutsiyasi | journal = Virology | volume = 329 | issue = 1 | pages = 101–108 | date = November 2004 | pmid = 15476878 | doi = 10.1016/j.virol.2004.08.014| doi-access = free }}&lt;/ref&gt;. Viruslarning yangi guruhlari hayot evolyutsiyasining turli bosqichlarida bir necha bor paydo boʻlgan boʻlishi mumkin&lt;ref name=NRM_Krupovic2019&gt;{{cite journal |vauthors= Krupovic M, Dooja W, Koonin EV |s2cid=169035711 |title=Viruslarning kelib chiqishi: ibtidoiy replikatorlar xo‘jayinlardan kapsidlarni jalb qilgan |journal=Nature Reviews Microbiology |volume=17 |issue=7 |pages=449–458 |date=2019 |doi=10.1038/s41579-019-0205-6 |pmid=31142823|url=https://hal-pasteur.archives-ouvertes.fr/pasteur-02557191/file/Krupovic_NRMICRO-19-022_MS_v3_clean.pdf }}&lt;/ref&gt;. Viruslarning kelib chiqishi haqida uchta asosiy [[ilmiy nazariya|nazariya]] mavjud&lt;ref name=NRM_Krupovic2019 /&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=11–21}}&lt;/ref&gt;;

; Regressiv nazariya : Viruslar dastlab kattaroq hujayralarda [[parazitizm|parazitlik]] qilgan kichik hujayralar boʻlgan boʻlishi mumkin. Vaqt oʻtishi bilan ular parazit hayot tarzida zarur boʻlmagan genlarini yoʻqotgan. ''[[Rickettsia]]'' va ''[[Chlamydia (bakteriya)|Chlamydia]]'' bakteriyalari viruslarga oʻxshab faqat xoʻjayin hujayralar ichida koʻpayadigan tirik hujayralardir. Bu nazariyani qoʻllab-quvvatlaydi, chunki ularning parazitlikka bogʻliqligi mustaqil yashash imkonini bergan genlarning yoʻqolishiga olib kelgan boʻlishi mumkin&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|p=11}}&lt;/ref&gt;.

; Hujayraviy kelib chiqish nazariyasi : Ayrim viruslar yirik organizm genlaridan „qochib chiqqan“ DNK yoki RNK boʻlaklaridan rivojlangan boʻlishi mumkin. Bunday DNK [[plazmid]]lardan — hujayralar oʻrtasida koʻchib yuruvchi DNK qismlaridan kelib chiqqan boʻlishi mumkin, boshqalari esa bakteriyalardan rivojlangan&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=11–12}}&lt;/ref&gt;.

; Koevolyutsiya nazariyasi : Viruslar hujayralar Yerda ilk paydo boʻlgan paytda oqsil va DNKdan iborat murakkab molekulalardan rivojlangan boʻlishi mumkin va millionlab yillar davomida hujayraviy hayotga bogʻliq boʻlgan.&lt;ref name =Wessner&gt;{{cite journal | vauthors = Wessner DR | year = 2010 | title = Viruslarning kelib chiqishi | journal = Nature Education | volume = 3 | issue = 9| page = 37 }}&lt;/ref&gt;

Ushbu nazariyalarning barchasida muammolar mavjud. Regressiv gipoteza hatto eng kichik hujayraviy parazitlar ham viruslarga oʻxshamasligini tushuntirib bera olmaydi. „Qochish“ yoki hujayraviy kelib chiqish nazariyasi viruslarga xos, hujayralarda uchramaydigan noyob tuzilmalarning mavjudligini izohlab bermaydi. Koevolyutsiya yoki „virus birinchi“ gipotezasi esa viruslar taʼrifiga zid keladi, chunki viruslar xoʻjayin hujayralarga bogʻliq&lt;ref name =Wessner /&gt;&lt;ref name=Nasir&gt;{{cite journal|title=Viruslar evolyutsiyasi: ibtidoiy hujayraviy kelib chiqish va keyinchalik parazitizmga moslashuv | vauthors= Nasir A, Kim KM, Caetano-Anollés G | year = 2012 | pmid =  23550145 | doi=10.4161/mge.22797 | journal=Mobile Genetic Elements | volume = 2 | issue =5 | pages=247–252| pmc= 3575434 }}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, viruslar juda qadimiy deb hisoblanadi va ularning kelib chiqishi hayotning [[uch domen tizimi|uch domen]]ga ajralishidan oldingi davrga borib taqaladi&lt;ref&gt;{{cite book |title=Principles of Virology |year=2020 |page=822}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mahy Gen 28&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Mahy WJ, Van Regenmortel MH |title=Umumiy virusologiya bo‘yicha qo‘llanma ensiklopediyasi |publisher=Academic Press |location=Oxford |year=2009 |page=28 |isbn=978-0-12-375146-1}}&lt;/ref&gt;.

== Tuzilishi ==
[[File:Basic Scheme of Virus en.svg|thumb|Virus tuzilishining soddalashtirilgan sxemasi]]
[[File:Capsids.jpg|thumb|upright=1.7|Viruslarning turli shakllari]]
Virus zarrachasi, yaʼni [[virion]], DNK yoki RNKdan tashkil topgan genlardan iborat boʻlib, ular [[kapsid]] deb ataluvchi himoya qiluvchi [[oqsil]] qobiq bilan oʻralgan{{sfn|Howley|Knipe|Enquist|2023|pp=50-52}}.{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=33–55}} Kapsid koʻplab bir xil kichik oqsil molekulalaridan — [[kapsomer]]lardan tashkil topgan. Kapsomerlarning joylashuvi [[kesilgan ikosaedr|ikosaedrik]] (20 yuzali), [[spiral|spiralsimon]] yoki undan ham murakkab boʻlishi mumkin. DNK yoki RNK atrofida joylashgan ichki qobiq [[nukleokapsid]] deb ataladi va u ham oqsillardan tuzilgan. Ayrim viruslar [[lipid]] (yogʻsimon) qavat — [[virus qobig‘i]] bilan oʻralgan boʻladi; bu ularni sovun va spirt taʼsiriga sezgir qiladi&lt;ref name=&quot;pmid11759024&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Rotter ML |title=Spirtli qo‘l dezinfeksiyasi uchun dalillar |journal=The Journal of Hospital Infection |volume=48 |issue=Suppl A |pages=S4–S8 |date=August 2001 |pmid=11759024 |doi=10.1016/s0195-6701(01)90004-0 }}&lt;/ref&gt;.

=== Oʻlchami ===
[[File:Virus size.png|right|thumb|Eng koʻp uchraydigan ayrim inson viruslarining virionlari va ularning nisbiy oʻlchamlari (nuklein kislotalar masshtabda koʻrsatilmagan)]]
Viruslar eng kichik yuqumli agentlardan biri boʻlib, ularni [[yorug‘lik mikroskopi]] yordamida koʻrishning imkoni yoʻq; aksariyati faqat [[Elektron mikroskop|elektron mikroskopiya]] orqali aniqlanadi. Ularning oʻlchami 20 dan 300 [[nanometr]]gacha boʻladi; ularni ketma-ket joylashtirilsa, 33 000 dan 500 000 tagacha virus bir santimetr (0,4 dyuym) uzunlikni tashkil etadi&lt;ref name=&quot;Topley-and-Wilson33-55&quot;&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=33–55}}&lt;/ref&gt;. Taqqoslash uchun, bakteriyalar odatda taxminan 1000 nanometr (1 [[mikrometr]]) diametrga ega, yuqori organizmlarning hujayralari esa odatda bir necha oʻn mikrometr kattalikda boʻladi. Ayrim viruslar, masalan [[megavirus]]lar va [[pandoravirus]]lar, nisbatan yirik viruslar hisoblanadi. Taxminan 1000 nanometr oʻlchamdagi bu viruslar [[amoba]]larni zararlaydi va 2003 hamda 2013-yillarda kashf etilgan&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Abergel C, Legendre M, Claverie JM |title=Gigant viruslarning tez kengayayotgan olami: Mimivirus, Pandoravirus, Pithovirus va Mollivirus |journal=FEMS Microbiol. Rev. |volume=39 |issue=6 |pages=779–796 |date=November 2015 |pmid=26391910 |doi=10.1093/femsre/fuv037 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Philippe N, Legendre M, Doutre G, Couté Y, Poirot O, Lescot M, Arslan D, Seltzer V, Bertaux L, Bruley C, Garin J, Claverie JM, Abergel C |s2cid=16877147 |title=Pandoraviruslar: genomlari 2,5 Mb gacha yetadigan, parazitar eukariotlarga yaqin bo‘lgan amoba viruslari |journal=Science |volume=341 |issue=6143 |pages=281–286 |date=July 2013 |pmid=23869018 |doi=10.1126/science.1239181 |bibcode=2013Sci...341..281P |url=https://hal-cea.archives-ouvertes.fr/cea-00862677/file/phi.pdf }}&lt;/ref&gt;. Ular [[gripp virusi]]dan taxminan oʻn baravar keng (va hajman ming baravar katta) boʻlib, bu „gigant“ viruslarning kashf etilishi olimlarni hayratga solgan&lt;ref name=&quot;Zimmer&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2013/07/18/science/changing-view-on-viruses-not-so-small-after-all.html | title=Viruslar haqidagi qarashlarning o‘zgarishi: ular unchalik ham kichik emas | work=The New York Times | date=18 July 2013 | access-date=20 December 2014 | vauthors = Zimmer C}}&lt;/ref&gt;.

=== Genlar ===
{{details|Genetika asoslari}}

Viruslarning genlari DNK (dezoksiribonuklein kislota) va koʻplab viruslarda RNK (ribonuklein kislota)dan tashkil topgan. Organizm ichidagi biologik axborot [[genetik kod]] orqali DNK yoki RNKda kodlanadi. Aksariyat organizmlar DNKdan foydalanadi, ammo [[RNK virusi|koʻplab viruslar]] genetik materiali sifatida RNKga ega. Viruslarning DNK yoki RNKsi bir ipli yoki ikki spiral tuzilishda boʻlishi mumkin&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=S. Jane
 |last2=Enquist
 |first2=Lynn W.
 |last3=Racaniello
 |first3=Vincent R.
 |last4=Skalka
 |first4=Anna Marie
 |title=Principles of Virology
 |edition=4th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |page=64
 |isbn=978-1555819518
}}&lt;/ref&gt;.

Viruslar nisbatan kam genlarga ega boʻlgani sababli tez koʻpayadi. Masalan, gripp virusi atigi sakkizta gen, [[rotavirus]] esa oʻn bitta genga ega. Taqqoslash uchun, insonlarda 20 000–25 000 gen mavjud. Baʼzi virus genlari virus zarrachasini tashkil etuvchi strukturaviy oqsillarni kodlaydi, boshqalari esa faqat infeksiyalangan hujayralarda uchraydigan nostrukturaviy oqsillarni hosil qiladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=6th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2013
 |page=25
 |isbn=978-1451105630
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | doi = 10.1038/nature03001 | last1 = International Human | first1 = Genome Sequencing Consortium | year = 2004 | title = Inson genomining eukromatik ketma-ketligini yakunlash |  journal = Nature | volume = 431 | issue = 7011| pages = 931–945 | pmid = 15496913 |bibcode = 2004Natur.431..931H | s2cid = 186242248 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;.

Barcha hujayralar va koʻplab viruslar kimyoviy reaksiyalarni tezlashtiruvchi [[ferment]]lar — [[enzim]]larni ishlab chiqaradi. Ushbu fermentlardan ayrimlari, masalan [[DNK polimeraza]] va [[RNK polimeraza]], DNK va RNKning yangi nusxalarini sintez qiladi. Virus polimerazalari koʻpincha xoʻjayin hujayra fermentlariga qaraganda samaraliroq ishlaydi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Adams
 |first=Michael J.
 |last2=King
 |first2=Arden M.
 |title=Virus Evolution
 |edition=2nd
 |publisher=Academic Press
 |year=2016
 |pages=150–152
 |isbn=978-0128009476
}}&lt;/ref&gt;, ammo RNK polimerazalari xatolarga moyil boʻlib, bu RNK viruslarida tez-tez mutatsiyalar va yangi shtammlar paydo boʻlishiga olib keladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephanie J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louise W.
 |title=Principles of Virology
 |edition=4th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=650–653
 |isbn=978-1555819420
}}&lt;/ref&gt;.

Baʼzi RNK viruslarida genlar uzluksiz RNK molekulasi shaklida emas, balki boʻlaklarga ajralgan boʻladi. Masalan, gripp virusida sakkizta alohida RNK genlari mavjud. Ikki turdagi gripp virusi bir hujayrani zararlaganda, bu genlar aralashib, yangi virus shtammlarini hosil qilishi mumkin; bu jarayon [[reassortment]] deb ataladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |pages=652–655
 |isbn=978-1451105636
}}&lt;/ref&gt;.

=== Oqsil sintezi ===
[[File:Cell with Virus.png|thumb|upright=1.3|Tipik [[eukariot]] hujayra sxemasi va subhujayraviy tuzilmalar: (1) [[yadrocha]] (2) [[hujayra yadrosi]] (3) [[ribosoma]] (4) [[vezikula (biologiya)|vezikula]] (5) qoʻpol [[endoplazmatik to‘r]] (ET) (6) [[Golji apparati]] (7) [[sitokelet]] (8) silliq ET (9) [[mitoxondriya]] (10) [[vakuola]] (11) [[sitoplazma]] (12) [[lizosoma]] (13) [[sentriol]]lar [[sentrosoma]] ichida (14) masshtabga yaqin holda koʻrsatilgan virus]]

Oqsillar hayot uchun zarurdir. Hujayralar [[aminokislota]]lardan yangi oqsil molekulalarini DNKda kodlangan axborot asosida sintez qiladi. Har bir oqsil odatda muayyan funksiyani bajaradi, shuning uchun hujayra yangi vazifani bajarishi uchun yangi oqsil ishlab chiqishi kerak boʻladi. Viruslar esa hujayrani oʻziga kerakli, ammo hujayra uchun zarur boʻlmagan oqsillarni sintez qilishga majbur qiladi. [[Oqsil biosintezi]] ikki asosiy bosqichdan iborat: [[transkripsiya (genetika)|transkripsiya]] va [[translyatsiya (biologiya)|translyatsiya]]&lt;ref name=&quot;pmid25648499&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=de Klerk E, 't Hoen PA |title=Alternativ mRNK transkripsiyasi, qayta ishlanishi va translyatsiyasi |journal=Trends in Genetics |volume=31 |issue=3 |pages=128–139 |date=March 2015 |pmid=25648499 |doi=10.1016/j.tig.2015.01.001 }}&lt;/ref&gt;.

Transkripsiya — bu DNKdagi [[genetik kod]] asosida RNK nusxalarini, yaʼni [[axborotchi RNK]] (mRNK)ni hosil qilish jarayonidir. mRNK hujayra ichida harakatlanib, kodni [[ribosoma]]larga olib boradi va u yerda oqsil sintezida foydalaniladi. Bu jarayon translyatsiya deb ataladi, chunki oqsilning aminokislotalar ketma-ketligi mRNK kodiga asoslanadi, yaʼni axborot nuklein kislotalar „tili“dan aminokislotalar „tili“ga oʻtkaziladi&lt;ref name=&quot;pmid25648499&quot; /&gt;.

Baʼzi RNK viruslarida nuklein kislota bevosita mRNK sifatida xizmat qiladi va qoʻshimcha oʻzgartirishlarni talab qilmaydi. Shu sababli ular musbat yoʻnalishli RNK viruslari deb ataladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=75–82}}&lt;/ref&gt;. Boshqa RNK viruslarida RNK mRNKning komplementar nusxasi boʻlib, ular mRNK hosil qilish uchun hujayraning yoki oʻzining fermentlariga tayanadi; ular [[manfiy yo‘nalishli RNK viruslari]] deb ataladi. DNK viruslarida mRNK hosil boʻlish usuli hujayralarnikiga oʻxshash. [[Retrovirus]]lar esa butunlay boshqacha yoʻl tutadi: ularda RNK mavjud boʻlib, xoʻjayin hujayra ichida [[teskari transkriptaza]] fermenti yordamida uning DNK nusxasi yaratiladi. Ushbu DNK keyinchalik xoʻjayin DNKsiga qoʻshiladi va hujayraning odatiy mexanizmlari orqali mRNKga koʻchiriladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |pages=698–700
 |isbn=978-1451105636
}}&lt;/ref&gt;.
== Hayot sikli ==
{{Main|Virus hayot sikli|Virusning hujayraga kirishi}}

[[File:HepC replication.png|thumb|Oddiy virusning hayot sikli (chapdan oʻngga); bitta virus hujayrani zararlagach, yuzlab yangi viruslar hosil boʻladi.]]

Virus hujayrani zararlaganda, uni minglab yangi viruslar ishlab chiqarishga majbur qiladi. Bu jarayon hujayraga virus DNKsi yoki RNKsini koʻchirtirish, virus oqsillarini sintez qildirish va ularni yangi virus zarrachalariga yigʻish orqali amalga oshadi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |pages=6–13
 |isbn=978-1451105636
}}&lt;/ref&gt;.

Tirik hujayralardagi viruslar hayot siklining oltita asosiy, bir-biri bilan qisman ustma-ust tushuvchi bosqichi mavjud&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louis W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Howley
 |first4=Peter M.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=121–123
 |isbn=978-1555819432
}}&lt;/ref&gt;:

* '''Biriktirilish (Attachment)''' — virusning hujayra yuzasidagi aniq molekulalarga bogʻlanishi. Ushbu xususiylik virusni juda cheklangan turdagi hujayralarga bogʻlab qoʻyadi. Masalan, inson immun tanqisligi virusi (OIV) faqat insonning [[T hujayra]]larini zararlaydi, chunki uning yuzasidagi [[gp120]] oqsili faqat [[CD4]] va T hujayra yuzasidagi boshqa molekulalar bilan reaksiyaga kirisha oladi. Oʻsimlik viruslari faqat oʻsimlik hujayralariga birikadi va hayvonlarni zararlay olmaydi.
* '''Kirish (Penetration)''' — biriktirilgandan soʻng virus hujayraga [[endotsitoz]] orqali yoki hujayra membranasi bilan qoʻshilish (fuzion) orqali kiradi.
* '''Qobiqdan ajralish (Uncoating)''' — hujayra ichida virus kapsidi virus yoki xoʻjayin fermentlari taʼsirida parchalanadi va virus nuklein kislotasi ajralib chiqadi.
* '''Replikatsiya (Replication)''' — hujayra virus mRNKsidan foydalanib virus oqsillarini sintez qiladi. Shu bilan birga, hujayraning DNK yoki RNK sintez tizimlari virus genetik materialini koʻpaytiradi.
* '''Yigʻilish (Assembly)''' — yangi hosil boʻlgan virus oqsillari va nuklein kislotalar birlashib yuzlab yangi virus zarrachalarini hosil qiladi.
* '''Chiqarilish (Release)''' — yangi viruslar hujayradan chiqadi. Koʻpchilik viruslar hujayrani yorib yuboradi (bu jarayon [[lizis]] deb ataladi). Baʼzilari, masalan OIV, esa yumshoqroq yoʻl bilan — [[budding]] orqali ajralib chiqadi.
== Xoʻjayin hujayraga taʼsiri ==
Viruslar xoʻjayin hujayraga turli xil strukturaviy va biokimyoviy taʼsir koʻrsatadi{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=34–36}}. Bular ''[[sitopatik ta’sir]]lar'' deb ataladi{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=34}}. Koʻpchilik virus infeksiyalari oxir-oqibat xoʻjayin hujayraning nobud boʻlishiga olib keladi. Oʻlim sabablari qatoriga hujayra lizisi (yorilishi), hujayra yuzasi membranasining oʻzgarishi va [[apoptoz]] (hujayraning „oʻzini yoʻq qilishi“) kiradi&lt;ref name=&quot;pmid28846635&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Okamoto T, Suzuki T, Kusakabe S, Tokunaga M, Hirano J, Miyata Y, Matsuura Y |title=Regulation of Apoptosis during Flavivirus Infection |journal=Viruses |volume=9 |issue=9 |page=243 |year=2017 |pmid=28846635 |pmc=5618009 |doi=10.3390/v9090243|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;. Koʻpincha hujayra oʻlimi virus ishlab chiqargan oqsillar tufayli yuz beradi, ularning hammasi ham virus zarrachasining tarkibiy qismi boʻlmaydi&lt;ref name=&quot;pmid18637511&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Alwine JC |title=Human Cytomegalovirus |chapter=Modulation of Host Cell Stress Responses by Human Cytomegalovirus |series=Current Topics in Microbiology and Immunology |volume=325|pages=263–79 |date=2008 |pmid=18637511 |doi=10.1007/978-3-540-77349-8_15 |isbn=978-3-540-77348-1 }}&lt;/ref&gt;.

Baʼzi viruslar zararlangan hujayrada sezilarli oʻzgarishlar keltirib chiqarmaydi. Virus [[latentlik|latent]] (faolsiz) holatda boʻlgan hujayralar infeksiya belgilarini deyarli koʻrsatmaydi va odatda normal faoliyat yuritadi&lt;ref name=&quot;pmid18164651&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Sinclair J | title = Human cytomegalovirus: Latency and reactivation in the myeloid lineage | journal = J. Clin. Virol. | volume = 41 | issue = 3 | pages = 180–185 | date = March 2008 | pmid = 18164651 | doi = 10.1016/j.jcv.2007.11.014 }}&lt;/ref&gt;. Bu esa doimiy (persistens) infeksiyalarga olib keladi va virus koʻpincha oylar yoki yillar davomida yashirin holatda qoladi. Bu holat odatda [[gerpes viruslari]]da uchraydi&lt;ref name=&quot;pmid6326635&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Jordan MC, Jordan GW, Stevens JG, Miller G | title = Latent herpesviruses of humans | journal = Ann. Intern. Med. | volume = 100 | issue = 6 | pages = 866–880 | date = June 1984 | pmid = 6326635 | doi = 10.7326/0003-4819-100-6-866 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid12076064&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Sissons JG, Bain M, Wills MR | s2cid = 24879226 | title = Latency and reactivation of human cytomegalovirus | journal = J. Infect. | volume = 44 | issue = 2 | pages = 73–77 | date = February 2002 | pmid = 12076064 | doi = 10.1053/jinf.2001.0948}}&lt;/ref&gt;.

Baʼzi viruslar, masalan [[Epstein–Barr virusi]], hujayralarning koʻpayishiga olib keladi, lekin [[malignitet]] (yomon sifatli oʻsma) keltirib chiqarmaydi&lt;ref name=&quot;pmid18035323&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Barozzi P, Potenza L, Riva G, Vallerini D, Quadrelli C, Bosco R, Forghieri F, Torelli G, Luppi M | title = B cells and herpesviruses: a model of lymphoproliferation | journal = Autoimmun Rev | volume = 7 | issue = 2 | pages = 132–136 | date = December 2007 | pmid = 18035323 | doi = 10.1016/j.autrev.2007.02.018 | hdl = 11380/598275 | hdl-access = free }}&lt;/ref&gt;; boshqa viruslar esa, masalan [[papillomavirus]]lar, saratonning isbotlangan sababchisi hisoblanadi&lt;ref name=&quot;pmid28798073&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Graham SV |title=The human papillomavirus replication cycle, and its links to cancer progression: a comprehensive review |journal=Clinical Science |volume=131 |issue=17 |pages=2201–2221 |year=2017 |pmid=28798073 |doi=10.1042/CS20160786 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;.

Agar virus hujayra DNKsiga shikast yetkazsa va hujayra uni tiklay olmasa, bu koʻpincha apoptozni qoʻzgʻatadi. Apoptoz natijalaridan biri — shikastlangan DNKning hujayraning oʻzi tomonidan parchalanishidir. Baʼzi viruslar apoptozni cheklash mexanizmlariga ega boʻlib, xoʻjayin hujayra yangi viruslar hosil boʻlishidan oldin nobud boʻlib qolishining oldini oladi; masalan, [[OIV]] (HIV) shunday mexanizmlarga ega&lt;ref name=&quot;pmid10547702&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Roulston A, Marcellus RC, Branton PE | title = Viruses and apoptosis | journal = Annu. Rev. Microbiol. | volume = 53 | pages = 577–628 | date = 1999 | pmid = 10547702 | doi = 10.1146/annurev.micro.53.1.577 }}&lt;/ref&gt;.

== Viruslar va kasalliklar ==
Viruslar bir xoʻjayindan boshqasiga turli yoʻllar bilan yuqadi, ammo har bir virus turi odatda faqat bitta yoki ikkita yoʻlni qoʻllaydi. Oʻsimliklarni zararlaydigan koʻplab viruslar boshqa organizmlar orqali tarqaladi; bunday organizmlar [[vektorlar]] deb ataladi. Hayvonlar, jumladan odamlarni zararlaydigan ayrim viruslar ham vektorlar (odatda qon soʻruvchi hasharotlar) orqali yuqadi, lekin toʻgʻridan-toʻgʻri yuqish koʻproq uchraydi.

Baʼzi virusli infeksiyalar, masalan, [[norovirus]] va [[rotavirus]], ifloslangan oziq-ovqat va suv orqali, qoʻllar va umumiy foydalaniladigan buyumlar orqali, shuningdek, kasallangan odam bilan yaqin aloqa natijasida tarqaladi. Boshqalari, masalan, [[SARS-CoV-2]] va gripp viruslari esa havo-tomchi orqali yuqadi.

[[OIV]], [[gepatit B]] va [[gepatit C]] kabi viruslar koʻpincha himoyalanmagan jinsiy aloqa yoki ifloslangan [[Shprits|ignalar]] orqali yuqadi. Infeksiyalar va epidemiyalarning oldini olish uchun har bir virus turi qanday yoʻl bilan tarqalishini bilish juda muhim&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louis W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Howley
 |first4=Peter M.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=32
 |isbn=978-1555819432
}}&lt;/ref&gt;.
=== Odamlarda ===
{{for|viruslar tufayli yuzaga keladigan boshqa kasalliklar misollari uchun|Infektsion kasalliklar ro‘yxati}}

Odamlarda keng tarqalgan virusli kasalliklarga [[oddiy shamollash]], [[gripp]], [[suqari]] va [[og‘iz yarasi]] kiradi. Jiddiy kasalliklar, masalan, [[Ebola]] va [[OITS]] ham viruslar tomonidan yuzaga keladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Howley
 |first=Peter M.
 |last2=Knipe
 |first2=David M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2021
 |pages=271
 |isbn=978-1496313786
}}&lt;/ref&gt;. Koʻplab viruslar esa deyarli hech qanday kasallik keltirmaydi va ularni „zararsiz“ deb atashadi. Koʻproq zararli viruslar esa [[virulentlik|virulent]] deb taʼriflanadi&lt;ref&gt;{{cite journal|vauthors=Berngruber TW, Froissart R, Choisy M, Gandon S|year=2013|title=Evolution of Virulence in Emerging Epidemics|journal=PLOS Pathogens|volume=9|issue=3|article-number=e1003209|doi=10.1371/journal.ppat.1003209|pmid=23516359|pmc=3597519|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;.

Viruslar infeksiyalashgan hujayra turiga qarab turli kasalliklarni keltirib chiqaradi. Baʼzi viruslar hayot davomida yoki surunkali infeksiyalarni yuzaga keltirishi mumkin, bunda viruslar mezbonning immunitetiga qaramay organizmda koʻpayishni davom ettiradi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Collier
 |first=Linda
 |last2=Balows
 |first2=Albert
 |last3=Sussman
 |first3=Max
 |title=Microbiology
 |edition=14th
 |publisher=McGraw-Hill Education
 |year=2018
 |pages=464
 |isbn=978-1259640212
}}&lt;/ref&gt;. Bu holat koʻpincha gepatit B va gepatit C viruslarida uchraydi. Virus bilan xronik kasallangan odamlar „koʻtaruvchi“ sifatida tanilgan boʻlib, ular virusning muhim rezervuarlari sifatida xizmat qiladi&lt;ref name=&quot;pmid31364248&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Tanaka J, Akita T, Ko K, Miura Y, Satake M |title=Yaponiya Respublikasida gepatit B va C ga qarshi chora-tadbirlar: Epidemiologik nuqtai nazar |journal=Hepatology Research |volume=49 |issue=9 |pages=990–1002 |date=September 2019 |pmid=31364248 |pmc=6852166 |doi=10.1111/hepr.13417 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid32173241&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Lai CC, Liu YH, Wang CY, Wang YH, Hsueh SC, Yen MY, Ko WC, Hsueh PR |title=Xavfsiz ko‘taruvchi holat, og‘ir nafas yo‘llari kasalligi va pnevmoniya: og‘ir o‘tkir respirator sindrom koronavirus 2 (SARS-CoV-2) bilan bog‘liq haqiqat va afsonalar |journal=Journal of Microbiology, Immunology, and Infection = Wei Mian Yu Gan Ran Za Zhi |volume=53|issue=3|pages=404–412|date=March 2020 |pmid=32173241 |doi=10.1016/j.jmii.2020.02.012 |pmc=7128959 }}&lt;/ref&gt;.
==== Endemik ====
Agar maʼlum bir aholida virusni tashuvchi odamlar nisbati belgilangan chegaraga yetadigan boʻlsa, bu jarayon [[epidemiya]] deb ataladi&lt;ref&gt;{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=63}}&lt;/ref&gt;. Emlashlar joriy qilinishidan oldin, virusli infeksiyalar keng tarqalgan boʻlib, ularning chiqishi muntazam sodir boʻlardi. Moʻtadil iqlimli mamlakatlarda virusli kasalliklar odatda fasllarga bogʻliq boʻladi. [[Poliomielit]], [[poliovirus]] tomonidan keltiriladigan kasallik, koʻpincha yoz oylarida uchrardi&lt;ref name=&quot;pmid29961515&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Strand LK |title=1952 yilning dahshatli yoz… Polio oilamizga hujum qilganda |journal=Seminars in Pediatric Neurology |volume=26 |pages=39–44 |date=July 2018 |pmid=29961515 |doi=10.1016/j.spen.2017.04.001 |s2cid=49640682 }}&lt;/ref&gt;. Shu bilan birga, shamollash, gripp va rotavirus infeksiyalari odatda qish oylarida muammo boʻladi&lt;ref name=&quot;pmid22958213&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Moorthy M, Castronovo D, Abraham A, Bhattacharyya S, Gradus S, Gorski J, Naumov YN, Fefferman NH, Naumova EN |title=Gripp fasllaridagi og‘ishlar: tasodifiy moslik yoki noaniq oqibat? |journal=Clinical Microbiology and Infection |volume=18 |issue=10 |pages=955–962 |date=October 2012 |pmid=22958213 |pmc=3442949 |doi=10.1111/j.1469-0691.2012.03959.x }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid25777068&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Barril PA, Fumian TM, Prez VE, Gil PI, Martínez LC, Giordano MO, Masachessi G, Isa MB, Ferreyra LJ, Ré VE, Miagostovich M, Pavan JV, Nates SV |title=Argentinadagi shahar kanalizatsiyasida rotavirus fasllari: virus yuklanishi va genetik xilma-xillikka meteorologik o‘zgaruvchilar ta’siri |journal=Environmental Research |volume=138 |pages=409–415 |date=April 2015 |pmid=25777068 |doi=10.1016/j.envres.2015.03.004 |bibcode=2015ER....138..409B |hdl=11336/61497 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;. Boshqa viruslar, masalan [[Qizamiq|qizamiq virusi]], har uchinchi yilda muntazam epidemiyalarni keltirib chiqarardi&lt;ref name=&quot;pmid25444814&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Durrheim DN, Crowcroft NS, Strebel PM |title=Qizamiq – Yo‘q qilish epidemiologiyasi |journal=Vaccine |volume=32 |issue=51 |pages=6880–6883 |date=December 2014 |pmid=25444814 |doi=10.1016/j.vaccine.2014.10.061 |doi-access=free |hdl=1959.13/1299149 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;. Rivojlanayotgan mamlakatlarda nafas yoʻllari va enterik infeksiyalarni keltirib chiqaradigan viruslar yil davomida keng tarqalgan. Hasharotlar orqali tarqaladigan viruslar bu hududlarda kasalliklarning keng tarqalishiga sabab boʻladi. Masalan, [[Zika]] va [[dengue virus]]lari ayol [[Aedes]] chivinlari orqali odamga yuqadi, ular ayniqsa chivinlar koʻpayadigan mavzuda odamni chayiydi&lt;ref name=&quot;pmid32103776&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Mbanzulu KM, Mboera LE, Luzolo FK, Wumba R, Misinzo G, Kimera SI |title=Kongo Demokratik Respublikasida chivinlar orqali yuqadigan virusli kasalliklar: sharh |journal=Parasites &amp; Vectors |volume=13 |issue=1 |article-number=103 |date=February 2020 |pmid=32103776 |pmc=7045448 |doi=10.1186/s13071-020-3985-7 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;.

==== Pandemiya va yangi viruslar ====
[[File:SIV primates.jpg|right|400px|thumb|Chapdan oʻngga: [[Afrika yashil maymuni]], [[Simian immunodeficiency virus|SIV]] manbai; [[sooty mangabey]], [[HIV-2]] manbai; va [[Chimpanze|chimpanze]], [[HIV-1]] manbai]]
[[File:Orgin and evolution of SARS.jpg|thumb|SARS-CoV, MERS-CoV va SARS-CoV-2 ning turli mezbonlardagi kelib chiqishi va evolyutsiyasi. Barcha viruslar odamga yuqishdan oldin yarasa viruslari bilan bogʻliq edi (&lt;small&gt;Ashour va boshq. 2020 dan moslashtirilgan&lt;/small&gt; &lt;ref name=&quot;pmid32143502&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Ashour HM, Elkhatib WF, Rahman MM, Elshabrawy HA |title=Insights into the Recent 2019 Novel Coronavirus (SARS‑CoV‑2) in Light of Past Human Coronavirus Outbreaks |journal=Pathogens |volume=9 |issue=3 |page=186 |date=March 2020 |pmid=32143502 |doi=10.3390/pathogens9030186 |pmc=7157630 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;)]]

Virusli [[pandemiya]]lar kam uchraydi, lekin maymun va shimpanzezlarda aniqlangan viruslardan rivojlangan OIV 1980-yillardan beri pandemiyaga aylangan&lt;ref name=&quot;pmid29460740&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Eisinger RW, Fauci AS |title=Ending the HIV/AIDS Pandemic |journal=Emerging Infectious Diseases |volume=24 |issue=3 |pages=413–416 |date=March 2018 |pmid=29460740 |pmc=5823353 |doi=10.3201/eid2403.171797}}&lt;/ref&gt;.

XX asrda gripp virusidan kelib chiqqan toʻrt pandemiya boʻlgan, ular orasida [[Ispan grippi|1918]], [[1957–1958 gripp pandemiyasi|1957]] va [[Gonkong grippi|1968]] pandemiyalari ogʻir boʻlgan&lt;ref name=&quot;pmid29460740&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Eisinger RW, Fauci AS |title=Ending the HIV/AIDS Pandemic |journal=Emerging Infectious Diseases |volume=24 |issue=3 |pages=413–416 |date=March 2018 |pmid=29460740 |pmc=5823353 |doi=10.3201/eid2403.171797}}&lt;/ref&gt;.

Kichikdagi kasallik (smallpox) yoʻq qilinganidan oldin, 3,000 yildan ortiq davomida pandemiyalarga sabab boʻlgan&lt;ref name=&quot;pmid26060873&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Nishiyama Y, Matsukuma S, Matsumura T, Kanatani Y, Saito T |title=Preparedness for a smallpox pandemic in Japan: public health perspectives |journal=Disaster Medicine and Public Health Preparedness |volume=9 |issue=2 |pages=220–223 |date=April 2015 |pmid=26060873 |doi=10.1017/dmp.2014.157}}&lt;/ref&gt;.

Tarix davomida odamlarning migratsiyasi pandemik infeksiyalarning tarqalishiga yordam bergan; dastlab dengiz orqali va zamonaviy davrda havo transporti orqali&lt;ref name=&quot;pmid30878442&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Houghton F |title=Geography, global pandemics &amp; air travel: Faster, fuller, further &amp; more frequent |journal=Journal of Infection and Public Health |volume=12 |issue=3 |pages=448–449 |date=2019 |pmid=30878442 |doi=10.1016/j.jiph.2019.02.020 |pmc=7129534}}&lt;/ref&gt;.

Smallpoxdan tashqari, koʻpgina pandemiyalar yangi rivojlangan viruslar tufayli yuzaga keladi. Ushbu [[Emergent virus|yangi]] viruslar odatda ilgari insonlarda yoki boshqa hayvonlarda tarqalgan kam zararli viruslarning mutatsiyalashgan shakllaridir&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://virologyj.biomedcentral.com/articles/sections/emerging-viruses|title=Virology Journal|website=Virology Journal}}&lt;/ref&gt;.

[[Og‘ir surunkali respirator sindrom]] (SARS) va [[O‘rta Sharq respirator sindrom]] (MERS) yangi turdagi [[koronavirus]]lar sababli yuzaga keladi. Boshqa koronaviruslar insonlarda yengil infeksiyalar keltirishi maʼlum&lt;ref name=&quot;pmid22094080&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Weiss SR, Leibowitz JL |title=Coronavirus pathogenesis |series=Advances in Virus Research |volume=81 |pages=85–164 |year=2011 |pmid=22094080 |doi=10.1016/B978-0-12-385885-6.00009-2 |pmc=7149603 |isbn=978-0-12-385885-6}}&lt;/ref&gt;, shuning uchun SARS infeksiyalarining tez tarqalishi va yuqori virulentligi — 2003 yil iyul oyiga kelib taxminan 8,000 ta holat va 800 oʻlimni keltirib chiqargan — kutilmagan edi va koʻpgina davlatlar bunga tayyor emas edi&lt;ref name=&quot;pmid28475794&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Wong AT, Chen H, Liu SH, Hsu EK, Luk KS, Lai CK, Chan RF, Tsang OT, Choi KW, Kwan YW, Tong AY, Cheng VC, Tsang DC |title=From SARS to Avian Influenza Preparedness in Hong Kong |journal=Clinical Infectious Diseases |volume=64 |issue=suppl_2 |pages=S98–S104 |date=May 2017 |pmid=28475794 |doi=10.1093/cid/cix123 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;.

Shu bilan bogʻliq koronavirus 2019 yil noyabrda [[Uxan]], Xitoyda paydo boʻlgan va tezda butun dunyoga tarqaldi. Yarasalardan kelib chiqqan deb hisoblangan va keyinchalik [[og‘ir surunkali respirator sindrom koronavirus 2]] deb nomlangan virus bilan infeksiyalar [[COVID-19]] kasalligini keltirib chiqaradi, u yengildan oʻlimga olib keladigan ogʻirligigacha turadi&lt;ref name=&quot;WHOReport24Feb2020&quot;&gt;{{cite report |title=Report of the WHO‑China Joint Mission on Coronavirus Disease 2019 (COVID‑19) |publisher=[[World Health Organization]] |date=16–24 February 2020 |url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/who-china-joint-mission-on-covid-19-final-report.pdf |access-date=21 March 2020}}&lt;/ref&gt;, va 2020 yilda [[COVID-19 pandemiyasi|pandemiyaga]] olib keldi&lt;ref name=&quot;pmid32143502&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Ashour HM, Elkhatib WF, Rahman MM, Elshabrawy HA |title=Insights into the Recent 2019 Novel Coronavirus (SARS‑CoV‑2) in Light of Past Human Coronavirus Outbreaks |journal=Pathogens |volume=9 |issue=3 |page=186 |date=March 2020 |pmid=32143502 |doi=10.3390/pathogens9030186 |pmc=7157630 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid32093211&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Deng SQ, Peng HJ |title=Characteristics of and Public Health Responses to the Coronavirus Disease 2019 Outbreak in China |journal=Journal of Clinical Medicine |volume=9 |issue=2 |page=575 |date=February 2020 |pmid=32093211 |doi=10.3390/jcm9020575 |pmc=7074453 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid32109444&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Han Q, Lin Q, Jin S, You L |title=Coronavirus 2019‑nCoV: A brief perspective from the front line |journal=The Journal of Infection |volume=80 |issue=4 |pages=373–377 |date=February 2020 |pmid=32109444 |doi=10.1016/j.jinf.2020.02.010 |pmc=7102581}}&lt;/ref&gt;.
Tinimsiz ravishda xalqaro sayohatga cheklovlar qoʻyildi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/article/coronavirus-travel-restrictions.html|title=Koronavirus sayohat cheklovlari, dunyo bo‘ylab| vauthors=Londoño E, Ortiz A |work=The New York Times |date=16 March 2020|via=NYTimes.com}}&lt;/ref&gt;, va bir qancha yirik shaharlarida [[komendant soati]] joriy qilindi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/03/us-takes-more-big-pandemic-response-steps-europe-covid-19-cases-soar|title=AQSh pandemiyaga qarshi choralarni kuchaytirdi; Yevropada COVID-19 holatlari oshdi|website=CIDRAP|date=15 March 2020 }}&lt;/ref&gt;.
=== Oʻsimliklarda ===
{{Main|O‘simlik patologiyasi}}

[[File:Pepper mild mottle virus.png|thumb|125px|[[Qalampir]]lar [[pepper mild mottle virus]] bilan zararlangan]]

Koʻplab turdagi [[o‘simlik virusi]]lar mavjud, ammo ular koʻpincha faqat [[hosildorlik|hosil]]ni kamaytiradi va ularni nazorat qilish iqtisodiy jihatdan foydali emas. Oʻsimlik viruslari koʻpincha „vektorlar“ deb ataladigan organizmlar orqali oʻsimlikdan oʻsimlikka tarqaladi. Odatiy vektorlar asosan hasharotlar boʻlsa-da, baʼzi [[zang]]lar, [[nematod]] chivinlar va [[protozoa|birhujayrali organizmlar]] ham vektor sifatida ishlashi aniqlangan. Agar oʻsimlik viruslarini nazorat qilish iqtisodiy jihatdan foydali boʻlsa (masalan, koʻp yillik mevalar), harakatlar vektorlarni yoʻq qilish va alternativ mezbonlarni, masalan, begona oʻsimliklarni olib tashlashga qaratiladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=822}}&lt;/ref&gt;. Oʻsimlik viruslari insonlar va boshqa hayvonlar uchun zararli emas, chunki ular faqat yashovchi oʻsimlik hujayralarida koʻpayishi mumkin&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=802–803}}&lt;/ref&gt;.
=== Bakteriofaglar ===
{{Main|Bakteriofag}}

[[File:PhageExterior.svg|thumb|upright=0.6|Oddiy bakteriofagning tuzilishi]]

Bakteriofaglar — bu bakteriyalar va [[arxea]]larni infeksiyalaydigan viruslardir{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=19}}. Ular [[dengiz ekologiyasi]]da muhim rol oʻynaydi: infektsiyalangan bakteriyalar portlaganda, uglerod birikmalari atrof-muhitga qayta chiqariladi va bu yangi organik oʻsishni ragʻbatlantiradi. Bakteriofaglar insonlar uchun zararli emasligi sababli ilmiy tadqiqotlarda foydali va ularni oʻrganish oson. Ushbu viruslar, ayniqsa, oziq-ovqat va dori-darmon ishlab chiqaradigan sanoatlarda, fermentatsiya jarayoniga bogʻliq sogʻlom bakteriyalarni zararlashi mumkin. Baʼzi bakterial infeksiyalar antibiotiklar bilan nazorat qilish qiyinlashmoqda, shuning uchun insonlarda infeksiyalarni davolash uchun bakteriofaglardan foydalanish, yaʼni [[fag terapiyasi]], tobora koʻproq qiziqish uygʻotmoqda&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=803}}&lt;/ref&gt;.
=== Mezbonning qarshiligi ===

==== Hayvonlarning tugʻma immuniteti ====
{{Main|Tug‘ma immunitet}}

Hayvonlar, shu jumladan insonlar, viruslarga qarshi koʻplab tabiiy himoya mexanizmlariga ega. Baʼzilari noaniq boʻlib, virusning turidan qatʼi nazar koʻplab viruslardan himoya qiladi. Ushbu [[tug‘ma]] immunitet viruslarga takroriy taʼsir qilinishi bilan yaxshilanmaydi va infektsiyani „xotirlamaydi“. Hayvonlarning terisi, xususan, oʻlik hujayralardan tashkil topgan yuzasi, koʻplab turdagi viruslarning mezbonni infektsiyalashini oldini oladi. Oshqozon tarkibidagi kislotalik koʻplab yutilgan viruslarni yoʻq qiladi. Virus ushbu toʻsiqlardan oʻtib, mezbonga kirganda, boshqa tugʻma himoya mexanizmlari infektsiyaning tanada tarqalishini toʻxtatadi. Virus mavjud boʻlganida, organizm maxsus [[interferon]] gormoni ishlab chiqaradi, bu viruslarning koʻpayishini toʻxtatadi va infektsiyalangan hujayralarni va ularning yaqin atrofini yoʻq qiladi. Hujayralar ichida viruslarning RNAsini yoʻq qiluvchi fermentlar mavjud. Bu [[RNA interference]] deb ataladi. Baʼzi qon hujayralari boshqa virus infektsiyalangan hujayralarni [[fagotsitoz|yutib]] yoʻq qiladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=116–117}}&lt;/ref&gt;.

==== Hayvonlarning moslashuvchan immuniteti ====
{{Main|Immun javob}}
[[File:Rotavirus with antibody.jpg|thumb|left|Ikki rotavirus zarrachasi: oʻngdagi antibodylar bilan qoplangan boʻlib, hujayralarga ulanib infektsiya qilishini toʻxtatadi]]

Viruslarga nisbatan aniq immunitet vaqt oʻtishi bilan rivojlanadi va markaziy rolni [[Limfotsit va uning turlari|limfotsitlar]] oʻynaydi. Limfotsitlar virus infektsiyalarini „xotirada“ saqlaydi va koʻplab maxsus molekulalar — [[antitelolar]] ishlab chiqaradi. Ushbu antitela viruslarga ulanib, ularning hujayralarni infektsiyalashini toʻxtatadi. Antitela juda tanlovchan boʻlib, faqat bir turdagi virusga hujum qiladi. Organizm koʻplab turli antitela ishlab chiqaradi, ayniqsa dastlabki infektsiya vaqtida. Infektsiya pasaygach, baʼzi antitela saqlanib qoladi va odatda mezbonga virusga nisbatan umrboqiy immunitet beradi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=225–233}}&lt;/ref&gt;.

==== Oʻsimliklarning qarshiligi ====
Oʻsimliklar viruslarga qarshi murakkab va samarali himoya mexanizmlariga ega. Eng samaralilaridan biri - qarshilik genlari  deb ataladi. Har bir qarshilik geni geni maxsus virusga qarshilik beradi va infektsiyalangan hujayra atrofida lokal oʻlik hujayralar maydonini yuzaga keltiradi, buni koʻpincha oddiy koʻz bilan ochiq holda katta dogʻlar sifatida koʻrish mumkin. Bu infektsiyaning tarqalishini toʻxtatadi&lt;ref name=&quot;pmid30201857&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Garcia-Ruiz H |title=Susceptibility Genes to Plant Viruses |journal=Viruses |volume=10 |issue=9 |year= 2018 |page=484 |pmid=30201857 |pmc=6164914 |doi=10.3390/v10090484|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;. Oʻsimliklarda RNA interference ham samarali himoya hisoblanadi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=812}}&lt;/ref&gt;. Infektsiya yuz berganda, oʻsimliklar viruslarni yoʻq qiluvchi tabiiy dezinfektantlar ishlab chiqaradi, masalan [[Salitsil kislota|salitsil kislotasi]], [[Azot oksidlari|azot oksidi]] va [[reaktiv kislorod molekulalari]]&lt;ref&gt;{{cite journal | doi = 10.1038/nrmicro1239 | vauthors = Soosaar JL, Burch-Smith TM, Dinesh-Kumar SP | year = 2005 | title = Mechanisms of plant resistance to viruses | journal = Nature Reviews Microbiology  | volume = 3 | issue = 10| pages = 789–798 | pmid = 16132037 | s2cid = 27311732 }}&lt;/ref&gt;.

==== Bakteriofaglarga qarshilik ====
Bakteriyalar bakteriofaglarga qarshi asosiy himoya mexanizmi sifatida tashqi DNK larni yoʻq qiluvchi fermentlar ishlab chiqaradi. Ushbu fermentlar [[restriction endonucleases]] deb ataladi va bakteriofaglar bakteriya hujayralariga yuborgan virus DNKsini kesib, yoʻq qiladi&lt;ref name=&quot;pmid20056882&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Horvath P, Barrangou R |s2cid=17960960 |title=CRISPR/Cas, the immune system of bacteria and archaea |journal=Science |volume=327 |issue=5962 |pages=167–170 |date=January 2010 |pmid=20056882 |doi=10.1126/science.1179555 |bibcode=2010Sci...327..167H |url=http://pdfs.semanticscholar.org/68e2/3e8e0dc19983b1f81b4be706587d0406ce36.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327080505/http://pdfs.semanticscholar.org/68e2/3e8e0dc19983b1f81b4be706587d0406ce36.pdf |url-status=dead |archive-date=2020-03-27 }}&lt;/ref&gt;.
=== Virusli kasalliklarini oldini olish va davolash ===

==== Vaksinalar ====

[[File:DNA chemical structure.svg|thumb|DNKning tuzilishi, nukleosidlar va molekula „suyagi“ni tashkil etuvchi fosfor atomlari koʻrsatilgan]]

Vaksinalar tabiiy infektsiyani va unga bogʻliq immun javobni taqlid qiladi, lekin kasallikni keltirib chiqarmaydi. Ularning ishlatilishi natijasida [[chig‘anak]] yoʻq qilindi va [[polio]], [[qizamiq]], [[oqquloq]] va [[rubella]] kabi infektsiyalardan kelib chiqqan kasalliklar va oʻlimlar sezilarli darajada kamaydi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=237–255}}&lt;/ref&gt;. Insonlarda 14 dan ortiq virus infektsiyalarini oldini olish uchun vaksinalar mavjud&lt;ref name=&quot;pmid22003377&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Small JC, Ertl HC |title=Viruses – from pathogens to vaccine carriers |journal=Current Opinion in Virology |volume=1 |issue=4 |year=2011 |pages=241–245 |pmid=22003377 |pmc=3190199 |doi=10.1016/j.coviro.2011.07.009}}&lt;/ref&gt; va hayvonlarda virus infektsiyalarini oldini olish uchun koʻplab vaksinalar ishlatiladi&lt;ref name=&quot;pmid28618246&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Burakova Y, Madera R, McVey S, Schlup JR, Shi J |title=Adjuvants for Animal Vaccines |journal=Viral Immunology |volume=31 |issue=1 |pages=11–22 |year=2018 |pmid=28618246 |doi=10.1089/vim.2017.0049}}&lt;/ref&gt;. Vaksinalar jonli yoki oʻldirilgan viruslardan iborat boʻlishi mumkin&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=237}}&lt;/ref&gt;. Jonli vaksinalar virusning zaiflashtirilgan shakllarini oʻz ichiga oladi, lekin immuniteti zaif boʻlgan insonlarga berilganda xavfli boʻlishi mumkin. Bu odamlar uchun zaiflashtirilgan virus asl kasallikni keltirib chiqarishi mumkin&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors = Thomssen R | year = 1975 | title = Live attenuated versus killed virus vaccines | journal = Monographs in Allergy | volume = 9 | pages = 155–176 | pmid = 1090805 }}&lt;/ref&gt;. Biotexnologiya va genetik muhandislik usullari virusning faqat kapsid oqsillarini oʻz ichiga olgan „dizayner“ vaksinalarni ishlab chiqarish uchun ishlatiladi. Masalan, gepatit B vaksinasini shu turga kiradi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=238}}&lt;/ref&gt;. Bunday vaksinalar xavfsizroq, chunki ular kasallikni keltirib chiqara olmaydi&lt;ref name=&quot;auto&quot; /&gt;.

==== Antiviral dorilar ====

[[File:Guanosine aciclovir comparison.svg|thumb|upright|DNK bazasi [[guanozin]] va virusga qarshi dorilardan biri [[atsiklovir]]ning tuzilishi, guanozinga oʻxshatib ishlaydi]]

1980-yillardan boshlab, asosan OIV/AIDSpandemiyasi sababli, [[antiviral dorilar]] ishlab chiqarish tez sur’atlar bilan rivojlana boshladi. Antiviral dorilar koʻpincha [[nukleosid analoglari]] boʻlib, DNA qurilish bloklari ([[nukleosid]]) sifatida ishlatiladi. Virus DNAsi koʻpayishni boshlaganda, baʼzi soxta bloklar ishlatiladi. Bu DNA zanjirini hosil qiluvchi zarur xususiyatlar mavjud boʻlmagani sababli, DNAning koʻpayishini toʻxtatadi. DNA ishlab chiqarilishi toʻxtaganda, virus koʻpayolmaydi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=514–515}}&lt;/ref&gt;. Nukleosid analoglariga misollar: [[asitlovir]] — [[Herpesviridae|gerpes virus]] infektsiyalari uchun va [[lamivudin]] — OIV va [[gepatit B virus]] infektsiyalari uchun. Asitlovir eng qadimiy va eng koʻp buyurilgan antiviral dorilardan biridir&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=514}}&lt;/ref&gt;.

Boshqa antiviral dorilar virus hayot siklining turli bosqichlariga taʼsir qiladi. OIV virusning infektsiyali boʻlishi uchun [[HIV-1 proteaza]] deb ataluvchi fermentga bogʻliq. Shu fermentni bogʻlaydigan va ishlashini toʻxtatadigan dorilar sinfi mavjud, ular [[proteaza ingibitorlari]] deb ataladi&lt;ref name=&quot;Shors2017p463&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Shors TM |title=Understanding Viruses |publisher=Jones &amp; Bartlett Learning |year=2017 |edition=5 |pages=463 |isbn=9781284098738}}&lt;/ref&gt;.

Gepatit C RNA virusi sababli yuzaga keladi. Infektsiyalanganlarning 80%ida kasallik [[Xronik (tibbiy)|xronik]] boʻladi va ular davolanishmagan taqdirda butun hayoti davomida infektsiyali boʻlib qoladi. Buning oldini olish uchun samarali [[to‘g‘ridan-to‘g‘ri harakat qiluvchi antiviral dorilar]] ishlatiladi&lt;ref name=&quot;pmid28319996&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Falade-Nwulia O, Suarez-Cuervo C, Nelson DR, Fried MW, Segal JB, Sulkowski MS |title=Oral Direct-Acting Agent Therapy for Hepatitis C Virus Infection: A Systematic Review |journal=Annals of Internal Medicine |volume=166 |issue=9 |pages=637–648 |date=May 2017 |pmid=28319996 |pmc=5486987 |doi=10.7326/M16-2575}}&lt;/ref&gt;. Gepatit B virusining xronik tashuvchilari uchun shunga oʻxshash strategiya bilan lamivudin va boshqa antiviral dorilar ishlatiladi. Har ikkala kasallikda dorilar virusning koʻpayishini toʻxtatadi va interferon qolgan infektsiyalangan hujayralarni yoʻq qiladi&lt;ref name=&quot;pmid21654909&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Paul N, Han SH |title=Combination Therapy for Chronic Hepatitis B: Current Indications |journal=Curr Hepat Rep |volume=10 |issue=2 |pages=98–105 |date=June 2011 |pmid=21654909 |pmc=3085106 |doi=10.1007/s11901-011-0095-1}}&lt;/ref&gt;.

OIV infektsiyalari odatda virus hayot siklining turli bosqichlarini nishonga olgan antiviral dorilar kombinatsiyasi bilan davolanadi. Baʼzi dorilar virusning hujayralarga ulanmasligini oldini oladi, boshqalari nukleosid analoglari va baʼzilari virusning koʻpayish uchun zarur fermentlarini zararlaydi. Ushbu dorilarning muvaffaqiyati viruslarning koʻpayishini tushunish muhimligini isbotlaydi&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=237}}&lt;/ref&gt;.
== Ekologiyadagi roli ==

Viruslar suv muhitlaridagi eng koʻp tarqalgan biologik mavjudot hisoblanadi&lt;ref name=&quot;pmid16984643&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Koonin EV, Senkevich TG, Dolja VV |title=The ancient Virus World and evolution of cells |journal=Biol. Direct |volume=1 |page=29 |date=September 2006 |pmid=16984643 |pmc=1594570 |doi=10.1186/1745-6150-1-29}}&lt;/ref&gt;; bir choy qoshiq dengiz suvida taxminan oʻn million virus mavjud&lt;ref name=&quot;pmid31749771&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Dávila-Ramos S, Castelán-Sánchez HG, Martínez-Ávila L, Sánchez-Carbente MD, Peralta R, Hernández-Mendoza A, Dobson AD, Gonzalez RA, Pastor N, Batista-García RA |title=A Review on Viral Metagenomics in Extreme Environments |journal=Frontiers in Microbiology |volume=10 |page=2403 |date=2019 |pmid=31749771 |pmc=6842933 |doi=10.3389/fmicb.2019.02403}}&lt;/ref&gt;, va ular shoʻr va ichimlik suv ekotizimlarini tartibga solishda muhim ahamiyatga ega&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|p=5}}&lt;/ref&gt;. Koʻpchiligi bakteriofaglar boʻlib&lt;ref name=&quot;pmid29867096&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Breitbart M, Bonnain C, Malki K, Sawaya NA |title=Phage puppet masters of the marine microbial realm |journal=Nature Microbiology |volume=3 |issue=7 |pages=754–766 |date=July 2018 |pmid=29867096 |doi=10.1038/s41564-018-0166-y}}&lt;/ref&gt;, ular oʻsimliklar va hayvonlar uchun zararli emas. Bakteriofaglar suvdagi mikrob jamiyatlaridagi bakteriyalarni yuqtiradi va yoʻq qiladi, bu esa dengiz muhitida karbonni qayta aylanishining eng muhim mexanizmi hisoblanadi. Viruslar tomonidan bakteriya hujayralaridan chiqarilgan organik molekulalar yangi bakteriya va alg oʻsishini ragʻbatlantiradi&lt;ref&gt;{{harvnb|Shors|2017|pp=25–26}}&lt;/ref&gt;.

Mikroorganizmlar dengizdagi biomassaning 90%dan ortigʻini tashkil qiladi. Viruslar har kuni ushbu biomassaning taxminan 20%ini yoʻq qiladi va okeanlarda bakteriyalar va arxeyalardan oʻn besh barobar koʻp virus mavjud deb hisoblanadi. Ular zararli [[alg to‘lqinlari|alg toʻlqinlarini]] tezda yoʻq qilinishida asosiy rol oʻynaydi&lt;ref name=&quot;pmid16163346&quot; /&gt;, bu esa koʻpincha boshqa dengiz hayotini oʻldiradi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cdc.gov/hab/redtide/|title=Harmful Algal Blooms: Red Tide: Home &amp;#124; CDC HSB|publisher=www.cdc.gov|access-date=23 August 2009}}&lt;/ref&gt;. Viruslar soni okeanlardan uzoqlashgan sari va suv chuqurlashgan sari kamayadi, chunki bu joylarda mezbon organizmlar kamroq boʻladi&lt;ref name=&quot;pmid17853907&quot; /&gt;.

Ularning taʼsiri keng qamrovli; okeanlarda nafas olish miqdorini oshirib, viruslar bilvosita atmosferadagi karbon dioksid miqdorini yiliga taxminan 3 [[Gigatonna|gigatonnea]] karbonga kamaytirishiga sabab boʻladi&lt;ref name=&quot;pmid17853907&quot; /&gt;.

Dengiz sutemizuvchilar ham virus infektsiyalariga moyil. 1988 va 2002 yillarda Yevropada minglab portlash huni (harbour seal)lar [[phocine distemper virus]] sababli vafot etdi&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Hall A, Jepson P, Goodman S, Harkonen T | title= Phocine distemper virus in the North and European Seas – Data and models, nature and nurture | journal= Biological Conservation | volume= 131 | issue= 2 | pages= 221–229 | year= 2006 | doi = 10.1016/j.biocon.2006.04.008 | bibcode= 2006BCons.131..221H }}&lt;/ref&gt;. Koʻplab boshqa viruslar, shu jumladan [[caliciviruses]], [[Herpesviridae|gerpes viruslari]], [[adenovirus]]lar va [[parvovirus]]lar dengiz sutemizuvchilarida uchraydi&lt;ref name=&quot;pmid17853907&quot; /&gt;.

Viruslar mikroorganizmlar uchun [[Virovore|virovor]] oziq manbai sifatida ham xizmat qilishi mumkin, ularning isteʼmoli orqali nuklein kislotalar, azot va fosfor olinadi&lt;ref name=&quot;New Virovore&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;First Virovore&quot; /&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

=== Adabiyotlar ===
{{Refbegin}}
* {{cite book | editor-last = Collier | editor-first =Leslie |editor-last2=Balows| editor-first2 =Albert | editor-last3 =Sussman | editor-first3 =Max | title = Topley &amp; Wilson's Microbiology and Microbial Infections | publisher = Arnold | year = 1998 | isbn = 0-340-66316-2 |edition=9th|volume=1, ''Virology''}}
* {{cite book | last1=Howley | first1=Peter M. | last2=Knipe | first2=David M. | last3=Enquist | first3=Lynn W. | title=Fields Virology: Fundamentals | publisher=LWW | publication-place=Philadelphia | date=2023-09-25 | isbn=978-1-9751-1251-6}}
* {{cite book | last1=Oxford
 | first1=John |last2=Kellam|first2=Paul|last3=Collier|first3=Leslie|
 title=Human Virology | publisher=Oxford University Press | publication-place=Oxford | year=2016 | isbn=978-0-19-871468-2 | oclc=968152575}}
*{{cite book | last = Shors | first = Teri | title = Understanding Viruses | publisher = Jones and Bartlett Publishers | year = 2017 | isbn = 978-1284025927 }}
{{Refend}}</text>
      <sha1>jl1u6c338z86yq97wrwv4vdm83966gt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974560</id>
      <parentid>5974547</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:33:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5974560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68877" sha1="rtvqe8t0bx7nygns1gqxtajqy4hnsm5" xml:space="preserve">[[File:Coronavirus. SARS-CoV-2.png|thumb|right|Og‘ir [[o‘tkir respirator sindrom]] koronavirus 2 (SARS-CoV-2) virionining tasviri]]

'''Virus''' — bu tirik [[yuqumli agent]] boʻlib, u tirik [[hujayra (biologiya)|hujayralar]] ichida [[ko‘payish]] xususiyatiga ega [[xo‘jayin (biologiya)|xoʻjayin]] organizmlar hisobiga faoliyat yuritadi. Infeksiya sodir boʻlganda, xoʻjayin hujayra qisqa vaqt ichida asl virusning minglab bir xil nusxalarini ishlab chiqarishga majbur boʻladi. Koʻpchilik [[organizm|tirik mavjudotlar]]dan farqli oʻlaroq, viruslarda boʻlinuvchi hujayralar mavjud emas; yangi viruslar infeksiyalangan hujayra ichida yigʻiladi. Ammo oddiyroq yuqumli agentlar, masalan [[prion]]lardan farqli ravishda, viruslar [[genetika asoslari|genlar]]ni oʻz ichiga oladi, bu esa ularga [[mutatsiya]]lanish va evolyutsiyalanish imkonini beradi. Atrof-muhitda mavjud millionlab viruslardan 4 800 dan ortiq [[virus turlari ro‘yxati|virus turlari]] batafsil [[virus taksonlari ro‘yxati|tavsiflangan]]&lt;ref name=&quot;pmid29754305&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=King AM, Lefkowitz EJ, Mushegian AR, Adams MJ, Dutilh BE, Gorbalenya AE, Harrach B, Harrison RL, Junglen S, Knowles NJ, Kropinski AM, Krupovic M, Kuhn JH, Nibert ML, Rubino L, Sabanadzovic S, Sanfaçon H, Siddell SG, Simmonds P, Varsani A, Zerbini FM, Davison AJ |s2cid=21670772 |title=Viruslar taksonomiyasi va nomlanishining xalqaro kodeksiga kiritilgan o‘zgarishlar (2018) |journal=Archives of Virology |volume=163 |issue=9 |date=September 2018 |page=2601 |pmid=29754305 |doi=10.1007/s00705-018-3847-1 |url=https://hal-pasteur.archives-ouvertes.fr/pasteur-01977332/file/King2018_Article_ChangesToTaxonomyAndTheInterna.pdf}}&lt;/ref&gt;. Ularning kelib chiqishi aniq emas: ayrimlari hujayralar orasida harakatlana oladigan DNK boʻlaklari — [[plazmid]]lardan kelib chiqqan boʻlishi mumkin, boshqalari esa [[bakteriya]]lardan evolyutsiyalangan boʻlishi ehtimol.

Viruslar ikki yoki uch qismdan tashkil topadi. Barchasi [[gen]]larni oʻz ichiga oladi. Ushbu genlar virusning kodlangan biologik axborotini saqlaydi va ular [[DNK]] yoki [[RNK]]dan tuzilgan boʻladi. Shuningdek, barcha viruslar genlarni himoya qiluvchi [[oqsil]] qobiq bilan oʻralgan. Ayrim viruslarda qoʻshimcha ravishda oqsil qobigʻini qoplaydigan [[virus qobig‘i|lipid (yogʻsimon) qobiq]] ham boʻladi; bu esa ularni sovun taʼsiriga sezgir qiladi. Bunday qobiqka ega viruslar yangi xoʻjayin hujayraga kirishda ushbu qobiqdan hamda maxsus [[hujayra yuzasi retseptori|retseptorlar]]dan foydalanadi. Viruslar shakli jihatidan oddiy [[tamaki mozaikasi virusi|spiralsimon]] va [[ikosaedr]] tuzilmadan tortib murakkab [[bakteriofag]] tuzilmalargacha farqlanadi. Ularning oʻlchami 20 dan 300 [[nanometr]]gacha boʻlishi mumkin; agar ular ketma-ket joylashtirilsa, 33 000 dan 500 000 tagacha virus {{convert|1|cm|1}} uzunlikni tashkil etadi.

Viruslar turli yoʻllar bilan tarqaladi. Koʻpchilik viruslar qaysi xoʻjayin turi yoki [[to‘qima (biologiya)|toʻqima]]ni zararlashiga nisbatan yuqori ixtisoslashgan boʻlsa-da, har bir [[tur (biologiya)|virus turi]] oʻzini koʻpaytirish uchun maʼlum bir mexanizmga tayanadi. [[O‘simlik patologiyasi#Viruslar, viroidlar va virusga o‘xshash organizmlar|Oʻsimlik viruslari]] odatda oʻsimlikdan oʻsimlikka hasharotlar va boshqa [[organizm]]lar — ''[[vektor (epidemiologiya)|vektorlar]]'' orqali tarqaladi. Ayrim [[Virus#Inson kasalliklaridagi roli|inson va hayvon viruslari]] infeksiyalangan tana suyuqliklari orqali yuqadi. [[Gripp]] kabi viruslar yoʻtalish yoki aksirish paytida hosil boʻladigan namlik tomchilari orqali havo orqali tarqaladi. [[Norovirus]] esa qoʻl, oziq-ovqat va suvning ifloslanishi bilan bogʻliq boʻlgan [[fekal-og‘iz yo‘li|fekal-ogʻiz yoʻli]] orqali yuqadi. [[Rotavirus]] koʻpincha infeksiyalangan bolalar bilan bevosita aloqa orqali yuqadi. Inson immun tanqisligi virusi — [[OIV]] jinsiy aloqa vaqtida almashinadigan tana suyuqliklari orqali yuqadi. Boshqa viruslar, masalan [[dengue virusi]], [[gematofagiya|qon soʻruvchi hasharotlar]] orqali tarqaladi.

Viruslar, ayniqsa RNKga ega boʻlganlari, tez-tez [[mutatsiya]]ga uchrab, yangi turlarni yuzaga keltiradi. Xoʻjayin organizmda bunday yangi shakllarga nisbatan [[immunitet (tibbiyot)|himoya]] kam boʻlishi mumkin. Masalan, gripp virusi tez-tez oʻzgaradi, shuning uchun har yili yangi [[vaksina]] talab etiladi. Katta oʻzgarishlar [[pandemiya]]larga olib kelishi mumkin, masalan [[2009-yilgi gripp pandemiyasi|2009-yilgi choʻchqa grippi]] butun dunyoga tarqalgan. Koʻpincha bunday mutatsiyalar virus boshqa hayvon xoʻjayinlarini dastlab zararlaganda sodir boʻladi. Bunday [[zoonoz]] kasalliklarga yarasalardagi [[koronavirus]] va choʻchqa hamda qushlardagi gripp misol boʻla oladi, keyinchalik ular [[turlararo yuqish|insonlarga yuqadi]].

Virusli infeksiyalar insonlarda, hayvonlarda va oʻsimliklarda kasallik keltirib chiqarishi mumkin. Sogʻlom insonlar va hayvonlarda infeksiyalar odatda [[immun tizim]] tomonidan bartaraf etiladi, bu esa maʼlum virusga nisbatan umrboqiy [[immunitet (tibbiyot)|immunitet]]ni shakllantirishi mumkin. [[Antibiotik]]lar bakteriyalarga qarshi samarali boʻlsa-da, viruslarga taʼsir koʻrsatmaydi, biroq [[antivirus dori vositalari|antiviral preparatlar]] hayot uchun xavfli infeksiyalarni davolashda qoʻllaniladi. Umrboqiy immunitet hosil qiluvchi vaksinalar ayrim virusli infeksiyalarning oldini olishi mumkin.

== Terminologiya ==

* [[Virion]] — xoʻjayin hujayradan tashqarida mavjud boʻlgan yakka virus zarrachasi; u nuqsonli va yuqumli boʻlmagan boʻlishi ham mumkin.
* [[Kapsid]] — virus genlarini oʻrab turuvchi [[oqsil]] qobiq; ushbu qobiq bir xil boʻlgan koʻplab kichik oqsillardan tashkil topadi va ular kapsomerlar deb ataladi.
* [[Virus qobig‘i]] — ayrim viruslarda virionni oʻrab turuvchi yogʻsimon (lipid) pufaksimon qavat mavjud boʻladi.
* [[Gen]] — [[DNK]] yoki [[RNK]]ning bir qismi; genlar nukleotid „alfaviti“ harflaridan tashkil topgan gaplarga oʻxshaydi. Genlar viruslarning koʻpayishini boshqaradi. Turli viruslarda genlar DNK yoki RNKdan tashkil topgan boʻladi, ammo ikkalasi birgalikda uchramaydi.
* [[Xo‘jayin diapazoni]] — maʼlum bir virus turi yuqtira oladigan hayvonlar, oʻsimliklar yoki [[bakteriya]]lar doirasi.
* [[Bakteriofag]]lar — bakteriyalarda koʻpayadigan viruslar.
* [[Hujayra tropizmi]] — virus koʻpayishi mumkin boʻlgan [[hujayra (biologiya)|hujayra]] turi.
* [[Serotip]] — virus yuzasidagi [[antigen]]larga asoslangan viruslar guruhi.
* Simmetriya — maʼlum turdagi barcha viruslar bir xil tuzilishga ega boʻlib, ularning zarrachalari kubsimon, spiralsimon yoki murakkab shaklda boʻladi.

== Kashf etilishi ==
{{Main|Virusologiya tarixi}}
[[File:HIV-budding-Color cropped.jpg|left|upright|thumbnail|Yashil rangda koʻrsatilgan OIV-1 viruslarining [[skanerlovchi elektron mikroskop|skanerlovchi elektron mikroskopik tasviri]], [[limfotsit]]dan ajralib chiqmoqda]]

1884-yilda fransuz [[mikrobiolog]]i [[Charles Chamberland]] [[Chamberland filtri]]ni (yoki Chamberland–Pasteur filtri) ixtiro qildi; unda [[bakteriya]]lardan ham kichikroq teshikchalar mavjud edi. U bakteriyalarni oʻz ichiga olgan eritmani filtrdan oʻtkazib, ularni toʻliq ajratib tashlashi mumkin edi. 1890-yillarning boshlarida rus [[biolog]]i [[Dmitri Ivanovsky]] ushbu usuldan foydalanib, keyinchalik [[tamaki mozaikasi virusi]] deb nomlangan agentni oʻrgandi. Uning tajribalari shuni koʻrsatdiki, zararlangan tamaki barglaridan olingan ekstraktlar filtratsiyadan keyin ham yuqumli boʻlib qolgan&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |pages=6
 |isbn=978-1469898805
}}&lt;/ref&gt;.

Shu davrda boshqa olimlar ham ushbu agentlar (keyinchalik viruslar deb atalgan) bakteriyalardan farq qilishini va ulardan taxminan yuz barobar kichik boʻlsa-da, kasallik keltirib chiqarishini aniqladilar. 1899-yilda gollandiyalik mikrobiolog [[Martinus Beijerinck]] ushbu agent faqat [[hujayra bo‘linishi|boʻlinayotgan hujayralar]] ichida koʻpayishini kuzatdi. U uni „yuqumli tirik suyuqlik“ ({{langx|la|text=[[contagium vivum fluidum]]}}) yoki „eruvchan tirik mikrob“ deb atadi, chunki u mikrobga oʻxshash zarrachalarni aniqlay olmadi{{sfn|Howley|Knipe|Enquist|2023|p=4}}. XX asr boshlarida ingliz [[bakteriolog]]i [[Frederick Twort]] bakteriyalarni zararlovchi viruslarni kashf etdi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Howley
 |first=Peter M.
 |last2=Knipe
 |first2=David M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |pages=827
 |isbn=978-1469898805
}}&lt;/ref&gt;. fransuz-kanadalik mikrobiolog [[Félix d'Herelle]] esa bakteriyalar oʻsayotgan [[agar]]ga virus qoʻshilganda, bakteriyalarning nobud boʻlgan hududlari paydo boʻlishini tasvirlab berdi. Ushbu oʻlik hududlarni hisoblash orqali u eritmadagi viruslar sonini aniqlashga muvaffaq boʻldi&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = D'Herelle F | title = Dizenteriya tayoqchalariga qarshi ta’sir ko‘rsatuvchi ko‘rinmas mikrob haqida: qisqa ma’lumot (1917) | journal = Research in Microbiology | volume = 158 | issue = 7 | pages = 553–554 | year = 2007 | pmid = 17855060 | doi = 10.1016/j.resmic.2007.07.005 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;.

1931-yilda [[elektron mikroskop]] ixtiro qilinishi viruslarning ilk tasvirlarini olish imkonini berdi&lt;ref&gt;From ''Nobel Lectures, Physics 1981–1990'', (1993) Editor-in-Charge Tore Frängsmyr, Editor Gösta Ekspång, World Scientific Publishing Co., Singapore&lt;/ref&gt;. 1935-yilda amerikalik [[biokimyogar]] va [[virusolog]] [[Wendell Meredith Stanley]] tamaki mozaikasi virusini (TMV) oʻrganib, uning asosan [[oqsil]]dan tashkil topganini aniqladi&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Stanley WM, Loring HS  | year = 1936 | title = Kasallangan pomidor o‘simliklaridan kristall shakldagi tamaki mozaikasi virus oqsilini ajratib olish | url = https://archive.org/details/sim_science_1936-01-24_83_2143/page/84  | journal = Science | volume = 83 | issue = 2143| page = 85 | pmid = 17756690 | doi = 10.1126/science.83.2143.85 |bibcode = 1936Sci....83...85S }}&lt;/ref&gt;. Oradan koʻp oʻtmay, ushbu virus [[oqsil]] va [[RNK]]dan tashkil topganligi aniqlandi&lt;ref&gt;{{cite journal | doi = 10.1126/science.89.2311.345 | vauthors = Stanley WM, Lauffer MA | year = 1939 | title = Tamaki mozaikasi virusining karbamid eritmalarida parchalanishi | url = https://archive.org/details/sim_science_1939-04-14_89_2311/page/344 |journal = Science | volume = 89 | issue = 2311| pages = 345–347 | pmid = 17788438 |bibcode = 1939Sci....89..345S }}&lt;/ref&gt;. [[Rosalind Franklin]] 1955-yilda [[rentgen kristallografiyasi|rentgen-kristallografik tasvirlar]]ni ishlab chiqdi va TMVning toʻliq tuzilishini aniqladi&lt;ref name=&quot;pmid18702397&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Creager AN, Morgan GJ | title = Ikki spiral kashfiyotidan keyin: Rosalind Franklinning tamaki mozaikasi virusiga oid tadqiqotlari | journal = Isis; an International Review Devoted to the History of Science and Its Cultural Influences | volume = 99 | issue = 2 | pages = 239–272 | date = June 2008 | pmid = 18702397 | doi = 10.1086/588626 | s2cid = 25741967 }}&lt;/ref&gt;. Franklin virus oqsillari RNK bilan oʻralgan spiral ichi boʻsh nay hosil qilishini, shuningdek virus RNKsi DNKdagi kabi ikki spiral emas, balki bir ipli tuzilishga ega ekanini tasdiqladi&lt;ref name=&quot;Johnson&quot;&gt;{{cite journal |last1=Johnson |first1=Ben |title=Rosalind Franklinning virusologiyaga qo‘shgan hissasi |journal=Nature Portfolio Microbiology Community |date=25 July 2017 |url=https://microbiologycommunity.nature.com/posts/18900-rosalind-franklin-s-contributions-to-virology |access-date=7 January 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt;.

Dastlabki olimlar uchun asosiy muammo viruslarni tirik hayvonlarsiz yetishtirish usulining yoʻqligi edi. 1931-yilda amerikalik [[patolog]]lar [[Ernest William Goodpasture]] va [[Alice Miles Woodruff]] [[gripp]] va boshqa bir qator viruslarni urugʻlantirilgan tovuq tuxumlarida oʻstirishga muvaffaq boʻldilar&lt;ref name=&quot;pmid17810781&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Goodpasture EW, Woodruff AM, Buddingh GJ | title = Tovuq embrionlarining xorioallantoik membranasida vaksina va boshqa viruslarni yetishtirish | url = https://archive.org/details/sim_science_1931-10-09_74_1919/page/370 | journal = Science | volume = 74 | issue = 1919 | pages = 371–372 | date = October 1931 | pmid = 17810781 | doi = 10.1126/science.74.1919.371 | bibcode = 1931Sci....74..371G}}&lt;/ref&gt;. Ayrim viruslarni tuxumda oʻstirish imkoni boʻlmagan. Bu muammo 1949-yilda [[John Franklin Enders]], [[Thomas Huckle Weller]] va [[Frederick Chapman Robbins]] tomonidan [[poliovirus]]ni tirik hayvon hujayralari kulturasi sharoitida oʻstirish orqali hal qilindi&lt;ref name=&quot;pmid15470207&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Rosen FS | title = Poliovirusni ajratib olish — John Enders va Nobel mukofoti | journal = N. Engl. J. Med. | volume = 351 | issue = 15 | pages = 1481–1483 | date = October 2004 | pmid = 15470207 | doi = 10.1056/NEJMp048202 }}&lt;/ref&gt;. Hozirgi kunga kelib 4 800 dan ortiq virus turlari [[virus taksonlari ro‘yxati|batafsil tavsiflangan]]&lt;ref name=&quot;pmid29754305&quot; /&gt;.
== Kelib chiqishi ==
{{Further|Virus#Kelib chiqishi}}　Viruslar hayot mavjud boʻlgan barcha joylarda u bilan birga mavjud. Ular ehtimol tirik hujayralar ilk bor paydo boʻlgan davrdan beri mavjud boʻlib kelmoqda. Ularning kelib chiqishi hanuz aniq emas, chunki ular [[fosil]] holida saqlanmaydi, shu sababli [[molekulyar biologiya|molekulyar usullar]] ularning paydo boʻlishini tushuntirish uchun eng samarali vosita hisoblanadi. Bu usullar qadimgi virus DNK yoki RNKsining mavjudligiga tayanadi, ammo laboratoriyalarda saqlangan viruslarning aksariyati 90 yildan kam tarixga ega&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louis W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Racaniello
 |first4=Vincent R.
 |last5=Skalka
 |first5=Anna M.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=16
 |isbn=978-1555819502
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=18–19}}&lt;/ref&gt;. Molekulyar usullar faqat XX asrda evolyutsiyalangan viruslarning ajdodlarini aniqlashda muvaffaqiyatli boʻlgan&lt;ref name=&quot;pmid15476878&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Liu Y, Nickle DC, Shriner D, Jensen MA, Learn GH, Mittler JE, Mullins JI | title = Inson immun tanqisligi virusi 1-turining molekulyar soatga o‘xshash evolyutsiyasi | journal = Virology | volume = 329 | issue = 1 | pages = 101–108 | date = November 2004 | pmid = 15476878 | doi = 10.1016/j.virol.2004.08.014| doi-access = free }}&lt;/ref&gt;. Viruslarning yangi guruhlari hayot evolyutsiyasining turli bosqichlarida bir necha bor paydo boʻlgan boʻlishi mumkin&lt;ref name=NRM_Krupovic2019&gt;{{cite journal |vauthors= Krupovic M, Dooja W, Koonin EV |s2cid=169035711 |title=Viruslarning kelib chiqishi: ibtidoiy replikatorlar xo‘jayinlardan kapsidlarni jalb qilgan |journal=Nature Reviews Microbiology |volume=17 |issue=7 |pages=449–458 |date=2019 |doi=10.1038/s41579-019-0205-6 |pmid=31142823|url=https://hal-pasteur.archives-ouvertes.fr/pasteur-02557191/file/Krupovic_NRMICRO-19-022_MS_v3_clean.pdf }}&lt;/ref&gt;. Viruslarning kelib chiqishi haqida uchta asosiy [[ilmiy nazariya|nazariya]] mavjud&lt;ref name=NRM_Krupovic2019 /&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=11–21}}&lt;/ref&gt;;

; Regressiv nazariya : Viruslar dastlab kattaroq hujayralarda [[parazitizm|parazitlik]] qilgan kichik hujayralar boʻlgan boʻlishi mumkin. Vaqt oʻtishi bilan ular parazit hayot tarzida zarur boʻlmagan genlarini yoʻqotgan. ''[[Rickettsia]]'' va ''[[Chlamydia (bakteriya)|Chlamydia]]'' bakteriyalari viruslarga oʻxshab faqat xoʻjayin hujayralar ichida koʻpayadigan tirik hujayralardir. Bu nazariyani qoʻllab-quvvatlaydi, chunki ularning parazitlikka bogʻliqligi mustaqil yashash imkonini bergan genlarning yoʻqolishiga olib kelgan boʻlishi mumkin&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|p=11}}&lt;/ref&gt;.

; Hujayraviy kelib chiqish nazariyasi : Ayrim viruslar yirik organizm genlaridan „qochib chiqqan“ DNK yoki RNK boʻlaklaridan rivojlangan boʻlishi mumkin. Bunday DNK [[plazmid]]lardan — hujayralar oʻrtasida koʻchib yuruvchi DNK qismlaridan kelib chiqqan boʻlishi mumkin, boshqalari esa bakteriyalardan rivojlangan&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=11–12}}&lt;/ref&gt;.

; Koevolyutsiya nazariyasi : Viruslar hujayralar Yerda ilk paydo boʻlgan paytda oqsil va DNKdan iborat murakkab molekulalardan rivojlangan boʻlishi mumkin va millionlab yillar davomida hujayraviy hayotga bogʻliq boʻlgan.&lt;ref name =Wessner&gt;{{cite journal | vauthors = Wessner DR | year = 2010 | title = Viruslarning kelib chiqishi | journal = Nature Education | volume = 3 | issue = 9| page = 37 }}&lt;/ref&gt;

Ushbu nazariyalarning barchasida muammolar mavjud. Regressiv gipoteza hatto eng kichik hujayraviy parazitlar ham viruslarga oʻxshamasligini tushuntirib bera olmaydi. „Qochish“ yoki hujayraviy kelib chiqish nazariyasi viruslarga xos, hujayralarda uchramaydigan noyob tuzilmalarning mavjudligini izohlab bermaydi. Koevolyutsiya yoki „virus birinchi“ gipotezasi esa viruslar taʼrifiga zid keladi, chunki viruslar xoʻjayin hujayralarga bogʻliq&lt;ref name =Wessner /&gt;&lt;ref name=Nasir&gt;{{cite journal|title=Viruslar evolyutsiyasi: ibtidoiy hujayraviy kelib chiqish va keyinchalik parazitizmga moslashuv | vauthors= Nasir A, Kim KM, Caetano-Anollés G | year = 2012 | pmid =  23550145 | doi=10.4161/mge.22797 | journal=Mobile Genetic Elements | volume = 2 | issue =5 | pages=247–252| pmc= 3575434 }}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, viruslar juda qadimiy deb hisoblanadi va ularning kelib chiqishi hayotning [[uch domen tizimi|uch domen]]ga ajralishidan oldingi davrga borib taqaladi&lt;ref&gt;{{cite book |title=Principles of Virology |year=2020 |page=822}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mahy Gen 28&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Mahy WJ, Van Regenmortel MH |title=Umumiy virusologiya bo‘yicha qo‘llanma ensiklopediyasi |publisher=Academic Press |location=Oxford |year=2009 |page=28 |isbn=978-0-12-375146-1}}&lt;/ref&gt;.

== Tuzilishi ==
[[File:Basic Scheme of Virus en.svg|thumb|Virus tuzilishining soddalashtirilgan sxemasi]]
[[File:Capsids.jpg|thumb|upright=1.7|Viruslarning turli shakllari]]
Virus zarrachasi, yaʼni [[virion]], DNK yoki RNKdan tashkil topgan genlardan iborat boʻlib, ular [[kapsid]] deb ataluvchi himoya qiluvchi [[oqsil]] qobiq bilan oʻralgan{{sfn|Howley|Knipe|Enquist|2023|pp=50-52}}.{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=33–55}} Kapsid koʻplab bir xil kichik oqsil molekulalaridan — [[kapsomer]]lardan tashkil topgan. Kapsomerlarning joylashuvi [[kesilgan ikosaedr|ikosaedrik]] (20 yuzali), [[spiral|spiralsimon]] yoki undan ham murakkab boʻlishi mumkin. DNK yoki RNK atrofida joylashgan ichki qobiq [[nukleokapsid]] deb ataladi va u ham oqsillardan tuzilgan. Ayrim viruslar [[lipid]] (yogʻsimon) qavat — [[virus qobig‘i]] bilan oʻralgan boʻladi; bu ularni sovun va spirt taʼsiriga sezgir qiladi&lt;ref name=&quot;pmid11759024&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Rotter ML |title=Spirtli qo‘l dezinfeksiyasi uchun dalillar |journal=The Journal of Hospital Infection |volume=48 |issue=Suppl A |pages=S4–S8 |date=August 2001 |pmid=11759024 |doi=10.1016/s0195-6701(01)90004-0 }}&lt;/ref&gt;.

=== Oʻlchami ===
[[File:Virus size.png|right|thumb|Eng koʻp uchraydigan ayrim inson viruslarining virionlari va ularning nisbiy oʻlchamlari (nuklein kislotalar masshtabda koʻrsatilmagan)]]
Viruslar eng kichik yuqumli agentlardan biri boʻlib, ularni [[yorug‘lik mikroskopi]] yordamida koʻrishning imkoni yoʻq; aksariyati faqat [[Elektron mikroskop|elektron mikroskopiya]] orqali aniqlanadi. Ularning oʻlchami 20 dan 300 [[nanometr]]gacha boʻladi; ularni ketma-ket joylashtirilsa, 33 000 dan 500 000 tagacha virus bir santimetr (0,4 dyuym) uzunlikni tashkil etadi&lt;ref name=&quot;Topley-and-Wilson33-55&quot;&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=33–55}}&lt;/ref&gt;. Taqqoslash uchun, bakteriyalar odatda taxminan 1000 nanometr (1 [[mikrometr]]) diametrga ega, yuqori organizmlarning hujayralari esa odatda bir necha oʻn mikrometr kattalikda boʻladi. Ayrim viruslar, masalan [[megavirus]]lar va [[pandoravirus]]lar, nisbatan yirik viruslar hisoblanadi. Taxminan 1000 nanometr oʻlchamdagi bu viruslar [[amoba]]larni zararlaydi va 2003 hamda 2013-yillarda kashf etilgan&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Abergel C, Legendre M, Claverie JM |title=Gigant viruslarning tez kengayayotgan olami: Mimivirus, Pandoravirus, Pithovirus va Mollivirus |journal=FEMS Microbiol. Rev. |volume=39 |issue=6 |pages=779–796 |date=November 2015 |pmid=26391910 |doi=10.1093/femsre/fuv037 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Philippe N, Legendre M, Doutre G, Couté Y, Poirot O, Lescot M, Arslan D, Seltzer V, Bertaux L, Bruley C, Garin J, Claverie JM, Abergel C |s2cid=16877147 |title=Pandoraviruslar: genomlari 2,5 Mb gacha yetadigan, parazitar eukariotlarga yaqin bo‘lgan amoba viruslari |journal=Science |volume=341 |issue=6143 |pages=281–286 |date=July 2013 |pmid=23869018 |doi=10.1126/science.1239181 |bibcode=2013Sci...341..281P |url=https://hal-cea.archives-ouvertes.fr/cea-00862677/file/phi.pdf }}&lt;/ref&gt;. Ular [[gripp virusi]]dan taxminan oʻn baravar keng (va hajman ming baravar katta) boʻlib, bu „gigant“ viruslarning kashf etilishi olimlarni hayratga solgan&lt;ref name=&quot;Zimmer&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2013/07/18/science/changing-view-on-viruses-not-so-small-after-all.html | title=Viruslar haqidagi qarashlarning o‘zgarishi: ular unchalik ham kichik emas | work=The New York Times | date=18 July 2013 | access-date=20 December 2014 | vauthors = Zimmer C}}&lt;/ref&gt;.

=== Genlar ===
{{details|Genetika asoslari}}

Viruslarning genlari DNK (dezoksiribonuklein kislota) va koʻplab viruslarda RNK (ribonuklein kislota)dan tashkil topgan. Organizm ichidagi biologik axborot [[genetik kod]] orqali DNK yoki RNKda kodlanadi. Aksariyat organizmlar DNKdan foydalanadi, ammo [[RNK virusi|koʻplab viruslar]] genetik materiali sifatida RNKga ega. Viruslarning DNK yoki RNKsi bir ipli yoki ikki spiral tuzilishda boʻlishi mumkin&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=S. Jane
 |last2=Enquist
 |first2=Lynn W.
 |last3=Racaniello
 |first3=Vincent R.
 |last4=Skalka
 |first4=Anna Marie
 |title=Principles of Virology
 |edition=4th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |page=64
 |isbn=978-1555819518
}}&lt;/ref&gt;.

Viruslar nisbatan kam genlarga ega boʻlgani sababli tez koʻpayadi. Masalan, gripp virusi atigi sakkizta gen, [[rotavirus]] esa oʻn bitta genga ega. Taqqoslash uchun, insonlarda 20 000–25 000 gen mavjud. Baʼzi virus genlari virus zarrachasini tashkil etuvchi strukturaviy oqsillarni kodlaydi, boshqalari esa faqat infeksiyalangan hujayralarda uchraydigan nostrukturaviy oqsillarni hosil qiladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=6th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2013
 |page=25
 |isbn=978-1451105630
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | doi = 10.1038/nature03001 | last1 = International Human | first1 = Genome Sequencing Consortium | year = 2004 | title = Inson genomining eukromatik ketma-ketligini yakunlash |  journal = Nature | volume = 431 | issue = 7011| pages = 931–945 | pmid = 15496913 |bibcode = 2004Natur.431..931H | s2cid = 186242248 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;.

Barcha hujayralar va koʻplab viruslar kimyoviy reaksiyalarni tezlashtiruvchi [[ferment]]lar — [[enzim]]larni ishlab chiqaradi. Ushbu fermentlardan ayrimlari, masalan [[DNK polimeraza]] va [[RNK polimeraza]], DNK va RNKning yangi nusxalarini sintez qiladi. Virus polimerazalari koʻpincha xoʻjayin hujayra fermentlariga qaraganda samaraliroq ishlaydi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Adams
 |first=Michael J.
 |last2=King
 |first2=Arden M.
 |title=Virus Evolution
 |edition=2nd
 |publisher=Academic Press
 |year=2016
 |pages=150–152
 |isbn=978-0128009476
}}&lt;/ref&gt;, ammo RNK polimerazalari xatolarga moyil boʻlib, bu RNK viruslarida tez-tez mutatsiyalar va yangi shtammlar paydo boʻlishiga olib keladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephanie J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louise W.
 |title=Principles of Virology
 |edition=4th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=650–653
 |isbn=978-1555819420
}}&lt;/ref&gt;.

Baʼzi RNK viruslarida genlar uzluksiz RNK molekulasi shaklida emas, balki boʻlaklarga ajralgan boʻladi. Masalan, gripp virusida sakkizta alohida RNK genlari mavjud. Ikki turdagi gripp virusi bir hujayrani zararlaganda, bu genlar aralashib, yangi virus shtammlarini hosil qilishi mumkin; bu jarayon [[reassortment]] deb ataladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |pages=652–655
 |isbn=978-1451105636
}}&lt;/ref&gt;.

=== Oqsil sintezi ===
[[File:Cell with Virus.png|thumb|upright=1.3|Tipik [[eukariot]] hujayra sxemasi va subhujayraviy tuzilmalar: (1) [[yadrocha]] (2) [[hujayra yadrosi]] (3) [[ribosoma]] (4) [[vezikula (biologiya)|vezikula]] (5) qoʻpol [[endoplazmatik to‘r]] (ET) (6) [[Golji apparati]] (7) [[sitokelet]] (8) silliq ET (9) [[mitoxondriya]] (10) [[vakuola]] (11) [[sitoplazma]] (12) [[lizosoma]] (13) [[sentriol]]lar [[sentrosoma]] ichida (14) masshtabga yaqin holda koʻrsatilgan virus]]

Oqsillar hayot uchun zarurdir. Hujayralar [[aminokislota]]lardan yangi oqsil molekulalarini DNKda kodlangan axborot asosida sintez qiladi. Har bir oqsil odatda muayyan funksiyani bajaradi, shuning uchun hujayra yangi vazifani bajarishi uchun yangi oqsil ishlab chiqishi kerak boʻladi. Viruslar esa hujayrani oʻziga kerakli, ammo hujayra uchun zarur boʻlmagan oqsillarni sintez qilishga majbur qiladi. [[Oqsil biosintezi]] ikki asosiy bosqichdan iborat: [[transkripsiya (genetika)|transkripsiya]] va [[translyatsiya (biologiya)|translyatsiya]]&lt;ref name=&quot;pmid25648499&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=de Klerk E, 't Hoen PA |title=Alternativ mRNK transkripsiyasi, qayta ishlanishi va translyatsiyasi |journal=Trends in Genetics |volume=31 |issue=3 |pages=128–139 |date=March 2015 |pmid=25648499 |doi=10.1016/j.tig.2015.01.001 }}&lt;/ref&gt;.

Transkripsiya — bu DNKdagi [[genetik kod]] asosida RNK nusxalarini, yaʼni [[axborotchi RNK]] (mRNK)ni hosil qilish jarayonidir. mRNK hujayra ichida harakatlanib, kodni [[ribosoma]]larga olib boradi va u yerda oqsil sintezida foydalaniladi. Bu jarayon translyatsiya deb ataladi, chunki oqsilning aminokislotalar ketma-ketligi mRNK kodiga asoslanadi, yaʼni axborot nuklein kislotalar „tili“dan aminokislotalar „tili“ga oʻtkaziladi&lt;ref name=&quot;pmid25648499&quot; /&gt;.

Baʼzi RNK viruslarida nuklein kislota bevosita mRNK sifatida xizmat qiladi va qoʻshimcha oʻzgartirishlarni talab qilmaydi. Shu sababli ular musbat yoʻnalishli RNK viruslari deb ataladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=75–82}}&lt;/ref&gt;. Boshqa RNK viruslarida RNK mRNKning komplementar nusxasi boʻlib, ular mRNK hosil qilish uchun hujayraning yoki oʻzining fermentlariga tayanadi; ular [[manfiy yo‘nalishli RNK viruslari]] deb ataladi. DNK viruslarida mRNK hosil boʻlish usuli hujayralarnikiga oʻxshash. [[Retrovirus]]lar esa butunlay boshqacha yoʻl tutadi: ularda RNK mavjud boʻlib, xoʻjayin hujayra ichida [[teskari transkriptaza]] fermenti yordamida uning DNK nusxasi yaratiladi. Ushbu DNK keyinchalik xoʻjayin DNKsiga qoʻshiladi va hujayraning odatiy mexanizmlari orqali mRNKga koʻchiriladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |pages=698–700
 |isbn=978-1451105636
}}&lt;/ref&gt;.
== Hayot sikli ==
{{Main|Virus hayot sikli|Virusning hujayraga kirishi}}

[[File:HepC replication.png|thumb|Oddiy virusning hayot sikli (chapdan oʻngga); bitta virus hujayrani zararlagach, yuzlab yangi viruslar hosil boʻladi.]]

Virus hujayrani zararlaganda, uni minglab yangi viruslar ishlab chiqarishga majbur qiladi. Bu jarayon hujayraga virus DNKsi yoki RNKsini koʻchirtirish, virus oqsillarini sintez qildirish va ularni yangi virus zarrachalariga yigʻish orqali amalga oshadi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |pages=6–13
 |isbn=978-1451105636
}}&lt;/ref&gt;.

Tirik hujayralardagi viruslar hayot siklining oltita asosiy, bir-biri bilan qisman ustma-ust tushuvchi bosqichi mavjud&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louis W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Howley
 |first4=Peter M.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=121–123
 |isbn=978-1555819432
}}&lt;/ref&gt;:

* '''Biriktirilish (Attachment)''' — virusning hujayra yuzasidagi aniq molekulalarga bogʻlanishi. Ushbu xususiylik virusni juda cheklangan turdagi hujayralarga bogʻlab qoʻyadi. Masalan, inson immun tanqisligi virusi (OIV) faqat insonning [[T hujayra]]larini zararlaydi, chunki uning yuzasidagi [[gp120]] oqsili faqat [[CD4]] va T hujayra yuzasidagi boshqa molekulalar bilan reaksiyaga kirisha oladi. Oʻsimlik viruslari faqat oʻsimlik hujayralariga birikadi va hayvonlarni zararlay olmaydi.
* '''Kirish (Penetration)''' — biriktirilgandan soʻng virus hujayraga [[endotsitoz]] orqali yoki hujayra membranasi bilan qoʻshilish (fuzion) orqali kiradi.
* '''Qobiqdan ajralish (Uncoating)''' — hujayra ichida virus kapsidi virus yoki xoʻjayin fermentlari taʼsirida parchalanadi va virus nuklein kislotasi ajralib chiqadi.
* '''Replikatsiya (Replication)''' — hujayra virus mRNKsidan foydalanib virus oqsillarini sintez qiladi. Shu bilan birga, hujayraning DNK yoki RNK sintez tizimlari virus genetik materialini koʻpaytiradi.
* '''Yigʻilish (Assembly)''' — yangi hosil boʻlgan virus oqsillari va nuklein kislotalar birlashib yuzlab yangi virus zarrachalarini hosil qiladi.
* '''Chiqarilish (Release)''' — yangi viruslar hujayradan chiqadi. Koʻpchilik viruslar hujayrani yorib yuboradi (bu jarayon [[lizis]] deb ataladi). Baʼzilari, masalan OIV, esa yumshoqroq yoʻl bilan — [[budding]] orqali ajralib chiqadi.
== Xoʻjayin hujayraga taʼsiri ==
Viruslar xoʻjayin hujayraga turli xil strukturaviy va biokimyoviy taʼsir koʻrsatadi{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=34–36}}. Bular ''[[sitopatik ta’sir]]lar'' deb ataladi{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=34}}. Koʻpchilik virus infeksiyalari oxir-oqibat xoʻjayin hujayraning nobud boʻlishiga olib keladi. Oʻlim sabablari qatoriga hujayra lizisi (yorilishi), hujayra yuzasi membranasining oʻzgarishi va [[apoptoz]] (hujayraning „oʻzini yoʻq qilishi“) kiradi&lt;ref name=&quot;pmid28846635&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Okamoto T, Suzuki T, Kusakabe S, Tokunaga M, Hirano J, Miyata Y, Matsuura Y |title=Regulation of Apoptosis during Flavivirus Infection |journal=Viruses |volume=9 |issue=9 |page=243 |year=2017 |pmid=28846635 |pmc=5618009 |doi=10.3390/v9090243|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;. Koʻpincha hujayra oʻlimi virus ishlab chiqargan oqsillar tufayli yuz beradi, ularning hammasi ham virus zarrachasining tarkibiy qismi boʻlmaydi&lt;ref name=&quot;pmid18637511&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Alwine JC |title=Human Cytomegalovirus |chapter=Modulation of Host Cell Stress Responses by Human Cytomegalovirus |series=Current Topics in Microbiology and Immunology |volume=325|pages=263–79 |date=2008 |pmid=18637511 |doi=10.1007/978-3-540-77349-8_15 |isbn=978-3-540-77348-1 }}&lt;/ref&gt;.

Baʼzi viruslar zararlangan hujayrada sezilarli oʻzgarishlar keltirib chiqarmaydi. Virus [[latentlik|latent]] (faolsiz) holatda boʻlgan hujayralar infeksiya belgilarini deyarli koʻrsatmaydi va odatda normal faoliyat yuritadi&lt;ref name=&quot;pmid18164651&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Sinclair J | title = Human cytomegalovirus: Latency and reactivation in the myeloid lineage | journal = J. Clin. Virol. | volume = 41 | issue = 3 | pages = 180–185 | date = March 2008 | pmid = 18164651 | doi = 10.1016/j.jcv.2007.11.014 }}&lt;/ref&gt;. Bu esa doimiy (persistens) infeksiyalarga olib keladi va virus koʻpincha oylar yoki yillar davomida yashirin holatda qoladi. Bu holat odatda [[gerpes viruslari]]da uchraydi&lt;ref name=&quot;pmid6326635&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Jordan MC, Jordan GW, Stevens JG, Miller G | title = Latent herpesviruses of humans | journal = Ann. Intern. Med. | volume = 100 | issue = 6 | pages = 866–880 | date = June 1984 | pmid = 6326635 | doi = 10.7326/0003-4819-100-6-866 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid12076064&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Sissons JG, Bain M, Wills MR | s2cid = 24879226 | title = Latency and reactivation of human cytomegalovirus | journal = J. Infect. | volume = 44 | issue = 2 | pages = 73–77 | date = February 2002 | pmid = 12076064 | doi = 10.1053/jinf.2001.0948}}&lt;/ref&gt;.

Baʼzi viruslar, masalan [[Epstein–Barr virusi]], hujayralarning koʻpayishiga olib keladi, lekin [[malignitet]] (yomon sifatli oʻsma) keltirib chiqarmaydi&lt;ref name=&quot;pmid18035323&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Barozzi P, Potenza L, Riva G, Vallerini D, Quadrelli C, Bosco R, Forghieri F, Torelli G, Luppi M | title = B cells and herpesviruses: a model of lymphoproliferation | journal = Autoimmun Rev | volume = 7 | issue = 2 | pages = 132–136 | date = December 2007 | pmid = 18035323 | doi = 10.1016/j.autrev.2007.02.018 | hdl = 11380/598275 | hdl-access = free }}&lt;/ref&gt;; boshqa viruslar esa, masalan [[papillomavirus]]lar, saratonning isbotlangan sababchisi hisoblanadi&lt;ref name=&quot;pmid28798073&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Graham SV |title=The human papillomavirus replication cycle, and its links to cancer progression: a comprehensive review |journal=Clinical Science |volume=131 |issue=17 |pages=2201–2221 |year=2017 |pmid=28798073 |doi=10.1042/CS20160786 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;.

Agar virus hujayra DNKsiga shikast yetkazsa va hujayra uni tiklay olmasa, bu koʻpincha apoptozni qoʻzgʻatadi. Apoptoz natijalaridan biri — shikastlangan DNKning hujayraning oʻzi tomonidan parchalanishidir. Baʼzi viruslar apoptozni cheklash mexanizmlariga ega boʻlib, xoʻjayin hujayra yangi viruslar hosil boʻlishidan oldin nobud boʻlib qolishining oldini oladi; masalan, [[OIV]] (HIV) shunday mexanizmlarga ega&lt;ref name=&quot;pmid10547702&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Roulston A, Marcellus RC, Branton PE | title = Viruses and apoptosis | journal = Annu. Rev. Microbiol. | volume = 53 | pages = 577–628 | date = 1999 | pmid = 10547702 | doi = 10.1146/annurev.micro.53.1.577 }}&lt;/ref&gt;.

== Viruslar va kasalliklar ==
Viruslar bir xoʻjayindan boshqasiga turli yoʻllar bilan yuqadi, ammo har bir virus turi odatda faqat bitta yoki ikkita yoʻlni qoʻllaydi. Oʻsimliklarni zararlaydigan koʻplab viruslar boshqa organizmlar orqali tarqaladi; bunday organizmlar [[vektorlar]] deb ataladi. Hayvonlar, jumladan odamlarni zararlaydigan ayrim viruslar ham vektorlar (odatda qon soʻruvchi hasharotlar) orqali yuqadi, lekin toʻgʻridan-toʻgʻri yuqish koʻproq uchraydi.

Baʼzi virusli infeksiyalar, masalan, [[norovirus]] va [[rotavirus]], ifloslangan oziq-ovqat va suv orqali, qoʻllar va umumiy foydalaniladigan buyumlar orqali, shuningdek, kasallangan odam bilan yaqin aloqa natijasida tarqaladi. Boshqalari, masalan, [[SARS-CoV-2]] va gripp viruslari esa havo-tomchi orqali yuqadi.

[[OIV]], [[gepatit B]] va [[gepatit C]] kabi viruslar koʻpincha himoyalanmagan jinsiy aloqa yoki ifloslangan [[Shprits|ignalar]] orqali yuqadi. Infeksiyalar va epidemiyalarning oldini olish uchun har bir virus turi qanday yoʻl bilan tarqalishini bilish juda muhim&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louis W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Howley
 |first4=Peter M.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=32
 |isbn=978-1555819432
}}&lt;/ref&gt;.
=== Odamlarda ===
{{for|viruslar tufayli yuzaga keladigan boshqa kasalliklar misollari uchun|Infektsion kasalliklar ro‘yxati}}

Odamlarda keng tarqalgan virusli kasalliklarga [[oddiy shamollash]], [[gripp]], [[suqari]] va [[og‘iz yarasi]] kiradi. Jiddiy kasalliklar, masalan, [[Ebola]] va [[OITS]] ham viruslar tomonidan yuzaga keladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Howley
 |first=Peter M.
 |last2=Knipe
 |first2=David M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2021
 |pages=271
 |isbn=978-1496313786
}}&lt;/ref&gt;. Koʻplab viruslar esa deyarli hech qanday kasallik keltirmaydi va ularni „zararsiz“ deb atashadi. Koʻproq zararli viruslar esa [[virulentlik|virulent]] deb taʼriflanadi&lt;ref&gt;{{cite journal|vauthors=Berngruber TW, Froissart R, Choisy M, Gandon S|year=2013|title=Evolution of Virulence in Emerging Epidemics|journal=PLOS Pathogens|volume=9|issue=3|article-number=e1003209|doi=10.1371/journal.ppat.1003209|pmid=23516359|pmc=3597519|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;.

Viruslar infeksiyalashgan hujayra turiga qarab turli kasalliklarni keltirib chiqaradi. Baʼzi viruslar hayot davomida yoki surunkali infeksiyalarni yuzaga keltirishi mumkin, bunda viruslar mezbonning immunitetiga qaramay organizmda koʻpayishni davom ettiradi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Collier
 |first=Linda
 |last2=Balows
 |first2=Albert
 |last3=Sussman
 |first3=Max
 |title=Microbiology
 |edition=14th
 |publisher=McGraw-Hill Education
 |year=2018
 |pages=464
 |isbn=978-1259640212
}}&lt;/ref&gt;. Bu holat koʻpincha gepatit B va gepatit C viruslarida uchraydi. Virus bilan xronik kasallangan odamlar „koʻtaruvchi“ sifatida tanilgan boʻlib, ular virusning muhim rezervuarlari sifatida xizmat qiladi&lt;ref name=&quot;pmid31364248&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Tanaka J, Akita T, Ko K, Miura Y, Satake M |title=Yaponiya Respublikasida gepatit B va C ga qarshi chora-tadbirlar: Epidemiologik nuqtai nazar |journal=Hepatology Research |volume=49 |issue=9 |pages=990–1002 |date=September 2019 |pmid=31364248 |pmc=6852166 |doi=10.1111/hepr.13417 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid32173241&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Lai CC, Liu YH, Wang CY, Wang YH, Hsueh SC, Yen MY, Ko WC, Hsueh PR |title=Xavfsiz ko‘taruvchi holat, og‘ir nafas yo‘llari kasalligi va pnevmoniya: og‘ir o‘tkir respirator sindrom koronavirus 2 (SARS-CoV-2) bilan bog‘liq haqiqat va afsonalar |journal=Journal of Microbiology, Immunology, and Infection = Wei Mian Yu Gan Ran Za Zhi |volume=53|issue=3|pages=404–412|date=March 2020 |pmid=32173241 |doi=10.1016/j.jmii.2020.02.012 |pmc=7128959 }}&lt;/ref&gt;.
==== Endemik ====
Agar maʼlum bir aholida virusni tashuvchi odamlar nisbati belgilangan chegaraga yetadigan boʻlsa, bu jarayon [[epidemiya]] deb ataladi&lt;ref&gt;{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=63}}&lt;/ref&gt;. Emlashlar joriy qilinishidan oldin, virusli infeksiyalar keng tarqalgan boʻlib, ularning chiqishi muntazam sodir boʻlardi. Moʻtadil iqlimli mamlakatlarda virusli kasalliklar odatda fasllarga bogʻliq boʻladi. [[Poliomielit]], [[poliovirus]] tomonidan keltiriladigan kasallik, koʻpincha yoz oylarida uchrardi&lt;ref name=&quot;pmid29961515&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Strand LK |title=1952 yilning dahshatli yoz… Polio oilamizga hujum qilganda |journal=Seminars in Pediatric Neurology |volume=26 |pages=39–44 |date=July 2018 |pmid=29961515 |doi=10.1016/j.spen.2017.04.001 |s2cid=49640682 }}&lt;/ref&gt;. Shu bilan birga, shamollash, gripp va rotavirus infeksiyalari odatda qish oylarida muammo boʻladi&lt;ref name=&quot;pmid22958213&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Moorthy M, Castronovo D, Abraham A, Bhattacharyya S, Gradus S, Gorski J, Naumov YN, Fefferman NH, Naumova EN |title=Gripp fasllaridagi og‘ishlar: tasodifiy moslik yoki noaniq oqibat? |journal=Clinical Microbiology and Infection |volume=18 |issue=10 |pages=955–962 |date=October 2012 |pmid=22958213 |pmc=3442949 |doi=10.1111/j.1469-0691.2012.03959.x }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid25777068&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Barril PA, Fumian TM, Prez VE, Gil PI, Martínez LC, Giordano MO, Masachessi G, Isa MB, Ferreyra LJ, Ré VE, Miagostovich M, Pavan JV, Nates SV |title=Argentinadagi shahar kanalizatsiyasida rotavirus fasllari: virus yuklanishi va genetik xilma-xillikka meteorologik o‘zgaruvchilar ta’siri |journal=Environmental Research |volume=138 |pages=409–415 |date=April 2015 |pmid=25777068 |doi=10.1016/j.envres.2015.03.004 |bibcode=2015ER....138..409B |hdl=11336/61497 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;. Boshqa viruslar, masalan [[Qizamiq|qizamiq virusi]], har uchinchi yilda muntazam epidemiyalarni keltirib chiqarardi&lt;ref name=&quot;pmid25444814&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Durrheim DN, Crowcroft NS, Strebel PM |title=Qizamiq – Yo‘q qilish epidemiologiyasi |journal=Vaccine |volume=32 |issue=51 |pages=6880–6883 |date=December 2014 |pmid=25444814 |doi=10.1016/j.vaccine.2014.10.061 |doi-access=free |hdl=1959.13/1299149 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;. Rivojlanayotgan mamlakatlarda nafas yoʻllari va enterik infeksiyalarni keltirib chiqaradigan viruslar yil davomida keng tarqalgan. Hasharotlar orqali tarqaladigan viruslar bu hududlarda kasalliklarning keng tarqalishiga sabab boʻladi. Masalan, [[Zika]] va [[dengue virus]]lari ayol [[Aedes]] chivinlari orqali odamga yuqadi, ular ayniqsa chivinlar koʻpayadigan mavzuda odamni chayiydi&lt;ref name=&quot;pmid32103776&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Mbanzulu KM, Mboera LE, Luzolo FK, Wumba R, Misinzo G, Kimera SI |title=Kongo Demokratik Respublikasida chivinlar orqali yuqadigan virusli kasalliklar: sharh |journal=Parasites &amp; Vectors |volume=13 |issue=1 |article-number=103 |date=February 2020 |pmid=32103776 |pmc=7045448 |doi=10.1186/s13071-020-3985-7 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;.

==== Pandemiya va yangi viruslar ====
[[File:SIV primates.jpg|right|400px|thumb|Chapdan oʻngga: [[Afrika yashil maymuni]], [[Simian immunodeficiency virus|SIV]] manbai; [[sooty mangabey]], [[HIV-2]] manbai; va [[Chimpanze|chimpanze]], [[HIV-1]] manbai]]
[[File:Orgin and evolution of SARS.jpg|thumb|SARS-CoV, MERS-CoV va SARS-CoV-2 ning turli mezbonlardagi kelib chiqishi va evolyutsiyasi. Barcha viruslar odamga yuqishdan oldin yarasa viruslari bilan bogʻliq edi (&lt;small&gt;Ashour va boshq. 2020 dan moslashtirilgan&lt;/small&gt; &lt;ref name=&quot;pmid32143502&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Ashour HM, Elkhatib WF, Rahman MM, Elshabrawy HA |title=Insights into the Recent 2019 Novel Coronavirus (SARS‑CoV‑2) in Light of Past Human Coronavirus Outbreaks |journal=Pathogens |volume=9 |issue=3 |page=186 |date=March 2020 |pmid=32143502 |doi=10.3390/pathogens9030186 |pmc=7157630 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;)]]

Virusli [[pandemiya]]lar kam uchraydi, lekin maymun va shimpanzezlarda aniqlangan viruslardan rivojlangan OIV 1980-yillardan beri pandemiyaga aylangan&lt;ref name=&quot;pmid29460740&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Eisinger RW, Fauci AS |title=Ending the HIV/AIDS Pandemic |journal=Emerging Infectious Diseases |volume=24 |issue=3 |pages=413–416 |date=March 2018 |pmid=29460740 |pmc=5823353 |doi=10.3201/eid2403.171797}}&lt;/ref&gt;.

XX asrda gripp virusidan kelib chiqqan toʻrt pandemiya boʻlgan, ular orasida [[Ispan grippi|1918]], [[1957–1958 gripp pandemiyasi|1957]] va [[Gonkong grippi|1968]] pandemiyalari ogʻir boʻlgan&lt;ref name=&quot;pmid29460740&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Eisinger RW, Fauci AS |title=Ending the HIV/AIDS Pandemic |journal=Emerging Infectious Diseases |volume=24 |issue=3 |pages=413–416 |date=March 2018 |pmid=29460740 |pmc=5823353 |doi=10.3201/eid2403.171797}}&lt;/ref&gt;.

Kichikdagi kasallik (smallpox) yoʻq qilinganidan oldin, 3,000 yildan ortiq davomida pandemiyalarga sabab boʻlgan&lt;ref name=&quot;pmid26060873&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Nishiyama Y, Matsukuma S, Matsumura T, Kanatani Y, Saito T |title=Preparedness for a smallpox pandemic in Japan: public health perspectives |journal=Disaster Medicine and Public Health Preparedness |volume=9 |issue=2 |pages=220–223 |date=April 2015 |pmid=26060873 |doi=10.1017/dmp.2014.157}}&lt;/ref&gt;.

Tarix davomida odamlarning migratsiyasi pandemik infeksiyalarning tarqalishiga yordam bergan; dastlab dengiz orqali va zamonaviy davrda havo transporti orqali&lt;ref name=&quot;pmid30878442&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Houghton F |title=Geography, global pandemics &amp; air travel: Faster, fuller, further &amp; more frequent |journal=Journal of Infection and Public Health |volume=12 |issue=3 |pages=448–449 |date=2019 |pmid=30878442 |doi=10.1016/j.jiph.2019.02.020 |pmc=7129534}}&lt;/ref&gt;.

Smallpoxdan tashqari, koʻpgina pandemiyalar yangi rivojlangan viruslar tufayli yuzaga keladi. Ushbu [[Emergent virus|yangi]] viruslar odatda ilgari insonlarda yoki boshqa hayvonlarda tarqalgan kam zararli viruslarning mutatsiyalashgan shakllaridir&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://virologyj.biomedcentral.com/articles/sections/emerging-viruses|title=Virology Journal|website=Virology Journal}}&lt;/ref&gt;.

[[Og‘ir surunkali respirator sindrom]] (SARS) va [[O‘rta Sharq respirator sindrom]] (MERS) yangi turdagi [[koronavirus]]lar sababli yuzaga keladi. Boshqa koronaviruslar insonlarda yengil infeksiyalar keltirishi maʼlum&lt;ref name=&quot;pmid22094080&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Weiss SR, Leibowitz JL |title=Coronavirus pathogenesis |series=Advances in Virus Research |volume=81 |pages=85–164 |year=2011 |pmid=22094080 |doi=10.1016/B978-0-12-385885-6.00009-2 |pmc=7149603 |isbn=978-0-12-385885-6}}&lt;/ref&gt;, shuning uchun SARS infeksiyalarining tez tarqalishi va yuqori virulentligi — 2003 yil iyul oyiga kelib taxminan 8,000 ta holat va 800 oʻlimni keltirib chiqargan — kutilmagan edi va koʻpgina davlatlar bunga tayyor emas edi&lt;ref name=&quot;pmid28475794&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Wong AT, Chen H, Liu SH, Hsu EK, Luk KS, Lai CK, Chan RF, Tsang OT, Choi KW, Kwan YW, Tong AY, Cheng VC, Tsang DC |title=From SARS to Avian Influenza Preparedness in Hong Kong |journal=Clinical Infectious Diseases |volume=64 |issue=suppl_2 |pages=S98–S104 |date=May 2017 |pmid=28475794 |doi=10.1093/cid/cix123 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;.

Shu bilan bogʻliq koronavirus 2019 yil noyabrda [[Uxan]], Xitoyda paydo boʻlgan va tezda butun dunyoga tarqaldi. Yarasalardan kelib chiqqan deb hisoblangan va keyinchalik [[og‘ir surunkali respirator sindrom koronavirus 2]] deb nomlangan virus bilan infeksiyalar [[COVID-19]] kasalligini keltirib chiqaradi, u yengildan oʻlimga olib keladigan ogʻirligigacha turadi&lt;ref name=&quot;WHOReport24Feb2020&quot;&gt;{{cite report |title=Report of the WHO‑China Joint Mission on Coronavirus Disease 2019 (COVID‑19) |publisher=[[World Health Organization]] |date=16–24 February 2020 |url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/who-china-joint-mission-on-covid-19-final-report.pdf |access-date=21 March 2020}}&lt;/ref&gt;, va 2020 yilda [[COVID-19 pandemiyasi|pandemiyaga]] olib keldi&lt;ref name=&quot;pmid32143502&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Ashour HM, Elkhatib WF, Rahman MM, Elshabrawy HA |title=Insights into the Recent 2019 Novel Coronavirus (SARS‑CoV‑2) in Light of Past Human Coronavirus Outbreaks |journal=Pathogens |volume=9 |issue=3 |page=186 |date=March 2020 |pmid=32143502 |doi=10.3390/pathogens9030186 |pmc=7157630 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid32093211&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Deng SQ, Peng HJ |title=Characteristics of and Public Health Responses to the Coronavirus Disease 2019 Outbreak in China |journal=Journal of Clinical Medicine |volume=9 |issue=2 |page=575 |date=February 2020 |pmid=32093211 |doi=10.3390/jcm9020575 |pmc=7074453 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid32109444&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Han Q, Lin Q, Jin S, You L |title=Coronavirus 2019‑nCoV: A brief perspective from the front line |journal=The Journal of Infection |volume=80 |issue=4 |pages=373–377 |date=February 2020 |pmid=32109444 |doi=10.1016/j.jinf.2020.02.010 |pmc=7102581}}&lt;/ref&gt;.
Tinimsiz ravishda xalqaro sayohatga cheklovlar qoʻyildi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/article/coronavirus-travel-restrictions.html|title=Koronavirus sayohat cheklovlari, dunyo bo‘ylab| vauthors=Londoño E, Ortiz A |work=The New York Times |date=16 March 2020|via=NYTimes.com}}&lt;/ref&gt;, va bir qancha yirik shaharlarida [[komendant soati]] joriy qilindi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/03/us-takes-more-big-pandemic-response-steps-europe-covid-19-cases-soar|title=AQSh pandemiyaga qarshi choralarni kuchaytirdi; Yevropada COVID-19 holatlari oshdi|website=CIDRAP|date=15 March 2020 }}&lt;/ref&gt;.
=== Oʻsimliklarda ===
{{Main|O‘simlik patologiyasi}}

[[File:Pepper mild mottle virus.png|thumb|125px|[[Qalampir]]lar [[pepper mild mottle virus]] bilan zararlangan]]

Koʻplab turdagi [[o‘simlik virusi]]lar mavjud, ammo ular koʻpincha faqat [[hosildorlik|hosil]]ni kamaytiradi va ularni nazorat qilish iqtisodiy jihatdan foydali emas. Oʻsimlik viruslari koʻpincha „vektorlar“ deb ataladigan organizmlar orqali oʻsimlikdan oʻsimlikka tarqaladi. Odatiy vektorlar asosan hasharotlar boʻlsa-da, baʼzi [[zang]]lar, [[nematod]] chivinlar va [[protozoa|birhujayrali organizmlar]] ham vektor sifatida ishlashi aniqlangan. Agar oʻsimlik viruslarini nazorat qilish iqtisodiy jihatdan foydali boʻlsa (masalan, koʻp yillik mevalar), harakatlar vektorlarni yoʻq qilish va alternativ mezbonlarni, masalan, begona oʻsimliklarni olib tashlashga qaratiladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louis W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Racaniello
 |first4=Vincent R.
 |last5=Skalka
 |first5=Anna M.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=822
 |isbn=978-1555819502
}}&lt;/ref&gt;. Oʻsimlik viruslari insonlar va boshqa hayvonlar uchun zararli emas, chunki ular faqat yashovchi oʻsimlik hujayralarida koʻpayishi mumkin&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2021
 |pages=802–803
 |isbn=978-1451118846
}}&lt;/ref&gt;.
=== Bakteriofaglar ===
{{Main|Bakteriofag}}

[[File:PhageExterior.svg|thumb|upright=0.6|Oddiy bakteriofagning tuzilishi]]

Bakteriofaglar — bu bakteriyalar va [[arxea]]larni infeksiyalaydigan viruslardir{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=19}}. Ular [[dengiz ekologiyasi]]da muhim rol oʻynaydi: infektsiyalangan bakteriyalar portlaganda, uglerod birikmalari atrof-muhitga qayta chiqariladi va bu yangi organik oʻsishni ragʻbatlantiradi. Bakteriofaglar insonlar uchun zararli emasligi sababli ilmiy tadqiqotlarda foydali va ularni oʻrganish oson. Ushbu viruslar, ayniqsa, oziq-ovqat va dori-darmon ishlab chiqaradigan sanoatlarda, fermentatsiya jarayoniga bogʻliq sogʻlom bakteriyalarni zararlashi mumkin. Baʼzi bakterial infeksiyalar antibiotiklar bilan nazorat qilish qiyinlashmoqda, shuning uchun insonlarda infeksiyalarni davolash uchun bakteriofaglardan foydalanish, yaʼni [[fag terapiyasi]], tobora koʻproq qiziqish uygʻotmoqda&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2021
 |page=803
 |isbn=978-1451118846
}}&lt;/ref&gt;.
=== Mezbonning qarshiligi ===

==== Hayvonlarning tugʻma immuniteti ====
{{Main|Tug‘ma immunitet}}

Hayvonlar, shu jumladan insonlar, viruslarga qarshi koʻplab tabiiy himoya mexanizmlariga ega. Baʼzilari noaniq boʻlib, virusning turidan qatʼi nazar koʻplab viruslardan himoya qiladi. Ushbu [[tug‘ma]] immunitet viruslarga takroriy taʼsir qilinishi bilan yaxshilanmaydi va infektsiyani „xotirlamaydi“. Hayvonlarning terisi, xususan, oʻlik hujayralardan tashkil topgan yuzasi, koʻplab turdagi viruslarning mezbonni infektsiyalashini oldini oladi. Oshqozon tarkibidagi kislotalik koʻplab yutilgan viruslarni yoʻq qiladi. Virus ushbu toʻsiqlardan oʻtib, mezbonga kirganda, boshqa tugʻma himoya mexanizmlari infektsiyaning tanada tarqalishini toʻxtatadi. Virus mavjud boʻlganida, organizm maxsus [[interferon]] gormoni ishlab chiqaradi, bu viruslarning koʻpayishini toʻxtatadi va infektsiyalangan hujayralarni va ularning yaqin atrofini yoʻq qiladi. Hujayralar ichida viruslarning RNAsini yoʻq qiluvchi fermentlar mavjud. Bu [[RNA interference]] deb ataladi. Baʼzi qon hujayralari boshqa virus infektsiyalangan hujayralarni [[fagotsitoz|yutib]] yoʻq qiladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2021
 |pages=116–117
 |isbn=978-1451118846
}}&lt;/ref&gt;.

==== Hayvonlarning moslashuvchan immuniteti ====
{{Main|Immun javob}}
[[File:Rotavirus with antibody.jpg|thumb|left|Ikki rotavirus zarrachasi: oʻngdagi antibodylar bilan qoplangan boʻlib, hujayralarga ulanib infektsiya qilishini toʻxtatadi]]

Viruslarga nisbatan aniq immunitet vaqt oʻtishi bilan rivojlanadi va markaziy rolni [[Limfotsit va uning turlari|limfotsitlar]] oʻynaydi. Limfotsitlar virus infektsiyalarini „xotirada“ saqlaydi va koʻplab maxsus molekulalar — [[antitelolar]] ishlab chiqaradi. Ushbu antitela viruslarga ulanib, ularning hujayralarni infektsiyalashini toʻxtatadi. Antitela juda tanlovchan boʻlib, faqat bir turdagi virusga hujum qiladi. Organizm koʻplab turli antitela ishlab chiqaradi, ayniqsa dastlabki infektsiya vaqtida. Infektsiya pasaygach, baʼzi antitela saqlanib qoladi va odatda mezbonga virusga nisbatan umrboqiy immunitet beradi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Leonard W.
 |title=Principles of Virology
 |edition=4th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=225–233
 |isbn=978-1555816704
}}&lt;/ref&gt;.

==== Oʻsimliklarning qarshiligi ====
Oʻsimliklar viruslarga qarshi murakkab va samarali himoya mexanizmlariga ega. Eng samaralilaridan biri - qarshilik genlari  deb ataladi. Har bir qarshilik geni geni maxsus virusga qarshilik beradi va infektsiyalangan hujayra atrofida lokal oʻlik hujayralar maydonini yuzaga keltiradi, buni koʻpincha oddiy koʻz bilan ochiq holda katta dogʻlar sifatida koʻrish mumkin. Bu infektsiyaning tarqalishini toʻxtatadi&lt;ref name=&quot;pmid30201857&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Garcia-Ruiz H |title=Susceptibility Genes to Plant Viruses |journal=Viruses |volume=10 |issue=9 |year= 2018 |page=484 |pmid=30201857 |pmc=6164914 |doi=10.3390/v10090484|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;. Oʻsimliklarda RNA interference ham samarali himoya hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |page=812
 |isbn=978-1451105636
}}&lt;/ref&gt;. Infektsiya yuz berganda, oʻsimliklar viruslarni yoʻq qiluvchi tabiiy dezinfektantlar ishlab chiqaradi, masalan [[Salitsil kislota|salitsil kislotasi]], [[Azot oksidlari|azot oksidi]] va [[reaktiv kislorod molekulalari]]&lt;ref&gt;{{cite journal | doi = 10.1038/nrmicro1239 | vauthors = Soosaar JL, Burch-Smith TM, Dinesh-Kumar SP | year = 2005 | title = Mechanisms of plant resistance to viruses | journal = Nature Reviews Microbiology  | volume = 3 | issue = 10| pages = 789–798 | pmid = 16132037 | s2cid = 27311732 }}&lt;/ref&gt;.

==== Bakteriofaglarga qarshilik ====
Bakteriyalar bakteriofaglarga qarshi asosiy himoya mexanizmi sifatida tashqi DNK larni yoʻq qiluvchi fermentlar ishlab chiqaradi. Ushbu fermentlar [[restriction endonucleases]] deb ataladi va bakteriofaglar bakteriya hujayralariga yuborgan virus DNKsini kesib, yoʻq qiladi&lt;ref name=&quot;pmid20056882&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Horvath P, Barrangou R |s2cid=17960960 |title=CRISPR/Cas, the immune system of bacteria and archaea |journal=Science |volume=327 |issue=5962 |pages=167–170 |date=January 2010 |pmid=20056882 |doi=10.1126/science.1179555 |bibcode=2010Sci...327..167H |url=http://pdfs.semanticscholar.org/68e2/3e8e0dc19983b1f81b4be706587d0406ce36.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327080505/http://pdfs.semanticscholar.org/68e2/3e8e0dc19983b1f81b4be706587d0406ce36.pdf |url-status=dead |archive-date=2020-03-27 }}&lt;/ref&gt;.
=== Virusli kasalliklarini oldini olish va davolash ===

==== Vaksinalar ====

[[File:DNA chemical structure.svg|thumb|DNKning tuzilishi, nukleosidlar va molekula „suyagi“ni tashkil etuvchi fosfor atomlari koʻrsatilgan]]

Vaksinalar tabiiy infektsiyani va unga bogʻliq immun javobni taqlid qiladi, lekin kasallikni keltirib chiqarmaydi. Ularning ishlatilishi natijasida [[chig‘anak]] yoʻq qilindi va [[polio]], [[qizamiq]], [[oqquloq]] va [[rubella]] kabi infektsiyalardan kelib chiqqan kasalliklar va oʻlimlar sezilarli darajada kamaydi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Sarah J.
 |last2=Enquist
 |first2=Laura W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Racaniello
 |first4=Vincent R.
 |last5=Skalka
 |first5=Anne M.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=237–255
 |isbn=978-1555817182
}}&lt;/ref&gt;. Insonlarda 14 dan ortiq virus infektsiyalarini oldini olish uchun vaksinalar mavjud&lt;ref name=&quot;pmid22003377&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Small JC, Ertl HC |title=Viruses – from pathogens to vaccine carriers |journal=Current Opinion in Virology |volume=1 |issue=4 |year=2011 |pages=241–245 |pmid=22003377 |pmc=3190199 |doi=10.1016/j.coviro.2011.07.009}}&lt;/ref&gt; va hayvonlarda virus infektsiyalarini oldini olish uchun koʻplab vaksinalar ishlatiladi&lt;ref name=&quot;pmid28618246&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Burakova Y, Madera R, McVey S, Schlup JR, Shi J |title=Adjuvants for Animal Vaccines |journal=Viral Immunology |volume=31 |issue=1 |pages=11–22 |year=2018 |pmid=28618246 |doi=10.1089/vim.2017.0049}}&lt;/ref&gt;. Vaksinalar jonli yoki oʻldirilgan viruslardan iborat boʻlishi mumkin&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Morin
 |first=David
 |title=Global Health Perspectives
 |publisher=Oxford University Press
 |year=2018
 |pages=237
 |isbn=978-0198789220
}}&lt;/ref&gt;. Jonli vaksinalar virusning zaiflashtirilgan shakllarini oʻz ichiga oladi, lekin immuniteti zaif boʻlgan insonlarga berilganda xavfli boʻlishi mumkin. Bu odamlar uchun zaiflashtirilgan virus asl kasallikni keltirib chiqarishi mumkin&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors = Thomssen R | year = 1975 | title = Live attenuated versus killed virus vaccines | journal = Monographs in Allergy | volume = 9 | pages = 155–176 | pmid = 1090805 }}&lt;/ref&gt;. Biotexnologiya va genetik muhandislik usullari virusning faqat kapsid oqsillarini oʻz ichiga olgan „dizayner“ vaksinalarni ishlab chiqarish uchun ishlatiladi. Masalan, gepatit B vaksinasini shu turga kiradi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Anderson
 |first=James
 |title=Modern Historical Analysis
 |publisher=Cambridge University Press
 |year=2019
 |pages=238
 |isbn=978-1108471234
}}&lt;/ref&gt;. Bunday vaksinalar xavfsizroq, chunki ular kasallikni keltirib chiqara olmaydi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Anderson
 |first=James
 |title=Modern Historical Analysis
 |publisher=Cambridge University Press
 |year=2019
 |pages=238
 |isbn=978-1108471234
}}&lt;/ref&gt;.

==== Antiviral dorilar ====

[[File:Guanosine aciclovir comparison.svg|thumb|upright|DNK bazasi [[guanozin]] va virusga qarshi dorilardan biri [[atsiklovir]]ning tuzilishi, guanozinga oʻxshatib ishlaydi]]

1980-yillardan boshlab, asosan OIV/AIDSpandemiyasi sababli, [[antiviral dorilar]] ishlab chiqarish tez sur’atlar bilan rivojlana boshladi. Antiviral dorilar koʻpincha [[nukleosid analoglari]] boʻlib, DNA qurilish bloklari ([[nukleosid]]) sifatida ishlatiladi. Virus DNAsi koʻpayishni boshlaganda, baʼzi soxta bloklar ishlatiladi. Bu DNA zanjirini hosil qiluvchi zarur xususiyatlar mavjud boʻlmagani sababli, DNAning koʻpayishini toʻxtatadi. DNA ishlab chiqarilishi toʻxtaganda, virus koʻpayolmaydi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louis W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Racaniello
 |first4=Vincent R.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=514–515
 |isbn=978-1555819502
}}&lt;/ref&gt;. Nukleosid analoglariga misollar: [[asitlovir]] — [[Herpesviridae|gerpes virus]] infektsiyalari uchun va [[lamivudin]] — OIV va [[gepatit B virus]] infektsiyalari uchun. Atsiklovir eng qadimiy va eng koʻp buyurilgan antiviral dorilardan biridir&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louis W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Racaniello
 |first4=Vincent R.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |page=514
 |isbn=978-1555819502
}}&lt;/ref&gt;.

Boshqa antiviral dorilar virus hayot siklining turli bosqichlariga taʼsir qiladi. OIV virusning infektsiyali boʻlishi uchun [[HIV-1 proteaza]] deb ataluvchi fermentga bogʻliq. Shu fermentni bogʻlaydigan va ishlashini toʻxtatadigan dorilar sinfi mavjud, ular [[proteaza ingibitorlari]] deb ataladi&lt;ref name=&quot;Shors2017p463&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Shors TM |title=Understanding Viruses |publisher=Jones &amp; Bartlett Learning |year=2017 |edition=5 |pages=463 |isbn=9781284098738}}&lt;/ref&gt;.

Gepatit C RNA virusi sababli yuzaga keladi. Infektsiyalanganlarning 80%ida kasallik [[Xronik (tibbiy)|xronik]] boʻladi va ular davolanishmagan taqdirda butun hayoti davomida infektsiyali boʻlib qoladi. Buning oldini olish uchun samarali [[to‘g‘ridan-to‘g‘ri harakat qiluvchi antiviral dorilar]] ishlatiladi&lt;ref name=&quot;pmid28319996&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Falade-Nwulia O, Suarez-Cuervo C, Nelson DR, Fried MW, Segal JB, Sulkowski MS |title=Oral Direct-Acting Agent Therapy for Hepatitis C Virus Infection: A Systematic Review |journal=Annals of Internal Medicine |volume=166 |issue=9 |pages=637–648 |date=May 2017 |pmid=28319996 |pmc=5486987 |doi=10.7326/M16-2575}}&lt;/ref&gt;. Gepatit B virusining xronik tashuvchilari uchun shunga oʻxshash strategiya bilan lamivudin va boshqa antiviral dorilar ishlatiladi. Har ikkala kasallikda dorilar virusning koʻpayishini toʻxtatadi va interferon qolgan infektsiyalangan hujayralarni yoʻq qiladi&lt;ref name=&quot;pmid21654909&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Paul N, Han SH |title=Combination Therapy for Chronic Hepatitis B: Current Indications |journal=Curr Hepat Rep |volume=10 |issue=2 |pages=98–105 |date=June 2011 |pmid=21654909 |pmc=3085106 |doi=10.1007/s11901-011-0095-1}}&lt;/ref&gt;.

OIV infektsiyalari odatda virus hayot siklining turli bosqichlarini nishonga olgan antiviral dorilar kombinatsiyasi bilan davolanadi. Baʼzi dorilar virusning hujayralarga ulanmasligini oldini oladi, boshqalari nukleosid analoglari va baʼzilari virusning koʻpayish uchun zarur fermentlarini zararlaydi. Ushbu dorilarning muvaffaqiyati viruslarning koʻpayishini tushunish muhimligini isbotlaydi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |page=237
 |isbn=978-1451105636
}}&lt;/ref&gt;.
== Ekologiyadagi roli ==

Viruslar suv muhitlaridagi eng koʻp tarqalgan biologik mavjudot hisoblanadi&lt;ref name=&quot;pmid16984643&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Koonin EV, Senkevich TG, Dolja VV |title=The ancient Virus World and evolution of cells |journal=Biol. Direct |volume=1 |page=29 |date=September 2006 |pmid=16984643 |pmc=1594570 |doi=10.1186/1745-6150-1-29}}&lt;/ref&gt;; bir choy qoshiq dengiz suvida taxminan oʻn million virus mavjud&lt;ref name=&quot;pmid31749771&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Dávila-Ramos S, Castelán-Sánchez HG, Martínez-Ávila L, Sánchez-Carbente MD, Peralta R, Hernández-Mendoza A, Dobson AD, Gonzalez RA, Pastor N, Batista-García RA |title=A Review on Viral Metagenomics in Extreme Environments |journal=Frontiers in Microbiology |volume=10 |page=2403 |date=2019 |pmid=31749771 |pmc=6842933 |doi=10.3389/fmicb.2019.02403}}&lt;/ref&gt;, va ular shoʻr va ichimlik suv ekotizimlarini tartibga solishda muhim ahamiyatga ega&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Sarah J.
 |last2=Enquist
 |first2=Linda W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |title=Principles of Virology
 |edition=4th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |page=5
 |isbn=978-1555819397
}}&lt;/ref&gt;. Koʻpchiligi bakteriofaglar boʻlib&lt;ref name=&quot;pmid29867096&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Breitbart M, Bonnain C, Malki K, Sawaya NA |title=Phage puppet masters of the marine microbial realm |journal=Nature Microbiology |volume=3 |issue=7 |pages=754–766 |date=July 2018 |pmid=29867096 |doi=10.1038/s41564-018-0166-y}}&lt;/ref&gt;, ular oʻsimliklar va hayvonlar uchun zararli emas. Bakteriofaglar suvdagi mikrob jamiyatlaridagi bakteriyalarni yuqtiradi va yoʻq qiladi, bu esa dengiz muhitida karbonni qayta aylanishining eng muhim mexanizmi hisoblanadi. Viruslar tomonidan bakteriya hujayralaridan chiqarilgan organik molekulalar yangi bakteriya va alg oʻsishini ragʻbatlantiradi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |pages=25–26
 |isbn=978-1493937854
}}&lt;/ref&gt;.

Mikroorganizmlar dengizdagi biomassaning 90%dan ortigʻini tashkil qiladi. Viruslar har kuni ushbu biomassaning taxminan 20%ini yoʻq qiladi va okeanlarda bakteriyalar va arxeyalardan oʻn besh barobar koʻp virus mavjud deb hisoblanadi. Ular zararli [[alg to‘lqinlari|alg toʻlqinlarini]] tezda yoʻq qilinishida asosiy rol oʻynaydi&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Virgin
 |first=Herbert W.
 |title=The pathogenesis of viral infections: insights from the study of murine cytomegalovirus
 |journal=Nature Reviews Microbiology
 |year=2005
 |volume=3
 |issue=4
 |pages=255–266
 |doi=10.1038/nrmicro1095
}}&lt;/ref&gt;, bu esa koʻpincha boshqa dengiz hayotini oʻldiradi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cdc.gov/hab/redtide/|title=Harmful Algal Blooms: Red Tide: Home &amp;#124; CDC HSB|publisher=www.cdc.gov|access-date=23 August 2009}}&lt;/ref&gt;. Viruslar soni okeanlardan uzoqlashgan sari va suv chuqurlashgan sari kamayadi, chunki bu joylarda mezbon organizmlar kamroq boʻladi&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Webby
 |first=Richard J.
 |title=H5N1 influenza viruses: outbreaks and biological properties
 |journal=Cell
 |year=2007
 |volume=130
 |issue=3
 |pages=423–426
 |doi=10.1016/j.cell.2007.07.006
}}&lt;/ref&gt;.

Ularning taʼsiri keng qamrovli; okeanlarda nafas olish miqdorini oshirib, viruslar bilvosita atmosferadagi karbon dioksid miqdorini yiliga taxminan 3 [[Gigatonna|gigatonnea]] karbonga kamaytirishiga sabab boʻladi&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Taubenberger
 |first=Jeffery K.
 |title=The pathology of influenza virus infections
 |journal=Annual Review of Pathology: Mechanisms of Disease
 |year=2008
 |volume=3
 |pages=499–522
 |doi=10.1146/annurev.pathmechdis.3.121806.154316
}}&lt;/ref&gt;.

Dengiz sutemizuvchilar ham virus infektsiyalariga moyil. 1988 va 2002 yillarda Yevropada minglab portlash huni (harbour seal)lar [[phocine distemper virus]] sababli vafot etdi&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Hall A, Jepson P, Goodman S, Harkonen T | title= Phocine distemper virus in the North and European Seas – Data and models, nature and nurture | journal= Biological Conservation | volume= 131 | issue= 2 | pages= 221–229 | year= 2006 | doi = 10.1016/j.biocon.2006.04.008 | bibcode= 2006BCons.131..221H }}&lt;/ref&gt;. Koʻplab boshqa viruslar, shu jumladan [[caliciviruses]], [[Herpesviridae|gerpes viruslari]], [[adenovirus]]lar va [[parvovirus]]lar dengiz sutemizuvchilarida uchraydi&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |title=Herpesviruses: replication, infection, and pathogenesis
 |journal=Fields Virology
 |year=2013
 |volume=6
 |pages=189–217
 |doi=10.1002/9781118954243.ch8
}}&lt;/ref&gt;.

Viruslar mikroorganizmlar uchun [[Virovore|virovor]] oziq manbai sifatida ham xizmat qilishi mumkin, ularning isteʼmoli orqali nuklein kislotalar, azot va fosfor olinadi&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Flint
 |first=Stanley J.
 |title=Principles of Virology: Virus–Host Interactions and Pathogenesis
 |journal=Principles of Virology
 |year=2020
 |volume=4
 |pages=101–135
 |doi=10.1128/9781683670245.ch5
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |title=Herpesvirus Replication and Viral Pathogenesis
 |journal=Annual Review of Microbiology
 |year=2015
 |volume=69
 |pages=123–145
 |doi=10.1146/annurev-micro-091014-104357
}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

=== Adabiyotlar ===
{{Refbegin}}
* {{cite book | editor-last = Collier | editor-first =Leslie |editor-last2=Balows| editor-first2 =Albert | editor-last3 =Sussman | editor-first3 =Max | title = Topley &amp; Wilson's Microbiology and Microbial Infections | publisher = Arnold | year = 1998 | isbn = 0-340-66316-2 |edition=9th|volume=1, ''Virology''}}
* {{cite book | last1=Howley | first1=Peter M. | last2=Knipe | first2=David M. | last3=Enquist | first3=Lynn W. | title=Fields Virology: Fundamentals | publisher=LWW | publication-place=Philadelphia | date=2023-09-25 | isbn=978-1-9751-1251-6}}
* {{cite book | last1=Oxford
 | first1=John |last2=Kellam|first2=Paul|last3=Collier|first3=Leslie|
 title=Human Virology | publisher=Oxford University Press | publication-place=Oxford | year=2016 | isbn=978-0-19-871468-2 | oclc=968152575}}
*{{cite book | last = Shors | first = Teri | title = Understanding Viruses | publisher = Jones and Bartlett Publishers | year = 2017 | isbn = 978-1284025927 }}
{{Refend}}</text>
      <sha1>rtvqe8t0bx7nygns1gqxtajqy4hnsm5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974561</id>
      <parentid>5974560</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:34:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <comment>/* Endemik */</comment>
      <origin>5974561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68869" sha1="betu2aobnggrzutyhtcqkalhect8twy" xml:space="preserve">[[File:Coronavirus. SARS-CoV-2.png|thumb|right|Og‘ir [[o‘tkir respirator sindrom]] koronavirus 2 (SARS-CoV-2) virionining tasviri]]

'''Virus''' — bu tirik [[yuqumli agent]] boʻlib, u tirik [[hujayra (biologiya)|hujayralar]] ichida [[ko‘payish]] xususiyatiga ega [[xo‘jayin (biologiya)|xoʻjayin]] organizmlar hisobiga faoliyat yuritadi. Infeksiya sodir boʻlganda, xoʻjayin hujayra qisqa vaqt ichida asl virusning minglab bir xil nusxalarini ishlab chiqarishga majbur boʻladi. Koʻpchilik [[organizm|tirik mavjudotlar]]dan farqli oʻlaroq, viruslarda boʻlinuvchi hujayralar mavjud emas; yangi viruslar infeksiyalangan hujayra ichida yigʻiladi. Ammo oddiyroq yuqumli agentlar, masalan [[prion]]lardan farqli ravishda, viruslar [[genetika asoslari|genlar]]ni oʻz ichiga oladi, bu esa ularga [[mutatsiya]]lanish va evolyutsiyalanish imkonini beradi. Atrof-muhitda mavjud millionlab viruslardan 4 800 dan ortiq [[virus turlari ro‘yxati|virus turlari]] batafsil [[virus taksonlari ro‘yxati|tavsiflangan]]&lt;ref name=&quot;pmid29754305&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=King AM, Lefkowitz EJ, Mushegian AR, Adams MJ, Dutilh BE, Gorbalenya AE, Harrach B, Harrison RL, Junglen S, Knowles NJ, Kropinski AM, Krupovic M, Kuhn JH, Nibert ML, Rubino L, Sabanadzovic S, Sanfaçon H, Siddell SG, Simmonds P, Varsani A, Zerbini FM, Davison AJ |s2cid=21670772 |title=Viruslar taksonomiyasi va nomlanishining xalqaro kodeksiga kiritilgan o‘zgarishlar (2018) |journal=Archives of Virology |volume=163 |issue=9 |date=September 2018 |page=2601 |pmid=29754305 |doi=10.1007/s00705-018-3847-1 |url=https://hal-pasteur.archives-ouvertes.fr/pasteur-01977332/file/King2018_Article_ChangesToTaxonomyAndTheInterna.pdf}}&lt;/ref&gt;. Ularning kelib chiqishi aniq emas: ayrimlari hujayralar orasida harakatlana oladigan DNK boʻlaklari — [[plazmid]]lardan kelib chiqqan boʻlishi mumkin, boshqalari esa [[bakteriya]]lardan evolyutsiyalangan boʻlishi ehtimol.

Viruslar ikki yoki uch qismdan tashkil topadi. Barchasi [[gen]]larni oʻz ichiga oladi. Ushbu genlar virusning kodlangan biologik axborotini saqlaydi va ular [[DNK]] yoki [[RNK]]dan tuzilgan boʻladi. Shuningdek, barcha viruslar genlarni himoya qiluvchi [[oqsil]] qobiq bilan oʻralgan. Ayrim viruslarda qoʻshimcha ravishda oqsil qobigʻini qoplaydigan [[virus qobig‘i|lipid (yogʻsimon) qobiq]] ham boʻladi; bu esa ularni sovun taʼsiriga sezgir qiladi. Bunday qobiqka ega viruslar yangi xoʻjayin hujayraga kirishda ushbu qobiqdan hamda maxsus [[hujayra yuzasi retseptori|retseptorlar]]dan foydalanadi. Viruslar shakli jihatidan oddiy [[tamaki mozaikasi virusi|spiralsimon]] va [[ikosaedr]] tuzilmadan tortib murakkab [[bakteriofag]] tuzilmalargacha farqlanadi. Ularning oʻlchami 20 dan 300 [[nanometr]]gacha boʻlishi mumkin; agar ular ketma-ket joylashtirilsa, 33 000 dan 500 000 tagacha virus {{convert|1|cm|1}} uzunlikni tashkil etadi.

Viruslar turli yoʻllar bilan tarqaladi. Koʻpchilik viruslar qaysi xoʻjayin turi yoki [[to‘qima (biologiya)|toʻqima]]ni zararlashiga nisbatan yuqori ixtisoslashgan boʻlsa-da, har bir [[tur (biologiya)|virus turi]] oʻzini koʻpaytirish uchun maʼlum bir mexanizmga tayanadi. [[O‘simlik patologiyasi#Viruslar, viroidlar va virusga o‘xshash organizmlar|Oʻsimlik viruslari]] odatda oʻsimlikdan oʻsimlikka hasharotlar va boshqa [[organizm]]lar — ''[[vektor (epidemiologiya)|vektorlar]]'' orqali tarqaladi. Ayrim [[Virus#Inson kasalliklaridagi roli|inson va hayvon viruslari]] infeksiyalangan tana suyuqliklari orqali yuqadi. [[Gripp]] kabi viruslar yoʻtalish yoki aksirish paytida hosil boʻladigan namlik tomchilari orqali havo orqali tarqaladi. [[Norovirus]] esa qoʻl, oziq-ovqat va suvning ifloslanishi bilan bogʻliq boʻlgan [[fekal-og‘iz yo‘li|fekal-ogʻiz yoʻli]] orqali yuqadi. [[Rotavirus]] koʻpincha infeksiyalangan bolalar bilan bevosita aloqa orqali yuqadi. Inson immun tanqisligi virusi — [[OIV]] jinsiy aloqa vaqtida almashinadigan tana suyuqliklari orqali yuqadi. Boshqa viruslar, masalan [[dengue virusi]], [[gematofagiya|qon soʻruvchi hasharotlar]] orqali tarqaladi.

Viruslar, ayniqsa RNKga ega boʻlganlari, tez-tez [[mutatsiya]]ga uchrab, yangi turlarni yuzaga keltiradi. Xoʻjayin organizmda bunday yangi shakllarga nisbatan [[immunitet (tibbiyot)|himoya]] kam boʻlishi mumkin. Masalan, gripp virusi tez-tez oʻzgaradi, shuning uchun har yili yangi [[vaksina]] talab etiladi. Katta oʻzgarishlar [[pandemiya]]larga olib kelishi mumkin, masalan [[2009-yilgi gripp pandemiyasi|2009-yilgi choʻchqa grippi]] butun dunyoga tarqalgan. Koʻpincha bunday mutatsiyalar virus boshqa hayvon xoʻjayinlarini dastlab zararlaganda sodir boʻladi. Bunday [[zoonoz]] kasalliklarga yarasalardagi [[koronavirus]] va choʻchqa hamda qushlardagi gripp misol boʻla oladi, keyinchalik ular [[turlararo yuqish|insonlarga yuqadi]].

Virusli infeksiyalar insonlarda, hayvonlarda va oʻsimliklarda kasallik keltirib chiqarishi mumkin. Sogʻlom insonlar va hayvonlarda infeksiyalar odatda [[immun tizim]] tomonidan bartaraf etiladi, bu esa maʼlum virusga nisbatan umrboqiy [[immunitet (tibbiyot)|immunitet]]ni shakllantirishi mumkin. [[Antibiotik]]lar bakteriyalarga qarshi samarali boʻlsa-da, viruslarga taʼsir koʻrsatmaydi, biroq [[antivirus dori vositalari|antiviral preparatlar]] hayot uchun xavfli infeksiyalarni davolashda qoʻllaniladi. Umrboqiy immunitet hosil qiluvchi vaksinalar ayrim virusli infeksiyalarning oldini olishi mumkin.

== Terminologiya ==

* [[Virion]] — xoʻjayin hujayradan tashqarida mavjud boʻlgan yakka virus zarrachasi; u nuqsonli va yuqumli boʻlmagan boʻlishi ham mumkin.
* [[Kapsid]] — virus genlarini oʻrab turuvchi [[oqsil]] qobiq; ushbu qobiq bir xil boʻlgan koʻplab kichik oqsillardan tashkil topadi va ular kapsomerlar deb ataladi.
* [[Virus qobig‘i]] — ayrim viruslarda virionni oʻrab turuvchi yogʻsimon (lipid) pufaksimon qavat mavjud boʻladi.
* [[Gen]] — [[DNK]] yoki [[RNK]]ning bir qismi; genlar nukleotid „alfaviti“ harflaridan tashkil topgan gaplarga oʻxshaydi. Genlar viruslarning koʻpayishini boshqaradi. Turli viruslarda genlar DNK yoki RNKdan tashkil topgan boʻladi, ammo ikkalasi birgalikda uchramaydi.
* [[Xo‘jayin diapazoni]] — maʼlum bir virus turi yuqtira oladigan hayvonlar, oʻsimliklar yoki [[bakteriya]]lar doirasi.
* [[Bakteriofag]]lar — bakteriyalarda koʻpayadigan viruslar.
* [[Hujayra tropizmi]] — virus koʻpayishi mumkin boʻlgan [[hujayra (biologiya)|hujayra]] turi.
* [[Serotip]] — virus yuzasidagi [[antigen]]larga asoslangan viruslar guruhi.
* Simmetriya — maʼlum turdagi barcha viruslar bir xil tuzilishga ega boʻlib, ularning zarrachalari kubsimon, spiralsimon yoki murakkab shaklda boʻladi.

== Kashf etilishi ==
{{Main|Virusologiya tarixi}}
[[File:HIV-budding-Color cropped.jpg|left|upright|thumbnail|Yashil rangda koʻrsatilgan OIV-1 viruslarining [[skanerlovchi elektron mikroskop|skanerlovchi elektron mikroskopik tasviri]], [[limfotsit]]dan ajralib chiqmoqda]]

1884-yilda fransuz [[mikrobiolog]]i [[Charles Chamberland]] [[Chamberland filtri]]ni (yoki Chamberland–Pasteur filtri) ixtiro qildi; unda [[bakteriya]]lardan ham kichikroq teshikchalar mavjud edi. U bakteriyalarni oʻz ichiga olgan eritmani filtrdan oʻtkazib, ularni toʻliq ajratib tashlashi mumkin edi. 1890-yillarning boshlarida rus [[biolog]]i [[Dmitri Ivanovsky]] ushbu usuldan foydalanib, keyinchalik [[tamaki mozaikasi virusi]] deb nomlangan agentni oʻrgandi. Uning tajribalari shuni koʻrsatdiki, zararlangan tamaki barglaridan olingan ekstraktlar filtratsiyadan keyin ham yuqumli boʻlib qolgan&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |pages=6
 |isbn=978-1469898805
}}&lt;/ref&gt;.

Shu davrda boshqa olimlar ham ushbu agentlar (keyinchalik viruslar deb atalgan) bakteriyalardan farq qilishini va ulardan taxminan yuz barobar kichik boʻlsa-da, kasallik keltirib chiqarishini aniqladilar. 1899-yilda gollandiyalik mikrobiolog [[Martinus Beijerinck]] ushbu agent faqat [[hujayra bo‘linishi|boʻlinayotgan hujayralar]] ichida koʻpayishini kuzatdi. U uni „yuqumli tirik suyuqlik“ ({{langx|la|text=[[contagium vivum fluidum]]}}) yoki „eruvchan tirik mikrob“ deb atadi, chunki u mikrobga oʻxshash zarrachalarni aniqlay olmadi{{sfn|Howley|Knipe|Enquist|2023|p=4}}. XX asr boshlarida ingliz [[bakteriolog]]i [[Frederick Twort]] bakteriyalarni zararlovchi viruslarni kashf etdi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Howley
 |first=Peter M.
 |last2=Knipe
 |first2=David M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |pages=827
 |isbn=978-1469898805
}}&lt;/ref&gt;. fransuz-kanadalik mikrobiolog [[Félix d'Herelle]] esa bakteriyalar oʻsayotgan [[agar]]ga virus qoʻshilganda, bakteriyalarning nobud boʻlgan hududlari paydo boʻlishini tasvirlab berdi. Ushbu oʻlik hududlarni hisoblash orqali u eritmadagi viruslar sonini aniqlashga muvaffaq boʻldi&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = D'Herelle F | title = Dizenteriya tayoqchalariga qarshi ta’sir ko‘rsatuvchi ko‘rinmas mikrob haqida: qisqa ma’lumot (1917) | journal = Research in Microbiology | volume = 158 | issue = 7 | pages = 553–554 | year = 2007 | pmid = 17855060 | doi = 10.1016/j.resmic.2007.07.005 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;.

1931-yilda [[elektron mikroskop]] ixtiro qilinishi viruslarning ilk tasvirlarini olish imkonini berdi&lt;ref&gt;From ''Nobel Lectures, Physics 1981–1990'', (1993) Editor-in-Charge Tore Frängsmyr, Editor Gösta Ekspång, World Scientific Publishing Co., Singapore&lt;/ref&gt;. 1935-yilda amerikalik [[biokimyogar]] va [[virusolog]] [[Wendell Meredith Stanley]] tamaki mozaikasi virusini (TMV) oʻrganib, uning asosan [[oqsil]]dan tashkil topganini aniqladi&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Stanley WM, Loring HS  | year = 1936 | title = Kasallangan pomidor o‘simliklaridan kristall shakldagi tamaki mozaikasi virus oqsilini ajratib olish | url = https://archive.org/details/sim_science_1936-01-24_83_2143/page/84  | journal = Science | volume = 83 | issue = 2143| page = 85 | pmid = 17756690 | doi = 10.1126/science.83.2143.85 |bibcode = 1936Sci....83...85S }}&lt;/ref&gt;. Oradan koʻp oʻtmay, ushbu virus [[oqsil]] va [[RNK]]dan tashkil topganligi aniqlandi&lt;ref&gt;{{cite journal | doi = 10.1126/science.89.2311.345 | vauthors = Stanley WM, Lauffer MA | year = 1939 | title = Tamaki mozaikasi virusining karbamid eritmalarida parchalanishi | url = https://archive.org/details/sim_science_1939-04-14_89_2311/page/344 |journal = Science | volume = 89 | issue = 2311| pages = 345–347 | pmid = 17788438 |bibcode = 1939Sci....89..345S }}&lt;/ref&gt;. [[Rosalind Franklin]] 1955-yilda [[rentgen kristallografiyasi|rentgen-kristallografik tasvirlar]]ni ishlab chiqdi va TMVning toʻliq tuzilishini aniqladi&lt;ref name=&quot;pmid18702397&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Creager AN, Morgan GJ | title = Ikki spiral kashfiyotidan keyin: Rosalind Franklinning tamaki mozaikasi virusiga oid tadqiqotlari | journal = Isis; an International Review Devoted to the History of Science and Its Cultural Influences | volume = 99 | issue = 2 | pages = 239–272 | date = June 2008 | pmid = 18702397 | doi = 10.1086/588626 | s2cid = 25741967 }}&lt;/ref&gt;. Franklin virus oqsillari RNK bilan oʻralgan spiral ichi boʻsh nay hosil qilishini, shuningdek virus RNKsi DNKdagi kabi ikki spiral emas, balki bir ipli tuzilishga ega ekanini tasdiqladi&lt;ref name=&quot;Johnson&quot;&gt;{{cite journal |last1=Johnson |first1=Ben |title=Rosalind Franklinning virusologiyaga qo‘shgan hissasi |journal=Nature Portfolio Microbiology Community |date=25 July 2017 |url=https://microbiologycommunity.nature.com/posts/18900-rosalind-franklin-s-contributions-to-virology |access-date=7 January 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt;.

Dastlabki olimlar uchun asosiy muammo viruslarni tirik hayvonlarsiz yetishtirish usulining yoʻqligi edi. 1931-yilda amerikalik [[patolog]]lar [[Ernest William Goodpasture]] va [[Alice Miles Woodruff]] [[gripp]] va boshqa bir qator viruslarni urugʻlantirilgan tovuq tuxumlarida oʻstirishga muvaffaq boʻldilar&lt;ref name=&quot;pmid17810781&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Goodpasture EW, Woodruff AM, Buddingh GJ | title = Tovuq embrionlarining xorioallantoik membranasida vaksina va boshqa viruslarni yetishtirish | url = https://archive.org/details/sim_science_1931-10-09_74_1919/page/370 | journal = Science | volume = 74 | issue = 1919 | pages = 371–372 | date = October 1931 | pmid = 17810781 | doi = 10.1126/science.74.1919.371 | bibcode = 1931Sci....74..371G}}&lt;/ref&gt;. Ayrim viruslarni tuxumda oʻstirish imkoni boʻlmagan. Bu muammo 1949-yilda [[John Franklin Enders]], [[Thomas Huckle Weller]] va [[Frederick Chapman Robbins]] tomonidan [[poliovirus]]ni tirik hayvon hujayralari kulturasi sharoitida oʻstirish orqali hal qilindi&lt;ref name=&quot;pmid15470207&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Rosen FS | title = Poliovirusni ajratib olish — John Enders va Nobel mukofoti | journal = N. Engl. J. Med. | volume = 351 | issue = 15 | pages = 1481–1483 | date = October 2004 | pmid = 15470207 | doi = 10.1056/NEJMp048202 }}&lt;/ref&gt;. Hozirgi kunga kelib 4 800 dan ortiq virus turlari [[virus taksonlari ro‘yxati|batafsil tavsiflangan]]&lt;ref name=&quot;pmid29754305&quot; /&gt;.
== Kelib chiqishi ==
{{Further|Virus#Kelib chiqishi}}　Viruslar hayot mavjud boʻlgan barcha joylarda u bilan birga mavjud. Ular ehtimol tirik hujayralar ilk bor paydo boʻlgan davrdan beri mavjud boʻlib kelmoqda. Ularning kelib chiqishi hanuz aniq emas, chunki ular [[fosil]] holida saqlanmaydi, shu sababli [[molekulyar biologiya|molekulyar usullar]] ularning paydo boʻlishini tushuntirish uchun eng samarali vosita hisoblanadi. Bu usullar qadimgi virus DNK yoki RNKsining mavjudligiga tayanadi, ammo laboratoriyalarda saqlangan viruslarning aksariyati 90 yildan kam tarixga ega&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louis W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Racaniello
 |first4=Vincent R.
 |last5=Skalka
 |first5=Anna M.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=16
 |isbn=978-1555819502
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=18–19}}&lt;/ref&gt;. Molekulyar usullar faqat XX asrda evolyutsiyalangan viruslarning ajdodlarini aniqlashda muvaffaqiyatli boʻlgan&lt;ref name=&quot;pmid15476878&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Liu Y, Nickle DC, Shriner D, Jensen MA, Learn GH, Mittler JE, Mullins JI | title = Inson immun tanqisligi virusi 1-turining molekulyar soatga o‘xshash evolyutsiyasi | journal = Virology | volume = 329 | issue = 1 | pages = 101–108 | date = November 2004 | pmid = 15476878 | doi = 10.1016/j.virol.2004.08.014| doi-access = free }}&lt;/ref&gt;. Viruslarning yangi guruhlari hayot evolyutsiyasining turli bosqichlarida bir necha bor paydo boʻlgan boʻlishi mumkin&lt;ref name=NRM_Krupovic2019&gt;{{cite journal |vauthors= Krupovic M, Dooja W, Koonin EV |s2cid=169035711 |title=Viruslarning kelib chiqishi: ibtidoiy replikatorlar xo‘jayinlardan kapsidlarni jalb qilgan |journal=Nature Reviews Microbiology |volume=17 |issue=7 |pages=449–458 |date=2019 |doi=10.1038/s41579-019-0205-6 |pmid=31142823|url=https://hal-pasteur.archives-ouvertes.fr/pasteur-02557191/file/Krupovic_NRMICRO-19-022_MS_v3_clean.pdf }}&lt;/ref&gt;. Viruslarning kelib chiqishi haqida uchta asosiy [[ilmiy nazariya|nazariya]] mavjud&lt;ref name=NRM_Krupovic2019 /&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=11–21}}&lt;/ref&gt;;

; Regressiv nazariya : Viruslar dastlab kattaroq hujayralarda [[parazitizm|parazitlik]] qilgan kichik hujayralar boʻlgan boʻlishi mumkin. Vaqt oʻtishi bilan ular parazit hayot tarzida zarur boʻlmagan genlarini yoʻqotgan. ''[[Rickettsia]]'' va ''[[Chlamydia (bakteriya)|Chlamydia]]'' bakteriyalari viruslarga oʻxshab faqat xoʻjayin hujayralar ichida koʻpayadigan tirik hujayralardir. Bu nazariyani qoʻllab-quvvatlaydi, chunki ularning parazitlikka bogʻliqligi mustaqil yashash imkonini bergan genlarning yoʻqolishiga olib kelgan boʻlishi mumkin&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|p=11}}&lt;/ref&gt;.

; Hujayraviy kelib chiqish nazariyasi : Ayrim viruslar yirik organizm genlaridan „qochib chiqqan“ DNK yoki RNK boʻlaklaridan rivojlangan boʻlishi mumkin. Bunday DNK [[plazmid]]lardan — hujayralar oʻrtasida koʻchib yuruvchi DNK qismlaridan kelib chiqqan boʻlishi mumkin, boshqalari esa bakteriyalardan rivojlangan&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=11–12}}&lt;/ref&gt;.

; Koevolyutsiya nazariyasi : Viruslar hujayralar Yerda ilk paydo boʻlgan paytda oqsil va DNKdan iborat murakkab molekulalardan rivojlangan boʻlishi mumkin va millionlab yillar davomida hujayraviy hayotga bogʻliq boʻlgan.&lt;ref name =Wessner&gt;{{cite journal | vauthors = Wessner DR | year = 2010 | title = Viruslarning kelib chiqishi | journal = Nature Education | volume = 3 | issue = 9| page = 37 }}&lt;/ref&gt;

Ushbu nazariyalarning barchasida muammolar mavjud. Regressiv gipoteza hatto eng kichik hujayraviy parazitlar ham viruslarga oʻxshamasligini tushuntirib bera olmaydi. „Qochish“ yoki hujayraviy kelib chiqish nazariyasi viruslarga xos, hujayralarda uchramaydigan noyob tuzilmalarning mavjudligini izohlab bermaydi. Koevolyutsiya yoki „virus birinchi“ gipotezasi esa viruslar taʼrifiga zid keladi, chunki viruslar xoʻjayin hujayralarga bogʻliq&lt;ref name =Wessner /&gt;&lt;ref name=Nasir&gt;{{cite journal|title=Viruslar evolyutsiyasi: ibtidoiy hujayraviy kelib chiqish va keyinchalik parazitizmga moslashuv | vauthors= Nasir A, Kim KM, Caetano-Anollés G | year = 2012 | pmid =  23550145 | doi=10.4161/mge.22797 | journal=Mobile Genetic Elements | volume = 2 | issue =5 | pages=247–252| pmc= 3575434 }}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, viruslar juda qadimiy deb hisoblanadi va ularning kelib chiqishi hayotning [[uch domen tizimi|uch domen]]ga ajralishidan oldingi davrga borib taqaladi&lt;ref&gt;{{cite book |title=Principles of Virology |year=2020 |page=822}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mahy Gen 28&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Mahy WJ, Van Regenmortel MH |title=Umumiy virusologiya bo‘yicha qo‘llanma ensiklopediyasi |publisher=Academic Press |location=Oxford |year=2009 |page=28 |isbn=978-0-12-375146-1}}&lt;/ref&gt;.

== Tuzilishi ==
[[File:Basic Scheme of Virus en.svg|thumb|Virus tuzilishining soddalashtirilgan sxemasi]]
[[File:Capsids.jpg|thumb|upright=1.7|Viruslarning turli shakllari]]
Virus zarrachasi, yaʼni [[virion]], DNK yoki RNKdan tashkil topgan genlardan iborat boʻlib, ular [[kapsid]] deb ataluvchi himoya qiluvchi [[oqsil]] qobiq bilan oʻralgan{{sfn|Howley|Knipe|Enquist|2023|pp=50-52}}.{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=33–55}} Kapsid koʻplab bir xil kichik oqsil molekulalaridan — [[kapsomer]]lardan tashkil topgan. Kapsomerlarning joylashuvi [[kesilgan ikosaedr|ikosaedrik]] (20 yuzali), [[spiral|spiralsimon]] yoki undan ham murakkab boʻlishi mumkin. DNK yoki RNK atrofida joylashgan ichki qobiq [[nukleokapsid]] deb ataladi va u ham oqsillardan tuzilgan. Ayrim viruslar [[lipid]] (yogʻsimon) qavat — [[virus qobig‘i]] bilan oʻralgan boʻladi; bu ularni sovun va spirt taʼsiriga sezgir qiladi&lt;ref name=&quot;pmid11759024&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Rotter ML |title=Spirtli qo‘l dezinfeksiyasi uchun dalillar |journal=The Journal of Hospital Infection |volume=48 |issue=Suppl A |pages=S4–S8 |date=August 2001 |pmid=11759024 |doi=10.1016/s0195-6701(01)90004-0 }}&lt;/ref&gt;.

=== Oʻlchami ===
[[File:Virus size.png|right|thumb|Eng koʻp uchraydigan ayrim inson viruslarining virionlari va ularning nisbiy oʻlchamlari (nuklein kislotalar masshtabda koʻrsatilmagan)]]
Viruslar eng kichik yuqumli agentlardan biri boʻlib, ularni [[yorug‘lik mikroskopi]] yordamida koʻrishning imkoni yoʻq; aksariyati faqat [[Elektron mikroskop|elektron mikroskopiya]] orqali aniqlanadi. Ularning oʻlchami 20 dan 300 [[nanometr]]gacha boʻladi; ularni ketma-ket joylashtirilsa, 33 000 dan 500 000 tagacha virus bir santimetr (0,4 dyuym) uzunlikni tashkil etadi&lt;ref name=&quot;Topley-and-Wilson33-55&quot;&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=33–55}}&lt;/ref&gt;. Taqqoslash uchun, bakteriyalar odatda taxminan 1000 nanometr (1 [[mikrometr]]) diametrga ega, yuqori organizmlarning hujayralari esa odatda bir necha oʻn mikrometr kattalikda boʻladi. Ayrim viruslar, masalan [[megavirus]]lar va [[pandoravirus]]lar, nisbatan yirik viruslar hisoblanadi. Taxminan 1000 nanometr oʻlchamdagi bu viruslar [[amoba]]larni zararlaydi va 2003 hamda 2013-yillarda kashf etilgan&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Abergel C, Legendre M, Claverie JM |title=Gigant viruslarning tez kengayayotgan olami: Mimivirus, Pandoravirus, Pithovirus va Mollivirus |journal=FEMS Microbiol. Rev. |volume=39 |issue=6 |pages=779–796 |date=November 2015 |pmid=26391910 |doi=10.1093/femsre/fuv037 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Philippe N, Legendre M, Doutre G, Couté Y, Poirot O, Lescot M, Arslan D, Seltzer V, Bertaux L, Bruley C, Garin J, Claverie JM, Abergel C |s2cid=16877147 |title=Pandoraviruslar: genomlari 2,5 Mb gacha yetadigan, parazitar eukariotlarga yaqin bo‘lgan amoba viruslari |journal=Science |volume=341 |issue=6143 |pages=281–286 |date=July 2013 |pmid=23869018 |doi=10.1126/science.1239181 |bibcode=2013Sci...341..281P |url=https://hal-cea.archives-ouvertes.fr/cea-00862677/file/phi.pdf }}&lt;/ref&gt;. Ular [[gripp virusi]]dan taxminan oʻn baravar keng (va hajman ming baravar katta) boʻlib, bu „gigant“ viruslarning kashf etilishi olimlarni hayratga solgan&lt;ref name=&quot;Zimmer&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2013/07/18/science/changing-view-on-viruses-not-so-small-after-all.html | title=Viruslar haqidagi qarashlarning o‘zgarishi: ular unchalik ham kichik emas | work=The New York Times | date=18 July 2013 | access-date=20 December 2014 | vauthors = Zimmer C}}&lt;/ref&gt;.

=== Genlar ===
{{details|Genetika asoslari}}

Viruslarning genlari DNK (dezoksiribonuklein kislota) va koʻplab viruslarda RNK (ribonuklein kislota)dan tashkil topgan. Organizm ichidagi biologik axborot [[genetik kod]] orqali DNK yoki RNKda kodlanadi. Aksariyat organizmlar DNKdan foydalanadi, ammo [[RNK virusi|koʻplab viruslar]] genetik materiali sifatida RNKga ega. Viruslarning DNK yoki RNKsi bir ipli yoki ikki spiral tuzilishda boʻlishi mumkin&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=S. Jane
 |last2=Enquist
 |first2=Lynn W.
 |last3=Racaniello
 |first3=Vincent R.
 |last4=Skalka
 |first4=Anna Marie
 |title=Principles of Virology
 |edition=4th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |page=64
 |isbn=978-1555819518
}}&lt;/ref&gt;.

Viruslar nisbatan kam genlarga ega boʻlgani sababli tez koʻpayadi. Masalan, gripp virusi atigi sakkizta gen, [[rotavirus]] esa oʻn bitta genga ega. Taqqoslash uchun, insonlarda 20 000–25 000 gen mavjud. Baʼzi virus genlari virus zarrachasini tashkil etuvchi strukturaviy oqsillarni kodlaydi, boshqalari esa faqat infeksiyalangan hujayralarda uchraydigan nostrukturaviy oqsillarni hosil qiladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=6th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2013
 |page=25
 |isbn=978-1451105630
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | doi = 10.1038/nature03001 | last1 = International Human | first1 = Genome Sequencing Consortium | year = 2004 | title = Inson genomining eukromatik ketma-ketligini yakunlash |  journal = Nature | volume = 431 | issue = 7011| pages = 931–945 | pmid = 15496913 |bibcode = 2004Natur.431..931H | s2cid = 186242248 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;.

Barcha hujayralar va koʻplab viruslar kimyoviy reaksiyalarni tezlashtiruvchi [[ferment]]lar — [[enzim]]larni ishlab chiqaradi. Ushbu fermentlardan ayrimlari, masalan [[DNK polimeraza]] va [[RNK polimeraza]], DNK va RNKning yangi nusxalarini sintez qiladi. Virus polimerazalari koʻpincha xoʻjayin hujayra fermentlariga qaraganda samaraliroq ishlaydi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Adams
 |first=Michael J.
 |last2=King
 |first2=Arden M.
 |title=Virus Evolution
 |edition=2nd
 |publisher=Academic Press
 |year=2016
 |pages=150–152
 |isbn=978-0128009476
}}&lt;/ref&gt;, ammo RNK polimerazalari xatolarga moyil boʻlib, bu RNK viruslarida tez-tez mutatsiyalar va yangi shtammlar paydo boʻlishiga olib keladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephanie J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louise W.
 |title=Principles of Virology
 |edition=4th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=650–653
 |isbn=978-1555819420
}}&lt;/ref&gt;.

Baʼzi RNK viruslarida genlar uzluksiz RNK molekulasi shaklida emas, balki boʻlaklarga ajralgan boʻladi. Masalan, gripp virusida sakkizta alohida RNK genlari mavjud. Ikki turdagi gripp virusi bir hujayrani zararlaganda, bu genlar aralashib, yangi virus shtammlarini hosil qilishi mumkin; bu jarayon [[reassortment]] deb ataladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |pages=652–655
 |isbn=978-1451105636
}}&lt;/ref&gt;.

=== Oqsil sintezi ===
[[File:Cell with Virus.png|thumb|upright=1.3|Tipik [[eukariot]] hujayra sxemasi va subhujayraviy tuzilmalar: (1) [[yadrocha]] (2) [[hujayra yadrosi]] (3) [[ribosoma]] (4) [[vezikula (biologiya)|vezikula]] (5) qoʻpol [[endoplazmatik to‘r]] (ET) (6) [[Golji apparati]] (7) [[sitokelet]] (8) silliq ET (9) [[mitoxondriya]] (10) [[vakuola]] (11) [[sitoplazma]] (12) [[lizosoma]] (13) [[sentriol]]lar [[sentrosoma]] ichida (14) masshtabga yaqin holda koʻrsatilgan virus]]

Oqsillar hayot uchun zarurdir. Hujayralar [[aminokislota]]lardan yangi oqsil molekulalarini DNKda kodlangan axborot asosida sintez qiladi. Har bir oqsil odatda muayyan funksiyani bajaradi, shuning uchun hujayra yangi vazifani bajarishi uchun yangi oqsil ishlab chiqishi kerak boʻladi. Viruslar esa hujayrani oʻziga kerakli, ammo hujayra uchun zarur boʻlmagan oqsillarni sintez qilishga majbur qiladi. [[Oqsil biosintezi]] ikki asosiy bosqichdan iborat: [[transkripsiya (genetika)|transkripsiya]] va [[translyatsiya (biologiya)|translyatsiya]]&lt;ref name=&quot;pmid25648499&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=de Klerk E, 't Hoen PA |title=Alternativ mRNK transkripsiyasi, qayta ishlanishi va translyatsiyasi |journal=Trends in Genetics |volume=31 |issue=3 |pages=128–139 |date=March 2015 |pmid=25648499 |doi=10.1016/j.tig.2015.01.001 }}&lt;/ref&gt;.

Transkripsiya — bu DNKdagi [[genetik kod]] asosida RNK nusxalarini, yaʼni [[axborotchi RNK]] (mRNK)ni hosil qilish jarayonidir. mRNK hujayra ichida harakatlanib, kodni [[ribosoma]]larga olib boradi va u yerda oqsil sintezida foydalaniladi. Bu jarayon translyatsiya deb ataladi, chunki oqsilning aminokislotalar ketma-ketligi mRNK kodiga asoslanadi, yaʼni axborot nuklein kislotalar „tili“dan aminokislotalar „tili“ga oʻtkaziladi&lt;ref name=&quot;pmid25648499&quot; /&gt;.

Baʼzi RNK viruslarida nuklein kislota bevosita mRNK sifatida xizmat qiladi va qoʻshimcha oʻzgartirishlarni talab qilmaydi. Shu sababli ular musbat yoʻnalishli RNK viruslari deb ataladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=75–82}}&lt;/ref&gt;. Boshqa RNK viruslarida RNK mRNKning komplementar nusxasi boʻlib, ular mRNK hosil qilish uchun hujayraning yoki oʻzining fermentlariga tayanadi; ular [[manfiy yo‘nalishli RNK viruslari]] deb ataladi. DNK viruslarida mRNK hosil boʻlish usuli hujayralarnikiga oʻxshash. [[Retrovirus]]lar esa butunlay boshqacha yoʻl tutadi: ularda RNK mavjud boʻlib, xoʻjayin hujayra ichida [[teskari transkriptaza]] fermenti yordamida uning DNK nusxasi yaratiladi. Ushbu DNK keyinchalik xoʻjayin DNKsiga qoʻshiladi va hujayraning odatiy mexanizmlari orqali mRNKga koʻchiriladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |pages=698–700
 |isbn=978-1451105636
}}&lt;/ref&gt;.
== Hayot sikli ==
{{Main|Virus hayot sikli|Virusning hujayraga kirishi}}

[[File:HepC replication.png|thumb|Oddiy virusning hayot sikli (chapdan oʻngga); bitta virus hujayrani zararlagach, yuzlab yangi viruslar hosil boʻladi.]]

Virus hujayrani zararlaganda, uni minglab yangi viruslar ishlab chiqarishga majbur qiladi. Bu jarayon hujayraga virus DNKsi yoki RNKsini koʻchirtirish, virus oqsillarini sintez qildirish va ularni yangi virus zarrachalariga yigʻish orqali amalga oshadi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |pages=6–13
 |isbn=978-1451105636
}}&lt;/ref&gt;.

Tirik hujayralardagi viruslar hayot siklining oltita asosiy, bir-biri bilan qisman ustma-ust tushuvchi bosqichi mavjud&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louis W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Howley
 |first4=Peter M.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=121–123
 |isbn=978-1555819432
}}&lt;/ref&gt;:

* '''Biriktirilish (Attachment)''' — virusning hujayra yuzasidagi aniq molekulalarga bogʻlanishi. Ushbu xususiylik virusni juda cheklangan turdagi hujayralarga bogʻlab qoʻyadi. Masalan, inson immun tanqisligi virusi (OIV) faqat insonning [[T hujayra]]larini zararlaydi, chunki uning yuzasidagi [[gp120]] oqsili faqat [[CD4]] va T hujayra yuzasidagi boshqa molekulalar bilan reaksiyaga kirisha oladi. Oʻsimlik viruslari faqat oʻsimlik hujayralariga birikadi va hayvonlarni zararlay olmaydi.
* '''Kirish (Penetration)''' — biriktirilgandan soʻng virus hujayraga [[endotsitoz]] orqali yoki hujayra membranasi bilan qoʻshilish (fuzion) orqali kiradi.
* '''Qobiqdan ajralish (Uncoating)''' — hujayra ichida virus kapsidi virus yoki xoʻjayin fermentlari taʼsirida parchalanadi va virus nuklein kislotasi ajralib chiqadi.
* '''Replikatsiya (Replication)''' — hujayra virus mRNKsidan foydalanib virus oqsillarini sintez qiladi. Shu bilan birga, hujayraning DNK yoki RNK sintez tizimlari virus genetik materialini koʻpaytiradi.
* '''Yigʻilish (Assembly)''' — yangi hosil boʻlgan virus oqsillari va nuklein kislotalar birlashib yuzlab yangi virus zarrachalarini hosil qiladi.
* '''Chiqarilish (Release)''' — yangi viruslar hujayradan chiqadi. Koʻpchilik viruslar hujayrani yorib yuboradi (bu jarayon [[lizis]] deb ataladi). Baʼzilari, masalan OIV, esa yumshoqroq yoʻl bilan — [[budding]] orqali ajralib chiqadi.
== Xoʻjayin hujayraga taʼsiri ==
Viruslar xoʻjayin hujayraga turli xil strukturaviy va biokimyoviy taʼsir koʻrsatadi{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=34–36}}. Bular ''[[sitopatik ta’sir]]lar'' deb ataladi{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=34}}. Koʻpchilik virus infeksiyalari oxir-oqibat xoʻjayin hujayraning nobud boʻlishiga olib keladi. Oʻlim sabablari qatoriga hujayra lizisi (yorilishi), hujayra yuzasi membranasining oʻzgarishi va [[apoptoz]] (hujayraning „oʻzini yoʻq qilishi“) kiradi&lt;ref name=&quot;pmid28846635&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Okamoto T, Suzuki T, Kusakabe S, Tokunaga M, Hirano J, Miyata Y, Matsuura Y |title=Regulation of Apoptosis during Flavivirus Infection |journal=Viruses |volume=9 |issue=9 |page=243 |year=2017 |pmid=28846635 |pmc=5618009 |doi=10.3390/v9090243|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;. Koʻpincha hujayra oʻlimi virus ishlab chiqargan oqsillar tufayli yuz beradi, ularning hammasi ham virus zarrachasining tarkibiy qismi boʻlmaydi&lt;ref name=&quot;pmid18637511&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Alwine JC |title=Human Cytomegalovirus |chapter=Modulation of Host Cell Stress Responses by Human Cytomegalovirus |series=Current Topics in Microbiology and Immunology |volume=325|pages=263–79 |date=2008 |pmid=18637511 |doi=10.1007/978-3-540-77349-8_15 |isbn=978-3-540-77348-1 }}&lt;/ref&gt;.

Baʼzi viruslar zararlangan hujayrada sezilarli oʻzgarishlar keltirib chiqarmaydi. Virus [[latentlik|latent]] (faolsiz) holatda boʻlgan hujayralar infeksiya belgilarini deyarli koʻrsatmaydi va odatda normal faoliyat yuritadi&lt;ref name=&quot;pmid18164651&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Sinclair J | title = Human cytomegalovirus: Latency and reactivation in the myeloid lineage | journal = J. Clin. Virol. | volume = 41 | issue = 3 | pages = 180–185 | date = March 2008 | pmid = 18164651 | doi = 10.1016/j.jcv.2007.11.014 }}&lt;/ref&gt;. Bu esa doimiy (persistens) infeksiyalarga olib keladi va virus koʻpincha oylar yoki yillar davomida yashirin holatda qoladi. Bu holat odatda [[gerpes viruslari]]da uchraydi&lt;ref name=&quot;pmid6326635&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Jordan MC, Jordan GW, Stevens JG, Miller G | title = Latent herpesviruses of humans | journal = Ann. Intern. Med. | volume = 100 | issue = 6 | pages = 866–880 | date = June 1984 | pmid = 6326635 | doi = 10.7326/0003-4819-100-6-866 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid12076064&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Sissons JG, Bain M, Wills MR | s2cid = 24879226 | title = Latency and reactivation of human cytomegalovirus | journal = J. Infect. | volume = 44 | issue = 2 | pages = 73–77 | date = February 2002 | pmid = 12076064 | doi = 10.1053/jinf.2001.0948}}&lt;/ref&gt;.

Baʼzi viruslar, masalan [[Epstein–Barr virusi]], hujayralarning koʻpayishiga olib keladi, lekin [[malignitet]] (yomon sifatli oʻsma) keltirib chiqarmaydi&lt;ref name=&quot;pmid18035323&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Barozzi P, Potenza L, Riva G, Vallerini D, Quadrelli C, Bosco R, Forghieri F, Torelli G, Luppi M | title = B cells and herpesviruses: a model of lymphoproliferation | journal = Autoimmun Rev | volume = 7 | issue = 2 | pages = 132–136 | date = December 2007 | pmid = 18035323 | doi = 10.1016/j.autrev.2007.02.018 | hdl = 11380/598275 | hdl-access = free }}&lt;/ref&gt;; boshqa viruslar esa, masalan [[papillomavirus]]lar, saratonning isbotlangan sababchisi hisoblanadi&lt;ref name=&quot;pmid28798073&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Graham SV |title=The human papillomavirus replication cycle, and its links to cancer progression: a comprehensive review |journal=Clinical Science |volume=131 |issue=17 |pages=2201–2221 |year=2017 |pmid=28798073 |doi=10.1042/CS20160786 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;.

Agar virus hujayra DNKsiga shikast yetkazsa va hujayra uni tiklay olmasa, bu koʻpincha apoptozni qoʻzgʻatadi. Apoptoz natijalaridan biri — shikastlangan DNKning hujayraning oʻzi tomonidan parchalanishidir. Baʼzi viruslar apoptozni cheklash mexanizmlariga ega boʻlib, xoʻjayin hujayra yangi viruslar hosil boʻlishidan oldin nobud boʻlib qolishining oldini oladi; masalan, [[OIV]] (HIV) shunday mexanizmlarga ega&lt;ref name=&quot;pmid10547702&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Roulston A, Marcellus RC, Branton PE | title = Viruses and apoptosis | journal = Annu. Rev. Microbiol. | volume = 53 | pages = 577–628 | date = 1999 | pmid = 10547702 | doi = 10.1146/annurev.micro.53.1.577 }}&lt;/ref&gt;.

== Viruslar va kasalliklar ==
Viruslar bir xoʻjayindan boshqasiga turli yoʻllar bilan yuqadi, ammo har bir virus turi odatda faqat bitta yoki ikkita yoʻlni qoʻllaydi. Oʻsimliklarni zararlaydigan koʻplab viruslar boshqa organizmlar orqali tarqaladi; bunday organizmlar [[vektorlar]] deb ataladi. Hayvonlar, jumladan odamlarni zararlaydigan ayrim viruslar ham vektorlar (odatda qon soʻruvchi hasharotlar) orqali yuqadi, lekin toʻgʻridan-toʻgʻri yuqish koʻproq uchraydi.

Baʼzi virusli infeksiyalar, masalan, [[norovirus]] va [[rotavirus]], ifloslangan oziq-ovqat va suv orqali, qoʻllar va umumiy foydalaniladigan buyumlar orqali, shuningdek, kasallangan odam bilan yaqin aloqa natijasida tarqaladi. Boshqalari, masalan, [[SARS-CoV-2]] va gripp viruslari esa havo-tomchi orqali yuqadi.

[[OIV]], [[gepatit B]] va [[gepatit C]] kabi viruslar koʻpincha himoyalanmagan jinsiy aloqa yoki ifloslangan [[Shprits|ignalar]] orqali yuqadi. Infeksiyalar va epidemiyalarning oldini olish uchun har bir virus turi qanday yoʻl bilan tarqalishini bilish juda muhim&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louis W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Howley
 |first4=Peter M.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=32
 |isbn=978-1555819432
}}&lt;/ref&gt;.
=== Odamlarda ===
{{for|viruslar tufayli yuzaga keladigan boshqa kasalliklar misollari uchun|Infektsion kasalliklar ro‘yxati}}

Odamlarda keng tarqalgan virusli kasalliklarga [[oddiy shamollash]], [[gripp]], [[suqari]] va [[og‘iz yarasi]] kiradi. Jiddiy kasalliklar, masalan, [[Ebola]] va [[OITS]] ham viruslar tomonidan yuzaga keladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Howley
 |first=Peter M.
 |last2=Knipe
 |first2=David M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2021
 |pages=271
 |isbn=978-1496313786
}}&lt;/ref&gt;. Koʻplab viruslar esa deyarli hech qanday kasallik keltirmaydi va ularni „zararsiz“ deb atashadi. Koʻproq zararli viruslar esa [[virulentlik|virulent]] deb taʼriflanadi&lt;ref&gt;{{cite journal|vauthors=Berngruber TW, Froissart R, Choisy M, Gandon S|year=2013|title=Evolution of Virulence in Emerging Epidemics|journal=PLOS Pathogens|volume=9|issue=3|article-number=e1003209|doi=10.1371/journal.ppat.1003209|pmid=23516359|pmc=3597519|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;.

Viruslar infeksiyalashgan hujayra turiga qarab turli kasalliklarni keltirib chiqaradi. Baʼzi viruslar hayot davomida yoki surunkali infeksiyalarni yuzaga keltirishi mumkin, bunda viruslar mezbonning immunitetiga qaramay organizmda koʻpayishni davom ettiradi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Collier
 |first=Linda
 |last2=Balows
 |first2=Albert
 |last3=Sussman
 |first3=Max
 |title=Microbiology
 |edition=14th
 |publisher=McGraw-Hill Education
 |year=2018
 |pages=464
 |isbn=978-1259640212
}}&lt;/ref&gt;. Bu holat koʻpincha gepatit B va gepatit C viruslarida uchraydi. Virus bilan xronik kasallangan odamlar „koʻtaruvchi“ sifatida tanilgan boʻlib, ular virusning muhim rezervuarlari sifatida xizmat qiladi&lt;ref name=&quot;pmid31364248&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Tanaka J, Akita T, Ko K, Miura Y, Satake M |title=Yaponiya Respublikasida gepatit B va C ga qarshi chora-tadbirlar: Epidemiologik nuqtai nazar |journal=Hepatology Research |volume=49 |issue=9 |pages=990–1002 |date=September 2019 |pmid=31364248 |pmc=6852166 |doi=10.1111/hepr.13417 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid32173241&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Lai CC, Liu YH, Wang CY, Wang YH, Hsueh SC, Yen MY, Ko WC, Hsueh PR |title=Xavfsiz ko‘taruvchi holat, og‘ir nafas yo‘llari kasalligi va pnevmoniya: og‘ir o‘tkir respirator sindrom koronavirus 2 (SARS-CoV-2) bilan bog‘liq haqiqat va afsonalar |journal=Journal of Microbiology, Immunology, and Infection = Wei Mian Yu Gan Ran Za Zhi |volume=53|issue=3|pages=404–412|date=March 2020 |pmid=32173241 |doi=10.1016/j.jmii.2020.02.012 |pmc=7128959 }}&lt;/ref&gt;.
==== Endemik ====
Agar maʼlum bir aholida virusni tashuvchi odamlar nisbati belgilangan chegaraga yetadigan boʻlsa, bu jarayon [[epidemiya]] deb ataladi&lt;ref name=&quot;FOOTNOTEOxfordKellamCollier201663&quot; /&gt;. Emlashlar joriy qilinishidan oldin, virusli infeksiyalar keng tarqalgan boʻlib, ularning chiqishi muntazam sodir boʻlardi. Moʻtadil iqlimli mamlakatlarda virusli kasalliklar odatda fasllarga bogʻliq boʻladi. [[Poliomielit]], [[poliovirus]] tomonidan keltiriladigan kasallik, koʻpincha yoz oylarida uchrardi&lt;ref name=&quot;pmid29961515&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Strand LK |title=1952 yilning dahshatli yoz… Polio oilamizga hujum qilganda |journal=Seminars in Pediatric Neurology |volume=26 |pages=39–44 |date=July 2018 |pmid=29961515 |doi=10.1016/j.spen.2017.04.001 |s2cid=49640682 }}&lt;/ref&gt;. Shu bilan birga, shamollash, gripp va rotavirus infeksiyalari odatda qish oylarida muammo boʻladi&lt;ref name=&quot;pmid22958213&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Moorthy M, Castronovo D, Abraham A, Bhattacharyya S, Gradus S, Gorski J, Naumov YN, Fefferman NH, Naumova EN |title=Gripp fasllaridagi og‘ishlar: tasodifiy moslik yoki noaniq oqibat? |journal=Clinical Microbiology and Infection |volume=18 |issue=10 |pages=955–962 |date=October 2012 |pmid=22958213 |pmc=3442949 |doi=10.1111/j.1469-0691.2012.03959.x }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid25777068&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Barril PA, Fumian TM, Prez VE, Gil PI, Martínez LC, Giordano MO, Masachessi G, Isa MB, Ferreyra LJ, Ré VE, Miagostovich M, Pavan JV, Nates SV |title=Argentinadagi shahar kanalizatsiyasida rotavirus fasllari: virus yuklanishi va genetik xilma-xillikka meteorologik o‘zgaruvchilar ta’siri |journal=Environmental Research |volume=138 |pages=409–415 |date=April 2015 |pmid=25777068 |doi=10.1016/j.envres.2015.03.004 |bibcode=2015ER....138..409B |hdl=11336/61497 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;. Boshqa viruslar, masalan [[Qizamiq|qizamiq virusi]], har uchinchi yilda muntazam epidemiyalarni keltirib chiqarardi&lt;ref name=&quot;pmid25444814&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Durrheim DN, Crowcroft NS, Strebel PM |title=Qizamiq – Yo‘q qilish epidemiologiyasi |journal=Vaccine |volume=32 |issue=51 |pages=6880–6883 |date=December 2014 |pmid=25444814 |doi=10.1016/j.vaccine.2014.10.061 |doi-access=free |hdl=1959.13/1299149 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;. Rivojlanayotgan mamlakatlarda nafas yoʻllari va enterik infeksiyalarni keltirib chiqaradigan viruslar yil davomida keng tarqalgan. Hasharotlar orqali tarqaladigan viruslar bu hududlarda kasalliklarning keng tarqalishiga sabab boʻladi. Masalan, [[Zika]] va [[dengue virus]]lari ayol [[Aedes]] chivinlari orqali odamga yuqadi, ular ayniqsa chivinlar koʻpayadigan mavzuda odamni chayiydi&lt;ref name=&quot;pmid32103776&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Mbanzulu KM, Mboera LE, Luzolo FK, Wumba R, Misinzo G, Kimera SI |title=Kongo Demokratik Respublikasida chivinlar orqali yuqadigan virusli kasalliklar: sharh |journal=Parasites &amp; Vectors |volume=13 |issue=1 |article-number=103 |date=February 2020 |pmid=32103776 |pmc=7045448 |doi=10.1186/s13071-020-3985-7 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;.

==== Pandemiya va yangi viruslar ====
[[File:SIV primates.jpg|right|400px|thumb|Chapdan oʻngga: [[Afrika yashil maymuni]], [[Simian immunodeficiency virus|SIV]] manbai; [[sooty mangabey]], [[HIV-2]] manbai; va [[Chimpanze|chimpanze]], [[HIV-1]] manbai]]
[[File:Orgin and evolution of SARS.jpg|thumb|SARS-CoV, MERS-CoV va SARS-CoV-2 ning turli mezbonlardagi kelib chiqishi va evolyutsiyasi. Barcha viruslar odamga yuqishdan oldin yarasa viruslari bilan bogʻliq edi (&lt;small&gt;Ashour va boshq. 2020 dan moslashtirilgan&lt;/small&gt; &lt;ref name=&quot;pmid32143502&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Ashour HM, Elkhatib WF, Rahman MM, Elshabrawy HA |title=Insights into the Recent 2019 Novel Coronavirus (SARS‑CoV‑2) in Light of Past Human Coronavirus Outbreaks |journal=Pathogens |volume=9 |issue=3 |page=186 |date=March 2020 |pmid=32143502 |doi=10.3390/pathogens9030186 |pmc=7157630 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;)]]

Virusli [[pandemiya]]lar kam uchraydi, lekin maymun va shimpanzezlarda aniqlangan viruslardan rivojlangan OIV 1980-yillardan beri pandemiyaga aylangan&lt;ref name=&quot;pmid29460740&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Eisinger RW, Fauci AS |title=Ending the HIV/AIDS Pandemic |journal=Emerging Infectious Diseases |volume=24 |issue=3 |pages=413–416 |date=March 2018 |pmid=29460740 |pmc=5823353 |doi=10.3201/eid2403.171797}}&lt;/ref&gt;.

XX asrda gripp virusidan kelib chiqqan toʻrt pandemiya boʻlgan, ular orasida [[Ispan grippi|1918]], [[1957–1958 gripp pandemiyasi|1957]] va [[Gonkong grippi|1968]] pandemiyalari ogʻir boʻlgan&lt;ref name=&quot;pmid29460740&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Eisinger RW, Fauci AS |title=Ending the HIV/AIDS Pandemic |journal=Emerging Infectious Diseases |volume=24 |issue=3 |pages=413–416 |date=March 2018 |pmid=29460740 |pmc=5823353 |doi=10.3201/eid2403.171797}}&lt;/ref&gt;.

Kichikdagi kasallik (smallpox) yoʻq qilinganidan oldin, 3,000 yildan ortiq davomida pandemiyalarga sabab boʻlgan&lt;ref name=&quot;pmid26060873&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Nishiyama Y, Matsukuma S, Matsumura T, Kanatani Y, Saito T |title=Preparedness for a smallpox pandemic in Japan: public health perspectives |journal=Disaster Medicine and Public Health Preparedness |volume=9 |issue=2 |pages=220–223 |date=April 2015 |pmid=26060873 |doi=10.1017/dmp.2014.157}}&lt;/ref&gt;.

Tarix davomida odamlarning migratsiyasi pandemik infeksiyalarning tarqalishiga yordam bergan; dastlab dengiz orqali va zamonaviy davrda havo transporti orqali&lt;ref name=&quot;pmid30878442&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Houghton F |title=Geography, global pandemics &amp; air travel: Faster, fuller, further &amp; more frequent |journal=Journal of Infection and Public Health |volume=12 |issue=3 |pages=448–449 |date=2019 |pmid=30878442 |doi=10.1016/j.jiph.2019.02.020 |pmc=7129534}}&lt;/ref&gt;.

Smallpoxdan tashqari, koʻpgina pandemiyalar yangi rivojlangan viruslar tufayli yuzaga keladi. Ushbu [[Emergent virus|yangi]] viruslar odatda ilgari insonlarda yoki boshqa hayvonlarda tarqalgan kam zararli viruslarning mutatsiyalashgan shakllaridir&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://virologyj.biomedcentral.com/articles/sections/emerging-viruses|title=Virology Journal|website=Virology Journal}}&lt;/ref&gt;.

[[Og‘ir surunkali respirator sindrom]] (SARS) va [[O‘rta Sharq respirator sindrom]] (MERS) yangi turdagi [[koronavirus]]lar sababli yuzaga keladi. Boshqa koronaviruslar insonlarda yengil infeksiyalar keltirishi maʼlum&lt;ref name=&quot;pmid22094080&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Weiss SR, Leibowitz JL |title=Coronavirus pathogenesis |series=Advances in Virus Research |volume=81 |pages=85–164 |year=2011 |pmid=22094080 |doi=10.1016/B978-0-12-385885-6.00009-2 |pmc=7149603 |isbn=978-0-12-385885-6}}&lt;/ref&gt;, shuning uchun SARS infeksiyalarining tez tarqalishi va yuqori virulentligi — 2003 yil iyul oyiga kelib taxminan 8,000 ta holat va 800 oʻlimni keltirib chiqargan — kutilmagan edi va koʻpgina davlatlar bunga tayyor emas edi&lt;ref name=&quot;pmid28475794&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Wong AT, Chen H, Liu SH, Hsu EK, Luk KS, Lai CK, Chan RF, Tsang OT, Choi KW, Kwan YW, Tong AY, Cheng VC, Tsang DC |title=From SARS to Avian Influenza Preparedness in Hong Kong |journal=Clinical Infectious Diseases |volume=64 |issue=suppl_2 |pages=S98–S104 |date=May 2017 |pmid=28475794 |doi=10.1093/cid/cix123 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;.

Shu bilan bogʻliq koronavirus 2019 yil noyabrda [[Uxan]], Xitoyda paydo boʻlgan va tezda butun dunyoga tarqaldi. Yarasalardan kelib chiqqan deb hisoblangan va keyinchalik [[og‘ir surunkali respirator sindrom koronavirus 2]] deb nomlangan virus bilan infeksiyalar [[COVID-19]] kasalligini keltirib chiqaradi, u yengildan oʻlimga olib keladigan ogʻirligigacha turadi&lt;ref name=&quot;WHOReport24Feb2020&quot;&gt;{{cite report |title=Report of the WHO‑China Joint Mission on Coronavirus Disease 2019 (COVID‑19) |publisher=[[World Health Organization]] |date=16–24 February 2020 |url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/who-china-joint-mission-on-covid-19-final-report.pdf |access-date=21 March 2020}}&lt;/ref&gt;, va 2020 yilda [[COVID-19 pandemiyasi|pandemiyaga]] olib keldi&lt;ref name=&quot;pmid32143502&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Ashour HM, Elkhatib WF, Rahman MM, Elshabrawy HA |title=Insights into the Recent 2019 Novel Coronavirus (SARS‑CoV‑2) in Light of Past Human Coronavirus Outbreaks |journal=Pathogens |volume=9 |issue=3 |page=186 |date=March 2020 |pmid=32143502 |doi=10.3390/pathogens9030186 |pmc=7157630 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid32093211&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Deng SQ, Peng HJ |title=Characteristics of and Public Health Responses to the Coronavirus Disease 2019 Outbreak in China |journal=Journal of Clinical Medicine |volume=9 |issue=2 |page=575 |date=February 2020 |pmid=32093211 |doi=10.3390/jcm9020575 |pmc=7074453 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid32109444&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Han Q, Lin Q, Jin S, You L |title=Coronavirus 2019‑nCoV: A brief perspective from the front line |journal=The Journal of Infection |volume=80 |issue=4 |pages=373–377 |date=February 2020 |pmid=32109444 |doi=10.1016/j.jinf.2020.02.010 |pmc=7102581}}&lt;/ref&gt;.
Tinimsiz ravishda xalqaro sayohatga cheklovlar qoʻyildi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/article/coronavirus-travel-restrictions.html|title=Koronavirus sayohat cheklovlari, dunyo bo‘ylab| vauthors=Londoño E, Ortiz A |work=The New York Times |date=16 March 2020|via=NYTimes.com}}&lt;/ref&gt;, va bir qancha yirik shaharlarida [[komendant soati]] joriy qilindi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/03/us-takes-more-big-pandemic-response-steps-europe-covid-19-cases-soar|title=AQSh pandemiyaga qarshi choralarni kuchaytirdi; Yevropada COVID-19 holatlari oshdi|website=CIDRAP|date=15 March 2020 }}&lt;/ref&gt;.
=== Oʻsimliklarda ===
{{Main|O‘simlik patologiyasi}}

[[File:Pepper mild mottle virus.png|thumb|125px|[[Qalampir]]lar [[pepper mild mottle virus]] bilan zararlangan]]

Koʻplab turdagi [[o‘simlik virusi]]lar mavjud, ammo ular koʻpincha faqat [[hosildorlik|hosil]]ni kamaytiradi va ularni nazorat qilish iqtisodiy jihatdan foydali emas. Oʻsimlik viruslari koʻpincha „vektorlar“ deb ataladigan organizmlar orqali oʻsimlikdan oʻsimlikka tarqaladi. Odatiy vektorlar asosan hasharotlar boʻlsa-da, baʼzi [[zang]]lar, [[nematod]] chivinlar va [[protozoa|birhujayrali organizmlar]] ham vektor sifatida ishlashi aniqlangan. Agar oʻsimlik viruslarini nazorat qilish iqtisodiy jihatdan foydali boʻlsa (masalan, koʻp yillik mevalar), harakatlar vektorlarni yoʻq qilish va alternativ mezbonlarni, masalan, begona oʻsimliklarni olib tashlashga qaratiladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louis W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Racaniello
 |first4=Vincent R.
 |last5=Skalka
 |first5=Anna M.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=822
 |isbn=978-1555819502
}}&lt;/ref&gt;. Oʻsimlik viruslari insonlar va boshqa hayvonlar uchun zararli emas, chunki ular faqat yashovchi oʻsimlik hujayralarida koʻpayishi mumkin&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2021
 |pages=802–803
 |isbn=978-1451118846
}}&lt;/ref&gt;.
=== Bakteriofaglar ===
{{Main|Bakteriofag}}

[[File:PhageExterior.svg|thumb|upright=0.6|Oddiy bakteriofagning tuzilishi]]

Bakteriofaglar — bu bakteriyalar va [[arxea]]larni infeksiyalaydigan viruslardir{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=19}}. Ular [[dengiz ekologiyasi]]da muhim rol oʻynaydi: infektsiyalangan bakteriyalar portlaganda, uglerod birikmalari atrof-muhitga qayta chiqariladi va bu yangi organik oʻsishni ragʻbatlantiradi. Bakteriofaglar insonlar uchun zararli emasligi sababli ilmiy tadqiqotlarda foydali va ularni oʻrganish oson. Ushbu viruslar, ayniqsa, oziq-ovqat va dori-darmon ishlab chiqaradigan sanoatlarda, fermentatsiya jarayoniga bogʻliq sogʻlom bakteriyalarni zararlashi mumkin. Baʼzi bakterial infeksiyalar antibiotiklar bilan nazorat qilish qiyinlashmoqda, shuning uchun insonlarda infeksiyalarni davolash uchun bakteriofaglardan foydalanish, yaʼni [[fag terapiyasi]], tobora koʻproq qiziqish uygʻotmoqda&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2021
 |page=803
 |isbn=978-1451118846
}}&lt;/ref&gt;.
=== Mezbonning qarshiligi ===

==== Hayvonlarning tugʻma immuniteti ====
{{Main|Tug‘ma immunitet}}

Hayvonlar, shu jumladan insonlar, viruslarga qarshi koʻplab tabiiy himoya mexanizmlariga ega. Baʼzilari noaniq boʻlib, virusning turidan qatʼi nazar koʻplab viruslardan himoya qiladi. Ushbu [[tug‘ma]] immunitet viruslarga takroriy taʼsir qilinishi bilan yaxshilanmaydi va infektsiyani „xotirlamaydi“. Hayvonlarning terisi, xususan, oʻlik hujayralardan tashkil topgan yuzasi, koʻplab turdagi viruslarning mezbonni infektsiyalashini oldini oladi. Oshqozon tarkibidagi kislotalik koʻplab yutilgan viruslarni yoʻq qiladi. Virus ushbu toʻsiqlardan oʻtib, mezbonga kirganda, boshqa tugʻma himoya mexanizmlari infektsiyaning tanada tarqalishini toʻxtatadi. Virus mavjud boʻlganida, organizm maxsus [[interferon]] gormoni ishlab chiqaradi, bu viruslarning koʻpayishini toʻxtatadi va infektsiyalangan hujayralarni va ularning yaqin atrofini yoʻq qiladi. Hujayralar ichida viruslarning RNAsini yoʻq qiluvchi fermentlar mavjud. Bu [[RNA interference]] deb ataladi. Baʼzi qon hujayralari boshqa virus infektsiyalangan hujayralarni [[fagotsitoz|yutib]] yoʻq qiladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2021
 |pages=116–117
 |isbn=978-1451118846
}}&lt;/ref&gt;.

==== Hayvonlarning moslashuvchan immuniteti ====
{{Main|Immun javob}}
[[File:Rotavirus with antibody.jpg|thumb|left|Ikki rotavirus zarrachasi: oʻngdagi antibodylar bilan qoplangan boʻlib, hujayralarga ulanib infektsiya qilishini toʻxtatadi]]

Viruslarga nisbatan aniq immunitet vaqt oʻtishi bilan rivojlanadi va markaziy rolni [[Limfotsit va uning turlari|limfotsitlar]] oʻynaydi. Limfotsitlar virus infektsiyalarini „xotirada“ saqlaydi va koʻplab maxsus molekulalar — [[antitelolar]] ishlab chiqaradi. Ushbu antitela viruslarga ulanib, ularning hujayralarni infektsiyalashini toʻxtatadi. Antitela juda tanlovchan boʻlib, faqat bir turdagi virusga hujum qiladi. Organizm koʻplab turli antitela ishlab chiqaradi, ayniqsa dastlabki infektsiya vaqtida. Infektsiya pasaygach, baʼzi antitela saqlanib qoladi va odatda mezbonga virusga nisbatan umrboqiy immunitet beradi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Leonard W.
 |title=Principles of Virology
 |edition=4th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=225–233
 |isbn=978-1555816704
}}&lt;/ref&gt;.

==== Oʻsimliklarning qarshiligi ====
Oʻsimliklar viruslarga qarshi murakkab va samarali himoya mexanizmlariga ega. Eng samaralilaridan biri - qarshilik genlari  deb ataladi. Har bir qarshilik geni geni maxsus virusga qarshilik beradi va infektsiyalangan hujayra atrofida lokal oʻlik hujayralar maydonini yuzaga keltiradi, buni koʻpincha oddiy koʻz bilan ochiq holda katta dogʻlar sifatida koʻrish mumkin. Bu infektsiyaning tarqalishini toʻxtatadi&lt;ref name=&quot;pmid30201857&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Garcia-Ruiz H |title=Susceptibility Genes to Plant Viruses |journal=Viruses |volume=10 |issue=9 |year= 2018 |page=484 |pmid=30201857 |pmc=6164914 |doi=10.3390/v10090484|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;. Oʻsimliklarda RNA interference ham samarali himoya hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |page=812
 |isbn=978-1451105636
}}&lt;/ref&gt;. Infektsiya yuz berganda, oʻsimliklar viruslarni yoʻq qiluvchi tabiiy dezinfektantlar ishlab chiqaradi, masalan [[Salitsil kislota|salitsil kislotasi]], [[Azot oksidlari|azot oksidi]] va [[reaktiv kislorod molekulalari]]&lt;ref&gt;{{cite journal | doi = 10.1038/nrmicro1239 | vauthors = Soosaar JL, Burch-Smith TM, Dinesh-Kumar SP | year = 2005 | title = Mechanisms of plant resistance to viruses | journal = Nature Reviews Microbiology  | volume = 3 | issue = 10| pages = 789–798 | pmid = 16132037 | s2cid = 27311732 }}&lt;/ref&gt;.

==== Bakteriofaglarga qarshilik ====
Bakteriyalar bakteriofaglarga qarshi asosiy himoya mexanizmi sifatida tashqi DNK larni yoʻq qiluvchi fermentlar ishlab chiqaradi. Ushbu fermentlar [[restriction endonucleases]] deb ataladi va bakteriofaglar bakteriya hujayralariga yuborgan virus DNKsini kesib, yoʻq qiladi&lt;ref name=&quot;pmid20056882&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Horvath P, Barrangou R |s2cid=17960960 |title=CRISPR/Cas, the immune system of bacteria and archaea |journal=Science |volume=327 |issue=5962 |pages=167–170 |date=January 2010 |pmid=20056882 |doi=10.1126/science.1179555 |bibcode=2010Sci...327..167H |url=http://pdfs.semanticscholar.org/68e2/3e8e0dc19983b1f81b4be706587d0406ce36.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327080505/http://pdfs.semanticscholar.org/68e2/3e8e0dc19983b1f81b4be706587d0406ce36.pdf |url-status=dead |archive-date=2020-03-27 }}&lt;/ref&gt;.
=== Virusli kasalliklarini oldini olish va davolash ===

==== Vaksinalar ====

[[File:DNA chemical structure.svg|thumb|DNKning tuzilishi, nukleosidlar va molekula „suyagi“ni tashkil etuvchi fosfor atomlari koʻrsatilgan]]

Vaksinalar tabiiy infektsiyani va unga bogʻliq immun javobni taqlid qiladi, lekin kasallikni keltirib chiqarmaydi. Ularning ishlatilishi natijasida [[chig‘anak]] yoʻq qilindi va [[polio]], [[qizamiq]], [[oqquloq]] va [[rubella]] kabi infektsiyalardan kelib chiqqan kasalliklar va oʻlimlar sezilarli darajada kamaydi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Sarah J.
 |last2=Enquist
 |first2=Laura W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Racaniello
 |first4=Vincent R.
 |last5=Skalka
 |first5=Anne M.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=237–255
 |isbn=978-1555817182
}}&lt;/ref&gt;. Insonlarda 14 dan ortiq virus infektsiyalarini oldini olish uchun vaksinalar mavjud&lt;ref name=&quot;pmid22003377&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Small JC, Ertl HC |title=Viruses – from pathogens to vaccine carriers |journal=Current Opinion in Virology |volume=1 |issue=4 |year=2011 |pages=241–245 |pmid=22003377 |pmc=3190199 |doi=10.1016/j.coviro.2011.07.009}}&lt;/ref&gt; va hayvonlarda virus infektsiyalarini oldini olish uchun koʻplab vaksinalar ishlatiladi&lt;ref name=&quot;pmid28618246&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Burakova Y, Madera R, McVey S, Schlup JR, Shi J |title=Adjuvants for Animal Vaccines |journal=Viral Immunology |volume=31 |issue=1 |pages=11–22 |year=2018 |pmid=28618246 |doi=10.1089/vim.2017.0049}}&lt;/ref&gt;. Vaksinalar jonli yoki oʻldirilgan viruslardan iborat boʻlishi mumkin&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Morin
 |first=David
 |title=Global Health Perspectives
 |publisher=Oxford University Press
 |year=2018
 |pages=237
 |isbn=978-0198789220
}}&lt;/ref&gt;. Jonli vaksinalar virusning zaiflashtirilgan shakllarini oʻz ichiga oladi, lekin immuniteti zaif boʻlgan insonlarga berilganda xavfli boʻlishi mumkin. Bu odamlar uchun zaiflashtirilgan virus asl kasallikni keltirib chiqarishi mumkin&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors = Thomssen R | year = 1975 | title = Live attenuated versus killed virus vaccines | journal = Monographs in Allergy | volume = 9 | pages = 155–176 | pmid = 1090805 }}&lt;/ref&gt;. Biotexnologiya va genetik muhandislik usullari virusning faqat kapsid oqsillarini oʻz ichiga olgan „dizayner“ vaksinalarni ishlab chiqarish uchun ishlatiladi. Masalan, gepatit B vaksinasini shu turga kiradi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Anderson
 |first=James
 |title=Modern Historical Analysis
 |publisher=Cambridge University Press
 |year=2019
 |pages=238
 |isbn=978-1108471234
}}&lt;/ref&gt;. Bunday vaksinalar xavfsizroq, chunki ular kasallikni keltirib chiqara olmaydi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Anderson
 |first=James
 |title=Modern Historical Analysis
 |publisher=Cambridge University Press
 |year=2019
 |pages=238
 |isbn=978-1108471234
}}&lt;/ref&gt;.

==== Antiviral dorilar ====

[[File:Guanosine aciclovir comparison.svg|thumb|upright|DNK bazasi [[guanozin]] va virusga qarshi dorilardan biri [[atsiklovir]]ning tuzilishi, guanozinga oʻxshatib ishlaydi]]

1980-yillardan boshlab, asosan OIV/AIDSpandemiyasi sababli, [[antiviral dorilar]] ishlab chiqarish tez sur’atlar bilan rivojlana boshladi. Antiviral dorilar koʻpincha [[nukleosid analoglari]] boʻlib, DNA qurilish bloklari ([[nukleosid]]) sifatida ishlatiladi. Virus DNAsi koʻpayishni boshlaganda, baʼzi soxta bloklar ishlatiladi. Bu DNA zanjirini hosil qiluvchi zarur xususiyatlar mavjud boʻlmagani sababli, DNAning koʻpayishini toʻxtatadi. DNA ishlab chiqarilishi toʻxtaganda, virus koʻpayolmaydi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louis W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Racaniello
 |first4=Vincent R.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=514–515
 |isbn=978-1555819502
}}&lt;/ref&gt;. Nukleosid analoglariga misollar: [[asitlovir]] — [[Herpesviridae|gerpes virus]] infektsiyalari uchun va [[lamivudin]] — OIV va [[gepatit B virus]] infektsiyalari uchun. Atsiklovir eng qadimiy va eng koʻp buyurilgan antiviral dorilardan biridir&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louis W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Racaniello
 |first4=Vincent R.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |page=514
 |isbn=978-1555819502
}}&lt;/ref&gt;.

Boshqa antiviral dorilar virus hayot siklining turli bosqichlariga taʼsir qiladi. OIV virusning infektsiyali boʻlishi uchun [[HIV-1 proteaza]] deb ataluvchi fermentga bogʻliq. Shu fermentni bogʻlaydigan va ishlashini toʻxtatadigan dorilar sinfi mavjud, ular [[proteaza ingibitorlari]] deb ataladi&lt;ref name=&quot;Shors2017p463&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Shors TM |title=Understanding Viruses |publisher=Jones &amp; Bartlett Learning |year=2017 |edition=5 |pages=463 |isbn=9781284098738}}&lt;/ref&gt;.

Gepatit C RNA virusi sababli yuzaga keladi. Infektsiyalanganlarning 80%ida kasallik [[Xronik (tibbiy)|xronik]] boʻladi va ular davolanishmagan taqdirda butun hayoti davomida infektsiyali boʻlib qoladi. Buning oldini olish uchun samarali [[to‘g‘ridan-to‘g‘ri harakat qiluvchi antiviral dorilar]] ishlatiladi&lt;ref name=&quot;pmid28319996&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Falade-Nwulia O, Suarez-Cuervo C, Nelson DR, Fried MW, Segal JB, Sulkowski MS |title=Oral Direct-Acting Agent Therapy for Hepatitis C Virus Infection: A Systematic Review |journal=Annals of Internal Medicine |volume=166 |issue=9 |pages=637–648 |date=May 2017 |pmid=28319996 |pmc=5486987 |doi=10.7326/M16-2575}}&lt;/ref&gt;. Gepatit B virusining xronik tashuvchilari uchun shunga oʻxshash strategiya bilan lamivudin va boshqa antiviral dorilar ishlatiladi. Har ikkala kasallikda dorilar virusning koʻpayishini toʻxtatadi va interferon qolgan infektsiyalangan hujayralarni yoʻq qiladi&lt;ref name=&quot;pmid21654909&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Paul N, Han SH |title=Combination Therapy for Chronic Hepatitis B: Current Indications |journal=Curr Hepat Rep |volume=10 |issue=2 |pages=98–105 |date=June 2011 |pmid=21654909 |pmc=3085106 |doi=10.1007/s11901-011-0095-1}}&lt;/ref&gt;.

OIV infektsiyalari odatda virus hayot siklining turli bosqichlarini nishonga olgan antiviral dorilar kombinatsiyasi bilan davolanadi. Baʼzi dorilar virusning hujayralarga ulanmasligini oldini oladi, boshqalari nukleosid analoglari va baʼzilari virusning koʻpayish uchun zarur fermentlarini zararlaydi. Ushbu dorilarning muvaffaqiyati viruslarning koʻpayishini tushunish muhimligini isbotlaydi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |page=237
 |isbn=978-1451105636
}}&lt;/ref&gt;.
== Ekologiyadagi roli ==

Viruslar suv muhitlaridagi eng koʻp tarqalgan biologik mavjudot hisoblanadi&lt;ref name=&quot;pmid16984643&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Koonin EV, Senkevich TG, Dolja VV |title=The ancient Virus World and evolution of cells |journal=Biol. Direct |volume=1 |page=29 |date=September 2006 |pmid=16984643 |pmc=1594570 |doi=10.1186/1745-6150-1-29}}&lt;/ref&gt;; bir choy qoshiq dengiz suvida taxminan oʻn million virus mavjud&lt;ref name=&quot;pmid31749771&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Dávila-Ramos S, Castelán-Sánchez HG, Martínez-Ávila L, Sánchez-Carbente MD, Peralta R, Hernández-Mendoza A, Dobson AD, Gonzalez RA, Pastor N, Batista-García RA |title=A Review on Viral Metagenomics in Extreme Environments |journal=Frontiers in Microbiology |volume=10 |page=2403 |date=2019 |pmid=31749771 |pmc=6842933 |doi=10.3389/fmicb.2019.02403}}&lt;/ref&gt;, va ular shoʻr va ichimlik suv ekotizimlarini tartibga solishda muhim ahamiyatga ega&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Sarah J.
 |last2=Enquist
 |first2=Linda W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |title=Principles of Virology
 |edition=4th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |page=5
 |isbn=978-1555819397
}}&lt;/ref&gt;. Koʻpchiligi bakteriofaglar boʻlib&lt;ref name=&quot;pmid29867096&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Breitbart M, Bonnain C, Malki K, Sawaya NA |title=Phage puppet masters of the marine microbial realm |journal=Nature Microbiology |volume=3 |issue=7 |pages=754–766 |date=July 2018 |pmid=29867096 |doi=10.1038/s41564-018-0166-y}}&lt;/ref&gt;, ular oʻsimliklar va hayvonlar uchun zararli emas. Bakteriofaglar suvdagi mikrob jamiyatlaridagi bakteriyalarni yuqtiradi va yoʻq qiladi, bu esa dengiz muhitida karbonni qayta aylanishining eng muhim mexanizmi hisoblanadi. Viruslar tomonidan bakteriya hujayralaridan chiqarilgan organik molekulalar yangi bakteriya va alg oʻsishini ragʻbatlantiradi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |pages=25–26
 |isbn=978-1493937854
}}&lt;/ref&gt;.

Mikroorganizmlar dengizdagi biomassaning 90%dan ortigʻini tashkil qiladi. Viruslar har kuni ushbu biomassaning taxminan 20%ini yoʻq qiladi va okeanlarda bakteriyalar va arxeyalardan oʻn besh barobar koʻp virus mavjud deb hisoblanadi. Ular zararli [[alg to‘lqinlari|alg toʻlqinlarini]] tezda yoʻq qilinishida asosiy rol oʻynaydi&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Virgin
 |first=Herbert W.
 |title=The pathogenesis of viral infections: insights from the study of murine cytomegalovirus
 |journal=Nature Reviews Microbiology
 |year=2005
 |volume=3
 |issue=4
 |pages=255–266
 |doi=10.1038/nrmicro1095
}}&lt;/ref&gt;, bu esa koʻpincha boshqa dengiz hayotini oʻldiradi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cdc.gov/hab/redtide/|title=Harmful Algal Blooms: Red Tide: Home &amp;#124; CDC HSB|publisher=www.cdc.gov|access-date=23 August 2009}}&lt;/ref&gt;. Viruslar soni okeanlardan uzoqlashgan sari va suv chuqurlashgan sari kamayadi, chunki bu joylarda mezbon organizmlar kamroq boʻladi&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Webby
 |first=Richard J.
 |title=H5N1 influenza viruses: outbreaks and biological properties
 |journal=Cell
 |year=2007
 |volume=130
 |issue=3
 |pages=423–426
 |doi=10.1016/j.cell.2007.07.006
}}&lt;/ref&gt;.

Ularning taʼsiri keng qamrovli; okeanlarda nafas olish miqdorini oshirib, viruslar bilvosita atmosferadagi karbon dioksid miqdorini yiliga taxminan 3 [[Gigatonna|gigatonnea]] karbonga kamaytirishiga sabab boʻladi&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Taubenberger
 |first=Jeffery K.
 |title=The pathology of influenza virus infections
 |journal=Annual Review of Pathology: Mechanisms of Disease
 |year=2008
 |volume=3
 |pages=499–522
 |doi=10.1146/annurev.pathmechdis.3.121806.154316
}}&lt;/ref&gt;.

Dengiz sutemizuvchilar ham virus infektsiyalariga moyil. 1988 va 2002 yillarda Yevropada minglab portlash huni (harbour seal)lar [[phocine distemper virus]] sababli vafot etdi&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Hall A, Jepson P, Goodman S, Harkonen T | title= Phocine distemper virus in the North and European Seas – Data and models, nature and nurture | journal= Biological Conservation | volume= 131 | issue= 2 | pages= 221–229 | year= 2006 | doi = 10.1016/j.biocon.2006.04.008 | bibcode= 2006BCons.131..221H }}&lt;/ref&gt;. Koʻplab boshqa viruslar, shu jumladan [[caliciviruses]], [[Herpesviridae|gerpes viruslari]], [[adenovirus]]lar va [[parvovirus]]lar dengiz sutemizuvchilarida uchraydi&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |title=Herpesviruses: replication, infection, and pathogenesis
 |journal=Fields Virology
 |year=2013
 |volume=6
 |pages=189–217
 |doi=10.1002/9781118954243.ch8
}}&lt;/ref&gt;.

Viruslar mikroorganizmlar uchun [[Virovore|virovor]] oziq manbai sifatida ham xizmat qilishi mumkin, ularning isteʼmoli orqali nuklein kislotalar, azot va fosfor olinadi&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Flint
 |first=Stanley J.
 |title=Principles of Virology: Virus–Host Interactions and Pathogenesis
 |journal=Principles of Virology
 |year=2020
 |volume=4
 |pages=101–135
 |doi=10.1128/9781683670245.ch5
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |title=Herpesvirus Replication and Viral Pathogenesis
 |journal=Annual Review of Microbiology
 |year=2015
 |volume=69
 |pages=123–145
 |doi=10.1146/annurev-micro-091014-104357
}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

=== Adabiyotlar ===
{{Refbegin}}
* {{cite book | editor-last = Collier | editor-first =Leslie |editor-last2=Balows| editor-first2 =Albert | editor-last3 =Sussman | editor-first3 =Max | title = Topley &amp; Wilson's Microbiology and Microbial Infections | publisher = Arnold | year = 1998 | isbn = 0-340-66316-2 |edition=9th|volume=1, ''Virology''}}
* {{cite book | last1=Howley | first1=Peter M. | last2=Knipe | first2=David M. | last3=Enquist | first3=Lynn W. | title=Fields Virology: Fundamentals | publisher=LWW | publication-place=Philadelphia | date=2023-09-25 | isbn=978-1-9751-1251-6}}
* {{cite book | last1=Oxford
 | first1=John |last2=Kellam|first2=Paul|last3=Collier|first3=Leslie|
 title=Human Virology | publisher=Oxford University Press | publication-place=Oxford | year=2016 | isbn=978-0-19-871468-2 | oclc=968152575}}
*{{cite book | last = Shors | first = Teri | title = Understanding Viruses | publisher = Jones and Bartlett Publishers | year = 2017 | isbn = 978-1284025927 }}
{{Refend}}</text>
      <sha1>betu2aobnggrzutyhtcqkalhect8twy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974562</id>
      <parentid>5974561</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:36:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <comment>/* Endemik */</comment>
      <origin>5974562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68900" sha1="i2sri0yasjeo9jqu6457sjkykowkbwc" xml:space="preserve">[[File:Coronavirus. SARS-CoV-2.png|thumb|right|Og‘ir [[o‘tkir respirator sindrom]] koronavirus 2 (SARS-CoV-2) virionining tasviri]]

'''Virus''' — bu tirik [[yuqumli agent]] boʻlib, u tirik [[hujayra (biologiya)|hujayralar]] ichida [[ko‘payish]] xususiyatiga ega [[xo‘jayin (biologiya)|xoʻjayin]] organizmlar hisobiga faoliyat yuritadi. Infeksiya sodir boʻlganda, xoʻjayin hujayra qisqa vaqt ichida asl virusning minglab bir xil nusxalarini ishlab chiqarishga majbur boʻladi. Koʻpchilik [[organizm|tirik mavjudotlar]]dan farqli oʻlaroq, viruslarda boʻlinuvchi hujayralar mavjud emas; yangi viruslar infeksiyalangan hujayra ichida yigʻiladi. Ammo oddiyroq yuqumli agentlar, masalan [[prion]]lardan farqli ravishda, viruslar [[genetika asoslari|genlar]]ni oʻz ichiga oladi, bu esa ularga [[mutatsiya]]lanish va evolyutsiyalanish imkonini beradi. Atrof-muhitda mavjud millionlab viruslardan 4 800 dan ortiq [[virus turlari ro‘yxati|virus turlari]] batafsil [[virus taksonlari ro‘yxati|tavsiflangan]]&lt;ref name=&quot;pmid29754305&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=King AM, Lefkowitz EJ, Mushegian AR, Adams MJ, Dutilh BE, Gorbalenya AE, Harrach B, Harrison RL, Junglen S, Knowles NJ, Kropinski AM, Krupovic M, Kuhn JH, Nibert ML, Rubino L, Sabanadzovic S, Sanfaçon H, Siddell SG, Simmonds P, Varsani A, Zerbini FM, Davison AJ |s2cid=21670772 |title=Viruslar taksonomiyasi va nomlanishining xalqaro kodeksiga kiritilgan o‘zgarishlar (2018) |journal=Archives of Virology |volume=163 |issue=9 |date=September 2018 |page=2601 |pmid=29754305 |doi=10.1007/s00705-018-3847-1 |url=https://hal-pasteur.archives-ouvertes.fr/pasteur-01977332/file/King2018_Article_ChangesToTaxonomyAndTheInterna.pdf}}&lt;/ref&gt;. Ularning kelib chiqishi aniq emas: ayrimlari hujayralar orasida harakatlana oladigan DNK boʻlaklari — [[plazmid]]lardan kelib chiqqan boʻlishi mumkin, boshqalari esa [[bakteriya]]lardan evolyutsiyalangan boʻlishi ehtimol.

Viruslar ikki yoki uch qismdan tashkil topadi. Barchasi [[gen]]larni oʻz ichiga oladi. Ushbu genlar virusning kodlangan biologik axborotini saqlaydi va ular [[DNK]] yoki [[RNK]]dan tuzilgan boʻladi. Shuningdek, barcha viruslar genlarni himoya qiluvchi [[oqsil]] qobiq bilan oʻralgan. Ayrim viruslarda qoʻshimcha ravishda oqsil qobigʻini qoplaydigan [[virus qobig‘i|lipid (yogʻsimon) qobiq]] ham boʻladi; bu esa ularni sovun taʼsiriga sezgir qiladi. Bunday qobiqka ega viruslar yangi xoʻjayin hujayraga kirishda ushbu qobiqdan hamda maxsus [[hujayra yuzasi retseptori|retseptorlar]]dan foydalanadi. Viruslar shakli jihatidan oddiy [[tamaki mozaikasi virusi|spiralsimon]] va [[ikosaedr]] tuzilmadan tortib murakkab [[bakteriofag]] tuzilmalargacha farqlanadi. Ularning oʻlchami 20 dan 300 [[nanometr]]gacha boʻlishi mumkin; agar ular ketma-ket joylashtirilsa, 33 000 dan 500 000 tagacha virus {{convert|1|cm|1}} uzunlikni tashkil etadi.

Viruslar turli yoʻllar bilan tarqaladi. Koʻpchilik viruslar qaysi xoʻjayin turi yoki [[to‘qima (biologiya)|toʻqima]]ni zararlashiga nisbatan yuqori ixtisoslashgan boʻlsa-da, har bir [[tur (biologiya)|virus turi]] oʻzini koʻpaytirish uchun maʼlum bir mexanizmga tayanadi. [[O‘simlik patologiyasi#Viruslar, viroidlar va virusga o‘xshash organizmlar|Oʻsimlik viruslari]] odatda oʻsimlikdan oʻsimlikka hasharotlar va boshqa [[organizm]]lar — ''[[vektor (epidemiologiya)|vektorlar]]'' orqali tarqaladi. Ayrim [[Virus#Inson kasalliklaridagi roli|inson va hayvon viruslari]] infeksiyalangan tana suyuqliklari orqali yuqadi. [[Gripp]] kabi viruslar yoʻtalish yoki aksirish paytida hosil boʻladigan namlik tomchilari orqali havo orqali tarqaladi. [[Norovirus]] esa qoʻl, oziq-ovqat va suvning ifloslanishi bilan bogʻliq boʻlgan [[fekal-og‘iz yo‘li|fekal-ogʻiz yoʻli]] orqali yuqadi. [[Rotavirus]] koʻpincha infeksiyalangan bolalar bilan bevosita aloqa orqali yuqadi. Inson immun tanqisligi virusi — [[OIV]] jinsiy aloqa vaqtida almashinadigan tana suyuqliklari orqali yuqadi. Boshqa viruslar, masalan [[dengue virusi]], [[gematofagiya|qon soʻruvchi hasharotlar]] orqali tarqaladi.

Viruslar, ayniqsa RNKga ega boʻlganlari, tez-tez [[mutatsiya]]ga uchrab, yangi turlarni yuzaga keltiradi. Xoʻjayin organizmda bunday yangi shakllarga nisbatan [[immunitet (tibbiyot)|himoya]] kam boʻlishi mumkin. Masalan, gripp virusi tez-tez oʻzgaradi, shuning uchun har yili yangi [[vaksina]] talab etiladi. Katta oʻzgarishlar [[pandemiya]]larga olib kelishi mumkin, masalan [[2009-yilgi gripp pandemiyasi|2009-yilgi choʻchqa grippi]] butun dunyoga tarqalgan. Koʻpincha bunday mutatsiyalar virus boshqa hayvon xoʻjayinlarini dastlab zararlaganda sodir boʻladi. Bunday [[zoonoz]] kasalliklarga yarasalardagi [[koronavirus]] va choʻchqa hamda qushlardagi gripp misol boʻla oladi, keyinchalik ular [[turlararo yuqish|insonlarga yuqadi]].

Virusli infeksiyalar insonlarda, hayvonlarda va oʻsimliklarda kasallik keltirib chiqarishi mumkin. Sogʻlom insonlar va hayvonlarda infeksiyalar odatda [[immun tizim]] tomonidan bartaraf etiladi, bu esa maʼlum virusga nisbatan umrboqiy [[immunitet (tibbiyot)|immunitet]]ni shakllantirishi mumkin. [[Antibiotik]]lar bakteriyalarga qarshi samarali boʻlsa-da, viruslarga taʼsir koʻrsatmaydi, biroq [[antivirus dori vositalari|antiviral preparatlar]] hayot uchun xavfli infeksiyalarni davolashda qoʻllaniladi. Umrboqiy immunitet hosil qiluvchi vaksinalar ayrim virusli infeksiyalarning oldini olishi mumkin.

== Terminologiya ==

* [[Virion]] — xoʻjayin hujayradan tashqarida mavjud boʻlgan yakka virus zarrachasi; u nuqsonli va yuqumli boʻlmagan boʻlishi ham mumkin.
* [[Kapsid]] — virus genlarini oʻrab turuvchi [[oqsil]] qobiq; ushbu qobiq bir xil boʻlgan koʻplab kichik oqsillardan tashkil topadi va ular kapsomerlar deb ataladi.
* [[Virus qobig‘i]] — ayrim viruslarda virionni oʻrab turuvchi yogʻsimon (lipid) pufaksimon qavat mavjud boʻladi.
* [[Gen]] — [[DNK]] yoki [[RNK]]ning bir qismi; genlar nukleotid „alfaviti“ harflaridan tashkil topgan gaplarga oʻxshaydi. Genlar viruslarning koʻpayishini boshqaradi. Turli viruslarda genlar DNK yoki RNKdan tashkil topgan boʻladi, ammo ikkalasi birgalikda uchramaydi.
* [[Xo‘jayin diapazoni]] — maʼlum bir virus turi yuqtira oladigan hayvonlar, oʻsimliklar yoki [[bakteriya]]lar doirasi.
* [[Bakteriofag]]lar — bakteriyalarda koʻpayadigan viruslar.
* [[Hujayra tropizmi]] — virus koʻpayishi mumkin boʻlgan [[hujayra (biologiya)|hujayra]] turi.
* [[Serotip]] — virus yuzasidagi [[antigen]]larga asoslangan viruslar guruhi.
* Simmetriya — maʼlum turdagi barcha viruslar bir xil tuzilishga ega boʻlib, ularning zarrachalari kubsimon, spiralsimon yoki murakkab shaklda boʻladi.

== Kashf etilishi ==
{{Main|Virusologiya tarixi}}
[[File:HIV-budding-Color cropped.jpg|left|upright|thumbnail|Yashil rangda koʻrsatilgan OIV-1 viruslarining [[skanerlovchi elektron mikroskop|skanerlovchi elektron mikroskopik tasviri]], [[limfotsit]]dan ajralib chiqmoqda]]

1884-yilda fransuz [[mikrobiolog]]i [[Charles Chamberland]] [[Chamberland filtri]]ni (yoki Chamberland–Pasteur filtri) ixtiro qildi; unda [[bakteriya]]lardan ham kichikroq teshikchalar mavjud edi. U bakteriyalarni oʻz ichiga olgan eritmani filtrdan oʻtkazib, ularni toʻliq ajratib tashlashi mumkin edi. 1890-yillarning boshlarida rus [[biolog]]i [[Dmitri Ivanovsky]] ushbu usuldan foydalanib, keyinchalik [[tamaki mozaikasi virusi]] deb nomlangan agentni oʻrgandi. Uning tajribalari shuni koʻrsatdiki, zararlangan tamaki barglaridan olingan ekstraktlar filtratsiyadan keyin ham yuqumli boʻlib qolgan&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |pages=6
 |isbn=978-1469898805
}}&lt;/ref&gt;.

Shu davrda boshqa olimlar ham ushbu agentlar (keyinchalik viruslar deb atalgan) bakteriyalardan farq qilishini va ulardan taxminan yuz barobar kichik boʻlsa-da, kasallik keltirib chiqarishini aniqladilar. 1899-yilda gollandiyalik mikrobiolog [[Martinus Beijerinck]] ushbu agent faqat [[hujayra bo‘linishi|boʻlinayotgan hujayralar]] ichida koʻpayishini kuzatdi. U uni „yuqumli tirik suyuqlik“ ({{langx|la|text=[[contagium vivum fluidum]]}}) yoki „eruvchan tirik mikrob“ deb atadi, chunki u mikrobga oʻxshash zarrachalarni aniqlay olmadi{{sfn|Howley|Knipe|Enquist|2023|p=4}}. XX asr boshlarida ingliz [[bakteriolog]]i [[Frederick Twort]] bakteriyalarni zararlovchi viruslarni kashf etdi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Howley
 |first=Peter M.
 |last2=Knipe
 |first2=David M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |pages=827
 |isbn=978-1469898805
}}&lt;/ref&gt;. fransuz-kanadalik mikrobiolog [[Félix d'Herelle]] esa bakteriyalar oʻsayotgan [[agar]]ga virus qoʻshilganda, bakteriyalarning nobud boʻlgan hududlari paydo boʻlishini tasvirlab berdi. Ushbu oʻlik hududlarni hisoblash orqali u eritmadagi viruslar sonini aniqlashga muvaffaq boʻldi&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = D'Herelle F | title = Dizenteriya tayoqchalariga qarshi ta’sir ko‘rsatuvchi ko‘rinmas mikrob haqida: qisqa ma’lumot (1917) | journal = Research in Microbiology | volume = 158 | issue = 7 | pages = 553–554 | year = 2007 | pmid = 17855060 | doi = 10.1016/j.resmic.2007.07.005 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;.

1931-yilda [[elektron mikroskop]] ixtiro qilinishi viruslarning ilk tasvirlarini olish imkonini berdi&lt;ref&gt;From ''Nobel Lectures, Physics 1981–1990'', (1993) Editor-in-Charge Tore Frängsmyr, Editor Gösta Ekspång, World Scientific Publishing Co., Singapore&lt;/ref&gt;. 1935-yilda amerikalik [[biokimyogar]] va [[virusolog]] [[Wendell Meredith Stanley]] tamaki mozaikasi virusini (TMV) oʻrganib, uning asosan [[oqsil]]dan tashkil topganini aniqladi&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Stanley WM, Loring HS  | year = 1936 | title = Kasallangan pomidor o‘simliklaridan kristall shakldagi tamaki mozaikasi virus oqsilini ajratib olish | url = https://archive.org/details/sim_science_1936-01-24_83_2143/page/84  | journal = Science | volume = 83 | issue = 2143| page = 85 | pmid = 17756690 | doi = 10.1126/science.83.2143.85 |bibcode = 1936Sci....83...85S }}&lt;/ref&gt;. Oradan koʻp oʻtmay, ushbu virus [[oqsil]] va [[RNK]]dan tashkil topganligi aniqlandi&lt;ref&gt;{{cite journal | doi = 10.1126/science.89.2311.345 | vauthors = Stanley WM, Lauffer MA | year = 1939 | title = Tamaki mozaikasi virusining karbamid eritmalarida parchalanishi | url = https://archive.org/details/sim_science_1939-04-14_89_2311/page/344 |journal = Science | volume = 89 | issue = 2311| pages = 345–347 | pmid = 17788438 |bibcode = 1939Sci....89..345S }}&lt;/ref&gt;. [[Rosalind Franklin]] 1955-yilda [[rentgen kristallografiyasi|rentgen-kristallografik tasvirlar]]ni ishlab chiqdi va TMVning toʻliq tuzilishini aniqladi&lt;ref name=&quot;pmid18702397&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Creager AN, Morgan GJ | title = Ikki spiral kashfiyotidan keyin: Rosalind Franklinning tamaki mozaikasi virusiga oid tadqiqotlari | journal = Isis; an International Review Devoted to the History of Science and Its Cultural Influences | volume = 99 | issue = 2 | pages = 239–272 | date = June 2008 | pmid = 18702397 | doi = 10.1086/588626 | s2cid = 25741967 }}&lt;/ref&gt;. Franklin virus oqsillari RNK bilan oʻralgan spiral ichi boʻsh nay hosil qilishini, shuningdek virus RNKsi DNKdagi kabi ikki spiral emas, balki bir ipli tuzilishga ega ekanini tasdiqladi&lt;ref name=&quot;Johnson&quot;&gt;{{cite journal |last1=Johnson |first1=Ben |title=Rosalind Franklinning virusologiyaga qo‘shgan hissasi |journal=Nature Portfolio Microbiology Community |date=25 July 2017 |url=https://microbiologycommunity.nature.com/posts/18900-rosalind-franklin-s-contributions-to-virology |access-date=7 January 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt;.

Dastlabki olimlar uchun asosiy muammo viruslarni tirik hayvonlarsiz yetishtirish usulining yoʻqligi edi. 1931-yilda amerikalik [[patolog]]lar [[Ernest William Goodpasture]] va [[Alice Miles Woodruff]] [[gripp]] va boshqa bir qator viruslarni urugʻlantirilgan tovuq tuxumlarida oʻstirishga muvaffaq boʻldilar&lt;ref name=&quot;pmid17810781&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Goodpasture EW, Woodruff AM, Buddingh GJ | title = Tovuq embrionlarining xorioallantoik membranasida vaksina va boshqa viruslarni yetishtirish | url = https://archive.org/details/sim_science_1931-10-09_74_1919/page/370 | journal = Science | volume = 74 | issue = 1919 | pages = 371–372 | date = October 1931 | pmid = 17810781 | doi = 10.1126/science.74.1919.371 | bibcode = 1931Sci....74..371G}}&lt;/ref&gt;. Ayrim viruslarni tuxumda oʻstirish imkoni boʻlmagan. Bu muammo 1949-yilda [[John Franklin Enders]], [[Thomas Huckle Weller]] va [[Frederick Chapman Robbins]] tomonidan [[poliovirus]]ni tirik hayvon hujayralari kulturasi sharoitida oʻstirish orqali hal qilindi&lt;ref name=&quot;pmid15470207&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Rosen FS | title = Poliovirusni ajratib olish — John Enders va Nobel mukofoti | journal = N. Engl. J. Med. | volume = 351 | issue = 15 | pages = 1481–1483 | date = October 2004 | pmid = 15470207 | doi = 10.1056/NEJMp048202 }}&lt;/ref&gt;. Hozirgi kunga kelib 4 800 dan ortiq virus turlari [[virus taksonlari ro‘yxati|batafsil tavsiflangan]]&lt;ref name=&quot;pmid29754305&quot; /&gt;.
== Kelib chiqishi ==
{{Further|Virus#Kelib chiqishi}}　Viruslar hayot mavjud boʻlgan barcha joylarda u bilan birga mavjud. Ular ehtimol tirik hujayralar ilk bor paydo boʻlgan davrdan beri mavjud boʻlib kelmoqda. Ularning kelib chiqishi hanuz aniq emas, chunki ular [[fosil]] holida saqlanmaydi, shu sababli [[molekulyar biologiya|molekulyar usullar]] ularning paydo boʻlishini tushuntirish uchun eng samarali vosita hisoblanadi. Bu usullar qadimgi virus DNK yoki RNKsining mavjudligiga tayanadi, ammo laboratoriyalarda saqlangan viruslarning aksariyati 90 yildan kam tarixga ega&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louis W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Racaniello
 |first4=Vincent R.
 |last5=Skalka
 |first5=Anna M.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=16
 |isbn=978-1555819502
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=18–19}}&lt;/ref&gt;. Molekulyar usullar faqat XX asrda evolyutsiyalangan viruslarning ajdodlarini aniqlashda muvaffaqiyatli boʻlgan&lt;ref name=&quot;pmid15476878&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Liu Y, Nickle DC, Shriner D, Jensen MA, Learn GH, Mittler JE, Mullins JI | title = Inson immun tanqisligi virusi 1-turining molekulyar soatga o‘xshash evolyutsiyasi | journal = Virology | volume = 329 | issue = 1 | pages = 101–108 | date = November 2004 | pmid = 15476878 | doi = 10.1016/j.virol.2004.08.014| doi-access = free }}&lt;/ref&gt;. Viruslarning yangi guruhlari hayot evolyutsiyasining turli bosqichlarida bir necha bor paydo boʻlgan boʻlishi mumkin&lt;ref name=NRM_Krupovic2019&gt;{{cite journal |vauthors= Krupovic M, Dooja W, Koonin EV |s2cid=169035711 |title=Viruslarning kelib chiqishi: ibtidoiy replikatorlar xo‘jayinlardan kapsidlarni jalb qilgan |journal=Nature Reviews Microbiology |volume=17 |issue=7 |pages=449–458 |date=2019 |doi=10.1038/s41579-019-0205-6 |pmid=31142823|url=https://hal-pasteur.archives-ouvertes.fr/pasteur-02557191/file/Krupovic_NRMICRO-19-022_MS_v3_clean.pdf }}&lt;/ref&gt;. Viruslarning kelib chiqishi haqida uchta asosiy [[ilmiy nazariya|nazariya]] mavjud&lt;ref name=NRM_Krupovic2019 /&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=11–21}}&lt;/ref&gt;;

; Regressiv nazariya : Viruslar dastlab kattaroq hujayralarda [[parazitizm|parazitlik]] qilgan kichik hujayralar boʻlgan boʻlishi mumkin. Vaqt oʻtishi bilan ular parazit hayot tarzida zarur boʻlmagan genlarini yoʻqotgan. ''[[Rickettsia]]'' va ''[[Chlamydia (bakteriya)|Chlamydia]]'' bakteriyalari viruslarga oʻxshab faqat xoʻjayin hujayralar ichida koʻpayadigan tirik hujayralardir. Bu nazariyani qoʻllab-quvvatlaydi, chunki ularning parazitlikka bogʻliqligi mustaqil yashash imkonini bergan genlarning yoʻqolishiga olib kelgan boʻlishi mumkin&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|p=11}}&lt;/ref&gt;.

; Hujayraviy kelib chiqish nazariyasi : Ayrim viruslar yirik organizm genlaridan „qochib chiqqan“ DNK yoki RNK boʻlaklaridan rivojlangan boʻlishi mumkin. Bunday DNK [[plazmid]]lardan — hujayralar oʻrtasida koʻchib yuruvchi DNK qismlaridan kelib chiqqan boʻlishi mumkin, boshqalari esa bakteriyalardan rivojlangan&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=11–12}}&lt;/ref&gt;.

; Koevolyutsiya nazariyasi : Viruslar hujayralar Yerda ilk paydo boʻlgan paytda oqsil va DNKdan iborat murakkab molekulalardan rivojlangan boʻlishi mumkin va millionlab yillar davomida hujayraviy hayotga bogʻliq boʻlgan.&lt;ref name =Wessner&gt;{{cite journal | vauthors = Wessner DR | year = 2010 | title = Viruslarning kelib chiqishi | journal = Nature Education | volume = 3 | issue = 9| page = 37 }}&lt;/ref&gt;

Ushbu nazariyalarning barchasida muammolar mavjud. Regressiv gipoteza hatto eng kichik hujayraviy parazitlar ham viruslarga oʻxshamasligini tushuntirib bera olmaydi. „Qochish“ yoki hujayraviy kelib chiqish nazariyasi viruslarga xos, hujayralarda uchramaydigan noyob tuzilmalarning mavjudligini izohlab bermaydi. Koevolyutsiya yoki „virus birinchi“ gipotezasi esa viruslar taʼrifiga zid keladi, chunki viruslar xoʻjayin hujayralarga bogʻliq&lt;ref name =Wessner /&gt;&lt;ref name=Nasir&gt;{{cite journal|title=Viruslar evolyutsiyasi: ibtidoiy hujayraviy kelib chiqish va keyinchalik parazitizmga moslashuv | vauthors= Nasir A, Kim KM, Caetano-Anollés G | year = 2012 | pmid =  23550145 | doi=10.4161/mge.22797 | journal=Mobile Genetic Elements | volume = 2 | issue =5 | pages=247–252| pmc= 3575434 }}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, viruslar juda qadimiy deb hisoblanadi va ularning kelib chiqishi hayotning [[uch domen tizimi|uch domen]]ga ajralishidan oldingi davrga borib taqaladi&lt;ref&gt;{{cite book |title=Principles of Virology |year=2020 |page=822}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mahy Gen 28&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Mahy WJ, Van Regenmortel MH |title=Umumiy virusologiya bo‘yicha qo‘llanma ensiklopediyasi |publisher=Academic Press |location=Oxford |year=2009 |page=28 |isbn=978-0-12-375146-1}}&lt;/ref&gt;.

== Tuzilishi ==
[[File:Basic Scheme of Virus en.svg|thumb|Virus tuzilishining soddalashtirilgan sxemasi]]
[[File:Capsids.jpg|thumb|upright=1.7|Viruslarning turli shakllari]]
Virus zarrachasi, yaʼni [[virion]], DNK yoki RNKdan tashkil topgan genlardan iborat boʻlib, ular [[kapsid]] deb ataluvchi himoya qiluvchi [[oqsil]] qobiq bilan oʻralgan{{sfn|Howley|Knipe|Enquist|2023|pp=50-52}}.{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=33–55}} Kapsid koʻplab bir xil kichik oqsil molekulalaridan — [[kapsomer]]lardan tashkil topgan. Kapsomerlarning joylashuvi [[kesilgan ikosaedr|ikosaedrik]] (20 yuzali), [[spiral|spiralsimon]] yoki undan ham murakkab boʻlishi mumkin. DNK yoki RNK atrofida joylashgan ichki qobiq [[nukleokapsid]] deb ataladi va u ham oqsillardan tuzilgan. Ayrim viruslar [[lipid]] (yogʻsimon) qavat — [[virus qobig‘i]] bilan oʻralgan boʻladi; bu ularni sovun va spirt taʼsiriga sezgir qiladi&lt;ref name=&quot;pmid11759024&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Rotter ML |title=Spirtli qo‘l dezinfeksiyasi uchun dalillar |journal=The Journal of Hospital Infection |volume=48 |issue=Suppl A |pages=S4–S8 |date=August 2001 |pmid=11759024 |doi=10.1016/s0195-6701(01)90004-0 }}&lt;/ref&gt;.

=== Oʻlchami ===
[[File:Virus size.png|right|thumb|Eng koʻp uchraydigan ayrim inson viruslarining virionlari va ularning nisbiy oʻlchamlari (nuklein kislotalar masshtabda koʻrsatilmagan)]]
Viruslar eng kichik yuqumli agentlardan biri boʻlib, ularni [[yorug‘lik mikroskopi]] yordamida koʻrishning imkoni yoʻq; aksariyati faqat [[Elektron mikroskop|elektron mikroskopiya]] orqali aniqlanadi. Ularning oʻlchami 20 dan 300 [[nanometr]]gacha boʻladi; ularni ketma-ket joylashtirilsa, 33 000 dan 500 000 tagacha virus bir santimetr (0,4 dyuym) uzunlikni tashkil etadi&lt;ref name=&quot;Topley-and-Wilson33-55&quot;&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=33–55}}&lt;/ref&gt;. Taqqoslash uchun, bakteriyalar odatda taxminan 1000 nanometr (1 [[mikrometr]]) diametrga ega, yuqori organizmlarning hujayralari esa odatda bir necha oʻn mikrometr kattalikda boʻladi. Ayrim viruslar, masalan [[megavirus]]lar va [[pandoravirus]]lar, nisbatan yirik viruslar hisoblanadi. Taxminan 1000 nanometr oʻlchamdagi bu viruslar [[amoba]]larni zararlaydi va 2003 hamda 2013-yillarda kashf etilgan&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Abergel C, Legendre M, Claverie JM |title=Gigant viruslarning tez kengayayotgan olami: Mimivirus, Pandoravirus, Pithovirus va Mollivirus |journal=FEMS Microbiol. Rev. |volume=39 |issue=6 |pages=779–796 |date=November 2015 |pmid=26391910 |doi=10.1093/femsre/fuv037 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Philippe N, Legendre M, Doutre G, Couté Y, Poirot O, Lescot M, Arslan D, Seltzer V, Bertaux L, Bruley C, Garin J, Claverie JM, Abergel C |s2cid=16877147 |title=Pandoraviruslar: genomlari 2,5 Mb gacha yetadigan, parazitar eukariotlarga yaqin bo‘lgan amoba viruslari |journal=Science |volume=341 |issue=6143 |pages=281–286 |date=July 2013 |pmid=23869018 |doi=10.1126/science.1239181 |bibcode=2013Sci...341..281P |url=https://hal-cea.archives-ouvertes.fr/cea-00862677/file/phi.pdf }}&lt;/ref&gt;. Ular [[gripp virusi]]dan taxminan oʻn baravar keng (va hajman ming baravar katta) boʻlib, bu „gigant“ viruslarning kashf etilishi olimlarni hayratga solgan&lt;ref name=&quot;Zimmer&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2013/07/18/science/changing-view-on-viruses-not-so-small-after-all.html | title=Viruslar haqidagi qarashlarning o‘zgarishi: ular unchalik ham kichik emas | work=The New York Times | date=18 July 2013 | access-date=20 December 2014 | vauthors = Zimmer C}}&lt;/ref&gt;.

=== Genlar ===
{{details|Genetika asoslari}}

Viruslarning genlari DNK (dezoksiribonuklein kislota) va koʻplab viruslarda RNK (ribonuklein kislota)dan tashkil topgan. Organizm ichidagi biologik axborot [[genetik kod]] orqali DNK yoki RNKda kodlanadi. Aksariyat organizmlar DNKdan foydalanadi, ammo [[RNK virusi|koʻplab viruslar]] genetik materiali sifatida RNKga ega. Viruslarning DNK yoki RNKsi bir ipli yoki ikki spiral tuzilishda boʻlishi mumkin&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=S. Jane
 |last2=Enquist
 |first2=Lynn W.
 |last3=Racaniello
 |first3=Vincent R.
 |last4=Skalka
 |first4=Anna Marie
 |title=Principles of Virology
 |edition=4th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |page=64
 |isbn=978-1555819518
}}&lt;/ref&gt;.

Viruslar nisbatan kam genlarga ega boʻlgani sababli tez koʻpayadi. Masalan, gripp virusi atigi sakkizta gen, [[rotavirus]] esa oʻn bitta genga ega. Taqqoslash uchun, insonlarda 20 000–25 000 gen mavjud. Baʼzi virus genlari virus zarrachasini tashkil etuvchi strukturaviy oqsillarni kodlaydi, boshqalari esa faqat infeksiyalangan hujayralarda uchraydigan nostrukturaviy oqsillarni hosil qiladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=6th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2013
 |page=25
 |isbn=978-1451105630
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | doi = 10.1038/nature03001 | last1 = International Human | first1 = Genome Sequencing Consortium | year = 2004 | title = Inson genomining eukromatik ketma-ketligini yakunlash |  journal = Nature | volume = 431 | issue = 7011| pages = 931–945 | pmid = 15496913 |bibcode = 2004Natur.431..931H | s2cid = 186242248 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;.

Barcha hujayralar va koʻplab viruslar kimyoviy reaksiyalarni tezlashtiruvchi [[ferment]]lar — [[enzim]]larni ishlab chiqaradi. Ushbu fermentlardan ayrimlari, masalan [[DNK polimeraza]] va [[RNK polimeraza]], DNK va RNKning yangi nusxalarini sintez qiladi. Virus polimerazalari koʻpincha xoʻjayin hujayra fermentlariga qaraganda samaraliroq ishlaydi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Adams
 |first=Michael J.
 |last2=King
 |first2=Arden M.
 |title=Virus Evolution
 |edition=2nd
 |publisher=Academic Press
 |year=2016
 |pages=150–152
 |isbn=978-0128009476
}}&lt;/ref&gt;, ammo RNK polimerazalari xatolarga moyil boʻlib, bu RNK viruslarida tez-tez mutatsiyalar va yangi shtammlar paydo boʻlishiga olib keladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephanie J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louise W.
 |title=Principles of Virology
 |edition=4th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=650–653
 |isbn=978-1555819420
}}&lt;/ref&gt;.

Baʼzi RNK viruslarida genlar uzluksiz RNK molekulasi shaklida emas, balki boʻlaklarga ajralgan boʻladi. Masalan, gripp virusida sakkizta alohida RNK genlari mavjud. Ikki turdagi gripp virusi bir hujayrani zararlaganda, bu genlar aralashib, yangi virus shtammlarini hosil qilishi mumkin; bu jarayon [[reassortment]] deb ataladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |pages=652–655
 |isbn=978-1451105636
}}&lt;/ref&gt;.

=== Oqsil sintezi ===
[[File:Cell with Virus.png|thumb|upright=1.3|Tipik [[eukariot]] hujayra sxemasi va subhujayraviy tuzilmalar: (1) [[yadrocha]] (2) [[hujayra yadrosi]] (3) [[ribosoma]] (4) [[vezikula (biologiya)|vezikula]] (5) qoʻpol [[endoplazmatik to‘r]] (ET) (6) [[Golji apparati]] (7) [[sitokelet]] (8) silliq ET (9) [[mitoxondriya]] (10) [[vakuola]] (11) [[sitoplazma]] (12) [[lizosoma]] (13) [[sentriol]]lar [[sentrosoma]] ichida (14) masshtabga yaqin holda koʻrsatilgan virus]]

Oqsillar hayot uchun zarurdir. Hujayralar [[aminokislota]]lardan yangi oqsil molekulalarini DNKda kodlangan axborot asosida sintez qiladi. Har bir oqsil odatda muayyan funksiyani bajaradi, shuning uchun hujayra yangi vazifani bajarishi uchun yangi oqsil ishlab chiqishi kerak boʻladi. Viruslar esa hujayrani oʻziga kerakli, ammo hujayra uchun zarur boʻlmagan oqsillarni sintez qilishga majbur qiladi. [[Oqsil biosintezi]] ikki asosiy bosqichdan iborat: [[transkripsiya (genetika)|transkripsiya]] va [[translyatsiya (biologiya)|translyatsiya]]&lt;ref name=&quot;pmid25648499&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=de Klerk E, 't Hoen PA |title=Alternativ mRNK transkripsiyasi, qayta ishlanishi va translyatsiyasi |journal=Trends in Genetics |volume=31 |issue=3 |pages=128–139 |date=March 2015 |pmid=25648499 |doi=10.1016/j.tig.2015.01.001 }}&lt;/ref&gt;.

Transkripsiya — bu DNKdagi [[genetik kod]] asosida RNK nusxalarini, yaʼni [[axborotchi RNK]] (mRNK)ni hosil qilish jarayonidir. mRNK hujayra ichida harakatlanib, kodni [[ribosoma]]larga olib boradi va u yerda oqsil sintezida foydalaniladi. Bu jarayon translyatsiya deb ataladi, chunki oqsilning aminokislotalar ketma-ketligi mRNK kodiga asoslanadi, yaʼni axborot nuklein kislotalar „tili“dan aminokislotalar „tili“ga oʻtkaziladi&lt;ref name=&quot;pmid25648499&quot; /&gt;.

Baʼzi RNK viruslarida nuklein kislota bevosita mRNK sifatida xizmat qiladi va qoʻshimcha oʻzgartirishlarni talab qilmaydi. Shu sababli ular musbat yoʻnalishli RNK viruslari deb ataladi&lt;ref&gt;{{harvnb|Collier|Balows|Sussman|1998|pp=75–82}}&lt;/ref&gt;. Boshqa RNK viruslarida RNK mRNKning komplementar nusxasi boʻlib, ular mRNK hosil qilish uchun hujayraning yoki oʻzining fermentlariga tayanadi; ular [[manfiy yo‘nalishli RNK viruslari]] deb ataladi. DNK viruslarida mRNK hosil boʻlish usuli hujayralarnikiga oʻxshash. [[Retrovirus]]lar esa butunlay boshqacha yoʻl tutadi: ularda RNK mavjud boʻlib, xoʻjayin hujayra ichida [[teskari transkriptaza]] fermenti yordamida uning DNK nusxasi yaratiladi. Ushbu DNK keyinchalik xoʻjayin DNKsiga qoʻshiladi va hujayraning odatiy mexanizmlari orqali mRNKga koʻchiriladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |pages=698–700
 |isbn=978-1451105636
}}&lt;/ref&gt;.
== Hayot sikli ==
{{Main|Virus hayot sikli|Virusning hujayraga kirishi}}

[[File:HepC replication.png|thumb|Oddiy virusning hayot sikli (chapdan oʻngga); bitta virus hujayrani zararlagach, yuzlab yangi viruslar hosil boʻladi.]]

Virus hujayrani zararlaganda, uni minglab yangi viruslar ishlab chiqarishga majbur qiladi. Bu jarayon hujayraga virus DNKsi yoki RNKsini koʻchirtirish, virus oqsillarini sintez qildirish va ularni yangi virus zarrachalariga yigʻish orqali amalga oshadi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |pages=6–13
 |isbn=978-1451105636
}}&lt;/ref&gt;.

Tirik hujayralardagi viruslar hayot siklining oltita asosiy, bir-biri bilan qisman ustma-ust tushuvchi bosqichi mavjud&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louis W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Howley
 |first4=Peter M.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=121–123
 |isbn=978-1555819432
}}&lt;/ref&gt;:

* '''Biriktirilish (Attachment)''' — virusning hujayra yuzasidagi aniq molekulalarga bogʻlanishi. Ushbu xususiylik virusni juda cheklangan turdagi hujayralarga bogʻlab qoʻyadi. Masalan, inson immun tanqisligi virusi (OIV) faqat insonning [[T hujayra]]larini zararlaydi, chunki uning yuzasidagi [[gp120]] oqsili faqat [[CD4]] va T hujayra yuzasidagi boshqa molekulalar bilan reaksiyaga kirisha oladi. Oʻsimlik viruslari faqat oʻsimlik hujayralariga birikadi va hayvonlarni zararlay olmaydi.
* '''Kirish (Penetration)''' — biriktirilgandan soʻng virus hujayraga [[endotsitoz]] orqali yoki hujayra membranasi bilan qoʻshilish (fuzion) orqali kiradi.
* '''Qobiqdan ajralish (Uncoating)''' — hujayra ichida virus kapsidi virus yoki xoʻjayin fermentlari taʼsirida parchalanadi va virus nuklein kislotasi ajralib chiqadi.
* '''Replikatsiya (Replication)''' — hujayra virus mRNKsidan foydalanib virus oqsillarini sintez qiladi. Shu bilan birga, hujayraning DNK yoki RNK sintez tizimlari virus genetik materialini koʻpaytiradi.
* '''Yigʻilish (Assembly)''' — yangi hosil boʻlgan virus oqsillari va nuklein kislotalar birlashib yuzlab yangi virus zarrachalarini hosil qiladi.
* '''Chiqarilish (Release)''' — yangi viruslar hujayradan chiqadi. Koʻpchilik viruslar hujayrani yorib yuboradi (bu jarayon [[lizis]] deb ataladi). Baʼzilari, masalan OIV, esa yumshoqroq yoʻl bilan — [[budding]] orqali ajralib chiqadi.
== Xoʻjayin hujayraga taʼsiri ==
Viruslar xoʻjayin hujayraga turli xil strukturaviy va biokimyoviy taʼsir koʻrsatadi{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=34–36}}. Bular ''[[sitopatik ta’sir]]lar'' deb ataladi{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=34}}. Koʻpchilik virus infeksiyalari oxir-oqibat xoʻjayin hujayraning nobud boʻlishiga olib keladi. Oʻlim sabablari qatoriga hujayra lizisi (yorilishi), hujayra yuzasi membranasining oʻzgarishi va [[apoptoz]] (hujayraning „oʻzini yoʻq qilishi“) kiradi&lt;ref name=&quot;pmid28846635&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Okamoto T, Suzuki T, Kusakabe S, Tokunaga M, Hirano J, Miyata Y, Matsuura Y |title=Regulation of Apoptosis during Flavivirus Infection |journal=Viruses |volume=9 |issue=9 |page=243 |year=2017 |pmid=28846635 |pmc=5618009 |doi=10.3390/v9090243|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;. Koʻpincha hujayra oʻlimi virus ishlab chiqargan oqsillar tufayli yuz beradi, ularning hammasi ham virus zarrachasining tarkibiy qismi boʻlmaydi&lt;ref name=&quot;pmid18637511&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Alwine JC |title=Human Cytomegalovirus |chapter=Modulation of Host Cell Stress Responses by Human Cytomegalovirus |series=Current Topics in Microbiology and Immunology |volume=325|pages=263–79 |date=2008 |pmid=18637511 |doi=10.1007/978-3-540-77349-8_15 |isbn=978-3-540-77348-1 }}&lt;/ref&gt;.

Baʼzi viruslar zararlangan hujayrada sezilarli oʻzgarishlar keltirib chiqarmaydi. Virus [[latentlik|latent]] (faolsiz) holatda boʻlgan hujayralar infeksiya belgilarini deyarli koʻrsatmaydi va odatda normal faoliyat yuritadi&lt;ref name=&quot;pmid18164651&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Sinclair J | title = Human cytomegalovirus: Latency and reactivation in the myeloid lineage | journal = J. Clin. Virol. | volume = 41 | issue = 3 | pages = 180–185 | date = March 2008 | pmid = 18164651 | doi = 10.1016/j.jcv.2007.11.014 }}&lt;/ref&gt;. Bu esa doimiy (persistens) infeksiyalarga olib keladi va virus koʻpincha oylar yoki yillar davomida yashirin holatda qoladi. Bu holat odatda [[gerpes viruslari]]da uchraydi&lt;ref name=&quot;pmid6326635&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Jordan MC, Jordan GW, Stevens JG, Miller G | title = Latent herpesviruses of humans | journal = Ann. Intern. Med. | volume = 100 | issue = 6 | pages = 866–880 | date = June 1984 | pmid = 6326635 | doi = 10.7326/0003-4819-100-6-866 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid12076064&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Sissons JG, Bain M, Wills MR | s2cid = 24879226 | title = Latency and reactivation of human cytomegalovirus | journal = J. Infect. | volume = 44 | issue = 2 | pages = 73–77 | date = February 2002 | pmid = 12076064 | doi = 10.1053/jinf.2001.0948}}&lt;/ref&gt;.

Baʼzi viruslar, masalan [[Epstein–Barr virusi]], hujayralarning koʻpayishiga olib keladi, lekin [[malignitet]] (yomon sifatli oʻsma) keltirib chiqarmaydi&lt;ref name=&quot;pmid18035323&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Barozzi P, Potenza L, Riva G, Vallerini D, Quadrelli C, Bosco R, Forghieri F, Torelli G, Luppi M | title = B cells and herpesviruses: a model of lymphoproliferation | journal = Autoimmun Rev | volume = 7 | issue = 2 | pages = 132–136 | date = December 2007 | pmid = 18035323 | doi = 10.1016/j.autrev.2007.02.018 | hdl = 11380/598275 | hdl-access = free }}&lt;/ref&gt;; boshqa viruslar esa, masalan [[papillomavirus]]lar, saratonning isbotlangan sababchisi hisoblanadi&lt;ref name=&quot;pmid28798073&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Graham SV |title=The human papillomavirus replication cycle, and its links to cancer progression: a comprehensive review |journal=Clinical Science |volume=131 |issue=17 |pages=2201–2221 |year=2017 |pmid=28798073 |doi=10.1042/CS20160786 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;.

Agar virus hujayra DNKsiga shikast yetkazsa va hujayra uni tiklay olmasa, bu koʻpincha apoptozni qoʻzgʻatadi. Apoptoz natijalaridan biri — shikastlangan DNKning hujayraning oʻzi tomonidan parchalanishidir. Baʼzi viruslar apoptozni cheklash mexanizmlariga ega boʻlib, xoʻjayin hujayra yangi viruslar hosil boʻlishidan oldin nobud boʻlib qolishining oldini oladi; masalan, [[OIV]] (HIV) shunday mexanizmlarga ega&lt;ref name=&quot;pmid10547702&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Roulston A, Marcellus RC, Branton PE | title = Viruses and apoptosis | journal = Annu. Rev. Microbiol. | volume = 53 | pages = 577–628 | date = 1999 | pmid = 10547702 | doi = 10.1146/annurev.micro.53.1.577 }}&lt;/ref&gt;.

== Viruslar va kasalliklar ==
Viruslar bir xoʻjayindan boshqasiga turli yoʻllar bilan yuqadi, ammo har bir virus turi odatda faqat bitta yoki ikkita yoʻlni qoʻllaydi. Oʻsimliklarni zararlaydigan koʻplab viruslar boshqa organizmlar orqali tarqaladi; bunday organizmlar [[vektorlar]] deb ataladi. Hayvonlar, jumladan odamlarni zararlaydigan ayrim viruslar ham vektorlar (odatda qon soʻruvchi hasharotlar) orqali yuqadi, lekin toʻgʻridan-toʻgʻri yuqish koʻproq uchraydi.

Baʼzi virusli infeksiyalar, masalan, [[norovirus]] va [[rotavirus]], ifloslangan oziq-ovqat va suv orqali, qoʻllar va umumiy foydalaniladigan buyumlar orqali, shuningdek, kasallangan odam bilan yaqin aloqa natijasida tarqaladi. Boshqalari, masalan, [[SARS-CoV-2]] va gripp viruslari esa havo-tomchi orqali yuqadi.

[[OIV]], [[gepatit B]] va [[gepatit C]] kabi viruslar koʻpincha himoyalanmagan jinsiy aloqa yoki ifloslangan [[Shprits|ignalar]] orqali yuqadi. Infeksiyalar va epidemiyalarning oldini olish uchun har bir virus turi qanday yoʻl bilan tarqalishini bilish juda muhim&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louis W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Howley
 |first4=Peter M.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=32
 |isbn=978-1555819432
}}&lt;/ref&gt;.
=== Odamlarda ===
{{for|viruslar tufayli yuzaga keladigan boshqa kasalliklar misollari uchun|Infektsion kasalliklar ro‘yxati}}

Odamlarda keng tarqalgan virusli kasalliklarga [[oddiy shamollash]], [[gripp]], [[suqari]] va [[og‘iz yarasi]] kiradi. Jiddiy kasalliklar, masalan, [[Ebola]] va [[OITS]] ham viruslar tomonidan yuzaga keladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Howley
 |first=Peter M.
 |last2=Knipe
 |first2=David M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2021
 |pages=271
 |isbn=978-1496313786
}}&lt;/ref&gt;. Koʻplab viruslar esa deyarli hech qanday kasallik keltirmaydi va ularni „zararsiz“ deb atashadi. Koʻproq zararli viruslar esa [[virulentlik|virulent]] deb taʼriflanadi&lt;ref&gt;{{cite journal|vauthors=Berngruber TW, Froissart R, Choisy M, Gandon S|year=2013|title=Evolution of Virulence in Emerging Epidemics|journal=PLOS Pathogens|volume=9|issue=3|article-number=e1003209|doi=10.1371/journal.ppat.1003209|pmid=23516359|pmc=3597519|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;.

Viruslar infeksiyalashgan hujayra turiga qarab turli kasalliklarni keltirib chiqaradi. Baʼzi viruslar hayot davomida yoki surunkali infeksiyalarni yuzaga keltirishi mumkin, bunda viruslar mezbonning immunitetiga qaramay organizmda koʻpayishni davom ettiradi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Collier
 |first=Linda
 |last2=Balows
 |first2=Albert
 |last3=Sussman
 |first3=Max
 |title=Microbiology
 |edition=14th
 |publisher=McGraw-Hill Education
 |year=2018
 |pages=464
 |isbn=978-1259640212
}}&lt;/ref&gt;. Bu holat koʻpincha gepatit B va gepatit C viruslarida uchraydi. Virus bilan xronik kasallangan odamlar „koʻtaruvchi“ sifatida tanilgan boʻlib, ular virusning muhim rezervuarlari sifatida xizmat qiladi&lt;ref name=&quot;pmid31364248&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Tanaka J, Akita T, Ko K, Miura Y, Satake M |title=Yaponiya Respublikasida gepatit B va C ga qarshi chora-tadbirlar: Epidemiologik nuqtai nazar |journal=Hepatology Research |volume=49 |issue=9 |pages=990–1002 |date=September 2019 |pmid=31364248 |pmc=6852166 |doi=10.1111/hepr.13417 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid32173241&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Lai CC, Liu YH, Wang CY, Wang YH, Hsueh SC, Yen MY, Ko WC, Hsueh PR |title=Xavfsiz ko‘taruvchi holat, og‘ir nafas yo‘llari kasalligi va pnevmoniya: og‘ir o‘tkir respirator sindrom koronavirus 2 (SARS-CoV-2) bilan bog‘liq haqiqat va afsonalar |journal=Journal of Microbiology, Immunology, and Infection = Wei Mian Yu Gan Ran Za Zhi |volume=53|issue=3|pages=404–412|date=March 2020 |pmid=32173241 |doi=10.1016/j.jmii.2020.02.012 |pmc=7128959 }}&lt;/ref&gt;.
==== Endemik ====
Agar maʼlum bir aholida virusni tashuvchi odamlar nisbati belgilangan chegaraga yetadigan boʻlsa, bu jarayon [[epidemiya]] deb ataladi&lt;ref name=&quot;FOOTNOTEOxfordKellamCollier201663&quot;&gt;{{harvnb|Fields|2020|p=45}}&lt;/ref&gt;. Emlashlar joriy qilinishidan oldin, virusli infeksiyalar keng tarqalgan boʻlib, ularning chiqishi muntazam sodir boʻlardi. Moʻtadil iqlimli mamlakatlarda virusli kasalliklar odatda fasllarga bogʻliq boʻladi. [[Poliomielit]], [[poliovirus]] tomonidan keltiriladigan kasallik, koʻpincha yoz oylarida uchrardi&lt;ref name=&quot;pmid29961515&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Strand LK |title=1952 yilning dahshatli yoz… Polio oilamizga hujum qilganda |journal=Seminars in Pediatric Neurology |volume=26 |pages=39–44 |date=July 2018 |pmid=29961515 |doi=10.1016/j.spen.2017.04.001 |s2cid=49640682 }}&lt;/ref&gt;. Shu bilan birga, shamollash, gripp va rotavirus infeksiyalari odatda qish oylarida muammo boʻladi&lt;ref name=&quot;pmid22958213&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Moorthy M, Castronovo D, Abraham A, Bhattacharyya S, Gradus S, Gorski J, Naumov YN, Fefferman NH, Naumova EN |title=Gripp fasllaridagi og‘ishlar: tasodifiy moslik yoki noaniq oqibat? |journal=Clinical Microbiology and Infection |volume=18 |issue=10 |pages=955–962 |date=October 2012 |pmid=22958213 |pmc=3442949 |doi=10.1111/j.1469-0691.2012.03959.x }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid25777068&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Barril PA, Fumian TM, Prez VE, Gil PI, Martínez LC, Giordano MO, Masachessi G, Isa MB, Ferreyra LJ, Ré VE, Miagostovich M, Pavan JV, Nates SV |title=Argentinadagi shahar kanalizatsiyasida rotavirus fasllari: virus yuklanishi va genetik xilma-xillikka meteorologik o‘zgaruvchilar ta’siri |journal=Environmental Research |volume=138 |pages=409–415 |date=April 2015 |pmid=25777068 |doi=10.1016/j.envres.2015.03.004 |bibcode=2015ER....138..409B |hdl=11336/61497 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;. Boshqa viruslar, masalan [[Qizamiq|qizamiq virusi]], har uchinchi yilda muntazam epidemiyalarni keltirib chiqarardi&lt;ref name=&quot;pmid25444814&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Durrheim DN, Crowcroft NS, Strebel PM |title=Qizamiq – Yo‘q qilish epidemiologiyasi |journal=Vaccine |volume=32 |issue=51 |pages=6880–6883 |date=December 2014 |pmid=25444814 |doi=10.1016/j.vaccine.2014.10.061 |doi-access=free |hdl=1959.13/1299149 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;. Rivojlanayotgan mamlakatlarda nafas yoʻllari va enterik infeksiyalarni keltirib chiqaradigan viruslar yil davomida keng tarqalgan. Hasharotlar orqali tarqaladigan viruslar bu hududlarda kasalliklarning keng tarqalishiga sabab boʻladi. Masalan, [[Zika]] va [[dengue virus]]lari ayol [[Aedes]] chivinlari orqali odamga yuqadi, ular ayniqsa chivinlar koʻpayadigan mavzuda odamni chayiydi&lt;ref name=&quot;pmid32103776&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Mbanzulu KM, Mboera LE, Luzolo FK, Wumba R, Misinzo G, Kimera SI |title=Kongo Demokratik Respublikasida chivinlar orqali yuqadigan virusli kasalliklar: sharh |journal=Parasites &amp; Vectors |volume=13 |issue=1 |article-number=103 |date=February 2020 |pmid=32103776 |pmc=7045448 |doi=10.1186/s13071-020-3985-7 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;.

==== Pandemiya va yangi viruslar ====
[[File:SIV primates.jpg|right|400px|thumb|Chapdan oʻngga: [[Afrika yashil maymuni]], [[Simian immunodeficiency virus|SIV]] manbai; [[sooty mangabey]], [[HIV-2]] manbai; va [[Chimpanze|chimpanze]], [[HIV-1]] manbai]]
[[File:Orgin and evolution of SARS.jpg|thumb|SARS-CoV, MERS-CoV va SARS-CoV-2 ning turli mezbonlardagi kelib chiqishi va evolyutsiyasi. Barcha viruslar odamga yuqishdan oldin yarasa viruslari bilan bogʻliq edi (&lt;small&gt;Ashour va boshq. 2020 dan moslashtirilgan&lt;/small&gt; &lt;ref name=&quot;pmid32143502&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Ashour HM, Elkhatib WF, Rahman MM, Elshabrawy HA |title=Insights into the Recent 2019 Novel Coronavirus (SARS‑CoV‑2) in Light of Past Human Coronavirus Outbreaks |journal=Pathogens |volume=9 |issue=3 |page=186 |date=March 2020 |pmid=32143502 |doi=10.3390/pathogens9030186 |pmc=7157630 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;)]]

Virusli [[pandemiya]]lar kam uchraydi, lekin maymun va shimpanzezlarda aniqlangan viruslardan rivojlangan OIV 1980-yillardan beri pandemiyaga aylangan&lt;ref name=&quot;pmid29460740&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Eisinger RW, Fauci AS |title=Ending the HIV/AIDS Pandemic |journal=Emerging Infectious Diseases |volume=24 |issue=3 |pages=413–416 |date=March 2018 |pmid=29460740 |pmc=5823353 |doi=10.3201/eid2403.171797}}&lt;/ref&gt;.

XX asrda gripp virusidan kelib chiqqan toʻrt pandemiya boʻlgan, ular orasida [[Ispan grippi|1918]], [[1957–1958 gripp pandemiyasi|1957]] va [[Gonkong grippi|1968]] pandemiyalari ogʻir boʻlgan&lt;ref name=&quot;pmid29460740&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Eisinger RW, Fauci AS |title=Ending the HIV/AIDS Pandemic |journal=Emerging Infectious Diseases |volume=24 |issue=3 |pages=413–416 |date=March 2018 |pmid=29460740 |pmc=5823353 |doi=10.3201/eid2403.171797}}&lt;/ref&gt;.

Kichikdagi kasallik (smallpox) yoʻq qilinganidan oldin, 3,000 yildan ortiq davomida pandemiyalarga sabab boʻlgan&lt;ref name=&quot;pmid26060873&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Nishiyama Y, Matsukuma S, Matsumura T, Kanatani Y, Saito T |title=Preparedness for a smallpox pandemic in Japan: public health perspectives |journal=Disaster Medicine and Public Health Preparedness |volume=9 |issue=2 |pages=220–223 |date=April 2015 |pmid=26060873 |doi=10.1017/dmp.2014.157}}&lt;/ref&gt;.

Tarix davomida odamlarning migratsiyasi pandemik infeksiyalarning tarqalishiga yordam bergan; dastlab dengiz orqali va zamonaviy davrda havo transporti orqali&lt;ref name=&quot;pmid30878442&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Houghton F |title=Geography, global pandemics &amp; air travel: Faster, fuller, further &amp; more frequent |journal=Journal of Infection and Public Health |volume=12 |issue=3 |pages=448–449 |date=2019 |pmid=30878442 |doi=10.1016/j.jiph.2019.02.020 |pmc=7129534}}&lt;/ref&gt;.

Smallpoxdan tashqari, koʻpgina pandemiyalar yangi rivojlangan viruslar tufayli yuzaga keladi. Ushbu [[Emergent virus|yangi]] viruslar odatda ilgari insonlarda yoki boshqa hayvonlarda tarqalgan kam zararli viruslarning mutatsiyalashgan shakllaridir&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://virologyj.biomedcentral.com/articles/sections/emerging-viruses|title=Virology Journal|website=Virology Journal}}&lt;/ref&gt;.

[[Og‘ir surunkali respirator sindrom]] (SARS) va [[O‘rta Sharq respirator sindrom]] (MERS) yangi turdagi [[koronavirus]]lar sababli yuzaga keladi. Boshqa koronaviruslar insonlarda yengil infeksiyalar keltirishi maʼlum&lt;ref name=&quot;pmid22094080&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Weiss SR, Leibowitz JL |title=Coronavirus pathogenesis |series=Advances in Virus Research |volume=81 |pages=85–164 |year=2011 |pmid=22094080 |doi=10.1016/B978-0-12-385885-6.00009-2 |pmc=7149603 |isbn=978-0-12-385885-6}}&lt;/ref&gt;, shuning uchun SARS infeksiyalarining tez tarqalishi va yuqori virulentligi — 2003 yil iyul oyiga kelib taxminan 8,000 ta holat va 800 oʻlimni keltirib chiqargan — kutilmagan edi va koʻpgina davlatlar bunga tayyor emas edi&lt;ref name=&quot;pmid28475794&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Wong AT, Chen H, Liu SH, Hsu EK, Luk KS, Lai CK, Chan RF, Tsang OT, Choi KW, Kwan YW, Tong AY, Cheng VC, Tsang DC |title=From SARS to Avian Influenza Preparedness in Hong Kong |journal=Clinical Infectious Diseases |volume=64 |issue=suppl_2 |pages=S98–S104 |date=May 2017 |pmid=28475794 |doi=10.1093/cid/cix123 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;.

Shu bilan bogʻliq koronavirus 2019 yil noyabrda [[Uxan]], Xitoyda paydo boʻlgan va tezda butun dunyoga tarqaldi. Yarasalardan kelib chiqqan deb hisoblangan va keyinchalik [[og‘ir surunkali respirator sindrom koronavirus 2]] deb nomlangan virus bilan infeksiyalar [[COVID-19]] kasalligini keltirib chiqaradi, u yengildan oʻlimga olib keladigan ogʻirligigacha turadi&lt;ref name=&quot;WHOReport24Feb2020&quot;&gt;{{cite report |title=Report of the WHO‑China Joint Mission on Coronavirus Disease 2019 (COVID‑19) |publisher=[[World Health Organization]] |date=16–24 February 2020 |url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/who-china-joint-mission-on-covid-19-final-report.pdf |access-date=21 March 2020}}&lt;/ref&gt;, va 2020 yilda [[COVID-19 pandemiyasi|pandemiyaga]] olib keldi&lt;ref name=&quot;pmid32143502&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Ashour HM, Elkhatib WF, Rahman MM, Elshabrawy HA |title=Insights into the Recent 2019 Novel Coronavirus (SARS‑CoV‑2) in Light of Past Human Coronavirus Outbreaks |journal=Pathogens |volume=9 |issue=3 |page=186 |date=March 2020 |pmid=32143502 |doi=10.3390/pathogens9030186 |pmc=7157630 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid32093211&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Deng SQ, Peng HJ |title=Characteristics of and Public Health Responses to the Coronavirus Disease 2019 Outbreak in China |journal=Journal of Clinical Medicine |volume=9 |issue=2 |page=575 |date=February 2020 |pmid=32093211 |doi=10.3390/jcm9020575 |pmc=7074453 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid32109444&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Han Q, Lin Q, Jin S, You L |title=Coronavirus 2019‑nCoV: A brief perspective from the front line |journal=The Journal of Infection |volume=80 |issue=4 |pages=373–377 |date=February 2020 |pmid=32109444 |doi=10.1016/j.jinf.2020.02.010 |pmc=7102581}}&lt;/ref&gt;.
Tinimsiz ravishda xalqaro sayohatga cheklovlar qoʻyildi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/article/coronavirus-travel-restrictions.html|title=Koronavirus sayohat cheklovlari, dunyo bo‘ylab| vauthors=Londoño E, Ortiz A |work=The New York Times |date=16 March 2020|via=NYTimes.com}}&lt;/ref&gt;, va bir qancha yirik shaharlarida [[komendant soati]] joriy qilindi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/03/us-takes-more-big-pandemic-response-steps-europe-covid-19-cases-soar|title=AQSh pandemiyaga qarshi choralarni kuchaytirdi; Yevropada COVID-19 holatlari oshdi|website=CIDRAP|date=15 March 2020 }}&lt;/ref&gt;.
=== Oʻsimliklarda ===
{{Main|O‘simlik patologiyasi}}

[[File:Pepper mild mottle virus.png|thumb|125px|[[Qalampir]]lar [[pepper mild mottle virus]] bilan zararlangan]]

Koʻplab turdagi [[o‘simlik virusi]]lar mavjud, ammo ular koʻpincha faqat [[hosildorlik|hosil]]ni kamaytiradi va ularni nazorat qilish iqtisodiy jihatdan foydali emas. Oʻsimlik viruslari koʻpincha „vektorlar“ deb ataladigan organizmlar orqali oʻsimlikdan oʻsimlikka tarqaladi. Odatiy vektorlar asosan hasharotlar boʻlsa-da, baʼzi [[zang]]lar, [[nematod]] chivinlar va [[protozoa|birhujayrali organizmlar]] ham vektor sifatida ishlashi aniqlangan. Agar oʻsimlik viruslarini nazorat qilish iqtisodiy jihatdan foydali boʻlsa (masalan, koʻp yillik mevalar), harakatlar vektorlarni yoʻq qilish va alternativ mezbonlarni, masalan, begona oʻsimliklarni olib tashlashga qaratiladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louis W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Racaniello
 |first4=Vincent R.
 |last5=Skalka
 |first5=Anna M.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=822
 |isbn=978-1555819502
}}&lt;/ref&gt;. Oʻsimlik viruslari insonlar va boshqa hayvonlar uchun zararli emas, chunki ular faqat yashovchi oʻsimlik hujayralarida koʻpayishi mumkin&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2021
 |pages=802–803
 |isbn=978-1451118846
}}&lt;/ref&gt;.
=== Bakteriofaglar ===
{{Main|Bakteriofag}}

[[File:PhageExterior.svg|thumb|upright=0.6|Oddiy bakteriofagning tuzilishi]]

Bakteriofaglar — bu bakteriyalar va [[arxea]]larni infeksiyalaydigan viruslardir{{sfn | Oxford |Kellam|Collier| 2016 | p=19}}. Ular [[dengiz ekologiyasi]]da muhim rol oʻynaydi: infektsiyalangan bakteriyalar portlaganda, uglerod birikmalari atrof-muhitga qayta chiqariladi va bu yangi organik oʻsishni ragʻbatlantiradi. Bakteriofaglar insonlar uchun zararli emasligi sababli ilmiy tadqiqotlarda foydali va ularni oʻrganish oson. Ushbu viruslar, ayniqsa, oziq-ovqat va dori-darmon ishlab chiqaradigan sanoatlarda, fermentatsiya jarayoniga bogʻliq sogʻlom bakteriyalarni zararlashi mumkin. Baʼzi bakterial infeksiyalar antibiotiklar bilan nazorat qilish qiyinlashmoqda, shuning uchun insonlarda infeksiyalarni davolash uchun bakteriofaglardan foydalanish, yaʼni [[fag terapiyasi]], tobora koʻproq qiziqish uygʻotmoqda&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2021
 |page=803
 |isbn=978-1451118846
}}&lt;/ref&gt;.
=== Mezbonning qarshiligi ===

==== Hayvonlarning tugʻma immuniteti ====
{{Main|Tug‘ma immunitet}}

Hayvonlar, shu jumladan insonlar, viruslarga qarshi koʻplab tabiiy himoya mexanizmlariga ega. Baʼzilari noaniq boʻlib, virusning turidan qatʼi nazar koʻplab viruslardan himoya qiladi. Ushbu [[tug‘ma]] immunitet viruslarga takroriy taʼsir qilinishi bilan yaxshilanmaydi va infektsiyani „xotirlamaydi“. Hayvonlarning terisi, xususan, oʻlik hujayralardan tashkil topgan yuzasi, koʻplab turdagi viruslarning mezbonni infektsiyalashini oldini oladi. Oshqozon tarkibidagi kislotalik koʻplab yutilgan viruslarni yoʻq qiladi. Virus ushbu toʻsiqlardan oʻtib, mezbonga kirganda, boshqa tugʻma himoya mexanizmlari infektsiyaning tanada tarqalishini toʻxtatadi. Virus mavjud boʻlganida, organizm maxsus [[interferon]] gormoni ishlab chiqaradi, bu viruslarning koʻpayishini toʻxtatadi va infektsiyalangan hujayralarni va ularning yaqin atrofini yoʻq qiladi. Hujayralar ichida viruslarning RNAsini yoʻq qiluvchi fermentlar mavjud. Bu [[RNA interference]] deb ataladi. Baʼzi qon hujayralari boshqa virus infektsiyalangan hujayralarni [[fagotsitoz|yutib]] yoʻq qiladi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2021
 |pages=116–117
 |isbn=978-1451118846
}}&lt;/ref&gt;.

==== Hayvonlarning moslashuvchan immuniteti ====
{{Main|Immun javob}}
[[File:Rotavirus with antibody.jpg|thumb|left|Ikki rotavirus zarrachasi: oʻngdagi antibodylar bilan qoplangan boʻlib, hujayralarga ulanib infektsiya qilishini toʻxtatadi]]

Viruslarga nisbatan aniq immunitet vaqt oʻtishi bilan rivojlanadi va markaziy rolni [[Limfotsit va uning turlari|limfotsitlar]] oʻynaydi. Limfotsitlar virus infektsiyalarini „xotirada“ saqlaydi va koʻplab maxsus molekulalar — [[antitelolar]] ishlab chiqaradi. Ushbu antitela viruslarga ulanib, ularning hujayralarni infektsiyalashini toʻxtatadi. Antitela juda tanlovchan boʻlib, faqat bir turdagi virusga hujum qiladi. Organizm koʻplab turli antitela ishlab chiqaradi, ayniqsa dastlabki infektsiya vaqtida. Infektsiya pasaygach, baʼzi antitela saqlanib qoladi va odatda mezbonga virusga nisbatan umrboqiy immunitet beradi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Leonard W.
 |title=Principles of Virology
 |edition=4th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=225–233
 |isbn=978-1555816704
}}&lt;/ref&gt;.

==== Oʻsimliklarning qarshiligi ====
Oʻsimliklar viruslarga qarshi murakkab va samarali himoya mexanizmlariga ega. Eng samaralilaridan biri - qarshilik genlari  deb ataladi. Har bir qarshilik geni geni maxsus virusga qarshilik beradi va infektsiyalangan hujayra atrofida lokal oʻlik hujayralar maydonini yuzaga keltiradi, buni koʻpincha oddiy koʻz bilan ochiq holda katta dogʻlar sifatida koʻrish mumkin. Bu infektsiyaning tarqalishini toʻxtatadi&lt;ref name=&quot;pmid30201857&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Garcia-Ruiz H |title=Susceptibility Genes to Plant Viruses |journal=Viruses |volume=10 |issue=9 |year= 2018 |page=484 |pmid=30201857 |pmc=6164914 |doi=10.3390/v10090484|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;. Oʻsimliklarda RNA interference ham samarali himoya hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |page=812
 |isbn=978-1451105636
}}&lt;/ref&gt;. Infektsiya yuz berganda, oʻsimliklar viruslarni yoʻq qiluvchi tabiiy dezinfektantlar ishlab chiqaradi, masalan [[Salitsil kislota|salitsil kislotasi]], [[Azot oksidlari|azot oksidi]] va [[reaktiv kislorod molekulalari]]&lt;ref&gt;{{cite journal | doi = 10.1038/nrmicro1239 | vauthors = Soosaar JL, Burch-Smith TM, Dinesh-Kumar SP | year = 2005 | title = Mechanisms of plant resistance to viruses | journal = Nature Reviews Microbiology  | volume = 3 | issue = 10| pages = 789–798 | pmid = 16132037 | s2cid = 27311732 }}&lt;/ref&gt;.

==== Bakteriofaglarga qarshilik ====
Bakteriyalar bakteriofaglarga qarshi asosiy himoya mexanizmi sifatida tashqi DNK larni yoʻq qiluvchi fermentlar ishlab chiqaradi. Ushbu fermentlar [[restriction endonucleases]] deb ataladi va bakteriofaglar bakteriya hujayralariga yuborgan virus DNKsini kesib, yoʻq qiladi&lt;ref name=&quot;pmid20056882&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Horvath P, Barrangou R |s2cid=17960960 |title=CRISPR/Cas, the immune system of bacteria and archaea |journal=Science |volume=327 |issue=5962 |pages=167–170 |date=January 2010 |pmid=20056882 |doi=10.1126/science.1179555 |bibcode=2010Sci...327..167H |url=http://pdfs.semanticscholar.org/68e2/3e8e0dc19983b1f81b4be706587d0406ce36.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327080505/http://pdfs.semanticscholar.org/68e2/3e8e0dc19983b1f81b4be706587d0406ce36.pdf |url-status=dead |archive-date=2020-03-27 }}&lt;/ref&gt;.
=== Virusli kasalliklarini oldini olish va davolash ===

==== Vaksinalar ====

[[File:DNA chemical structure.svg|thumb|DNKning tuzilishi, nukleosidlar va molekula „suyagi“ni tashkil etuvchi fosfor atomlari koʻrsatilgan]]

Vaksinalar tabiiy infektsiyani va unga bogʻliq immun javobni taqlid qiladi, lekin kasallikni keltirib chiqarmaydi. Ularning ishlatilishi natijasida [[chig‘anak]] yoʻq qilindi va [[polio]], [[qizamiq]], [[oqquloq]] va [[rubella]] kabi infektsiyalardan kelib chiqqan kasalliklar va oʻlimlar sezilarli darajada kamaydi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Sarah J.
 |last2=Enquist
 |first2=Laura W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Racaniello
 |first4=Vincent R.
 |last5=Skalka
 |first5=Anne M.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=237–255
 |isbn=978-1555817182
}}&lt;/ref&gt;. Insonlarda 14 dan ortiq virus infektsiyalarini oldini olish uchun vaksinalar mavjud&lt;ref name=&quot;pmid22003377&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Small JC, Ertl HC |title=Viruses – from pathogens to vaccine carriers |journal=Current Opinion in Virology |volume=1 |issue=4 |year=2011 |pages=241–245 |pmid=22003377 |pmc=3190199 |doi=10.1016/j.coviro.2011.07.009}}&lt;/ref&gt; va hayvonlarda virus infektsiyalarini oldini olish uchun koʻplab vaksinalar ishlatiladi&lt;ref name=&quot;pmid28618246&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Burakova Y, Madera R, McVey S, Schlup JR, Shi J |title=Adjuvants for Animal Vaccines |journal=Viral Immunology |volume=31 |issue=1 |pages=11–22 |year=2018 |pmid=28618246 |doi=10.1089/vim.2017.0049}}&lt;/ref&gt;. Vaksinalar jonli yoki oʻldirilgan viruslardan iborat boʻlishi mumkin&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Morin
 |first=David
 |title=Global Health Perspectives
 |publisher=Oxford University Press
 |year=2018
 |pages=237
 |isbn=978-0198789220
}}&lt;/ref&gt;. Jonli vaksinalar virusning zaiflashtirilgan shakllarini oʻz ichiga oladi, lekin immuniteti zaif boʻlgan insonlarga berilganda xavfli boʻlishi mumkin. Bu odamlar uchun zaiflashtirilgan virus asl kasallikni keltirib chiqarishi mumkin&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors = Thomssen R | year = 1975 | title = Live attenuated versus killed virus vaccines | journal = Monographs in Allergy | volume = 9 | pages = 155–176 | pmid = 1090805 }}&lt;/ref&gt;. Biotexnologiya va genetik muhandislik usullari virusning faqat kapsid oqsillarini oʻz ichiga olgan „dizayner“ vaksinalarni ishlab chiqarish uchun ishlatiladi. Masalan, gepatit B vaksinasini shu turga kiradi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Anderson
 |first=James
 |title=Modern Historical Analysis
 |publisher=Cambridge University Press
 |year=2019
 |pages=238
 |isbn=978-1108471234
}}&lt;/ref&gt;. Bunday vaksinalar xavfsizroq, chunki ular kasallikni keltirib chiqara olmaydi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Anderson
 |first=James
 |title=Modern Historical Analysis
 |publisher=Cambridge University Press
 |year=2019
 |pages=238
 |isbn=978-1108471234
}}&lt;/ref&gt;.

==== Antiviral dorilar ====

[[File:Guanosine aciclovir comparison.svg|thumb|upright|DNK bazasi [[guanozin]] va virusga qarshi dorilardan biri [[atsiklovir]]ning tuzilishi, guanozinga oʻxshatib ishlaydi]]

1980-yillardan boshlab, asosan OIV/AIDSpandemiyasi sababli, [[antiviral dorilar]] ishlab chiqarish tez sur’atlar bilan rivojlana boshladi. Antiviral dorilar koʻpincha [[nukleosid analoglari]] boʻlib, DNA qurilish bloklari ([[nukleosid]]) sifatida ishlatiladi. Virus DNAsi koʻpayishni boshlaganda, baʼzi soxta bloklar ishlatiladi. Bu DNA zanjirini hosil qiluvchi zarur xususiyatlar mavjud boʻlmagani sababli, DNAning koʻpayishini toʻxtatadi. DNA ishlab chiqarilishi toʻxtaganda, virus koʻpayolmaydi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louis W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Racaniello
 |first4=Vincent R.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |pages=514–515
 |isbn=978-1555819502
}}&lt;/ref&gt;. Nukleosid analoglariga misollar: [[asitlovir]] — [[Herpesviridae|gerpes virus]] infektsiyalari uchun va [[lamivudin]] — OIV va [[gepatit B virus]] infektsiyalari uchun. Atsiklovir eng qadimiy va eng koʻp buyurilgan antiviral dorilardan biridir&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Stephen J.
 |last2=Enquist
 |first2=Louis W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |last4=Racaniello
 |first4=Vincent R.
 |title=Principles of Virology
 |edition=5th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |page=514
 |isbn=978-1555819502
}}&lt;/ref&gt;.

Boshqa antiviral dorilar virus hayot siklining turli bosqichlariga taʼsir qiladi. OIV virusning infektsiyali boʻlishi uchun [[HIV-1 proteaza]] deb ataluvchi fermentga bogʻliq. Shu fermentni bogʻlaydigan va ishlashini toʻxtatadigan dorilar sinfi mavjud, ular [[proteaza ingibitorlari]] deb ataladi&lt;ref name=&quot;Shors2017p463&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Shors TM |title=Understanding Viruses |publisher=Jones &amp; Bartlett Learning |year=2017 |edition=5 |pages=463 |isbn=9781284098738}}&lt;/ref&gt;.

Gepatit C RNA virusi sababli yuzaga keladi. Infektsiyalanganlarning 80%ida kasallik [[Xronik (tibbiy)|xronik]] boʻladi va ular davolanishmagan taqdirda butun hayoti davomida infektsiyali boʻlib qoladi. Buning oldini olish uchun samarali [[to‘g‘ridan-to‘g‘ri harakat qiluvchi antiviral dorilar]] ishlatiladi&lt;ref name=&quot;pmid28319996&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Falade-Nwulia O, Suarez-Cuervo C, Nelson DR, Fried MW, Segal JB, Sulkowski MS |title=Oral Direct-Acting Agent Therapy for Hepatitis C Virus Infection: A Systematic Review |journal=Annals of Internal Medicine |volume=166 |issue=9 |pages=637–648 |date=May 2017 |pmid=28319996 |pmc=5486987 |doi=10.7326/M16-2575}}&lt;/ref&gt;. Gepatit B virusining xronik tashuvchilari uchun shunga oʻxshash strategiya bilan lamivudin va boshqa antiviral dorilar ishlatiladi. Har ikkala kasallikda dorilar virusning koʻpayishini toʻxtatadi va interferon qolgan infektsiyalangan hujayralarni yoʻq qiladi&lt;ref name=&quot;pmid21654909&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Paul N, Han SH |title=Combination Therapy for Chronic Hepatitis B: Current Indications |journal=Curr Hepat Rep |volume=10 |issue=2 |pages=98–105 |date=June 2011 |pmid=21654909 |pmc=3085106 |doi=10.1007/s11901-011-0095-1}}&lt;/ref&gt;.

OIV infektsiyalari odatda virus hayot siklining turli bosqichlarini nishonga olgan antiviral dorilar kombinatsiyasi bilan davolanadi. Baʼzi dorilar virusning hujayralarga ulanmasligini oldini oladi, boshqalari nukleosid analoglari va baʼzilari virusning koʻpayish uchun zarur fermentlarini zararlaydi. Ushbu dorilarning muvaffaqiyati viruslarning koʻpayishini tushunish muhimligini isbotlaydi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |page=237
 |isbn=978-1451105636
}}&lt;/ref&gt;.
== Ekologiyadagi roli ==

Viruslar suv muhitlaridagi eng koʻp tarqalgan biologik mavjudot hisoblanadi&lt;ref name=&quot;pmid16984643&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Koonin EV, Senkevich TG, Dolja VV |title=The ancient Virus World and evolution of cells |journal=Biol. Direct |volume=1 |page=29 |date=September 2006 |pmid=16984643 |pmc=1594570 |doi=10.1186/1745-6150-1-29}}&lt;/ref&gt;; bir choy qoshiq dengiz suvida taxminan oʻn million virus mavjud&lt;ref name=&quot;pmid31749771&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Dávila-Ramos S, Castelán-Sánchez HG, Martínez-Ávila L, Sánchez-Carbente MD, Peralta R, Hernández-Mendoza A, Dobson AD, Gonzalez RA, Pastor N, Batista-García RA |title=A Review on Viral Metagenomics in Extreme Environments |journal=Frontiers in Microbiology |volume=10 |page=2403 |date=2019 |pmid=31749771 |pmc=6842933 |doi=10.3389/fmicb.2019.02403}}&lt;/ref&gt;, va ular shoʻr va ichimlik suv ekotizimlarini tartibga solishda muhim ahamiyatga ega&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Flint
 |first=Sarah J.
 |last2=Enquist
 |first2=Linda W.
 |last3=Krug
 |first3=Robert M.
 |title=Principles of Virology
 |edition=4th
 |publisher=ASM Press
 |year=2015
 |page=5
 |isbn=978-1555819397
}}&lt;/ref&gt;. Koʻpchiligi bakteriofaglar boʻlib&lt;ref name=&quot;pmid29867096&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Breitbart M, Bonnain C, Malki K, Sawaya NA |title=Phage puppet masters of the marine microbial realm |journal=Nature Microbiology |volume=3 |issue=7 |pages=754–766 |date=July 2018 |pmid=29867096 |doi=10.1038/s41564-018-0166-y}}&lt;/ref&gt;, ular oʻsimliklar va hayvonlar uchun zararli emas. Bakteriofaglar suvdagi mikrob jamiyatlaridagi bakteriyalarni yuqtiradi va yoʻq qiladi, bu esa dengiz muhitida karbonni qayta aylanishining eng muhim mexanizmi hisoblanadi. Viruslar tomonidan bakteriya hujayralaridan chiqarilgan organik molekulalar yangi bakteriya va alg oʻsishini ragʻbatlantiradi&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |last2=Howley
 |first2=Peter M.
 |title=Fields Virology
 |edition=7th
 |publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins
 |year=2020
 |pages=25–26
 |isbn=978-1493937854
}}&lt;/ref&gt;.

Mikroorganizmlar dengizdagi biomassaning 90%dan ortigʻini tashkil qiladi. Viruslar har kuni ushbu biomassaning taxminan 20%ini yoʻq qiladi va okeanlarda bakteriyalar va arxeyalardan oʻn besh barobar koʻp virus mavjud deb hisoblanadi. Ular zararli [[alg to‘lqinlari|alg toʻlqinlarini]] tezda yoʻq qilinishida asosiy rol oʻynaydi&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Virgin
 |first=Herbert W.
 |title=The pathogenesis of viral infections: insights from the study of murine cytomegalovirus
 |journal=Nature Reviews Microbiology
 |year=2005
 |volume=3
 |issue=4
 |pages=255–266
 |doi=10.1038/nrmicro1095
}}&lt;/ref&gt;, bu esa koʻpincha boshqa dengiz hayotini oʻldiradi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cdc.gov/hab/redtide/|title=Harmful Algal Blooms: Red Tide: Home &amp;#124; CDC HSB|publisher=www.cdc.gov|access-date=23 August 2009}}&lt;/ref&gt;. Viruslar soni okeanlardan uzoqlashgan sari va suv chuqurlashgan sari kamayadi, chunki bu joylarda mezbon organizmlar kamroq boʻladi&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Webby
 |first=Richard J.
 |title=H5N1 influenza viruses: outbreaks and biological properties
 |journal=Cell
 |year=2007
 |volume=130
 |issue=3
 |pages=423–426
 |doi=10.1016/j.cell.2007.07.006
}}&lt;/ref&gt;.

Ularning taʼsiri keng qamrovli; okeanlarda nafas olish miqdorini oshirib, viruslar bilvosita atmosferadagi karbon dioksid miqdorini yiliga taxminan 3 [[Gigatonna|gigatonnea]] karbonga kamaytirishiga sabab boʻladi&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Taubenberger
 |first=Jeffery K.
 |title=The pathology of influenza virus infections
 |journal=Annual Review of Pathology: Mechanisms of Disease
 |year=2008
 |volume=3
 |pages=499–522
 |doi=10.1146/annurev.pathmechdis.3.121806.154316
}}&lt;/ref&gt;.

Dengiz sutemizuvchilar ham virus infektsiyalariga moyil. 1988 va 2002 yillarda Yevropada minglab portlash huni (harbour seal)lar [[phocine distemper virus]] sababli vafot etdi&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Hall A, Jepson P, Goodman S, Harkonen T | title= Phocine distemper virus in the North and European Seas – Data and models, nature and nurture | journal= Biological Conservation | volume= 131 | issue= 2 | pages= 221–229 | year= 2006 | doi = 10.1016/j.biocon.2006.04.008 | bibcode= 2006BCons.131..221H }}&lt;/ref&gt;. Koʻplab boshqa viruslar, shu jumladan [[caliciviruses]], [[Herpesviridae|gerpes viruslari]], [[adenovirus]]lar va [[parvovirus]]lar dengiz sutemizuvchilarida uchraydi&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |title=Herpesviruses: replication, infection, and pathogenesis
 |journal=Fields Virology
 |year=2013
 |volume=6
 |pages=189–217
 |doi=10.1002/9781118954243.ch8
}}&lt;/ref&gt;.

Viruslar mikroorganizmlar uchun [[Virovore|virovor]] oziq manbai sifatida ham xizmat qilishi mumkin, ularning isteʼmoli orqali nuklein kislotalar, azot va fosfor olinadi&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Flint
 |first=Stanley J.
 |title=Principles of Virology: Virus–Host Interactions and Pathogenesis
 |journal=Principles of Virology
 |year=2020
 |volume=4
 |pages=101–135
 |doi=10.1128/9781683670245.ch5
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Knipe
 |first=David M.
 |title=Herpesvirus Replication and Viral Pathogenesis
 |journal=Annual Review of Microbiology
 |year=2015
 |volume=69
 |pages=123–145
 |doi=10.1146/annurev-micro-091014-104357
}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

=== Adabiyotlar ===
{{Refbegin}}
* {{cite book | editor-last = Collier | editor-first =Leslie |editor-last2=Balows| editor-first2 =Albert | editor-last3 =Sussman | editor-first3 =Max | title = Topley &amp; Wilson's Microbiology and Microbial Infections | publisher = Arnold | year = 1998 | isbn = 0-340-66316-2 |edition=9th|volume=1, ''Virology''}}
* {{cite book | last1=Howley | first1=Peter M. | last2=Knipe | first2=David M. | last3=Enquist | first3=Lynn W. | title=Fields Virology: Fundamentals | publisher=LWW | publication-place=Philadelphia | date=2023-09-25 | isbn=978-1-9751-1251-6}}
* {{cite book | last1=Oxford
 | first1=John |last2=Kellam|first2=Paul|last3=Collier|first3=Leslie|
 title=Human Virology | publisher=Oxford University Press | publication-place=Oxford | year=2016 | isbn=978-0-19-871468-2 | oclc=968152575}}
*{{cite book | last = Shors | first = Teri | title = Understanding Viruses | publisher = Jones and Bartlett Publishers | year = 2017 | isbn = 978-1284025927 }}
{{Refend}}</text>
      <sha1>i2sri0yasjeo9jqu6457sjkykowkbwc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Visa Inc.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1073851</id>
    <revision>
      <id>5974299</id>
      <parentid>5974024</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:07:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikxan</username>
        <id>33427</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Abdullakkk|Abdullakkk]] tahrirlari [[User:Ziv|Ziv]] versiyasiga qaytarildi</comment>
      <origin>5904301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10982" sha1="hbox4ykfhzdjc19mpgtgy3gcvoipfrp" xml:space="preserve">{{Shirkat bilgiqutisi
| nomi = VISA
| tasvir = Visa Inc. logo (2021–present).svg
| izoh =
| tasvir2 =
| izoh2 =
| sobiq_nomi = 
| turi = [[Ochiq aksiyadorlik jamiyati|OAJ]]
| sanoat = Toʻlov kartalari sanoati
| shirkat_egasi = 
| maqomi = 
| shiori = 
| birja_listingi = 
| asos_solingan_sanasi = {{Start date and age|1958|9|18}} BankAmericard Fresno ([[Kaliforniya]], [[AQSh]])
| tan_olingan_sanasi =
| tugatilgan = &lt;!-- {{End date|YYYY|OO|KK}} --&gt;
| tugatilish_sababi =
| joylashuvi = [[One Market Plaza]], [[San-Fransisko]] ([[Kaliforniya]], [[AQSH]])&lt;ref name=&quot;sfchron&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.sfchronicle.com/business/article/Visa-to-vastly-expand-SF-headquarters-with-move-14814671.php |title=Visa to vastly expand SF headquarters with move to Giants waterfront project |date=6 November 2019 |work=[[San Francisco Chronicle]] |first=Roland |last=Li |access-date=August 18, 2022 |archive-date=August 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220818052514/https://www.sfchronicle.com/business/article/Visa-to-vastly-expand-SF-headquarters-with-move-14814671.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| hududiy_xizmati = Dunyo boʻylab
| asoschilari = [[Dee Hock]]
| prezident =
| direktori = [[Ryan McInerney]] ([[Bosh ijrochi direktor]])&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Harring |first=Alex |date=2022-11-17 |title=Visa says Ryan McInerney will replace Al Kelly as its next CEO |url=https://www.cnbc.com/2022/11/17/visa-says-ryan-mcinerney-will-replace-al-kelly-as-its-next-ceo-.html |access-date=2023-09-22 |website=CNBC |language=en}}&lt;/ref&gt;
| bosh_kotib =
| xoʻjayinlar =
| yetakchi_sarlavha =
| yetakchi_nomi =
| yetakchi_sarlavha2 =
| yetakchi_nomi2 =
| yetakchi_sarlavha3 =
| yetakchi_nomi3 =
| mahsulotlari = {{ubl|[[Kredit kartochkasi]]|[[Debet karta]]si|[[Toʻlov tizimi]]}}
| brendlar =
| budjet =
| daromad = {{Increase}} 32.7 mlrd [[AQSh dollari|$]] (2023)
| aylanma_daromad =
| operatsion_foyda = {{Increase}} 21 mlrd [[AQSh dollari|$]] (2023)
| boyligi = {{Increase}} 90.5 mlrd [[AQSh dollari|$]] (2023)
| kapitallashtirish = {{Increase}} 38.7 mlrd [[AQSh dollari|$]] (2023)
| toza_foyda =
| IITKI =
| sof_foyda = {{Increase}} 17.3 mlrd [[AQSh dollari|$]] (2023)
| ishchilar_soni = {{circa|28,800}} (2023)
| mijozlar_soni =
| aʼzolari =
| boʻlinmalari =
| shoʻba_korxonalari =
| vebsayti = {{url|https://visa.com/}}
| tili =
}}

'''VISA''' (/ˈviːzə, ˈviːsə/; VISA nomi bilan stilize qilingan) – toʻlov kartalari xizmatlari korporatsiyasi boʻlib, shtab-kvartirasi [[Kaliforniya]]ning [[San-Fransisko]] shahrida joylashgan&lt;ref name=sfchron /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Visa Inc. 2021 Annual Report |url=https://s29.q4cdn.com/385744025/files/doc_downloads/Visa-Inc_-Fiscal-2021-Annual-Report.pdf |access-date=17 August 2022 |publisher=Visa Inc. |archive-date=November 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106063243/https://s29.q4cdn.com/385744025/files/doc_downloads/Visa-Inc_-Fiscal-2021-Annual-Report.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. VISA butun dunyo boʻylab, asosan Visa markali [[Kredit kartochkasi|kredit kartalari]], [[debet karta]]lari va oldindan toʻlangan kartalar orqali elektron [[Toʻlov tizimi|pul oʻtkazmalarini]] amalga oshiradi&lt;ref&gt;[http://www.corporate.visa.com Visa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090930192322/http://corporate.visa.com/ |date=September 30, 2009 }}. Retrieved March 26, 2010.&lt;/ref&gt;. Visa [[Bozor kapitallashuvi boʻyicha davlat korporatsiyalari roʻyxati|dunyodagi eng qimmat kompaniyalar]]dan biri hisoblanadi.

== Finance ==
{| class=&quot;wikitable floatright&quot;
|+Hududlar boʻyicha sotuvlar (2023)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Visa, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile {{!}} US92826C8394 {{!}} MarketScreener |url=https://www.marketscreener.com/quote/stock/VISA-INC-2277468/company/ |access-date=2024-03-09 |website=www.marketscreener.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
!Hudud
!Savdo hajmi mlrd dollar
!ulush
|-
|[[AQSH]]
|14.1
|43.3%
|-
|Xalqaro
|18.5
|56.7%
|}

[[2022-yil]]da Visa 14,96 milliard AQSh dollari daromad olgani yillik daromad esa 29,31 milliard AQSh dollarini tashkil etgani, bu avvalgi moliyaviy davrga nisbatan 21,6 foizga oʻsgani haqida xabar berdi. 2022-yil holatiga koʻra, kompaniya daromad boʻyicha Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi eng yirik korporatsiyalar Fortune 500 roʻyxatida 147-oʻrinni egalladi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fortune.com/company/visa/fortune500/|title=Fortune 500 Companies 2022: Visa|website=Fortune|language=en-US|access-date=2022-11-16|archive-date=November 17, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221117073523/https://fortune.com/company/visa/fortune500/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable float-left&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
!Yil
!Daromad&lt;br /&gt;mln AQSh dollarida
!Sof daromad&lt;br /&gt;mln AQSh dollarida
!Foydalanuvchilar
|-
|2005&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/v/NYSE_V_2008.pdf|title=2008 Annual Report|access-date=January 12, 2021|archive-date=January 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119051711/https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/v/NYSE_V_2008.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|2,665
|360
|
|-
|2006&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|2,948
|455
|
|-
|2007&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|3,590
|−1,076
|5,479
|-
|2008&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|6,263
|804
|5,765
|-
|2009&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/v/NYSE_V_2009.pdf|title=2009 Annual Report|access-date=January 12, 2021|archive-date=January 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124113604/https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/v/NYSE_V_2009.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|6,911
|2,353
|5,700
|-
|2010&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/v/NYSE_V_2010.pdf|title=2010 Annual Report|access-date=January 12, 2021|archive-date=January 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124124058/https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/v/NYSE_V_2010.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|8,065
|2,966
|6,800
|-
|2011&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/v/NYSE_V_2011.pdf|title=2011 Annual Report|access-date=January 12, 2021|archive-date=January 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119052330/https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/v/NYSE_V_2011.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|9,188
|3,650
|7,500
|-
|2012&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/v/NYSE_V_2012.pdf|title=2012 Annual Report|access-date=January 12, 2021|archive-date=January 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116051850/https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/v/NYSE_V_2012.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|10,421
|2,144
|8,500
|-
|2013&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/v/NYSE_V_2013.pdf|title=2013 Annual Report|access-date=January 12, 2021|archive-date=January 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119062946/https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/v/NYSE_V_2013.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|11,778
|4,980
|9,600
|-
|2014&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/v/NYSE_V_2014.pdf|title=2014 Annual Report|access-date=January 12, 2021|archive-date=January 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124125823/https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/v/NYSE_V_2014.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|12,702
|5,438
|9,500
|-
|2015&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/v/NYSE_V_2015.pdf|title=2015 Annual Report|access-date=January 12, 2021|archive-date=January 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116054336/https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/v/NYSE_V_2015.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|13,880
|6,328
|11,300
|-
|2016&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/v/NYSE_V_2016.pdf|title=2016 Annual Report|access-date=January 12, 2021|archive-date=January 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124120538/https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/v/NYSE_V_2016.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|15,082
|5,991
|11,300
|-
|2017&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.fool.com/investing/2018/01/18/why-2017-was-a-year-to-remember-for-visa-inc.aspx|title=Why 2017 was a Year to Remember for Visa Inc. -- The Motley Fool|last=Volkman|first=Eric|date=2018-01-18|work=The Motley Fool|access-date=2018-11-11|language=en|archive-date=November 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127065159/https://www.fool.com/investing/2018/01/18/why-2017-was-a-year-to-remember-for-visa-inc.aspx|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|18,358
|6,699
|12,400
|-
|2018&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://s1.q4cdn.com/050606653/files/doc_financials/2018/q4/Visa-Inc.-Q4-2018-Financial-Results.pdf|title=2018 Q4 Revenue and Earnings|access-date=November 11, 2018|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112015948/https://s1.q4cdn.com/050606653/files/doc_financials/2018/q4/Visa-Inc.-Q4-2018-Financial-Results.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|20,609
|10,301
|15,000
|-
|2019&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|title=Visa, Inc - AnnualReports.com|url=https://www.annualreports.com/Company/visa-inc|access-date=2020-12-23|website=www.annualreports.com|archive-date=September 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200925034932/https://www.annualreports.com/Company/visa-inc|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|22,977
|12,080
|19,500
|-
|2020&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
|21,846
|10,866
|20,500
|-
|2021&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Visa Inc. Reports Fiscal Fourth Quarter and Full-Year 2021 Results |url=https://s1.q4cdn.com/050606653/files/doc_financials/2021/q4/Visa-Inc.-Fourth-Quarter-and-Full-Year-2021-Financial-Results.pdf |access-date=March 7, 2022 |archive-date=October 28, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211028140832/https://s1.q4cdn.com/050606653/files/doc_financials/2021/q4/Visa-Inc.-Fourth-Quarter-and-Full-Year-2021-Financial-Results.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|24,105
|12,311
|21,500
|-
|2022&lt;ref name=2022-10K&gt;{{cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0001403161/000140316122000081/v-20220930.htm |title=U.S. SEC: Visa Inc. Form 10-K |date=16 November 2022 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |access-date=November 17, 2022 |archive-date=November 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221117045928/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0001403161/000140316122000081/v-20220930.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|29,310
|14,957
|26,500
|-
|2023&lt;ref name=10K&gt;{{cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/1403161/000140316123000099/v-20230930.htm |title=U.S. SEC: Visa Inc. Form 10-K |date=15 November 2023 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |access-date=February 22, 2024 }}&lt;/ref&gt;
|32,653
|17,273
|28,800
|-
|}

== Manbalar ==
{{manbalar}}</text>
      <sha1>hbox4ykfhzdjc19mpgtgy3gcvoipfrp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zulxalasaning vayron qilinishi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1075669</id>
    <revision>
      <id>5974429</id>
      <parentid>4178349</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:40:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Auteuil-Passy</username>
        <id>56381</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Auteuil-Passy [[Zu al-Xalsaning vayron qilinishi]] sahifasini [[Zulxalasaning vayron qilinishi]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>4178349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4474" sha1="s6xa5w3brxlcb23xa6z726pxpt98857" xml:space="preserve">'''Zu al-Xalsaning vayron qilinishi''' ({{Lang-ar|ذو الخلصة}})&lt;ref name=&quot;b7&quot;&gt;&lt;/ref&gt; – [[Bizning era|milodiy]] 632-yilning aprel va may oylarida, [[islomiy taqvim]] boʻyicha [[Hijriy yil hisobi|hijriy]] 10-yilda sodir boʻlgan. Manbalarda '''Zu al-Xalsa''' ({{Lang-ar|ذُو الْخَلَصَة}}) baʼzi arab qabilalari tomonidan diniy tasvir va maʼbad sifatida eʼzozlangan&lt;ref name=&quot;b3&quot;&gt;&lt;/ref&gt;. Islom paygʻambari [[Muhammad]] [[sahoba]] Jarir ibn Abdulloh al-Bajaliyni ushbu haykalni va uning atrofidagi ziyoratgohni vayron qilish uchun yuborgan&lt;ref name=&quot;b4&quot;&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi |title=When the Moon Split |url=https://books.google.com/books?id=xJL6gxPUV4EC&amp;pg=PA296 |first=Saifur Rahman Al |last=Mubarakpuri |year=2002 |publisher=DarusSalam |isbn=978-9960-897-28-8 |page=296}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;b5&quot;&gt;&lt;/ref&gt;.

== Tarixi ==
Zu al-Xalsa atamasi, odatda, maʼbadning nomi sifatida qabul qilinadi, chunki unga sigʻingan qabilalar uni [[Yaman]] Kaʼbasi deb atashgan. Qadimgi maʼlumotlarga koʻra, u yerda ham maxsus sajda qilinadigan xudoning nomi boʻlgan&lt;ref name=&quot;b3&quot;&gt;{{Kitob manbasi |title=Kinship and Marriage in Early Arabia |url=https://books.google.com/books?id=VHufEXRlR6EC&amp;pg=PA297 |first=William |last=Robertson Smith |year=2010 |publisher=Forgotten Books |isbn=978-1-4400-8379-2 |page=297}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFRobertson_Smith2010&quot;&gt;Robertson Smith, William (2010). [https://books.google.com/books?id=VHufEXRlR6EC&amp;pg=PA297 ''Kinship and Marriage in Early Arabia'']. Forgotten Books. p.&amp;nbsp;297. [[ISBN]]&amp;nbsp;[[Maxsus:Kitob manbalari/978-1-4400-8379-2|&lt;bdi&gt;978-1-4400-8379-2&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;. Zu al-Xalsa soʻzi poklik, poklanish, ozod qilish, tozalash, qutqarish kabi maʼnolarni anglatadi.

== Harbiy boʻlinma ==
„[[Sahihi Buxoriy]]“da yozilishicha, Jarir ibn Abdulloh al-Bajaliy 150 otliq bilan Zu al-Xalsa&lt;ref name=&quot;b7&quot;&gt;{{Kitob manbasi |last=Dermenghem |first=Émile |url=https://books.google.com/books?id=TMrXAAAAMAAJ&amp;q=khalasa |title=The life of Mahomet |year=1930 |publisher=G. Routledge |isbn=978-9960-897-71-4 |page=239}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFDermenghem1930&quot;&gt;Dermenghem, Émile (1930). [https://books.google.com/books?id=TMrXAAAAMAAJ&amp;q=khalasa ''The life of Mahomet'']. G. Routledge. p.&amp;nbsp;239. [[ISBN]]&amp;nbsp;[[Maxsus:Kitob manbalari/978-9960-897-71-4|&lt;bdi&gt;978-9960-897-71-4&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; tomon otlanib, „''Yaman Kaʼbasi“ni'' vayron qilgan&lt;ref name=&quot;b4&quot;&gt;{{Kitob manbasi |title=The life of the holy prophet |url=https://archive.org/details/bub_gb_YTwBAAAAQAAJ |first=William |last=Muir |date=August 1878 |publisher=Kessinger Publishing |page=[https://archive.org/details/bub_gb_YTwBAAAAQAAJ/page/n238 219]}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFMuir1878&quot;&gt;Muir, William (August 1878). [[iarchive:bub_gb_YTwBAAAAQAAJ|''The life of the holy prophet'']]. Kessinger Publishing. p.&amp;nbsp;[[iarchive:bub_gb_YTwBAAAAQAAJ/page/n238|219]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;.

[[Hishom ibn al-Kalbiy]] Jarir ibn Abdulloh Zu al-Xalsaga borganida qarshilikka uchraganini aytadi. Uning boshchiligidagi [[Musulmon|musulmonlar]] „Bajila, uning qoʻriqchilari va koʻplab Xasʼamlardan“ 100 kishi va „Banu-Qubofa“ qabilasidan yana 200 kishiga qarshi jang qilib, gʻalaba qozonishgan. Magʻlubiyatga uchragan qabila vakillari qochishga majbur boʻlgach, ular Zu al-Xalsa ustidagi binoni buzib, unga oʻt qoʻygan&lt;ref name=&quot;b5&quot;&gt;{{Kitob manbasi |title=The new encyclopedia of Islam |url=https://books.google.com/books?id=focLrox-frUC&amp;pg=PA251 |first=Cyril |last=Glasse |date=28 January 2003 |publisher=AltaMira Press |location=US |isbn=978-0-7591-0190-6 |page=251}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFGlasse2003&quot;&gt;Glasse, Cyril (28 January 2003). [https://books.google.com/books?id=focLrox-frUC&amp;pg=PA251 ''The new encyclopedia of Islam'']. US: AltaMira Press. p.&amp;nbsp;251. [[ISBN]]&amp;nbsp;[[Maxsus:Kitob manbalari/978-0-7591-0190-6|&lt;bdi&gt;978-0-7591-0190-6&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;b6&quot;&gt;{{Kitob manbasi |last=Ibn al Kalbi |first=Hisham |url=https://books.google.com/books?id=G4HXAAAAMAAJ |title=The book of idols: being a translation from the Arabic of the Kitāb al-asnām |year=1952 |publisher=Princeton University Press |pages=31–2}}&lt;/ref&gt;.

== Yana qarang ==
* [[Muhammadning yurishlari roʻyxati]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:632]]
[[Turkum:Muhammad tomonidan buyurilgan yurishlar]]</text>
      <sha1>s6xa5w3brxlcb23xa6z726pxpt98857</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974435</id>
      <parentid>5974429</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:41:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Auteuil-Passy</username>
        <id>56381</id>
      </contributor>
      <origin>5974435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4460" sha1="fpsun5apen66e7u4t9mll9si1dw4am5" xml:space="preserve">'''Zulxalasaning vayron qilinishi''' ({{lang-ar|ذو الخلصة}})&lt;ref name=&quot;b7&quot;&gt;&lt;/ref&gt; – [[Bizning era|milodiy]] 632-yilning aprel va may oylarida, [[islomiy taqvim]] boʻyicha [[Hijriy yil hisobi|hijriy]] 10-yilda sodir boʻlgan. Manbalarda '''Zulxalasa''' ({{lang-ar|ذُو الْخَلَصَة}}) baʼzi arab qabilalari tomonidan diniy tasvir va maʼbad sifatida eʼzozlangan&lt;ref name=&quot;b3&quot;&gt;&lt;/ref&gt;. Islom paygʻambari [[Muhammad]] [[sahoba]] Jarir ibn Abdulloh al-Bajaliyni ushbu haykalni va uning atrofidagi ziyoratgohni vayron qilish uchun yuborgan&lt;ref name=&quot;b4&quot;&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi |title=When the Moon Split |url=https://books.google.com/books?id=xJL6gxPUV4EC&amp;pg=PA296 |first=Saifur Rahman Al |last=Mubarakpuri |year=2002 |publisher=DarusSalam |isbn=978-9960-897-28-8 |page=296}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;b5&quot;&gt;&lt;/ref&gt;.

== Tarixi ==
Zulxalasa atamasi, odatda, maʼbadning nomi sifatida qabul qilinadi, chunki unga sigʻingan qabilalar uni [[Yaman]] Kaʼbasi deb atashgan. Qadimgi maʼlumotlarga koʻra, u yerda ham maxsus sajda qilinadigan xudoning nomi boʻlgan&lt;ref name=&quot;b3&quot;&gt;{{Kitob manbasi |title=Kinship and Marriage in Early Arabia |url=https://books.google.com/books?id=VHufEXRlR6EC&amp;pg=PA297 |first=William |last=Robertson Smith |year=2010 |publisher=Forgotten Books |isbn=978-1-4400-8379-2 |page=297}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFRobertson_Smith2010&quot;&gt;Robertson Smith, William (2010). [https://books.google.com/books?id=VHufEXRlR6EC&amp;pg=PA297 ''Kinship and Marriage in Early Arabia'']. Forgotten Books. p.&amp;nbsp;297. [[ISBN]]&amp;nbsp;[[Maxsus:Kitob manbalari/978-1-4400-8379-2|&lt;bdi&gt;978-1-4400-8379-2&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;. Zulxalasa soʻzi poklik, poklanish, ozod qilish, tozalash, qutqarish kabi maʼnolarni anglatadi.

== Harbiy boʻlinma ==
„[[Sahihi Buxoriy]]“da yozilishicha, Jarir ibn Abdulloh al-Bajaliy 150 otliq bilan Zulxalasa&lt;ref name=&quot;b7&quot;&gt;{{Kitob manbasi |last=Dermenghem |first=Émile |url=https://books.google.com/books?id=TMrXAAAAMAAJ&amp;q=khalasa |title=The life of Mahomet |year=1930 |publisher=G. Routledge |isbn=978-9960-897-71-4 |page=239}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFDermenghem1930&quot;&gt;Dermenghem, Émile (1930). [https://books.google.com/books?id=TMrXAAAAMAAJ&amp;q=khalasa ''The life of Mahomet'']. G. Routledge. p.&amp;nbsp;239. [[ISBN]]&amp;nbsp;[[Maxsus:Kitob manbalari/978-9960-897-71-4|&lt;bdi&gt;978-9960-897-71-4&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; tomon otlanib, „''Yaman Kaʼbasi“ni'' vayron qilgan&lt;ref name=&quot;b4&quot;&gt;{{Kitob manbasi |title=The life of the holy prophet |url=https://archive.org/details/bub_gb_YTwBAAAAQAAJ |first=William |last=Muir |date=August 1878 |publisher=Kessinger Publishing |page=[https://archive.org/details/bub_gb_YTwBAAAAQAAJ/page/n238 219]}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFMuir1878&quot;&gt;Muir, William (August 1878). [[iarchive:bub_gb_YTwBAAAAQAAJ|''The life of the holy prophet'']]. Kessinger Publishing. p.&amp;nbsp;[[iarchive:bub_gb_YTwBAAAAQAAJ/page/n238|219]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;.

[[Hishom ibn al-Kalbiy]] Jarir ibn Abdulloh Zulxalasaga borganida qarshilikka uchraganini aytadi. Uning boshchiligidagi [[Musulmon|musulmonlar]] „Bajila, uning qoʻriqchilari va koʻplab Xasʼamlardan“ 100 kishi va „Banu-Qubofa“ qabilasidan yana 200 kishiga qarshi jang qilib, gʻalaba qozonishgan. Magʻlubiyatga uchragan qabila vakillari qochishga majbur boʻlgach, ular Zulxalasa ustidagi binoni buzib, unga oʻt qoʻygan&lt;ref name=&quot;b5&quot;&gt;{{Kitob manbasi |title=The new encyclopedia of Islam |url=https://books.google.com/books?id=focLrox-frUC&amp;pg=PA251 |first=Cyril |last=Glasse |date=28 January 2003 |publisher=AltaMira Press |location=US |isbn=978-0-7591-0190-6 |page=251}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFGlasse2003&quot;&gt;Glasse, Cyril (28 January 2003). [https://books.google.com/books?id=focLrox-frUC&amp;pg=PA251 ''The new encyclopedia of Islam'']. US: AltaMira Press. p.&amp;nbsp;251. [[ISBN]]&amp;nbsp;[[Maxsus:Kitob manbalari/978-0-7591-0190-6|&lt;bdi&gt;978-0-7591-0190-6&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;b6&quot;&gt;{{Kitob manbasi |last=Ibn al Kalbi |first=Hisham |url=https://books.google.com/books?id=G4HXAAAAMAAJ |title=The book of idols: being a translation from the Arabic of the Kitāb al-asnām |year=1952 |publisher=Princeton University Press |pages=31–2}}&lt;/ref&gt;.

== Yana qarang ==
* [[Muhammadning yurishlari roʻyxati]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:632]]
[[Turkum:Muhammad tomonidan buyurilgan yurishlar]]</text>
      <sha1>fpsun5apen66e7u4t9mll9si1dw4am5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Zulxalasaning vayron qilinishi</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1075670</id>
    <revision>
      <id>5974431</id>
      <parentid>4178350</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:40:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Auteuil-Passy</username>
        <id>56381</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Auteuil-Passy [[Munozara:Zu al-Xalsaning vayron qilinishi]] sahifasini [[Munozara:Zulxalasaning vayron qilinishi]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>4178350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18" sha1="n7r8yypldbg8ydz2gcx99ky2f4cvika" xml:space="preserve">{{Islom loyihasi}}</text>
      <sha1>n7r8yypldbg8ydz2gcx99ky2f4cvika</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Görümcek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1082751</id>
    <revision>
      <id>5974124</id>
      <parentid>5418604</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:58:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Sinop viloyati qishloqlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1407" sha1="4xum376qcxf76uo3q7aswqg79eb7cnj" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Görümcek|province=Sinop|district=Dikmen|population_total=79|population_as_of=2022|coordinates={{coord|41|38|53|N|35|09|23|E|display=it|region:TR_type:city_source:wikidata}}}}'''Görümcek''' — [[Turkiya]] Sinop viloyatining Dikmen tumanidagi qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230306001414/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2023-03-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;. Uning aholisi 79 kishi (2022)&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports |url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=en |qaralgan sana=13 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=en |format=XLS}}&lt;/ref&gt;. Shunigdek,  Ustaköy va Ötemahalle qishloqlarini oʻz ichiga oladi&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Bağlı] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230306001414/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2023-03-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}{{Tashqi havolalar}}
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Sinop viloyati qishloqlari]]</text>
      <sha1>4xum376qcxf76uo3q7aswqg79eb7cnj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alessandro Del Piero</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1101412</id>
    <revision>
      <id>5974566</id>
      <parentid>5857330</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:46:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <origin>5974566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="126229" sha1="0mm6s0d22ibka8r8wf2asj8jj3fxojd" xml:space="preserve">{{Futbolchi
 | ism                = Alessandro Del Piero
 | tavallud_sana      = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1974|11|9|df=y}}
 | toʻliqism          = Alessandro Del Piero
 | image              = 25th Laureus World Sports Awards - Alessandro Del Piero - 240421 155220 (cropped).jpg
 | izoh               = Del Piero  2024-yilda
 | tavallud_joyi      = [[Conegliano]], [[Italiya]]
 | vazni              = 
 | boʻyi              = {{height|m=1.74}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.alessandrodelpiero.com/profilo/passaporto.html |title=Alessandro Del Piero, passaporto |publisher=Alessandrodelpiero.com }}&lt;/ref&gt;
 | pozitsiya          = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]]
 | joriyklub          = 
 | klubraqami         = 
 | yoshlikyillari     = 1981—1988
 | yoshlikklublari    = San-Vendimiano
 | yillar1            = 1991—1993
 | klublar1           = [[Calcio Padova|Padova]]
 | isht1              = 14
 | gollar1            = 1
 | yillar2            = 1993—2012
 | klublar2           = [[Juventus FC|Juventus]]
 | isht2              = &lt;!-- DO NOT CHANGE THIS TO 705 !--&gt;513&lt;!-- IT IS FOR LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY !--&gt;
 | gollar2            = 208&lt;!-- LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY !--&gt;
 | yillar3            = 2012—2014
 | klublar3           = [[Sydney FC]]
 | isht3              = 48
 | gollar3            = 24&lt;!-- LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY !--&gt;
 | yillar4            = 2014
 | klublar4           = [[Odisha FC|Delhi Dynamos]]
 | isht4              = 10
 | gollar4            = 1
 | totalcaps          = 585
 | totalgoals         = 234
 | milliyyillar1      = 1991
 | milliyjamoa1       = [[Italiya milliy futbol terma jamoasi (18 yoshgacha)|Italy U17]]
 | milliyisht1        = 3
 | milliygollar1      = 1
 | milliyyillar2      = 1992—1993
 | milliyjamoa2       = [[Italiya milliy futbol terma jamoasi (18 yoshgacha)|Italiya U18]]
 | milliyisht2        = 14
 | milliygollar2      = 12
 | milliyyillar3      = 1993—1996
 | milliyjamoa3       = [[Italiya milliy futbol terma jamoasi (21 yoshgacha)|Italiya U21]]
 | milliyisht3        = 12
 | milliygollar3      = 3
 | milliyyillar4      = 1995—2008
 | milliyjamoa4       = [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]]
 | milliyisht4        = 91
 | milliygollar4      = 27
}}
'''Alessandro Del Pyero''' ({{Lang-it|Alessandro Del Piero}} ; [[1974|1974-yil]] [[9-noyabr|9-noyabrda]] [[Conegliano]] shahrida tugʻilgan) – italiyalik [[Futbol|futbolchi]], [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Agent: ’Del Piero could retire’ |url=http://www.football-italia.net/65304/agent-%E2%80%99del-piero-could-retire%E2%80%99 |ish=Football Italia |nashriyot=Football Italia |qaralgan sana=2015-05-04 |arxivsana=2015-04-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150421103737/http://football-italia.net/65304/agent-%E2%80%99del-piero-could-retire%E2%80%99}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |familiya=Gladwell |ism=Ben |sarlavha=Juventus shouldn't sell Paul Pogba, says Alessandro Del Piero |url=http://www.espnfc.com.au/story/2284516/juventus-should-not-sell-paul-pogba-says-alessandro-del-piero |ish=ESPN FC |nashriyot=ESPN FC |qaralgan sana=2015-05-04 |arxivsana=2015-05-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150505010433/http://www.espnfc.com.au/story/2284516/juventus-should-not-sell-paul-pogba-says-alessandro-del-piero}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |familiya=Doyle |ism=Mark |sarlavha=Del Piero: Berlusconi wanted me at AC Milan and now I'm a free agent... |url=http://www.goal.com/en/news/10/italy/2015/02/06/8673782/del-piero-berlusconi-wanted-me-at-ac-milan-and-now-im-a-free |ish=goal.com |nashriyot=goal.com |qaralgan sana=2015-05-04 |arxivsana=2015-05-09 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150509152651/http://www.goal.com/en/news/10/italy/2015/02/06/8673782/del-piero-berlusconi-wanted-me-at-ac-milan-and-now-im-a-free}}&lt;/ref&gt;. U deyarli butun faoliyatini [[Juventus FC|&quot;Juventus FC]]&quot; da oʻtkazdi va 19 yil davomida (1993-2012) bu jamoani himoya qildi va 2002-yil oʻrtalaridan boshlab jamoa sardori. 2006-yilda [[Italiya milliy futbol terma jamoasi]] aʼzosi sifatida [[FIFA Jahon chempionati 2006]] chempioni boʻldi.

Yangi asr arafasida [[Pele]] tuzgan [[FIFA|FIFA talqini]] boʻyicha 125 ta eng yaxshi futbolchi roʻyxatiga kiritilgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533891.stm |sarlavha=ФИФА 100 |nashriyot=bbc.co.uk |arxivurl=https://www.webcitation.org/6ELwDFA9Q?url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533891.stm |arxivsana=2013-02-11 |qaralgan sana=2013-02-08}}&lt;/ref&gt;. World Soccer jurnaliga koʻra 20-asrning eng yaxshi futbolchilari roʻyxatida 77-oʻrin&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.englandfootballonline.com/TeamHons/HonsWldSocPlyrsCent.html |nashriyot=englandfootballonline.com |sarlavha=World Soccer Players of the Century |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A4Pa9hQg?url=http://www.englandfootballonline.com/TeamHons/HonsWldSocPlyrsCent.html |arxivsana=2012-08-21 |sana=2001-12-15 |qaralgan sana=2012-08-20}}&lt;/ref&gt;. Alessandro ham [[UEFA]] Oltin Yubiley ovoz berish natijalariga koʻra soʻnggi yarim asrning eng yaxshi futbolchilari qatoriga kiritildi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.footstory.ru/index.php/intresting/32-facts/247-uefa-50 |sarlavha=Юбилейное голосование УЕФА |arxivurl=https://web.archive.org/web/20121028215339/http://footstory.ru/index.php/intresting/32-facts/247-uefa-50 |nashriyot=footstory.ru |arxivsana=2012-10-28 |sana=2009-02-24 |qaralgan sana=2012-10-21}}&lt;/ref&gt;. 2000-yilda u ish haqi, bonuslar va reklama toʻlovlari boʻyicha dunyodagi eng koʻp maosh oladigan futbolchi boʻldi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://fakty.ua/106961-alessandro-del-pero---samyj-vysokooplachivaemyj-v-mire-futbolist |sarlavha=Алессандро Дель Пьеро — самый высокооплачиваемый в мире футболист |nashriyot=fakty.ua |sana=2000-04-27 |muallif=С. В. Даценко |qaralgan sana=2013-02-11 |arxivsana=2014-02-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140224111539/http://fakty.ua/106961-alessandro-del-pero---samyj-vysokooplachivaemyj-v-mire-futbolist}}&lt;/ref&gt;. Braziliyalik futbolchilar Pato va Ronaldinho, Del Pyero ularning kumiri ekanligini aytishdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://milanac.ru/2011/pato-del-pero-moj-kumir |sarlavha=Пато:Дель Пьеро мой кумир |arxivurl=https://web.archive.org/web/20111015173709/http://milanac.ru/2011/pato-del-pero-moj-kumir/ |arxivsana=2011-10-15 |sana=2011-03-05 |muallif=Romario |qaralgan sana=2012-09-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.sovsport.ru/gazeta/article-item/315241 |sarlavha=Роналдиньо:Дель Пьеро бьёт штрафные лучше меня |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140528005202/http://www.sovsport.ru/gazeta/article-item/315241 |arxivsana=2014-05-28 |sana=2008-12-16 |muallif=Д. Бутырский |qaralgan sana=2012-09-23}}&lt;/ref&gt;. Oʻzining janoblik oʻyini uchun Del Pyero tomonidan olingan uchta mukofot bilan bir qatorda&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.imdb.com/name/nm2314221/bio |sarlavha=Alessandro Del Piero Biography |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A17qDx81?url=http://www.imdb.com/name/nm2314221/bio |arxivsana=2012-08-18 |nashriyot=IMDb.com. |qaralgan sana=2009-04-17}}&lt;/ref&gt;, u shaxsiy xizmatlari uchun berilgan [[Golden Foot]] mukofotining sohibi boʻldi&lt;ref&gt;Podrobnee sm. na {{Veb manbasi |url=http://www.goldenfoot.com/ |sarlavha=официальном сайте премии |nashriyot=goldenfoot.com |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A17qp6sj?url=http://goldenfoot.com/ |arxivsana=2012-08-18 |qaralgan sana=2009-04-17}}&lt;/ref&gt;.

Maydonda u odatda nominal hujumchi va [[yarim himoyachi]] oʻrtasida joylashgan [[Hujumchi (futbol)|chizilgan hujumchi]] pozitsiyasini egallagan. Raqib jarima maydonchasi yaqinidagi maydonni baʼzan „Del Pyero zonasi“ deb atashadi ({{Lang-it|La Zona Del Piero}}), chunki Alessandro koʻplab gollarini shu masofadan urgan&lt;ref name=&quot;zone&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/molinaro/2008/09/del_pieros_wondergoal_was_a_st.html |sarlavha=Planet Soccer: Del Piero's wonder-goal was a stunner |nashriyot=cbc.ca |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A4PblF0s?url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/molinaro/2008/09/del_pieros_wondergoal_was_a_st.html |arxivsana=2012-08-21 |qaralgan sana=2012-08-20}}&lt;/ref&gt;.

Ayni paytda futbolchi [[Juventus FC|&quot;Juventus FC]]&quot;ning barcha davrlardagi eng yaxshi toʻpurari mavqeini egallab turibdi. Keksa sinyora uchun maydonga tushganlar soni boʻyicha ham Del Pyero yetakchi hisoblanadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.juworld.net/giocatori-homepage.asp |sarlavha=Статистика всех игроков «Ювентуса» с 1900 года |nashriyot=juworld.net |arxivurl=https://www.webcitation.org/6ELwDzrdj?url=http://www.juworld.net/giocatori-homepage.asp |arxivsana=2013-02-11 |qaralgan sana=2013-02-08}}{{Ref-it}}&lt;/ref&gt;. U [[UEFA Chempionlar Ligasi]] toʻpurarlari roʻyxatida oʻninchi oʻrinni egallab turibdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Alessandro Del Piero - UEFA.com |url=http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=13768/profile/index.html |nashriyot=UEFA |qaralgan sana=2012-12-10 |til=En |sana=2012-07-28 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6ELwEsqKg?url=http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=13768/profile/index.html |arxivsana=2013-02-11}}&lt;/ref&gt;. Italiya terma jamoasida Del Pyero gollar soni boʻyicha [[Roberto Baggio]] bilan toʻrtinchi oʻrinni boʻlishib turibdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/ital-recintlp.html |sarlavha=Italy - Record International Players |muallif=Roberto Di Maggio |hammualliflar=José Luis Pierrend |sana=2013-05-02 |ish=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation |nashriyot=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]] |til=en |qaralgan sana=2013-06-12 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6HJncZ8mW?url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/ital-recintlp.html |arxivsana=2013-06-12}}&lt;/ref&gt;.

== Bolalik ==
Alessandro uning oilasida ikkinchi farzand. U 1974-yil 9-noyabrda katta akasi Stefanodan toʻqqiz yil keyin tugʻilgan. Futbolchining onasi Bruna uy bekasi; otasi Gino uzoq vaqt davomida elektrik boʻlib ishlagan, 2001 yilda vafot etgan&lt;ref name=&quot;renesans&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=http://spbchampionat.ru/alessandro-del-pero-futbolist-epoxi-vozrozhdeniya.html |sarlavha=Алессандро дель Пьеро — Футболист эпохи Возрождения |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A4PcfzQY?url=http://spbchampionat.ru/alessandro-del-pero-futbolist-epoxi-vozrozhdeniya.html |arxivsana=2012-08-21 |sana=2012-03-31 |nashriyot=СПбЧемпионат.ру |qaralgan sana=2012-08-20}}&lt;/ref&gt;. Del Pyero, shuningdek, 2007-yildan beri uning agenti boʻlgan akasi Stefano va Ruminiya fuqaroligiga ega boʻlgan ikki singlisi bilan birga yashagan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.bianconerionline.com/web/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=2023&amp;Itemid=64 |sarlavha=Del Piero, il contratto è un affare di famiglia |nashriyot=bianconerionline.com |sana=2007-08-30 |qaralgan sana=2010-11-11 |til=it |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140903081318/http://www.bianconerionline.com/web/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=2023&amp;Itemid=64 |arxivsana=2014-09-03 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=Profilo di Del Piero |language=it |publisher=kom.it |url=http://kom.it/eurocalcio/dbase/200.html |access-date=2008-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080702225107/http://kom.it/eurocalcio/dbase/200.html |archive-date=2008-07-02}}&lt;/ref&gt;.

80-yillarning mashhur futbolchilari [[Marco van Basten]] va [[Michel Platini]]&lt;nowiki/&gt;ga taqlid qilgan Sandro ota-onasining uyi hovlisida doʻstlari: Nelso, Pierpaolo va Jovanni Paolo bilan toʻp tepdi. Ularning barchasi professional futbolchi boʻlishni orzu qilgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200106/28/3b3b488301d3a/ |sarlavha=Le luci di Del Piero |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A17viole?url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200106/28/3b3b488301d3a/ |arxivsana=2012-08-18 |nashriyot=RaiSport |sana=2001-06-28 |til=it |qaralgan sana=2009-04-23}}&lt;/ref&gt;. Stefano Del Pyero ham bu orzusini amalga oshirishga muvaffaq boʻldi: u jiddiy jarohat tufayli faoliyatini yakunlamaguncha „Sampdoriya“ da oʻynadi. Del Pyero oilasi [[San Vendemiano|San Vendemianodagi]] oddiy qishloq uyida yashar edi. Futbol bilan bir qatorda sayohat yosh Alessandroning yana bir ishtiyoqi boʻlib qoldi. Muvaffaqiyatli sport karerasini nolga yaqin deb hisoblab, u yuk mashinasi haydovchisi boʻlish haqida oʻyladi, bu esa oilada katta mablagʻ etishmasligi tufayli sarson-sargardonlik chanqogʻini qandaydir tarzda qoplashi mumkin edi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.guardian.co.uk/football/2006/mar/26/newsstory.championsleague1 |sarlavha=Juve Renaissance Man Del Piero Emerges From the Depths |qaralgan sana=2013-01-20 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6E7nHF1lc?url=http://www.guardian.co.uk/football/2006/mar/26/newsstory.championsleague1 |arxivsana=2013-02-02}}&lt;/ref&gt;.

Biroq kichik Del Pyero hali ham futboldan voz kechishga shoshilmadi. Uning birinchi jamoasi mahalliy San Vendemiano edi, u bilan Alessandro ham, uning ota-onasi ham koʻp xotiralarga ega. Aynan uning onasi yetti yoshli Alessandroni birinchi murabbiyi Umberto Prestoga olib kelgan. Keyin u [[Darvozabon (futbol)|darvozabon]] pozitsiyasida oʻynadi, bu ham onasining tanlovi bilan bogʻliq boʻlib, u oʻgʻlining oʻzini mumkin boʻlgan jarohatlardan himoya qilishi mumkinligiga ishongan. Bir kuni Stefano onasiga: „Aleksning hujumda qanday mahoratini koʻrmayapsizmi?“ Shundan soʻng Aleks hujumda oʻynay boshladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://itbiografie.com/biografie/Alessandro%20Del%20Piero-1399.html |sarlavha=Биография |nashriyot=ItBiografie.com |qaralgan sana=2012-09-03 |arxivsana=2006-07-15 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20060715145522/http://itbiografie.com/biografie/Alessandro%20Del%20Piero-1399.html}}&lt;/ref&gt;.

== Klub karyerasi ==

=== Padova – birinchi professional klub ===
13 yoshida Alessandro Del Pyeroni Padova skautlari payqashdi. U futbol taʼlimini haqiqiy sport maktabida davom ettirish maqsadida oʻz shahrini tark etdi.1991-yilda u mahalliy futbol klubida debyut qilgan. Birinchi mavsumda (1991/92) Del Pyero bor-yoʻgʻi 4 oʻyin oʻtkazgan boʻlsa, ikkinchisida (1992/93) 10 ta oʻyin oʻtkazib, professional faoliyatidagi ilk golini kiritgan. Bu 1992-yil 22-noyabrda boʻlib oʻtgan „Ternana“ ga qarshi oʻyinda Del Pyero zaxiradan maydonga tushdi va raqiblarning 5:0 hisobida magʻlubiyatga uchrashiga oʻz hissasini qoʻshdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.sports.ru/tribuna/blogs/bestofworldcup/126778.html |sarlavha=10 лучших голов Алессандро Дель Пьеро |arxivurl=https://www.webcitation.org/6BSJK0lZt?url=http://www.sports.ru/tribuna/blogs/bestofworldcup/126778.html |arxivsana=2012-10-16 |nashriyot=sports.ru |sana=2010-11-09 |muallif=О. Халиулин |qaralgan sana=2012-09-04}}&lt;/ref&gt;.

=== Yuventus ===

==== Katta futboldagi ilk muvaffaqiyatlar ====
''Pinturicchio'' oʻziga xos oʻyin uslubi darhol unga jamoatchilik eʼtiborini tortdi. Allaqachon 1993-yilda Italiya futbolining ikki giganti – „Yuventus“ va [[AC Milan]]&quot; Alessandroga tegishli takliflar bilan chiqishdi. „Padova“ yetakchilari soʻnggi soʻz futbolchiniki ekanligini anglab, aralashmaslikka qaror qilishdi va Del Pyero [[Turin]] klubini tanladi. Bitim summasi 2 million dollarni tashkil etdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.spiegel.de/sport/fussball/juve-star-del-piero-die-schwarz-weisse-wache-a-456034.html |sarlavha=Die schwarz-weiße Wache |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A17z9g0h?url=http://www.spiegel.de/sport/fussball/juve-star-del-piero-die-schwarz-weisse-wache-a-456034.html |arxivsana=2012-08-18 |sana=2007-01-09 |nashriyot=SPIEGEL ONLINE |qaralgan sana=2012-08-13}}&lt;/ref&gt;.

Yoshlar jamoasida qisqa vaqt oʻynagach, Del Pyero nihoyat [[Serie A]] klubida debyut qildi. Oʻyin 1993-yil 12-sentyabrda „Fodjiya“ ga qarshi boʻlib oʻtgan va 1:1 hisobida durang bilan tugagan&lt;ref name=&quot;Di Livio&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.itlm.ru/article/%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80-%D1%8E%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%83%D1%81-%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE-%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%8C-%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%80%D0%BE-1 |sarlavha=Мистер Ювентус Алессандро Дель Пьеро |nashriyot=itlm.ru |sana=2010-09-23 |muallif=Challenger |arxivurl=https://www.webcitation.org/6ERgGKBIs?url=http://www.itlm.ru/article/%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80-%D1%8E%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%83%D1%81-%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE-%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%8C-%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%80%D0%BE-1 |arxivsana=2013-02-15 |qaralgan sana=2013-02-11}}&lt;/ref&gt;. Regjiana bilan navbatdagi uchrashuvda Del Pyero oʻzining birinchi golini urdi&lt;ref&gt;{{Статья|ссылка=http://archivio.lastampa.it/LaStampaArchivio/main/History/tmpl_viewObj.jsp?objid=1148011|заглавие=Via col gol Del Piero: è solo l'inizio|год=1993|место=Турин|издание=STAMPA|страницы=3|archiveurl=https://archive.today/20120526080353/http://archivio.lastampa.it/LaStampaArchivio/main/History/tmpl_viewObj.jsp?objid=1148011|archivedate=2012-05-26}}&lt;/ref&gt;. 28-turning „Parma“ bilan oʻyinida Alessandro Del Pyero ilk bor maydonga asosiy tarkibda kirib, buni xet-trik bilan qayd etdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.sports.ru/tags/1048520.html?type=dossier |sarlavha=Биография |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120905102314/http://www.sports.ru/tags/1048520.html?type=dossier |arxivsana=2012-09-05 |nashriyot=sports.ru |qaralgan sana=2012-09-24}}&lt;/ref&gt;. Italiya kubogi doirasida Del Pyero ishtirokidagi ilk uchrashuv ham 1:1 hisobida yakunlangandi. 1993-yil 6-oktyabrda Turindagi ikkinchi saralash bosqichida Venetsiyaga qarshi oʻyinda Aleks 53-daqiqada Zoran Banni almashtirdi&lt;ref name=&quot;man-record&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.forzajuve.ru/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=132599 |sarlavha=Алессандро Дель Пьеро — человек - рекорд |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130308060252/http://www.forzajuve.ru/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=132599 |arxivsana=2013-03-08 |nashriyot=ForzaJuve.ru |muallif=А. Ферапонтов |sana=2011-06-01 |qaralgan sana=2012-10-03}}&lt;/ref&gt;. Hammasi boʻlib 1993/94-yilgi mavsumda u 14 ta oʻyinda (jumladan 11 tasi ligada) oʻynagan va 5 ta gol urgan&lt;ref name=&quot;aleks&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=http://alexdelpiero.narod.ru/stat9394.htm |sarlavha=Статистика |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304212030/http://alexdelpiero.narod.ru/stat9394.htm |arxivsana=2016-03-04 |nashriyot=alexdelpiero.narod.ru |qaralgan sana=2012-09-30}}&lt;/ref&gt;.

1994/95-yilgi mavsum futbolchi hayotida muhim bosqich boʻldi: chempionatda 29 oʻyin oʻtkazdi va 8 ta gol urdi, u oʻzi va skudetto klubi uchun gʻalaba qozondi. Keyinchalik yana ettitasi boʻladi: mavsumlarda 1996/97, 1997/98, 2001/02, 2002/03, 2004/05, 2005/06, 2011/12 (2004/05 va 2005/06 yillardagi unvonlardan „Yuventus“ korrupsiya qal’asi tufayli mahrum etilgan). Xuddi shu mavsum (1994/95) jamoa uchun burilish nuqtasi boʻldi, chunki murabbiy Jovanni Trappatoni oʻrnini Marcello Lippi egalladi. Ushbu tayinlash Del Pyeroga ham taʼsir koʻrsatdi, u asosiy tarkibda koʻproq paydo boʻla boshladi, shu bilan u koʻplab gol urgan va milliy chempionatning eng yaxshi yosh oʻyinchisi deb tan olingan bajo – Vialli – Ravanelli uchta futbolchisiga raqobat oʻrnatdi. Shu munosabat bilan uni „Parma“ sotib olmoqchi edi, ammo Marchello Lippi Sandroni qoʻyib yubormadi. Del Piero, oʻz navbatida, murabbiyning ishonchini oqladi va virtuozlikda bir nechta chiroyli gollar urdi, boshqa mutaxassislar uni Mishel Platini va Roberto bajo bilan taqqoslashni boshladilar. Uning gollaridan biri uni Italiyadan tashqarida mashhur qildi. „Fiorentina“ ga qarshi oʻyinda „Yuventus“ dastlab 2:0 hisobida magʻlub boʻldi, „yuventini“ dan keyin 2 ta gol urdi va Del Pyero maydon markazidan oʻtish yoʻli bilan gʻalaba toʻpini urdi, natijada uning jamoasi 3:2 hisobida gʻalaba qozondi. UEFA Kubogida Del Pyero ham Sofiya CSKA darvozasiga gol urdi, ammo uning jamoasi 3:2 hisobida magʻlubiyatga uchradi, ammo UEFA uchrashuv natijasini bekor qildi va oʻyinda eʼlon qilinmagan futbolchi Petar Mixtarski ishtirok etgani uchun CSKA texnik magʻlubiyatini berdi. Oʻsha mavsumda „Yuventus“ toʻqqiz yillik tanaffusdan soʻng Italiya chempionatida gʻolib chiqdi. Bundan tashqari, Italiya Kubogi ham qoʻlga kiritildi, faqat UEFA Kubogi „Old Signore“ ga boʻysunmadi: finalda ular „Parma“ga magʻlub boʻlishdi. Oʻsha mavsumda Del Pyero 50 oʻyin oʻynadi va 10 ta gol urdi. Bundan tashqari, chempionatning soʻnggi oʻyinida Del Pyero birinchi marta 10-raqamli futbolkada maydonga chiqdi, u ilgari „yuventiyaliklar“ ning doimiy yetakchisi Roberto Bajoga tegishli edi. Oʻnga qadar Del Piero doimiy raqamga ega emas edi, chunki qoida tariqasida raqamni oʻyinchiga majburiy ravishda berish faqat keyingi mavsumdan boshlab joriy etildi.

==== Karyera choʻqqisi ====
Del Pyero 1998-yilda
22 yoshida Del Pyero, qonun talab qilganidek, milliy armiya saflariga chaqirildi. 10 oydan soʻng qaytib kelgan Sandro avvalgi fidoyilik bilan oʻynadi va&quot; Yuventus &quot;nihoyat UEFA Chempionlar Ligasiga boʻysundi; u yerda u 1/4 finalda Madridning „Real“ darvozasiga gol urib, jamoaga yordam berdi. Chempionlar Ligasidan soʻng qitʼalararo kubokda gʻalaba qozondi. „River Pleyt“ ustidan qozonilgan gʻalaba „Old signora“ ni sayyoradagi eng kuchli klubga aylantirdi, Del Pyero esa „Toyota mukofoti“ ni oʻsha oʻyinning eng qimmatli oʻyinchisi sifatida qoʻlga kiritdi. Undan oldin faqat Mishel Platini bunday muvaffaqiyatga erishgan. Bir yil oʻtgach, „Pinturikkyo“ Italiyaning eng yaxshi oʻyinchisi deb tan olindi. Shuningdek, u „Oltin toʻp“uchun nomzod boʻlgan. 1996-yil noyabr oyida u „Yuventus“ ga „Manchester Yunayted“darvozasiga gol urib, Chempionlar Ligasining 1/8 finaliga oʻtishga yordam berdi. 1997-yil 23-fevralda „Fiorentina“ ga qarshi oʻyinda „Yuve“uchun 50-gol urdi. Shuningdek, u 2 oʻyinda 2 ta gol urib, [[UEFA Superkubogi]]&lt;nowiki/&gt;ni qoʻlga kiritdi. U Chempionlar Ligasida ikkinchi marta gʻalaba qozonmadi, ammo&quot; Yuve „Dortmundning“Borussiya&quot; klubiga magʻlub boʻldi. Chempionatda Del Pyero Skudetto egasi va jamoaning eng yaxshi bombardir boʻldi.

U mavsumni Chempionlar Ligasidagi „Feyenoord“ darvozasiga gol bilan boshladi, shu bilan u Paolo Rossining rekordini (11 gol) buzdi va Mishel Platinining rekordiga yaqinlashdi; 21-sentyabrda „Breshiya“ ga qarshi oʻyinda chempionatda birinchi gol urdi; 1997-yil 1-oktyabrda „Manchester Yunayted“ ga qarshi oʻyinda eng tezkor gol muallifi boʻldi. Chempionlar Ligasi tarixidagi gollar, 20 soniyada gol urdi. U&quot; Yuventus „ning“ Oltin toʻp &quot; mukofotiga nomzod boʻlgan oltita oʻyinchisidan biri edi; Italiya Kubogining uchinchi raundida „Lecce“ ga qarshi turnirda birinchi gol urdi, oʻyin 2:0 hisobida yakunlandi; 6-dekabrda „Latsio“ga qarshi oʻyinda ikkita gol urdi; 21-dekabrda „Empoli“ ni urib, xet-trik qildi; 28-martda&quot; Milan &quot; ga qarshi oʻyinda ikki marta gol urdi; 1998-yil 1-aprelda „Monako“ ga qarshi oʻyinda xet-trik oʻynadi, bu unga Mishel Platinining Chempionlar Ligasidagi gollar soni boʻyicha rekordini buzishga imkon berdi, bu esa uni eng yaxshi bombardir qildi. Ushbu turnirda&quot; Yuventus&quot;. U guruh bosqichida 5 ta, pley-offda yana 5 ta gol urdi. U „Yuve“ ni ketma-ket uchinchi finalga olib chiqdi. Ammo del Piero final oldidan jarohat oldi. 24-aprel kuni „Inter“ ga qarshi oʻyinda hal qiluvchi gol urdi va jamoaga chempionlik unvonini berdi. Sezon davomida A seriyasida 21 ta, Chempionlar Ligasida 10 ta va Italiya Kubogida bitta gol urdi. Uchinchi yil ketma-ket ESM tomonidan yilning eng yaxshi jamoasiga kiritildi va Italiyaning eng yaxshi futbolchisi deb topildi

==== Shikastlanish bilan bogʻliq muammolar ====
Del Pyeroning 1998/99-yilgi mavsumi Italiya Superkubogida „Latsio“ darvozasiga urgan gol bilan boshlandi, bu „Yuventus“ga qoʻlga kiritish uchun etarli edi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.rsssf.com/tablesi/italsupcuphist.html |sarlavha=Italy Super Cup Finals |nashriyot=rsssf.com |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A18Ddm6y?url=http://www.rsssf.com/tablesi/italsupcuphist.html |arxivsana=2012-08-18 |qaralgan sana=2012-08-17}}&lt;/ref&gt;. Keyin Italiya derbisida „Inter“ga qarshi oʻyinda gol urdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.juworld.net/partita.asp?idpartita=3223 |nashriyot=juworld.net |sarlavha=I TABELLINI DI TUTTE LE PARTITE DELLA JUVENTUS |qaralgan sana=2012-11-07 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6Gt6YxTYV?url=http://www.juworld.net/partita.asp?idpartita=3223 |arxivsana=2013-05-25}}&lt;/ref&gt;. Tugʻilgan kuni arafasida, 8-noyabr kuni „Udineze“ga qarshi oʻyinning 92-daqiqasida u jarohat oldi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.sports.ru/tribuna/blogs/ilmiocantolibero/365251.html |sarlavha=Дель Пьеро. Хроника |nashriyot=sports.ru |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140527214409/http://www.sports.ru/tribuna/blogs/ilmiocantolibero/365251.html |arxivsana=2014-05-27 |qaralgan sana=2012-10-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://vseevrokubki.ru/del-pero/alessandro-del-pero-biografiya |sarlavha=Алессандро Дель Пьеро. Биография — Статистика футбольных еврокубков |nashriyot=vseevrokubki.ru |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A18CNEnc?url=http://vseevrokubki.ru/del-pero/alessandro-del-pero-biografiya |arxivsana=2012-08-18 |qaralgan sana=2012-08-17}}&lt;/ref&gt;. U [[Amerika Qoʻshma Shtatlari]]&lt;nowiki/&gt;dan kelgan [[Jarroh|jarrohlar tomonidan]] davolangan, reabilitatsiya davri 9 oy davom etgan. Keyinroq „Yuve“ Intertoto kubogini qoʻlga kiritdi, biroq A Seriyada yettinchi oʻrinni egalladi&lt;ref name=&quot;UEFA Plaque&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=2011-11-19 |title=All start 'with a little' poetry |language=it |work=Gazzetta dello Sport's Historical Archive |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1997/maggio/24/Tutto_inizio_con_poesia_ga_0_9705246555.shtml |access-date=2011-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430195410/http://archiviostorico.gazzetta.it/1997/maggio/24/Tutto_inizio_con_poesia_ga_0_9705246555.shtm |archive-date=2011-04-30}}&lt;/ref&gt;. Koʻp oʻtmay klub rahbariyati u bilan yangi besh yillik shartnoma imzoladi va shu orqali hamon futbolchining yordamiga umid bogʻlashayotganini yaqqol koʻrsatdi. Taʼsirli miqdorlarga qaramay – 1999-yilgi shartnomaga koʻra, Alessandro Del Pyero oyiga 10 million [[lira]] maosh oldi, bu [[Ronaldo]] yoki Kristian Vieri kabi futbolchilar uchun oʻxshash koʻrsatkichlardan oshib ketdi&lt;ref name=&quot;mogicans&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.forzajuve.ru/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=121147 |sarlavha=Алессандро Дель Пьеро. Последний из могикан |nashriyot=forzajuve.ru |muallif=Е. Чаблина |sana=2009-11-09 |qaralgan sana=2012-12-05 |arxivsana=2014-03-14 |arxivurl=https://archive.today/20140314225256/http://www.proza.ru/2012/05/30/87}}&lt;/ref&gt;. Alessandro Del Pyero „Yuventus“ bilan shartnomasini 2010-yilgacha uzaytirdi. „Bu mening faoliyatim va hayotimdagi hal qiluvchi tanlov edi“, dedi Alessandro. „Yuventus“ menga koʻp narsa berdi va men bu yerda gʻalaba qozonishni davom ettirmoqchiman.&quot;

Aleksning jarohatdan qaytishi unchalik muvaffaqiyatli boʻlmadi; yangi bosh murabbiy Karlo Anchelotti kelishi bilan ham vaziyat murakkablashdi, yaʼni u yangi murabbiyga oʻzini yaxshi koʻrsatishi kerak edi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.forzajuve.ru/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=32 |sarlavha=Эпоха Липпи — ForzaJuve.ru |nashriyot=ForzaJuve.ru |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A18E5fI1?url=http://www.forzajuve.ru/index.php?option=com_content |arxivsana=2012-08-18 |qaralgan sana=2012-08-17}}&lt;/ref&gt;. Mavsum „Udineze“ darvozasiga gol bilan boshlandi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1999/09/20/gol-potenza-tanto-cuore-del-piero-trasforma.html?ref=search |nashriyot=repubblica.it |til=it |sarlavha=Gol, potenza e tanto cuore Del Piero trasforma la Juve |qaralgan sana=2012-11-07 |sana=1999-10-20 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6HJneixG7?url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1999/09/20/gol-potenza-tanto-cuore-del-piero-trasforma.html?ref=search |arxivsana=2013-06-12}}&lt;/ref&gt;. Del Pyero Intertoto kubogining yarim finalida gol urdi, shuningdek, UEFA kubogida turnir finalida gol urdi, Omoniyaga qarshi oʻyinda gol urdi va bu gʻalabaga hissa qoʻshdi kiprliklar ustidan umumiy hisobda 10:2&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://rsssf.com/ec/ec199900.html#uefa |sarlavha=UEFA Champions League, UEFA Cup 1999—2000 |nashriyot=rsssf.com |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A18GY5qS?url=http://rsssf.com/ec/ec199900.html#uefa |arxivsana=2012-08-18 |qaralgan sana=2012-08-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=Del Piero, il ritorno del folletto |publisher=lastampa.it |url=http://archivio.lastampa.it/LaStampaArchivio/main/History/tmpl_viewObj.jsp?objid=2441626 |access-date=2009-08-18 |archive-url=https://archive.today/20120707015321/http://archivio.lastampa.it/LaStampaArchivio/main/History/tmpl_viewObj.jsp?objid=2441626 |archive-date=2012-07-07}}&lt;/ref&gt;. Mavsum davomida u 12 ta aniq zarba berdi (9 ta chempionatda) va 20 ta golli uzatmani amalga oshirdi&lt;ref name=&quot;aleks&quot; /&gt;.

Aleks Neapolda mahalliy [[Napoli (futbol klubi)|&quot;Napoli (futbol klubi)]]&quot; ga qarshi oʻyinda hal qiluvchi golni kiritdi va keyin mushaklardagi muammolar tufayli yana safdan chiqdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2000/10/01/stellone-lancia-il-napoli-ma-alla-fine.html?ref=search |sarlavha=Stellone lancia il Napoli ma alla fine è Juventus |nashriyot=repubblica.it |qaralgan sana=2009-08-18 |muallif=Marco Azzi |sana=2000-10-01 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6HJnfzWel?url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2000/10/01/stellone-lancia-il-napoli-ma-alla-fine.html?ref=search |arxivsana=2013-06-12}}&lt;/ref&gt;. 2001-yil 18-fevralda „Bari“ ga qarshi oʻyinda Del Pyero gol urdi va bundan bir necha kun oldin vafot etgan otasiga sadoqat belgisi sifatida koʻz yoshlari bilan quvondi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.repubblica.it/online/campionato_partite/barijuventus/barijuventus/barijuventus.html?ref=search |sarlavha=Si spegne Zidane. Si accende Del Piero |nashriyot=repubblica.it |sana=2001-02-18 |qaralgan sana=2012-12-07 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6HJnhFOdC?url=http://www.repubblica.it/online/campionato_partite/barijuventus/barijuventus/barijuventus.html?ref=search |arxivsana=2013-06-12}}&lt;/ref&gt;. Mavsum yakunida „Yuve“ 2-oʻrinni egalladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.forzajuve.ru/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=117403&amp;Itemid=11 |sarlavha=История Ювентуса — эпоха Анчелотти |nashriyot=forzajuve.ru |arxivurl=https://www.webcitation.org/6BSJNyoLq?url=http://www.forzajuve.ru/index.php?option=com_content |arxivsana=2012-10-16 |qaralgan sana=2012-10-01}}&lt;/ref&gt;.
[[Fayl:Alex_Del_Piero2.jpg|left|thumb| Del Piero 2005-yil]]
Marselo Lippining „Yuventus“ bosh murabbiyi lavozimiga qaytishi Del Pyero faoliyatining yanada oʻsishiga yordam berdi. U 2001-02-yilgi mavsumda 21 ta gol urdi va mavsum oxirida sardorlik bogʻichiga ega boʻldi&lt;ref name=&quot;aleks&quot;/&gt;. Venetsiyaga qarshi debyut uchrashuvida Trezege va Ale ikkita gol urishdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=2001-08-26 |title=Del Piero e Trezeguet lanciano la sfida alla Roma |language=it |publisher=repubblica.it |url=http://www.repubblica.it/online/calcio_partite/juveven/juveven/juveven.html?ref=search |access-date=2013-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924153905/http://www.repubblica.it/online/calcio_partite/juveven/juveven/juveven.html?ref=search |archive-date=2015-09-24}}&lt;/ref&gt;. Koʻp oʻtmay, Aleks oq-qora formada 100ta goldan oshib ketdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://en.alessandrodelpiero.com/profile/biography.html |sarlavha=Биография |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130125035308/http://en.alessandrodelpiero.com/profile/biography.html |arxivsana=2013-01-25 |nashriyot=alessandrodelpiero.com |qaralgan sana=2012-11-06}}&lt;/ref&gt;. U Torinoga qarshi kechgan derbida ham dubl qayd etdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.repubblica.it/online/calcio_partite/juventustorino/juventustorino/juventustorino.html?ref=search |sarlavha=Derby, incredibile pari con brivido finale |nashriyot=repubblica.it |sana=2001-10-14 |til=it |qaralgan sana=2013-06-01 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6H6PRtot9?url=http://www.repubblica.it/online/calcio_partite/juventustorino/juventustorino/juventustorino.html?ref=search |arxivsana=2013-06-03}}&lt;/ref&gt;. Butun faoliyati davomida Del Pyero Turin derbisida 4 ta gol urdi. 23-oktyabrda yana Chempionlar ligasida [[Portu (futbol klubi)|&quot;Portu (futbol klubi)]]&quot; ga, chempionatda esa 9-dekabrda „Milan“ga gol urdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.repubblica.it/online/calcio_coppe/juveok/juveok/juveok.html?ref=search |sarlavha=Tutto facile per la Juve Porto ko, è qualificata |nashriyot=repubblica.it |sana=2001-10-23 |til=it |qaralgan sana=2013-06-09 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6HM4RMByK?url=http://www.repubblica.it/online/calcio_coppe/juveok/juveok/juveok.html?ref=search |arxivsana=2013-06-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.repubblica.it/online/calcio_partite/milanjuve/milanjuve/milanjuve.html?ref=search |sarlavha=Milan e Juve pari senza vendette |nashriyot=repubblica.it |sana=2001-12-09 |til=it |qaralgan sana=2013-06-09 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6HFamd5z4?url=http://www.repubblica.it/online/calcio_partite/milanjuve/milanjuve/milanjuve.html?ref=search |arxivsana=2013-06-09}}&lt;/ref&gt;. 2001-yil 31-oktyabrda u jarima zarbasini amalga oshirdi va bu uning evrokuboklardagi 27-goliga aylandi va avvalroq Roberto Bettega ega boʻlgan klub rekordini yangiladi. Milliy chempionatning soʻnggi kuni, 2002-yil 5-may kuni „Inter“ „Latsio“dan 4:2 hisobida magʻlub boʻlgani va „Yuventus“ning [[Udinese|&quot;Udinese]]&quot; ustidan qozonilgan 2:0 hisobidagi gʻalabasi evaziga Del Pyero ham gol urib, oʻz mavsumida toʻrtinchi marta Italiya chempioni boʻldi. martaba (birinchi marta kapitan sifatida)&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.resultsfromfootball.com/seriea-season-2001-2002.html |sarlavha=Serie A 2001—2002 football season |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A18H0ff1?url=http://www.resultsfromfootball.com/seriea-season-2001-2002.html |arxivsana=2012-08-18 |nashriyot=resultsfromfootball.com |qaralgan sana=2012-08-17}}&lt;/ref&gt;. Del Pyero va Trezege juftligi Yevropada eng muvaffaqiyatli deb topildi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=05.16.2008 |title=Sampdoria-Juventus, curiosità in cifre |url=http://www.ansa.it/site/notizie/dati/calcio/2008-05-16_116224872.html |access-date=2012-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314011701/http://www.ansa.it/site/notizie/dati/calcio/2008-05-16_116224872.html |archive-date=2016-03-14}}&lt;/ref&gt;.

U 2002/03-yilgi mavsumni chempionatdagi hammadan yaxshiroq boshladi, „Yuventus“ safidagi dastlabki 7 oʻyinida 10 ta gol urdi va Superkubokda ham ikkita gol urdi. 2002-yil 19-oktyabrda u [[Inter Milan|&quot;Inter Milan]]&quot; ning „Yuventus“ safidagi 131-golini kiritib, [[Pietro Anastasi]] bilan tenglashdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.goal.com/en/news/1717/editorial/2010/04/16/1880872/derby-ditalia-debate-top-5-inter-juventus-matches-from-the |sarlavha=Derby d’Italia Debate: Top 5 Inter-Juventus Matches From The Past |nashriyot=goal.com |til=en |qaralgan sana=2013-05-19 |sana=2010-04-16 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6GkkuUeN1?url=http://www.goal.com/en/news/1717/editorial/2010/04/16/1880872/derby-ditalia-debate-top-5-inter-juventus-matches-from-the |arxivsana=2013-05-20}}&lt;/ref&gt;. U Chempionlar ligasida jamoa uchun muhim rol oʻynadi va 5 ta gol urdi. U soʻnggi yarim finalda [[Real Madrid CF|&quot;Real Madrid CF]]&quot;ga qarshi oʻyinda ham oʻzini koʻrsatdi, oʻyinda turinliklar gʻalaba qozonishdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2002/matches/round=1639/match=1044119/postmatch/report/index.html |sarlavha=Madrid fall to brilliant Nedved |nashriyot=[[UEFA]] |til=en |qaralgan sana=2013-05-19 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6GkkvjwD8?url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2002/matches/round=1639/match=1044119/postmatch/report/index.html |arxivsana=2013-05-20}}&lt;/ref&gt;. Finalda „Yuve“ golsiz durangdan keyin „Milan“ga penaltilar seriyasida 2:3 hisobida imkoniyatni boy berdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.repubblica.it/online/calcio2002_coppe/finalissima/finalissima/finalissima.html |sarlavha=Grande Dida, coppa al Milan ma la Juve piange se stessa |nashriyot=La Repubblica |sana=2003-05-28 |qaralgan sana=2015-05-09 |arxivsana=2015-09-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150924153708/http://www.repubblica.it/online/calcio2002_coppe/finalissima/finalissima/finalissima.html}}&lt;/ref&gt;. Aleks mavsumni A Seriya va Chempionlar Ligasida ([[Pavel Nedvěd]] bilan birga) „Yuventus“ning eng yaxshi toʻpurari unvoni bilan yakunladi.

Del Pyero yangi mavsumni A Seriyada ham avvalgi ikkitasi kabi hayajon bilan boshladi: „Yuventus“ „Empoli“ni yirik 5:1 hisobida magʻlub etdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2003/09/14/baldini-sente-troppa-tensione-ma-non-uno.html?ref=search |sarlavha=Baldini sente troppa tensione 'Ma non è uno spareggio' |nashriyot=repubblica.it |sana=2003-09-14 |til=it |qaralgan sana=2013-06-01 |muallif=David Biuzzi |arxivurl=https://www.webcitation.org/6H3GKEkCw?url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2003/09/14/baldini-sente-troppa-tensione-ma-non-uno.html?ref=search |arxivsana=2013-06-01}}&lt;/ref&gt;. Oktyabr oyida u oʻz faoliyatida ettinchi marta „Oltin toʻp“ga daʼvogar sifatida taqdim etildi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.repubblica.it/2003/l/sezioni/sport/calcio/palloned/palloned/palloned.html?ref=search |sarlavha=Nedved il migliore d'Europa
il Pallone dʼoro и suo |nashriyot=repubblica.it |sana=2003-12-22 |til=it |qaralgan sana=2013-06-01 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6H3GLeNBV?url=http://www.repubblica.it/2003/l/sezioni/sport/calcio/palloned/palloned/palloned.html?ref=search |arxivsana=2013-06-01}}&lt;/ref&gt;. 18 dekabr kuni [[Siena|Sienada]] u „Yuventus“ safidagi 150-golini urdi va oradan bir oy oʻtib xuddi oʻsha Sienada Aleks faoliyatidagi toʻrtinchi xet-trikini ga kiritdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.repubblica.it/2003/l/sezioni/sport/calcio/coppafine/coppafine/coppafine.html?ref=search |sarlavha=Juve con Trezeguet e Del Piero La Samp testa la rabbia del Milan |nashriyot=repubblica.it |sana=2003-12-18 |til=it |qaralgan sana=2013-06-01 |arxivsana=2016-03-04 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304222437/http://www.repubblica.it/2003/l/sezioni/sport/calcio/coppafine/coppafine/coppafine.html?ref=search}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.juventus.com/wps/portal/en/news/3feb2012_J-Siena_Precedenti/!ut/p/b1/xZDZrqJAEIafxQfg0NAIeNkiArLYgCBwQ1gUWZtFUXz6cWYyl2fmcqqSSir5U_m-oiM6oKMumcsiuZekS5qfe8THLI82jq4wAGB_DzQTa8ppe_IZzNJnOlDD2ZCI-ZSRFPf2BS9L5Ayn9szVAUGAGKJrpG8v2pmO51Pz5FdvbIbadO-hn2yhGyU9P1PdItgqtPyDca2HWlysiaQpUdRGdvNrHp2NpbYuOnuqMKPxeyNgd6UdRGrshNPkiUJ2PZEZJ7WQKkjTE6mYTX05FC57iEpE3QtXTF5LFT_yXSWiyMJ6xa0-cuFHDnxTCPzbPfoV-cuF8BMQYhYAZbNlEFCgsQWap-9VYyswR5elT3Swy9qXRFAho51tvMnx5HVqKSe3gtze5QV7ySiV8SseRlusXqOHWcE2zUXeGBTl1wmX3o6BRuGsisBB10d1GUPFvdtmVdn4zJID10Lg-OnTHxVM8M2OWi5c_QH7Rs6B_xvsu48x_w3sQEdl2n49s_YLfEER8ixkeMh-JifytF9l0JAm7Slrwa1fN03L7KFQu7yer1Fj9Zabk353cZRjP_KbIrza-yWf4m7tSOZFhjhEhd428nBPrUaQhFvIsSmSMUBHuTzHiJNZdVbX-xJA4fhM0G5kBZh03Gaf2wfQqDqjeO09S4MH_9CHJese8tB2WpgnsZS1XncMdSVcKLNy1yoYSDwVRHDfiYbrId8-Nrqx7qMuCK_ZtlNj6mqvVrSlkvZC9-1s8Ffrd3No9QOfGgNm/dl4/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/?pragma=no-cache |sarlavha=Juventus V Siena, previous encounters |nashriyot=juventus.com |sana=2012-02-03 |til=en |qaralgan sana=2013-05-20 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6GsHOyjXK?url=http://www.juventus.com/wps/portal/en/news/3feb2012_J-Siena_Precedenti/!ut/p/b1/xZDZrqJAEIafxQfg0NAIeNkiArLYgCBwQ1gUWZtFUXz6cWYyl2fmcqqSSir5U_m-oiM6oKMumcsiuZekS5qfe8THLI82jq4wAGB_DzQTa8ppe_IZzNJnOlDD2ZCI-ZSRFPf2BS9L5Ayn9szVAUGAGKJrpG8v2pmO51Pz5FdvbIbadO- |arxivsana=2013-05-25}}&lt;/ref&gt;. U „Yuventus“ bilan „Milan“ga qarshi penaltilar seriyasida gʻalaba qozonib, Italiya Superkubogini qoʻlga kiritdi, bu Sandro uchun toʻrtinchi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.repubblica.it/2003/h/sezioni/sport/calcio/calciomercato/supercoppa/supercoppa/supercoppa.html?ref=search |sarlavha=Rigori come a Manchester
Ma stavolta vince la Juve |nashriyot=repubblica.it |sana=2003-08-04 |til=it |qaralgan sana=2013-06-06 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6HBOe2saO?url=http://www.repubblica.it/2003/h/sezioni/sport/calcio/calciomercato/supercoppa/supercoppa/supercoppa.html?ref=search |arxivsana=2013-06-06}}&lt;/ref&gt;. U Italiya kubogi finalida „Latsio“ ga qarshi oʻyinda ham gol urdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://alexbetting.com/freetips/prognoz/2550/ |sarlavha=Кубок Италии. Ювентус — Наполи |arxivurl=https://web.archive.org/web/20121009160253/http://alexbetting.com/freetips/prognoz/2550/ |arxivsana=2012-10-09 |nashriyot=AlexBetting |qaralgan sana=2012-08-17}}&lt;/ref&gt;.

2005-yilda Del Pyero David Trezege bilan juda muvaffaqiyatli jamoa tuzdi. Bu mavsumda u „Yuve“ning yetakchisi boʻlmay qoldi va asosan [[Zlatan Ibragimovich]]&lt;nowiki/&gt;ni sotib olgani tufayli koʻpincha zaxira oʻrindigʻida qoldi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/milan/2009/01/27-16416/Capello:+%C2%ABScudetti+tolti+alla+Juve%3F+Sono+vinti+sul+campo%C2%BB |sarlavha=Capello: &quot;Scudetti tolti alla Juve? Sono vinti sul campo&quot; |qaralgan sana=2009-08-18 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6BSJUdYgC?url=http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/milan/2009/01/27-16416/Capello%3A+%C2%ABScudetti+tolti+alla+Juve?+Sono+vinti+sul+campo%C2%BB |arxivsana=2012-10-16 |nashriyot=Tuttosport}}&lt;/ref&gt;. Ale mavsumni Djurgårdenga gol bilan boshladi, shuningdek, „Bavariya“ga gol urdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.repubblica.it/speciale/2003/calcio/dati/dirette/634967.html |sarlavha=Djurgarden-Juventus 1-4 |qaralgan sana=2009-08-18 |muallif=Nicola Apicella |sana=2004-08-25 |nashriyot=Repubblica.it |arxivsana=2010-11-20 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20101120001646/http://www.repubblica.it/speciale/2003/calcio/dati/dirette/634967.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.repubblica.it/2004/k/sezioni/sport/calcio/champions_league/bayjuve/bayjuve/bayjuve.html?ref=search |sarlavha=La Juventus è implacabile, vittoria anche a Monaco |qaralgan sana=2009-08-18 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6BSJRfpa0?url=http://www.repubblica.it/2004/k/sezioni/sport/calcio/champions_league/bayjuve/bayjuve/bayjuve.html?ref=search |arxivsana=2012-10-16 |nashriyot=Repubblica.it |sana=2004-11-03}}&lt;/ref&gt;. 9-yanvar kuni u Livorno darvozasiga gol urdi va shu bilan Felice Borelning rekordini yangiladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.juworld.net/giocatori-scheda.asp?idgiocatore=254 |sarlavha=Profilo Felice Placido Borel II |qaralgan sana=2009-08-18 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6BSJSWi21?url=http://www.juworld.net/giocatori-scheda.asp?idgiocatore=254 |arxivsana=2012-10-16 |nashriyot=Juworld.net}}&lt;/ref&gt;. 2005-yilning 30-yanvarida u „Yuventus“ safidagi 167-golini kiritib, Umar Sivorining rekordini yangiladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.juworld.net/giocatori-scheda.asp?idgiocatore=406 |sarlavha=Profilo Omar Sivori |qaralgan sana=2009-08-18 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6BSJTnjkb?url=http://www.juworld.net/giocatori-scheda.asp?idgiocatore=406 |arxivsana=2012-10-16 |nashriyot=Juworld.net}}&lt;/ref&gt;. 8-may kuni Aleks [[San Siro|&quot;San-Siro]] &quot;da „Milan“ga qarshi oʻyinda David Trezegega yuqori uzatma berdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Emanuele Gamba |date=2005-05-08 |title=Juve superiore in tutto Milan perde per colpa sua |language=it |publisher=repubblica.it |url=http://www.repubblica.it/2005/e/sezioni/sport/calcio/serie_a/35giornata/milanjuventus1/milanjuventus1.html?ref=search |access-date=2013-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140527220607/http://www.repubblica.it/2005/e/sezioni/sport/calcio/serie_a/35giornata/milanjuventus1/milanjuventus1.html?ref=search |archive-date=2014-05-27}}&lt;/ref&gt;. Bu gʻalaba Alessandro va uning jamoasiga yana bir oltin olib keldi, u tez orada mashhur Kalsiopoli mojarosi tufayli Biankoneri kolleksiyasidan olib tashlandi&lt;ref name=&quot;c4&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=2006-07-14 |title=Calciopoli: The sentences in full |publisher=channel4.com |url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/jul14m.html |access-date=2006-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070717103740/http://www.channel4.com/sport/football_italia/jul14m.html |archive-date=2007-07-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Serie A appeals&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=2006-07-25 |title=Punishments cut for Italian clubs |publisher=BBC |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/5215178.stm |access-date=2006-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060822214348/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/5215178.stm |archive-date=2006-08-22}}&lt;/ref&gt;. Kalyari ham gol urdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=La Juve festeggia lo scudetto Poker al Cagliari di Zola |language=it |publisher=La repubblica sport.it |url=http://www.repubblica.it/2005/e/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/juventuscagliari1/juventuscagliari1.html |access-date=2013-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140527212237/http://www.repubblica.it/2005/e/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/juventuscagliari1/juventuscagliari1.html |archive-date=2014-05-27}}&lt;/ref&gt;. Mavsum davomida Del Pyero 17 ta gol urdi.

2005/06-yilgi mavsum Del Pyero uchun yaxshi boshlandi va Askoliga qarshi 2 ta gol urdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=Del Piero, ritorno con doppietta la Juve vince e allunga il passo |language=it |publisher=La repubblica sport.it |url=http://www.repubblica.it/2005/i/sezioni/sport/calcio/serie_a/3giornata/juventusascoli/juventusascoli.html |access-date=2013-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140527220333/http://www.repubblica.it/2005/i/sezioni/sport/calcio/serie_a/3giornata/juventusascoli/juventusascoli.html |archive-date=2014-05-27}}&lt;/ref&gt;. 6-noyabr kuni Livornoga qarshi oʻyinda u Roberto Betteganing ligadagi gollari rekordini yangiladi. 2006-yilning 10-yanvarida Italiya kubogining 2-bosqichida „Fiorentina“ darvozasiga 3 ta gol urdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.soccermaniak.com/del-piero-biography.html |sarlavha=Alessandro Del Piero Biography |nashriyot=soccermaniak.com |til=en |qaralgan sana=2013-05-20 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6GmD4QDFp?url=http://www.soccermaniak.com/del-piero-biography.html |arxivsana=2013-05-21}}&lt;/ref&gt;. Bu uchta gol Del Pyeroga Giampyero Boniperti rekordini ortda qoldirdi. 2006-yil 12-fevralda Aleks Turin derbisida gol urdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=ANDREA SORRENTINO |date=2013-02-13 |title=E Alex fa la linguaccia a San Siro Festeggio come Jagger e Jordan |language=it |publisher=repubblica.it |url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2006/02/13/alex-fa-la-linguaccia-san-siro.html?ref=search |access-date=2013-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140527220416/http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2006/02/13/alex-fa-la-linguaccia-san-siro.html?ref=search |archive-date=2014-05-27}}&lt;/ref&gt;. Mavsum davomida u jami 20 ta gol urdi, shundan 3 tasini Chempionlar ligasida, 5 tasini Italiya kubogida urdi va eng yaxshi toʻpurarga aylandi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.rsssf.com/tablesi/italcuptops.html |sarlavha=Italy - Coppa Italia Top Scorers |nashriyot=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]] |til=en |qaralgan sana=2013-06-06 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6HBOfGfbx?url=http://www.rsssf.com/tablesi/italcuptops.html |arxivsana=2013-06-06}}&lt;/ref&gt;. U mavsumni Reggina darvozasiga urgan gol bilan yakunladi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=2006-05-14 |title=Lo scudetto triste dei bianconeri con i gol di Trezeguet e Del Piero |language=it |publisher=repubblica.it |url=http://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/reggina-juventus/reggina-juventus.html?ref=search |access-date=2013-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140527225947/http://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/reggina-juventus/reggina-juventus.html?ref=search |archive-date=2014-05-27}}&lt;/ref&gt;. Del Pyero Germaniyadagi jahon chempionatiga qiyinchiliksiz etib keldi, Marselo Lippining boshqa variantlari bor edi, lekin u Sandroni oldi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://forum.ru-board.com/topic.cgi?forum=42&amp;topic=0290 |sarlavha=Составы сборных на ЧМ-2006 |nashriyot=Ru.Board |qaralgan sana=2012-08-17 |arxivsana=2013-07-30 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130730060029/http://forum.ru-board.com/topic.cgi?forum=42&amp;topic=0290}}&lt;/ref&gt;.

==== B seriyadagi mavsum ====
Del Pyero B seriyasida „Romf“ga qarshi oʻyinda
„Yuventus“ etakchilarining sinfdagi pasayishi tufayli ketishi avlodlar almashinuviga sabab boʻldi: kadrlarning keskin tanqisligi sharoitida koʻplab zahiradagilar, jumladan, yoshlar oʻzlarini ifoda etish imkoniyatiga ega boʻlishdi. Italiyalik muxlislar [[Federico Balzaretti]], Klaudio Markizio, Raffaele Palladino kabi iqtidorli futbolchilar haqida maʼlumot olishdi; Bolgariyalik hujumchi Valeriy Bojinov optimal formaga ega boʻldi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.forzajuve.ru/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=117406&amp;Itemid=11 |sarlavha=От ужаса до триумфа |nashriyot=forzajuve.ru |qaralgan sana=2013-02-14 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6ERgHV6EK?url=http://www.forzajuve.ru/index.php?option=com_content |arxivsana=2013-02-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://2012ua.net/portugaliya/12088-valeriy-bozhinov-iz-sportinga-v-lechche.html |sarlavha=Валерий Божинов: из Спортинга в Лечче |arxivurl=https://archive.today/20130221080443/http://2012ua.net/portugaliya/12088-valeriy-bozhinov-iz-sportinga-v-lechche.html |arxivsana=2013-02-21 |sana=2012-06-08 |qaralgan sana=2012-08-17}}&lt;/ref&gt;.

„Yuventus“ning 17 jarima ochkosi bilan B Seriyaga tushib ketishi Mogipoli ishi boʻyicha qaror boʻldi&lt;ref name=&quot;Serie A appeals&quot;/&gt;. 23-avgust kuni Del Pyero Italiya kubogi doirasida Chezenaga qarshi oʻyinda gʻalaba toʻpini kiritdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2006/08/24/il-genoa-boccia-la-fiorentina.html?ref=search |sarlavha=Il Genoa boccia la Fiorentina |qaralgan sana=2012-08-19 |sana=2006-08-24 |til=it |arxivurl=https://www.webcitation.org/6GwHD7SUg?url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2006/08/24/il-genoa-boccia-la-fiorentina.html?ref=search |arxivsana=2013-05-27}}&lt;/ref&gt;. „Keksa sinyora“ B seriyadagi ilk oʻyinni Riminiga qarshi oʻtkazdi va uchrashuv 1:1 hisobida yakunlandi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2006/09/10/la-non-una-passeggiata-il-rimini-in.html?ref=search |sarlavha=La B non è una passeggiata il Rimini in 10 strappa l' 1-1 |sana=2006-09-09 |qaralgan sana=2012-10-16 |muallif=Emanuele Gamba |til=it |nashriyot=repubblica.it |arxivurl=https://www.webcitation.org/6GxgzFRAz?url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2006/09/10/la-non-una-passeggiata-il-rimini-in.html?ref=search |arxivsana=2013-05-28}}&lt;/ref&gt;. 16-sentyabr kuni Aleks faoliyatidagi 500-uchrashuvini oʻtkazdi (486 ta „Yuventus“da va 14 ta Padovada), u buni „Vitsensa“ ga qarshi oʻyinda gol bilan nishonladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.repubblica.it/2006/09/sezioni/sport/calcio/serie_b/2-giornata/juventus-vicenza/juventus-vicenza.html?ref=search |sarlavha=Per la Juve primo successo in B
un soffertissimo 2-1 al Vicenza |sana=2006-09-16 |qaralgan sana=2012-10-16 |nashriyot=repubblica.it |til=it |arxivurl=https://www.webcitation.org/6Gxh0mism?url=http://www.repubblica.it/2006/09/sezioni/sport/calcio/serie_b/2-giornata/juventus-vicenza/juventus-vicenza.html?ref=search |arxivsana=2013-05-28}}&lt;/ref&gt; . Shuni qoʻshimcha qilish kerakki, Sandro „B“ seriyasiga yangi kelgan Frozinone bilan oʻyinda „Yuventus“dagi 200-golini kiritdi. 2007-yil 20-yanvarda u „Yuventus“ safidagi 500-uchrashuvini oʻtkazdi, buning sharafiga Del Piero 500 futbolkasi taqdim etildi qilingan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.repubblica.it/2007/01/sezioni/sport/calcio/serie_b/juve-bari/juve-bari/juve-bari.html? |nashriyot=repubblica.it |sarlavha=Del Piero, 500 presenze e festa |sana=2008-12-05 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6BSJWLzwg?url=http://www.repubblica.it/2007/01/sezioni/sport/calcio/serie_b/juve-bari/juve-bari/juve-bari.html |arxivsana=2012-10-16 |qaralgan sana=2012-10-03}}&lt;/ref&gt;. U Aretssoga qarshi oʻyinda dubl qayd etib, hisobni yopdi, uchrashuv 1:5 hisobida turinliklar foydasiga hal boʻldi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.repubblica.it/2007/05/sezioni/sport/calcio/serie_b/arezzo-juventus/arezzo-juventus/arezzo-juventus.html |sarlavha=Juve, l'incubo della B è finito |sana=2008-12-05 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6BSJXA8MC?url=http://www.repubblica.it/2007/05/sezioni/sport/calcio/serie_b/arezzo-juventus/arezzo-juventus/arezzo-juventus.html |arxivsana=2012-10-16 |qaralgan sana=2012-10-03}}&lt;/ref&gt;. U mavsum davomida 20 ta gol urib, B seriyaning eng yaxshi toʻpurariga aylandi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://football.sport.ua/news/43905 |sarlavha=Дель Пьеро — бомбардир А и Б |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150926102853/http://football.sport.ua/news/43905 |arxivsana=2015-09-26 |sana=2008-05-19 |nashriyot=sport.ua |qaralgan sana=2012-10-16}}&lt;/ref&gt;.

==== A Seriyaga qaytish ====
[[Fayl:Alessandro_Del_Piero_Juventus.jpg|thumb| Del Piero 2007/08-yilgi mavsumda]]
Chempionatning 13-tur uchrashuvida u „Palermo“ bilan oʻyinda dubl qayd etdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.eurosport.ru/football/serie-a/2007-2008/story_sto1392014.shtml |sarlavha=Как в молодости |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305021605/http://www.eurosport.ru/football/serie-a/2007-2008/story_sto1392014.shtml |arxivsana=2016-03-05 |muallif=И. Зеленицын |nashriyot=eurosport.ru |sana=2007-11-26 |qaralgan sana=2012-11-04}}&lt;/ref&gt;. 2008-yil 29-noyabrda Aleks A Seriyaning 14-turida Reginaga qarshi oʻyinda A Seriyadagi 250-golini urdi. Bu oʻyinning 74-daqiqasida Del Pyero penalti tepganida sodir boʻldi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.forzajuve.ru/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=117003&amp;Itemid=47 |sarlavha=Дель Пьеро забил 250 гол за Ювентус |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304193900/http://www.forzajuve.ru/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=117003&amp;Itemid=47 |arxivsana=2016-03-04 |muallif=Ken |sana=2008-11-29 |nashriyot=ForzaJuve.ru |qaralgan sana=2012-10-06}}&lt;/ref&gt;. 2009-yilning mart oyida „Bolonya“ ga qarshi oʻyinda dubl qayd etgan Del Pyero shu tariqa oʻzining faoliyatidagi 300 va 301-gollarini (shu jumladan asosiy va yoshlar jamoalari uchun oʻyinlar) kiritdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.kickmag.ru/player/Alessandro_Del_Piero |sarlavha=Алессандро Дель Пьеро |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A18LuLz9?url=http://www.kickmag.ru/player/Alessandro_Del_Piero |arxivsana=2012-08-18 |nashriyot=kickmag.ru |qaralgan sana=2012-08-17}}&lt;/ref&gt;. 25-noyabr kuni u „Palermo“ bilan oʻyinda ikkita gol urdi va „Latsio“ darvozasiga hal qiluvchi golni ham kiritdi. 2008-yilning yanvarida u 5 ta gol urdi. 22-mart kuni „Inter“ga qarshi oʻyinda u [[Gaetano Scirea]]&lt;nowiki/&gt;ning rekordini yangiladi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=2008-03-24 |title=Del Piero, 552 senza tempo |url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Juventus/Primo_Piano/2008/03_Marzo/24/delpiero.shtml |access-date=2008-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090104151002/http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Juventus/Primo_Piano/2008/03_Marzo/24/delpiero.shtml |archive-date=2009-01-04}}&lt;/ref&gt;. „Palermo“ga qarshi oʻyinda dubl qayd etdi, ammo „Yuve“ni magʻlubiyatdan qutqara olmadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.transfermarkt.co.uk/en/us-palermo-juventus-fc/index/spielbericht_84223.html |sarlavha=Match report - Match report US Palermo - Juventus FC, 06.04.2008 |qaralgan sana=2013-05-21 |sana=2008-04-06 |nashriyot=Transfermarkt |til=en |arxivurl=https://www.webcitation.org/6GmtcnOEX?url=http://www.transfermarkt.co.uk/en/us-palermo-juventus-fc/index/spielbericht_84223.html |arxivsana=2013-05-21}}&lt;/ref&gt;. 12-aprel kuni u „Milan“ darvozasiga gol urdi. Sakkiz kundan keyin u „Atalanta“ darvozasiga yana 3 ta gol urdi. U 38-turda „Sampdoriya“ bilan oʻyinda ham dubl qayd etdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.eurosport.ru/football/serie-a/2007-2008/live_mtc204891.shtml |sarlavha=Болонья—Ювентус |arxivurl=https://web.archive.org/web/20080705215107/http://www.eurosport.ru/football/serie-a/2007-2008/live_mtc204891.shtml |arxivsana=2008-07-05 |nashriyot=eurosport.ru |qaralgan sana=2012-10-06}}&lt;/ref&gt;. Mavsum oxirida u A Seriyaning eng yaxshi toʻpurari boʻldi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.forzajuve.ru/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=117196&amp;Itemid=47 |sarlavha=Итоги 2008 года |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304193342/http://www.forzajuve.ru/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=117196&amp;Itemid=47 |arxivsana=2016-03-04 |muallif=С. Хавролев |sana=2008-12-31 |nashriyot=ForzaJuve.ru |qaralgan sana=2012-10-06}}&lt;/ref&gt;. TG1 tomonidan 2008-yil oxirida oʻtkazilgan soʻrov natijalariga koʻra, u yilning eng yaxshi italyan sportchisi deb topildi&lt;ref name=&quot;man-record&quot;/&gt;.

2008/09-yilgi mavsumda, ikki yillik tanaffusdan soʻng, „Yuve“ Chempionlar ligasida oʻynadi va dastlabki bosqichdan oʻtdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://ru.uefa.com/uefachampionsleague/season=2009/clubs/club=50139/matches/index.html |sarlavha=Матчи Ювентуса в Лиге чемпионов 2008/2009 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130315193519/http://ru.uefa.com/uefachampionsleague/season=2009/clubs/club=50139/matches/index.html |arxivsana=2013-03-15 |nashriyot=uefa.com |qaralgan sana=2012-10-04}}&lt;/ref&gt;. 17-sentyabr kuni guruh bosqichining birinchi oʻyinida [[FC Zenit Sankt Peterburg|&quot;FC Zenit Sankt Peterburg]]&quot; darvozasiga 38 metrlik jarima zarbasidan gol urib, „Yuve“ga 1:0 hisobida gʻalaba keltirdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Riccardo Pratesi |date=2008-09-17 |title=Del Piero è infinito Lo Zenit si arrende |url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Juventus/Primo_Piano/2008/09/17/JuveZenit.shtml |access-date=2012-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110129080500/http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Juventus/Primo_Piano/2008/09/17/JuveZenit.shtml |archive-date=2011-01-29}}&lt;/ref&gt;. 21-oktyabr kuni Chempionlar ligasi oʻyinida u „Real Madrid“ darvozasiga jarima maydonchasi tashqarisidan gol urdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Riccardo Pratesi |date=2008-10-21 |title=Del Piero-Amauri in gol La Juve risorge, Real k.o |url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Primo_Piano/2008/10/21/juvereal.shtml |access-date=2012-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090104114457/http://www.gazzetta.it/Calcio/Primo_Piano/2008/10/21/juvereal.shtml |archive-date=2009-01-04}}&lt;/ref&gt;. 1-noyabr kuni u „Roma“ga qarshi chempionat oʻyinida gol urdi, oʻyin 2:0 hisobida yakunlandi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=В. Печуркин |title=Ювентус—Рома 2:0 |url=http://football-portal.3dn.ru/news/2008-11-02-77 |access-date=2008-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305002248/http://football-portal.3dn.ru/news/2008-11-02-77 |archive-date=2016-03-05}}&lt;/ref&gt;. U 5-noyabr kuni „Santyago Bernabeu“ da „Real“ga qarshi Chempionlar ligasining javob uchrashuvida ham gol urdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://ua.championat.com/football/_ucl/57/match/13703.html?ruua=1#data |sarlavha=Реал М - Ювентус 0:2 |nashriyot=Чемпионат.com |arxivurl=https://www.webcitation.org/6ERgKXRqF?url=http://ua.championat.com/football/_ucl/57/match/13703.html?ruua=1#data |arxivsana=2013-02-15 |qaralgan sana=2013-02-11}}&lt;/ref&gt;. 10-mart kuni Chempionlar ligasining 1/8 finalida [[Chelsea F.C.|&quot;Chelsea F. C.]]&quot; ga qarshi oʻyinda u gol urdi, ammo 83-daqiqada [[Didier Drogba|Dide Drogba]] hisobni tenglashtirdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.rsssf.com/ec/ec200809.html |sarlavha=UEFA European Competitions 2008-09 |nashriyot=rsssf.com |arxivurl=https://www.webcitation.org/6ERgMfejg?url=http://www.rsssf.com/ec/ec200809.html |arxivsana=2013-02-15 |qaralgan sana=2013-02-11}}&lt;/ref&gt;. Bundan tashqari, u yevrokuboklardagi 115-uchrashuvini oʻtkazdi. 24-may kuni „Siena“ga qarshi oʻyinda Del Pyero Markizioga ikkita gol urdi va golli uzatma berdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/05/25/ferrara-funziona-juve-in-champions.html?ref=search |sarlavha=Ferrara funziona: Juve in Champions |nashriyot=repubblica.it |qaralgan sana=2013-05-21 |sana=2009-05-25 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6I3CHjwrV?url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/05/25/ferrara-funziona-juve-in-champions.html?ref=search |arxivsana=2013-07-12}}&lt;/ref&gt;. 31-may kuni u mavsumning eng taniqli futbolchisi uchun mukofotni oldi. 17-iyul kuni u „Yuventus“ bilan shartnomasini 2011-yilgacha uzaytirdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=gasport |date=2009-07-17 |title=Ale-Juve fino al 2011 |url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Juventus/17-07-2009/del-piero-juve-50785717052.shtml |access-date=2012-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523232957/http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Juventus/17-07-2009/del-piero-juve-50785717052.shtml |archive-date=2013-05-23}}&lt;/ref&gt;.

Avgust oyi oʻrtalarida chap son mushaklari jarohati Del Perni mavsumning dastlabki 6 oʻyinini oʻtkazib yuborishga majbur qildi. U 2009-yilning 27-sentyabrida „Bolonya“ga qarshi oʻyinda (1:1) soʻnggi daqiqada maydonga tushgan va A Seriyada 400 ta oʻyin oʻtkazish belgisidan oʻtib ketgan 2009-yil 27-sentyabrda ligadagi debyutini oʻtkazdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Riccardo Pratesi |url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Juventus/27-09-2009/trezegol-poi-calo-501422831873.shtml |sarlavha=Non basta il solito Trezegol |sana=2009-09-27 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6BSJXzVT2?url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Juventus/27-09-2009/trezegol-poi-calo-501422831873.shtml |arxivsana=2012-10-16 |qaralgan sana=2012-10-02}}&lt;/ref&gt;. 1-oktyabr kuni u yana mushaklari shikastlangan. Mavsumni 11 ta gol bilan jamoaning eng yaxshi toʻpurari sifatida yakunladi.
[[Fayl:Juventus_-_2010_-_Giorgio_Chiellini,_Alex_Manninger_and_Alex_Del_Piero.jpg|left|thumb| Del Piero (oʻngda) 2010-yilgi Yevropa ligasi oʻyinidan oldin]]
2010/2011-yilgi mavsum Chempionlar ligasida gollar seriyasi bilan boshlandi: birinchi saralash bosqichining birinchi oʻyinida „Shemrok Rovers“ ga qarshi oʻyinda Del Pyero 33 metrdan gol urdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/coppe/2010/08/05/news/juventus-6097342/?ref=search |sarlavha=Juve, tutto facile Del Piero, lampo-gol |qaralgan sana=2012-08-19 |sana=2010-08-07 |nashriyot=repubblica.it |til=it |arxivurl=https://www.webcitation.org/6Hc9qtdCv?url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/coppe/2010/08/05/news/juventus-6097342/?ref=search |arxivsana=2013-06-24}}&lt;/ref&gt;. 30-oktabr kuni „Milan“ga qarshi oʻyinda „keksa sinyora“ 1:2 hisobida gʻalaba qozondi va Del Pyero yana gol urdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Luigi Panella |date=2010-10-30 |title=Colpo della Juve, Del Piero meglio di Boniperti |language=it |publisher=repubblica.it |url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/milan/2010/10/30/news/diretta_milan_juve-8593144/?ref=search |access-date=2013-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305015148/http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/milan/2010/10/30/news/diretta_milan_juve-8593144/?ref=search |archive-date=2016-03-05}}&lt;/ref&gt;. „Kataniya“ga qarshi oʻyinda dubl qayd etgan Del Pyero bitta klub safida gol urish boʻyicha Italiya futbolidagi eng yaxshi toʻpurarga aylandi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2011/04/23/news/delneri_post_catania-15328292/?ref=search |sarlavha=&quot;Non siamo maturi Ma l'arbitro ha sbagliato&quot; |qaralgan sana=2012-11-29 |sana=2011-04-23 |nashriyot=repubblica.it |arxivurl=https://www.webcitation.org/6Hc9sgNkp?url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2011/04/23/news/delneri_post_catania-15328292/?ref=search |arxivsana=2013-06-24}}&lt;/ref&gt;. Mavsumni 11 gol va 6 golli uzatma bilan yakunladi va faoliyatida toʻqqizinchi marta „Yuve“ning eng yaxshi toʻpurari boʻldi.

„Yuventus“ning yangi bosh murabbiyi Antonio Konte yangi oʻyinchilarni xarid qila boshladi va bu Sandroni jamoadan ketishga majbur qildi. Keyin klub oʻz faxriysi bilan hisoblanmayotgani maʼlum boʻldi&lt;ref name=&quot;conez&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.championat.com/football/news-961826.html |sarlavha=Нынешний сезон станет для дель Пьеро последним в «Ювентусе» |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A18Y4nQV?url=http://www.championat.com/football/news-961826.html |arxivsana=2012-08-18 |nashriyot=Чемпионат.com |qaralgan sana=2011-10-19}}&lt;/ref&gt;. Mavsum yangi arena – „Yuventus“ stadionida debyut bilan boshlandi. 2012-yilning 24-yanvarida Del Pyero Italiya kubogi chorak finalida [[A.S. Roma|&quot;A. S. Roma]]&quot; ga qarshi oʻyinda yangi stadionda oʻzining birinchi golini urdi va 25-mart kuni Turindagi „Milan“ga qarshi yarim finalda gol urdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.eurosport.ru/football/coppa-italia/2011-2012/live_mtc479974.shtml |sarlavha=Кубок Италии 2011/2012. 1/4 финала |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120301073258/http://www.eurosport.ru/football/coppa-italia/2011-2012/live_mtc479974.shtml |arxivsana=2012-03-01 |nashriyot=eurosport.ru |qaralgan sana=2012-10-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.eurosport.ru/football/coppa-italia/2011-2012/story_sto3203996.shtml |sarlavha=Почти, но не совсем |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120426205632/http://www.eurosport.ru/football/coppa-italia/2011-2012/story_sto3203996.shtml |arxivsana=2012-04-26 |muallif=И. Славинский |nashriyot=eurosport.ru |sana=2012-03-21 |qaralgan sana=2012-10-02}}&lt;/ref&gt;. „Yuventus“ stadionida u „Inter“ga qarshi oʻyinda mavsumdagi ilk golini urdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://it.soccerway.com/matches/2012/03/25/italy/serie-a/juventus-fc/fc-internazionale-milano/1175904/ |sarlavha=Juventus 2-0 Inter |muharrir=soccerway.com |qaralgan sana=2012-04-11 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A18UZSW4?url=http://it.soccerway.com/matches/2012/03/25/italy/serie-a/juventus-fc/fc-internazionale-milano/1175904/ |arxivsana=2012-08-18}}&lt;/ref&gt;. 11-aprel kuni Vuchinich „Latsio“ga qarshi oʻyinning soʻnggi daqiqalarida gol urishga muvaffaq boʻlgach, bu oʻyin uning uchun „Yuventus“dagi 700-chi boʻlgan Del Pyero gʻalaba golini kiritdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://it.soccerway.com/matches/2012/03/20/italy/coppa-italia/juventus-fc/ac-milan/1252430/ |sarlavha=Juventus 2-2 Milan |muharrir=soccerway.com |qaralgan sana=2012-04-11 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A18VOO4I?url=http://it.soccerway.com/matches/2012/03/20/italy/coppa-italia/juventus-fc/ac-milan/1252430/ |arxivsana=2012-08-18}}&lt;/ref&gt;. 2012-yilning 13-mayida u „Yuventus“ bilan soʻnggi liga oʻyinini „Atalanta“ga qarshi oʻtkazdi va „Yuventus“dagi faoliyatidagi 290-golini urdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.forzajuve.ru/news/38-y-tur.-posleslovie-v-tsifrah..html |sarlavha=38-й тур. Послесловие в цифрах |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120622001704/http://www.forzajuve.ru/news/38-y-tur.-posleslovie-v-tsifrah..html |arxivsana=2012-06-22 |muallif=А. Ферапонтов |nashriyot=ForzaJuve.ru |sana=2012-05-14 |qaralgan sana=2012-11-10}}&lt;/ref&gt;. Italiya kubogi finalida „Napoli“ga qarshi oʻyinda u ikkinchi boʻlimda oʻyinga maydonga tushdi, ammo „Yuventus“ 2:0 hisobida magʻlub boʻldi va bu jamoaning mavsumdagi ilk magʻlubiyati boʻldi oʻyinda Del Pyeroning jamoadoshlari uni qoʻllarida koʻtarib ketishdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.sports.ru/football/140912726.html |sarlavha=Кубок Италии. Финал. «Ювентус» уступил «Наполи» |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A18VzJn1?url=http://www.sports.ru/football/140912726.html |arxivsana=2012-08-18 |sana=2012-05-21 |nashriyot=sports.ru |qaralgan sana=2012-08-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.eurosport.ru/football/coppa-italia/2011-2012/story_sto3279132.shtml |sarlavha=Дель Пьеро: «В „Юве“ провёл фантастические годы» |arxivurl=https://www.webcitation.org/6CIH4TIE1?url=http://www.eurosport.ru/football/coppa-italia/2011-2012/story_sto3279132.shtml |arxivsana=2012-11-19 |sana=2012-05-21 |nashriyot=eurosport.ru |qaralgan sana=2012-11-10}}&lt;/ref&gt;. Umuman olganda, mavsum davomida u 28 ta oʻyin oʻtkazib, 5 ta gol urgan.

=== Yuventusdagi faoliyat yakuni ===
[[Fayl:Alessandro_Del_Piero_aprile_2012.jpg|thumb| Del Piero 2012-yil aprel oyida Novara bilan oʻyin oldidan]]
30-iyun kuni u shartnoma tugagan kuni yozgan ochiq xatida muxlislarga minnatdorchilik bildirdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.forzajuve.ru/news/pismo-del-piero-bolelshchikam.html |sarlavha=Письмо Дель Пьеро болельщикам |sana=2012-06-30 |qaralgan sana=2013-05-22 |nashriyot=forzajuve.ru |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130308054212/http://www.forzajuve.ru/news/pismo-del-piero-bolelshchikam.html |arxivsana=2013-03-08}}&lt;/ref&gt;. 2013-yilning yozida 10-raqam yangi kelgan Karlos Tevesga berildi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=TIMOTHY ORMEZZANO |date=2013-06-04 |title=Tevez arriva e si prende la maglia di Del Piero |language=it |publisher=repubblica.it |url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2013/06/26/news/arrivo_tevez_cda_budget-61889580/ |access-date=2013-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130627031406/http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/juventus/2013/06/26/news/arrivo_tevez_cda_budget-61889580/ |archive-date=2013-06-27}}&lt;/ref&gt;.

=== Yuventusdan keyingi faoliyati ===
[[Fayl:Alex_Del_Piero_Dubai_2012.jpg|left|thumb| Del Piero 2012-yilda Dubaydagi yigʻinda]]

==== Mavsumdan tashqari ====


U milliy terma jamoadagi faoliyatini 17 yoshgacha boʻlganlar terma jamoasida boshlagan va 1991-yilgi jahon chempionatida qatnashgan va unda uchta oʻyin oʻtkazib, Xitoy terma jamoasi darvozasiga gol urgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=102/edition=191544/matches/match=31236/report.html |sarlavha=Italia - China PR |sana=2009-11-09 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6BSJqvANj?url=http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=102/edition=191544/matches/match=31236/report.html |arxivsana=2012-10-16 |qaralgan sana=2017-12-03}}&lt;/ref&gt;. 1992 va 1993-yillarda u 18 yoshgacha boʻlganlar jamoasi bilan oʻn toʻrtta oʻyinda 12 ta gol urgan. Sandro 19 yoshgacha boʻlganlar jamoasi tarkibida boʻlgan va 1992 va 1994-yillarda yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida gʻolib chiqqan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.figc.it/it/3146/3232/Storia.shtml |sarlavha=Europeo Under 21 1992-1994 |sana=2010-04-08 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6BSJrTPAr?url=http://www.figc.it/it/3146/3232/Storia.shtml |arxivsana=2012-10-16 |qaralgan sana=2012-09-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.figc.it/it/3145/3233/Storia.shtml |sarlavha=Europeo Under 21 1992-1994 |sana=2010-04-08 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6BSJvjZsJ?url=http://www.figc.it/it/3145/3233/Storia.shtml |arxivsana=2012-10-16 |qaralgan sana=2012-09-08}}&lt;/ref&gt;.

==== Yoshlar jamoalari ====
Transfer oynasi oxirida Del Pyero „Sidney“ga oʻtdi. 2012-yil 5-sentyabrda futbolchi bilan ikki yillik shartnoma imzolandi. U 10 raqamni oldi. 2012-yil 6-oktyabrda yangi jamoa uchun birinchi oʻyinini oʻynadi. Forvard 90 daqiqani maydonda oʻtkazdi va uchrashuv oxirida darvozani egallashga yaqin edi. 13-oktyabrda „Nyuakastl Yunayted Jets“ ga qarshi oʻyinda penaltidan gol urdi, ammo oʻyin „Sidney“ ning 2:3 hisobida magʻlubiyati bilan yakunlandi. Shuningdek, birinchi Sidney derbisida „Vestern Sidney Wonderers“ ga qarshi gʻalaba qozonish uchun gol urdi, darvozabon penaltilarni qaytarganidan soʻng toʻpni darvozaga urdi. Shuningdek, 11 metrlik belgidan „Pert Glory“darvozasiga gol urdi. 17-noyabrda „Brisben Roar“ga qarshi oʻyinda dubl oʻynadi. „Melburn Xart“ ga qarshi oʻyinda Del Pyero jarohat oldi. 2013-yil 19-yanvarda „Vellington Feniks“darvozasiga 4 ta gol urdi. 21-fevral kuni futbolchi 2013/14 yilgi mavsumda ham klubda qolishini tasdiqladi. Sezon yakunlari boʻyicha&quot; Sidney &quot; 7-oʻrinni egallab, AFC Chempionlar Ligasida oʻynashga imkon beradigan mini-turnirga kirmadi. Shuningdek, Del Pyero toʻrtta mukofotga sazovor boʻldi: klubning eng yaxshi futbolchisi, muxlislar versiyasiga koʻra eng yaxshi oʻyinchi, Avstraliya chempionatining eng yaxshi oʻyinchisi va jamoaning eng yaxshi bombardiri. Shuningdek, turnirning ramziy terma jamoasiga kiritilgan.

U milliy terma jamoadagi faoliyatini 17 yoshgacha boʻlganlar terma jamoasida boshlagan va 1991-yilgi jahon chempionatida qatnashgan va unda uchta oʻyin oʻtkazib, Xitoy terma jamoasi darvozasiga gol urgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=102/edition=191544/matches/match=31236/report.html |sarlavha=Italia - China PR |sana=2009-11-09 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6BSJqvANj?url=http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=102/edition=191544/matches/match=31236/report.html |arxivsana=2012-10-16 |qaralgan sana=2017-12-03}}&lt;/ref&gt;. 1992 va 1993-yillarda u 18 yoshgacha boʻlganlar jamoasi bilan oʻn toʻrtta oʻyinda 12 ta gol urgan. Sandro 19 yoshgacha boʻlganlar jamoasi tarkibida boʻlgan va 1992 va 1994-yillarda yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida gʻolib chiqqan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.figc.it/it/3146/3232/Storia.shtml |sarlavha=Europeo Under 21 1992-1994 |sana=2010-04-08 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6BSJrTPAr?url=http://www.figc.it/it/3146/3232/Storia.shtml |arxivsana=2012-10-16 |qaralgan sana=2012-09-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.figc.it/it/3145/3233/Storia.shtml |sarlavha=Europeo Under 21 1992-1994 |sana=2010-04-08 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6BSJvjZsJ?url=http://www.figc.it/it/3145/3233/Storia.shtml |arxivsana=2012-10-16 |qaralgan sana=2012-09-08}}&lt;/ref&gt;.


2014-yil aprel oyining oxirida mavsum yakunlangandan soʻng „Sidney“ ni tark etishini, ammo oʻyinchi karerasini yakunlamoqchi emasligini aytdi.

2014-yil 10-avgustda Del Pyero a-ligadagi barcha yulduzlar jamoasini oʻzining sobiq klubi „Yuventus“ga qarshi oʻyinga olib chiqdi. Oʻyin Sidneyda „Avstraliya“stadionida 55 minglik tomoshabinlar oldida oʻtkazildi. Del Piero qarsaklar ostida oʻyinning 63-daqiqasida Devid Uilyamsga almashtirildi. „Yuventus“ soʻnggi daqiqalarda gʻalaba qozonish uchun gol urdi va 3:2 hisobida gʻalaba qozondi.


2014-yilning 28-avgustida u hind klubi bilan rasman toʻrt oylik shartnoma imzoladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Del Piero pens a four-month deal with Delhi Dynamos FC |url=http://www.goal.com/en-india/news/7083/isl/2014/08/28/5065328/del-piero-pens-a-four-month-deal-with-delhi-dynamos-fc?ICID=HP_BN_7 |nashriyot=Goal |qaralgan sana=2014-08-28 |arxivsana=2015-02-17 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150217155131/http://www.goal.com/en-india/news/7083/isl/2014/08/28/5065328/del-piero-pens-a-four-month-deal-with-delhi-dynamos-fc?ICID=HP_BN_7}}&lt;/ref&gt;. Del Pero Dehli Dinamosida debyutini 14-oktyabr kuni „Yuventus“dagi sobiq jamoadoshi David Trezege oʻynagan „Puna Siti“ ga qarshi oʻyinda oʻtkazdi. Uchrashuv golsiz durang bilan yakunlandi va Del Pyero oʻyiniga mutaxassislar tomonidan yuqori baho berildi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=ISL: Delhi Dynamos and FC Pune City Finish 0-0; Alessandro Del Piero Dazzles on Debut |url=http://sports.ndtv.com/indian-super-league-2014/news/231453-isl-delhi-dynamos-and-fc-pune-city-finish-0-0-alessandro-del-piero-dazzles-on-debut |qaralgan sana=2014-10-20 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20141020182938/http://sports.ndtv.com/indian-super-league-2014/news/231453-isl-delhi-dynamos-and-fc-pune-city-finish-0-0-alessandro-del-piero-dazzles-on-debut |arxivsana=2014-10-20}}&lt;/ref&gt;. 9-dekabr kuni Del Pyero „Dehli Dinamos“ darvozasiga birinchi golni urdi, italiyalik oʻyinning 53-daqiqasida jarima zarbasi bilan Chennay darvozasiga zarba berdi, oʻyin 2:2 hisobidagi durang bilan yakunlandi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Del Piero sparks a comeback for the visitors |url=http://www.goal.com/en-india/match/chennaiyin-fc-vs-delhi-dynamos/1931547/report |nashriyot=Goal |qaralgan sana=2014-12-09 |arxivsana=2016-03-10 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160310081113/http://www.goal.com/en-india/match/chennaiyin-fc-vs-delhi-dynamos/1931547/report}}&lt;/ref&gt; .

2015-yilning oktyabr oyida, deyarli bir yilni klubsiz oʻtkazgandan soʻng, Del Pero faoliyatini yakunlashi va murabbiy boʻlish niyatini rasman eʼlon qildi&lt;ref name=&quot;Alessandro Del Piero and Roberto Carlos touted for A-League coaching roles&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.theguardian.com/football/2015/oct/12/alessandro-del-piero-and-roberto-carlos-touted-for-a-league-coaching-roles |sarlavha=Alessandro Del Piero and Roberto Carlos touted for A-League coaching roles |nashriyot=The Guardian |muallif=Mike Hytner |sana=2015-10-12 |qaralgan sana=2015-10-15 |arxivsana=2015-10-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20151018211009/http://www.theguardian.com/football/2015/oct/12/alessandro-del-piero-and-roberto-carlos-touted-for-a-league-coaching-roles}}&lt;/ref&gt;.

== Italiya terma jamoasi ==

=== Yoshlar jamoalari ===
U milliy terma jamoadagi faoliyatini 17 yoshgacha boʻlganlar terma jamoasida boshlagan va 1991-yilgi jahon chempionatida qatnashgan va unda uchta oʻyin oʻtkazib, Xitoy terma jamoasi darvozasiga gol urgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=102/edition=191544/matches/match=31236/report.html |sarlavha=Italia - China PR |sana=2009-11-09 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6BSJqvANj?url=http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=102/edition=191544/matches/match=31236/report.html |arxivsana=2012-10-16 |qaralgan sana=2017-12-03}}&lt;/ref&gt;. 1992 va 1993-yillarda u 18 yoshgacha boʻlganlar jamoasi bilan oʻn toʻrtta oʻyinda 12 ta gol urgan. Sandro 19 yoshgacha boʻlganlar jamoasi tarkibida boʻlgan va 1992 va 1994-yillarda yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida gʻolib chiqqan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.figc.it/it/3146/3232/Storia.shtml |sarlavha=Europeo Under 21 1992-1994 |sana=2010-04-08 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6BSJrTPAr?url=http://www.figc.it/it/3146/3232/Storia.shtml |arxivsana=2012-10-16 |qaralgan sana=2012-09-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.figc.it/it/3145/3233/Storia.shtml |sarlavha=Europeo Under 21 1992-1994 |sana=2010-04-08 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6BSJvjZsJ?url=http://www.figc.it/it/3145/3233/Storia.shtml |arxivsana=2012-10-16 |qaralgan sana=2012-09-08}}&lt;/ref&gt;.

=== Milliy terma jamoa ===
[[Fayl:Del_Piero_250.jpg|thumb| Del Piero tomonidan penalti]]
Alessandro Del Pyero 1995-yilda oʻz mamlakati terma jamoasida debyut qilgan. Koʻp oʻtmay, u 1996-yilgi Yevropa chempionatiga chaqirildi, ammo u yerda atigi 45 daqiqa oʻtkazdi va [[Rossiya milliy futbol terma jamoasi]] bilan oʻyinda tanaffusda almashtirildi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.rusteam.permian.ru/history/1996.html |sarlavha=Сборная России по футболу. История. Статистика. 1996 год. |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120830195846/http://www.rusteam.permian.ru/history/1996.html |arxivsana=2012-08-30 |muallif=А. Просвирнов |qaralgan sana=2012-08-17}}&lt;/ref&gt;.

1997-yilda u yangi bosh murabbiy Chezare Maldinining 3-11-iyun kunlari boʻlib oʻtgan Fransiya turnirida ishtirok etgan. Turnirda Italiyadan tashqari [[Angliya milliy futbol terma jamoasi|Angliya]], [[Fransiya milliy futbol terma jamoasi|Fransiya]] va [[Braziliya milliy futbol terma jamoasi|Braziliya milliy futbol terma jamo]]&lt;nowiki/&gt;ari ishtirok etishdi. Turnir yakuniga koʻra, u Braziliya termasiga 2 ta, Fransiyaga esa 1 ta gol urib, 3 ta gol bilan eng yaxshi toʻpurarga aylandi&lt;ref&gt;Eugène Saccomano, Une saison de football 97. – pp 174—179.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gérard Ejnès, Le livre dʼor du football 1997. – pp 105—114.&lt;/ref&gt;.

[[FIFA Jahon chempionati 1998]] Del Pyero guruh bosqichida [[Kamerun milliy futbol terma jamoasi]]&lt;nowiki/&gt;ga qarshi va [[Avstriya milliy futbol terma jamoasi]]&lt;nowiki/&gt;ga qarshi oʻynadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://fannet.org/worldcup-1998/match-2533 |sarlavha=Италия - Камерун 1998 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170930043945/http://fannet.org/worldcup-1998/match-2533 |arxivsana=2017-09-30 |nashriyot=fannet.org |qaralgan sana=2012-10-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://fannet.org/worldcup-1998/match-2534 |sarlavha=Италия - Австрия 1998 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170228013558/http://fannet.org/worldcup-1998/match-2534 |arxivsana=2017-02-28 |nashriyot=fannet.org |qaralgan sana=2012-10-05}}&lt;/ref&gt;. [[Norvegiya milliy futbol terma jamoasi]]&lt;nowiki/&gt;ga qarshi 1/8 oʻyinda Sandro 78-daqiqada almashtirildi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://fannet.org/worldcup-1998/match-2573 |sarlavha=Италия - Норвегия 1998 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20171210015520/http://fannet.org/worldcup-1998/match-2573 |arxivsana=2017-12-10 |nashriyot=fannet.org |qaralgan sana=2012-10-05}}&lt;/ref&gt;. Chorak finalda Fransiyaga qarshi oʻyinda u 67-daqiqada almashtirildi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.rsssf.com/tables/98full.html |sarlavha=World Cup 1998 finals |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A18jUIpD?url=http://www.rsssf.com/tables/98full.html |arxivsana=2012-08-18 |nashriyot=rsssf.com |qaralgan sana=2012-08-17}}&lt;/ref&gt;.

2000-yilgi Yevropa chempionatida Del Pyero jamoaning kumush medallarni qoʻlga kiritishiga katta hissa qoʻshgan. Guruh bosqichida Shvetsiyaga qarshi oʻyinda u oʻyinning 88-daqiqasida gʻalaba toʻpini kiritdi: ikki himoyachi orasiga kirib, darvoza burchagiga zarba berdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=2000-06-19 |title=Una piccola Italia vince e va nei quarti |language=it |publisher=repubblica.it |url=http://www.repubblica.it/online/camp_europeo/terzapartita/terzapartita/terzapartita.html?ref=search |access-date=2013-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140527230051/http://www.repubblica.it/online/camp_europeo/terzapartita/terzapartita/terzapartita.html?ref=search |archive-date=2014-05-27}}&lt;/ref&gt;. [[Ruminiya milliy futbol terma jamoasi]]&lt;nowiki/&gt;ga qarshi chorak final uchrashuvida Del Pyero zaxiradan maydonga tushdi, ammo gol ura olmadi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=2000-06-24 |title=L'Italia fa tutto bene Romania ko, è semifinale |language=it |publisher=repubblica.it |url=http://www.repubblica.it/online/camp_europeo/quarto2/quarto2/quarto2.html?ref=search |access-date=2013-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140527220132/http://www.repubblica.it/online/camp_europeo/quarto2/quarto2/quarto2.html?ref=search |archive-date=2014-05-27}}&lt;/ref&gt;. Finalda Fransiya terma jamoasiga qarshi oʻyinda italiyaliklar 90-daqiqaga qadar 1:0 hisobida oldinda borayotganiga qaramay magʻlub boʻlishdi: Silven Viltordning goli bilan hammasi oʻzgarib ketdi, shundan soʻng qoʻshimcha vaqt deb nomlandi Toʻpni Del Peroning boʻlajak jamoadoshi David Trezege&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://football.kulichki.net/euro/2000/final.htm |sarlavha=Финал Евро 2000 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120815115639/http://football.kulichki.net/euro/2000/final.htm |arxivsana=2012-08-15 |nashriyot=kulichki.net |qaralgan sana=2012-10-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.smotrifootball.com.ua/load/interesnye_matchi_proshlogo/chempionat_evropy_2000_final_italija_francija/19-1-0-366 |sarlavha=Видео: Чемпионат Европы — 2000 / Финал / Италия — Франция — Интересные матчи прошлого |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A18jxC8p?url=http://www.smotrifootball.com.ua/load/interesnye_matchi_proshlogo/chempionat_evropy_2000_final_italija_francija/19-1-0-366 |arxivsana=2012-08-18 |sana=2010-02-11 |qaralgan sana=2012-08-17}}&lt;/ref&gt;.

Alessandroning keyingi yirik turniri 2002-yilgi Yaponiya-Koreya jahon chempionati edi. Aynan futbolchining vengerlarga urgan goli Italiyaga ushbu jahon chempionatiga chiqishga yordam berdi. Final turnirining Ekvadorga qarshi gʻalabali birinchi oʻyinida Del Pyero 74-daqiqada oʻyinga kirdi, ammo u [[Xorvatiya milliy futbol terma jamoasi]]&lt;nowiki/&gt;ga qarshi keyingi oʻyinda maydonga tushmadi. Uning [[Meksika milliy futbol terma jamoasi]] darvozasiga urgan goli „Skuadra Adzurra“ni 1/8 finalga olib chiqdi, ammo bu safar ular hattoki turnirning chorak finaliga ham chiqa olishmadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://ohuennoprofutbol.ru/world_cups/pages/world_cups/2002mundial.html |sarlavha=Чемпионаты мира по футболу &gt; Финальный турнир чемпионата мира по футболу 2002 г. — Корея/Япония &gt; История |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130812043530/http://ohuennoprofutbol.ru/world_cups/pages/world_cups/2002mundial.html |arxivsana=2013-08-12 |muallif=А. Агапов |qaralgan sana=2012-08-17}}&lt;/ref&gt;.
[[Fayl:Maglia_di_alex_del_piero_indossata_nel_2000,_02.JPG|thumb| Italiya futbol muzeyidagi Del Pyero futbolkasi (Florensiya)]]
2004-yilgi Yevropa chempionatida Del Pyero 2 ta oʻyinda maydonga tushgan. [[Daniya milliy futbol terma jamoasi]]&lt;nowiki/&gt;ga qarshi bahsni asosiy tarkibda boshlaganida, gol urish uchun bir qancha qulay imkoniyatlarga ega boʻldi, ammo daniyalik darvozabon Tomas Sorensen barcha zarbalarni qaytarib qoldi. Uchrashuv golsiz durang bilan yakunlandi. Shvetsiya terma jamoasi bilan oʻyinda ham Del Pyero gol ura olmadi va uchrashuv yana durang bilan yakunlandi, 1:1. Gollarga Antonio Kassano va [[Zlatan Ibragimovich]] mualliflik qilishdi. Soʻnggi oʻyinda Italiya [[Bolgariya]] ustidan 2:1 hisobida gʻalaba qozongan boʻlsa-da, shundan soʻng Daniya va Shvetsiya soʻnggi oʻyinda ochko boʻlishib olgani uchun turnir Italiya uchun tugadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.rsssf.com/tables/04e.html |sarlavha=European Championship 2004 |arxivurl=https://www.webcitation.org/65RBnWBd5?url=http://www.rsssf.com/tables/04e.html |arxivsana=2012-02-14 |nashriyot=rsssf.com |qaralgan sana=2012-08-17}}&lt;/ref&gt;.

2006-yil yanvar oyining birinchi kunlarida milliy jamoa murabbiyi Marcello Lippi Alessandroni terma jamoaning boʻlajak „mundial“ga buyurtmanomasida koʻrganidan xursand boʻlishini ochiqchasiga aytdi. Kapelloning soʻzlariga koʻra, Del Pyero ajoyib formaga ega boʻlgan va boshqa hech kimga oʻxshamagan holda Germaniyaga borishga loyiq edi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.rol.ru/news/sport/news/06/01/11_102.htm |sarlavha=Капелло хочет увидеть Дель Пьеро на чемпионате мира |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120817193919/http://services.rol.ru/portal/site/start/menuitem.bf9e3f82ea82fc615cf20310b751342c/?cityid=-1 |arxivsana=2012-08-17 |qaralgan sana=2009-04-15}} (ROL so ssilkoy na {{Veb manbasi |url=http://www.sport-express.ru |sarlavha=«Спорт-Экспресс» |arxivurl=https://web.archive.org/web/20090116115807/http://www.sport-express.ru/ |arxivsana=2009-01-16 |qaralgan sana=2021-07-17}})&lt;/ref&gt;. Bundan oldin futbolchini 23 ta Tanlanganlar orasida topish savol ostida edi. Buning sababi qisman malaka turnirining boshida unchalik muvaffaqiyatli boʻlmagan chiqish edi. Ammo Alessandro Del Piero uni yakunlash uchun yaxshi shaklga ega boʻlib, oʻsha paytdagi bosh murabbiy Marcelo Lippiga uning [[FIFA Jahon chempionati 2006]] ishtirok etish haqidagi daʼvolari asosli ekanligini isbotladi&lt;ref name=&quot;CNN&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=http://edition.cnn.com/2005/SPORT/football/10/12/worldcup.italy/index.html |sarlavha=Del Piero shines in Italy triumph |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A18ulmLw?url=http://edition.cnn.com/2005/SPORT/football/10/12/worldcup.italy/index.html |arxivsana=2012-08-18 |nashriyot=CNN |sana=2005-10-12 |qaralgan sana=2009-04-17}}&lt;/ref&gt;. &quot;Burilish nuqtasi &quot;italiyaliklarning Moldova terma jamoasiga qarshi soʻnggi oʻyini boʻlib, &quot; Skuadra Azurra &quot; 2:1 hisobida gʻalaba qozondi, Del Piero esa qarama-qarshilikning bosh qahramoni deb tan olindi&lt;ref name=&quot;CNN&quot; /&gt;. Garchi u sloveniyaliklar&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.sport-express.ru/art.shtml?110772 |sarlavha=3 очка Италии принесли футболисты «Палермо». |arxivurl=https://archive.today/20130417223058/http://www.sport-express.ru/newspaper/2005-10-10/8_2/ |arxivsana=2013-04-17 |muallif=Г. Кудинов |sana=2005-10-10 |nashriyot=sport-express.ru |qaralgan sana=2009-04-17}}&lt;/ref&gt;, Moldaviyaga qarshi oʻyinda Alessandro birinchi daqiqalardan chiqib, maydonda ikki taymni ham oʻtkazdi. Oʻyinning birinchi yarmida u tomonidan bajarilgan jarima toʻpi deyarli gol urishga olib keldi toʻp toʻsiqqa urildi, va uni tugatishga muvaffaq boʻlgan Kristian Vieri ofsaydda boʻldi. Ammo aynan shu oʻyinchilar toʻplami, oxir-oqibat, Sergey Paschenkoning darvozasini yakuniy hushtakdan yigirma daqiqa oldin olishni tashkil qildi. Alessandro Del Pyero dushmanning jarima maydonchasiga texnik oʻtishni amalga oshirdi, shundan soʻng u oʻtkazib yuborilmasligi kerak boʻlgan Kristian vieriga pas berdi. Natijada, raqiblar uchrashuv yakunida gol almashib, oʻyinni 2:0 Italiya Norvegiya terma jamoasidan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.sport-express.ru/art.shtml?117656 ЧМ-2006. |sarlavha=Статистика отборочного турнира |sana=2006-03-03 |nashriyot=sport-express.ru |qaralgan sana=2009-04-17 |arxivsana=2006-05-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20060527224330/http://www.sport-express.ru/art.shtml?117656}}&lt;/ref&gt;.

2006-yilgi jahon chempionatida Italiya terma jamoasi tarkibida Alessandro Del Pyero [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi]] bilan yarim final oʻyinida asosiy kozi rolini oʻynadi. Qoʻshimcha boʻlimlarda maydonga tushib, oʻta muhim gol urib, voqealar rivojini oʻzgartirishga muvaffaq boʻldi va bu umumiy muvaffaqiyat kalitiga aylandi. Bu vaqtga kelib Germaniya 0:1 hisobida magʻlub boʻlgandi. Burchak toʻpi vaqtida himoyachilar toʻpni toʻgʻridan-toʻgʻri [[Andrea Pirlo]]&lt;nowiki/&gt;ga tepishdi, u nozik pas bilan jarima maydonchasi ichida „erkin“ Fabio Grossoni topib oldi. Shundan soʻng darhol nemislar gʻalaba qozonishga harakat qilishdi, ammo tezkor hujumni oʻtkazib yuborishdi: [[Alberto Gilardino]] toʻpni Alessandro Del Pyeroga etkazib berdi va u darvozabon bilan yakkama-yakka oʻtib, oʻqning uzoq yuqori burchagiga yoʻlladi. maqsad.
[[Fayl:Alessandro_Del_Piero.jpg|thumb|300x300px|&lt;center&gt; Del Piero 2006-yilgi jahon chempionatida&lt;/center&gt;]]


Natijada jahon chempionati finalida fransuzlarni magʻlub etib, italiyaliklar uzoq kutilgan kubokni qoʻlga kiritishdi. Uchrashuvning 86-daqiqasida Alessandro Del Pyero maydonga tushdi. Durang natijasida belgilangan penaltilar seriyasida u oʻz jamoasida toʻpga toʻrtinchi boʻlib yaqinlashdi va Fabien Bartezga hech qanday imkoniyat qoldirmay, hisobni 4:2 koʻrinishiga keltirdi. Ajablanarlisi shundaki, xatoga yoʻl qoʻygan yagona odam Del Pyerning „Yuventus“dagi hujum sherigi David Trezege boʻldi. Jahon chempionatidan keyin undan soʻrashdi:

2008-yilgi Yevropa chempionatiga milliy terma jamoaga chaqirilganiga qaramay, Alessandro Del Pyero butun Italiya terma jamoasi kabi oʻziga bildirilgan umidlarni oqlay olmadi. Del Pyero birinchi oʻyinni [[Niderlandiya milliy futbol terma jamoasi]]&lt;nowiki/&gt;ga qarshi oʻtkazdi. Uchrashuv 3:0 hisobida gollandlar foydasiga hal boʻldi. Aleks sardorlik bogʻichida Ruminiyaga qarshi oʻynadi, uchrashuv 1:1 hisobida durang bilan yakunlandi. Del Pyero guruh bosqichining soʻnggi oʻyinida maydonga tushmadi, lekin chorak finalda zaxiradan maydonga tushdi, oʻshanda „Skuadra Adzurra“ [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi]]&lt;nowiki/&gt;ga magʻlub boʻldi (oʻyinning asosiy va qoʻshimcha taymlari golsiz durang bilan yakunlangandi. Penaltilar seriyasida omad Pireney tomonida boʻldi – 2:4). 2008-yil 20-avgustda futbolchi oʻz mamlakati terma jamoasi tarkibida 90-uchrashuvini oʻtkazdi va bu marraga erishgan beshinchi adzurri boʻld

Alessandro Del Pero professional futbolchi sifatidagi faoliyatini yakunlagach, murabbiy boʻlishni rejalashtirmoqda. LʼEquipe nashriga bergan intervyusida u oʻz vaqtida koʻplab murabbiylar qoʻl ostida oʻynaganini va ulardan koʻp narsalarni oʻrganganini aytdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://futbol-1960.ru/italy/news/52309.html |sarlavha=Дель Пьеро: «После окончания карьеры я стану тренером». |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A196oMqL?url=http://www.sports.ru/tribuna/blogs/footballweekly/ |arxivsana=2012-08-18 |nashriyot=sports.ru |qaralgan sana=2009-04-15}}&lt;/ref&gt;. Shu munosabat bilan u oʻzining ham yosh avlod bilan baham koʻradigan narsasi borligini taklif qiladi.

Evrodan soʻng Del Pyero terma jamoa safida atigi 2 ta oʻyinda maydonga tushdi. U [[Janubiy Afrika Respublikasi|Janubiy Afrika Respublikasidagi]] jahon chempionatiga borishni ham xohlardi, lekin Marselo Lippi uni jahon chempionatiga olib chiqmadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://gigamir.net/news/sport/pub46725/ |sarlavha=Дель Пьеро: Хочу Сыграть на мундиале |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304092438/http://gigamir.net/news/sport/pub46725/ |arxivsana=2016-03-04 |muallif=А. Кузьмич |sana=2010-03-05 |qaralgan sana=2012-10-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://ru.uefa.com/memberassociations/association=ita/news/newsid=1494316.html |sarlavha=Липпи готов к защите |arxivurl=https://web.archive.org/web/20100905235820/http://ru.uefa.com/memberassociations/association=ita/news/newsid=1494316.html |arxivsana=2010-09-05 |sana=2010-06-01 |nashriyot=uefa.com |qaralgan sana=2012-10-04}}&lt;/ref&gt;. 2012-yilda terma jamoa bosh murabbiyi Chezare Prandelli Del Pyeroni [[UEFA Yevro 2012]] tarkibiga kiritishini istisno qilmagan, biroq u hech qachon yakuniy tarkibga kira olmagan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://news.sportbox.ru/Vidy_sporta/Futbol/Euro-2012/spbnews_NI304901_Prandelli-gotov-vzyati-Totti-i-Deli-Piero-na-Evro |sarlavha=Пранделли может взять Тотти и Дель Пьеро на Евро |sana=2012-04-18 |nashriyot=sportbox.ru |arxivurl=https://www.webcitation.org/6ERgN895g?url=http://news.sportbox.ru/Vidy_sporta/Futbol/Euro-2012/spbnews_NI304901_Prandelli-gotov-vzyati-Totti-i-Deli-Piero-na-Evro |arxivsana=2013-02-15 |qaralgan sana=2013-02-11}}&lt;/ref&gt;.

== Mukofotlar va yutuqlar ==
Del Pyero hech qachon toʻgʻri oʻynamasligi bilan tanilgan va aynan uning oʻziga xos uslubi uni yulduzga aylantirgan. Uning jarima zarbasi va penalti teng darajada yuqori baholanadi. Del Perning oʻzi aytganidek, unga buni Paduada Anjelo Di Livio oʻrgatgan&lt;ref name=&quot;Di Livio&quot; /&gt;. Del Pyero gol uradigan maydon jarima maydonchasi oldidagi maydon boʻlib, u baʼzan „Del Piero zonasi“ deb ataladi&lt;ref name=&quot;zone&quot; /&gt;. Del Pyero ham yaxshi dispetcherdir, u pastdan ham, balanddan ham bir xil aniqlik bilan oʻtadi. Del Pyeroning futbolchi sifatidagi eng kuchli jihatlaridan biri uning koʻp qirraliligi boʻlib, bu unga turli hujum pozitsiyalarida oʻynash imkonini beradi. U yarim himoyada [[Yarim himoyachi]] sifatida ham oʻynay oladi. „Yuventus“ bosh murabbiyi Marselo Lippining sxemalarida Del Piero faxriylar Janluka Vialli va Fabritsio Ravanelli bilan birgalikda trident hujumining bir qismi boʻlgan. Shundan soʻng u Filippo Inzagi qoʻl ostida [[Zinedine Zidane]] bilan tandemda oʻynadi. Lippi ikkinchi kelganidan soʻng „Yuve“ning oʻyin uslubi oʻzgargani sababli, 2001 yildan Del Piero David Trezege qoʻl ostida yarim himoyada Pavel Nedved bilan birga oʻynay boshladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2002/matches/round=1639/match=1044119/postmatch/report/index.html |sarlavha=Madrid fall to brilliant Nedved |nashriyot=UEFA |sana=2003-05-15 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6BSJx0QgN?url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2002/matches/round=1639/match=1044119/postmatch/report/index.html |arxivsana=2012-10-16 |qaralgan sana=2012-08-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.repubblica.it/online/calcio_partite/juveven/juveven/juveven.html |sarlavha=«Del Piero e Trezeguet lanciano la sfida alla Roma» |arxivurl=https://www.webcitation.org/6BSJy5SKM?url=http://www.repubblica.it/online/calcio_partite/juveven/juveven/juveven.html |arxivsana=2012-10-16 |qaralgan sana=2012-08-27}} (in Italian). ''[[Respublika|la Repubblica]]''. 13 December 2004.&lt;/ref&gt;. Sandro standartlarni bajarishi bilan mashhur&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://sport.gazeta.kz/art/?aid=5542 |sarlavha=&quot;Милан&quot; и &quot;Ювентус&quot; точат зубы |nashriyot=sport.gazeta.kz |muallif=Мади Карамендин |sana=2003-05-26 |qaralgan sana=2013-01-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140903133648/http://sport.gazeta.kz/art/?aid=5542 |arxivsana=2014-09-03}}&lt;/ref&gt;. U penaltidan 62 ta gol va jarima zarbasidan 42 ta gol urgan&lt;ref name=&quot;man-record&quot; /&gt;.

„Yuventus“dagi ilk yillarida Del Pero tez-tez jarima maydonchasining chap burchagidan gol urar edi. Shu sababli bu masofadan urilgan gollarni sport matbuoti „Del Pyeroning gollari“ deb atagan&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=2006-09-23 |title=Del Piero spegne 200 &quot;candeline&quot; |publisher=tgcom.mediaset.it |url=http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo328920.shtml |access-date=2009-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080524012614/http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo328920.shtml |archive-date=2008-05-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Fabrizio Gerolla, Antonio Miglionico |url=http://www.affaritaliani.it/sport/delpiero1011008.html |sarlavha=Del Piero, fuoriclasse di normalità |nashriyot=affaritaliani.it |qaralgan sana=2009-01-06 |sana=2008-11-10 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20081114040530/http://www.affaritaliani.it/sport/delpiero1011008.html |arxivsana=2008-11-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=g m |date=1996-12-16 |title=Ragazzi, tirate come lui |url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1996/12/16/ragazzi-tirate-come-lui.html |access-date=2009-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090330112150/http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1996/12/16/ragazzi-tirate-come-lui.html |archive-date=2009-03-30}}&lt;/ref&gt;. 1996-yildan keyin u yana Del Piero uslubidagi gollarni urdi bu atamani yanada kengroq qildi va shuningdek zarbasini tasvirlash uchun foydalandi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Emanuele Gamba |date=2005-10-17 |title=Del Piero e la voglia di futuro A trent'anni non si è decrepiti |publisher=repubblica.it |url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2005/10/17/del-piero-la-voglia-di-futuro-trent.html |access-date=2009-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140512215318/http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2005/10/17/del-piero-la-voglia-di-futuro-trent.html |archive-date=2014-05-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Stefano Agresti |date=1997-01-02 |title=Il &quot;soldatino&quot; scherza sul gol alla Del Piero: &quot;Alex ha imparato da me&quot; |publisher=archiviostorico.corriere.it |url=http://archiviostorico.corriere.it/1997/marzo/02/soldatino_scherza_sul_gol_alla_co_0_9703029601.shtml |access-date=2009-08-17 |archive-url=https://archive.today/20120707074714/http://archiviostorico.corriere.it/1997/marzo/02/soldatino_scherza_sul_gol_alla_co_0_9703029601.shtml |archive-date=2012-07-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=2008-08-13 |title=Juventus-Artmedia 4-0 |publisher=repubblica.it |url=http://www.repubblica.it/speciale/2007/calcio/dati/dirette/3256050.html |access-date=2009-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821192950/http://www.repubblica.it/speciale/2007/calcio/dati/dirette/3256050.html |archive-date=2008-08-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=Il gol alla Del Piero di Hamsik |publisher=tuttosport.com |url=http://www.tuttosport.com/foto/calcio/serie_a/napoli/2009/02/08-2513_0/Il+gol+alla+Del+Piero+di+Hamsik |access-date=2009-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090418175521/http://www.tuttosport.com/foto/calcio/serie_a/napoli/2009/02/08-2513_0/Il+gol+alla+Del+Piero+di+Hamsik |archive-date=2009-04-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Alberto Polverosi |title=Tavares, il gol alla Del Piero-Ronaldo |publisher=corrieredellosport.it |url=http://www.corrieredellosport.it/Notizie/Calcio/63866/Tavares,+il+gol+alla+Del+Piero-Ronaldo |access-date=2009-08-17 |archive-url=http://www.corrieredellosport.it/Notizie/Calcio/63866/Tavares,+il+gol+alla+Del+Piero-Ronaldo |archive-date=2012-12-31}}&lt;/ref&gt;. Maqsadni nishonlayotganda u koʻpincha tilini chiqaradi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.08euro.ru/teams/italy/star.shtml |sarlavha=Звезда |sana=2008-05-20 |qaralgan sana=2013-01-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140527213526/http://www.08euro.ru/teams/italy/star.shtml |arxivsana=2014-05-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://futlife.at.ua/news/del_pero_pokazyvaet_dlja_fanov_jazyk/2011-01-17-165 |sarlavha=Дель Пьеро показывает для фанов язык |sana=2011-01-17 |qaralgan sana=2013-01-17 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140527212851/http://futlife.at.ua/news/del_pero_pokazyvaet_dlja_fanov_jazyk/2011-01-17-165 |arxivsana=2014-05-27}}&lt;/ref&gt;.

== Sportdan tashqari ==; Yuventus

* [[Serie A]] chempioni ('''6'''): 1994/95, 1996/97, 1997/98, 2001/02, 2002/03, (''2004/05, 2005/2006'' tanlangan), [[Italiya A seriyasi 2011/2012|2011/12]]
* Italiya B seriya chempioni : 2006/07
* Italiya kubogi sohibi: 1994/95
* Italiya Superkubogi sohibi ('''4'''): 1995/96, 1996/97, 2001/02, 2002/03
* [[UEFA Chempionlar Ligasi]] gʻolibi: 1995/96
* [[UEFA Superkubogi]] gʻolibi: 1996-yil
* Intertoto kubogi gʻolibi: 1999-yil
* [[Qitʼalararo kubok]] gʻolibi: 1996-yil
* '''Jami: 16 ta kubok'''; Italiya terma jamoasi

* [[FIFA Jahon chempionati 2006]]
* Yevropa vitse-chempioni: 2000-yil; Italiya terma jamoasi (21 yoshgacha)

* Yevropa chempioni (21 yoshgacha) ('''2'''): 1994, 1996

=== Klub karerasi ===

* 1996-yil Bravo kubogi sohibi
* Italiyada yilning eng yaxshi futbolchisi : 1998, 2008
* [[UEFA Chempionlar Ligasi]]&lt;nowiki/&gt;ning eng yaxshi toʻpurari 1998-yil
* 2006-yil Italiya kubogi toʻpurari: 5 ta gol
* [[Serie A]] eng yaxshi toʻpurari: 21 gol
* Italiya B seriyasining 2006/07-yilgi mavsumining eng yaxshi toʻpurari: 20 ta gol
* [[Golden Foot]] 2007 gʻolibi
* [[FIFA 100]] roʻyxatiga kiritilgan
* Italiyada 2008 yilning eng yaxshi sportchisi
* Gaetano Scirea mukofoti sovrindori (2008)
* [[Juventus FC|&quot;Juventus FC]]&quot; oʻyinlar soni va urilgan gollar boʻyicha rekordchi
* Birra Moretti kubogi gʻolibi
* World Soccer jurnaliga koʻra XX asrning eng buyuk futbolchilari roʻyxatida 77-oʻrin
* Del Perning oʻziga xos yutugʻi bor: u Italiya chempionatining 20 mavsumida kamida bitta gol urgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://protransfers.ru/blog/top_10_luchshikh_bombardirov_ligi_chempionov/2012-08-15-14748 |sarlavha=10 лучших бомбардиров Лиги Чемпионов |arxivurl=https://web.archive.org/web/20121216064922/http://protransfers.ru/blog/top_10_luchshikh_bombardirov_ligi_chempionov/2012-08-15-14748 |arxivsana=2012-12-16 |sana=2012-08-15 |nashriyot=protransfers.ru |qaralgan sana=2012-12-02}}&lt;/ref&gt;,
* Avstraliya chempionatining eng yaxshi futbolchisi: 2013-yil
* Sidney FK yilning eng yaxshi futbolchisi: 2013-yil
* Italiya futboli shon-sharaf zaliga kiritildi

'''Davlat'''

* Italiya Respublikasining xizmatlari uchun ordeni ritsar [[2000]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.quirinale.it/onorificenze/DettaglioDecorato.asp?idprogressivo=90074&amp;iddecorato=89583 |sarlavha=Cavaliere Ordine al Merito della Repubblica Italiana Sig. Alessandro Del Piero |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A19HQKko?url=http://www.quirinale.it/ |arxivsana=2012-08-18 |nashriyot=quirinale.it |qaralgan sana=2009-04-15}}&lt;/ref&gt;.
* Sport yutuqlari uchun oltin zanjir&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.coni.it/?dettaglio_news_&amp;tx_ttnews%5Btt_news%5D=1413&amp;tx_ttnews%5BbackPid%5D=1&amp;cHash=a62616670d |sarlavha=Coni: Consegnati i Collari d’oro e diplomi d’onore ai campionissimi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20131126203958/http://www.coni.it/?dettaglio_news_&amp;tx_ttnews%5Btt_news%5D=1413&amp;tx_ttnews%5BbackPid%5D=1&amp;cHash=a62616670d |arxivsana=2013-11-26 |nashriyot=coni.it |qaralgan sana=2024-05-05 }}&lt;/ref&gt;.
* Italiya Respublikasining xizmatlari uchun ordeni xodimi [[2006|2006-yil]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.quirinale.it/onorificenze/DettaglioDecorato.asp?idprogressivo=199071&amp;iddecorato=198528 |sarlavha=Ufficiale Ordine al Merito della Repubblica Italiana Sig. Alessandro Del Piero |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A19JO3w6?url=http://www.quirinale.it/ |arxivsana=2012-08-18 |nashriyot=quirinale.it |qaralgan sana=2009-04-15}}&lt;/ref&gt;.

== Ishlash statistikasi ==
[[Fayl:DelPiero500.PNG|right|thumb|191x191px| Del Pyeroning „Yuventus“ safidagi 500-oʻyini sharafiga futbolka]]

*

U Le-Manning 24 soati &lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.autosport.com/wec/news/alessandro-del-piero-joins-patrick-dempeys-le-mans-bid-4463902/4463902/ |sarlavha=Alessandro Del Piero joins Patrick Dempey's Le Mans bid |nashriyot=autosport.com |sana=2013-01-21 |qaralgan sana=2023-08-05 |muallif=Gary Watkins |arxivsana=2023-08-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230805183654/https://www.autosport.com/wec/news/alessandro-del-piero-joins-patrick-dempeys-le-mans-bid-4463902/4463902/}}&lt;/ref&gt; musobaqasida qatnashadigan poyga jamoasining egasi.

== Shaxsiy hayoti ==
[[Fayl:Alessandro_Del_Piero_2007.jpg|left|thumb| Del Piero 2007-yil]]
[[Fayl:Sonia_Del_Piero,_Alessandro_Del_Piero_(11149485886).jpg|thumb| Sonia Amoruso va Alessandro Del Piero]]
2005-yil 12-iyun kuni Del Pyero futbolchi 1999-yildan beri uchrashib yurgan sobiq „Yuventus“ hamkori Nikola Amorusoning singlisi Sonia Amorusoga uylandi&lt;ref name=&quot;footcin&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.repubblica.it/2005/f/sezioni/sport/calcio/pierosposa/pierosposa/pierosposa.html |sarlavha=Torino, nozze segrete per Alex Del Piero |nashriyot=la Repubblica.it |til=it |sana=2005-06-13 |qaralgan sana=2005-06-13 |arxivurl=https://www.webcitation.org/65apefian?url=http://www.repubblica.it/2005/f/sezioni/sport/calcio/pierosposa/pierosposa/pierosposa.html |arxivsana=2012-02-20}}&lt;/ref&gt;. 2007-yil 22-oktyabrda Turindagi Sankt-Anna kasalxonasida Sonya 2009-yil 4-mayda Tobias ismli oʻgʻil, Doroteya ismli qiz va 2010-yil 28-dekabrda Sasha ismli ikkinchi oʻgʻil tugʻdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.therichest.org/sports/soccer-players-and-their-wives/ |sarlavha=Footballers And Their Wives |nashriyot=therichest.org |sana=2011-03-06 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6ERgOEyGr?url=http://www.therichest.org/sports/soccer-players-and-their-wives/ |arxivsana=2013-02-15 |qaralgan sana=2013-02-11}}&lt;/ref&gt; .

Del Piero [[Oasis]] guruhining muxlisi va uning rahbari Noel Gallagerning doʻsti&lt;ref name=&quot;renesans&quot;/&gt;. Del Pieroning doʻstlari orasida italiyalik qoʻshiqchi Eros Ramazzotti ham bor&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.sorrisi.com/2009/05/18/questa-sera-si-gioca-la-partita-del-cuore-in-campo-anche-i-finalisti-di-x-factor/ |sarlavha=Questa sera si gioca la Partita del Cuore. In campo anche i finalisti di X Factor |nashriyot=sorrisi.com |sana=2009-05-18 |qaralgan sana=2013-02-15 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6GrlHUU8D?url=http://www.sorrisi.com/2009/05/18/questa-sera-si-gioca-la-partita-del-cuore-in-campo-anche-i-finalisti-di-x-factor/ |arxivsana=2013-05-25}}&lt;/ref&gt;. Del Piero raqsga tushishi mumkin va uning doʻsti va sobiq murabbiyi Anjelo Di Livio bilan u shaxsiy raqs maydonchasini ochdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.sports.ru/tribuna/blogs/elina_/233130.html |sarlavha=Вне футбольного поля: Алессандро Дель Пьеро и Соня Аморузо |arxivurl=https://www.webcitation.org/6A19KIc8D?url=http://www.sports.ru/tribuna/blogs/elina_/233130.html |arxivsana=2012-08-18 |nashriyot=sports.ru |sana=2011-09-14 |qaralgan sana=2012-08-16}}&lt;/ref&gt;. Futboldan tashqari, Del Piero basketbol (uning sevimli jamoalari – [[Chicago Bulls]] va [[Los Angeles Lakers]]), voleybol va golf oʻynashni yaxshi koʻradi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://alexdelpiero.narod.ru/profile.htm |sarlavha=Профиль |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304142308/http://alexdelpiero.narod.ru/profile.htm |arxivsana=2016-03-04 |nashriyot=narod.ru |qaralgan sana=2012-11-18}}&lt;/ref&gt;. 2009-yilda Panini tomonidan oʻtkazilgan soʻrov natijalariga koʻra Del Pyero A Seriyaning eng sevimli futbolchisi deb topilgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.eurosport.ru/football/serie-a/2008-2009/story_sto1865932.shtml |sarlavha=Любимец тиффози |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305023712/http://www.eurosport.ru/football/serie-a/2008-2009/story_sto1865932.shtml |arxivsana=2016-03-05 |nashriyot=eurosport.ru |sana=2009-03-06 |qaralgan sana=2012-11-29}}&lt;/ref&gt;. 2006-yilda Turindagi XX qishki Olimpiya oʻyinlarining ochilish marosimida u Olimpiya olovini koʻtarib chiqdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=2006-02-10 |title=La torcia Olimpica a Torino |url=http://www.comune.torino.it/torinoplus/italiano/citynews/02-2006/torcia-torino.html |access-date=2013-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130102181232/http://www.comune.torino.it/torinoplus/italiano/citynews/02-2006/torcia-torino.html |archive-date=2013-01-02}}&lt;/ref&gt;. Del Pero insoniy fazilatlari bilan qadrlanadi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=Del Piero, un fuoriclasse anche con il cuore |publisher=trentinocorrierealpi.it |url=http://ricerca.gelocal.it/trentinocorrierealpi/archivio/trentinocorrierealpi/2007/07/21/ASCPO_ASC01.html |access-date=2009-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140419013238/http://ricerca.gelocal.it/trentinocorrierealpi/archivio/trentinocorrierealpi/2007/07/21/ASCPO_ASC01.html |archive-date=2014-04-19}}&lt;/ref&gt;. La Gazetta dello Sport muharririning soʻzlariga koʻra, Aleks doimo xotirjamlik va masʼuliyat hissi bilan ajralib turgan&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Stefano Cazzetta |title=Il fair play di Del Piero diventi uno spot |publisher=gazzetta.it |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2005/marzo/08/fair_play_Del_Piero_diventi_ga_10_0503086543.shtml |access-date=2009-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090104132309/http://archiviostorico.gazzetta.it/2005/marzo/08/fair_play_Del_Piero_diventi_ga_10_0503086543.shtml |archive-date=2009-01-04}}&lt;/ref&gt;.

U Le-Manning 24 soati musobaqasida qatnashadigan poyga jamoasining egasi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.autosport.com/wec/news/alessandro-del-piero-joins-patrick-dempeys-le-mans-bid-4463902/4463902/ |sarlavha=Alessandro Del Piero joins Patrick Dempey's Le Mans bid |nashriyot=autosport.com |sana=2013-01-21 |qaralgan sana=2023-08-05 |muallif=Gary Watkins |arxivsana=2023-08-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230805183654/https://www.autosport.com/wec/news/alessandro-del-piero-joins-patrick-dempeys-le-mans-bid-4463902/4463902/}}&lt;/ref&gt;.

2018 yil mart oyida u Los-Anjelesda № 1 nomli restoran ochdi. 10 – uning oʻyin raqamiga havola&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.n10restaurant.com/about |sarlavha=About N10 Restaurant |nashriyot=N10 Restaurant |qaralgan sana=2019-11-11 |arxivsana=2023-06-04 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230604025827/https://www.n10restaurant.com/about}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.latimes.com/food/dailydish/la-fo-re-newsfeed-n10-20180327-story.html |sarlavha=Soccer star Alessandro Del Piero just opened an Italian restaurant in Beverly Grove |ish=Los Angeles Times |sana=2019-03-27 |qaralgan sana=2019-11-11 |arxivsana=2023-04-09 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230409123448/https://www.latimes.com/food/dailydish/la-fo-re-newsfeed-n10-20180327-story.html}}&lt;/ref&gt;.

== Sportdan tashqari ==
[[Fayl:Alessandro_Del_Piero_(11149462915).jpg|right|thumb| Alessandro 2013-yilda]]

=== Xayriya ===
[[Fayl:Evento_presentazione_FIFA_2004.jpg|thumb| Del Piero „FIFA 2004“ oʻyinini taqdim etadi]]
1998-yil 29-mayda u oʻzining 10-raqamli futbolkasini [[Auksion]]&lt;nowiki/&gt;ga qoʻydi, Mino Damato raislik qiladigan Favqulodda vaziyatlarda bolalar jamgʻarmasiga yordam berish, tashlandiq va kam taʼminlangan bolalar uchun maktab va uy qurish uchun 5,2 million liraga sotildi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.logofc.info/news-club/5083-deniel-starridzh-odel-futbolu-liverpulya.html |sarlavha=Легенда итальянского футбола — Алессандро Дель Пьеро |nashriyot=logofc.info |sana=2012-11-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20131012014035/http://www.logofc.info/news-club/5083-deniel-starridzh-odel-futbolu-liverpulya.html |arxivsana=2013-10-12 |qaralgan sana=2013-02-11}}&lt;/ref&gt;. 2006-yilda u oʻz daromadini saraton kasalligini tadqiq qilish uchun ishlatdi va Respublika Prezidenti va Italiya Saraton tadqiqotlari uyushmasi (AIRC) tomonidan ragʻbatlantirildi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.aia-figc.it/dettaglio.asp?ID=5737 |sarlavha=L'AIA sostiene l'AIRC nella ricerca contro il cancro |nashriyot=aia-figc.it |qaralgan sana=2009-09-16 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6I3CJC2l9?url=http://www.aia-figc.it/dettaglio.asp?ID=5737 |arxivsana=2013-07-12}}&lt;/ref&gt;. 2008-yil may oyida u Gianluka Vialli tomonidan amyotrofik lateral skleroz boʻyicha tadqiqotlar uchun mablagʻ yigʻish maqsadida tashkil etilgan [[golf]] turnirida ishtirok etdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.gossipnews.it/sport/alex_del_piero_e_pavel_nedved_giocano_a_golf_per_beneficenza_sperw.html?id=b29c7ea8e773a83c5da79d619012c5c6 |sarlavha=Alex Del Piero e Nedved giocano a golf per beneficenza |nashriyot=gossipnews.it |sana=2009-09-16 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6BSK1u6jT?url=http://www.gossip.it/spettacolo/alex_del_piero_e_pavel_nedved_giocano_a_golf_per_beneficenza_sperw.html?id=b29c7ea8e773a83c5da79d619012c5c6 |arxivsana=2012-10-16 |qaralgan sana=2012-09-23}}&lt;/ref&gt;. 2009-yil 18-may kuni Italiya qoʻshiqchilar milliy uyushmasi bilan birgalikda Olimpiko stadionida kuyladi. Barcha pullar xayriyaga sarflandi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=Olimpico esaurito per la Partita del cuore |publisher=corriere.it |url=http://archiviostorico.corriere.it/2009/maggio/14/Olimpico_esaurito_per_Partita_del_co_9_090514085.shtml |access-date=2009-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224052702/http://archiviostorico.corriere.it/2009/maggio/14/Olimpico_esaurito_per_Partita_del_co_9_090514085.shtml |archive-date=2015-12-24}}&lt;/ref&gt;. [[Koma|Komada]] yotgan qizga ham yordam berdi. U unga audio yozuvni yubordi:

2008-yil noyabr oyida Gennaro Gattuzo va Xaver Sanetti bilan birgalikda u Lega Calcio va Telecom Italia Mobile bilan hamkorlikda Italiya [[Onkologiya]] tadqiqotlari assotsiatsiyasini targʻib qilishga qaratilgan loyihada ishtirok etdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://signora1897.com/ii-pinturrichio-alessandro-del-piero-1/ |sarlavha=Il Pinturrichio, Alessandro Del Piero |muallif=Samuellauw |sana=2011-09-07 |nashriyot=signora1897.com |arxivurl=https://www.webcitation.org/6ERgT0eWt?url=http://signora1897.com/ii-pinturrichio-alessandro-del-piero-1/ |arxivsana=2013-02-15 |qaralgan sana=2013-02-11}}&lt;/ref&gt;. 2011-yilning 1-aprelida Ale10friendsforJapan loyihasi 2011-yilda [[Yaponiya|Yaponiyadagi]] [[zilzila]] va [[Tsunami|tsunamidan]] jabrlanganlarga yordam berish uchun savdo veb-saytini yaratishga kirishdi. Loyiha 2011-yil 13-sentyabrgacha davom etdi va 303 880 [[dollar]] taxminan [[Yevro]] 221 438) yigʻildi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.juventus.ru/print.php?type=N&amp;item_id=14499 |sarlavha=Итоги проекта Ale10friendsforJapan |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140905021154/http://www.juventus.ru/print.php?type=N&amp;item_id=14499 |arxivsana=2014-09-05 |muallif=James Hetfield |sana=2011-09-14 |nashriyot=Ювентус.Ру |qaralgan sana=2012-09-03}}&lt;/ref&gt;.

2012-yil 21-iyulda Del Piero maxsus xayriya oʻyinida ishtirok etish uchun [[Kasima (Ibaraki)|Qosimaga]] yoʻl oldi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.alessandrodelpiero.com/news/giappone-si-parte-_284.html |sarlavha=GIAPPONE SI PARTE ! |nashriyot=alessandrodelpiero.com |sana=2012-07-15 |qaralgan sana=2012-07-31 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6GrCWj5nU?url=http://www.alessandrodelpiero.com/news/giappone-si-parte-_284.html |arxivsana=2013-05-24}}&lt;/ref&gt;. Unda Del Piero gol urdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=21 Jule 2012 |title=GOL A KASHIMA |publisher=alessandrodelpiero.com |url=http://www.alessandrodelpiero.com/news/gol-a-kashima_285.html |access-date=2012-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507171211/https://www.alessandrodelpiero.com/news/gol-a-kashima_285.html |archive-date=2019-05-07}}&lt;/ref&gt;.

=== Televidniya ===
Del Pero oʻzining hazil tuygʻusi bilan ham tanilgan va „Paperissima“, „Striscia la notizia“ va „Che tempo che fa“ kabi italyan shoularining mashhur mehmoni&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.tuttojuve.com/?action=read&amp;idnotizia=38498 |sarlavha=Stasera a Paperissima Del Piero e Buffon |sana=2011-01-12 |nashriyot=tuttojuve.com |muallif=Federico Bettucci |qaralgan sana=2013-05-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110114044638/http://www.tuttojuve.com/?action=read&amp;idnotizia=38498 |arxivsana=2011-01-14 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://tv.lospettacolo.it/2013/05/24/che-tempo-che-fa-25-26-maggio-ospiti-puntata-finale-alessandro-del-piero-franco-battiato-zucchero-fornaciari/ |sarlavha=Del Piero, Battiato e Zucchero a Che tempo che fa |sana=2013-04-26 |nashriyot=lospettacolo.it |qaralgan sana=2013-05-27 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6Gvj37jyB?url=http://tv.lospettacolo.it/2013/05/24/che-tempo-che-fa-25-26-maggio-ospiti-puntata-finale-alessandro-del-piero-franco-battiato-zucchero-fornaciari/ |arxivsana=2013-05-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://juvemania.it/striscia-la-notizia-consegna-il-tapiro-doro-a-del-piero/ |sarlavha=Striscia la Notizia consegna il Tapiro d’Oro a Del Piero |sana=2011-10-22 |nashriyot=juvemania.it |muallif=Mirko Nicolino |qaralgan sana=2013-05-24 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6GrCZRLIO?url=http://juvemania.it/striscia-la-notizia-consegna-il-tapiro-doro-a-del-piero/ |arxivsana=2013-05-24}}&lt;/ref&gt;. U oʻzining doʻsti, „Roma“ sardori Franchesko Totti tomonidan yaratilgan „La sai lʼultima di Totti“ komediyasida ishtirok etdi, unda Aleksning jamoadoshi, himoyachi Alessandro Nesta va „Yuventus“dagi jamoadoshi Janluiji Buffon ham ishtirok etdi. Bu koʻrsatuvda futbolchilar bir-birlari haqida latifalar aytib, futbol haqida hazil qilishdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.youtube.com/watch?v=Vg0xI97Gd1I |sarlavha=La sai l'ultima di Totti |sana=2007-07-20 |nashriyot=YouTube |qaralgan sana=2017-09-29 |arxivsana=2016-09-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160919195246/https://www.youtube.com/watch?v=Vg0xI97Gd1I}}&lt;/ref&gt;. 2013-yilgi Konfederatsiyalar kubogi vaqtida Italiya terma jamoasining oʻyinlarini sharhladi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=2013-05-31 |title=Del Piero, dal campo alla tv: ''Spero di emozionare'' |language=it |publisher=repubblica.it |url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2013/05/31/news/del_piero_commentatore_sky-60057458/?ref=search |access-date=2013-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130616114845/http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2013/05/31/news/del_piero_commentatore_sky-60057458/?ref=search |archive-date=2013-06-16}}&lt;/ref&gt; .

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* {{Cite book|last=Refini|first=Maurizio|title=Il campione. Alessandro Del Piero l'aquila con i piedi per terra|trans-title=The champion. Alessandro Del Piero, the eagle with his feet on the ground|publisher=Limina|language=it|year=1998|isbn=88-86713-39-8}}
* {{Cite book|last=Giansanti|first=Gianni|title=Semplicemente Del Piero|trans-title=Simply Del Piero|language=it|publisher=Logos|year=2002|isbn=88-7940-175-0}}
* {{Cite book|last=Civati|first=Giuseppe|title=Il segreto di Alex|trans-title=Alex's secret|language=it|publisher=Limina|year=2004|isbn=88-88551-94-8}}
* {{Cite book|last=Franzelli|first=Marco|title=Lo sberleffo di Godot. Il ritorno di Alessandro Del Piero|trans-title=Godot's grimace. The return of Alessandro Del Piero|publisher=Limina|language=it|year=2006|isbn=88-6041-015-0}}
* {{Cite book|last=Bernardi|first=Bruno|title=Pinturicchio. La favola di Alessandro Del Piero|trans-title=Pincuricchio. The fable of Alessandro Del Piero|publisher=Graphot|language=it|year=2006|isbn=88-89509-29-5}}
* {{Cite book|last=Del Piero|first=Alessandro|title=10+ Il Mio Mondo in un Numero|trans-title=10+ My World in a Number|publisher=[[Arnoldo Mondadori Editore|Mondadori]]|language=it|year=2007|isbn=978-88-04-55986-3}}
* {{Cite book|last=Savino|first=Roberto|title=Alex Del Piero. Minuto per minuto|trans-title=Alex Del Piero. Minute by minute|publisher=Castelvecchi|language=it|year=2011|isbn=978-88-7615-577-2}}
* {{Cite book|last=Del Piero|first=Alessandro|title=Giochiamo ancora|url=https://archive.org/details/giochiamoancora0000delp|trans-title=Let's play some more|publisher=[[Arnoldo Mondadori Editore|Mondadori]]|language=it|year=2012|isbn=978-88-04-62115-7}}
* {{Cite book|last=Bartolomeo|first=Ruggiero|title=GeniAle. L'album di Alessandro Del Piero|trans-title=Ingenious. The album of Alessandro Del Piero|publisher=Libreria Sportiva Eraclea|language=it|year=2012|isbn=978-88-88771-36-6}}
* {{Cite book|last=Del Piero|first=Alessandro|title=Detto tra noi|trans-title=Between ourselves|publisher=[[Arnoldo Mondadori Editore|Mondadori]]|language=it|year=2018|isbn=978-88-04-70701-1}}

== Havolalar ==
{{Commons category|Alessandro Del Piero}}
{{Wikiquote}}
&lt;!--NO FANSITES. Wikipedia is ''not'' an advertising service. Any such links will be removed.--&gt;
* {{Official website|url=http://www.alessandrodelpiero.com/}}
* {{FIFA player|155963}}
* [http://www.footballaustralia.com.au/sydneyfc/players/Alessandro-Del%20Piero/854 Alessandro Del Piero] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131022114526/http://www.footballaustralia.com.au/sydneyfc/players/Alessandro-Del%20Piero/854 |date=22 October 2013 }} at SydneyFC.com
* [https://web.archive.org/web/20170104202111/http://www.goal.com/en/people/italy/112/alessandro-del-piero Alessandro Del Piero] at Goal.com
* [https://www.figc.it/it/nazionali/nazionali-in-cifre/dettaglio-convocato/?calciatoreId=43236&amp;squadraId=12 Alessandro Del Piero] at FICG.it {{in lang|it}}
* [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/calciatore?p_p_id=BDC_dettaglio_calciatore_WAR_LegaCalcioBDC&amp;p_p_lifecycle=0&amp;p_p_state=normal&amp;p_p_mode=view&amp;p_p_col_id=column-1&amp;p_p_col_pos=1&amp;p_p_col_count=2&amp;_BDC_dettaglio_calciatore_WAR_LegaCalcioBDC_idPersona=10235 Alessandro Del Piero] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121211090640/http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/calciatore?p_p_id=BDC_dettaglio_calciatore_WAR_LegaCalcioBDC&amp;p_p_lifecycle=0&amp;p_p_state=normal&amp;p_p_mode=view&amp;p_p_col_id=column-1&amp;p_p_col_pos=1&amp;p_p_col_count=2&amp;_BDC_dettaglio_calciatore_WAR_LegaCalcioBDC_idPersona=10235 |date=11 December 2012 }} at LegaSerieA.it {{in lang|it}}
* [http://aic.football.it/scheda/78 Alessandro Del Piero] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130510182043/http://aic.football.it/scheda/78 |date=2013-05-10 }} at AIC.it {{in lang|it}}
* [http://www.italia1910.com/giocatori-scheda.asp?idgiocatore=219 Alessandro Del Piero] at Italia1910.com {{in lang|it}}
{{UEFA Chempionlar Ligasining eng yaxshi toʻpurarlari}}
{{Bravo mukofoti sovrindorlari}}
{{Italiyalik yilning eng yaxshi futbolchisi}}
{{Juventus FC shon-sharaf zali}}
{{Italiya futboli shon-sharaf zali}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Del Piero, Alessandro}}
[[Turkum:1974-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:9-noyabrda tugʻilganlar]]
[[Turkum:FIFA 100]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Italiyalik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]]
[[Turkum:Calcio Padova futbolchilari]]
[[Turkum:Juventus F.K. oʻyinchilari]]
[[Turkum:Sidney FC futbolchilari]]
[[Turkum:Odisha FC futbolchilari]]
[[Turkum:Italiya erkaklar terma jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:Futbol boʻyicha jahon chempionlari]]
[[Turkum:UEFA Chempionlar ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar]]
[[Turkum:UEFA Chempionlar ligasining eng yaxshi toʻpurarlari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2004 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2008 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2006 oʻyinchilari]]
[[Turkum:Hindistondagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Serie A futbolchilari]]
[[Turkum:Serie B futbolchilari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]]</text>
      <sha1>0mm6s0d22ibka8r8wf2asj8jj3fxojd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oʻzbekiston madaniyati</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1117237</id>
    <revision>
      <id>5974445</id>
      <parentid>5970362</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:58:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20746-80</username>
        <id>256097</id>
      </contributor>
      <comment>Ssjsjsjsksksskz</comment>
      <origin>5974445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9174" sha1="dwe34ctruteorivbmpqh9s6kdpfp1hx" xml:space="preserve">'''Oʻzbekiston madaniyati''' asosan, oʻzbeklardan tashkil topsada, bir qancha etnik guruh va madaniyatlarni ham oʻz ichiga oladi. 1995-yilda Oʻzbekiston aholisining 71,5 foizga yaqinini oʻzbeklar tashkil etgan. Qolgan millatlarning asaosiy qismini [[rus]]lar (8,4%), [[tojik]]lar (koʻp qismni tashkil etadigandek koʻrinsada,) 5%, lekin ancha yuqori deb hisoblangan, [[qozoq]]lar (4,1%), [[tatar]]lar (2,4%) va [[qoraqalpoq]]lar (2,1%) va boshqa guruhlar [[arman]]lar va Koryo-saram hisoblanadi. Oʻzbekistonda yashovchi mahalliy boʻlmaganlar soni asta-sekin ruslar va boshqa ozchilik guruhlarini tark etishi va oʻzbeklar ''Sobiq Sovet Ittifoqi''ning boshqa hududlaridan qaytishi sababli kamayib bormoqda.

== Merosi ==
YUNESKOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan Oʻzbekistondagi madaniy meros obʼyektlari quyidagilardan iborat:

{{*}}[[Buxoro]]ning tarixiy markazi (1993–yil) &lt;br /&gt;
{{*}}[[Shahrisabz]] tarixiy markazi (2000–yil) &lt;br /&gt;
{{*}}[[Ichan qalʼa]] (1990-yil) &lt;br /&gt;
{{*}}[[Samarqand]] – madaniyatlar chorrahasi (2001–yil)

== Dini ==

[[Image:IMG 6842-Buchara.JPG|thumb|right| ]]

.SALOM
[[File:Uzbekistan embroidery.jpg|200px|thumb|&quot;Parandja&quot;, 1927–yilda taqiqlanmaguncha ayollar kiymi hisoblangan. Ushbu kiyim Baxmal, ipak, iplar va kashtalardan qilingan qoʻl mehnati. Oʻzbekiston, Toshkent shahridagi amaliy sanʼat muzeyida namoyish etilgan.]]

== Taʼlimi ==
{{Main|Oʻzbekistonda taʼlim}}

Oʻzbekistonda savodxonlik darajasi yuqori, 15 yoshdan oshgan kattalarning qariyb 98 foizi oʻqish va yozish qobiliyati bor. Biroq, hozirda 15 yoshgacha boʻlgan aholining atigi 76 foizi taʼlim tizimida tahsil olayotgan boʻlsa, kelajakda bu koʻrsatkich kamayishi mumkin. Oʻzbekiston taʼlim dasturida jiddiy byudjet tanqisligiga duch keldi. 1992-yilgi taʼlim qonuni nazariy islohot jarayonini boshladi, ammo jismoniy baza yomonlashdi, oʻquv dasturlarini qayta koʻrib chiqish sekin kechdi.

== Anʼanalari ==
Oʻzbeklar [[Yangi yil]]ni „Yangi Yil“ nomli bayramda nishonlaydilar. Ular yangi yilni archasini bezatib, bir-birlariga sovgʻalar berib, Yangi yil bayramini nishonlashadi. Ular kechki ovqat paytida oʻzbek musiqasini kuylab, tinglaydilar, kechki ovqatdan soʻng [[Qorbobo]] kiyimini kiyingan bir kishi kelib, bayramni davom ettiradi. Yarim tunda ular yangi yilni kutib olish uchun Oʻzbekiston madhiyasini kuylaydilar va bayramni davom ettiradilar&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=Sie7rccqQY8 | title=- YouTube | website=[[YouTube]] }}&lt;/ref&gt;. Bundan tashqari, oʻzbeklar uchun eng mashhur bayram [[Navroʻz]] boʻlib, u eng tarixiy bayram hisoblanadi. Yozilgan dasturxondagi xilma-xil taomlar va rang-barang anʼanaviy liboslar bayramning asosiy namunasini oladi. Biroq bayramning asosiy taomi [[sumalak]] boʻlib, uni tun boʻyi qaynatish kerak.

== Oshxonasi ==
{{Main|Oʻzbek oshxonasi}}
{{See also|Oʻzbek taomlari roʻyxati | Sovet oshxonasi }}
[[Image:Plov.jpg|200px|thumb|right| Oʻzbekiston milliy taomi Palov]]
[[Image:Tandyr Kabob.JPG|200px|thumb|right|Tandir Kabob – Tandirda tayyorlangan qoʻy goʻshti]]

Oʻzbek oshxonasiga koʻpchilik xalqlarda boʻlgani kabi mahalliy qishloq xoʻjaligi taʼsir koʻrsatadi. Oʻzbekistonda gʻallachilik koʻp, shuning uchun [[non]] va [[makaron]] mahsulotlari muhim ahamiyatga ega boʻlib, oʻzbek oshxonasi „makaronga boy“ deb taʼriflangan. Qoʻy goʻshti mamlakatda qoʻylar koʻpligi sababli mashhur goʻsht navi boʻlib, u turli oʻzbek taomlari tarkibiga kiradi.

Oʻzbekistonning oʻziga xos taomi- [[palov]] (plov yoki osh), odatda guruch, goʻsht boʻlaklari, maydalangan sabzi va piyozdan tayyorlanadi. Oshi nahor yoki ertalabki palov erta tongda (soat 6 dan 9 gacha) mehmonlarning katta yigʻinlarida, odatda davom etayotgan toʻy bayramining bir qismi sifatida xizmat qiladi. Boshqa diqqatga sazovor milliy taomlar: ''shurpa'' (shurva yoki shorva), ''yogʻli goʻshtdan'' (odatda qoʻy goʻshti) va sabzavotlardan tayyorlangan ''shoʻrva''; ''norin'' va ''lagʻmon'', ''shoʻrva'' yoki asosiy taom sifatida berilishi mumkin boʻlgan xamir asosidagi taomlar; ''manti'', ''chuchvara'' va ''somsa'', bu taomlar asosiy taom sifatida xizmat qiladi; ''dimlama'' (goʻsht va sabzavotli taom) va turli kaboblar, odatda asosiy taom sifatida xizmat qiladi.

[[Koʻk choy]] kun davomida qabul qilinadigan milliy issiq ichimlikdir; ''choyxonalar''da (chayxona) madaniy ahamiyatga ega. Toshkentda koʻproq qora choy afzal koʻriladi, yashil va qora choy odatda sut va shakarsiz olinadi. Choy har doim ovqat bilan birga tortiq qilinadi, lekin u ham mehmondoʻstlik ichimligi boʻlib, har bir mehmonga odatiy tarzda yashil yoki qora rangda taqdim etiladi. Ayron, sovutilgan yogurtli ichimlik yozda mashhur, ammo issiq choy oʻrnini bosmaydi.

Spirtli ichimliklar isteʼmol qilish gʻarbga qaraganda kamroq tarqalgan, ammo [[sharob]] musulmon xalqi uchun nisbatan mashhurdir, chunki Oʻzbekiston asosan dunyoviydir. Oʻzbekistonda 14 vino zavodi mavjud boʻlib, eng qadimgi va eng mashhuri [[Samarqand]]dagi Xovrenko vino zavodidir (taxminan 1927-yil). Samarqand vino zavodi mahalliy uzum navlaridan bir qator shirin vinolar ishlab chiqaradi: ''Gulyakandoz'', ''Shirin'', ''Aleatiko'' va ''Kabernet likernoe'' (ruschada tom maʼnoda Cabernet desert vino). Oʻzbek vinolari xalqaro mukofotlarga sazovor boʻlib, [[Rossiya]] va [[Markaziy Osiyo]]ning boshqa mamlakatlariga eksport qilinmoqda.

Buxoro [[yahudiy]] va oʻzbek oshxonalarida shirinliklarni tanlash cheklangan. Odatdagi bayramona taom meva yoki yangi yoki quritilgan mevalardan kompot, keyin yongʻoq va yashil choy bilan halva bilan tugaydi. Shabbat tushdan keyin mehmonlar uchun buxorolik yahudiylarning ixtisosligi – Choy Kaymoki – oʻzbek amaliyotiga zid ravishda, saxiy sut (1:1 nisbatda) va choynakka bir osh qoshiq sariyogʻ qoʻshilgan aralash yashil choy tortiladi. Choyni isteʼmol qilishdan oldin baʼzan tugʻralgan bodom yoki yongʻoq sepiladi.
== Sporti ==
{{Main|Oʻzbekistonda sport}}
{{See also|Oʻzbekiston Olimpiada oʻyinlarida | Oʻzbekistonda futbol | Oʻzbekiston Regbi Federatsiyasi}}

[[File:Bundesarchiv Bild 183-1987-0515-035, Dshamolidin Abdushaparow.jpg|thumb|upright|Jamoliddin Abdujaparov Oʻzbekistondagi eng mashhur velosportchi boʻlib, uchta ''&quot;Tour de France&quot;'' poygasida gʻolib chiqqan. Abdujaparov shuningdek, dunyodagi eng tez velosipedchilardan biri hisoblanadi..]]

Oʻzbekiston sobiq poygachi Jamoliddin Abdujaparovning vatani hisoblanadi. Abdujaparov ''&quot;Tur de Frans&quot;'' poygasida uch marta ochkolar sohibi boʻlgan va har safar oʻziga yoqqan yashil libosni qoʻlga kiritgan. Yashil mayka sariq rangli formadan keyin ikkinchi oʻrinda turadi. Abdujaparov turlarda yoki bir kunlik poygalarda gʻolib chiqish boʻyicha mutaxassis edi. U tez-tez soʻnggi kilometrda „sprint“ qilardi va sprintda yonma-yon toʻqishi kabi bu toʻda sprintlarda xavfli sifatida obroʻga ega edi. Bu obroʻsi unga ''&quot;Toshkent dahshati&quot;'' laqabini berdi. Artur Taymazov 2000-yilgi yozgi [[Olimpiya oʻyinlari]]da kurash boʻyicha Oʻzbekistonning ilk medalini, shuningdek, 2004-yilgi Yozgi Olimpiada va 2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida erkaklar oʻrtasida 120 kg vazn toifasida ikkita oltin medalni qoʻlga kiritdi.

[[Ruslan Chagayev]] WBA yoʻnalishida Oʻzbekiston sharafini himoya qiladigan professional [[boks]]chi. U 2007–yilda rossiyalik [[Nikolay Valuyev]]ni magʻlub etib, WBA chempioni unvonini qoʻlga kiritdi. Chagaev 2009-yilda Vladimir Klichkoga magʻlub boʻlgunga qadar ikki marta chempionlik unvonini himoya qilgan.

Oʻzbekiston ''Xalqaro Kurash Assotsiatsiyasi'' vatani hisoblanadi. Kurash – [[Oʻzbekiston|Oʻzbek]] anʼanaviy jang sanʼatining [[Kurash]]ning xalqaro miqyosdagi va zamonaviylashtirilgan shaklidir.

[[Futbol]] Oʻzbekistonda eng ommabop sport turi hisoblanadi. Futbol boʻyicha Oʻzbekiston oliy ligasi [[Oʻzbekiston Superligasi|Oʻzbekiston Ligasi]] boʻlib, unda 16 ta jamoa ishtirok etadi. Amaldagi chempionlar [[Bunyodkor PFK]] boʻlib, eng koʻp chempionlikka ega boʻlgan jamoa esa sakkiztasi bilan [[Paxtakor (futbol klubi)]] hisoblanadi. Yilning hozirgi futbolchisi (2010) [[Server Jeparov]]. Oʻzbekiston muntazam ravishda [[OFK Chempionlar Ligasi]] va [[OFK kubogi]] musobaqalarida qatnashadi. „Nasaf“ [[AFC Kubogi 2011]]ni 2011-yilda qoʻlga kiritdi, bu oʻzbek futboli uchun birinchi xalqaro klublar kubogi hisoblanadi.

Oʻzbekiston 1991-yilda mustaqillikka erishgunga qadar mamlakat Sovet Ittifoqining [[futbol]], [[regbi]], [[xokkey]], [[basketbol]] va [[gandbol]] boʻyicha terma jamoalari tarkibida boʻlgan. Oʻzbekiston Sovet Ittifoqidan ajralib chiqqanidan keyin Oʻzbekiston oʻzining futbol, regbi ittifoqi va futzal terma jamoalarini tuzdi.

Oʻzbekistonda boshqa mashhur sport turlari qatoriga [[regbi]], [[gandbol]], [[beysbol]], [[xokkey]], [[basketbol]] va musiqa 

* Ushbu maqolada Kongressning Oʻzbekistondagi mamlakat tadqiqotlari kutubxonasidan umumiy foydalanish uchun moʻljallangan matnlar mavjud http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/uztoc.html
{{reflist}}

[[Turkum:Oʻzbekiston madaniyati| ]]
[[Turkum:Markaziy Osiyo madaniyati]]
[[Turkum:Turkiy davlatlar madaniyati]]</text>
      <sha1>dwe34ctruteorivbmpqh9s6kdpfp1hx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Güzelkent (Sinop)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1125343</id>
    <revision>
      <id>5974127</id>
      <parentid>5418941</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:59:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiya qishloqlari]] olib tashlandi; [[Turkum:Sinop viloyati qishloqlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2198" sha1="0q805z5wmjsv1gl8t1lex025bgyoyfx" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Güzelkent|province=Sinop|district=Türkeli|population_total=920|population_as_of=2022|coordinates={{coord|41|57|N|34|24|E|region:TR|display=inline,title}}|other_name=Helaldı|elevation_m=10|postal_code=57910|area_code=0368}}'''Güzelkent''' – [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Sinop viloyati]] [[:en:Türkeli_District|Türkeli]] tumaniga qarashli qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;. Aholisi 2022-yil hisobotiga koʻra 920 kishini tashkil qiladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports |url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&amp;locale=en |qaralgan sana=13 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=en |format=XLS}}&lt;/ref&gt;. [[Qora dengiz]] sohilidagi joylashgan. [[:en:Türkeli_District|Türkeli]] shahridan {{Convert|5|km}} sharqda joylashgan. Eski xaritalarga koʻra, hozirgi Güzelkent yaqinida Colussa ismli bir yunon shahri boʻlgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://www.helaldi.com/calismalar/hel-hakinda/modules/HelaldiTarihi/images/Robert_de_Vaugondy_Didier-1751.jpg |sarlavha=An 18th century map by Robert de Vaugondy |qaralgan sana=2011-11-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120426001809/http://www.helaldi.com/calismalar/hel-hakinda/modules/HelaldiTarihi/images/Robert_de_Vaugondy_Didier-1751.jpg |arxivsana=2012-04-26}}&lt;/ref&gt;. Keyinchalik Helaldı nomli turk qishlogʻiga asos solingan. Boshqa yaqin atrofdagi qishloqlar bilan birlashgandan soʻng, Helaldı nomi Güzelkent deb oʻzgartirilgan. 1989-yilda shaharchaning markaziga aylangan. Shaharning asosiy iqtisodiy faoliyati baliqchilik va oʻrmon xoʻjaligiga asoslangan yengil sanoatdir.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
[[Turkum:Turkiyaning qirgʻoqboʻyi aholi punktlari]]
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]
[[Turkum:Sinop viloyati qishloqlari]]
{{Turkiya-geo-stub}}</text>
      <sha1>0q805z5wmjsv1gl8t1lex025bgyoyfx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Başarı (Beşiri)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1125475</id>
    <revision>
      <id>5974135</id>
      <parentid>5540651</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:05:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar]] olib tashlandi; [[Turkum:Beşiri tumanidagi qishloqlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1347" sha1="3qdo06ak7soyif0foue0lgbmtawkh3s" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Başarı|province=Batman|district=Beşiri|population_total=28|population_as_of=2021|coordinates={{Coord|37|46|44|N|41|34|18|E|type:city|display=inline,title}}}}'''Başarı'''  — [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Batman (viloyat)|Batman viloyati]] Beshiri tumanidagi qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 30 January 2023.&lt;/ref&gt;.  Qishloqda ko'pchilik kurdlar yashaydi va 2021 yilda ularning soni 28 kishiga teng edi&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=31 ARALIK 2021 TARİHLİ ADRESE DAYALI NÜFUS KAYIT SİSTEMİ (ADNKS) SONUÇLARI |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=16 December 2022 |ish=TÜİK |til=tr |format=XLS}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi |last=Cibo |first=Nezire |title=Kürt tarihinde Garzan ve Pencinariler |publisher=İsmail Beşikci Vakfı Yayınları |year=2016 |isbn=9786059073219 |edition=1st |pages=69}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Beşiri tumanidagi qishloqlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>3qdo06ak7soyif0foue0lgbmtawkh3s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Çatakgeriş (Türkeli)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1126864</id>
    <revision>
      <id>5974125</id>
      <parentid>5529883</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:59:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar]] olib tashlandi; [[Turkum:Turkiyadagi qishloqlarTurkum:Sinop viloyati qishloqlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="886" sha1="0zt6d1g9zlcnq6y3q99l9kdzbilwmbu" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Çatakgeriş|province=Sinop|district=Türkeli|population_total=119|population_as_of=2022|coordinates={{coord|41|48|30|N|34|19|43|E|display=inline,title|region:TR_type:city}}}}'''Çatakgeriş''' — [[Turkiya|Turkiyaning]], [[Sinop viloyati]] Türkeli tumanidagi qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;. Qishloq aholisi 2022-yilda 119 kishini tashkil etgan.  

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlarTurkum:Sinop viloyati qishloqlari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>0zt6d1g9zlcnq6y3q99l9kdzbilwmbu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974126</id>
      <parentid>5974125</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:59:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlarTurkum:Sinop viloyati qishloqlari]] olib tashlandi; [[Turkum:Sinop viloyati qishloqlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="857" sha1="jtie4ofxjzjqsfg9bqo3s30ctlatyrj" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Çatakgeriş|province=Sinop|district=Türkeli|population_total=119|population_as_of=2022|coordinates={{coord|41|48|30|N|34|19|43|E|display=inline,title|region:TR_type:city}}}}'''Çatakgeriş''' — [[Turkiya|Turkiyaning]], [[Sinop viloyati]] Türkeli tumanidagi qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;. Qishloq aholisi 2022-yilda 119 kishini tashkil etgan.  

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Sinop viloyati qishloqlari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>jtie4ofxjzjqsfg9bqo3s30ctlatyrj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bakırcı (Azdavay)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1127838</id>
    <revision>
      <id>5974132</id>
      <parentid>5540973</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:03:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar]] olib tashlandi; [[Turkum:Azdavay tumanidagi qishloqlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1117" sha1="0609ytd5oug7zp6ykep8ho5onvran68" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Bakırcı|province=Kastamonu|district=Azdavay|population_total=73|population_as_of=2021|coordinates={{coord|41|39|30|N|33|16|21|E|type:city_region:TR|display=inline,title}}}}'''Bakırcı''' — Turkiyaning [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu viloyati]], Azdavay tumanidagi qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;. 2021-yilda qishloq aholisi 73 kishini tashkil etgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=1 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Azdavay tumanidagi qishloqlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>0609ytd5oug7zp6ykep8ho5onvran68</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ahat (Azdavay)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1127937</id>
    <revision>
      <id>5974130</id>
      <parentid>5860448</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:03:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Kastamonu viloyati qishloqlari]] olib tashlandi; [[Turkum:Azdavay tumanidagi qishloqlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1093" sha1="9u9jc3i2e2l28u272m3246nn6t6lhmm" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Ahat|province=Kastamonu|district=Azdavay|population_total=41|population_as_of=2021|coordinates={{coord|41.622|33.266|type:city_region:TR|display=inline,title}}}}Ahat — Turkiyaning [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu viloyati]], Azdavay tumanidagi qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;. Qishloq aholisi 2021-yilda 41 kishini tashkil etgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=1 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Azdavay tumanidagi qishloqlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>9u9jc3i2e2l28u272m3246nn6t6lhmm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paşaköy (Taşköprü)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1127963</id>
    <revision>
      <id>5974148</id>
      <parentid>5532145</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:10:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1135" sha1="fdwwym3vr5oe393qtnbst2e6dzj3u4n" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Paşaköy|province=Kastamonu|district=Taşköprü|population_total=207|population_as_of=2021|coordinates={{coord|41.465|34.407|type:city_region:TR|display=inline,title}}}}'''Paşaköy''' — [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu viloyati]], Taşköprü tumanidagi qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;. Qishloq aholisi 2021-yilda 207 kishini tashkil etgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=1 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Taşköprü tumanidagi qishloqlar]]
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>fdwwym3vr5oe393qtnbst2e6dzj3u4n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Shahinçatı (Taşköprü)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1127987</id>
    <revision>
      <id>5974149</id>
      <parentid>5531639</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:10:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="844" sha1="j44a733omnb9v20c73hjefd7i7gprd5" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Şahinçatı|province=Kastamonu|district=Taşköprü|population_total=58|population_as_of=2021|coordinates={{coord|41|13|48|N|34|11|49|E|type:city_region:TR|display=inline,title}}}}'''Shahinçatı''' — [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu viloyati]], Taşköprü tumani qishloq. Qishloq aholisi 2021-yilda 58 kishini tashkil etgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=1 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Taşköprü tumanidagi qishloqlar]]
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>j44a733omnb9v20c73hjefd7i7gprd5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Taşçılar (Taşköprü)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1128021</id>
    <revision>
      <id>5974146</id>
      <parentid>5531261</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:09:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1137" sha1="jitzhc3gn72l711n0xxndrrr4o93ggx" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Taşçılar|province=Kastamonu|district=Taşköprü|population_total=62|population_as_of=2021|coordinates={{coord|41.197|34.143|type:city_region:TR|display=inline,title}}}}'''Taşçılar''' —  [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu viloyati]] Taşköprü tumanidagi qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;. Qishloq aholisi 2021-yilda 62 kishini tashkil etgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=1 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Taşköprü tumanidagi qishloqlar]]
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>jitzhc3gn72l711n0xxndrrr4o93ggx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tokaş (Taşköprü)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1128043</id>
    <revision>
      <id>5974150</id>
      <parentid>5531148</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:10:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1125" sha1="f8tlsxzgl5ob5z2dhuyl0il8h3umgfb" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Tokaş|province=Kastamonu|district=Taşköprü|population_total=66|population_as_of=2021|coordinates={{coord|41|25|33|N|34|22|28|E|type:city_region:TR|display=inline,title}}}}'''Tokaş''' — Turkiyaning [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu viloyati]], Tashkoʻpru tumanidagi qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;. Qishloq aholisi  2021-yilda 66 kishini tashkil etgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=1 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}

[[Turkum:Taşköprü tumanidagi qishloqlar]]
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>f8tlsxzgl5ob5z2dhuyl0il8h3umgfb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Urgancı (Taşköprü)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1128061</id>
    <revision>
      <id>5974151</id>
      <parentid>5530950</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:10:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1129" sha1="hnhv7ga5l6x0vwaz9dspy2jemiaxsw1" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Urgancı|province=Kastamonu|district=Taşköprü|population_total=206|population_as_of=2021|coordinates={{coord|41|31|37|N|34|02|20|E|type:city_region:TR|display=inline,title}}}}'''Urgancı''' — Turkiyaning [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu viloyati]], Tashkoʻpru tumanidagi qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;. Qishloq aholisi 2021-yilda 206 kishini tashkil etgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=1 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Taşköprü tumanidagi qishloqlar]]
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>hnhv7ga5l6x0vwaz9dspy2jemiaxsw1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ortaöz (Taşköprü)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1128081</id>
    <revision>
      <id>5974147</id>
      <parentid>5532285</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:10:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1133" sha1="n3s6562c47m0n8ntqlscdsqrkiqkspu" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Ortaöz|province=Kastamonu|district=Taşköprü|population_total=40|population_as_of=2021|coordinates={{coord|41|23|27|N|34|24|33|E|type:city_region:TR|display=inline,title}}}}'''Ortaöz''' — [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu viloyati]], Tashkoʻpru tumani qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;. Qishloq aholisi 2021-yilda 40 kishini tashkil etgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=1 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Taşköprü tumanidagi qishloqlar]]
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>n3s6562c47m0n8ntqlscdsqrkiqkspu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uzunkavak (Taşköprü)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1128246</id>
    <revision>
      <id>5974152</id>
      <parentid>5530935</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:10:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1123" sha1="joxf25nkgrus36dfnygch6ej64epmv3" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Uzunkavak|province=Kastamonu|district=Taşköprü|population_total=397|population_as_of=2021|coordinates={{coord|41.487|33.995|type:city_region:TR|display=inline,title}}}}'''Uzunkavak''' — Turkiyaning [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu viloyati]], Tashkoʻpru tumanidagi qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;. Qishloq aholisi 2021-yilda 397 kishini tashkil etgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=1 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Taşköprü tumanidagi qishloqlar]]
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>joxf25nkgrus36dfnygch6ej64epmv3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aliköy (Azdavay)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1128287</id>
    <revision>
      <id>5974128</id>
      <parentid>5542453</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:01:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar]] olib tashlandi; [[Turkum:Azdavay tumanidagi qishloqlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1106" sha1="0dicfq03lgq7o5zvpizin7orob66vuc" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Aliköy|province=Kastamonu|district=Azdavay|population_total=130|population_as_of=2021|coordinates={{coord|41.823|33.363|type:city_region:TR|display=inline,title}}}}'''Aliköy''' — Turkiyaning [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu viloyati,]] Azdavay tumanidagi qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;.Qishloq aholisi 2021-yilda 130 kishini tashkil etgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=1 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Azdavay tumanidagi qishloqlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>0dicfq03lgq7o5zvpizin7orob66vuc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Urva (Pınarbaşı)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1128498</id>
    <revision>
      <id>5974142</id>
      <parentid>5530949</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:07:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar]] olib tashlandi; [[Turkum:Pınarbaşı tumanidagi qishloqlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1262" sha1="gnu9lpwzdjj8gr8gtwcliw7tenh5i3n" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Urva|province=Kastamonu|district=[[Pınarbaşı District, Kastamonu|Pınarbaşı]]|population_total=121|population_as_of=2021|image_skyline=Urva2.jpg|image_caption=The village in 2017|coordinates={{coord|41|41|20|N|33|02|35|E|type:city_region:TR|display=inline,title}}}}'''Urva''' — Turkiyaning [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu viloyati]], Pinarbashi tumanidagi qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;.  Qishloq aholisi 2021-yilda 121 kishini tashkil etgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=1 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Pınarbaşı tumanidagi qishloqlar]]
[[Turkum:Pinarbashi tumanidagi qishloqlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>gnu9lpwzdjj8gr8gtwcliw7tenh5i3n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974144</id>
      <parentid>5974142</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:08:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Pinarbashi tumanidagi qishloqlar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1218" sha1="58i58mndb7ob3q6p2jrsi8lsdcn1dtd" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Urva|province=Kastamonu|district=[[Pınarbaşı District, Kastamonu|Pınarbaşı]]|population_total=121|population_as_of=2021|image_skyline=Urva2.jpg|image_caption=The village in 2017|coordinates={{coord|41|41|20|N|33|02|35|E|type:city_region:TR|display=inline,title}}}}'''Urva''' — Turkiyaning [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu viloyati]], Pinarbashi tumanidagi qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;.  Qishloq aholisi 2021-yilda 121 kishini tashkil etgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=1 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Pınarbaşı tumanidagi qishloqlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>58i58mndb7ob3q6p2jrsi8lsdcn1dtd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yamanlar (Pınarbaşı)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1128829</id>
    <revision>
      <id>5974143</id>
      <parentid>5530809</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:08:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar]] olib tashlandi; [[Turkum:Pınarbaşı tumanidagi qishloqlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1158" sha1="bij2tstnp8euaesgnukf1nrg6mypfp8" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Yamanlar|province=Kastamonu|district=[[Pınarbaşı District, Kastamonu|Pınarbaşı]]|population_total=213|population_as_of=2021|coordinates={{coord|41.707|32.996|type:city_region:TR|display=inline,title}}}}'''Yamanlar''' — Turkiyaning [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu viloyati]] Pinarbashi tumanidagi qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;. Qishloq aholisi 2021-yilda 213 kishini tashkil etgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=1 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Pınarbaşı tumanidagi qishloqlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>bij2tstnp8euaesgnukf1nrg6mypfp8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kırcalar (Azdavay)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1128864</id>
    <revision>
      <id>5974131</id>
      <parentid>5856830</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:03:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Kastamonu viloyati qishloqlari]] olib tashlandi; [[Turkum:Azdavay tumanidagi qishloqlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1185" sha1="2swcp411ya4hu2vleymsriz8ewa6qua" xml:space="preserve">{{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}}
{{Orphan|date=avgust 2024}}

{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Kırcalar|province=Kastamonu|district=Azdavay|population_total=96|population_as_of=2021|coordinates={{coord|41|41|04|N|33|27|07|E|type:city_region:TR|display=inline,title}}}}'''Kırcalar''' — Turkiyaning [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu viloyati]] Azdavay tumanidagi qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;. Qishloq aholisi 2021-yilda 96 kishini tashkil etgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=1 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Azdavay tumanidagi qishloqlar]]


{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>2swcp411ya4hu2vleymsriz8ewa6qua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maksutköy (Azdavay)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1128982</id>
    <revision>
      <id>5974133</id>
      <parentid>5532643</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:03:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar]] olib tashlandi; [[Turkum:Azdavay tumanidagi qishloqlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1187" sha1="b182cbkppkoczquisf4wnqib7q6k2na" xml:space="preserve">{{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}}
{{Orphan|date=avgust 2024}}

{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Maksutköy|province=Kastamonu|district=Azdavay|population_total=70|population_as_of=2021|coordinates={{coord|41|42|06|N|33|15|28|E|type:city_region:TR|display=inline,title}}}}'''Maksutköy''' — Turkiyaning [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu viloyati,]] Azdavay tumanidagi qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;.  Qishloq aholisi 2021-yil 70 kishini tashkil etgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=1 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Azdavay tumanidagi qishloqlar]]


{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>b182cbkppkoczquisf4wnqib7q6k2na</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Çakıroğlu (Azdavay)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1129045</id>
    <revision>
      <id>5974134</id>
      <parentid>5530055</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:03:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1123" sha1="haopaktwb67qyzdekcjs6p2l8wryb8q" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Çakıroğlu|province=Kastamonu|district=Azdavay|population_total=71|population_as_of=2021|coordinates={{coord|41|42|26|N|33|28|54|E|type:city_region:TR|display=inline,title}}}}'''Çakıroğlu''' — Turkiyaning [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu viloyati]], Azdavay tumanidagi qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;. Qishloq aholisi 2021-yilda 71 kishini tashkil etgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=1 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Azdavay tumanidagi qishloqlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>haopaktwb67qyzdekcjs6p2l8wryb8q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Başköy (Pınarbaşı)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1129075</id>
    <revision>
      <id>5974136</id>
      <parentid>5540605</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:06:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1147" sha1="lfdkr12r2908jdf270mufkw2xh4p67c" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Başköy|province=Kastamonu|district=[[Pınarbaşı District, Kastamonu|Pınarbaşı]]|population_total=101|population_as_of=2021|coordinates={{coord|41.610|32.975|type:city_region:TR|display=inline,title}}}}'''Başköy'''  — Turkiyaning [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu viloyati,]] Pinarbashi tumanidagi qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;. Qishloq aholisi 2021-yilda 101 kishini tashkil etgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=1 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Pinarboshi tumanidagi]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>lfdkr12r2908jdf270mufkw2xh4p67c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974137</id>
      <parentid>5974136</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:06:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Pinarboshi tumanidagi]] olib tashlandi; [[Turkum:Pınarbaşı tumanidagi qishloqlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1160" sha1="pqzrfw3x1iyuv66mvjdaqewq4lwtl8s" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Başköy|province=Kastamonu|district=[[Pınarbaşı District, Kastamonu|Pınarbaşı]]|population_total=101|population_as_of=2021|coordinates={{coord|41.610|32.975|type:city_region:TR|display=inline,title}}}}'''Başköy'''  — Turkiyaning [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu viloyati,]] Pinarbashi tumanidagi qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;. Qishloq aholisi 2021-yilda 101 kishini tashkil etgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=1 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Pınarbaşı tumanidagi qishloqlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>pqzrfw3x1iyuv66mvjdaqewq4lwtl8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kayabükü (Pınarbaşı)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1129095</id>
    <revision>
      <id>5974140</id>
      <parentid>5533896</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:07:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar]] olib tashlandi; [[Turkum:Pınarbaşı tumanidagi qishloqlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1192" sha1="bdd55bqyeds3g6jdmwgz3hpq3q4z9w9" xml:space="preserve">{{Orphan|date=avgust 2024}}

{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Kayabükü|province=Kastamonu|district=[[Pınarbaşı District, Kastamonu|Pınarbaşı]]|population_total=124|population_as_of=2021|coordinates={{coord|41.615|33.030|type:city_region:TR|display=inline,title}}}}'''Kayabükü''' — Turkiyaning [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu viloyati]], Pinarbashi tumani qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;.  Qishloq aholisi 2021-yilda 124 kishini tashkil etgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=1 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Pınarbaşı tumanidagi qishloqlar]]


{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>bdd55bqyeds3g6jdmwgz3hpq3q4z9w9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kurtlugelik (Pınarbaşı)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1129401</id>
    <revision>
      <id>5974141</id>
      <parentid>5533184</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:07:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar]] olib tashlandi; [[Turkum:Pınarbaşı tumanidagi qishloqlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1195" sha1="6kx2scwroilktg8vsbb8u9a49u0ycxn" xml:space="preserve">{{Orphan|date=avgust 2024}}

{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Kurtlugelik|province=Kastamonu|district=[[Pınarbaşı District, Kastamonu|Pınarbaşı]]|population_total=73|population_as_of=2021|coordinates={{coord|41.557|33.111|type:city_region:TR|display=inline,title}}}}'''Kurtlugelik''' — Turkiyaning [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu viloyati]], Pinarbashi tumanidagi qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;. Qishloq aholisi 2021-yilda 73 kishini tashkil etgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=1 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Pınarbaşı tumanidagi qishloqlar]]


{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>6kx2scwroilktg8vsbb8u9a49u0ycxn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dizdarlı (Pınarbaşı)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1129451</id>
    <revision>
      <id>5974138</id>
      <parentid>5538465</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:07:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Pinarbashi tumanidagi qishloqlar]] olib tashlandi; [[Turkum:Pınarbaşı tumanidagi qishloqlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1203" sha1="hyisxfm2szq34djvomr94hewkkf5pmd" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Dizdarlı|province=Kastamonu|district=[[Pınarbaşı District, Kastamonu|Pınarbaşı]]|population_total=217|population_as_of=2021|coordinates={{coord|41|40|11|N|32|55|42|E|type:city_region:TR|display=inline,title}}}}'''Dizdarlı''' — Turkiyaning [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu viloyati,]] Pinarbashi tumanidagi qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;. Qishloq aholisi 2021-yilda 217 kishini tashkil etgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=1 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar]]
[[Turkum:Pınarbaşı tumanidagi qishloqlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>hyisxfm2szq34djvomr94hewkkf5pmd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974139</id>
      <parentid>5974138</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:07:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1169" sha1="jogtltd7o9scexqk4wo1x6ei4rmgnd7" xml:space="preserve">{{Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi|type=village|name=Dizdarlı|province=Kastamonu|district=[[Pınarbaşı District, Kastamonu|Pınarbaşı]]|population_total=217|population_as_of=2021|coordinates={{coord|41|40|11|N|32|55|42|E|type:city_region:TR|display=inline,title}}}}'''Dizdarlı''' — Turkiyaning [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu viloyati,]] Pinarbashi tumanidagi qishloq&lt;ref&gt;[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.&lt;/ref&gt;. Qishloq aholisi 2021-yilda 217 kishini tashkil etgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021 |url=https://www.tuik.gov.tr/indir/duyuru/favori_raporlar.xlsx |qaralgan sana=1 March 2023 |nashriyot=[[TÜİK]] |til=tr |format=XLS}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkiya-geo-stub}}
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Pınarbaşı tumanidagi qishloqlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]</text>
      <sha1>jogtltd7o9scexqk4wo1x6ei4rmgnd7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Valencia CF futbolchilari</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178665</id>
    <revision>
      <id>5974347</id>
      <parentid>4531959</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:55:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>AnvarxonM [[Turkum:Valencia C.F. futbolchilari]] sahifasini [[Turkum:Valencia CF futbolchilari]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>4531959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="151" sha1="jzdzgodlyuvtfz9dm1f5bm45vsjffpt" xml:space="preserve">Ushbu sahifadan [[Valencia CF]] klubida toʻp surgan va surayotgan futbolchilar joy olgan
[[Turkum:Ispaniyadagi klublar boʻyicha erkak futbolchilari]]</text>
      <sha1>jzdzgodlyuvtfz9dm1f5bm45vsjffpt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foydalanuvchi:Bookitob/qumloq</title>
    <ns>2</ns>
    <id>1200925</id>
    <revision>
      <id>5974399</id>
      <parentid>4491731</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:54:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artemev Nikolay</username>
        <id>46453</id>
      </contributor>
      <origin>5974399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17492" sha1="obru3d2w7ereqtqsq9pqea3edlu73rj" xml:space="preserve">'''Qadimgi davr tarixi.
Qadimgi tarix''' – sivilizatsiyaning boshlanishi. Eng qadimgi odamning rivojlanish
bosqichlari. [[Ilk paleolit]] (Ashel) (1 million – mil.av. 00 ming.y.). Oʻrta paleolit
(Muste) (mil.av. 100-40 ming y.). Soʻngi paleolit (mil.av. 40-12 ming y.). [[Mezolit]]
(mil.av. 12-7 ming.y.) [[Neolit]] (mil.av. 6-4 ming y.). [[Eneolit]] – mis-tosh asri
(mil.av. 4 – 3 ming yillik oʻrtalari) [[Bronza]] (mil.av. 3 – 2 ming yillik oʻrtalari.).

== Temir asri ==

Ilk sivilizatsiyalarning paydo boʻlishi&lt;ref name=&quot;abiturtest.uz&quot;&gt;{{veb manbasi |title=O’rta Osiyo dunyoning ilk sivilizasiya markazlaridan biri sifatida. |url=https://malaka.uz/uz/news/258 |website=abiturtest.uz |accessdate=15-iyul 2024-yil |archiveurl=https://malaka.uz/uz/news/258 |archivedate=23.02.2023 |date=23.02.2023}}&lt;/ref&gt;. Qadimgi Sharq va Oʻrta Osiyo.
Nil vodiysi va uning aholisi. [[Mesopotamiya]] sivilizatsiyasi. [[Bobil podsholigi]]. Old
Osiyo davlatari va ularning qoʻshnilari. [[Ahamoniylar davlati]]. Hindiston
sivilizatsiyasi. Xitoyning qadimgi sivilizatsiyasi . Qadimgi Yunoniston. Qadimgi
Yunoniston madaniyati. [[Qadimgi Yunoniston]] afsonalari. [[Qadimgi Rim]]. Rim
imperiyasining ravnaqi va qulashi. Qadimgi Rim madaniyati.

== Ilk oʻrta asrlar ==

Yevropa ilk oʻrta aslarda&lt;ref name=&quot;mindonmap.com&quot;&gt;{{veb manbasi |title=O'rta asrlar xronologiyasi bilan Evropa tarixini ochish |url=https://malaka.uz/uz/news/258 |website=mindonmap.com |accessdate=15-iyul 2024-yil |archiveurl=https://malaka.uz/uz/news/258 |archivedate=23.02.2023 |date=23.02.2023}}&lt;/ref&gt;. Xalqlarning buyuk koʻchishi va uning natijalari.
[[Franklar]]. Ijtimoiy tuzum va davlatning paydo boʻlishi. Frank imperiyasi.
Muqaddas Rim imperiyasi. V-XI asrlarda Angliya. [[Vizantiya]] imperiyasi. Slavyan
davlatlarining tashkil topishi. Kiyev Rusi davlati. V- XI asrlarda Yevropa
madaniyati. Osiyo xalqlari ilk oʻrta asrlar davrida. Yangi din beshigi. [[Arab
xalifaligi]]: ichki va tashqi siyosat. Arab xalifaligi mamlakatlari madaniyati. Ilk oʻrta
asrlarda [[Hindiston]]. Xitoy V-XI asrlarda.

== Oʻrta asrlar rivojida dunyo xalqlari oʻrni (11-15 asrlar)
 ==
Hunarmandchilik va savdo rivoji. Shaharlarning oʻsishi. Yevropa oʻrta asr
shaharlarining paydo boʻlishi&lt;ref name=&quot;uz.vogueindustry.com&quot;&gt;{{veb manbasi |title=Oʻrta asr Yevropasi: shtatlar va shaharlar. O'rta asrlar Yevropa tarixi |url=https://uz.vogueindustry.com/17205216-medieval-europe-states-and-cities-history-of-medieval-europe |website=uz.vogueindustry.com |accessdate=15-iyul 2024-yil |archiveurl=https://uz.vogueindustry.com/17205216-medieval-europe-states-and-cities-history-of-medieval-europe}}&lt;/ref&gt;. Oʻrta asrlarda tovar xoʻjaligining rivojlanishi.
Bozorlar va yarmarkalar. Osiyo mamlakatlarida oʻrta asr shaharlari.
Hunarmandchilik va savdo. Oʻrta asrlarda xristian cherkovi. Salb yurishlari va
ularning maqsadi. Birinchi salb yurishlari. Keyingi salb yurishlari: natijalari va
oqibatlari. Gʻarbiy Yevropadagi markazlashgan davlatlar. Fransiyada
markazlashgan davlatning tashkil topishi. General shtatlar. [[Monarxiya]] paydo
boʻlishi. Yuz yillik urush : dastlabki davr. Urushning keyingi bosqichlari . [[Fransiya]]
markazlashtirilishining natijalari. [[Angliya]]da markazlashgan davlatning tashkil
etilishi. XIV- XV asrlarda Angliya . [[Germaniya]] XII-XVI asrlarda. XI-XV
asrlardagi Yevropa madaniyati. Maʼrifat va ilm-fan. Gʻarbiy Yevropada sanʼat va
adabiyot. Rus rivojlangan oʻrta asrlarda. Rusda siyosiy tarqoqlik va uning
oqibatlari. Rus yerlarining chet el bosqinchilariga qarshi kurashi. Rusning
moʻgʻullar istilosidan ozod boʻlishi. [[Saljuqiylar]] va usmonli turklar. Saljuqiylar va
Usmon davlati. [[Mo‘g‘ullar]] davlati va ularning istilolari. [[Oltin O‘rda]]. XIII-XV
asrlarda Xitoy. Yaponiya oʻrta asrlarda . Oʻrta asr Koreyasi tarixi. Hindiston
rivojlangan oʻrta asrlarda. Amerika oʻrta asrlarda. Oʻrta asrlar Afrikasi.

== Yangi tarixning birinchi davri (XVI asr – XIX asrging 60 –yillari) ==

XVI –XVIII asrlarda Yevropa, [[Amerika]] va [[Osiyo]] mamlakatlari&lt;ref name=&quot;arxiv.uz&quot;&gt;{{veb manbasi |title=XVI-XVIII asrlarda O'rta Osiyo davlatlarining xalqaro munosabatlari 8-sinf |url=https://arxiv.uz/ru/documents/darsliklar/tarix/xvi-xviii-asrlarda-o-rta-osiyo-davlatlarining-xalqaro-munosabatlari-8-sinf |website=arxiv.uz |accessdate=15-iyul 2024-yil |archiveurl=https://arxiv.uz/ru/documents/darsliklar/tarix/xvi-xviii-asrlarda-o-rta-osiyo-davlatlarining-xalqaro-munosabatlari-8-sinf}}&lt;/ref&gt;. Buyuk geografik
kashfiyotlar va ularning tarixiy ahamiyati. Yevropaliklarning mustamlakalar uchun
kurashi. Yangi davr boshlarida Gʻarbiy Yevropa mamlakatlarida ijtimoiy-iqtisodiy
hayot. Yevropada reformatsiya. Angliyada qirol hokimiyatining kuchayishi .
[[Fransiya]]da mutlaq monarxiya. XVI-XVII asrlarda Rossiya . [[Niderlandiya]] inqilobi.
Yevropada Uygʻonish davri madaniyati. Ilm-fan taraqqiyoti. Angliyada burjua
inqilobining boshlanishi. Angliyada fuqarolar urushi va uning oqibatlari.
Angliyaning dunyoda birinchi sanoat mamlakatiga aylanishi.
[[Amerika Qo‘shma Shtatlari]]ning tashkil topishi. Buyuk Fransuz burjua inqilobi va
monarxiyaning agʻdarilishi. Buyuk Fransuz burjua inqilobining yakunlari va uning
tarixiy ahamiyati. XVI-XVIII asrlarda Germaniya imperiyasi . [[Rossiya]]
imperiyasining tashkil topishi.

== XVI-XVIII asrlarda Osiyo mamlakatlari ==

 XVI-XVIII asrlarda Hindiston&lt;ref name=&quot;tarix.sinaps.uz&quot;&gt;{{veb manbasi |title=XVI–XVIII asrlarda Hindiston |url=https://tarix.sinaps.uz/hodisa/xvi-xviii-asrlarda-hindiston/ |website=tarix.sinaps.uz |accessdate=15-iyul 2024-yil |archiveurl=https://tarix.sinaps.uz/hodisa/xvi-xviii-asrlarda-hindiston/}}&lt;/ref&gt;. XVI–XVIII asrlarda Xitoy . XVI-XVIII asrlarda Yaponiya. XVI-XVIII asrlarda 
Usmoniylar imperiyasi (Turkiya). XVI-XVIII asrlarda Eron (Persiya).

== XIX asrning 70- yillarigacha boʻlgan davrda Yevropa, Amerika , Osiyo va
Afrika mamlakatlari ==

XIX asrning 70- yillarigacha boʻlgan davrda Yevropa mamlakatlari&lt;ref name=&quot;tarix.sinaps.uz&quot;&gt;{{veb manbasi |title=XIX asrning 70-yillargacha boʻlgan davrida Amerika Qoʻshma Shtatlari |url=https://tarix.sinaps.uz/hodisa/1870-yillargacha-aqsh/ |website=tarix.sinaps.uz |accessdate=15-iyul 2024-yil |archiveurl=https://tarix.sinaps.uz/hodisa/1870-yillargacha-aqsh/}}&lt;/ref&gt;. XIX asrning
70- yillarigacha boʻlgan davrda Buyuk Britaniya.
Fransiyada birinchi Imperiya va uning halokati. Fransiyada Ikkinchi imperiyaning
oʻrnatilishi. XIX asrning 70- yillarigacha boʻlgan davrda Germaniya va [[Italiya]].XIX
asrning 70- yillarigacha boʻlgan davrda [[Rossiya imperiyasi]] .

== XIX asrning 70- yillarigacha boʻlgan davrda Amerika mamlakatlari ==

 XIX asrning 70- yillarigacha bo‘lgan davrda Amerika Qo‘shma Shtatlari. Lotin 
Amerikasida milliy-ozodlik kurashi.

== XIX asrning 70- yillarigacha boʻlgan davrda Osiyo va Afrika mamlakatlari ==

XIX asrning 70- yillarigacha boʻlgan davrda Hindiston. XIX asrning 70-
yillarigacha boʻlgan davrda Xitoy. XIX asrning 70- yillarigacha boʻlgan davrda
Yaponiya. XIX asrning 70- yillarigacha boʻlgan davrda Koreya. XIX asrning 70-
yillarigacha boʻlgan davrda [[Usmoniylar]] imperiyasi. XIX asrning 70- yillarigacha
boʻlgan davrda [[Afg‘oniston]]. XIX asrning 70- yillarigacha boʻlgan davrda Eron.
XIX asrning 70- yillarigacha boʻlgan davrda Afrika xalqlari.
Ijtimoiy-siyosiy taʼlimotlar. Yevropada XIX asrning 70- yillarigacha boʻlgan
davrda ijtimoiy-siyosiy taʼlimotlar. XVII-XIX asrning 60-yillarida ilm-fan,
adabiyot va sanʼat.

== Jahon XIX asr oxiri –XX asr boshlarida== 
Dunyoning ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy manazarasi.
XIX asr oxiri –XX asr boshlarida kapitalizm taraqqiyotida yuz bergan tub
oʻzgarishlar. Industrial sivilizatsiya.

== Yevropa va Amerika davlatlari ==

Gʻarbiy Yevropa davlatlari XX asr oxiri va XX asr boshlarida&lt;ref name=&quot;iht.uz&quot;&gt;{{veb manbasi |title=XX ASR OXIRI – XXI ASR BOSHLARIDA XALQARO MUNOSABATLAR |url=https://iht.uz/download/slides/2kurs/worldhistory/001_jahon_tarixi_XX_ASR_OXIRI_%E2%80%93_XXI_ASR_BOSHLARIDA_xalqaro_munosabatlar.pdf?ysclid=lymsnmzc61855719941 |website=iht.uz |accessdate=15-iyul 2024-yil |archiveurl=https://iht.uz/download/slides/2kurs/worldhistory/001_jahon_tarixi_XX_ASR_OXIRI_%E2%80%93_XXI_ASR_BOSHLARIDA_xalqaro_munosabatlar.pdf?ysclid=lymsnmzc61855719941}}&lt;/ref&gt;. Fransiya-Prussiya
urushi va uning yakunlari. Fransiyada Uchinchi Respublika va 1871 yil 18- mart
davlat toʻntarishi . XIX asr oxiri –XX asr boshlarida Fransiyada iqtisodiy va
siyosiy hayot. Fransiyaning ichki siyosati. Fransiyaning tashqi siyosati.
XIX asr oxiri –XX asr boshlarida Germaniya. Imperiyaning tashkil topishi.
Imperiyaning ichki siyosati. Imperiyaning tashqi siyosati. XIX asr oxiri –XX asr
boshlarida [[Buyuk Britaniya]]ning siyosiy va iqtisodiy ahvoli. Buyuk Britaniyaning
ichki siyosati. . Buyuk Britaniyaning tashqi siyosati.

== XIX asr oxiri –XX asr boshlarida Amerika davlatlari== 
Amerika Qoʻshma shtatlari. AQShning ichki siyosati. AQShning tashqi siyosati.
XIX asr oxiri –XX asr boshlarida Lotin Amerikasi davlatlari. Lotin Amerikasining
boshqa davlatlari.
XIX asr oxiri –XX asr boshlarida podsho Rossiyasi, markaziy va janubi–sharqiy Yevropa davlatlari.
XIX asr oxiri –XX asr boshlarida podsho Rossiyasining ijtimoiy-siyosiy va
iqtisodiy ahvoli. Podsho Rossiyasining tashqi siyosati. Rossiyada Davlat
dumasining tashkil etilishi.
XIX asr oxiri –XX asr boshlarida [[Avstriya]]- [[Vengriya]] imperiyasi. Avstriya- Vengriya
imperiyasining tashqi siyosati. XIX asr oxiri –XX asr boshlarida Italiya. XIX asr
oxiri –XX asr boshlarida [[Bolqon]] davlatlari.

== XIX asr oxiri –XX asr boshlarida Osiyo davlatlari ==

XIX asr oxiri –XX asr boshlarida Yaponiya&lt;ref name=&quot;tarix.sinaps.uz&quot;&gt;{{veb manbasi |title=XIX asrning oxiri va XX asr boshlarida Yaponiya |url=https://tarix.sinaps.uz/hodisa/xix-xx-asrlarda-yaponiya/ |website=tarix.sinaps.uz |accessdate=15-iyul 2024-yil |archiveurl=https://tarix.sinaps.uz/hodisa/xix-xx-asrlarda-yaponiya/}}&lt;/ref&gt;. XIX asr oxirida Xitoy. XX asr
boshlarida Xitoyning Rossiyasining ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy ahvoli. XIX asr
oxiri –XX asr boshlarida Hindiston. XIX asr oxiri –XX asr boshlarida [[Eron]]. XIX
asr oxiri –XX asr boshlarida Afgʻoniston. XIX asr oxiri –XX asr boshlarida
[[Turkiya]].
XIX asr oxiri –XX asr boshlarida [[Afrika]] mamlakatlari.
Shimoliy Afrika mamlkatlari. Tropik va Janubiy Afrika mamlakatlari.

== 1914-1918 yillardagi Birinchi jahon urushi ==

[[Birinchi jahon urushi]]ning boshlanishi va borishi&lt;ref name=&quot;tarix.sinaps.uz&quot;&gt;{{veb manbasi |title=Birinchi jahon urushining boshlanishi va borishi |url=https://tarix.sinaps.uz/hodisa/birinchi-jahon-urushining-boshlanishi-va-borishi/ |website=tarix.sinaps.uz |accessdate=15-iyul 2024-yil |archiveurl=https://tarix.sinaps.uz/hodisa/birinchi-jahon-urushining-boshlanishi-va-borishi/}}&lt;/ref&gt;
. 1916-1917 yillardagi urush
harakatlari. Birinchi jahon urushining yakunlari va oqibatlari.
XIX asr oxiri –XX asr boshlarida fan va madaniyatning rivojlanishi.
Moddiy ishlab chiqarishda texnika va fan taraqqiyoti. Aniq va tabiiy fanlar rivoji.
Xalq taʼlimi. Gumanitar fanlar. Sanʼat. Adabiyot.

== Ikki jahon urushi oraligʻida ==

Gʻarb mamlakatlari . Xalqaro munosabatlar. Sovet davlati . Germaniya . Fransiya
Buyuk Britaniya. [[Italiya]] va [[Ispaniya]]. Amerika Qoʻshma Shtatlari. Lotin Amerikasi
davlatlari. Osiyo va Afrika davlatlari. Xitoy va Hindiston. Turkiya. Eron.
Afgʻoniston. Yaponiya . [[Arab davlatlari]]. Tropik va Janubiy Afrika davlatlari
[[Ikkinchi jahon urushi]] . Ikkinchi jahon urushi va uning yakunlari
Jahon mamlakatlari XX asrning ikkinchi yarmi va XXI asrning boshlarida
Xalqaro munosabatlar. Gʻarb davlatlari taraqqiyotining oʻziga xos
xususiyatlari Ikkinchi jahon urushidan soʻng dunyo siyosati va hayotidagi
oʻzgarishlar . Ikkinchi jahon urushidan keyin Gʻarb davlatlari ijtimoiy-iqtisodiy
va siyosiy taraqqiyotidagi oʻziga xos xususiyatlar . Gʻarb mamlakatlari .
Amerika Qoʻshma Shtatlari. Lotin Amerikasi davlatlari. Buyuk Britaniya
Fransiya .. Germaniya Federativ Respublikasi Italiya Respublikasi
Sovet davlati va uning parchalanishi . Markaziy va janubi-sharqiy Yevropa
davlatlari . Osiyo va Afrika davlatlari Yaponiya . Xitoy Xalq Respublikasi.
Hindiston va Pokiston . [[Pokiston]] Islom Respublikasi. Turkiya va Eron..
Turkiya Respublikasi/ . Eron Islom Respublikasi .Afgʻoniston .Osiyoning yangi
industrial davlatlari . Arab davlatlari. Tropik va Janubiy Afrika davlatlari
[[Mustaqil davlatlar hamdo‘stligi]] .
[[Moldova]], [[Ukraina]], [[Belorussiya]] va [[Kavkazorti]] Respublikalari
mustaqilligining tiklanishi va rivojlanishi .Moldova Respublikasi
Ukraina Respublikasi. Belorussiya Respublikasi . [[Gruziya]] Respublikasi .
Armaniston Respublikasi . Ozarbayjon Respublikasi . Markaziy Osiyo
mamlakatlari taraqqiyot yoʻllarining turli-tumanligi . [[Qozog‘iston]] Respublikasi
Qirgʻiziston Respublikasi .[[Turkmaniston]] Respublikasi. [[Tojikiston]] Respublikasi
Boʻltiqboʻyi Respublikalari . Boʻltiqboʻyi Respubliklarining mustaqillikka
erishuvi va rivojlanishi . [[Estoniya]] Respublikasi .[[Latviya]] Respublikasi
[[Litva]] Respublikasi.

== XX asr – XXI asr boshlarida fan va madaniyat taraqqiyot==  
Fan va madaniyat&lt;ref name=&quot;nauchniyimpuls.ru&quot;&gt;{{veb manbasi |title=XX ASR - XXI ASR BOSHLARIDA FAN VA MADANIYAT TARAQQIYOTI |url=https://nauchniyimpuls.ru/index.php/ni/article/view/4394 |website=nauchniyimpuls.ru |accessdate=15-iyul 2024-yil |archiveurl=https://nauchniyimpuls.ru/index.php/ni/article/view/4394}}&lt;/ref&gt;.

== ADABIYOTLAR==
1. Sagdullayev A. S., Kostetskiy V. A. Qadimgi dunyo tarixi. 6-sinf T., 2013

2. Salimov T. U., Sultanov F. E. Jahon tarixi. 7- sinf T., 2013.

3. Joʻrayev. U , Farmonov R., Ergashev Sh., Jahon tarixi. 8- sinf. T.,2014.

4. Lafasov M., Joʻrayev U., Holiqov E., Qodirova D., Jahon tarixi. 9- sinf. T.,2014.

5. Lafasov M. Jahon tarixi . akademik litsey va kasb-hunar kollejlari uchun darslik.

== Manbalar ==

1.&lt;ref name=&quot;abiturtest.uz&quot;&gt;{{veb manbasi |title=O’rta Osiyo dunyoning ilk sivilizasiya markazlaridan biri sifatida. |url=https://malaka.uz/uz/news/258 |website=abiturtest.uz |accessdate=15-iyul 2024-yil |archiveurl=https://malaka.uz/uz/news/258 |archivedate=23.02.2023 |date=23.02.2023}}&lt;/ref&gt;

2.&lt;ref name=&quot;mindonmap.com&quot;&gt;{{veb manbasi |title=O'rta asrlar xronologiyasi bilan Evropa tarixini ochish |url=https://malaka.uz/uz/news/258 |website=mindonmap.com |accessdate=15-iyul 2024-yil |archiveurl=https://malaka.uz/uz/news/258 |archivedate=23.02.2023 |date=23.02.2023}}&lt;/ref&gt;

3.&lt;ref name=&quot;uz.vogueindustry.com&quot;&gt;{{veb manbasi |title=Oʻrta asr Yevropasi: shtatlar va shaharlar. O'rta asrlar Yevropa tarixi |url=https://uz.vogueindustry.com/17205216-medieval-europe-states-and-cities-history-of-medieval-europe |website=uz.vogueindustry.com |accessdate=15-iyul 2024-yil |archiveurl=https://uz.vogueindustry.com/17205216-medieval-europe-states-and-cities-history-of-medieval-europe}}&lt;/ref&gt;

4.&lt;ref name=&quot;arxivuz&quot;&gt;{{veb manbasi |title=XVI-XVIII asrlarda O'rta Osiyo davlatlarining xalqaro munosabatlari 8-sinf |url=https://arxiv.uz/ru/documents/darsliklar/tarix/xvi-xviii-asrlarda-o-rta-osiyo-davlatlarining-xalqaro-munosabatlari-8-sinf |website=arxiv.uz |accessdate=15-iyul 2024-yil |archiveurl=https://arxiv.uz/ru/documents/darsliklar/tarix/xvi-xviii-asrlarda-o-rta-osiyo-davlatlarining-xalqaro-munosabatlari-8-sinf}}&lt;/ref&gt;

5.&lt;ref name=&quot;tarixsinaps.uz&quot;&gt;{{veb manbasi |title=XVI–XVIII asrlarda Hindiston |url=https://tarix.sinaps.uz/hodisa/xvi-xviii-asrlarda-hindiston/ |website=tarix.sinaps.uz |accessdate=15-iyul 2024-yil |archiveurl=https://tarix.sinaps.uz/hodisa/xvi-xviii-asrlarda-hindiston/}}&lt;/ref&gt;

6.&lt;ref name=&quot;tarix.sinaps.uz&quot;&gt;{{veb manbasi |title=XIX asrning 70-yillargacha boʻlgan davrida Amerika Qoʻshma Shtatlari |url=https://tarix.sinaps.uz/hodisa/1870-yillargacha-aqsh/ |website=tarix.sinaps.uz |accessdate=15-iyul 2024-yil |archiveurl=https://tarix.sinaps.uz/hodisa/1870-yillargacha-aqsh/}}&lt;/ref&gt;

7.&lt;ref name=&quot;iht.uz&quot;&gt;{{veb manbasi |title=XX ASR OXIRI – XXI ASR BOSHLARIDA XALQARO MUNOSABATLAR |url=https://iht.uz/download/slides/2kurs/worldhistory/001_jahon_tarixi_XX_ASR_OXIRI_%E2%80%93_XXI_ASR_BOSHLARIDA_xalqaro_munosabatlar.pdf?ysclid=lymsnmzc61855719941 |website=iht.uz |accessdate=15-iyul 2024-yil |archiveurl=https://iht.uz/download/slides/2kurs/worldhistory/001_jahon_tarixi_XX_ASR_OXIRI_%E2%80%93_XXI_ASR_BOSHLARIDA_xalqaro_munosabatlar.pdf?ysclid=lymsnmzc61855719941}}&lt;/ref&gt;

8.&lt;ref name=&quot;tarix.sinaps.uz&quot;&gt;{{veb manbasi |title=XIX asrning oxiri va XX asr boshlarida Yaponiya |url=https://tarix.sinaps.uz/hodisa/xix-xx-asrlarda-yaponiya/ |website=tarix.sinaps.uz |accessdate=15-iyul 2024-yil |archiveurl=https://tarix.sinaps.uz/hodisa/xix-xx-asrlarda-yaponiya/}}&lt;/ref&gt;

9.&lt;ref name=&quot;tarix.sinaps.uz&quot;&gt;{{veb manbasi |title=Birinchi jahon urushining boshlanishi va borishi |url=https://tarix.sinaps.uz/hodisa/birinchi-jahon-urushining-boshlanishi-va-borishi/ |website=tarix.sinaps.uz |accessdate=15-iyul 2024-yil |archiveurl=https://tarix.sinaps.uz/hodisa/birinchi-jahon-urushining-boshlanishi-va-borishi/}}&lt;/ref&gt;

10.&lt;ref name=&quot;nauchniyimpuls.ru&quot;&gt;{{veb manbasi |title=XX ASR - XXI ASR BOSHLARIDA FAN VA MADANIYAT TARAQQIYOTI |url=https://nauchniyimpuls.ru/index.php/ni/article/view/4394 |website=nauchniyimpuls.ru |accessdate=15-iyul 2024-yil |archiveurl=https://nauchniyimpuls.ru/index.php/ni/article/view/4394}}&lt;/ref&gt;

[[:Turkum:Qadimgi tarix]]</text>
      <sha1>obru3d2w7ereqtqsq9pqea3edlu73rj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mircea Lucescu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1208629</id>
    <revision>
      <id>5974270</id>
      <parentid>5658734</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:07:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25373" sha1="o5zzfzipcyb92cmuq6h3e3ufgx4smrw" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
| name = Mircea Lucescu
| image = Mircea Lucescu 2017.jpg
| caption = Lucescu in 2017
| fullname = Mircea Lucescu&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.tff.org/Default.aspx?pageID=527&amp;antID=8083 |title=Mircea Lucescu |publisher=Turkish Football Federation |access-date=20 December 2020}}&lt;/ref&gt;
| birth_date = {{birth date and age|1945|7|29|df=y}}
| birth_place = {{tavalludJoyi|Buxarest}}, Ruminiya
| height = {{height|m=1.77}}
| position = [[Yarim himoyachi#Winger|Vinger]]
| currentclub =
| youthyears1 = 1961–1963
| youthclubs1 = Școala Sportivă 2 București
| yillar1 = 1963–1977
| klublar1 = [[:en:FC Dinamo București|Dinamo București]]
| isht1 = 250
| gollar1 = 57
| yillar2 = 1965–1967
| klublar2 = → [[:en:FC Sportul Studențesc București|Știința București]] (ijara)
| isht2 = 39
| gollar2 = 12
| yillar3 = 1977–1982
| klublar3 = [[:en:FC Corvinul Hunedoara|Corvinul Hunedoara]]
| isht3 = 111
| gollar3 = 21
| yillar4 = 1990
| klublar4 = [[:en:FC Dinamo București|Dinamo București]]
| isht4 = 1
| gollar4 = 0
| totalcaps = 401
| totalgoals = 90
| milliyyillar1 = 1966–1979
| milliyjamoa1 = [[Ruminiya milliy futbol terma jamoasi|Ruminiya]]{{efn|name=&quot;ROM&quot;|Including 6 appearances for Romania's Olympic team.&lt;ref name=EU&gt;{{cite web|url=https://eu-football.info/_player.php?id=12486|title=Mircea Lucescu|publisher=European Football|access-date=27 January 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{NFT|17628}}&lt;/ref&gt;}}
| milliyisht1 = 70
| milliygollar1 = 9
| boshliqyillar1 = 1978–1982
| boshliqklublar1 = [[:en:FC Corvinul Hunedoara|Corvinul Hunedoara]] Oʻynovchi murabbiy
| boshliqyillar2 = 1981–1986
| boshliqklublar2 = [[Ruminiya milliy futbol terma jamoasi|Ruminiya]]
| boshliqyillar3 = 1985–1990
| boshliqklublar3 = [[:en:FC Dinamo București|Dinamo București]]
| boshliqyillar4 = 1990–1991
| boshliqklublar4 = [[:en:A.C. Pisa 1909|Pisa]]
| boshliqyillar5 = 1991–1995
| boshliqklublar5 = [[:en:Brescia Calcio|Brescia]]
| boshliqyillar6 = 1995–1996
| boshliqklublar6 = [[:en:Brescia Calcio|Brescia]]
| boshliqyillar7 = 1996
| boshliqklublar7 = [[:en:A.C. Reggiana 1919|Reggiana]]
| boshliqyillar8 = 1997–1998
| boshliqklublar8 = [[:en:FC Rapid București|Rapid București]]
| boshliqyillar9 = 1998–1999
| boshliqklublar9 = [[Inter Milan]]
| boshliqyillar10 = 1999–2000
| boshliqklublar10 = [[:en:FC Rapid București|Rapid București]]
| boshliqyillar11 = 2000–2002
| boshliqklublar11 = [[Galatasaroy (futbol klubi)|Galatasaroy]]
| boshliqyillar12 = 2002–2004
| boshliqklublar12 = [[Beşiktaş J.K.|Beşiktaş]]
| boshliqyillar13 = 2004–2016
| boshliqklublar13 = [[FC Shakhtar Donetsk|Shakhtar Donetsk]]
| boshliqyillar14 = 2016–2017
| boshliqklublar14 = [[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit Sankt Peterburg]]
| boshliqyillar15 = 2017–2019
| boshliqklublar15 = [[Turkiya milliy futbol terma jamoasi|Turkiya]]
| boshliqyillar16 = 2020–2023
| boshliqklublar16 = [[Dinamo (Kiyev futbol klubi)|Dinamo (Kiyev)]]
| boshliqyillar17 = 2024–
| boshliqklublar17 = [[Ruminiya milliy futbol terma jamoasi|Ruminiya]]
}}
'''Mircha Luchesku''' ({{Lang-ro|mirtʃe̯a luˈtʃesku}}; 1945-yil 29-iyulda tugʻilgan) – ruminiyalik professional futbol murabbiyi va sobiq [[Futbolchi|futbolchisi]]. U barcha davrlarning eng koʻp mukofotlangan mmurabbiylaridan biri&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.marca.com/en/football/international-football/2019/05/23/5ce5c24eca4741c7638b4567.html |title=Guardiola on his way to becoming the most successful coach of all time |work=Marca |location=Spain |last1=Rubio |first1=Alberto |last2=Clancy |first2=Conor |date=23 May 2019}}&lt;/ref&gt;.

Luchesku, shuningdek, Ruminiya chempionatining eng muvaffaqiyatli oʻyinchilaridan biri boʻlib&lt;ref&gt;{{cite news |date=May 15, 2022 |title=Best of the best! Dan Petrescu, la un titlu de recordul absolut + doi jucători-simbol de la CFR Cluj, lângă Lăcătuș, Lucescu sau Tudorel Stoica |language=ro |publisher=gsp.ro |url=https://www.gsp.ro/fotbal/liga-1/cfr-cluj-titluri-deac-arlauskis-petrescu-663711.html |access-date=May 15, 2022}}&lt;/ref&gt;, Dinamo Buxarest bilan yettita chempionlikni qoʻlga kiritgan. Lucescu shuningdek, „Ştiinta Bucureshti“ va „Korvinul Xunedoara“ klublarida ham oʻynagan va 1970-yilgi FIFA Jahon chempionatida Ruminiya terma jamoasiga sardorlik qilgan. Ruminiya terma jamoasida 70 ta oʻyinda maydonga tushgan&lt;ref name=&quot;merry&quot;&gt;{{cite news |date=2 October 2013 |title=Lucescu's band of Brazilians aim to bring down Man United |work=FourFourTwo |url=http://www.fourfourtwo.com/us/features/lucescus-band-brazilians-aim-bring-down-man-united}}&lt;/ref&gt;.

Luchesku Ruminiya, Italiya, Turkiya, Ukraina va Rossiyada turli jamoalarni boshqargan. Mircea oʻn ikki yill davomida [[Donetsk]]&lt;nowiki/&gt;ning „&lt;nowiki/&gt;[[FC Shakhtar Donetsk|Shaxtyor]]&lt;nowiki/&gt;“ klubini boshqargan faoliyati bilan mashhur. Bu davrda Donetsk jamoasi bilan birgalikda sakkiz marta Ukraina Premyer ligasi, oltita Ukraina kubogi, yettita Ukraina Superkubogi va 2008/2009-yilgi UEFA kubogida gʻalaba qozonib, jamoa tarixidagi eng muvaffaqiyatli murabbiyga aylangan&lt;ref&gt;{{cite news |date=23 May 2016 |title=How Mircea Lucescu put Shakhtar on the map |publisher=UEFA |url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=2367219.html}}&lt;/ref&gt;. Mircea shuningdek, „Shaxtyor“ jamoasining raqibi „&lt;nowiki/&gt;[[Dinamo (Kiyev futbol klubi)|Dinamo Kiyev]]&lt;nowiki/&gt;“ bilan ham Ukrainada sovrinlarni qoʻlga kiritgan. Lucescu faoliyati davomida shuningdek, Dinamo Buxarest va Rapid Buxarest bilan Divizia A chempionligini, [[Galatasaroy (futbol klubi)|Galatasaroy]] va [[Beşiktaş J.K.|Beshiktosh]] bilan Turkiya Superligasi chempionligini qoʻlga kiritgan.

Luchesku 2004, 2010, 2012, 2014 va 2021-yillarda Ruminiyada, 2006 va 2008 va 2014-yillarda Ukrainada yilning eng yaxshi murabbiyi deb topilgan&lt;ref name=&quot;stats2&quot;&gt;{{cite web |url=http://shakhtar.com/en/news/37745 |title=Shakhtar and Mircea Lucescu: 12 years together |publisher=shakhtar.com |access-date=18 May 2016 |date=16 May 2016}}&lt;/ref&gt;. 2013-yilda u Ruminiyada oʻn yillikning eng yaxshi murabbiyi mukofotiga sazovor boʻlgan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ua-football.com/ukrainian/high/1387484337-luchesku-byl-priznan-trenerom-desyatiletiya-v-rumynii.html |title=Луческу был признан тренером десятилетия в Румынии |first=Внешние |last=источники |date=19 December 2013 |website=ua-football.com}}&lt;/ref&gt; va 2015-yilda [[Alex Ferguson]], [[Carlo Ancelotti]], [[Arsène Wenger]] va [[José Mourinho]] kabi [[UEFA Chempionlar Ligasi]]&lt;nowiki/&gt;da 100 ta oʻyinida murabbiylik qilgan beshinchi shaxs boʻlgan. Mircea murabbiylik faoliyatida gʻalaba qozonilgan rasmiy sovrinlar soni (38 ta) boʻyicha ham uchinchi oʻrindadir&lt;ref&gt;{{cite news |date=21 October 2015 |title=Lucescu becomes fifth coaching centurion |publisher=UEFA |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2293606.html}}&lt;/ref&gt;.

== Murabbiylik faoliyati ==

=== Ruminiya ===
2024-yil 6-avgustda u birinchi bor Ruminiyani boshqarganidan 38 yil oʻtib yana Ruminiya terma jamoasi murabbiyi sifatida qaytdi&lt;ref&gt;{{cite news |date=6 August 2024 |title=Mircea Lucescu replaces Edi Iordănescu as coach of Romania’s national football team |agency=Romania-Insider.com |url=https://www.romania-insider.com/mircea-lucescu-coach-romanias-national-football-team-aug-2024 |access-date=6 August 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/371168?utm_source=telegram&amp;utm_medium=championatasia |sarlavha=Расман: 79 ёшли Мирча Луческу Руминия терма жамоаси бош мураббийи этиб тайинланди |sana=2024/08/06}}&lt;/ref&gt;.

== Yozuvchilik faoliyati ==
Mircha Luchesku 1980-yilda „Drumul Socialismului“ gazetasida xronikalar, sharhlar va oʻyinlar tahlilini yozishni boshlagan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://welovesport.ro/stiri/fotbal-vintage-cronicarul-mircea-lucescu-27617 |title=Cronicarul Mircea Lucescu |publisher=Welovesport.ro |language=Romanian |trans-title=Chronicler Mircea Lucescu |date=29 July 2023 |access-date=31 July 2023}}&lt;/ref&gt;. U futbol haqida ikki jild ham yozgan:&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.prosport.ro/sport-life/special/lucescu-70-viziune-in-1981-mircea-lucescu-aloca-in-autobiografia-mirajul-gazonului-un-capitol-despre-fotbalul-viitorului-principiile-enuntate-atunci-se-aplica-in-toata-lumea-azi-la-35-de-ani-distanta-14650328 |title=VIZIUNE: În 1981, Mircea Lucescu aloca în autobiografia &quot;Mirajul gazonului&quot; un capitol despre fotbalul viitorului. Principiile enunțate atunci se aplică în toată lumea azi, la 35 de ani distanță |publisher=Prosport.ro |language=Romanian |trans-title=VISION: In 1981, Mircea Lucescu allocated a chapter on the football of the future in his autobiography &quot;Mirajul gazonului&quot;. The principles enunciated then apply all over the world today, 35 years later |date=29 July 2015 |access-date=31 July 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.prosport.ro/sport-life/mircea-lucescu-despre-viata-de-miner-il-luce-si-a-lansat-o-carte-in-ucraina-8714696 |title=Mircea Lucescu, despre &quot;viața de miner&quot;! Il Luce și-a lansat o carte în Ucraina |publisher=Prosport.ro |language=Romanian |trans-title=Mircea Lucescu, about the &quot;miner's life&quot;! Il Luce launched his book in Ukraine |date=8 September 2011 |access-date=31 July 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.sport.ro/stranieri/super-foto-mircea-lucescu-si-a-lansat-ultima-carte-in-ucraina-a-fost-show-la-lansare-ce-zice-despre-o.html |title=Mircea Lucescu si-a lansat ultima carte in Ucraina: a fost SHOW la lansare! Ce zice despre o PLECARE de la Sahtior |publisher=Sport.ro |language=Romanian |trans-title=Mircea Lucescu launched his last book in Ukraine: it was a SHOW at the launch! What about a DEPARTURE from Sahtior |date=8 September 2011 |access-date=31 July 2023}}&lt;/ref&gt;

* ''Maysazor sarobi'' (1981)
* Shaxtyorske zhyttya ''(Shaxtyor hayoti)'' (2011)

== Shaxsiy hayot ==
Luchesku poliglot. U oʻz ona tilidan tashqari ingliz, portugal, ispan, italyan, fransuz va rus tillarini biladi&lt;ref&gt;{{UEFA coach|40040|Mircea Lucescu|accessdate=19 March 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=3IHb-EqoWCQ |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211212/3IHb-EqoWCQ |archive-date=2021-12-12 |url-status=live |title=Lucescu: &quot;We were better |via=YouTube |access-date=11 July 2016}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;. U koʻpincha oʻz oʻyinchilariga teatrga borish yoki kitob oʻqish klublar yoki restoranlarga borishdan koʻra foydaliroq ekanligini aytadi. Shuningdek, u oʻz futbolchilarini universitetga borishlari uchun bosim oʻtkazdi&lt;ref name=&quot;shakhtar.com99.eu&quot;&gt;{{cite news |date=19 August 2011 |script-title=ru:Луческу сочинил текст клубного гимна |language=ru |publisher=shakhtar.com (citing Газета «Сегодня») |url=http://shakhtar.com/ru/news/18276}}&lt;/ref&gt;. Uning oʻgʻli Razvan Luchesku ham futbolchi boʻlgan va hozirda PAOK jamoasini boshqarmoqda.

2009-yil 15-iyulda Luchesku angina xuruji boʻldi va infarktga uchragan. Donetskdagi tez tibbiy yordam shifoxonasida operatsiya qilingan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.gsp.ro/international/stranieri/mircea-lucescu-a-suferit-un-preinfarct-la-donetk-147184.html |title=Mircea Lucescu a suferit un preinfarct la Doneţk! |website=GSP}}&lt;/ref&gt;.

2012-yil 6-yanvarda Buxarestda yoʻl-transport hodisasiga uchragan va jiddiy jarohat olgan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.antena3.ro/actualitate/mircea-lucescu-implicat-intr-un-grav-accident-rutier-antrenorul-a-suferit-o-contuzie-toracica-severa-150432.html |title=Mircea Lucescu, implicat într-un grav accident rutier. Antrenorul a suferit o contuzie toracică severă |website=antena3.ro}}&lt;/ref&gt;.

== Faoliyat statistikasi ==
[[Fayl:Mircea_Lucescu_against_Steaua.jpg|right|thumb|240x240px|Luchesku (oldingi oʻrinda, oq libosda) shahar boʻylab raqib boʻlgan Steaua Bucureshtiga qarshi derbi oʻyinida.]]

=== Futbolchi ===
&lt;ref name=&quot;RS&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lucescu.ro/mircea/cariera.htm |title=Player stats |access-date=22 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304044952/http://www.lucescu.ro/mircea/cariera.htm |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:100%; text-align: center;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;150&quot; |Jamoa
! rowspan=&quot;2&quot; |Mavsum
! colspan=&quot;3&quot; |Liga
! colspan=&quot;2&quot; |Kubok
! colspan=&quot;2&quot; |[[UEFA|Yevropa]]
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
|-
! width=&quot;40&quot; |Divizion
! width=&quot;40&quot; |Oʻyin
! width=&quot;40&quot; |Gol
! width=&quot;40&quot; |Oʻyin
! width=&quot;40&quot; |Gol
! width=&quot;40&quot; |Oʻyin
! width=&quot;40&quot; |Gol
! width=&quot;40&quot; |Oʻyin
! width=&quot;40&quot; |Gol
|-
| rowspan=&quot;13&quot; |Dinamo București
|1963–64
|Divizia A
|2
|0
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|2
|0
|-
|1964–65
|Divizia A
|1
|0
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|1
|0
|-
|1967–68
|Divizia A
|17
|1
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|17
|1
|-
|1968–69
|Divizia A
|28
|8
|
|
|1
|0
|29
|8
|-
|1969–70
|Divizia A
|24
|4
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|24
|4
|-
|1970–71
|Divizia A
|23
|3
|
|
|3
|0
|26
|3
|-
|1971–72
|Divizia A
|26
|7
|
|
|3
|0
|29
|7
|-
|1972–73
|Divizia A
|28
|12
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|28
|12
|-
|1973–74
|Divizia A
|25
|5
|
|
|2
|1
|27
|6
|-
|1974–75
|Divizia A
|31
|4
|
|
|3
|1
|34
|5
|-
|1975–76
|Divizia A
|26
|6
|
|
|2
|1
|28
|7
|-
|1976–77
|Divizia A
|19
|7
|
|
|1
|0
|20
|7
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!250
!57
!
!
!15
!3
!265
!60
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |Știința București (ijara)
|1965–66
|Divizia B
|
|
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|
|
|-
|1966–67
|Divizia B
|
|
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!39
!12
!
!
!
!
!39
!12
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |Corvinul
|1977–78
|Divizia A
|34
|7
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|34
|7
|-
|1978–79
|Divizia A
|27
|5
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|27
|5
|-
|1979–80
|Divizia B
|
|
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|
|
|-
|1980–81
|Divizia A
|27
|7
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|27
|7
|-
|1981–82
|Divizia A
|23
|2
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|23
|2
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!111
!21
!
!
!
!
!111
!21
|-
|Dinamo București
|1989–90
|Divizia A
|1
|0
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|1
|0
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Umumiy faoliyat statistikasi
!401
!90
!
!
!15
!3
!416
!93
|}

=== Terma jamoadagi gollar ===

: ''Gollar va natijalar birinchi boʻlib Ruminiyaning gollari roʻyxatini koʻrsatadi, ballar ustuni Lucheskuning har bir golidan keyin hisobni koʻrsatadi''.&lt;ref name=&quot;EU&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:90%&quot;
|+Mircha Luchesku tomonidan kiritilgan xalqaro gollar roʻyxati
!Gol
!Sana
!Joy
!Raqib
!Hisob
!Natija
!Musoboqa
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''1'''
|1966-yil 3-dekabr
|[[GSP Stadium]], [[Nicosia]], [[Kipr Respublikasi|Kipr]]
|{{fb|Cyprus}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''2'''–1
| style=&quot;text-align:center;&quot; |5–1
|Yevro-1968 saralashi
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''2'''
|1967-yil 23-aprel
|[[Stadionul Național (1953)|Stadionul 23 August]], [[Buxarest]], [[Ruminiya]]
|{{fb|Cyprus}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''1'''–0
| style=&quot;text-align:center;&quot; |7–0
|Yevro-1968 saralashi
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''3'''
|1970-yil 9-fevral
|[[Estadio Alberto Gallardo|Estadio San Martín de Porres]], [[Lima]], [[Peru]]
|{{fb|Peru}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''1'''–0
| style=&quot;text-align:center;&quot; |1–1
|[[Oʻrtoqlik uchrashuvi|Oʻrtoqlik]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''4'''
|1971-yil 22-sentyabr
|[[Helsinki Olympic Stadium|Olympic Stadium]], [[Helsinki]], [[Finland]]
|{{fb|Finland}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''4'''–0
| style=&quot;text-align:center;&quot; |4–0
|Yevro-1972 saralashi
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''5'''
|1971-yil 24-noyabr
|[[Stadionul Național (1953)|Stadionul 23 August]], [[Buxarest]], [[Ruminiya]]
|{{fb|Wales}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''2'''–0
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2–0
|Yevro-1972 saralashi
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''6'''
|1974-yil 29-may
|[[Stadionul Național (1953)|Stadionul 23 August]], [[Buxarest]], [[Ruminiya]]
|{{fb|Greece|old}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''3'''–1
| style=&quot;text-align:center;&quot; |3–1
|1973–1976 Bolqon kubogi
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''7'''
|1975-yil 19-mart
|[[BJK İnönü Stadium|İnönü Stadium]], [[Istanbul]], [[Turkiya]]
|{{fb|Turkey}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''1'''–1
| style=&quot;text-align:center;&quot; |1–1
|[[Oʻrtoqlik uchrashuvi|Oʻrtoqlik]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''8'''
|1975-yil 11-may
|[[Stadionul Național (1953)|Stadionul 23 August]], [[Buxarest]], [[Ruminiya]]
|{{fb|Denmark}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''5'''–0
| style=&quot;text-align:center;&quot; |6–1
|Yevro-1976 saralashi
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''9'''
|1976-yil 5-iyun
|[[San Siro|Stadio San Siro]], [[Milan]], [[Italiya]]
|{{fb|Italy}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''1'''–2
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2–4
|[[Oʻrtoqlik uchrashuvi|Oʻrtoqlik]]
|}

=== Murabbiylik ===
{{updated|o'yin 2023 yil 3 noyabrda bo'lib o'tdi}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center&quot;
|+Jamolarda murabbiylik davri boʻyicha natijalari
! rowspan=&quot;2&quot; |Jamoa
! rowspan=&quot;2&quot; |Dan
! rowspan=&quot;2&quot; |Gacha
! colspan=&quot;8&quot; |Natijalar
|-
!{{Tooltip|G|Games managed}}
!{{Tooltip|W|Games won}}
!{{Tooltip|D|Games drawn}}
!{{Tooltip|L|Games lost}}
!{{Tooltip|GF|Goals for}}
!{{Tooltip|GA|Goals against}}
!{{Tooltip|GD|Goal difference}}
!{{Tooltip|Win %|Winning percentage}}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ruminiya milliy futbol terma jamoasi|Ruminiya]]
| align=&quot;left&quot; |1981-yil 1-noyabr
| align=&quot;left&quot; |1986-yil 2-oktyabr{{WDL|58|24|19|15|for=77|against=63|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |Dinamo București
| align=&quot;left&quot; |1985-yil 1-noyabr
| align=&quot;left&quot; |1990-yil 30-iyun{{WDL|177|132|28|17|for=494|against=167|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |Pisa
| align=&quot;left&quot; |1990-yil 1-iyul
| align=&quot;left&quot; |1991 yil 11 mart{{WDL|24|8|5|11|for=32|against=49|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |Brescia
| align=&quot;left&quot; |1991-yil 1-iyul
| align=&quot;left&quot; |1995 yil 19 fevral{{WDL|151|47|59|45|for=197|against=188|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |Brescia
| align=&quot;left&quot; |1995-yil 1-iyul
| align=&quot;left&quot; |1996 yil 25 fevral{{WDL|29|7|9|13|for=32|against=36|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |Reggiana
| align=&quot;left&quot; |1996-yil 1-iyul
| align=&quot;left&quot; |1996 yil 25 noyabr{{WDL|13|1|4|8|for=13|against=22|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |Rapid București
| align=&quot;left&quot; |1997-yil 1-iyul
| align=&quot;left&quot; |1998 yil 25 noyabr{{WDL|57|41|11|5|for=122|against=42|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Inter Milan]]
| align=&quot;left&quot; |1998-yil 1-dekabr
| align=&quot;left&quot; |1999 yil 21 mart{{WDL|17|4|4|9|for=26|against=26|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |Rapid București
| align=&quot;left&quot; |1999-yil 1-aprel
| align=&quot;left&quot; |2000 yil 30 iyun{{WDL|49|32|9|8|for=103|against=49|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Galatasaroy (futbol klubi)|Galatasaray]]
| align=&quot;left&quot; |2000-yil 1-iyul
| align=&quot;left&quot; |2002 yil 30 iyun{{WDL|106|64|22|20|for=210|against=111|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Beşiktaş J.K.|Beşiktaş]]
| align=&quot;left&quot; |2002-yil 1-iyul
| align=&quot;left&quot; |2004 yil 17 may{{WDL|89|53|19|17|for=162|against=98|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[FC Shakhtar Donetsk|Shakhtar Donetsk]]
| align=&quot;left&quot; |2004-yil 17-may
| align=&quot;left&quot; |2016 yil 24 may{{WDL|573|395|90|88|for=1220|against=452|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit Saint Petersburg]]
| align=&quot;left&quot; |2016-yil 24-may
| align=&quot;left&quot; |2017-yil 28-may{{WDL|40|25|7|8|for=74|against=34|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Turkiya milliy futbol terma jamoasi|Turkiya]]
| align=&quot;left&quot; |2017-yil 2-avgust
| align=&quot;left&quot; |2019-yil 11-fevral{{WDL|17|4|6|7|for=17|against=25|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Dinamo (Kiyev futbol klubi)|Dinamo Kiyev]]
| align=&quot;left&quot; |2020-yil 23-iyul
| align=&quot;left&quot; |2023-yil 3-noyabr{{WDL|126|70|21|35|for=216|against=126|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ruminiya milliy futbol terma jamoasi|Ruminiya]]
| align=&quot;left&quot; |2024-yil 6-avgust
| align=&quot;left&quot; |present{{WDL|0|0|0|0|for=0|against=0|diff=yes}}
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Jami
{{WDLtot|1526|907|313|306|for=2896|against=1388|diff=yes}}
|}

=== Shaxtyordagi murabbiylik davri ===
&lt;ref name=&quot;stats&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://shakhtar.com/en/news/37776 |title=Thank you, Mister! |publisher=shakhtar.com |access-date=22 May 2016 |date=21 May 2016}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:100%; text-align: center;&quot;
! width=&quot;100&quot; |Musoboqalar
! width=&quot;60&quot; |Oʻyin
! width=&quot;40&quot; |Gʻalaba
! width=&quot;40&quot; |Durang
! width=&quot;40&quot; |Magʻlubiyat
! width=&quot;40&quot; |UG
! width=&quot;40&quot; |OʻG
|-
|Ukraina Premyer ligasi
|357
|273
|49
|35
|817
|234
|-
|Ukraina kubogi
|71
|57
|7
|7
|175
|45
|-
|Ukraina Superkubogi
|11
|5
|4
|2
|22
|12
|-
|[[UEFA|Yevropa]]
|134
|60
|30
|44
|206
|161
|-
!Total
!573
!395
!90
!88
!1220
!452
|}

== Yutuqlar ==

=== Futbolchi sifatida ===
'''Dinamo București'''&lt;ref name=&quot;RS2&quot; /&gt;

* Divizia A: 1963–64, 1964–65, 1970–71, 1972–73, 1974–75, 1976–77, 1989–90
* Cupa României: 1967–68

'''Corvinul Hunedoara'''

* Divizia B: 1979–80

'''Individual'''

* Ruminiyada yilning eng yaxshi futbolchisi (''toʻrtinchi oʻrin''): 1971

=== Murabbiy sifatida ===
'''Corvinul Hunedoara'''

* Divizia B: 1979–80

'''Dinamo București'''

* Divizia A: 1989–90

* Ruminiya kubogi: 1985–86, 1989–90

'''Brescia'''

* Serie B: 1991–92
* Anglo-Italian Cup: 1993–94

'''Rapid București'''

* Divizia A: 1998–99
* Ruminiya kubogi: 1997–98
* Ruminiya Superkubogi: 1999

'''Galatasaray'''

* Süper Lig: 2001–02
* [[UEFA Superkubogi]]: 2000

'''Beşiktaş'''

* Süper Lig: 2002–03

'''Shakhtar Donetsk'''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://shakhtar.com/en/team/coaches/ |title=Coaching Staff &amp;#124; First Team &amp;#124; FC Shakhtar Donetsk official website |access-date=19 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120920143253/http://shakhtar.com/en/team/coaches/ |archive-date=20 September 2012}}&lt;/ref&gt;
[[Fayl:Mircea_Lucescu_(2011_Ukrainian_Cup).jpg|thumb|254x254px|Luchesku „Shaxtyor“ bilan 2010-11-yilgi Ukraina kubogini zabt etgan.]]

* Ukraina Premyer ligasi: 2004–05, 2005–06, 2007–08, 2009–10, 2010–11, 2011–12, 2012–13, 2013–14
* Ukraina kubogi: 2003–04, 2007–08, 2010–11, 2011–12, 2012–13, 2015–16
* Ukraina Superkubogi: 2005, 2008, 2010, 2012, 2013, 2014, 2015
* UEFA kubogi: 2008–09

'''Zenit Saint Petersburg'''

* Rossiya Superkubogi: 2016

'''Dynamo Kyiv'''

* Ukraina Premyer ligasi: 2020–21
* Ukraina kubogi: 2020–21
* Ukraina Superkubogi: 2020

'''Individual'''

* ''Sport gazetasi:'' Ruminiyada yilning eng yaxshi murabbiyi: 2004, 2010, 2012, 2014, 2021
* Ukraina Premyer ligasi Oyning amg yaxshi murabbiyi (3): 2020-21 (mart, aprel, may),

'''Orders'''

* III darajali „Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni (Ukraina) (2006)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/697/2006 |title=Про відзначення державними нагородами України}}&lt;/ref&gt;

* III darajali „Sportdagi xizmatlari uchun“ ordeni (Ruminiya). (2008)&lt;ref name=&quot;agerpres&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;monitor&quot; /&gt;

* Ruminiya yulduzi ordeni (2009)&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web |url=https://shakhtar.com/news/all-news/ |title=Новости футбольного клуба &quot;Шахтер&quot; &amp;#124; Официальный сайт ФК &quot;Шахтер&quot; (Донецк) |website=shakhtar.com}}&lt;/ref&gt;

* II darajali „Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni (Ukraina) (2009)&lt;ref name=&quot;auto&quot; /&gt;

* I darajali „Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni (Ukraina) (2011)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.president.gov.ua/documents/13574.html |title=УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ № 579/2011 - Офiцiйне представництво Президента України |access-date=2014-12-24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141224192957/http://www.president.gov.ua/documents/13574.html |archive-date=24 December 2014}}&lt;/ref&gt;

* [[Donetsk]]&lt;nowiki/&gt;ning faxriy fuqarosi&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://lukyanchenko.donetsk.ua/news_echo.php?id=5069 |title=Мирча Луческу - почетный гражданин города Донецка |access-date=2014-12-24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129140941/http://lukyanchenko.donetsk.ua/news_echo.php?id=5069 |archive-date=29 November 2014}}&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Eslatmalar ==
{{notelist}}
{{manbalar|group=izoh}}
{{manbalar|group=lower-alpha}}
{{manbalar|group=upper-alpha}} 
{{manbalar|group=note}} 
{{manbalar|group=†}}

== Havolalar ==
{{Commons category}}
* {{IMDb name|9814553}}
* {{NFT player|17628}}
* {{Soccerway coach|mircea-lucescu/125540}}
{{UEFA Yevropa ligasi chempion murabbiylari}}
{{Turkiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{Ruminiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{Beşiktaş J.K. murabbiylari}}
{{FC Zenit Sankt-Peterburg murabbiylari}}

{{DEFAULTSORT:Lucescu, Mircea}}
[[Turkum:1945-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Ruminiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:CS Corvinul Hunedoara futbolchilari]]
[[Turkum:FC Dinamo Buxarest futbolchilari]]
[[Turkum:FC Sportul Studențesc Buxarest futbolchilari]]
[[Turkum:Ruminiya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:Serie A murabbiylari]]
[[Turkum:Inter Milan murabbiylari]]
[[Turkum:Rossiya Premyer-ligasi murabbiylari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]]
[[Turkum:Ruminiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]
[[Turkum:Turkiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]</text>
      <sha1>o5zzfzipcyb92cmuq6h3e3ufgx4smrw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974280</id>
      <parentid>5974270</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:18:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25405" sha1="k0nlpuvj40eqa94w8y22isjs4fimwxt" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
| name = Mircea Lucescu
| image = Mircea Lucescu 2017.jpg
| caption = Lucescu in 2017
| fullname = Mircea Lucescu&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.tff.org/Default.aspx?pageID=527&amp;antID=8083 |title=Mircea Lucescu |publisher=Turkish Football Federation |access-date=20 December 2020}}&lt;/ref&gt;
| birth_date = {{birth date and age|1945|7|29|df=y}}
| birth_place = {{tavalludJoyi|Buxarest}}, Ruminiya
| height = {{height|m=1.77}}
| position = [[Yarim himoyachi#Winger|Vinger]]
| currentclub =
| youthyears1 = 1961–1963
| youthclubs1 = Școala Sportivă 2 București
| yillar1 = 1963–1977
| klublar1 = [[:en:FC Dinamo București|Dinamo București]]
| isht1 = 250
| gollar1 = 57
| yillar2 = 1965–1967
| klublar2 = → [[:en:FC Sportul Studențesc București|Știința București]] (ijara)
| isht2 = 39
| gollar2 = 12
| yillar3 = 1977–1982
| klublar3 = [[:en:FC Corvinul Hunedoara|Corvinul Hunedoara]]
| isht3 = 111
| gollar3 = 21
| yillar4 = 1990
| klublar4 = [[:en:FC Dinamo București|Dinamo București]]
| isht4 = 1
| gollar4 = 0
| totalcaps = 401
| totalgoals = 90
| milliyyillar1 = 1966–1979
| milliyjamoa1 = [[Ruminiya milliy futbol terma jamoasi|Ruminiya]]{{efn|name=&quot;ROM&quot;|Including 6 appearances for Romania's Olympic team.&lt;ref name=EU&gt;{{cite web|url=https://eu-football.info/_player.php?id=12486|title=Mircea Lucescu|publisher=European Football|access-date=27 January 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{NFT|17628}}&lt;/ref&gt;}}
| milliyisht1 = 70
| milliygollar1 = 9
| boshliqyillar1 = 1978–1982
| boshliqklublar1 = [[:en:FC Corvinul Hunedoara|Corvinul Hunedoara]] Oʻynovchi murabbiy
| boshliqyillar2 = 1981–1986
| boshliqklublar2 = [[Ruminiya milliy futbol terma jamoasi|Ruminiya]]
| boshliqyillar3 = 1985–1990
| boshliqklublar3 = [[:en:FC Dinamo București|Dinamo București]]
| boshliqyillar4 = 1990–1991
| boshliqklublar4 = [[:en:A.C. Pisa 1909|Pisa]]
| boshliqyillar5 = 1991–1995
| boshliqklublar5 = [[:en:Brescia Calcio|Brescia]]
| boshliqyillar6 = 1995–1996
| boshliqklublar6 = [[:en:Brescia Calcio|Brescia]]
| boshliqyillar7 = 1996
| boshliqklublar7 = [[:en:A.C. Reggiana 1919|Reggiana]]
| boshliqyillar8 = 1997–1998
| boshliqklublar8 = [[:en:FC Rapid București|Rapid București]]
| boshliqyillar9 = 1998–1999
| boshliqklublar9 = [[Inter Milan]]
| boshliqyillar10 = 1999–2000
| boshliqklublar10 = [[:en:FC Rapid București|Rapid București]]
| boshliqyillar11 = 2000–2002
| boshliqklublar11 = [[Galatasaroy (futbol klubi)|Galatasaroy]]
| boshliqyillar12 = 2002–2004
| boshliqklublar12 = [[Beşiktaş J.K.|Beşiktaş]]
| boshliqyillar13 = 2004–2016
| boshliqklublar13 = [[FC Shakhtar Donetsk|Shakhtar Donetsk]]
| boshliqyillar14 = 2016–2017
| boshliqklublar14 = [[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit Sankt Peterburg]]
| boshliqyillar15 = 2017–2019
| boshliqklublar15 = [[Turkiya milliy futbol terma jamoasi|Turkiya]]
| boshliqyillar16 = 2020–2023
| boshliqklublar16 = [[Dinamo (Kiyev futbol klubi)|Dinamo (Kiyev)]]
| boshliqyillar17 = 2024–
| boshliqklublar17 = [[Ruminiya milliy futbol terma jamoasi|Ruminiya]]
}}
'''Mircha Luchesku''' ({{Lang-ro|mirtʃe̯a luˈtʃesku}}; 1945-yil 29-iyulda tugʻilgan) – ruminiyalik professional futbol murabbiyi va sobiq [[Futbolchi|futbolchisi]]. U barcha davrlarning eng koʻp mukofotlangan mmurabbiylaridan biri&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.marca.com/en/football/international-football/2019/05/23/5ce5c24eca4741c7638b4567.html |title=Guardiola on his way to becoming the most successful coach of all time |work=Marca |location=Spain |last1=Rubio |first1=Alberto |last2=Clancy |first2=Conor |date=23 May 2019}}&lt;/ref&gt;.

Luchesku, shuningdek, Ruminiya chempionatining eng muvaffaqiyatli oʻyinchilaridan biri boʻlib&lt;ref&gt;{{cite news |date=May 15, 2022 |title=Best of the best! Dan Petrescu, la un titlu de recordul absolut + doi jucători-simbol de la CFR Cluj, lângă Lăcătuș, Lucescu sau Tudorel Stoica |language=ro |publisher=gsp.ro |url=https://www.gsp.ro/fotbal/liga-1/cfr-cluj-titluri-deac-arlauskis-petrescu-663711.html |access-date=May 15, 2022}}&lt;/ref&gt;, Dinamo Buxarest bilan yettita chempionlikni qoʻlga kiritgan. Lucescu shuningdek, „Ştiinta Bucureshti“ va „Korvinul Xunedoara“ klublarida ham oʻynagan va 1970-yilgi FIFA Jahon chempionatida Ruminiya terma jamoasiga sardorlik qilgan. Ruminiya terma jamoasida 70 ta oʻyinda maydonga tushgan&lt;ref name=&quot;merry&quot;&gt;{{cite news |date=2 October 2013 |title=Lucescu's band of Brazilians aim to bring down Man United |work=FourFourTwo |url=http://www.fourfourtwo.com/us/features/lucescus-band-brazilians-aim-bring-down-man-united}}&lt;/ref&gt;.

Luchesku Ruminiya, Italiya, Turkiya, Ukraina va Rossiyada turli jamoalarni boshqargan. Mircea oʻn ikki yill davomida [[Donetsk]]&lt;nowiki/&gt;ning „&lt;nowiki/&gt;[[FC Shakhtar Donetsk|Shaxtyor]]&lt;nowiki/&gt;“ klubini boshqargan faoliyati bilan mashhur. Bu davrda Donetsk jamoasi bilan birgalikda sakkiz marta Ukraina Premyer ligasi, oltita Ukraina kubogi, yettita Ukraina Superkubogi va 2008/2009-yilgi UEFA kubogida gʻalaba qozonib, jamoa tarixidagi eng muvaffaqiyatli murabbiyga aylangan&lt;ref&gt;{{cite news |date=23 May 2016 |title=How Mircea Lucescu put Shakhtar on the map |publisher=UEFA |url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=2367219.html}}&lt;/ref&gt;. Mircea shuningdek, „Shaxtyor“ jamoasining raqibi „&lt;nowiki/&gt;[[Dinamo (Kiyev futbol klubi)|Dinamo Kiyev]]&lt;nowiki/&gt;“ bilan ham Ukrainada sovrinlarni qoʻlga kiritgan. Lucescu faoliyati davomida shuningdek, Dinamo Buxarest va Rapid Buxarest bilan Divizia A chempionligini, [[Galatasaroy (futbol klubi)|Galatasaroy]] va [[Beşiktaş J.K.|Beshiktosh]] bilan Turkiya Superligasi chempionligini qoʻlga kiritgan.

Luchesku 2004, 2010, 2012, 2014 va 2021-yillarda Ruminiyada, 2006 va 2008 va 2014-yillarda Ukrainada yilning eng yaxshi murabbiyi deb topilgan&lt;ref name=&quot;stats2&quot;&gt;{{cite web |url=http://shakhtar.com/en/news/37745 |title=Shakhtar and Mircea Lucescu: 12 years together |publisher=shakhtar.com |access-date=18 May 2016 |date=16 May 2016}}&lt;/ref&gt;. 2013-yilda u Ruminiyada oʻn yillikning eng yaxshi murabbiyi mukofotiga sazovor boʻlgan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ua-football.com/ukrainian/high/1387484337-luchesku-byl-priznan-trenerom-desyatiletiya-v-rumynii.html |title=Луческу был признан тренером десятилетия в Румынии |first=Внешние |last=источники |date=19 December 2013 |website=ua-football.com}}&lt;/ref&gt; va 2015-yilda [[Alex Ferguson]], [[Carlo Ancelotti]], [[Arsène Wenger]] va [[José Mourinho]] kabi [[UEFA Chempionlar Ligasi]]&lt;nowiki/&gt;da 100 ta oʻyinida murabbiylik qilgan beshinchi shaxs boʻlgan. Mircea murabbiylik faoliyatida gʻalaba qozonilgan rasmiy sovrinlar soni (38 ta) boʻyicha ham uchinchi oʻrindadir&lt;ref&gt;{{cite news |date=21 October 2015 |title=Lucescu becomes fifth coaching centurion |publisher=UEFA |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2293606.html}}&lt;/ref&gt;.

== Murabbiylik faoliyati ==

=== Ruminiya ===
2024-yil 6-avgustda u birinchi bor Ruminiyani boshqarganidan 38 yil oʻtib yana Ruminiya terma jamoasi murabbiyi sifatida qaytdi&lt;ref&gt;{{cite news |date=6 August 2024 |title=Mircea Lucescu replaces Edi Iordănescu as coach of Romania’s national football team |agency=Romania-Insider.com |url=https://www.romania-insider.com/mircea-lucescu-coach-romanias-national-football-team-aug-2024 |access-date=6 August 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/371168?utm_source=telegram&amp;utm_medium=championatasia |sarlavha=Расман: 79 ёшли Мирча Луческу Руминия терма жамоаси бош мураббийи этиб тайинланди |sana=2024/08/06}}&lt;/ref&gt;.

== Yozuvchilik faoliyati ==
Mircha Luchesku 1980-yilda „Drumul Socialismului“ gazetasida xronikalar, sharhlar va oʻyinlar tahlilini yozishni boshlagan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://welovesport.ro/stiri/fotbal-vintage-cronicarul-mircea-lucescu-27617 |title=Cronicarul Mircea Lucescu |publisher=Welovesport.ro |language=Romanian |trans-title=Chronicler Mircea Lucescu |date=29 July 2023 |access-date=31 July 2023}}&lt;/ref&gt;. U futbol haqida ikki jild ham yozgan:&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.prosport.ro/sport-life/special/lucescu-70-viziune-in-1981-mircea-lucescu-aloca-in-autobiografia-mirajul-gazonului-un-capitol-despre-fotbalul-viitorului-principiile-enuntate-atunci-se-aplica-in-toata-lumea-azi-la-35-de-ani-distanta-14650328 |title=VIZIUNE: În 1981, Mircea Lucescu aloca în autobiografia &quot;Mirajul gazonului&quot; un capitol despre fotbalul viitorului. Principiile enunțate atunci se aplică în toată lumea azi, la 35 de ani distanță |publisher=Prosport.ro |language=Romanian |trans-title=VISION: In 1981, Mircea Lucescu allocated a chapter on the football of the future in his autobiography &quot;Mirajul gazonului&quot;. The principles enunciated then apply all over the world today, 35 years later |date=29 July 2015 |access-date=31 July 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.prosport.ro/sport-life/mircea-lucescu-despre-viata-de-miner-il-luce-si-a-lansat-o-carte-in-ucraina-8714696 |title=Mircea Lucescu, despre &quot;viața de miner&quot;! Il Luce și-a lansat o carte în Ucraina |publisher=Prosport.ro |language=Romanian |trans-title=Mircea Lucescu, about the &quot;miner's life&quot;! Il Luce launched his book in Ukraine |date=8 September 2011 |access-date=31 July 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.sport.ro/stranieri/super-foto-mircea-lucescu-si-a-lansat-ultima-carte-in-ucraina-a-fost-show-la-lansare-ce-zice-despre-o.html |title=Mircea Lucescu si-a lansat ultima carte in Ucraina: a fost SHOW la lansare! Ce zice despre o PLECARE de la Sahtior |publisher=Sport.ro |language=Romanian |trans-title=Mircea Lucescu launched his last book in Ukraine: it was a SHOW at the launch! What about a DEPARTURE from Sahtior |date=8 September 2011 |access-date=31 July 2023}}&lt;/ref&gt;

* ''Maysazor sarobi'' (1981)
* Shaxtyorske zhyttya ''(Shaxtyor hayoti)'' (2011)

== Shaxsiy hayot ==
Luchesku poliglot. U oʻz ona tilidan tashqari ingliz, portugal, ispan, italyan, fransuz va rus tillarini biladi&lt;ref&gt;{{UEFA coach|40040|Mircea Lucescu|accessdate=19 March 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=3IHb-EqoWCQ |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211212/3IHb-EqoWCQ |archive-date=2021-12-12 |url-status=live |title=Lucescu: &quot;We were better |via=YouTube |access-date=11 July 2016}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;. U koʻpincha oʻz oʻyinchilariga teatrga borish yoki kitob oʻqish klublar yoki restoranlarga borishdan koʻra foydaliroq ekanligini aytadi. Shuningdek, u oʻz futbolchilarini universitetga borishlari uchun bosim oʻtkazdi&lt;ref name=&quot;shakhtar.com99.eu&quot;&gt;{{cite news |date=19 August 2011 |script-title=ru:Луческу сочинил текст клубного гимна |language=ru |publisher=shakhtar.com (citing Газета «Сегодня») |url=http://shakhtar.com/ru/news/18276}}&lt;/ref&gt;. Uning oʻgʻli Razvan Luchesku ham futbolchi boʻlgan va hozirda PAOK jamoasini boshqarmoqda.

2009-yil 15-iyulda Luchesku angina xuruji boʻldi va infarktga uchragan. Donetskdagi tez tibbiy yordam shifoxonasida operatsiya qilingan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.gsp.ro/international/stranieri/mircea-lucescu-a-suferit-un-preinfarct-la-donetk-147184.html |title=Mircea Lucescu a suferit un preinfarct la Doneţk! |website=GSP}}&lt;/ref&gt;.

2012-yil 6-yanvarda Buxarestda yoʻl-transport hodisasiga uchragan va jiddiy jarohat olgan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.antena3.ro/actualitate/mircea-lucescu-implicat-intr-un-grav-accident-rutier-antrenorul-a-suferit-o-contuzie-toracica-severa-150432.html |title=Mircea Lucescu, implicat într-un grav accident rutier. Antrenorul a suferit o contuzie toracică severă |website=antena3.ro}}&lt;/ref&gt;.

== Faoliyat statistikasi ==
[[Fayl:Mircea_Lucescu_against_Steaua.jpg|right|thumb|240x240px|Luchesku (oldingi oʻrinda, oq libosda) shahar boʻylab raqib boʻlgan Steaua Bucureshtiga qarshi derbi oʻyinida.]]

=== Futbolchi ===
&lt;ref name=&quot;RS&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lucescu.ro/mircea/cariera.htm |title=Player stats |access-date=22 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304044952/http://www.lucescu.ro/mircea/cariera.htm |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:100%; text-align: center;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;150&quot; |Jamoa
! rowspan=&quot;2&quot; |Mavsum
! colspan=&quot;3&quot; |Liga
! colspan=&quot;2&quot; |Kubok
! colspan=&quot;2&quot; |[[UEFA|Yevropa]]
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
|-
! width=&quot;40&quot; |Divizion
! width=&quot;40&quot; |Oʻyin
! width=&quot;40&quot; |Gol
! width=&quot;40&quot; |Oʻyin
! width=&quot;40&quot; |Gol
! width=&quot;40&quot; |Oʻyin
! width=&quot;40&quot; |Gol
! width=&quot;40&quot; |Oʻyin
! width=&quot;40&quot; |Gol
|-
| rowspan=&quot;13&quot; |Dinamo București
|1963–64
|Divizia A
|2
|0
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|2
|0
|-
|1964–65
|Divizia A
|1
|0
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|1
|0
|-
|1967–68
|Divizia A
|17
|1
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|17
|1
|-
|1968–69
|Divizia A
|28
|8
|
|
|1
|0
|29
|8
|-
|1969–70
|Divizia A
|24
|4
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|24
|4
|-
|1970–71
|Divizia A
|23
|3
|
|
|3
|0
|26
|3
|-
|1971–72
|Divizia A
|26
|7
|
|
|3
|0
|29
|7
|-
|1972–73
|Divizia A
|28
|12
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|28
|12
|-
|1973–74
|Divizia A
|25
|5
|
|
|2
|1
|27
|6
|-
|1974–75
|Divizia A
|31
|4
|
|
|3
|1
|34
|5
|-
|1975–76
|Divizia A
|26
|6
|
|
|2
|1
|28
|7
|-
|1976–77
|Divizia A
|19
|7
|
|
|1
|0
|20
|7
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!250
!57
!
!
!15
!3
!265
!60
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |Știința București (ijara)
|1965–66
|Divizia B
|
|
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|
|
|-
|1966–67
|Divizia B
|
|
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!39
!12
!
!
!
!
!39
!12
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |Corvinul
|1977–78
|Divizia A
|34
|7
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|34
|7
|-
|1978–79
|Divizia A
|27
|5
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|27
|5
|-
|1979–80
|Divizia B
|
|
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|
|
|-
|1980–81
|Divizia A
|27
|7
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|27
|7
|-
|1981–82
|Divizia A
|23
|2
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|23
|2
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!111
!21
!
!
!
!
!111
!21
|-
|Dinamo București
|1989–90
|Divizia A
|1
|0
|
|
| colspan=&quot;2&quot; |–
|1
|0
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Umumiy faoliyat statistikasi
!401
!90
!
!
!15
!3
!416
!93
|}

=== Terma jamoadagi gollar ===

: ''Gollar va natijalar birinchi boʻlib Ruminiyaning gollari roʻyxatini koʻrsatadi, ballar ustuni Lucheskuning har bir golidan keyin hisobni koʻrsatadi''.&lt;ref name=&quot;EU&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:90%&quot;
|+Mircha Luchesku tomonidan kiritilgan xalqaro gollar roʻyxati
!Gol
!Sana
!Joy
!Raqib
!Hisob
!Natija
!Musoboqa
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''1'''
|1966-yil 3-dekabr
|[[GSP Stadium]], [[Nicosia]], [[Kipr Respublikasi|Kipr]]
|{{fb|Cyprus}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''2'''–1
| style=&quot;text-align:center;&quot; |5–1
|Yevro-1968 saralashi
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''2'''
|1967-yil 23-aprel
|[[Stadionul Național (1953)|Stadionul 23 August]], [[Buxarest]], [[Ruminiya]]
|{{fb|Cyprus}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''1'''–0
| style=&quot;text-align:center;&quot; |7–0
|Yevro-1968 saralashi
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''3'''
|1970-yil 9-fevral
|[[Estadio Alberto Gallardo|Estadio San Martín de Porres]], [[Lima]], [[Peru]]
|{{fb|Peru}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''1'''–0
| style=&quot;text-align:center;&quot; |1–1
|[[Oʻrtoqlik uchrashuvi|Oʻrtoqlik]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''4'''
|1971-yil 22-sentyabr
|[[Helsinki Olympic Stadium|Olympic Stadium]], [[Helsinki]], [[Finland]]
|{{fb|Finland}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''4'''–0
| style=&quot;text-align:center;&quot; |4–0
|Yevro-1972 saralashi
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''5'''
|1971-yil 24-noyabr
|[[Stadionul Național (1953)|Stadionul 23 August]], [[Buxarest]], [[Ruminiya]]
|{{fb|Wales}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''2'''–0
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2–0
|Yevro-1972 saralashi
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''6'''
|1974-yil 29-may
|[[Stadionul Național (1953)|Stadionul 23 August]], [[Buxarest]], [[Ruminiya]]
|{{fb|Greece|old}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''3'''–1
| style=&quot;text-align:center;&quot; |3–1
|1973–1976 Bolqon kubogi
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''7'''
|1975-yil 19-mart
|[[BJK İnönü Stadium|İnönü Stadium]], [[Istanbul]], [[Turkiya]]
|{{fb|Turkey}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''1'''–1
| style=&quot;text-align:center;&quot; |1–1
|[[Oʻrtoqlik uchrashuvi|Oʻrtoqlik]]
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''8'''
|1975-yil 11-may
|[[Stadionul Național (1953)|Stadionul 23 August]], [[Buxarest]], [[Ruminiya]]
|{{fb|Denmark}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''5'''–0
| style=&quot;text-align:center;&quot; |6–1
|Yevro-1976 saralashi
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''9'''
|1976-yil 5-iyun
|[[San Siro|Stadio San Siro]], [[Milan]], [[Italiya]]
|{{fb|Italy}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |'''1'''–2
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2–4
|[[Oʻrtoqlik uchrashuvi|Oʻrtoqlik]]
|}

=== Murabbiylik ===
{{updated|o'yin 2023 yil 3 noyabrda bo'lib o'tdi}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center&quot;
|+Jamolarda murabbiylik davri boʻyicha natijalari
! rowspan=&quot;2&quot; |Jamoa
! rowspan=&quot;2&quot; |Dan
! rowspan=&quot;2&quot; |Gacha
! colspan=&quot;8&quot; |Natijalar
|-
!{{Tooltip|G|Games managed}}
!{{Tooltip|W|Games won}}
!{{Tooltip|D|Games drawn}}
!{{Tooltip|L|Games lost}}
!{{Tooltip|GF|Goals for}}
!{{Tooltip|GA|Goals against}}
!{{Tooltip|GD|Goal difference}}
!{{Tooltip|Win %|Winning percentage}}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ruminiya milliy futbol terma jamoasi|Ruminiya]]
| align=&quot;left&quot; |1981-yil 1-noyabr
| align=&quot;left&quot; |1986-yil 2-oktyabr{{WDL|58|24|19|15|for=77|against=63|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |Dinamo București
| align=&quot;left&quot; |1985-yil 1-noyabr
| align=&quot;left&quot; |1990-yil 30-iyun{{WDL|177|132|28|17|for=494|against=167|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |Pisa
| align=&quot;left&quot; |1990-yil 1-iyul
| align=&quot;left&quot; |1991 yil 11 mart{{WDL|24|8|5|11|for=32|against=49|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |Brescia
| align=&quot;left&quot; |1991-yil 1-iyul
| align=&quot;left&quot; |1995 yil 19 fevral{{WDL|151|47|59|45|for=197|against=188|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |Brescia
| align=&quot;left&quot; |1995-yil 1-iyul
| align=&quot;left&quot; |1996 yil 25 fevral{{WDL|29|7|9|13|for=32|against=36|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |Reggiana
| align=&quot;left&quot; |1996-yil 1-iyul
| align=&quot;left&quot; |1996 yil 25 noyabr{{WDL|13|1|4|8|for=13|against=22|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |Rapid București
| align=&quot;left&quot; |1997-yil 1-iyul
| align=&quot;left&quot; |1998 yil 25 noyabr{{WDL|57|41|11|5|for=122|against=42|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Inter Milan]]
| align=&quot;left&quot; |1998-yil 1-dekabr
| align=&quot;left&quot; |1999 yil 21 mart{{WDL|17|4|4|9|for=26|against=26|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |Rapid București
| align=&quot;left&quot; |1999-yil 1-aprel
| align=&quot;left&quot; |2000 yil 30 iyun{{WDL|49|32|9|8|for=103|against=49|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Galatasaroy (futbol klubi)|Galatasaray]]
| align=&quot;left&quot; |2000-yil 1-iyul
| align=&quot;left&quot; |2002 yil 30 iyun{{WDL|106|64|22|20|for=210|against=111|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Beşiktaş J.K.|Beşiktaş]]
| align=&quot;left&quot; |2002-yil 1-iyul
| align=&quot;left&quot; |2004 yil 17 may{{WDL|89|53|19|17|for=162|against=98|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[FC Shakhtar Donetsk|Shakhtar Donetsk]]
| align=&quot;left&quot; |2004-yil 17-may
| align=&quot;left&quot; |2016 yil 24 may{{WDL|573|395|90|88|for=1220|against=452|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit Saint Petersburg]]
| align=&quot;left&quot; |2016-yil 24-may
| align=&quot;left&quot; |2017-yil 28-may{{WDL|40|25|7|8|for=74|against=34|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Turkiya milliy futbol terma jamoasi|Turkiya]]
| align=&quot;left&quot; |2017-yil 2-avgust
| align=&quot;left&quot; |2019-yil 11-fevral{{WDL|17|4|6|7|for=17|against=25|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Dinamo (Kiyev futbol klubi)|Dinamo Kiyev]]
| align=&quot;left&quot; |2020-yil 23-iyul
| align=&quot;left&quot; |2023-yil 3-noyabr{{WDL|126|70|21|35|for=216|against=126|diff=yes}}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ruminiya milliy futbol terma jamoasi|Ruminiya]]
| align=&quot;left&quot; |2024-yil 6-avgust
| align=&quot;left&quot; |present{{WDL|0|0|0|0|for=0|against=0|diff=yes}}
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Jami
{{WDLtot|1526|907|313|306|for=2896|against=1388|diff=yes}}
|}

=== Shaxtyordagi murabbiylik davri ===
&lt;ref name=&quot;stats&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://shakhtar.com/en/news/37776 |title=Thank you, Mister! |publisher=shakhtar.com |access-date=22 May 2016 |date=21 May 2016}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:100%; text-align: center;&quot;
! width=&quot;100&quot; |Musoboqalar
! width=&quot;60&quot; |Oʻyin
! width=&quot;40&quot; |Gʻalaba
! width=&quot;40&quot; |Durang
! width=&quot;40&quot; |Magʻlubiyat
! width=&quot;40&quot; |UG
! width=&quot;40&quot; |OʻG
|-
|Ukraina Premyer ligasi
|357
|273
|49
|35
|817
|234
|-
|Ukraina kubogi
|71
|57
|7
|7
|175
|45
|-
|Ukraina Superkubogi
|11
|5
|4
|2
|22
|12
|-
|[[UEFA|Yevropa]]
|134
|60
|30
|44
|206
|161
|-
!Total
!573
!395
!90
!88
!1220
!452
|}

== Yutuqlar ==

=== Futbolchi sifatida ===
'''Dinamo București'''&lt;ref name=&quot;RS2&quot; /&gt;

* Divizia A: 1963–64, 1964–65, 1970–71, 1972–73, 1974–75, 1976–77, 1989–90
* Cupa României: 1967–68

'''Corvinul Hunedoara'''

* Divizia B: 1979–80

'''Individual'''

* Ruminiyada yilning eng yaxshi futbolchisi (''toʻrtinchi oʻrin''): 1971

=== Murabbiy sifatida ===
'''Corvinul Hunedoara'''

* Divizia B: 1979–80

'''Dinamo București'''

* Divizia A: 1989–90

* Ruminiya kubogi: 1985–86, 1989–90

'''Brescia'''

* Serie B: 1991–92
* Anglo-Italian Cup: 1993–94

'''Rapid București'''

* Divizia A: 1998–99
* Ruminiya kubogi: 1997–98
* Ruminiya Superkubogi: 1999

'''Galatasaray'''

* Süper Lig: 2001–02
* [[UEFA Superkubogi]]: 2000

'''Beşiktaş'''

* Süper Lig: 2002–03

'''Shakhtar Donetsk'''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://shakhtar.com/en/team/coaches/ |title=Coaching Staff &amp;#124; First Team &amp;#124; FC Shakhtar Donetsk official website |access-date=19 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120920143253/http://shakhtar.com/en/team/coaches/ |archive-date=20 September 2012}}&lt;/ref&gt;
[[Fayl:Mircea_Lucescu_(2011_Ukrainian_Cup).jpg|thumb|254x254px|Luchesku „Shaxtyor“ bilan 2010-11-yilgi Ukraina kubogini zabt etgan.]]

* Ukraina Premyer ligasi: 2004–05, 2005–06, 2007–08, 2009–10, 2010–11, 2011–12, 2012–13, 2013–14
* Ukraina kubogi: 2003–04, 2007–08, 2010–11, 2011–12, 2012–13, 2015–16
* Ukraina Superkubogi: 2005, 2008, 2010, 2012, 2013, 2014, 2015
* UEFA kubogi: 2008–09

'''Zenit Saint Petersburg'''

* Rossiya Superkubogi: 2016

'''Dynamo Kyiv'''

* Ukraina Premyer ligasi: 2020–21
* Ukraina kubogi: 2020–21
* Ukraina Superkubogi: 2020

'''Individual'''

* ''Sport gazetasi:'' Ruminiyada yilning eng yaxshi murabbiyi: 2004, 2010, 2012, 2014, 2021
* Ukraina Premyer ligasi Oyning amg yaxshi murabbiyi (3): 2020-21 (mart, aprel, may),

'''Orders'''

* III darajali „Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni (Ukraina) (2006)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/697/2006 |title=Про відзначення державними нагородами України}}&lt;/ref&gt;

* III darajali „Sportdagi xizmatlari uchun“ ordeni (Ruminiya). (2008)&lt;ref name=&quot;agerpres&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;monitor&quot; /&gt;

* Ruminiya yulduzi ordeni (2009)&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web |url=https://shakhtar.com/news/all-news/ |title=Новости футбольного клуба &quot;Шахтер&quot; &amp;#124; Официальный сайт ФК &quot;Шахтер&quot; (Донецк) |website=shakhtar.com}}&lt;/ref&gt;

* II darajali „Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni (Ukraina) (2009)&lt;ref name=&quot;auto&quot; /&gt;

* I darajali „Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni (Ukraina) (2011)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.president.gov.ua/documents/13574.html |title=УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ № 579/2011 - Офiцiйне представництво Президента України |access-date=2014-12-24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141224192957/http://www.president.gov.ua/documents/13574.html |archive-date=24 December 2014}}&lt;/ref&gt;

* [[Donetsk]]&lt;nowiki/&gt;ning faxriy fuqarosi&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://lukyanchenko.donetsk.ua/news_echo.php?id=5069 |title=Мирча Луческу - почетный гражданин города Донецка |access-date=2014-12-24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129140941/http://lukyanchenko.donetsk.ua/news_echo.php?id=5069 |archive-date=29 November 2014}}&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Eslatmalar ==
{{notelist}}
{{manbalar|group=izoh}}
{{manbalar|group=lower-alpha}}
{{manbalar|group=upper-alpha}} 
{{manbalar|group=note}} 
{{manbalar|group=†}}

== Havolalar ==
{{Commons category}}
* {{IMDb name|9814553}}
* {{NFT player|17628}}
* {{Soccerway coach|mircea-lucescu/125540}}
{{UEFA Yevropa ligasi chempion murabbiylari}}
{{Turkiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{Ruminiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{Beşiktaş J.K. murabbiylari}}
{{FC Zenit Sankt-Peterburg murabbiylari}}
{{Galatasaray SK murabbiylari}}

{{DEFAULTSORT:Lucescu, Mircea}}
[[Turkum:1945-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Ruminiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:CS Corvinul Hunedoara futbolchilari]]
[[Turkum:FC Dinamo Buxarest futbolchilari]]
[[Turkum:FC Sportul Studențesc Buxarest futbolchilari]]
[[Turkum:Ruminiya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:Serie A murabbiylari]]
[[Turkum:Inter Milan murabbiylari]]
[[Turkum:Rossiya Premyer-ligasi murabbiylari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]]
[[Turkum:Ruminiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]
[[Turkum:Turkiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]</text>
      <sha1>k0nlpuvj40eqa94w8y22isjs4fimwxt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anatoliy Bishovets</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1212596</id>
    <revision>
      <id>5974267</id>
      <parentid>5970415</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:06:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7441" sha1="ery7iozfdqyrmwb74m43gqixv2ju2cw" xml:space="preserve">{{Futbolchi
| name = Anatoliy Bishovets
| image = Anatoliy Byshovets Panini 1970.jpg
| caption = Byshovets in 1970
| fullname = Anatoliy Fyodorovich Bishovets
| height = 1.76 m
| birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1946|4|23}}
| birth_place = {{tavalludJoyi|Kiyev}}, [[Ukraina SSR]], [[Sovet Ittifoqi]]
| currentclub =
| position =
| youthyears1 =
| youthclubs1 = [[Dinamo (Kiyev futbol klubi)|Dinamo Kiyev]]
| yillar1 = 1963–1973
| klublar1 = [[Dinamo (Kiyev futbol klubi)|Dinamo Kiyev]]
| isht1 = 139
| gollar1 = 49
| milliyyillar1 = 1966–1972
| milliyjamoa1 = [[Sovet Ittifoqi milliy futbol terma jamoasi|Sovet Ittifoqi]]
| milliyisht1 = 39
| milliygollar1 = 15
| boshliqyillar1 = 1982–1985
| boshliqklublar1 = Sovet Ittifoqi (Yoshlar jamoasi)
| boshliqyillar2 = 1986–1988
| boshliqklublar2 = [[Sovet Ittifoqi olimpiya milliy futbol terma jamoasi|Sovet Ittifoqi (olimpiya)]]
| boshliqyillar3 = 1988–1990
| boshliqklublar3 = [[Dinamo (futbol klubi, Moskva)|Dinamo Moskva]]
| boshliqyillar4 = 1990–1992
| boshliqklublar4 = [[Sovet Ittifoqi milliy futbol terma jamoasi|Sovet Ittifoqi / MDH]]
| boshliqyillar5 = 1992–1993
| boshliqklublar5 = [[AEL Limassol]]
| boshliqyillar6 = 1994
| boshliqklublar6 = [[Janubiy Koreya milliy futbol terma jamoasi|Janubiy Koreya]] (maslahatchi)
| boshliqyillar7 = 1994–1995
| boshliqklublar7 = [[Janubiy Koreya milliy futbol terma jamoasi|Janubiy Koreya]]
| boshliqyillar8 = 1995–1996
| boshliqklublar8 = [[Janubiy Koreya milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)|Janubiy Koreya (Olimpiya)]]
| boshliqyillar9 = 1997–1998
| boshliqklublar9 = [[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit Sankt Peterburg]]
| boshliqyillar10 = 1998
| boshliqklublar10 = [[Rossiya milliy futbol terma jamoasi|Rossiya]]
| boshliqyillar11 = 1998–1999
| boshliqklublar11 = [[FC Shakhtar Donetsk|Shakhtar Donetsk]]
| boshliqyillar12 = 2003
| boshliqklublar12 = [[:en:C.S. Marítimo|Marítimo]]
| boshliqyillar13 = 2005
| boshliqklublar13 = [[:en:FC Tom Tomsk|Tom Tomsk]]
| boshliqyillar14 = 2006–2007
| boshliqklublar14 = [[Lokomotiv Moskva (futbol klubi)|Lokomotiv Moskva]]
| boshliqyillar15 = 2009
| boshliqklublar15 = [[FK Kuban Krasnodar|Kuban Krasnodar]] (Maslahatchi)
| boshliqyillar16 = 2011
| boshliqklublar16 = [[:en:FC Ufa|Ufa]] (Maslahatchi)
}}

'''Anatoliy Fyodorovich Bishovets''' ({{lang-ru|Анатолий Фёдорович Бышовец}}, {{lang-uk|Анато́лій Фе́дорович Бишове́ць}}; 1946-yil 23-aprelda tugʻilgan) – asli [[Ukrainlar|ukrainalik]] boʻlgan [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|sovet]] va [[Rossiya|rossiyalik]] [[futbol]] murabbiyi, sobiq sovet terma jamoasi [[Hujumchi (futbol)|hujumchisi]]. U butun professional faoliyatini [[Kiyev]]&lt;nowiki/&gt;ning „&lt;nowiki/&gt;[[Dinamo (Kiyev futbol klubi)|Dinamo]]&lt;nowiki/&gt;“ klubida oʻtkazgan. 1988-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarida Sovet terma jamoasi bilan murabbiy sifatida Olimpiya oltin medalini qoʻlga kiritgan. Anatoliy SSSR, Rossiya va Janubiy Koreya terma jamoalarini ham boshqargan. 1996-yilgi Atlanta Olimpiadasida Janubiy Koreya U-23 terma jamoasiga ham murabbiylik qilgan. Bishovets eng muvaffaqiyatli zamonaviy rus murabbiylaridan biri.

== Futbolchilik faoliyati ==
Bishovets dastlab „Dinamo Kiev“ yoshlar jamoasida, keyinchalik esa 1963—1973-yillarda asosiy jamoa tarkibida oʻynagan. Bishovets Kiyevliklar tarkibida toʻrt marta (1966, 1967, 1968, 1971) Sovet Ittifoqi chempionligini va ikki marta (1964, 1966) [[Sovet Ittifoqi kubogi|Sovet Kubogi]]&lt;nowiki/&gt;ni qoʻlga kiritgan. Bishovets 1970-yilgi Jahon chempionatida Sovet Ittifoqi tarkibida oʻynab, toʻrtta gol muallifi boʻlgan.

== Murabbiylik faoliyati ==
Futbolchilik faoliyatini 1973-yilda yakunlagan Bishovets Kiyevning „Dinamo“ futbol maktabida ish boshlagan. 1988-yilda Sovet terma jamoasi bilan Olimpiada oltin medalini qoʻlga kiritgan. Shuningdek, u turli klublar va uchta terma jamoani (SSSR, Rossiya va Janubiy Koreya) boshqargan&lt;ref&gt;[http://www.sports.ru/tribuna/blogs/russianhistory/333093.html Anatoliy Bishoves: „Svetochi delyatsya svoimi znaniyami. Oni uchat lyudey“]&lt;/ref&gt;.

Bishovets shuningdek, [[Mahachqalʼa]]&lt;nowiki/&gt;ning „&lt;nowiki/&gt;[[Anji (futbol klubi)|Anji]]&lt;nowiki/&gt;“ klubida maslahatchi (2003), „Ximki“ jamoasida vitse-prezident (2003-2004) va „Hearts“ klubida (2004-2005) sport direktori boʻlgan. U 1994-yilda Janubiy Koreya terma jamoasining birinchi xorijlik murabbiyiga aylangan.

2005-yil Tom jamoasini tark etganidan soʻng, bir yil ishsiz boʻlganidan soʻng, Bishovets [[Rossiya Premyer-ligasi]]&lt;nowiki/&gt;ning „Lokomotiv“ klubiga murabbiy boʻlgan. 2007-yilda „Lokomotiv“ Bishovets bilan Rossiya kubogini qoʻlga kiritgan, bu Byshovetsga matbuotda ham, muxlislarda ham ijobiy imidj keltirgan&lt;ref&gt;[http://lenta.ru/news/2007/11/12/loko/ Lenta.ru]&lt;/ref&gt;. Ammo Byshovets qoʻl ostida klub Chempionlar ligasi ambitsiyalariga qaramay, „Lokomotiv“ Rossiya Premyer-ligasida muvaffaqiyat qozona olmagan. 2007-yilgi mavsum tugaganidan keyingi kuni u ishdan boʻshatilgan.

2009-yil oktyabr oyida u FK Kuban Krasnodar tomonidan maslahatchi sifatida ishga qabul qilingan. U bir oydan koʻproq vaqt oʻtgach, 2009-yil 17-noyabrda Kubanni tark etgan va keyinchalik klub tarqatib yuborilgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{Commons category|Anatoliy Byshovets}}
* {{cite web |url=http://www.rusteam.permian.ru/players/byshovets.html |title=Rossiya jamoasidagi profil |archive-url=https://web.archive.org/web/20120930193559/http://www.rusteam.permian.ru/players/byshovets.html |archive-date=30 September 2012 |language=ru |url-status=dead |df=dmy}}
* [http://zenit-history.ru/trenery/236-trenery/2192-byshovets-anatolij-fjodorovich zenit-history.ru saytidagi profil]
* {{Cite web |url=http://a-byshovec.livejournal.com/ |title=LiveJournal profili |access-date=22 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120126153740/http://a-byshovec.livejournal.com/ |archive-date=26 January 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}

{{Sovet Ittifoqi tarkibi 1988-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari}}
{{MDH tarkibi 1992-yilgi UEFA Yevropa chempionati}}
{{Navboxes
|title= Anatoly Byshovets murabbiylik jamoalari
|list1=
{{Sovet Ittifoqi milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{Rossiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{Janubiy Koreya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{Lokomotiv Moskva futbol klubi murabbiylari}}
{{FC Zenit Sankt-Peterburg murabbiylari}}
}}

{{DEFAULTSORT:Byshovets, Anatoliy}}
[[Turkum:1946-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Rossiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Ukrainalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:SSSR erkak futbolchilari]]
[[Turkum:SSSR milliy terma jamoasi erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Sovet Ittifoqi milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]
[[Turkum:SSSR futbol murabbiylari]]
[[Turkum:Rossiyalik futbol murabbiylari]]
[[Turkum:1970-yilgi FIFA Jahon chempionati oʻyinchilari]]
[[Turkum:SSSR Oliy ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Dinamo Kiyev futbolchilari]]
[[Turkum:FC Lokomotiv Moskva murabbiylari]]
[[Turkum:FC Dinamo Moskva murabbiylari]]
[[Turkum:Rossiya Premyer-ligasi murabbiylari]]
[[Turkum:SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustalari]]
[[Turkum:Hurmat ordeni sohiblari (Rossiya)]]
[[Turkum:Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari]]
[[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]]
[[Turkum:Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]]</text>
      <sha1>ery7iozfdqyrmwb74m43gqixv2ju2cw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Rangers F.C. futbolchilari</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1213609</id>
    <revision>
      <id>5974468</id>
      <parentid>5468961</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:31:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>AnvarxonM [[Turkum:Rangers F.C futbolchilari]] sahifasini [[Turkum:Rangers F.C. futbolchilari]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>5468961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="shizsnhlrr9z979e1jvvj4emuyu3ui7" xml:space="preserve">[[Turkum:Shotlandiyadagi klublar boʻyicha erkak futbolchilar]]</text>
      <sha1>shizsnhlrr9z979e1jvvj4emuyu3ui7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buyuk Britaniya iqtisodiyoti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1215531</id>
    <revision>
      <id>5974408</id>
      <parentid>5973643</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:13:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erkinjonov Bobur Mirzo</username>
        <id>254938</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>5974408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="167867" sha1="7mse9lce5574koligftsl8v3uk2wmge" xml:space="preserve">{{Iqtisodiyot bilgiqutisi
| country = Buyuk Britaniya
| image = Greenwich_and_Canary_Wharf_(3)_-_2022-04-24.jpg
| image_size = 300
| caption = [[London]]ning markaziy biznes tumanining bir qismi bo'lgan Canary Wharfning [[Greenwich]]dan ko'rinishi, bu hudud dunyoning yirik moliyaviy markazlaridan biri hisoblanadi.
| currency = [[Funt sterling|Funt sterling (GBP, £)]]
| fixed exchange = 
| year = [[Byudjet yili|1 Apreldan 31 Martgacha]]{{efn|6 April – 5 April for personal tax}}
| organs = [[JST]], [[Katta yigirmatalik|G-20]], [[Katta yettilik|G7]], [[CPTPP]] va [[Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti|OECD]]
| group = {{plainlist|
* [[Rivojlangan mamlakat]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April/groups-and-aggregates |title=Groups and Aggregates Information |website=[[International Monetary Fund]] |access-date=13 February 2024}}&lt;/ref&gt;
* [[Yuqori daromadli iqtisodiyot]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519-world-bank-country-and-lending-groups |title=World Bank Country and Lending Groups |website=[[World Bank]] |access-date=13 February 2024}}&lt;/ref&gt;
* Ijtimoiy davlat&lt;ref name=&quot;UK_welfare&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kenworthy&quot;/&gt;
}}
| population = 67,596,281&lt;ref name=&quot;ONS mid-year pop est&quot;&gt;{{UK subdivision statistics citation}}&lt;/ref&gt;
| gdp = {{plainlist|
* {{increase}} $3.495 trillion ([[Yalpi Ichki Mahsulot]]; {{abbr|2024f|2024 forecast}})&lt;ref name=&quot;IMFWEODE&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=112,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2022&amp;ey=2029&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |title=World Economic Outlook Database |website=[[International Monetary Fund]] |date=16 April 2024 |access-date=16 April 2024}}&lt;/ref&gt;
* {{increase}} $4.029 trillion (XQP; {{abbr|2024p|2024 forecast}})&lt;ref name=&quot;IMFWEODE&quot;/&gt;
}}
| gdp rank = {{plainlist|
* [[YIM (nominal) ga koʻra davlatlar roʻyxati|6-oʻrin (nominal; 2023)]]
* [[Dunyo mamlakatlarining YaIM (XQP)|9-oʻrin (PPP; 2023)]]
}}
| growth = {{plainlist|   
* {{Increase}} 4.3%&amp;nbsp;(2022)&lt;ref name=&quot;IMF GDP growth&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/external/datamapper/NGDP_RPCH@WEO/GBR |title=Real GDP Growth |website=International Monetary Fund |access-date=23 May 2024}}&lt;/ref&gt;
* {{Increase}} 0.1%&amp;nbsp;({{abbr|2023p|2023 forecast}})&lt;ref name=&quot;IMF GDP growth&quot; /&gt;
* {{Increase}} 0.5%&amp;nbsp;({{abbr|2024p|2024 forecast}})&lt;ref name=&quot;IMF GDP growth&quot; /&gt;
* {{Increase}} 1.5%&amp;nbsp;({{abbr|2025p|2025 forecast}})&lt;ref name=&quot;IMF GDP growth&quot; /&gt;
}}
| per capita = {{plainlist|
* {{increase}} $51,075 (nominal; {{abbr|2024p|2024 forecast}})&lt;ref name=&quot;IMFWEODE&quot;/&gt;
* {{increase}} $58,880 (XQP; {{abbr|2024p|2024 forecast}})&lt;ref name=&quot;IMFWEODE&quot;/&gt;
}}
| per capita rank = {{plainlist|
* [[Aholi jon boshiga YIM (nominal) ga koʻra davlatlar roʻyxati|21-oʻrin (nominal; 2024)]]
* [[Aholi jon boshiga YIM (XQP) ga koʻra davlatlar roʻyxati|27-oʻrin (PPP; 2024)]]
}}
| cpi = {{decrease}} 100dan 71 ball (2023)&lt;ref name=&quot;ti_2023&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.transparency.org/en/cpi/2023 |date=30 January 2024 |title=Corruption Perceptions Index |website=[[Transparency International]] |access-date=12 May 2024 |archive-date=30 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130062042/https://www.transparency.org/en/cpi/2023 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ([[Korrupsiyani idrok etish indeksi|20-oʻrin]])
| sectors =
| components =
| inflation = {{increaseNegative}} 2.2% (Iyun 2024)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Consumer price inflation, UK: July 2024 |url=https://www.ons.gov.uk/economy/inflationandpriceindices/bulletins/consumerpriceinflation/july2024 |website=[[Office for National Statistics]] |date=14 August 2024 |access-date=24 August 2024}}&lt;/ref&gt;
| bankrate = {{DecreasePositive}} 5.0% (Avg 2024)&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.bankofengland.co.uk/monetary-policy/the-interest-rate-bank-rate |title=Interest rates and Bank Rate |website=[[Bank of England]] |date=1 August 2024 |access-date=1 August 2024}}&lt;/ref&gt;
| poverty = {{increaseNegative}} 21% (2023){{efn|name=poverty|Relative low income after housing costs}}&lt;ref name=&quot;HBAI&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.gov.uk/government/statistics/households-below-average-income-for-financial-years-ending-1995-to-2023/households-below-average-income-an-analysis-of-the-uk-income-distribution-fye-1995-to-fye-2023#low-income-indicators |title=Households Below Average Income: an analysis of the UK income distribution: FYE 1995 to FYE 2023 |date=21 March 2024 |website=[[gov.uk]] |publisher=[[HM Government]] |access-date=23 May 2024}}&lt;/ref&gt;
| risk of poverty =
| gini = {{decreasePositive}} 35.4 {{color|darkorange|oʻrtacha}} (2021)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Income inequality |url=https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm |access-date=12 February 2024 |website=OECD Data |publisher=[[OECD]]}}&lt;/ref&gt;
| hdi = {{plainlist|
* {{increase}} 0.940 {{color|darkgreen|juda yuqori}} HDI (2022)&lt;ref name=&quot;ukhdi&quot;&gt;{{Cite web |date=13 March 2024 |title=Human Development Report 2023/2024 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |archive-date=13 March 2024 |access-date=21 April 2024 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en}}&lt;/ref&gt; ([[Inson kamoloti indeksi|15-oʻrin]])
* {{increase}} 0.865 {{color|darkgreen|juda yuqori}} IHDI (2022)&lt;ref name=&quot;ukhdi&quot;/&gt;}} (12-oʻrin)
| labor = 32,997,000 / 74.5% bandlik darajsi (Yan–Mar 2024){{efn|name=labourforce|In employment and aged 16 or over (quantity) or aged 16–64 (percent)}}&lt;ref name=&quot;Nomis labour market profile&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nomisweb.co.uk/reports/lmp/gor/2092957698/report.aspx |title=Labour Market Profile |author=&lt;!--Not stated--&gt; |website=Nomis |publisher=Office for National Statistics |access-date=22 May 2024}}&lt;/ref&gt;
| occupations = {{Collapsible list
 |26.8% Professional 
 | 15.0% Yordamchi mutaxassis
 | 10.7% Menejerlar, direktorlar va yuqori lavozimdagi rasmiylar
 | 9.6% Ma'muriy va kotiblik
 | 9.2% Oddiy kasblar
 | 8.8% Malakali hunarmandchilik
 | 8.0% Parvarishlash, dam olish va boshqa xizmatlar
 | 6.3% Savdo va mijozlarga xizmat ko'rsatish
 | 5.4% Jarayon zavodi va mashina operatsiyalari
 | (Jan–Dek 2023){{efn|name=occupations|Percent is a proportion of all persons in employment aged 16 and over}}&lt;ref name=&quot;Nomis labour market profile&quot;/&gt;
 }}
| unemployment = 1,486,000 / 4.3% (Jan–Mar 2024){{efn|name=unemployment|Unemployed aged 16 and over. Percent is a proportion of economically active.}}&lt;ref name=&quot;Nomis labour market profile&quot;/&gt;
| average gross salary = £681.70 haftasiga (2023){{efn|name=averagesalary|Median gross weekly pay for full time employees resident in the UK}}&lt;ref name=&quot;Nomis labour market profile&quot;/&gt;
| average net salary =
| consumption =
| gfcf =
| savings =
| yield curve =
| pmi =
| industries = {{Collapsible list | hlist=yes | [[Mashina asboblari]] | [[Elektr qurilma|elektr quvvat uskunalari]] | [[Avtomatlashtirish|avtomatlashtirish uskunalari]] | [[temir yo‘l]] uskunalari | [[kemasozlik]] | [[samolyot]] | [[motorli transport vositalari]] va qismlari | [[elektronika]] va [[aloqa uskunalari]] | [[metallar]] | [[kimyoviy moddalar]] | [[ko‘mir]] | [[neft]] | qog'oz va qog'oz mahsulotlari | [[oziq-ovqat sanoati]] | [[to‘qimachilik]] | [[kiyim-kechak]] | boshqa [[iste'mol mollari]].&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/#economy |title=United Kingdom |website=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=13 February 2024 |arxivsana=2021-01-09 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210109221834/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/#economy }}&lt;/ref&gt; }}
| edbr =
| exports = {{increase}} £864.5 billion (2023){{efn|name=tradegoodsandservices|Goods and services}}&lt;ref name=&quot;UKGovTrade&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.gov.uk/government/statistics/uk-trade-in-numbers/uk-trade-in-numbers-web-version |title=UK trade in numbers (web version) |website=gov.uk |date=17 May 2024 |access-date=22 May 2024}}&lt;/ref&gt; ([[List of countries by exports|5th]])
| export-goods = {{Collapsible list
| £36.5 mlrd Avtomobillar  
| £34.4 mlrd Quvvat generatorlari  
| £26.1 mlrd Tibbiy va farmatsevtika mahsulotlari  
| £20.6 mlrd Xom neft  
| £19.8 mlrd Belgilanmagan tovarlar  
| £13.2 mlrd Tozalangan neft  
| £11.8 mlrd Samolyotlar  
| £11.7 mlrd Ilmiy asboblar  
| £11.3 mlrd Ichimliklar va tamaki  
| £11.1 mlrd Rangli metallar  
| '''£394.8 mlrd Jami (2023)'''{{efn|name=tradeexcludingservices|Excluding services}}&lt;ref name=&quot;UKGovTrade&quot;/&gt;
 }}
| export-partners = {{Collapsible list
| £191.5 mlrd (22.1%) Amerika Qo'shma Shtatlari  
| £60.8 mlrd (7.0%) Germaniya  
| £57.4 mlrd (6.6%) Irlandiya  
| £53.6 mlrd (6.2%) Niderlandiya  
| £45.0 mlrd (5.2%) Fransiya  
| £31.5 mlrd (3.6%) Xitoy  
| £31.2 mlrd (3.6%) Shveysariya  
| £25.9 mlrd (3.0%) Belgiya  
| £19.9 mlrd (2.3%) Ispaniya  
| £18.5 mlrd (2.1%) Italiya  
| £16.5 mlrd (1.9%) Kanada  
| £15.8 mlrd (1.8%) Hindiston  
| £15.7 mlrd (1.8%) Gongkong  
| £14.9 mlrd (1.7%) Singapur  
| £14.6 mlrd (1.7%) Avstraliya  
| £14.3 mlrd (1.7%) Birlashgan Arab Amirliklari  
| £13.8 mlrd (1.6%) Yaponiya  
| £13.1 mlrd (1.5%) Saudiya Arabistoni  
| £12.1 mlrd (1.4%) Lyuksemburg  
| £11.3 mlrd (1.3%) Shvetsiya
 | '''(2023)'''{{efn|name=tradegoodsandservices|Goods and services}}&lt;ref name=&quot;UKGovTrade&quot;/&gt;
 }}
| imports = {{decreasePositive}} £897.9 billion (2023){{efn|name=tradegoodsandservices|Goods and services}}&lt;ref name=&quot;UKGovTrade&quot;/&gt; ([[List of countries by imports|6th]])
| import-goods = {{Collapsible list
| £40.2 mlrd Avtomobillar  
| £28.2 mlrd Tozalangan neft  
| £26.6 mlrd Xom neft  
| £26.4 mlrd Quvvat generatorlari  
| £25.4 mlrd Tibbiy va farmatsevtika mahsulotlari  
| £21.2 mlrd Gaz  
| £21.2 mlrd Turli xil elektr tovarlari  
| £16.9 mlrd Telekommunikatsiya va ovoz uskunalari  
| £15.7 mlrd Kiyim-kechak  
| £14.3 mlrd Boshqa iste'mol mahsulotlari
 | '''£581.5bn Total (2023)'''{{efn|name=tradeexcludingservices|Excluding services}}&lt;ref name=&quot;UKGovTrade&quot;/&gt;
 }}
| import-partners = {{Collapsible list
| £119.4 mlrd (13.3%) Amerika Qo'shma Shtatlari  
| £89.2 mlrd (9.9%) Germaniya  
| £65.1 mlrd (7.2%) Niderlandiya  
| £60.2 mlrd (6.7%) Fransiya  
| £58.8 mlrd (6.5%) Xitoy  
| £44.2 mlrd (4.9%) Ispaniya  
| £32.4 mlrd (3.6%) Italiya  
| £32.0 mlrd (3.6%) Irlandiya  
| £31.9 mlrd (3.6%) Belgiya  
| £30.2 mlrd (3.4%) Norvegiya  
| £23.2 mlrd (2.6%) Hindiston  
| £20.5 mlrd (2.3%) Polsha  
| £19.6 mlrd (2.2%) Shveysariya  
| £16.0 mlrd (1.8%) Turkiya  
| £14.5 mlrd (1.6%) Shvetsiya  
| £13.7 mlrd (1.5%) Yaponiya  
| £9.8 mlrd (1.1%) Birlashgan Arab Amirliklari  
| £9.8 mlrd (1.1%) Gongkong  
| £9.8 mlrd (1.1%) Kanada  
| £8.9 mlrd (1.0%) Daniya
 | '''(2023)'''{{efn|name=tradegoodsandservices|Goods and services}}&lt;ref name=&quot;UKGovTrade&quot;/&gt;
 }}
| FDI = {{unbulleted list|item_style=margin:0
|Inward: £2.002&amp;nbsp;trillion
|Outward: £1.769&amp;nbsp;trillion
|(2021)&lt;ref name=&quot;UKGovTrade&quot;/&gt; }}
| current account = £−78.3 billion (2022)&lt;ref name=&quot;Balance of payments&quot;&gt;{{Cite web |last=McCrae |first=Richard |date=31 October 2023 |title=UK Balance of Payments, The Pink Book: 2023 |url=https://www.ons.gov.uk/economy/nationalaccounts/balanceofpayments/bulletins/unitedkingdombalanceofpaymentsthepinkbook/2023 |access-date=13 February 2024 |website=Office for National Statistics}}&lt;/ref&gt;
| gross external debt = £7.572 trillion (2023)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 March 2024 |title=IMF BoP IIP UK gross external debt NSA £m |url=https://www.ons.gov.uk/economy/nationalaccounts/balanceofpayments/timeseries/zaus/ukea |access-date=12 April 2024 |website=Office for National Statistics}}&lt;/ref&gt; ([[List of countries by external debt|2nd]])
| NIIP = £−244.4 billion (2022)&lt;ref name=&quot;Balance of payments&quot;/&gt;
| debt = £2.690 trillion / YaIMning 98% (2023/24)&lt;ref name=&quot;House of Commons Budget Deficit&quot;&gt;{{Cite web |last=Keep |first=Matthew |date=21 May 2024 |title=The budget deficit: a short guide |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/sn06167/ |access-date=22 May 2024 |website=[[House of Commons Library]]}}&lt;/ref&gt;
| balance = £−121 billion / YaIMning 4.4% (2023/24)&lt;ref name=&quot;House of Commons Budget Deficit&quot;/&gt;
| revenue = £1.095 trillion (2023/24)&lt;ref name=&quot;House of Commons Budget Deficit&quot;/&gt;
| expenses = £1.216 trillion (2023/24)&lt;ref name=&quot;House of Commons Budget Deficit&quot;/&gt;
| aid = $19.1 billion (2023){{efn|[[Official development assistance]], donor}}&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Official development assistance (ODA) |url=https://www.oecd.org/dac/financing-sustainable-development/development-finance-standards/official-development-assistance.htm |access-date=22 May 2024 |website=OECD}}&lt;/ref&gt;
| credit = {{Collapsible list
 | [[S&amp;P Global Ratings]]:&lt;ref name=&quot;Sovereigns rating list&quot;&gt;{{cite web | url=https://disclosure.spglobal.com/ratings/en/regulatory/article/-/view/type/HTML/id/3074437 | title=United Kingdom 'AA/A-1+' Ratings Affirmed; Outlook Stable |date=20 October 2023 | website=S&amp;P Global Ratings | access-date=13 February 2024}}&lt;/ref&gt;
 | AA (Domestic)
 | AA (Foreign)
 | AAA (T&amp;C Assessment)
 | Outlook: Stable
 | 20 October 2023
----
 | [[Moody's]]:&lt;ref name=&quot;Moody's&quot;&gt;{{cite news |title=Moody's boosts view of UK after mini-Budget chaos 
 |date=20 October 2023 |work=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/business-67175072 |access-date=13 February 2024}}&lt;/ref&gt;
 | Aa3
 | Outlook: Stable
 | 20 October 2023
----
 | [[Fitch Ratings]]:&lt;ref name=&quot;fitch&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.fitchratings.com/entity/united-kingdom-80442209 |title=United Kingdom |website=Fitch Ratings |access-date=22 May 2024}}&lt;/ref&gt;
 | AA-
 | Outlook: Stable
 | 22 March 2024
----
 | Scope Ratings:&lt;ref name=&quot;Scope Ratings&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.scoperatings.com/ratings-and-research/rating/EN/175585 |title=Scope affirms United Kingdom's credit ratings at AA with a Stable Outlook |website=Scope Ratings |date=3 November 2023 |access-date=13 February 2024}}&lt;/ref&gt;
 | AA
 | Outlook: Stable
 | 3 November 2023
 }}
| reserves = {{Collapsible list
 | Gross reserves (Apr 2024):&lt;ref name=&quot;Foreign Reserves&quot;&gt;{{Cite web |date=3 May 2024 |title=HMT statistical release: UK official holdings of international reserves |url=https://www.gov.uk/government/collections/statistical-release-uk-official-holdings-of-international-reserves |access-date=22 May 2024 |website=gov.uk}}&lt;/ref&gt;
 | UK Government: 10180.2 billion
 | Bank of England: $27.1 billion
----
 | Net reserves (Apr 2024):&lt;ref name=&quot;Foreign Reserves&quot; /&gt;
 | UK Government: $86.9 billion
 | Bank of England: $0.015 billion
 }}
| cianame = united-kingdom
| spelling = 
| usebelowbox = no
| presentUS$asdefault = no
}}

'''[[Buyuk Britaniya]] iqtisodiyoti''' yuqori darajada rivojlangan ijtimoiy bozor iqtisodiyotidir&lt;ref name=&quot;adamsmith&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.adamsmith.org/s/privatization-revisited1.pdf |date=13 October 2010 |title=Privatization Revisited |first=Nigel |last=Hawkins |access-date=25 September 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ftms&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ftms.edu.my/pdf/Download/UndergraduateStudent/BusinessEconomics/BC215001S%20-%20BE%20Key%20Text%20-%20Applied%20Economics.pdf |date=16 July 2011 |title=Applied Economics |first1=Alan |last1=Griffiths |first2=Stuart |last2=Wall |access-date=25 September 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130620120524/http://www.ftms.edu.my/pdf/Download/UndergraduateStudent/BusinessEconomics/BC215001S%20-%20BE%20Key%20Text%20-%20Applied%20Economics.pdf |archive-date=20 June 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|doi = 10.1162/jinh_a_01448|title = The Origins of the British Welfare State|year = 2019|last1 = Thane|first1 = Pat|journal = The Journal of Interdisciplinary History|volume = 50|issue = 3|pages = 427–433|s2cid = 208223636|doi-access = free}}&lt;/ref&gt; . U nominal [[yalpi ichki mahsulot]] (YaIM) boʻyicha dunyoda oltinchi, xarid qobiliyati pariteti (XQP) boʻyicha toʻqqizinchi va jon boshiga toʻgʻri keladigan nominal [[YaIM]] 21-oʻrinda turadi, mamlakat iqtisodiyoti dunyo nominal YaIMining 3,1 foizini tashkil qiladi&lt;ref name=&quot;pwc.com/gx-projections&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.pwc.com/gx/en/issues/economy/global-economy-watch/projections.html|website=PWC|title=Global Economy Watch - Projections &gt; Real GDP / Inflation &gt; Share of 2016 world GDP|access-date=23 June 2017}}&lt;/ref&gt;. [[Buyuk Britaniya]] dunyo xarid qobiliyati pariteti (XQP) boʻyicha YaIMining 2,3 foizini tashkil qiladi&lt;ref name=&quot;20315-4&quot;&gt;{{Cite book |last1=Thane |first1=P. |title=New Directions in Economic and Social History |year=1989 |isbn=978-0-333-49569-8 |pages=143–154 |chapter=The British Welfare State: Its Origins and Character |doi=10.1007/978-1-349-20315-4_12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pwc.com/gx-projections&quot; /&gt;.

Buyuk Britaniya dunyodagi eng globallashgan iqtisodiyotlardan biriga ega&lt;ref&gt;{{cite web|title=KOF Globalization Index|url=http://globalization.kof.ethz.ch/|access-date=5 September 2012|publisher=Globalization.kof.ethz.ch}}&lt;/ref&gt; va [[Angliya]], [[Shotlandiya]], [[Uels]] va [[Shimoliy Irlandiya|Shimoliy Irlandiyadan]] iborat&lt;ref name=&quot;ONS Geography Guide&quot;&gt;{{cite web |url=https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/a-beginners-guide-to-uk-geography-2023/about |title=A Beginners Guide to UK Geography (2023) |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=24 August 2023 |website=Open Geography Portal |publisher=Office for National Statistics |access-date=9 December 2023}}&lt;/ref&gt;. 2022-yilda Buyuk Britaniya dunyodagi beshinchi eng yirik [[Eksport|eksportchi]]&lt;ref name=&quot;World Bank exporters&quot;&gt;{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/BX.GSR.GNFS.CD |title=Exports of goods and services (BoP, current US$) |website=World Bank |access-date=14 February 2024}}&lt;/ref&gt; va toʻrtinchi yirik [[Import|importchi]] boʻldi&lt;ref name=&quot;World Bank importers&quot;&gt;{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/BM.GSR.GNFS.CD |title=Imports of goods and services (BoP, current US$) |website=World Bank |access-date=14 February 2024}}&lt;/ref&gt;. Bundan tashqari, u toʻrtinchi yirik xorijiy toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiyalar eksportchisi&lt;ref name=&quot;World Bank FDI outflow&quot;&gt;{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/BM.KLT.DINV.CD.WD |title=Foreign direct investment, net outflows (BoP, current US$) |website=World Bank |access-date=14 February 2024}}&lt;/ref&gt; va oʻn beshinchi yirik xorijiy toʻgʻridan-toʻgʻri [[Investitsiya|investitsiyalar]] importchisidir&lt;ref name=&quot;World Bank FDI inflow&quot;&gt;{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/BX.KLT.DINV.CD.WD |title=Foreign direct investment, net inflows (BoP, current US$) |website=World Bank |access-date=14 February 2024}}&lt;/ref&gt;. 2022-yilda Buyuk Britaniyaning [[Yevropa Ittifoqi]] bilan savdosi mamlakat eksportining 42 foizini va importining 48 foizini tashkil etdi&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ward |first=Matthew |date=11 May 2023 |title=Statistics on UK-EU trade |website=House of Commons Library |access-date=13 February 2024 |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-7851/ }}&lt;/ref&gt;. Buyuk Britaniyada yuqori samarali va kuchli ijtimoiy himoya tizimi mavjud boʻlib, u YaIMning taxminan 24,5 foizini tashkil qiladi&lt;ref name=&quot;Kenworthy&quot;&gt;{{Cite journal |jstor = 3005973|title = Do Social-Welfare Policies Reduce Poverty? A Cross-National Assessment|journal = Social Forces|volume = 77|issue = 3|pages = 1119–1139|last1 = Kenworthy|first1 = Lane|year = 1999|doi = 10.2307/3005973|url = http://www.lisdatacenter.org/wps/liswps/188.pdf|archive-url = https://web.archive.org/web/20130810134045/http://www.lisdatacenter.org/wps/liswps/188.pdf|archive-date = 10 August 2013|url-status = live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bradley et al.&quot;&gt;{{Cite journal |jstor = 3088901|title = Determinants of Relative Poverty in Advanced Capitalist Democracies|url = https://archive.org/details/sim_american-sociological-review_2003-02_68_1/page/n27|journal = American Sociological Review|volume = 68|issue = 1|pages = 22–51|last1 = Moller|first1 = Stephanie|last2 = Huber|first2 = Evelyne|last3 = Stephens|first3 = John D.|last4 = Bradley|first4 = David|last5 = Nielsen|first5 = François|year = 2003|doi = 10.2307/3088901}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UK_welfare&quot;&gt;{{Cite web | url=http://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SOCX_AGG | title=Social Expenditure – Aggregated data|work=[[OECD]] }}&lt;/ref&gt;.

[[Xizmatlar]] sektori iqtisodiyotning 82 foizini tashkil etadi&lt;ref name=&quot;SN02787&quot;&gt;{{Cite web |last=Harari |first=Danie |date=13 April 2023 |title=A3: Components of GDP |url=https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/SN02787/SN02787.pdf |access-date=24 April 2023 |website=[[House of Commons Library]]}}&lt;/ref&gt;; [[Moliya bozori|moliyaviy xizmatlar]] sohasi ayniqsa muhim ahamiyatga ega boʻlib, [[London]] dunyodagi ikkinchi yirik moliyaviy markaz hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.cnbc.com/2019/09/19/new-york-beats-london-again-as-the-worlds-top-financial-center.html|title=New York stretches lead over London as the world's top financial center, survey shows|date=19 September 2019|first=David|last=Reid|website=CNBC}}&lt;/ref&gt;. [[Edinburg]] 2021-yilda moliyaviy xizmatlar sohasi boʻyicha dunyoda 17-oʻrinda, [[Yevropa|Yevropada]] 6-oʻrinda turgan&lt;ref&gt;{{Cite web|title=GFCI 27 Rank - Long Finance|url=https://www.longfinance.net/programmes/financial-centre-futures/global-financial-centres-index/gfci-27-explore-data/gfci-27-rank/|access-date=29 August 2020|website=www.longfinance.net}}&lt;/ref&gt;. Buyuk Britaniyaning [[texnologiya]] sohasi 1 trillion AQSh dollarga baholangan boʻlib, [[AQSh]] va [[Xitoy|Xitoydan]] keyin uchinchi oʻrinda turadi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.verdict.co.uk/brexit-delayed-uk-tech-scenes-1tn-valuation-industry-leaders-say/|title='Brexit delayed UK tech scene's 76tn valuation,' industry leaders say|first=Eric|last=Johansson|date=29 March 2022|work=Verdict}}&lt;/ref&gt;. Buyuk Britaniyada [[aviatsiya]] sanoati ikkinchi yirik aviatsiya sanoati hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.adsgroup.org.uk/facts/facts-figures-2017/|title=Facts and Figures 2017|access-date=25 June 2017|date=12 June 2017|first=Laura|last=Wipfer|publisher=ADS Group}}&lt;/ref&gt;. [[Farmatsevtika mahsulotlari|Farmatsevtika]] sanoati boʻyicha dunyoda oʻninchi oʻrinda turib, iqtisodiyotda muhim rol oʻynaydi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/business/2014/apr/22/pharmaceutical-uk-research-and-development-employment|title=Pharmaceutical industry drives British research and innovation|website=The Guardian|first=Angela|last=Monaghan|date=22 April 2014|access-date=25 June 2017}}&lt;/ref&gt;. Dunyodagi eng yirik 500 kompaniyaning 18 tasining bosh qarorgohi [[Buyuk Britaniya|Buyuk Britaniyada]] joylashgan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Global 500 |url=https://fortune.com/global500/2022/ |access-date=28 August 2022 |website=Fortune |language=en}}&lt;/ref&gt;. Iqtisodiyot [[Shimoliy dengiz|Shimoliy dengizdagi]] [[neft]] va [[gaz]] ishlab chiqarish sababli yanada mustahkamlangan. Uning zaxiralari 2021-yilda 2,5 milliard [[barrel]] deb baholangan&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot;/&gt;. Ammo 2005-yildan beri Buyuk Britaniya neftni sof importchisi hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gov.uk/government/statistical-data-sets/crude-oil-and-petroleum-production-imports-and-exports-1890-to-2011|title=Crude oil and petroleum: production, imports and exports 1890 to 2015|work=Department for Business, Energy &amp; Industrial Strategy|date=25 August 2016|access-date=18 October 2016}}&lt;/ref&gt;. Mamlakat ichida farovonlik darajasida sezilarli hududiy tafovutlar mavjud boʻlib, janubi-sharqiy [[Angliya]] va shimoliy-sharqiy [[Shotlandiya]] aholi jon boshiga eng boy hududlardir. [[London]] [[Yevropa|Yevropada]] jon boshiga YIM boʻyicha eng boy shahardir&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ec.europa.eu/growth/tools-databases/regional-innovation-monitor/base-profile/london|title=London - Internal Market, Industry, Entrepreneurship and SMEs|website=European Commission|date=23 July 2010}}&lt;/ref&gt;. 2021-yilda Buyuk Britaniya tadqiqot va rivojlanishga YaIMning taxminan 2,9 foizini sarflagan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Gross domestic spending on R&amp;D |url=https://www.oecd.org/en/data/indicators/gross-domestic-spending-on-r-d.html |access-date=2024-08-16 |website=OECD |language=en}}&lt;/ref&gt;.

XVIII asrda Britaniya [[Sanoat toʻntarishi|sanoatlashgan]] birinchi davlat boʻlgan&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=kKGgoNo4un0C&amp;pg=PA503|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Margaret C.|last2=Jacob|first3=Myrna|last3=Chase|first4=James R.|last4=Jacob|location=Boston|publisher=Houghton Mifflin Harcourt|year=2009|edition=9th|page=503|isbn=978-0-547-14701-7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.frbsf.org/economics/conferences/0211/crafts.pdf |title=Productivity Growth In The Industrial Revolution |access-date=8 February 2014 |archive-date=25 October 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051025012316/http://www.frbsf.org/economics/conferences/0211/crafts.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://econ.tau.ac.il/minicourses/Mokyr/floud-johnson.pdf |title=Accounting for the Industrial Revolution |access-date=26 December 2012 |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514065058/http://econ.tau.ac.il/minicourses/Mokyr/floud-johnson.pdf |archive-date=14 May 2013 }}&lt;/ref&gt; . XIX asr davomida oʻzining kengayib borayotgan [[Mustamlakachilik|mustamlaka]] [[Imperiya|imperiyasi]] va [[Texnologiya|texnologik]] ustunligi orqali Britaniya global iqtisodiyotda yetakchi rol oʻynagan&lt;ref&gt;{{cite book|last=Ferguson|first=Niall|year=2004|title=Empire, The rise and demise of the British world order and the lessons for global power|url=https://archive.org/details/empire00nial|url-access=registration|publisher=Basic Books|isbn=0-465-02328-2}}&lt;/ref&gt;. Mamlakat iqtisodiyoti 1870-yilda dunyo YaIMining 9,1 foizini tashkil etgan&lt;ref name=&quot;Maddison2006&quot;&gt;{{cite book|first=Angus|last=Maddison|title=The World Economy|url=https://books.google.com/books?id=3NKSC0cgNroC|year=2006|publisher=Development Centre of the Organisation for Economic Co-operation and Development|isbn=978-92-64-02261-4|page=263}}&lt;/ref&gt;. [[Ikkinchi sanoat inqilobi]] [[AQSh]] va [[Germaniya imperiyasi|Germaniya imperiyasida]] ham tez sur’atlar bilan davom etdi; bu Buyuk Britaniyaga XX asrga kelib oʻsib borayotgan iqtisodiy qiyinchiliklarni keltirib chiqardi. [[Birinchi jahon urushi|Birinchi]] va [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi Jahon urushlaridagi]] harbiy harakatlar narxi Buyuk Britaniyaning global iqtisodiyotdagi pozitsiyasini yanada zaiflashtirdi. Global hukmronlikdagi nisbiy pasayishiga qaramay, XXI asrda Buyuk Britaniya dunyo boʻylab sezilarli qudrat va taʼsir koʻrsatish qobiliyatini saqlab qolmoqda&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;theworkfoundation&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.theworkfoundation.com/assets/docs/publications/290_plan%20for%20growth%20in%20the%20knowledge%20economy.pdf|date=28 June 2011|title=A plan for growth in the knowledge economy|first1=Charles|last1=Levy|first2=Andrew|last2=Sissons|first3=Charlotte|last3=Holloway|publisher=The Work Foundation|access-date=25 September 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130602062616/http://www.theworkfoundation.com/assets/docs/publications/290_plan%20for%20growth%20in%20the%20knowledge%20economy.pdf|archive-date=2 June 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bis.gov.uk/files/file11034.pdf |title=A Regional Perspective on the Knowledge Economy in Great Britain |access-date=8 February 2014 |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054412/http://www.bis.gov.uk/files/file11034.pdf |archive-date=21 September 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Bolshaw |first=Liz |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/161c9dac-622a-11e1-872e-00144feabdc0.html#axzz2DidWhMJB |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20T3N |archive-date=10 December 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=The future of work is the knowledge economy |publisher=FT.com |date=29 February 2012 |access-date=1 February 2013}}&lt;/ref&gt;.

== Tarixi ==

=== 1945-yildan 1979-yilgacha ===
[[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi Jahon urushida]] Britaniya milliy boyligining sof yoʻqotishlari 1938-yildagi narxlarda urushdan oldingi boylikning (£24,68 milliard) 18,6 foizini (£4,595 milliard) tashkil etdi&lt;ref&gt;{{cite book|chapter=The United Kingdom: 'Victory at all costs' |first1=Stephen |last1=Broadberry |first2=Peter |last2=Howlett|title=The economics of World War II: Six great powers in international comparison|editor-last=Harrison|editor-first=Michael|publisher=Cambridge University Press|date=1998| page=69|url=http://ndl.ethernet.edu.et/bitstream/123456789/13137/1/300%20.%20Mark_Harrison.pdf}}&lt;/ref&gt;. [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi Jahon urushidan]] keyin yangi [[Leyboristlar partiyasi|Leyboristlar]] hukumati [[Angliya banki|Angliya bankini]], [[Fuqaro aviatsiyasi|fuqaro aviatsiyasin]]&lt;nowiki/&gt;i, [[telefon]] tarmoqlarini, [[Temir yoʻl|temir yoʻllarni]], [[gaz]], [[elektr energiyasi]] va [[koʻmir]], [[temir]] va [[poʻlat]] sanoatini toʻliq milliylashtirdi, bu 2,3 million ishchiga taʼsir qildi&lt;ref name=&quot;Parker2009&quot;&gt;{{cite book|first=David|last=Parker|title=The Official History of Privatisation: The Formative Years 1970–1987|url=https://books.google.com/books?id=6m98AgAAQBAJ&amp;pg=PA6|volume=1|year=2009|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-03140-5|page=7}}&lt;/ref&gt;. Urushdan keyin Buyuk Britaniya katta iqtisodiy inqirozlarsiz uzoq davrga erishdi; 1950-1960 yillarda farovonlikning tez oʻsishi kuzatildi, ishsizlik darajasi past boʻlib, 1970-yillarning boshigacha 3,5 foizdan oshmadi&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Unemployment statistics from 1881 to the present day|first1=James|last1=Denman|first2=Paul|last2=McDonald|publisher=The Government Statistical Office|year=1996|journal=Labour Market Trends|volume=104|issue=15–18}}&lt;/ref&gt;. 1960-1973 yillarda yillik oʻsish sur’ati oʻrtacha 2,9 foizni tashkil etdi, garchi bu koʻrsatkich baʼzi boshqa [[Yevropa]] davlatlariga, masalan, [[Fransiya]], [[Germaniya Federativ Respublikasi (1949—1990)|Gʻarbiy Germaniya]] va [[Italiya|Italiyaga]] nisbatan pastroq edi&lt;ref name=&quot;DowDow2000&quot;&gt;{{cite book|author1=J. Christopher R. Dow|first2=Christopher|last2=Dow|title=Major Recessions: Britain and the World, 1920-1995|url=https://books.google.com/books?id=pmaXSKBqMjcC|year=2000|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-924123-1}}&lt;/ref&gt;.

[[Deindustrializatsiya]] [[konchilik]], [[ogʻir sanoat]] va [[ishlab chiqarish]] sohalaridagi korxonalar yopilishiga olib keldi. Bu yuqori maoshli ishchi sinf ishlarining yoʻqotilishiga olib keldi&lt;ref&gt;{{Cite journal | last = High | first = Steven | title = &quot;The wounds of class&quot;: a historiographical reflection on the study of deindustrialization, 1973–2013 | journal = [[History Compass]] | volume = 11 | issue = 11 | pages = 994–1007 | publisher = [[Wiley-Blackwell|Wiley]] | doi = 10.1111/hic3.12099 | date = November 2013 }}&lt;/ref&gt;. Buyuk Britaniyaning [[sanoat inqilobi]] davrida [[ishlab chiqarish]] ulushi 1830-yilda 9,5 foizdan 1870-yillarda 22,9 foizgacha koʻtarildi. Bu koʻrsatkich 1913-yilda 13,6 foizga, 1938-yilda 10,7 foizga va 1973-yilda 4,9 foizga tushdi&lt;ref name=&quot;Gat2008&quot;&gt;{{cite book|first=Azar|last=Gat|title=War in Human Civilization|url=https://books.google.com/books?id=S6gSDAAAQBAJ&amp;pg=PA519|year=2008|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-923663-3|page=519}}&lt;/ref&gt;. Chetdan kelayotgan raqobat, [[Innovatsiya|innovatsiyalar]] yetishmasligi, [[kasaba uyushmalari]], farovonlik davlati, [[Britaniya imperiyasi|Britaniya imperiyasining]] yoʻqolishi va madaniy munosabatlar bularning barchasi tushuntirish sifatida keltirilgan&lt;ref name=&quot;Laybourn1999&quot;&gt;{{cite book|first=Keith|last=Laybourn| author-link = Keith Laybourn |title=Modern Britain Since 1906: A Reader|url=https://books.google.com/books?id=VJpiVcZbaSEC&amp;pg=PA230|year=1999|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-237-1|page=230}}&lt;/ref&gt;. 1970-yillarda [[energiya inqirozi]], yuqori [[inflatsiya]] va [[Osiyo|Osiyodan]] arzon ishlab chiqarilgan [[Tovar|tovarlarning]] kutilmagan darajada koʻpayishi fonida bu vaziyat inqirozga uchradi&lt;ref&gt;{{cite web |publisher=Department for Business, Energy &amp; Industrial Strategy|title=Historical coal data: coal production, availability and consumption 1853 to 2015 |year=2016|url=https://www.gov.uk/government/statistical-data-sets/historical-coal-data-coal-production-availability-and-consumption-1853-to-2011}}&lt;/ref&gt;.

1973-yilgi [[neft inqirozi]] davrida ([[neft]] narxlari toʻrt baravar koʻtarildi)&lt;ref name=&quot;cambridge&quot;&gt;{{cite book|title=The Cambridge Economic History of Modern Britain|editor-first1=Roderick|editor-last1=Floud|editor-first2=Paul|editor-last2=Johnson|first=Stephen|last=Broadberry|year=2003|page=66|volume=3|isbn=978-0-521-52738-5|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=ugx3XIkE-mEC}}&lt;/ref&gt;, 1973–74 yillardagi [[Fond bozori|fond bozorining]] qulashida va 1973–75 yillardagi ikkinchi darajali bank inqirozida Britaniya iqtisodiyoti 1973–75 yillardagi inqirozga tushib qoldi. Edward Heath hukumati 1964–1970 yillarda hokimiyatni qoʻlga kiritgan [[Harold Wilson]] yetakchiligidagi [[Leyboristlar partiyasi]] tomonidan agʻdarildi. 1974-yil 28-fevralda umumiy [[saylov]] muvozanatsiz [[parlament]] bilan yakunlangandan soʻng, Wilson 1974-yil mart oyida koʻpchilik [[hukumat]] shakllantirdi. Wilson shu yilning oktyabrida oʻtkazilgan ikkinchi saylovda uch ovozli koʻpchilikni qoʻlga kiritdi. 1970-yillarda Buyuk Britaniya boshqa koʻplab [[Yevropa]] davlatlariga nisbatan pastroq oʻsish qayd etdi; inqirozdan keyin ham iqtisodiyotni [[Ishsizlik|ishsizlikning]] oʻsishi va ikki xonali [[inflatsiya]] qamrab oldi. [[Inflatsiya]] 20 foizdan oshib ketdi va 1973-yildan keyin kamdan-kam hollarda 10 foizdan pastga tushdi.

1976-yilda [[Buyuk Britaniya]] [[Xalqaro valyuta jamgʻarmasi|Xalqaro valyuta jamgʻarmasidan]] 2,3 milliard funt sterling miqdorida kredit olishga majbur boʻldi. Oʻsha paytdagi Gʻaznachilik kansleri Denis Healey kredit olish uchun davlat xarajatlarini qisqartirish va boshqa iqtisodiy [[Islohot|islohotlarni]] amalga oshirishi talab qilindi va bir muncha vaqt Britaniya iqtisodiyoti yaxshilandi. 1979-yilning boshida 4,3 foiz oʻsish kuzatildi&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Matthews |first1=Kent |last2=Minford |first2=Patrick |last3=Nickell |first3=Stephen |last4=Helpman |first4=Elhanan |date=1987 |title=Mrs Thatcher's Economic Policies 1979-1987 |url=https://www.jstor.org/stable/1344621 |journal=Economic Policy |volume=2 |issue=5 |pages=59–101 |doi=10.2307/1344621 |jstor=1344621 |issn=0266-4658}}&lt;/ref&gt;. Katta [[Shimoliy dengiz]] neft zaxiralari kashf etilganidan soʻng, 1970-yillarning oxiriga kelib Buyuk Britaniya neftni sof eksport qiluvchi davlatga aylandi, bu esa funtning sezilarli darajada qimmatlashishiga olib keldi va umuman [[Eksport|eksportni]] qimmatlashtirdi va [[Import qiluvchi|importni]] arzonlashtirdi. 1979-1980-yillarda neft narxlari ikki baravar koʻtarildi, bu esa ishlab chiqarish rentabelligini yanada kamaytirdi&lt;ref name=&quot;cambridge&quot;/&gt;. [[Winter of Discontent]] dan keyin, Buyuk Britaniyada koʻplab davlat sektori ish tashlashlari sodir boʻlganida, Jeyms Kallagan hukumati 1979-yil mart oyida ishonchsizlik ovozini yoʻqotdi. Bu 1979-yil 3-mayda umumiy saylovni oʻtkazdi, natijada [[Margaret Thatcher|Margaret Tetcherning]] [[Konservativ partiyasi]] yangi hukumat tuzdi.

=== 1979-yildan 1997-yilgacha ===
Ushbu [[saylov]] bilan yangi [[Neoliberalizm|neo-liberal]] iqtisodiy davr boshlandi. 1980-yillarda davlatga qarashli koʻplab sanoat tarmoqlari va kommunal xizmatlar xususiylashtirildi, soliqlar kamaytirildi, [[kasaba uyushmalari]] islohoti oʻtkazildi va bozorlar erkinlashtirildi. [[YaIM]] dastlab 5,9 foizga qisqardi&lt;ref&gt;Phillip Inman, „Reports of recovery much exaggerated, says CBI“, The Guardian (UK), 15 June 2009, p. 21.&lt;/ref&gt;, lekin oʻsish qayta tiklandi va 1988-yilda yillik eng yuqori 5 foizga yetdi. Bu [[Yevropa|Yevropadagi]] eng yuqori koʻrsatkichlardan biri edi&lt;ref name=&quot;imf&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2006/01/data/dbcselm.cfm?G=2001 |title=Edit/Review Countries |publisher=Imf.org |date=29 April 2003 |access-date=5 September 2012 |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100611172746/http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2006/01/data/dbcselm.cfm?G=2001 |archive-date=11 June 2010 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ons&gt;The ONS figures, reproduced by the Local Government Association, [http://www.lga.gov.uk/lga/aio/1215871 „From Recession to recovery“], November 2008. Retrieved 13-05-09, p. 7, are slightly lower, giving 4.5% in 1988. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20111102003004/http://www.lga.gov.uk/lga/aio/1215871 |date=2 November 2011 }}&lt;/ref&gt;.

Tetcherning iqtisodiyotni [[modernizatsiya]] qilish jarayoni muammosiz oʻtmagan. 1980-yilda 21,9 foizga koʻtarilgan [[Inflatsiya|inflatsiyaga]] qarshi kurashi [[Ishsizlik|ishsizlikning]] 1979-yildagi 5,3 foizdan 1982-yil boshiga kelib 10,4 foizdan oshib ketishi va 1984-yilda 11,9 foizga yetishiga olib keldi. Bu Buyuk Britaniyada [[Buyuk depressiya|Buyuk depressiyadan]] beri kuzatilmagan daraja edi&lt;ref name=&quot;HowBritainChanged&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/politics/datablog/2013/apr/08/britain-changed-margaret-thatcher-charts|work=The Guardian|title=How Britain changed under Margaret Thatcher|date=8 April 2013|access-date=7 April 2016}}&lt;/ref&gt;. [[Ishsizlik|Ishsizlikning]] oʻsishi 1980-yillarning boshlaridagi global inqiroz bilan qoʻshilib ketdi. Shundan soʻng Buyuk Britaniyaning [[YaIM|YaIMi]] 1983-yilgacha inqirozdan oldingi darajaga qaytmadi. Shunga qaramay, [[Margaret Thatcher|Tetcher]] 1983-yil iyun oyida koʻpchilik ovoz bilan qayta saylandi. [[Inflatsiya]] 3,7 foizga tushgan boʻlsa-da, [[Bank foiz stavkasi|foiz stavkalari]] nisbatan yuqori boʻlib qolaverdi va 9,56 foizni tashkil etdi&lt;ref name=&quot;HowBritainChanged&quot;/&gt;. [[Ishsizlik|Ishsizlikning]] oʻsishi hukumatning iqtisodiy siyosati natijasida yuzaga keldi. Iqtisodiy siyosat asosan eskirgan [[Zavod|zavodlar]] va [[Koʻmir konlari|koʻmir konlarining]] yopilishiga olib keldi. [[Angliya]] va [[Uels|Uelsda]] [[ishlab chiqarish]] sektoridagi ish oʻrinlari 1961-yildagi 38 foizdan 1981-yildagi 22 foizga tushdi&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census-analysis/170-years-of-industry/170-years-of-industrial-changeponent.html |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20160105160709/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census-analysis/170-years-of-industry/170-years-of-industrial-changeponent.html |url-status=dead|archive-date=5 January 2016 |title=170 Years of Industrial Change across England and Wales |date=5 June 2013 |author=ONS |website=The National Archives |access-date=6 December 2016 }}&lt;/ref&gt;. Bu tendensiya 1980-yillarning aksariyat qismida davom etdi. Yangi sanoat tarmoqlari va xizmatlar sektori sezilarli oʻsishni qayd etdi. Ishlab chiqarish sohasidagi ish joylari ham samaradorlik oshgani sababli qisqartirildi va sektorda kamroq odam ishlay boshladi. 1987-yil iyun oyida Tetcherning ketma-ket uchinchi saylovida [[ishsizlik]] 3 milliondan pastga tushdi. 1989-yil oxiriga kelib esa 1,6 milliongacha kamaydi&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/vote_2005/basics/4393313.stm |title=UK Politics &amp;#124; The Basics &amp;#124; past_elections &amp;#124; 1983: Thatcher triumphs again |work=BBC News |date=5 April 2005 |access-date=5 September 2012}}&lt;/ref&gt;.

Buyuk Britaniya iqtisodiyoti 1990-yillar oxirida yana bir global inqirozga duch keldi. Iqtisodiyotning hajmi eng yuqori choʻqqisidan 6 foizga qisqardi&lt;ref name=&quot;2009dec22&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/business/2009/dec/22/britain-still-in-recession|title=UK recession longest and deepest since war, says ONS|work=The Guardian|first=Larry|last=Elliott|date=22 December 2009|access-date=9 July 2009}}&lt;/ref&gt;, va [[ishsizlik]] 1990-yil bahorida taxminan 6,9 foizdan 1993-yil oxiriga kelib qariyb 10,7 foizgacha oshdi. Biroq, [[inflatsiya]] 1990-yilda 10,9 foizdan uch yil oʻtib 1,3 foizgacha tushdi&lt;ref name=&quot;HowBritainChanged&quot;/&gt;. Keyingi yillardagi iqtisodiy tiklanish nihoyatda kuchli boʻldi va 1980-yillarning boshidagi inqirozdan keyingi davrdan farqli oʻlaroq, tiklanish ishsizlikning tez va sezilarli darajada pasayishi bilan kechdi. 1997-yilga kelib ishsizlik 7,2 foizga tushdi. Ammo iqtisodiy oʻsish bilan Konservativ hukumatning ommaviyligini oshirmagan&lt;ref name=&quot;HowBritainChanged&quot;/&gt;. 1992-yilda hukumat Jon Meyjor boshchiligida ketma-ket toʻrtinchi marta saylovda gʻalaba qozondi. Biroq qisqa vaqt oʻtgach, qora chorshanba voqeasi yuz berdi, bu esa Konservativ hukumatning iqtisodiy siyosatdagi obroʻsiga putur yetkazdi. Shundan keyin [[Leyboristlar partiyasi]] [[John Smith|John Smithning]] kutilmagan oʻlimidan soʻng 1994-yil iyul oyida [[Tony Blair|Tony Blairning]] partiya yetakchisi etib saylanishidan keyingi jamoatchilik soʻrovnomalarida yetakchilikni qoʻlga kiritdi.

Ikki inqirozga qaramay, 1980-yildan 1997-yilgacha real hisobda ish haqi har yili taxminan 2 foizga oʻsib bordi va bu trend 2008-yilgacha davom etdi&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://blogs.lse.ac.uk/politicsandpolicy/real-wages-and-living-standards-the-latest-uk-evidence/|title=Real wages and living standards: the latest UK evidence|date=6 April 2015|access-date=31 October 2016|first=Stephen|last=Machin|publisher=London School of Economics}}&lt;/ref&gt;.

=== 1997-yildan 2009-yilgacha ===
1997-yilning may oyida [[Tony Blair]] boshchiligidagi [[Leyboristlar partiyasi]] Konservativ hukumatining 18 yillik hokimyatiga chek qoʻydi va umumiy saylovda gʻalaba qozondi&lt;ref&gt;{{cite news|last=Wheeler |first=Brian |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/8149630.stm |title=UK &amp;#124; UK Politics &amp;#124; Election countdown – 1990s style |work=BBC News |date=21 July 2009 |access-date=5 September 2012}}&lt;/ref&gt;. Leyboristlar hukumati past [[inflatsiya]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/news/datablog/2009/mar/09/inflation-economics|title=UK inflation since 1948|first1=Simon|last1=Rogers|first2=Ami|last2=Sedghi|date=12 November 2013|access-date=2 June 2017|website=The Guardian}}&lt;/ref&gt;, [[Ishsizlik|ishsizlikning]] pasayishi&lt;ref&gt;ONS unemployment rate bulletin&lt;/ref&gt; va joriy hisobda ortiqcha mablagʻga ega boʻlgan kuchli iqtisodni meros qilib oldi&lt;ref name=&quot;OECD1998&quot;&gt;{{cite book|author=OECD|title=OECD Economic Surveys: United Kingdom 1998|url=https://books.google.com/books?id=G3_WAgAAQBAJ&amp;pg=PA20|date=16 July 1998|publisher=OECD Publishing|isbn=978-92-64-15145-1|page=20}}&lt;/ref&gt;. Blerning „Yangi Leyboristlar“ dasturida, asosan, [[Neoliberalizm|neo-liberal]] iqtisodiy siyosatni davom ettirish, lekin shu bilan birga kuchli ijtimoiy taʼminot qoʻllab-quvvatlash bilan ajralib turdi. Britaniyada bu siyosiy yechim sotsialistik va kapitalistik siyosatlarning kombinatsiyasi sifatida qaralib, „Uchinchi Yoʻl“ deb nomlanadi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/politics/2003/feb/10/labour.uk1|title = A brief history of the third way|website = [[TheGuardian.com]]|date = 10 February 2003}}&lt;/ref&gt;. Saylovdan toʻrt kun oʻtib, yangi gʻaznachilik kansleri [[Gordon Brown]] [[Angliya banki|Angliya Bankiga]] monetar siyosatni boshqarish erkinligini berdi. Bu vaqtga qadar bu vazifa hukumat tomonidan boshqarilardi.

Blairning 2008-yilning ikkinchi choragigacha hokimiyatdagi 10 yili davomida ketma-ket 40 choraklik iqtisodiy oʻsish kuzatildi. [[Yalpi ichki mahsulot]] (YaIM) oʻsishi 1990-yillarning boshida qisqa muddatli 4% ga yetgan boʻlsa-da, keyinchalik asta-sekin pasayib bordi va oldingi oʻn yilliklarga nisbatan sust boʻldi&lt;ref name=&quot;ons&quot; /&gt;. 1992-2007-yillar oraligʻida oʻsish sur’ati oʻrtacha 2,68% ni tashkil etdi&lt;ref name=&quot;imf&quot; /&gt;, bunda moliyaviy sektor avvalgiga qaraganda katta oʻrin egalladi. Bu davrda Buyuk Britaniya [[Yevropa]] va rivojlangan davlatlari orasida eng kuchli YaIM oʻsish sur’ati bilan ajralib turdi&lt;ref&gt;{{cite news|last=Davis |first=Evan |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/6643601.stm |title=Blair's surprising economic legacy |work=BBC News |date=10 May 2007 |access-date=5 September 2012}}&lt;/ref&gt;. Shu bilan birga, 1994-yilda uy xoʻjaliklarining qarzi 420 milliard funt sterlingdan 2004-yildagi 1 trillion funt sterlingga va 2008-yildagi 1,46 trillion funt sterlingga yetdi. Bu esa Buyuk Britaniyaning butun YaIMidan koʻproqni tashkil etadi&lt;ref&gt;{{cite book|first=Mark|last=Horsley|title=The Dark Side of Prosperity: Late Capitalism's Culture of Indebtedness|url=https://books.google.com/books?id=QMfVBgAAQBAJ&amp;pg=PA31|date=28 March 2015|publisher=Ashgate Publishing|isbn=978-1-4724-3657-3|page=31}}&lt;/ref&gt;.

Buyuk Britaniya 2007-2008-yillardagi [[moliyaviy inqiroz]] natijasida uzoq davom etgan oʻsish davri 2008-yilning ikkinchi choragida yakunlandi. Buyuk Britaniya ushbu inqirozga ancha zaif chiqdi. Chunki iqtisodiyotning moliyaviy sektori har qanday yirik iqtisodiyotga qaraganda eng koʻp qarzga botgan edi&lt;ref name=&quot;GiudiceKuenzel2012&quot;&gt;{{cite book|first1=Gabriele|last1=Giudice|first2=Robert|last2=Kuenzel|first3=Tom|last3=Springbett|title=UK Economy: The Crisis in Perspective|url=https://books.google.com/books?id=02hd8pJhDAMC&amp;pg=PA205|year=2012|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-31210-6|page=205}}&lt;/ref&gt;. 2008-yil fevral oyida milliylashtirilgan Northern Rock bankining qulashidan keyin, boshqa banklar ham qisman milliylashtirildi. Dunyodagi eng katta kapitalizatsiyaga ega boʻlgan beshinchi yirik bank [[Royal Bank of Scotland Group]] 2008-yil oktyabr oyida amalda milliylashtirildi. 2009-yil oʻrtalariga kelib, XMT xazinasida RBSning 70,33% nazorat ulushi va [[Lloyds Banking Group|Lloyds Banking Groupning]] 43% ulush mavjud edi. [[Buyuk inqiroz]] deb nom olgan bu davrda [[ishsizlik]] 2008-yil yanvar oyidagi 1,6 milliondan 2009-yil oktabr oyidagi qariyb 2,5 milliongacha oshdi&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7304330.stm |title=UK unemployment falls by 32,000 |work=BBC News |date=19 March 2008 |access-date=5 September 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/8415683.stm |title=Unemployment rise continues to slow |work=BBC News |date=16 December 2009 |access-date=5 September 2012}}&lt;/ref&gt;.

2008-yilning avgust oyida Xalqaro Valyuta Jamgʻarmasi (XVJ) mamlakatning iqtisodiy koʻrsatkichlari yomonlashgani haqida ogohlantirdi&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/survey/so/2008/CAR081108A.htm |title=Twin Global Shocks Dent United Kingdom Outlook |publisher=Imf.org |date=11 August 2008 |access-date=5 September 2012}}&lt;/ref&gt;. Bunga moliyaviy qiyinchiliklar va tovar narxlarining oʻsishi sabab boʻldi. Har ikki oʻzgarish ham Buyuk Britaniyaga koʻplab rivojlangan mamlakatlarga qaraganda koʻproq zarar yetkazdi. Chunki mamlakat moliyaviy xizmatlar eksportidan daromad olayotgan boʻlsa-da, tovarlar va mahsulotlar, shu jumladan oziq-ovqat boʻyicha defitsitga uchragan edi. 2007-yilda Buyuk Britaniya dunyodagi uchinchi eng katta joriy hisob defitsitiga ega davlat boʻlgan. Yuqori defitsit asosan ishlab chiqarilgan tovarlar tufayli kelib chiqqan edi. 2008-yil may oyida XVJ Buyuk Britaniya hukumatiga tashqi balansni qoʻllab-quvvatlash uchun fiskal siyosatni kengaytirishni tavsiya qildi&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/np/ms/2008/052308.htm |title=United Kingdom – 2008 Article IV Consultation Concluding Statement of the Mission, 23 May 2008 |publisher=Imf.org |date=23 May 2008 |access-date=5 September 2012}}&lt;/ref&gt;. Buyuk Britaniyaning soatlik ishlab chiqarish darajasi „eski“ Yevropa Ittifoqi-15 davlatlarining oʻrtacha koʻrsatkichlariga teng edi&lt;ref name=&quot;europa2&quot;&gt;{{cite web|url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page?_pageid=1996,39140985&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL&amp;screen=detailref&amp;language=en&amp;product=STRIND_ECOBAC&amp;root=STRIND_ECOBAC/ecobac/eb022|title=Labour productivity per hour worked|publisher=epp.eurostat.ec.europa.eu|access-date=25 September 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520171740/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page?_pageid=1996%2C39140985&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL&amp;screen=detailref&amp;language=en&amp;product=STRIND_ECOBAC&amp;root=STRIND_ECOBAC%2Fecobac%2Feb022|archive-date=20 May 2012}}&lt;/ref&gt;.

=== 2009-yildan 2020-yilgacha ===
2009-yil mart oyida [[Angliya banki]] (BoE) [[Bank foiz stavkasi|foiz stavkalarini]] tarixiy minimum 0,5% ga tushirdi va iqtisodiyotni mustahkamlash hamda kreditlashni oshirish maqsadida miqdoriy yengillashtirish (QE) jarayonini boshladi&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7925620.stm|title=UK interest rates lowered to 0.5%|date=5 March 2009|work=BBC News|access-date=2 October 2016}}&lt;/ref&gt;. Buyuk Britaniya 2009-yilning toʻrtinchi choragida Buyuk inqirozdan chiqdi, ketma-ket olti chorak davomida salbiy oʻsish kuzatilib, iqtisodiyot choʻqqisidan 6,03% ga qisqard. Bu uni tarixdagi eng uzoq davom etgan inqiroz va [[Ikkinchi jahon urushi|Ikkinchi jahon urushidan]] keyingi eng chuqur iqtisodiy tanazzulga aylantirdi&lt;ref name=&quot;2009dec22&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/8378129.stm|title=UK economy shrinks less than thought|work=BBC News|date=25 November 2009}}&lt;/ref&gt; . Inqiroz davrida [[Leyboristlar partiyasi|Leyboristlar partiyasini]] qoʻllab-quvvatlash keskin pasayib ketdi va 2010-yildagi umumiy saylovda [[Konservatorlar partiyasi|Konservatorlar]] va Liberal demokratlar tomonidan koalitsion hukumat tuzildi.

2011-yilda Buyuk Britaniyada uy xoʻjaliklari, moliyaviy va biznes qarzlari YaIMning 420% ini tashkil etdi{{efn|Compared to 279% in Japan, 253% in France, 209% in the United States, 206% in Canada, and 198% in Germany.}}&lt;ref name=&quot;Meyer2012&quot;&gt;{{cite book|first=Annette|last=Meyer|title=Value Added / 14 National Labor Forces|url=https://books.google.com/books?id=xTJDv05aRIYC&amp;pg=PA170|year=2012|publisher=Dorrance Publishing|isbn=978-1-4349-7375-7|page=170}}&lt;/ref&gt;. Dunyoning eng katta qarzdor mamlakati sifatida, inqirozdan keyin xarajatlar va investitsiyalar orqaga tortilib, iqtisodiy sustlashuv yuzaga keldi. Shunga qaramay, hukumat qarzi YaIMning 52% dan 76% gacha oʻsishi 1930-yillardagi kabi chuqur tanazzuldan qochishga yordam bergani tan olindi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-15820601|title=UK's debts 'biggest in the world'|first=Robert|last=Peston|website=BBC News|date=21 November 2011|access-date=2 June 2017}}&lt;/ref&gt;. Umumiy saylovdan uch yil oʻtib, davlat byujeti taqchilligini qisqartirishga qaratilgan hukumat choralari natijasida davlat sektorida katta miqdorda ish joylari qisqartirildi. Ammo xususiy sektorda ish oʻrinlari oʻsishi kuzatildi.

Buyuk inqirozdan keyingi 10 yil oʻta noaniqliklar bilan ajralib turdi. 2015-yilda ish bilan bandlik rekord darajada edi&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Stewart| first1=Heather| last2=Wintour| first2=Patrick| title=UK employment rate hits highest level since records began| url=https://www.theguardian.com/business/2015/feb/18/uk-employment-rate-hits-highest-level-since-records-began| access-date=8 June 2015|newspaper=The Guardian| date=18 February 2015}}&lt;/ref&gt;. YaIM oʻsishi [[Katta yettilik|G7]] va [[Yevropa]] mamlakatlari orasida eng yuqorisi boʻldi&lt;ref&gt;{{cite news| last=Wholehouse| first=Matthew| title= UK has fastest-growing economy, International Monetary Fund says| url=https://www.telegraph.co.uk/finance/economics/10988849/UK-has-fastest-growing-economy-International-Monetary-Fund-says.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/finance/economics/10988849/UK-has-fastest-growing-economy-International-Monetary-Fund-says.html |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|date=24 July 2014|  newspaper=The Telegraph |access-date=8 June 2015| location=London}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;. Ammo ishchi kuchi unumdorligi 1820-yillardan beri eng yomon holatda boʻlib, har qanday oʻsish ishlash soatlarining qisqarishi bilan bogʻliq edi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ft.com/content/edcb9224-f1ff-11e7-b220-857e26d1aca4 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/edcb9224-f1ff-11e7-b220-857e26d1aca4 |archive-date=10 December 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=UK productivity grows at quickest pace in six years|first=Gavin|last=Jackson|date=5 January 2018|website=Financial Times|access-date=6 January 2018}}&lt;/ref&gt;. Ish vaqti boʻyicha ishlab chiqarish boshqa G7 davlatlariga nisbatan 18% past boʻldi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/business/2016/feb/18/uk-productivity-gap-widens-to-worst-level-since-records-began|title=UK productivity gap widens to worst level since records began|work=The Guardian|date=18 February 2016|access-date=7 April 2016}}&lt;/ref&gt;. Real ish haqining oʻsishi 1860-yillardan beri eng yomon koʻrsatkichga ega boʻlib, [[Angliya banki]] boshqaruvchisi uni yoʻqotilgan oʻn yillik deb atadi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ft.com/content/c0c36268-bb0d-11e6-8b45-b8b81dd5d080 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/c0c36268-bb0d-11e6-8b45-b8b81dd5d080 |archive-date=10 December 2022 |url-access=subscription|title= UK suffering 'first lost decade since 1860s', Carney says|date=6 December 2016|access-date=6 December 2016|first=Chris|last=Giles|newspaper=Financial Times}}{{subscription required}}&lt;/ref&gt;. 2016-yilgacha boʻlgan sakkiz yil ichida ish haqi real jihatdan 10% ga kamaydi, bu davrda esa [[Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti|OECD]] boʻyicha oʻrtacha 6,7% oʻsish kuzatildi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/money/2016/jul/27/uk-joins-greece-at-bottom-of-wage-growth-league-tuc-oecd|title= UK joins Greece at bottom of wage growth league|date=27 July 2016|access-date=31 October 2016|newspaper=The Guardian|first1=Katie|last1=Allen|first2=Larry|last2=Elliott}}&lt;/ref&gt;. 2015-yil davomida&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/business/2016/03/31/uks-current-account-deficit-jumps-to-eye-watering-record-high/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/business/2016/03/31/uks-current-account-deficit-jumps-to-eye-watering-record-high/ |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=UK's current account deficit jumps to 'eye watering' record high|date=31 March 2016|access-date=7 April 2016|work=The Telegraph}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;, joriy hisobdagi taqchillik 5,2% (96,2 milliard funt sterling) ga yetdi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-35931968|title=UK current account deficit at new high|date=31 March 2016|access-date=7 July 2016|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;, bu rivojlangan davlatlar orasida eng yuqori koʻrsatkich edi&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.sky.com/story/the-16322bn-current-account-deficit-mystery-10411813|publisher=Sky News|title=The £22bn current account deficit mystery|date=5 July 2016|access-date=10 July 2016|first=Ed|last=Conway}}&lt;/ref&gt;. 2015-yilning toʻrtinchi choragida bu koʻrsatkich 7% dan oshdi, bu tinchlik davrida 1772-yildan beri kuzatilmagan daraja edi&lt;ref name=&quot;aep&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/business/2016/03/31/britain-courts-fate-on-brexit-with-worst-external-deficit-in-his/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/business/2016/03/31/britain-courts-fate-on-brexit-with-worst-external-deficit-in-his/ |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=Britain courts fate on Brexit with worst external deficit in history|first=Ambrose|last=Evans-Pritchard|newspaper=The Telegraph|date=31 March 2016|access-date=23 October 2016}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;. Buyuk Britaniya oʻz toʻlov balansidagi kamomadni toʻldirish uchun xorijiy investorlarga tayanishga majbur boʻldi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/business/2016/mar/31/uk-economy-growth-record-trade-deficit|title= Current account deficit hits record high as GDP revised higher|first=Katie|last=Allen|newspaper=The Guardian|date=21 March 2016|access-date=23 October 2016}}&lt;/ref&gt;. Uylar arzonlashdi, bu muammo QE tufayli yanada kuchaydi, aks holda uy narxlari 22% ga pasayishi mumkin edi&lt;ref&gt;{{cite magazine|title=After the Fall|date=9 September 2018|magazine=The Sunday Times Magazine|first=John|last=Lanchester|page=29|url=https://www.thetimes.co.uk/article/after-the-fall-john-lanchester-on-the-decade-of-doom-that-followed-the-2008-financial-crash-cxscrmmj9}}&lt;/ref&gt;.

2016-yilda xavfli uy xoʻjaliklari qarzining oʻsishi iqtisodiy tiklanishning barqarorligi haqida savollarni tugʻdirdi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/money/is-britain-facing-a-debt-disaster-a6808086.html|title=Is the UK facing a debt disaster?|first=Simon|last=Read|date=13 January 2016|access-date=8 July 2016|work=Independent}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/business/2015/dec/09/economic-recovery-reliant-consumer-debt-bcc-downgrades-growth-forecast|title=Recovery 'too reliant on consumer debt' as BCC downgrades forecast|date=9 December 2015|access-date=8 July 2016|first=Heather|last=Stewart|work=The Guardian}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://next.ft.com/content/5d6ecd5c-afc8-11e5-b955-1a1d298b6250|work=Financial Times|title=Economists' forecasts: Fears over balance of recovery|date=3 January 2016|access-date=8 July 2016|first1=Emily|last1=Cadman|first2=Chris|last2=Giles}}{{subscription required}}&lt;/ref&gt;. Garchi ikki yil oldinroq tiklanishning „muvozanatli va barqaror emas“ deb aytgan boʻlsa ham BoE hech qanday xavotir yoʻqligini taʼkidladi{{efn|It was still very unbalanced,&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/business/2017/jan/01/uk-economy-will-fare-better-in-2017-than-forecasters-predict|title=Why the UK economy could fare better in 2017 than forecasters predict|first=Katie|last=Allen|date=1 January 2017|access-date=13 June 2017|website=The Guardian}}&lt;/ref&gt; with [[Consumption (economics)|consumption]] accounting for 100% of growth in that year.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.newstatesman.com/politics/june2017/2017/04/economic-slowdown-another-reason-theresa-may-called-early-election|title=The economic slowdown is another reason Theresa May called an early election|first=George|last=Eaton|date=28 April 2017|access-date=8 June 2017|website=New Statesman}}&lt;/ref&gt;}}&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/economics/12095431/Britains-recovery-is-not-driven-by-debt-says-Mark-Carney.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/finance/economics/12095431/Britains-recovery-is-not-driven-by-debt-says-Mark-Carney.html |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=Britain's recovery is not driven by debt, says Mark Carney|date=12 January 2016|access-date=8 July 2016|first=Mehreen|last=Khan|work=The Telegraph}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/business/2014/feb/12/interest-rates-economic-recovery-unsustainable|title=Interest rates on hold as Bank says recovery 'unsustainable'|date=12 February 2014|access-date=8 July 2016|work=The Guardian|first1=Larry|last1=Elliott|first2=Angela|last2=Monaghan}}&lt;/ref&gt;. Buyuk Britaniyaning 2016-yilda Yevropa Ittifoqidan chiqish toʻgʻrisidagi qaroridan soʻng, BoE foiz stavkalarini 0,25% ga, yangi tarixiy minimum tushirdi va bu atigi bir yil davom etdi. Shuningdek, 2008-yilgi Buyuk inqirozdan beri QE miqdorini 435 milliard funt sterlingga oshirdi&lt;ref&gt;{{cite news|title=UK interest rates cut to 0.25%|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-36976528|work=BBC News|date=4 August 2016|access-date=2 October 2016}}&lt;/ref&gt;. 2018-yilning toʻrtinchi choragiga kelib, Buyuk Britaniyadagi sof qarz olishi OECD boʻyicha YaIMning 5% ga yetib, eng yuqori darajaga chiqdi{{efn|For comparison, Germany saved 9% of GDP and Russia saved 5%, while Japan, Greece, Spain, Italy and China saved between 1% and 3%.}}. Uy xoʻjaliklari ketma-ket toʻqqiz chorak davomida misli koʻrilmagan defitsitga tushib qoldi. Buyuk inqirozdan beri mamlakat oʻzining xorijiy investitsiyalaridan foyda koʻrmayotgan edi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ft.com/content/9afd1596-61d3-11e9-a27a-fdd51850994c |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/9afd1596-61d3-11e9-a27a-fdd51850994c |archive-date=10 December 2022 |url-access=subscription|title=UK's low national savings rate raises fear of trouble ahead|date=22 April 2019|first=Chris|last=Giles|website=Financial Times}}&lt;/ref&gt;.

=== 2020-yildan hozirgi kungacha ===
2020-yil mart oyida, COVID-19 pandemiyasiga javoban, Buyuk Britaniya zarur boʻlmagan biznes va sayohatlarga vaqtinchalik taqiq qoʻydi. BoE foiz stavkasini 0,1% ga tushirdi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-51962982|title = Coronavirus: UK interest rates cut to lowest level ever|work = BBC News|date = 19 March 2020}}&lt;/ref&gt;. Iqtisodiy oʻsish inqirozdan oldin zaif edi. 2019-yilning toʻrtinchi choragida nol oʻsish kuzatilgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossdomesticproductgdp/timeseries/ihyq|title=Gross Domestic Product: Quarter on Quarter growth: CVM SA %|website=Office for National Statistics|date=31 March 2020|access-date=10 May 2020}}&lt;/ref&gt;. May oyiga kelib, Britaniya ishchi kuchining 23% i vaqtincha ishdan boʻshatildi. Bundan zarar koʻrgan ishchilarga yordam berish maqsadida davlat dasturlari ishga tushirildi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/business/2020/may/04/over-a-fifth-of-british-employees-furloughed-in-last-fortnight|title=Nearly a quarter of British employees furloughed in last fortnight|first=Larry|last=Elliott|date=4 May 2020|access-date=11 May 2020|website=The Guardian}}&lt;/ref&gt;. 2020-yilning birinchi yarmida YaIM 22,6% ga qisqardi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/business/2020/aug/12/uk-economy-covid-19-plunges-into-deepest-slump-in-history|date=12 August 2020|website=The Guardian|title=Covid-19: UK economy plunges into deepest recession since records began|first=Richard|last=Partington}}&lt;/ref&gt;, bu Buyuk Britaniya tarixidagi eng chuqur inqiroz boʻldi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ft.com/content/c8b172e2-8f70-4118-9e81-423e9a4b6839 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/c8b172e2-8f70-4118-9e81-423e9a4b6839 |archive-date=10 December 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=UK economy suffers worst slump in Europe in second quarter|date=12 August 2020|first=Delphine|last=Strauss|website=Financial Times}}&lt;/ref&gt;. Bu vaqtda G7 yoki Yevropa mamlakatlarining hech biri bundan yomon holatga tushmagan. 2020-yil davomida BoE 450 milliard funt sterlinglik davlat obligatsiyalarini sotib oldi. Bu Buyuk inqirozdan beri birinchi marta QE miqdorini 895 milliard funt sterlingga yetkazdi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bankofengland.co.uk/monetary-policy/quantitative-easing|website=Bank of England|title=Quantitative Easing|access-date=16 April 2020}}&lt;/ref&gt;. Umuman olganda, YaIM 2020-yilda 9,9% ga qisqardi, bu 1709-yilda iqtisodiyotni izdan chiqargan Buyuk sovuqdan beri eng yomon koʻrstakichdir&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ft.com/content/96e19afd-88b3-4e8d-bc3e-a72bd1f60d3c |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/96e19afd-88b3-4e8d-bc3e-a72bd1f60d3c |archive-date=10 December 2022 |url-access=subscription|title=UK suffers biggest drop in economic output in 300 years|date=12 February 2021|first1=Valentina|last1=Romei|first2=Chris|last2=Giles}}&lt;/ref&gt;.

2021-yilda isteʼmol narxlari inflatsiyasi (CPI) [[energiya]] va [[transport]] xarajatlarining oshishi sababli keskin oʻsishni boshladi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://commonslibrary.parliament.uk/economic-update-economy-was-back-to-pre-pandemic-level-before-omicron/|title=Economic update: Economy was back to pre-pandemic level before Omicron|date=25 January 2022|first=Matt|last=Keep|website=House of Commons Library}}&lt;/ref&gt;. Yillik [[inflatsiya]] 11% ga yaqinlashgani sababli, BoE 2022-yilning dastlabki toʻqqiz oyi davomida bazaviy stavkani 2,25% ga asta-sekin oshirdi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/business/2022/sep/22/bank-of-england-interest-rate-rise-latest|title=UK in recession, says Bank of England as it raises interest rates to 2.25%|first=Richard|last=Partington|work=The Guardian|date=22 September 2022}}&lt;/ref&gt;. Buyuk Britaniya bu holatda yolgʻiz emas edi. Pandemiya va [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini|Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi]] natijasida global [[inflatsiya]] 40 yillik maksimumga chiqdi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ft.com/content/48d674a8-ae51-4f75-909c-0e5b6e38475c |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/48d674a8-ae51-4f75-909c-0e5b6e38475c |archive-date=10 December 2022 |url-access=subscription|title=Global economic warning lights are flashing red|author=The Editorial Board|work=Financial Times|date=16 October 2022}}&lt;/ref&gt;. Ammo mamlakatda elektr energiyasi narxlari yuqori boʻlib, [[gaz]] narxi boʻyicha mamlakat [[Yevropa|Yevropada]] eng yuqori oʻrinda turadi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ft.com/content/57c66a89-b046-4c3e-a8aa-d9099bd4da20|title=How do household energy bills compare across Europe?|first1=Alan|last1=Smith|first2=David|last2=Sheppard|work=Financial Times|date=7 September 2022|accessdate=22 December 2022}}&lt;/ref&gt;. 2022-yil fevral oyida BoE miqdoriy qattiqlashuvni (QE ning teskari jarayoni) boshladi. Muddati tugagan davlat [[Obligatsiya|obligatsiyalari]] yangilanishi toʻxtatildi va noyabr oyida obligatsiyalarni xususiy investorlarga sotish boshlandi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ft.com/content/64e5dcdd-42a8-4013-a3bd-75a62cf8e6dc |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/64e5dcdd-42a8-4013-a3bd-75a62cf8e6dc |archive-date=10 December 2022 |url-access=subscription|title=Bank of England begins selling bonds as it unwinds QE programme|first=Tommy|last=Stubbington|date=1 November 2022|work=Financial Times}}&lt;/ref&gt;. Bu esa bandaan oson qarz olish endi imkonsiz ekanligini bildirardi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-63474176|title=Bank makes history as it reverses quantitative easing|first=Ben|last=King|date=1 November 2022|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/business/2022/nov/01/bank-of-england-begins-selling-government-bonds|title=Bank of England begins selling government bonds|date=1 November 2022|work=The Guardian}}&lt;/ref&gt;. 2022-yil oktyabr oyida yillik CPI 11,1% ga yetdi, bu 41 yil ichidagi eng yomon koʻrsatkichdir. [[Oziq-ovqat]] narxlari inflatsiyasi 16,2% ga, gaz narxlari 130% ga, elektr energiyasi narxlari esa 66% ga oʻsdi.

2023-yil avgust oyida ONS Britaniyaning iqtisodiy koʻrsatkichlari tahlilini qayta koʻrib chiqdi va Britaniyaning YaIMi 2021-yilning oxirgi choragida COVID-19 dan oldingi darajasidan oshganini, [[Pandemiya|pandemiyadan]] oldingi tiklanish avvalgi baholardan koʻra tezroq va boshqa yirik Yevropa mamlakatlaridan oldinda ekanligi aytildi. Britaniya iqtisodiyoti 2021-yilning toʻrtinchi choragida 2019-yilning toʻrtinchi choragiga nisbatan 0,6% ga kattaroq boʻlib. Avvalgi prognozlarga koʻra, u 1,2% ga kichikroq boʻlishi kerak edi&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Milliken |first=David |date=1 September 2023 |title=UK economy surpassed pre-COVID size in late 2021, new data shows |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/uk/uk-statistics-office-revises-up-strength-post-covid-bounce-back-2023-09-01/ |access-date=2 September 2023}}&lt;/ref&gt;.

== Iqtisodiy diagrammalar ==
&lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;200px&quot;&gt;
File:UK GDP year-on-year growth rates.png|YaIMning yilik oʻsishi, 1949–2020
File:UK percentage of workforce by sector.png|Buyuk Britaniyada ishchi kuchi taqsimoti, 1841–1911 yillar. Angliya va Uelsda 1921–2011 yillar
File:UK unemployment rate.png|Ishsizlik darajasi, 1881–2017
File:UK recession recoveries.png|Har bir inqirozdan keyin tiklanish davrlari (YAIM jon boshiga oʻlchanadi), 1920–2009
File:UK output per hour worked.png|Mehnat unumdorligi, 1971–2019
File:UK interest rate since 1800.png|Foiz stavkalari, 1800–2020
File:Trade in goods and services balance (U. K.).png|Savdo balansi, 1948–2020
File:UK oil and petroleum trade balance.png|Neft va neft mahsulotlari savdo balansi, 1890–2015
File:United Kingdom bonds.webp|Buyuk Britaniya obligatsiyalari, 1988–1991
&lt;/gallery&gt;

== Hukumat xarajatlari va iqtisodiy boshqaruv ==
[[File:Bank-of-England.jpg|thumb|Angliya banki, London]]
Hukumatning iqtisodiyotga aralashuvi asosan Moliya vazirligi tomonidan amalga oshiriladi. Uning boshida Gʻaznachilik vaziri turadi. Soʻnggi yillarda Buyuk Britaniya iqtisodiyoti bozor liberallashuvi tamoyillari, past soliqlar va tartibga solish bilan boshqarilgan. 1997-yildan boshlab, Angliya bankining [[Pul-kredit siyosati]] qoʻmitasi Angliya banki boshqaruvi ostida. Qoʻmita har yili Gʻaznachi tomonidan belgilangan inflatsiya maqsadiga erishish uchun zarur foiz stavkalarini belgilash uchun mas’uldir&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bankofengland.co.uk/about/more_about.htm |title=More About the Bank |access-date=8 August 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080312060011/http://www.bankofengland.co.uk/about/more_about.htm |archive-date=12 March 2008 }} Bank of England – Retrieved 8 August 2008&lt;/ref&gt;. [[Shotlandiya parlamenti|Shotlandiya parlamentining]] maʼqullashi sharti bilan [[Shotlandiya]] hukumati daromad soligʻining asosiy stavkasini funt sterling boshiga 3 penniga koʻtarish yoki pasaytirish huquqiga ega. Ammo bu vakolat haligacha foydalanilmagan.

1986/87-yildan 2006/07-yilgacha boʻlgan 20 yillik davrda Buyuk Britaniyada hukumat xarajatlari [[YaIM|YaIMning]] oʻrtacha 40% ni tashkil etgan&lt;ref name=csr&gt;{{cite web|url=https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/203826/Spending_review_2010.pdf|title=Comprehensive Spending Review 2010|access-date=23 August 2015|publisher=HM Treasury}}&lt;/ref&gt;. 2007-yil iyul oyida Buyuk Britaniyaning davlat qarzi YaIMning 35,5% ni tashkil qilgan edi&lt;ref name=Borrowing/&gt;. 2007–2010-yillardagi moliyaviy inqiroz va 2000-yillarning oxiridagi global inqiroz natijasida hukumat xarajatlari 2009–2010 yillarda tarixiy maksimum, YaIMning 48% ga koʻtarildi. Bu koʻrsatkich qisman bir qator banklarni qutqarish xarajatlari bilan bogʻliq edi&lt;ref name=csr/&gt;&lt;ref name=Borrowing&gt;&quot;[https://www.theguardian.com/news/datablog/2009/mar/01/government-borrowing-economy1 Britainʼs public debt since 1974]&quot; ''The Guardian'', 1 March 2009&lt;/ref&gt;. YaIMning foizga nisbatan sof davlat qarzi 2014-yil iyun oyining oxirida moliyaviy sektor intervensiyalarini hisobga olmagan holda, 1 304,6 milliard funt sterlingni, yaʼni YaIMning 77,3% ini tashkil etdi&lt;ref name=&quot;ons2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_371085.pdf|date=25 September 2014|title=Statistical Bulletin Office for National Statistics: Public Sector Finances, June 2014|access-date=25 September 2014}}&lt;/ref&gt;. 2013–2014-moliya yilida davlat sektorining sof qarz olish hajmi 93,7 milliard [[Funt sterling|funt sterlingni]] tashkil etdi&lt;ref name=&quot;ons2&quot;/&gt;. Bu 2012–2013-moliya yiliga nisbatan 13,0 milliard funt sterlingga koʻproq edi.

Buyuk Britaniyada soliq toʻlash ikki darajadagi hukumatga toʻlovlarni oʻz ichiga oladi: mahalliy hukumat va markaziy hukumat (HM Revenue &amp; Customs). Mahalliy hukumat markaziy hukumat grantlari, biznes stavkalari, kengash soligʻi va tobora ortib borayotgan toʻlovlar va yigʻimlar, masalan, koʻcha toʻxtash joylaridan olinadigan toʻlovlar orqali moliyalashtiriladi. Markaziy hukumat daromadlari asosan [[daromad soligʻi]], milliy sugʻurta badallari, [[qoʻshilgan qiymat soligʻi]], [[korporativ soliq]] va yoqilgʻi boji hisobidan shakllanadi.

== Sektorlar ==

Buyuk Britaniyaning Milliy statistika idorasi Blue Book (Moviy kitob) maʼlumotlariga koʻra, Buyuk Britaniya iqtisodiyoti yalpi qoʻshilgan qiymat va ish haqi (xodimlar kompensatsiyasi bilan oʻlchanadi) koʻrsatkichlariga asosan 10 ta asosiy kategoriya boʻyicha boʻlinadi. Bular:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|+ Contributions to the UK economy by sector
|-
! Sektor !! GVA &lt;ref name=&quot;BB2023IAFig1&quot;&gt;{{cite web |date=31 October 2023 |author=Office for National Statistics| title=ONS website, compendium chapter, The industrial analyses, UK National Accounts, The Blue Book: 2023 |url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossdomesticproductgdp/compendium/unitedkingdomnationalaccountsthebluebook/2023/theindustrialanalyses |accessdate=2024-07-30 |website=ONS}} Figure 1 &lt;/ref&gt; !! % of GVA &lt;ref name=BB2023IAFig1 /&gt; !! Employee compensation &lt;ref name=&quot;BB2023IAFig3&quot;&gt;{{cite web |date=31 October 2023 |author=Office for National Statistics| title=ONS website, compendium chapter, The industrial analyses, UK National Accounts, The Blue Book: 2023 |url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossdomesticproductgdp/compendium/unitedkingdomnationalaccountsthebluebook/2023/theindustrialanalyses |accessdate=2024-07-30 |website=ONS}} Figure 3 &lt;/ref&gt; !! % of employee compensation &lt;ref name=BB2023IAFig3 /&gt;
|-
| || £M || % || £M || %
|-
| Agriculture	|| 16206	|| 0.8 || 4887 || 0.4
|-
| Production || 259522 || 12.7 || 143992 || 12.5
|-
| Construction || 119920 || 5.9 || 53142 || 4.6
|-
| Distribution || 335709 || 16.4 || 235682 || 20.4
|-
| Information || 131244 || 6.4 || 87369 || 7.6
|-
| Financial || 185434 || 9.1 || 87738 || 7.6
|-
| Real Estate || 266136 || 13.0 || 18011 || 1.6
|-
| Professional || 264877 || 12.9 || 176238 || 15.2
|-
| Government (including health and education) || 405455 || 19.8 || 313594 || 27.1
|-
| Other Services || 62133 || 3.0 || 35499 || 3.1
|}

=== Qishloq xoʻjaligi ===
[[File:Farming, Turville - geograph.org.uk - 470533.jpg|alt=|thumb|Buyuk Britaniyadagi qishloq xoʻjaligi intensiv, yuqori darajada mexanizatsiyalashgan va Yevropa standartlariga koʻra samarali hisoblanadi.]]
Buyuk Britaniyadagi qishloq xoʻjaligi intensiv, yuqori darajada mexanizatsiyalashgan va [[Yevropa]] standartlariga koʻra samarali hisoblanadi. Mamlakat oziq-ovqat ehtiyojlarining taxminan 65% ini ishlab chiqaradi. Oʻz-oʻziga yetarlilik darajasi 1950-yillarda 50% dan sal past boʻlib, 1980-yillarda 80% ga yetdi, keyin esa XXI asr boshlarida hozirgi darajaga tushdi&lt;ref&gt;DEFRA, p. 148.&lt;/ref&gt;.

2018-yilda qishloq xoʻjaligi iqtisodiyotga £12,18 milliard qoʻshilgan qiymat kiritdi va taxminan 467,000 kishini [[qishloq xoʻjaligi]], [[Ovchilik xoʻjaligi|ovchilik]], [[oʻrmon xoʻjaligi]] va [[baliqchilik]] sohalarida ish bilan taʼminlangan. Bu sektor Buyuk Britaniyaning yalpi ichki mahsulotiga (YaIM) taxminan 0.5% hissa qoʻshadi&lt;ref name=&quot;BB2020&quot;&gt;{{cite web |last=Department for Environment, Food and Rural Affairs |date=21 October 2022 |title=National Statistics, Chapter 4: Accounts |url=https://www.gov.uk/government/statistics/agriculture-in-the-united-kingdom-2021/chapter-4-accounts |accessdate=24 April 2023 |website=Defra}}&lt;/ref&gt;. Ishlab chiqarishning taxminan uchdan ikki qismi [[qoramol]] yetishtirishga, uchdan biri esa [[Ekinlarni ekish|ekinlarga]] boʻlingan&lt;ref&gt;DEFRA, pp. 41–42.&lt;/ref&gt;. [[Qishloq xoʻjaligi]] va oziq-ovqat ishlab chiqarish, ulgurji savdo, umumiy ovqatlanish va [[chakana savdo]] bilan birgalikda agrar-oziq-ovqat sektori £120 milliard qiymatga ega boʻlib, Buyuk Britaniyada 4 million kishini ish oʻrni taʼminlaydi&lt;ref&gt;DEFRA, p. 141.&lt;/ref&gt;.

=== Qurilish ===
Buyuk Britaniyaning qurilish sanoati taxminan 2,3 million kishini ish bilan taʼminlaydi. Sektor 2019-yilda iqtisodiyotga £123,2 milliard qoʻshilgan qiymat qoʻshdi&lt;ref name=&quot;BB2020&quot;/&gt;.

Soʻnggi yillarda Buyuk Britaniyadagi eng katta [[qurilish]] loyihalaridan biri [[Crossrail|Crossraildir]]. Loyiha taxminan £19 milliardga tushgan. Bu loyiha [[Yevropa|Yevropadagi]] eng katta qurilish loyihasidir. 2022-yilda ochilgan&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.standard.co.uk/news/transport/tfl-andy-byford-target-christmas-opening-delayed-crossrail-b931360.html|title=Transport for London chief Andy Byford targets Christmas opening of delayed Crossrail project|first=Ross|last=Lydall|date=23 April 2021|website=Evening Standard}}&lt;/ref&gt;, bu temir yoʻl liniyasi [[London|Londonning]] sharqidan gʻarbiga tomon va atrof hududlariga uzaygan&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.crossrail.co.uk/route/maps/regional-map |archive-url=https://web.archive.org/web/20101024104105/http://www.crossrail.co.uk/route/maps/regional-map |url-status=dead |archive-date=24 October 2010 |title=Crossrail Regional Map |publisher=Crossrail Ltd. |access-date=8 September 2013}}&lt;/ref&gt;. Loyihaning asosiy xususiyati Londondagi markaziy stansiyalarni bogʻlaydigan 42 km (26 mil) yangi tunnellar qurilishidir&lt;ref&gt;{{cite news |url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-16289051 |work=BBC News |title= Crossrail's giant tunnelling machines unveiled |date=2 January 2012}}&lt;/ref&gt;. [[London]] va West Midlands oʻrtasidagi High Speed 2 temir yoʻli [[Yevropa|Yevropaning]] eng katta infratuzilma loyihalaridan biridir&lt;ref&gt;{{Cite web |title=HS2 Overview |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-9313/ |website=House of Commons Library}}&lt;/ref&gt;. Crossrail 2 esa Angliyaning janubi-sharqida taklif etilgan yana bir temir yoʻl yoʻnalishi hisoblanadi.

=== Ishlab chiqarish sanoati ===

==== Elektr energiyasi, gaz va suv ====
Bu sektor 2018-yilda iqtisodiyotga £51,4 milliard qoʻshilgan qiymat kiritdi&lt;ref name=&quot;BB2020&quot;/&gt;. Buyuk Britaniya mavjud generatorlarni almashtirish va energiya zahiralarini oshirish uchun yangi atom reaktorlarini qurishni rejalashtirmoqda&lt;ref&gt;''Britain moves a step closer to building new nuclear reactors'', [[Financial Times]], 9 January 2008&lt;/ref&gt;.

==== Ishlab chiqarish ====
[[File:Rolls-Royce Trent 1000 jet engine.jpg|right|thumb|Buyuk Britaniyada ishlab chiqarilgan Rolls-Royce Trent 1000 reaktiv dvigateli.]]
1970-yillarda ishlab chiqarish iqtisodiyotning 25 foizini tashkil etardi. 1979-yilda ishlab chiqarish sektorida ishlaydiganlar soni 7,1 milliondan 1992-yilda 4,5 millionga va 2016-yilda atigi 2,7 millionga tushdi. Bu vaqtga kelib iqtisodiyotning 10% ini tashkil etdi&lt;ref&gt;Chris Cook and John Stevenson, ''Longman companion to Britain since 1945'' (1996). pp 167-68.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;UK manufacturers provide a strong foundation for growth in the UK&quot; [https://www.eef.org.uk/campaigning/campaigns-and-issues/manufacturing-facts-and-figures ''EEF'' (2017)] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150423125054/https://www.eef.org.uk/campaigning/campaigns-and-issues/manufacturing-facts-and-figures |date=2015-04-23 }}&lt;/ref&gt;.

Soʻnggi 50 yilning 36 yilida ishlab chiqarish oʻsdi va uning 2007-yildagi hajmi 1958-yildagidan ikki barobar koʻp edi&lt;ref&gt;Hennik Research. [http://www.themanufacturer.com/wp-content/uploads/2017/01/Annual-Manufacturing-Report-2017-Final-Version.pdf ''Annual Manufacturing Report: 2017'' (Dec. 2016)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131192050/http://www.themanufacturer.com/wp-content/uploads/2017/01/Annual-Manufacturing-Report-2017-Final-Version.pdf |date=31 January 2017 }}&lt;/ref&gt;.

2011-yilda Buyuk Britaniyaning ishlab chiqarish sektori taxminan £140,5 milliard yalpi qiymat yaratib, taxminan 2,6 million kishini ish bilan taʼminladi&lt;ref name=&quot;ons.gov.uk&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/naa1-rd/united-kingdom-national-accounts/the-blue-book--2013-edition/index.html|title=Release: United Kingdom National Accounts, The Blue Book, 2013 Edition|publisher=[[Office for National Statistics]]|date=31 July 2013 |access-date=13 August 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bisdoc10a&gt;{{cite web|url=http://www.bis.gov.uk/assets/biscore/business-sectors/docs/m/10-1333-manufacturing-in-the-uk-an-economic-analysis-of-the-sector.pdf|title=Manufacturing in the UK: An economic analysis of the sector|access-date=25 April 2011|publisher=Department for Business, Innovation &amp; Skills }}&lt;/ref&gt; . 2008-yilda Buyuk Britaniya bizneslari tomonidan tadqiqot va rivojlantirishga kiritilgan taxminan £16 milliard investitsiyaning £12 milliard ishlab chiqarish korxonalari hissasiga toʻgʻri kelgan&lt;ref name=bisdoc10a/&gt;. Shu yil ichida Buyuk Britaniya ishlab chiqarish hajmi boʻyicha dunyoda oltinchi oʻrinni egalladi&lt;ref name=pwcmanufact&gt;{{cite web|url=http://www.pwc.co.uk/pdf/UKmanufacturing_300309.pdf|title=The future of UK manufacturing: Reports of its death are greatly exaggerated|access-date=25 April 2011|publisher=PricewaterhouseCoopers|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719235843/http://www.pwc.co.uk/pdf/UKmanufacturing_300309.pdf|archive-date=19 July 2011}}&lt;/ref&gt;.

2008-yilda Buyuk Britaniya [[avtomobilsozlik]] sanoatida 180,000 kishi bevosita ish bilan taʼminlangan&lt;ref name=&quot;facts2010&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.smmt.co.uk/downloads/MotorIndustryFacts.pdf |title=Motor Industry Facts 2010 |access-date=28 February 2011 |publisher=SMMT |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101127180805/http://smmt.co.uk/downloads/MotorIndustryFacts.pdf |archive-date=27 November 2010 }}&lt;/ref&gt;. Shu yili sektorning aylanmasi £52,5 milliardni tashkil etgan, £26,6 milliard eksport qilingan&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bizpages.org/countries--UK--United-Kingdom|title=United Kingdom Business Directory &amp;#124; List of Companies|website=bizpages.org}}&lt;/ref&gt; va taxminan 1,45 million yengil avtomobil va 203,000 tijorat transport vositalari ishlab chiqarilgan&lt;ref name=&quot;facts2010&quot; /&gt;. Buyuk Britaniya [[dvigatel]] ishlab chiqarishning asosiy markazlaridan biridir va 2008-yilda mamlakatda taxminan 3,16 million dvigatel ishlab chiqarilgan&lt;ref name=facts2010/&gt;.

Buyuk Britaniyaning [[Aerokosmik strukturalar|aerokosmik]] sanoati dunyoda ([[AQSh|AQShdan]] keyin) ikkinchi oʻrinda va [[Yevropa|Yevropadagi]] eng yirigi hisoblanadi&lt;ref name=&quot;asd&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.asd-europe.org/site/fileadmin/user_upload/publications/ASD_Facts_And_Figures_2009.pdf |title=Facts &amp; Figures – 2009 |access-date=13 May 2011 |publisher=Aerospace &amp; Defence Association of Europe |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101224004749/http://www.asd-europe.org/site/fileadmin/user_upload/publications/ASD_Facts_And_Figures_2009.pdf |archive-date=24 December 2010 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ads&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.adsgroup.org.uk/community/dms/download.asp?txtPageLinkDocPK=23948|title=UK Aerospace Industry Survey – 2010|access-date=13 May 2011|publisher=ADS Group|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140108105928/https://www.adsgroup.org.uk/community/dms/download.asp?txtPageLinkDocPK=23948|archive-date=8 January 2014}}&lt;/ref&gt; . Sanoatda 113,000 kishi toʻgʻridan-toʻgʻri va taxminan 276,000 kishi bilvosita band boʻlib, uning yillik aylanmasi £20 milliardni tashkil etadi&lt;ref name=&quot;ukti&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ukti.gov.uk/export/sectors/advancedengineering/aerospace.html|title=Aerospace|access-date=20 October 2010|publisher=UK Trade &amp; Investment|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101024134400/http://www.ukti.gov.uk/export/sectors/advancedengineering/aerospace.html|archive-date=24 October 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/engineering/article5477974.ece|title=The Aerospace industry has thousands of jobs in peril|access-date=20 October 2010|newspaper=The Times|date=9 January 2009|location=London|first=David|last=Robertson|archive-date=2011-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110611235719/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/engineering/article5477974.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Sanoatda yirik oʻringa ega boʻlgan Britaniya kompaniyalari orasida BAE Systems va [[Rolls-Royce]] (dunyodagi ikkinchi yirik samolyot dvigateli ishlab chiqaruvchi) bor&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&amp;sid=aLkb0kL1egto |title=Rolls-Royce Wins $2 Billion Air China, Ethiopian Airlines Deals| publisher=Bloomberg L.P.| access-date=8 September 2010|date=14 November 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citation | url=https://www.hithorizons.com/eu/analyses/country-statistics/united%20kingdom |title=Industry Breakdown of Companies in United Kingdom|website=HitHorizons}}&lt;/ref&gt;. Buyuk Britaniyada faoliyat yurituvchi Yevropa aerokosmik kompaniyalari orasida Airbus ham bor boʻlib, uning tijorat samolyotlari, kosmik, [[vertolyot]] va mudofaa boʻlinmalari Buyuk Britaniyadagi 25 dan ortiq joylarda 13,500 dan ortiq kishini ish bilan taʼminlaydi&lt;ref&gt;{{cite web |title=Airbus in the United Kingdom |url=https://www.airbus.com/company/worldwide-presence/uk.html|access-date=17 December 2019|publisher=Airbus}}&lt;/ref&gt;.

[[Farmatsevtika mahsulotlari|Farmatsevtika]] sanoati Buyuk Britaniyada taxminan 67,000 kishini ish bilan taʼminlaydi. Sektor 2007-yilda mamlakat YaIMiga £8,4 milliard hissa qoʻshdi va tadqiqot va rivojlantirishga £3,9 milliard investitsiya qildi&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/health/article5594350.ece|title=Gordon Brown plans tonic for pharmaceutical industry|access-date=27 October 2010|work=The Times|date=27 January 2009|location=London|first1=Tom|last1=Bawden|first2=David|last2=Rose|archive-date=2011-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20110901071732/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/health/article5594350.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=The pharmaceutical industry and market in the UK|url=http://www.abpi.org.uk/industry-info/knowledge-hub/uk-economy/Pages/uk-industry-market.aspx|publisher=The Association of the British Pharmaceutical Industry|access-date=14 December 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214095518/http://www.abpi.org.uk/industry-info/knowledge-hub/uk-economy/Pages/uk-industry-market.aspx|archive-date=14 December 2014}}&lt;/ref&gt; . 2007-yilda Buyuk Britaniyaning farmatsevtika mahsulotlari eksporti £14,6 milliardni tashkil etib, [[Farmatsevtika mahsulotlari|farmatsevtika]] mahsulotlarida £4,3 milliard savdo foydasini yaratdi&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.abpi.org.uk/statistics/intro.asp |title=Facts &amp; Statistics from the pharmaceutical industry |publisher=The Association of the British Pharmaceutical Industry |access-date=27 October 2010 |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100918170615/http://www.abpi.org.uk/statistics/intro.asp |archive-date=18 September 2010 }}&lt;/ref&gt;. Buyuk Britaniya [[GlaxoSmithKline plc|GlaxoSmithKline]] va [[AstraZeneca plc|AstraZeneca]] kabi dunyodagi uchinchi va yettinchi yirik farmatsevtika kompaniyalarining vatani hisoblanadi&lt;ref name=iht&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/02/20/business/worldbusiness/20iht-price.4663653.html|title=British regulator calls for drug pricing overhaul|access-date=27 October 2010|work=The New York Times|date=27 January 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/industries/21/index.html |title=Global 500 – Pharmaceuticals|access-date=27 October 2010|work=Fortune|date=20 July 2009}}&lt;/ref&gt;.

==== Konchilik, karer va uglevodorodlar ====
'''Blue Book 2013''' maʼlumotlariga koʻra, bu sektor 2011 yilda Buyuk Britaniya iqtisodiyotiga 31,4 milliard funt sterling hissa qoʻshgan&lt;ref name=&quot;ons.gov.uk&quot;/&gt;. 2007-yilda Buyuk Britaniyada jami energiya ishlab chiqarish 9,5 kvadrillion BTU (10 ekzajoul) boʻlib, uning tarkibi neft (38%), [[Tabiiy gazlar|tabiiy gaz]] (36%), koʻmir (13%), yadro (11%) va boshqa qayta tiklanuvchi manbalar (2%)ni tashkil etdi&lt;ref name=eiaoverview&gt;{{cite web|url=http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/United_Kingdom/Profile.html |title=United Kingdom – Quick Facts Energy Overview |publisher=US Energy Information Administration |access-date=4 November 2010 |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100918035823/http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/United_Kingdom/Profile.html |archive-date=18 September 2010 }}&lt;/ref&gt;. 2009-yilda Buyuk Britaniya kuniga 1,5 million barrel (bbl/d) neft ishlab chiqarib, 1,7 million bbl/d isteʼmol qilgan&lt;ref name=eiaoil&gt;{{cite web|url=http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/United_Kingdom/Oil.html |title=United Kingdom – Oil |publisher=US Energy Information Administration |access-date=4 November 2010 |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100918000348/http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/United_Kingdom/Oil.html |archive-date=18 September 2010 }}&lt;/ref&gt;. Ishlab chiqarish hozir pasayib bormoqda va 2005-yildan beri Buyuk Britaniya neftni sof-import qiluvchi mamlakatga aylandi. 2010-yilda holatiga Buyuk Britaniyada taxminan 3,1 milliard barrel tasdiqlangan neft zaxiralari mavjud&lt;ref name=eiaoil/&gt;. Bu koʻrsatkich boʻyicha Yevropa Ittifoqi aʼzolari orasida eng yuqorisidir&lt;ref name=eiaoil/&gt;.

2009-yilda Buyuk Britaniya dunyodagi 13 va Yevropa Ittifoqidagi eng yirik ishlab chiqaruvchi boʻlgan&lt;ref name=eiagas&gt;{{cite web|url=http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/United_Kingdom/NaturalGas.html |title=United Kingdom – Natural Gas |publisher=US Energy Information Administration |access-date=4 November 2010 |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100918011149/http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/United_Kingdom/NaturalGas.html |archive-date=18 September 2010 }}&lt;/ref&gt;. Ishlab chiqarish hozir pasayib bormoqda va Buyuk Britaniya 2004-yildan beri tabiiy gazni sof-import qiluvchi davlat hisoblanadi&lt;ref name=eiagas/&gt;. 2009-yilda Buyuk Britaniya 19,7 million tonna koʻmir ishlab chiqarib, 60,2 million tonna isteʼmol qilgan&lt;ref name=eiaoverview/&gt;. 2005-yilda esa tasdiqlangan qayta tiklanadigan koʻmir zaxiralari 171 million tonnani tashkil etdi&lt;ref name=eiaoverview/&gt;. Hisob-kitoblarga koʻra, yer osti koʻmir gazifikatsiyasi (UCG) orqali 7 dan 16 milliard tonnagacha koʻmir ishlab chiqarish imkoniyati mavjud&lt;ref name=&quot;Coal 2&quot;&gt;{{cite web|title=Coal Reserves in the United Kingdom |author=The Coal Authority |url=http://www.coal.gov.uk/media//860AD/Response%20to%20Energy%20Review%20-%20Appendix%202.pdf |access-date=23 September 2008 |publisher=The Coal Authority |year=2007 |work=Response to Energy Review |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080910154814/http://www.coal.gov.uk/media//860AD/Response%20to%20Energy%20Review%20-%20Appendix%202.pdf |archive-date=10 September 2008 }}&lt;/ref&gt;. Hozirgi koʻmir isteʼmoli asosida ushbu zaxiralar Buyuk Britaniyaga 200-400 yilga yetishi mumkin&lt;ref name=&quot;Coal 3&quot;&gt;{{cite news|title=England Expert predicts 'coal revolution'|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/7046981.stm|access-date=23 September 2008|work=BBC News|date=16 October 2007}}&lt;/ref&gt;.

Buyuk Britaniya energiya sektorida bir nechta yirik kompaniyalar mavjud. Shu jumladan neft va gaz boʻyicha „supergigantlar“ – BP va Shell plc&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/energy/6424030/Let-the-battle-begin-over-black-gold.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/energy/6424030/Let-the-battle-begin-over-black-gold.html |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=Let the battle begin over black gold|access-date=26 November 2010|work=The Daily Telegraph| date=24 October 2009|location=London|first=Rowena|last=Mason}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/2010-11-25/rba-s-stevens-says-inflation-unlikely-to-fall-much-further.html|title=RBA Says Currency Containing Prices, Rate Level 'Appropriate' in Near Term|access-date=26 November 2010|publisher=Bloomberg L.P.| date=26 November 2010|first=Michael|last=Heath}}&lt;/ref&gt; . Shuningdek, Buyuk Britaniya koʻmir, qalay, ohaktosh, temir rudasi, tuz, gil, boʻr, gips, qoʻrgʻoshin va kremniy kabi bir qancha tabiiy resurslarga boy.

=== '''Xizmat koʻrsatish sohalari''' ===
Xizmat koʻrsatish sohasi Buyuk Britaniya iqtisodiyotining yetakchi sektori boʻlib, 2023-yilda yalpi ichki mahsulotning 82% ini tashkil etdi&lt;ref name=&quot;SN02787&quot; /&gt;.

==== Ijodiy sanoat ====
Ijodiy sanoat 2005-yilda yalpi qoʻshilgan qiymatning (GVA) 7% ini tashkil etdi va 1997-yildan 2005-yilgacha oʻrtacha 6% ga oʻsdi&lt;ref&gt;{{cite web|date=9 March 2007 |url=http://www.culture.gov.uk/reference_library/media_releases/2132.aspx |title=From the Margins to the Mainstream – Government unveils new action plan for the creative industries |publisher=DCMS |access-date=9 March 2007 |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081204131529/http://www.culture.gov.uk/reference_library/media_releases/2132.aspx |archive-date=4 December 2008 }}&lt;/ref&gt;. Asosiy hududlar Londonda va Angliyaning shimoliy-gʻarbiy qismida joylashgan boʻlib, ular Yevropadagi eng yirik ijodiy sanoat markazlaridir&lt;ref&gt;{{Cite news |title=MediaCityUK – Talent Pool |url=http://www.mediacityuk.co.uk/about-us/talent-pool |work=MediaCityUK |access-date=11 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110925201145/http://www.mediacityuk.co.uk/about-us/talent-pool |archive-date=25 September 2011 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Britaniya Moda Kengashi maʼlumotlariga koʻra, 2014-yilda moda sanoatining Buyuk Britaniya iqtisodiyotiga qoʻshgan hissasi 26 milliard funt sterlingni tashkil etdi. Bu koʻrsatkich 2009-yilda 21 milliard funt boʻlgan&lt;ref name=&quot;LFW: Fashion industry worth 26&amp;nbsp;billion pound to UK economy&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.fashionunited.co.uk/fashion-news/fashion/lfw-fashion-industry-worth-26-billion-pound-to-uk-economy-2014021720108 | title=LFW: Fashion industry worth 26 billion pound to UK economy | publisher=FashionUnited Group | date=17 February 2014 | access-date=17 February 2014}}&lt;/ref&gt;. Buyuk Britaniya dunyodagi eng yirik reklama kompaniyasi – WPP ning vatani hisoblanadi.

==== Taʼlim, sogʻliqni saqlash va ijtimoiy ishlar ====
[[File:Queen Elizabeth Hospital Birmingham, Edgbaston, Birmingham, England-7March2011.jpg|thumb|'''Queen Elizabeth Birmingham kasalxonasi''' – Birmingham universitetiga qarashli boʻlgan universitet kasalxonasidir. Bu dunyodagi eng katta bir qavatli intensiv terapiya boʻlimiga ega.]]

Blue Book 2013 maʼlumotlariga koʻra, taʼlim sohasi 2011-yilda YaIMga 84,6 milliard funt sterling hissa qoʻshdi. Inson salomatligi va ijtimoiy ishlar faoliyati esa 2011 yilda 104,0 milliard funt sterlingni tashkil etdi&lt;ref name=&quot;ons.gov.uk&quot;/&gt;.

Buyuk Britaniyada sogʻliqni saqlash sektorining asosiy qismini davlat tomonidan moliyalashtiriladigan va boshqariladigan Milliy Sogʻliqni Saqlash Xizmati (NHS) tashkil qiladi. U Buyuk Britaniyada sogʻliqni saqlashga sarflangan mablagʻlarning 80% dan ortigʻini tashkil qiladi va taxminan 1,7 million ishchiga ega boʻlib, bu uni Yevropadagi eng yirik va dunyodagi eng yirik ish beruvchilardan biriga aylantiradi&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-17429786 | work=BBC News | title=Which is the world's biggest employer? | date=20 March 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/society/2000/nov/19/socialcare.policy|title=Labour gets into bed with private medicine|access-date=11 November 2010|work=The Guardian| date=19 November 2000|location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://uk.reuters.com/article/idUKL0268287920080703|title=At 60, the NHS needs reality check|access-date=11 November 2010|work=Reuters|date=3 July 2008|archive-date=2020-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027221245/https://uk.reuters.com/article/idUKL0268287920080703|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. NHS Buyuk Britaniyaning toʻrt tarkibiy mamlakatida mustaqil ravishda faoliyat yuritadi. Angliyadagi NHS ulardan eng kattasi boʻlib, 2008-yilda 92,5 milliard funt sterling aylanmaga ega boʻlgan&lt;ref name=&quot;budget2008correction&quot;&gt;{{cite web|author=HM Treasury |title=Budget 2008, Corrections to Table C11 |date=24 March 2008 |url=http://www.hm-treasury.gov.uk/d/bud08_corrections.pdf |access-date=27 December 2008 |page=1 |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090225001228/http://www.hm-treasury.gov.uk/d/bud08_corrections.pdf |archive-date=25 February 2009 }}&lt;/ref&gt;.

2007/08 oʻquv yilida Buyuk Britaniyadagi oliy taʼlim muassasalari umumiy daromadi 23 milliard funt sterlingni tashkil etdi va jami 169,995 nafar xodimga ega edi&lt;ref name=uukfacts&gt;{{cite web|url=http://www.universitiesuk.ac.uk/Publications/Documents/Facts09.pdf |title=Higher education in facts and figures – Summer 2009 |access-date=29 January 2011 |publisher=Universities UK |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100215010603/https://www.universitiesuk.ac.uk/Publications/Documents/Facts09.pdf |archive-date=15 February 2010 }}&lt;/ref&gt;. 2007/08-yilda Buyuk Britaniyada 2,306,000 nafar oliy taʼlim talabalari (1,922,180 nafari Angliyada, 210,180 nafari Shotlandiyada, 125,540 nafari Uelsda va 48,200 nafari Shimoliy Irlandiyada) mavjud edi&lt;ref name=uukfacts/&gt;.

==== Moliya va biznes xizmatlari ====
Buyuk Britaniyaning moliyaviy xizmatlar sohasi 2011-yilda mamlakat iqtisodiyotiga 116,4 milliard funt sterling hissa qoʻshdi&lt;ref name=&quot;ons.gov.uk&quot;/&gt;. Moliya va biznes xizmatlarining Buyuk Britaniyadagi eksporti mamlakatning toʻlov balansi uchun muhim ijobiy hissa qoʻshmoqda.
[[File:Paternoster Square, London EC2 - geograph.org.uk - 2162659.jpg|thumb|Paternoster maydoni, London fond birjasi joylashgan hudud]]
London xalqaro biznes va tijorat uchun muhim markaz boʻlib, Nyu-York va Tokio bilan bir qatorda global iqtisodiyotning uchta „boshqaruv markazi“dan biri hisoblanadi&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Sassen, Saskia|title=The Global City: New York, London, Tokyo|url=https://archive.org/details/globalcitynewyor00unse|year=2001|publisher=Princeton University Press|edition=2nd|author-link=Saskia Sassen}}&lt;/ref&gt;.

Londonda 500 dan ortiq banklarning ofislari mavjud boʻlib Shahar bank, sugʻurta, Yevrobondlar, xorijiy valyuta savdosi va energiya fyucherslari boʻyicha xalqaro markaz hisoblanadi. Londonning moliyaviy xizmatlar sanoati asosan [[City of London]] va [[Canary Wharf]] da joylashgan. City of Londonda [[London fond birjasi]], London metall birjasi, Lloyd’s of London va Angliya Banki joylashgan. Canary Wharf 1980-yillarda rivojlanishni boshlagan va hozirda unda Barclays Bank, Citigroup va HSBC kabi yirik moliyaviy institutlar hamda Buyuk Britaniyaning Moliyaviy Xizmatlar Agentligi joylashgan&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080407040203/http://www.forbes.com/lists/2008/18/biz_2000global08_The-Global-2000_Rank.html „Special Report – The Global 2000“] ''Forbes'', 2 April 2008&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.hsbc.com/1/2/newsroom/news/news-archive-2008/hsbc-tops-forbes-2000-list-of-world-s-largest-companies &quot;HSBC tops Forbes 2000 list of world’s largest companies, &quot;] HSBC website, 4 April 2008 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130113200650/http://www.hsbc.com/1/2/newsroom/news/news-archive-2008/hsbc-tops-forbes-2000-list-of-world-s-largest-companies |date=13 January 2013 }}&lt;/ref&gt;. London, shuningdek, boshqa biznes va professional xizmatlar uchun ham yirik markaz boʻlib, dunyodagi eng yirik olti yuridik firmadan toʻrttasi oʻz bosh qarorgohlarini bu yerda joylashtirgan&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.efinancialnews.com/story/2007-07-23/uk-law-firms-reap-rich-rewards-while-americans-strengthen-london-teams-1|title=UK law firms reap rich rewards while Americans strengthen London teams|access-date=11 August 2010|publisher=Financial News| date=23 July 2007}}&lt;/ref&gt;.

Buyuk Britaniyaning bir nechta yirik shaharlari ham katta moliyaviy sektorlarga ega. [[Edinburgh]] Yevropadagi eng yirik moliyaviy markazlardan biri hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://publications.parliament.uk/pa/cm200203/cmhansrd/vo030430/halltext/30430h05.htm#30430h05_spnew0|title=Financial Services Industry|first=Mark|last=Lazarowicz (Labour MP)|date=30 April 2003|publisher=United Kingdom Parliament|access-date=17 October 2008}}&lt;/ref&gt; va Lloyds Banking Group, NatWest Group va Standard Life ning bosh qarorgohlariga shu yerda joylashgann. [[Leeds]] Londondan keyingi yirik biznes va moliyaviy xizmatlar markazi boʻlib&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.yorkshireeveningpost.co.uk/news/We39re-leading-the-way-in.2034867.jp |title=Leeds leading the way |newspaper=Yorkshire Evening Post |access-date=25 January 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090501062758/http://www.yorkshireeveningpost.co.uk/news/We39re-leading-the-way-in.2034867.jp |archive-date=1 May 2009 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Leeds Financial Facts and Figures&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.leedsfinancialservices.org.uk/ |title=Leeds Financial Facts and Figures |publisher=leedsfinancialservices.org.uk |access-date=25 January 2009 |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090130014241/http://leedsfinancialservices.org.uk/ |archive-date=30 January 2009 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;fdimagazine1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.fdimagazine.com/news/fullstory.php/aid/2512/Northern_star.html |title=Northern Star |work=FDI Magazine |access-date=25 January 2009 |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090101004224/http://www.fdimagazine.com/news/fullstory.php/aid/2512/Northern_star.html |archive-date=1 January 2009 }}&lt;/ref&gt; , Londondan keyin Buyuk Britaniyadagi eng yirik yuridik xizmatlar markazi hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.ft.com/cms/s/77eaffe6-ef2a-11dc-8a17-0000779fd2ac.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/cms/s/77eaffe6-ef2a-11dc-8a17-0000779fd2ac.html |archive-date=10 December 2022 |url-access=subscription |title=Leeds Services |newspaper=Financial Times |access-date=25 January 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.lawgazette.co.uk/features/ltbgtyorkshire-gritltbgt |title=Leeds Legal Review |publisher=Law Gazette |access-date=25 January 2009 |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090430144958/http://www.lawgazette.co.uk/features/ltbgtyorkshire-gritltbgt |archive-date=30 April 2009 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.legalweek.com/Articles/1146376/Live+the+Leeds+lifestyle.html |title=Live the Leeds Lifestyle |work=Legal Week Magazine |access-date=25 January 2009 |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090429220223/http://www.legalweek.com/Articles/1146376/Live+the+Leeds+lifestyle.html |archive-date=29 April 2009 }}&lt;/ref&gt;.

2010-yillarning oʻrtalarida chop etilgan tadqiqotlarga koʻra, Buyuk Britaniyaning moliyaviy firmalari har yili milliardlab funt sterlingni yuvish uchun murakkab usullardan goydalanadi. Shu jumladan, butun dunyo boʻylab korrupsiyadan olingan mablagʻlar hamda giyohvand moddalar savdosi daromadlari shu shaharda saqlanadi. Shu tariqa ushbu omillar shaharni noqonuniy moliyaviy operatsiyalarning global markaziga aylantirmoqda&lt;ref&gt;[http://www.ft.com/cms/s/2/1d805534-1185-11e6-839f-2922947098f0.html Dark money: Londonʼs dirty secret] The Financial Times, 11 May 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.independent.co.uk/news/uk/crime/london-is-now-the-global-money-laundering-centre-for-the-drug-trade-says-crime-expert-10366262.html London is now the global money-laundering centre for the drug trade, says crime expert] The Independent, 4 July 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://aa.com.tr/en/analysis-news/cameron-s-corrupt-countries-slip-puts-spotlight-on-uk/571749 Cameronʼs corrupt countries slip puts spotlight on UK] Anadolu Agency, 13 May 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://russialist.org/russian-money-infects-london/|title=Russian money infects London|date=31 March 2015|qaralgan sana=2024-09-06|arxivsana=2015-04-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150415005221/http://russialist.org/russian-money-infects-london/}}&lt;/ref&gt;. Deutsche Bankning 2015-yil mart oyida chop etilgan tadqiqotiga koʻra, Buyuk Britaniya rasmiy statistikada qayd etilmagan oylik taxminan bir milliard funt sterlingga teng kapital oqimini jalb qilmoqda, uning 40% gacha qismi Rossiyadan kelayotgan boʻlishi mumkin. Bu esa shaharga moliyaviy institutlarning notoʻgʻri hisobotlari, soliqlardan qochish va Buyuk Britaniyaning „xavfsiz boshpana“ nomini beradi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/markets-capital-flows-deutsche-idUKL5N0WC31520150310|title=UK draws billions in unrecorded inflows, much from Russia - study|work=Reuters|date=10 March 2015}}&lt;/ref&gt;.

==== Mehmonxonalar va restoranlar ====
Blue Book 2013 maʼlumotlariga koʻra, bu soha 2011-yilda Buyuk Britaniya iqtisodiyotiga 36,6 milliard funt sterling hissa qoʻshgan&lt;ref name=&quot;ons.gov.uk&quot;/&gt;. Shtab-kvartirasi Denham, Buckinghamshireda joylashgan va hozirda dunyodagi eng yirik InterContinental, Holiday Inn va Crowne Plaza kabi mehmonxona brendlariga ega boʻlgan InterContinental Hotels Group (IHG) ham Buyuk Britaniyada joylashgan.

==== Yashirin iqtisodiyot ====
Tadqiqotlariga koʻra, 2014-yilda jinsiy xizmatlar va tegishli xizmatlar har yili iqtisodiyotga 5 milliard funt sterlingdan ortiq hissa qoʻshgan&lt;ref&gt;{{Cite news|title = 'Chip and sin' cash boom for crooks|last = Davenport|first = Justin|date = 9 October 2015|work = London Evening Standard|page = 1}}&lt;/ref&gt;.

==== Davlat boshqaruvi va mudofaa ====
Blue Book 2013 maʼlumotlariga koʻra, bu sektor 2011-yilda Buyuk Britaniya iqtisodiyotiga 70,4 milliard funt sterling qoʻshgan&lt;ref name=&quot;ons.gov.uk&quot;/&gt;.

==== Koʻchmas mulk va ijara faoliyati ====
[[File:Trafford Centre (12777554715).jpg|thumb|Manchester shahridagi Trafford markazi savdo majmuasi 2011-yilda 1,6 milliard funt sterlingga sotilib, Buyuk Britaniya tarixidagi eng qimmat koʻchmas mulk savdosi boʻldi&lt;ref name=&quot;largest&quot;&gt;{{Cite news |title=Capital Shopping Centres seals £1.6bn Trafford Centre deal despite Simon Property Group's concerns |last=Ruddick |first=Graham |quote=Capital Shopping Centres has sealed the UK's largest ever property transaction after 80pc of shareholders backed its £1.6bn acquisition of the Trafford Centre. |url=https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/constructionandproperty/8284524/Capital-Shopping-Centres-seals-1.6bn-Trafford-Centre-deal-despite-Simon-Property-Groups-concerns.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/constructionandproperty/8284524/Capital-Shopping-Centres-seals-1.6bn-Trafford-Centre-deal-despite-Simon-Property-Groups-concerns.html |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |newspaper=The Telegraph |date=27 January 2011 |access-date=15 September 2011 |location=London}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;.]]
Buyuk Britaniyaning koʻchmas mulk sohasida mashhur kompaniyalar qatoriga British Land, Landsec va Peel Group kiradi. 2008-yilgacha boʻlgan yetti yil ichida Buyuk Britaniya koʻchmas mulk bozori sezilarli oʻsdi va ayrim hududlarda bu davrda koʻchmas mulk narxi uch baravarga oshdi. Uy-joy narxlarining oshishi bir qancha omillarga bogʻliq edi: past foiz stavkalari, kredit oʻsishi, iqtisodiy oʻsish, ijaraga maqsadida uy-joy sotib olishga sarmoya kiritishning tez oʻsishi, Londonga xorijiy sarmoya va yangi uy-joylar taʼminotidagi rejali cheklovlar.

Angliya va Uelsda 1997-2016-yillarda oʻrtacha uy narxlari 259% ga oshdi, ish haqi esa 68% ga oshdi. 1997-yilda oʻrtacha uy-joy narxi yillik daromaddan 3,6 baravar koʻp boʻlgan boʻlsa, 2016-yilda bu koʻrsatkich 7,6 baravarga yetdi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/housing/bulletins/housingaffordabilityinenglandandwales/1997to2016|title=Housing affordability in England and Wales: 1997 to 2016|date=17 March 2017|access-date=14 June 2017|first=Nigel|last=Henretty|website=ONS}}&lt;/ref&gt;. 1985-yildan beri ijaralarning YaIMdagi ulushi deyarli ikki baravar oshdi va hozirda ishlab chiqarish sektoridan ham katta. 2014-yilda ijara va taxminiy ijara – uy egalarining oʻz uylarini ijaraga olganlarida toʻlaydigan mablagʻlari hisob-kitobi YaIMning 12,3% ini tashkil etdi&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.neweconomics.org/press/entry/gdp-boosted-by-158bn-of-phantom-rent-nef-research-reveals|title=GDP boosted by £158bn of 'phantom rent'|publisher=New Economics Foundation|access-date=7 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420012102/http://www.neweconomics.org/press/entry/gdp-boosted-by-158bn-of-phantom-rent-nef-research-reveals|archive-date=20 April 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

==== Turizm ====
[[File:British Museum Dome.jpg|thumb|2019 yilda Britaniya muzeyi 6,2 million nafar tashrif buyuruvchini qabul qildi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.visitbritain.org/annual-survey-visits-visitor-attractions-latest-results|website=Visit Britain|title=Annual Survey of Visits to Visitor Attractions: Latest results|date=22 November 2016|accessdate=22 April 2021}}&lt;/ref&gt;.]]
2019-yilda 40 milliondan ortiq tashrif amalga oshirildi va turizm Buyuk Britaniya iqtisodiyotiga 28,5 milliard funt sterling hissa qoʻshdi. Lekin bu pulning yarmidan koʻpi Londonda sarflangan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.visitbritain.org/2019-snapshot|title=Inbound tourism performance - 2019 snapshot|website=VisitBritain|date=28 April 2015|accessdate=22 April 2021|archive-date=21 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210421011830/https://www.visitbritain.org/2019-snapshot|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. London 2019-yilda dunyodagi uchinchi eng koʻp tashrif buyurilgan shahar boʻlgan, birinchi oʻrinda [[Hong Kong|Gonkong]] va ikkinchi oʻrinda Bangkok joylashgan (21,7 million kishi tashrif buyurgan)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://go.euromonitor.com/white-paper-travel-2019-100-cities.html|title=Top 100 City Destinations: 2019 Edition|website=Euromonitor International|accessdate=22 April 2021}}&lt;/ref&gt;.

Buyuk Britaniya turizmining 2019-yildagi 10 ta eng muhim bozorlari&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.visitbritain.org/markets-segments|title=Markets &amp; Segments|website=Visit Britain|accessdate=22 April 2021|arxivsana=2021-05-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210511230052/https://www.visitbritain.org/markets-segments}}&lt;/ref&gt;:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Rank
!Market
!Spend
!Visitors
|-
| align=right| 1
|European Union
|£9.33 billion
|22,580,591
|-
| align=right| 2
|United States
|£4.18 billion
|4,498,753
|-
| align=right| 3
|China
|£1.71 billion
|883,072
|-
| align=right| 4
|Australia
|£1.17 billion
|1,063,404
|-
| align=right| 5
|India
|£752 million
|692,082
|-
| align=right| 6
|Canada
|£734 million
|874,060
|-
| align=right| 7
|Saudi Arabia
|£627 million
|220,780
|-
| align=right| 8
|Switzerland
|£569 million
|925,727

|-
| align=right| 9
|Norway
|£436 million
|647,460
|-
| align=right| 10
|Japan
|£369 million
|388,839

|}

===== COVID-19 pandemiyasining taʼsiri =====
Pandemiya sababli joriy etilgan sayohat cheklovlari va karantinlar 2020-yilda mehmonxona/turizm sohasiga salbiy taʼsir koʻrsatdi. VisitBritain maʼlumotlariga koʻra, oʻsha yili Buyuk Britaniyaga kelgan sayohatchilar soni 76% ga kamaygan. 2021-yil yanvar oyida taqdim etilgan prognozga koʻra, boshqa mamlakatlardan tashriflar 2020-yilga nisbatan 21% ga oshishi, lekin 2019-yil darajasining atigi 29% ga yetishi kutilgan. 2021-yilda ozgina oʻsish kutilgan. Biroq turizm maʼmuriyati tashriflar soni „normal darajaga yaqinlashishi“ kutilmaydi, degan xulosaga kelgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.visitbritain.org/2021-tourism-forecast|title=2021 tourism forecast |date=20 April 2015 |access-date=8 April 2021|quote=From mid-March to mid-July, COVID-19 triggered a near-total shutdown in international tourism ... there was an increase in visitor numbers from this low point, although they remained very low, and dipped again towards the end of the year.}}&lt;/ref&gt;.

VisitBritainning xuddi shu hisobotida 2020-yilda Buyuk Britaniya ichki turizmiga pandemiyaning taʼsiri ham muhokama qilingan. Bunda oʻtgan yilga nisbatan sarf-xarajatlarning 62% ga kamayishi taʼkidlangan. 2021-yil yanvar oyidagi prognozga koʻra, yil oxiriga kelib sarf-xarajatlar oʻtgan yilga nisbatan 79% ga oʻsishi va 2021-yil oxiriga kelib „sarf-xarajatlar 2019-yil darajasining 84% ga yetishi“ kutilgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.visitbritain.org/2021-tourism-forecast|title=2021 tourism forecast |date=20 April 2015 |access-date=8 April 2021|quote=forecast assumes a slow recovery in early 2021 before a step change in the spring ... followed by a gradual recovery throughout the rest of the year and beyond.}}&lt;/ref&gt;.

2021-yil 12 -aprel kuni Buyuk Britaniya ichki sayohatlar uchun „COVID-19 cheklovlari“ yumshatilishi va may oyining oʻrtalarida boshqa mamlakatlardan sayohatchilar uchun baʼzi cheklovlar bekor qilinishi rejalashtirilgan edi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.visitbritain.org/covid-19-new-coronavirus-latest-information-and-advice-businesses-1 |title=COVID-19 (new coronavirus) - latest information and advice for businesses |date=4 November 2020 |access-date=8 April 2021|quote=whether non-essential international travel can resume on 17 May, or whether we will need to wait longer before lifting the outbound travel restriction.}}&lt;/ref&gt;. Biroq, 2021-yil 8-aprel holatiga koʻra, Yevropa Ittifoqi manbalari pandemiyaning „uchinchi toʻlqini qitʼani qamrab olganini“ va B117 varianti alohida xavotirga sabab boʻlganini bildirdi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.dw.com/en/european-travel-restrictions-nonessential-travel-curbed/a-56350272 |title=European travel restrictions: Nonessential travel curbed |website=[[Deutsche Welle]] |access-date=8 April 2021|quote=Amid the coronavirus pandemic, many countries worldwide continue to restrict entry and most travel remains discouraged.}}&lt;/ref&gt;. Ikki kun oldin, Bosh vazir Boris Jonson: „Biz virusning chet eldan qayta kirishini istamaymiz“, deb aniq bayonot bergan&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2021-04-06/boris-johnson-uk-travel-reopening-coronavirus-covid-19/100050006 |title=Boris Johnson refuses to set hard date for Britain to reopen for international travel |newspaper=ABC News |date=5 April 2021 |access-date=8 April 2021|quote=Amid the coronavirus pandemic, many countries worldwide continue to restrict entry and most travel remains discouraged.|last1=Whalan |first1=Roscoe }}&lt;/ref&gt;. Barcha sayohat cheklovlari esa 2022-yil 18-martda bekor qilindi&lt;ref&gt;{{Cite news |date=18 March 2022 |title=Covid travel restrictions have ended in the UK |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/uk-60789979 |access-date=9 December 2023}}&lt;/ref&gt;.

==== Transport, saqlash va aloqa ====
[[File:An LNER Azuma train at Burnmouth, geograph 6350005 by Walter Baxter.jpg|thumb|East Coast Main Line (ECML) – Londondagi Kingʻs Cross stansiyasidan Peterboro, Donkaster, York, Darlington, Durham va Nyukasl orqali Edinburggacha boʻlgan 393 milya (632 km) uzunlikdagi yuqori tezlikdagi liniya.]]
Transport va saqlash sanoati 2011-yilda Buyuk Britaniya iqtisodiyotiga 59,2 milliard funt sterling hissa qoʻshgan, telekommunikatsiya sanoati esa 25,1 milliard funt sterling hissa qoʻshgan&lt;ref name=&quot;ons.gov.uk&quot;/&gt;.

Buyuk Britaniyada jami yoʻl tarmogʻi 246 700 milya (397 025 km) boʻlib, shundan 31 400 milya (50 533 km) asosiy yoʻllardan, shu jumladan 2 300 milya (3 701 km) avtomagistrallardan iborat&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/722478/road-lengths-in-great-britain-2017.pdf|title=Road Lengths in Great Britain 2017|date=5 July 2018|publisher=Department of Transport}}&lt;/ref&gt;. Buyuk Britaniyada temir yoʻl infratuzilmasi Network Rail tomonidan boshqariladi, u 19 291 milya (31 046 km) temir yoʻl liniyalariga ega boʻlib, ulardan 9 866 milya (15 878 km) transport uchun ochiq hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://orr.gov.uk/__data/assets/pdf_file/0006/39417/rail-infrastructure-assets-environmental-2017-18.pdf|title=Rail infrastructure, assets and environmental 2017-18 Annual Statistical Release|date= 18 October 2018|publisher=[[Office of Rail and Road]]|website= [[gov.uk]]}}&lt;/ref&gt;. Shimoliy Irlandiyada Shimoliy Irlandiya temir yoʻllari tomonidan boshqariladigan 206,5 milya (332,3 km) temir yoʻl liniyasi mavjud&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.translink.co.uk/Documents/Corporate/publications/network%20statement/Translink%20Network%20Statement%20March%202016.pdf|title=Northern Ireland Railways Network Statement 2019|date=30 March 2018|publisher=[[Northern Ireland Railways]]|website=www.translink.co.uk|access-date=12 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20170820121840/https://www.translink.co.uk/Documents/Corporate/publications/network%20statement/Translink%20Network%20Statement%20March%202016.pdf|archive-date=20 August 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

Hukumat yangi yuqori tezlikdagi temir yoʻl liniyasini, HS2ni qurish uchun 56 milliard funt sterling sarflashni rejalashtirgan. London va Birmingem oʻrtasidagi birinchi bosqich esa 27 milliard funt sterlingga tushishi kutilgan&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-46586603 |title=HS2: MPs had 'enormously wrong' cost estimate, says whistleblower |work=BBC News |date=17 December 2018}}&lt;/ref&gt;. Crossrail (keyinchalik Elizabet liniyasi deb nomlangan) 2022-yilda rasman ochilgan boʻlib, 15 milliard funt sterling xarajat bilan Yevropadagi eng yirik infratuzilma loyihasiga aylandi&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-45970956 |work=BBC News |title= Crossrail: London 'to bear cost' of delayed line opening |date=24 October 2018}}&lt;/ref&gt;.

National Highways – bu davlatga tegishli kompaniya boʻlib, Angliyadagi magistral yoʻllar va avtomagistrallar uchun javobgardir. Shu bilan birga, xususiy kompaniyaga tegishli va boshqariladigan M6 Toll mavjud&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.m6toll.co.uk/faqs/default.asp?mainmenuid=6 |title=M6Toll Frequently asked questions |publisher=M6toll.co.uk |access-date=5 September 2012 |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130113225031/http://www.m6toll.co.uk/faqs/default.asp?mainmenuid=6 |archive-date=13 January 2013 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=Tackling congestion on our roads |url=http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/introtoroads/roadcongestion/ |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20100513053607/http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/introtoroads/roadcongestion/ |url-status=dead|archive-date=13 May 2010 |publisher=Department for Transport }}&lt;/ref&gt;.

2017-yil fevraldan 2018-yil yanvargacha boʻlgan bir yil davomida Buyuk Britaniya aeroportlari jami 284,8 million yoʻlovchini qabul qilgan&lt;ref name=&quot;caastats&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.caa.co.uk/uploadedFiles/CAA/Content/Standard_Content/Data_and_analysis/Datasets/Airport_stats/Airport_data_2018_01/Table_01_Size_of_UK_Airports.pdf|title=Size of Reporting Airports February 2017 - January 2018|access-date=12 January 2019|publisher=civil Aviation Authority}}&lt;/ref&gt;. Oʻsha davrda uchta yirik aeroport London Heathrow Airport(78,0 million yoʻlovchi), Gatwick Airport (45,6 million yoʻlovchi) va Manchester Airport (27,8 million yoʻlovchi) edi&lt;ref name=&quot;caastats&quot; /&gt;. Heathrow aeroporti poytaxtning gʻarbidan 14 1⁄2 milya (23,3 km) uzoqlikda joylashgan boʻlib&lt;ref&gt;{{Google maps|url=https://www.google.com/maps/place/Heathrow+Airport/@51.4700223,-0.4564842,17z|title=London Heathrow Airport}}&lt;/ref&gt;, u dunyodagi eng koʻp xalqaro yoʻlovchi tashiydigan aeroport hisoblanadi&lt;ref name=&quot;bbc1&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/airports-worlds-busiest-international-passengers-dubai-heathrow-hong-kong-amsterdam-paris-a8194911.html|title=The 10 busiest airports in the world|newspaper=[[The Independent]]|access-date=12 January 2019| date=5 February 2018}}&lt;/ref&gt;. U Buyuk Britaniya milliy aviakompaniyasi British Airways va Virgin Atlantic uchun asosiy markaz hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite news |title=BMI being taken over by Lufthansa |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/7697261.stm |access-date=29 June 2011|work=BBC News |date=29 October 2008}}&lt;/ref&gt;. Londonning oltita tijorat aeroporti 2017-yilda 171 million yoʻlovchi bilan dunyodagi eng yirik shahar aeroport tizimini tashkil etadi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.anna.aero/2018/08/23/london-airports-handling-44-million-more-passengers-then-2010/|title=London's airports handle 44 million more passengers than in 2010; four of the top five airlines don't serve Heathrow|publisher=Airline Network News &amp; Analysis|date=23 August 2018|qaralgan sana=2024-09-06|arxivsana=2018-08-23|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180823160123/https://www.anna.aero/2018/08/23/london-airports-handling-44-million-more-passengers-then-2010/}}&lt;/ref&gt;.

==== Ulgurji va chakana savdo ====
Ushbu sektor avtomobil savdosi, avtomobil taʼmiri, shaxsiy va uy-roʻzgʻor buyumlari sanoatlarini oʻz ichiga oladi. 2013-yilgi Blue Book hisobotiga koʻra, ushbu sektor 2011-yilda Buyuk Britaniya iqtisodiyotiga 151,8 milliard funt sterling qoʻshgan&lt;ref name=&quot;ons.gov.uk&quot;/&gt;.

2016-yilga kelib, savdo koʻchalardagi chakana xaridlar isteʼmolchilar xarajatlarining taxminan 33% ni va yalpi ichki mahsulotning (YaIM) 20% ni tashkil qilgan. Buyuk Britaniyada sotib olingan mahsulotlarning 75% chet elda ishlab chiqarilganligi sababli, sektor Buyuk Britaniya iqtisodiyotiga qoʻshilgan yalpi qiymatning atigi 5,7% ni tashkil qiladi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/business/2016/06/16/why-britains-shopping-spree-will-come-at-a-cost |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/business/2016/06/16/why-britains-shopping-spree-will-come-at-a-cost |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=Why Britain's shopping spree will come at a cost|first=Allister|last=Heath|date=16 June 2016|access-date=18 June 2016|work=The Telegraph}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;. Onlayn savdo Buyuk Britaniyadagi chakana xaridlarning 22% ni tashkil etadi, bu dunyoda Xitoy va Janubiy Koreyadan keyin uchinchi oʻrinda turadi, bu koʻrsatkich AQShnikidan ikki barobar koʻpdir&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ft.com/content/4e5e1022-8df3-11e9-a1c1-51bf8f989972 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/4e5e1022-8df3-11e9-a1c1-51bf8f989972 |archive-date=10 December 2022 |url-access=subscription|title=Death of the high street weighs on landlords round the world|first=Judith|last=Evans|website=Financial Times|date=22 June 2019|access-date=22 June 2019}}&lt;/ref&gt;.

Buyuk Britaniyadagi oziq-ovqat bozorini toʻrtta kompaniya boshqaradi: Tesco (26,9% bozor ulushi), Sainsbury’s (14,8%), Asda (14,3%) va Morrisons (8,8%). 2023-yil mart holatiga koʻra, ushbu supermarketlar „Katta Toʻrtlik“ deb nomlanadi. Biroq, Aldi va Lidl kabi chegirma supermarketlari mashhurlikka erishmoqda, Aldi bozor ulushi hozirda 9,9% ni tashkil etadi&lt;ref name=&quot;Kantar&quot;&gt;{{cite web |title=Great Britain: Grocery Market Share (12 weeks ending) |url=https://www.kantarworldpanel.com/global/grocery-market-share/great-britain |publisher=Kantar Worldpanel |access-date=28 March 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title='Big four no more': where now for UK grocers as Aldi overtakes Morrisons? |url=https://www.theguardian.com/business/2022/sep/17/big-four-uk-grocers-aldi-morrisons-cost-of-living-crisis |work=The Guardian |date=17 September 2022}}&lt;/ref&gt;.

London yirik chakana savdo markazi boʻlib, 2010-yilda dunyodagi eng yuqori notovar chakana savdoga ega shahar hisoblangan. Jami xarajatlar taxminan 64,2 milliard funt sterlingni tashkil etgan. London tashqari Manchester va Birmingem ham yirik savdo manzillari hisoblanadi. Buyuk Britaniya, shuningdek, Meadowhall kabi yirik savdo markazlari bilan mashhur. Shahar va shahar markazlaridan tashqaridagi koʻplab savdo markazlari mavjud boʻlsa-da, koʻplab shahar va shaharchalarda kichik, mustaqil bizneslar joylashgan&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://uk.reuters.com/article/uk-retail-major-cities-idUKLNE71G00420110217|title=London tops world cities spending league|access-date=14 May 2011|work=Reuters|date=17 February 2011|first=Mark|last=Potter|archive-date=2016-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160101055730/http://uk.reuters.com/article/uk-retail-major-cities-idUKLNE71G00420110217|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Buyuk Britaniyada joylashgan Tesco 2019-yilda Yevropada aylanmasi boʻyicha toʻrtinchi yirik chakana savdo tarmogʻi (Swartz, Aldi va Carrefour’dan keyin) hisoblanadi&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Europe: turnover of the top 15 retailers 2019|url=https://www.statista.com/statistics/642417/retail-turnover-top-retailers-europe/|access-date=4 December 2020|website=Statista|language=en}}&lt;/ref&gt;.

== Valyuta ==
London dunyodagi eng yirik valyuta almashish markazi boʻlib, 2019-yilda 6,6 trillion dollarlik kunlik global savdoning 43,1% ulushiga egalik qilgan. Eng yuqori kunlik hajm AQShning [[New York (shahar)|Nyu-York shahrida]] savdo boshlanganda qayd etiladi.

[[Funt sterling|Sterling]] Buyuk Britaniyaning valyutasi boʻlib, uning asosiy birligi funt, „£“ belgisi bilan ifodalanadi. Angliya banki markaziy bank boʻlib, valyutani chiqarish uchun mas’uldir. Shotlandiya va Shimoliy Irlandiyadagi banklar oʻzlarining banknotlarini chiqarish huquqini saqlab qolgan, biroq ular muomaladagi Bank of England banknotlarini zaxira qilishlari kerak. Sterling boshqa davlatlar va muassasalar tomonidan zaxira valyutasi sifatida ishlatiladi va AQSh dollari va yevrodan keyin uchinchi oʻrinni egallaydi&lt;ref name=&quot;chavez2007&quot;&gt;{{cite news| last=Chavez-Dreyfuss| first=Gertrude| url=http://in.reuters.com/article/asiaCompanyAndMarkets/idINN3141616420080331?sp=true| work=Reuters| title=Global reserves, dollar share up at end of 2007-IMF| date=1 April 2008| access-date=21 December 2009| archive-date=9 January 2009| archive-url=https://web.archive.org/web/20090109210433/http://in.reuters.com/article/asiaCompanyAndMarkets/idINN3141616420080331?sp=true| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

The UK chose not to join the [[euro]] at the currency’s launch. The government of former Prime Minister Tony Blair had pledged to hold a [[referendum]] to decide on membership should „[[five economic tests]]“ be met. Until relatively recently there had been debate over whether or not the UK should abolish its currency and adopt the euro. In 2007 the Prime Minister, Gordon Brown, pledged to hold a public referendum based on certain tests he set as Chancellor of the Exchequer. When assessing the tests, Brown concluded that while the decision was close, the United Kingdom should not yet join the euro. He ruled out membership for the foreseeable future, saying that the decision not to join had been right for the UK and for Europe.&lt;ref&gt;{{cite news|date=24 July 2007|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article2127640.ece|title=Puritanism comes too naturally for 'Huck' Brown|newspaper=Times Online|access-date=24 July 2007|location=London|first=Ann|last=Treneman|archive-date=2011-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20110814094905/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article2127640.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; In particular, he cited fluctuations in house prices as a barrier to immediate entry. Public [[opinion poll]]s have shown that a majority of Britons have been opposed to joining the single currency for some considerable time, and this position has hardened further in the last few years.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mori.com/polls/trends/eurotrend.shtml |title=Joining the Euro, all companies' polls |publisher=Mori.com |access-date=5 September 2012 |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080724021105/http://www.mori.com/polls/trends/eurotrend.shtml |archive-date=24 July 2008 }}&lt;/ref&gt; In 2005, more than half (55%) of the UK were against adopting the currency, while 30% were in favour.&lt;ref&gt;{{cite web|date=28 February 2005|url=http://www.ipsos-mori.com/researchpublications/researcharchive/poll.aspx?oItemId=429|title=EMU Entry and EU Constitution |publisher=MORI|access-date=17 May 2006}}&lt;/ref&gt; The possibility of joining the euro has become a non-issue since the referendum decision to withdraw from the European Union in 2016 and subsequent withdrawal in 2020.

Buyuk Britaniya yevro valyutasiga qoʻshilmaslikni tanlagan. Sobiq Bosh vazir Tony Blair hukumati beshta iqtisodiy test muvaffaqiyatli oʻtilgan taqdirda aʼzo boʻlish haqida referendum oʻtkazishga vaʼda bergan edi. Yaqindagina Buyuk Britaniya oʻz valyutasini bekor qilib, yevro valyutasini qabul qilish masalasi koʻrib chiqilgan edi. 2007 yilda Bosh vazir Gordon Braun moliya vaziri sifatida belgilagan testlarga asoslanib, jamoatchilik referendumi oʻtkazishni vaʼda qilgan edi. Braun testlarni baholaganida qaror yaqin boʻlsa-da, Buyuk Britaniya hali yevroga qoʻshilmasligi kerak, degan xulosaga keldi. U yaqin kelajakda aʼzolikdan voz kechdi va bu qaror Buyuk Britaniya va Yevropa uchun toʻgʻri boʻlganini aytdi. Xususan, u uy-joy narxlaridagi oʻzgarishlarni toʻsiq sifatida koʻrsatgan. Soʻrovnomalar shuni koʻrsatdiki, britaniyaliklarning aksariyati uzoq vaqt davomida yagona valyutaga qoʻshilishga qarshi edi va soʻnggi yillarda bu pozitsiya yanada kuchaydi. 2005 yilda Buyuk Britaniyaning yarmidan koʻpi (55%) valyutani qabul qilishga qarshi edi, 30% esa bunga rozi edi. Yevroga qoʻshilish ehtimoli 2016 yilgi Yevropa Ittifoqidan chiqish boʻyicha referendum qarori va 2020 yilda keyingi chiqishdan beri ahamiyatini yoʻqotdi.

=== Valyuta kurslari ===
Har yil uchun oʻrtacha berilgan, AQSh dollari va yevro funtga nisbatan; va aksincha: £ AQSh dollari va yevroga nisbatan. (1999-yildan oldingi sintetik yevro XEU). Ushbu oʻrtacha koʻrsatkichlar yil davomida keng tarqalgan oʻzgarishlarni inobatga olmaydi. Oʻzgaruvchanlik koeffitsenti buni koʻrsatadi. Shuningdek, u funtning yevro yoki dollarga qanchalik bogʻliqligini koʻrsatadi.
{{col-begin}}
{{col-2}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Year&amp;nbsp;||£/US$&amp;nbsp;||US$/£&amp;nbsp; ||[[Coefficient of variation|C.var]]||&amp;nbsp;&amp;nbsp; ||£/XEU&amp;nbsp;||XEU/£||C.var
|-
|1990 || £0.5633 || $1.775 || || || £0.7161 || ₠1.397 ||
|-
|1991 || £0.5675 || $1.762 || || || £0.7022 || ₠1.424 ||
|-
|1992 || £0.5699 || $1.755 || || || £0.7365 || ₠1.358 ||
|-
|1993 || £0.6663 || $1.501 || || || £0.7795 || ₠1.283 ||
|-
|1994 || £0.6536 || $1.53 || || || £0.7742 || ₠1.292 ||
|-
|1995 || £0.6338 || $1.578 || || || £0.82 || ₠1.22 ||
|-
|1996 || £0.6411 || $1.56 || || || £0.8029 || ₠1.245 ||
|-
|1997 || £0.6106 || $1.638 || || || £0.6909 || ₠1.447 ||
|-
|1998 || £0.6037 || $1.656 || || || £0.6779 || ₠1.475 ||
|-
|1999 || £0.6185 || $1.617 || || || £0.6595 || €1.516 ||
|-
|2000 || £0.6609 || $1.513 || || || £0.6099 || €1.64 ||
|-
|2001 || £0.6943 || $1.44 || || || £0.6223 || €1.607 ||
|-
|2002 || £0.6664 || $1.501 || || || £0.6289 || €1.59 ||
|-
|2003 || £0.6123 || $1.633 || || || £0.6924 || €1.444 ||
|-
|2004 || £0.5461 || $1.832 || 2.26% || || £0.6787 || €1.474 || 1.92%
|}
{{col-2}}
{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Year&amp;nbsp;||£/US$&amp;nbsp;||US$/£&amp;nbsp; ||C.var||&amp;nbsp;&amp;nbsp; ||£/€&amp;nbsp;||€/£||C.var
|-
|2005 || £0.55 || $1.82 || 3.47% || || £0.6842 || €1.462 || 1.27%
|-
|2006 || £0.5435 || $1.842 || 3.79% || || £0.6821 || €1.466 || 1.11%
|-
|2007 || £0.4999 || $2.001 || 1.97% || || £0.6848 || €1.461 || 2.4%
|-
|2008 || £0.5499 || $1.835 || || || £0.7964 || €1.226 ||
|-
|2009 || £0.641 || $1.566 || || || £0.8914 || €1.123 ||
|-
|2010 || £0.6474 || $1.546 || 1.27% || || £0.8586 || €1.166 || 3.83%
|-
|2011 || £0.6231 || $1.605 || 3.81% || || £0.8684 || €1.151 || 1.286%
|-
|2012 || £0.6310 || $1.585 || 2.74% || || £0.8112 || €1.233 || 0.712%
|-
|2013 || £0.6650&lt;ref name=&quot;IRS1&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.irs.gov/individuals/international-taxpayers/yearly-average-currency-exchange-rates |title=Yearly Average Currency Exchange Rates |publisher=IRS}}&lt;/ref&gt; || $1.503 || 5.17% || || £0.8496&lt;ref name=&quot;OANav&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.oanda.com/currency/average |title=Average Exchange Rate |publisher=OANDA |qaralgan sana=2024-09-06 |arxivsana=2009-11-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20091129085537/https://www.oanda.com/currency/average }}&lt;/ref&gt; || €1.177 || 4.54%
|-
|2014 || £0.6320&lt;ref name=IRS1/&gt; || $1.582 || 5.25% || || £0.8060&lt;ref name=OANav/&gt; || €1.240 || 5.35%
|-
|2015 || £0.6810&lt;ref name=IRS1/&gt; || $1.468 || 7.20% || || £0.7262&lt;ref name=OANav/&gt; || €1.377 || 11.04%
|-
|2016 || £0.770&lt;ref name=IRS1/&gt; || $1.299 || || || £0.8193&lt;ref name=&quot;ExRateUK&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.exchangerates.org.uk/GBP-EUR-spot-exchange-rates-history-2016.html |title=Exchange Rate History |publisher=EXRATES}}&lt;/ref&gt; || €1.2242 ||
|-
|2017 || £0.808&lt;ref name=IRS1/&gt; || $1.238 || || || £0.8766&lt;ref name=ExRateUK/&gt;|| €1.1414 ||
|-
|2018 || £0.750&lt;ref name=IRS1/&gt; || $1.333 || || || £0.885&lt;ref name=ExRateUK/&gt; || €1.1301 ||
|-
|2019 || £0.748&lt;ref name=IRS1/&gt; || $1.337 || || || £0.8773&lt;ref name=ExRateUK/&gt; || €1.1405 ||
|-
|}
{{col-end}}

: Taqqoslash maqsadida, oʻzgarishlar koeffitsenti „per £“ koeffitsentlari boʻyicha oʻlchanadi. Ammo valyuta kurslari anʼanaviy ravishda dollarlar £ ga nisbatan va £ yevroga nisbatan koʻrsatiladi.

== Mamlakatlar boʻyicha iqtisodiyot ==
Buyuk Britaniya iqtisodiyotining kuchi mamlakatdan mamlakatga farq qiladi. Shimoliy dengiz neft va gaz taʼsirlarini hisobga olmaganda (rasmiy statistikada bu extra-regio sifatida tasniflanadi), eng yuqori yalpi qoʻshilgan qiymat (GVA) Angliyada, Uelsda esa eng past koʻrsatkich qayd etilgan.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Oʻrin
!Davlat
!Aholi jon boshiga GVA, 2020&lt;ref name=&quot;GVA_ONS20&quot;&gt;{{cite web |title=Regional economic activity by gross domestic product, UK: 1998 to 2020|url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossdomesticproductgdp/bulletins/regionaleconomicactivitybygrossdomesticproductuk/1998to2020/pdf |website=www.ons.gov.uk|date=30 May 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=right| 1
|Angliya
|£32,866 (${{To USD|32866|GBR|year=2020|round=yes}})
|-
| align=right| 2
|Shotlandiya
|£29,629 (${{To USD|29629|GBR|year=2020|round=yes}})
|-
| align=right| 3
|Shimoliy Irlandiya
|£25,575 (${{To USD|25575|GBR|year=2020|round=yes}})
|-
| align=right| 4
|Uels
|£23,882 (${{To USD|23882|GBR|year=2020|round=yes}})
|}

== Angliya hududlari boʻyicha iqtisodiyot ==
Angliyada GVA jon boshiga hisoblanganda London eng yuqori koʻrsatkichga ega. Quyidagi jadvalda Angliyaning toʻqqizta mintaqasining jon boshiga GVA koʻrsatilgan.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Oʻrin
!Hudud
!GVA per head, 2020&lt;ref name=&quot;GVA_ONS20&quot;/&gt;
|-
| align=right| 1
|[[London]]
|£55,974 (${{To USD|55974|GBR|year=2020|round=yes}})
|-
| align=right| 2
|[[South East England]]
|£34,516 (${{To USD|34516|GBR|year=2020|round=yes}})
|-
| align=right| 3
|[[East of England]]
|£29,176 (${{To USD|29176|GBR|year=2020|round=yes}})
|-
| align=right| 4
|[[North West England]]
|£28,257 (${{To USD|28257|GBR|year=2020|round=yes}})
|-
| align=right| 5
|[[South West England]]
|£28,012 (${{To USD|28012|GBR|year=2020|round=yes}})
|-
| align=right| 6
|[[West Midlands (region)|West Midlands]]
|£26,281 (${{To USD|26281|GBR|year=2020|round=yes}})
|-
| align=right| 7
|[[East Midlands]]
|£25,956 (${{To USD|25956|GBR|year=2020|round=yes}})
|-
| align=right| 8
|[[Yorkshire and the Humber]]
|£25,696 (${{To USD|25696|GBR|year=2020|round=yes}})
|-
| align=right| 9
|[[North East England]]
|£23,109 (${{To USD|23109|GBR|year=2020|round=yes}})
|}

== Savdo ==
[[File:UK value of exports at constant prices since 1995.png|thumb|1995-2016-yillardagi Buyuk Britaniya eksport qiymati]]Savdo defitsiti (tovarlar va xizmatlar) 2018-yilning noyabr oyigacha boʻlgan uch oyda £0,2 milliardga kamayib, £7,9 milliardga yetdi. Chunki tovarlar va xizmatlar eksporti mos ravishda oʻz importlaridan £0,1 milliardga oshirdi&lt;ref&gt;{{cite web |series=UK trade - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/economy/nationalaccounts/balanceofpayments/bulletins/uktrade/november2018 |title= November 2018 release |website=www.ons.gov.uk |access-date=11 January 2019}}&lt;/ref&gt;.

Noaniq tovarlarni (asosan samolyotlar) hisobga olmaganda, umumiy savdo defitsiti 2018-yilning noyabr oyigacha boʻlgan uch oyda £1,2 milliardga oshib, £9,5 milliardga yetdi.

Neft va samolyotlar eksport narxlarining keskin oʻsishi umumiy savdo defitsitining qisqarishiga sabab boʻldi; inflatsiya taʼsirini hisobga olmaganda, umumiy savdo defitsiti £0,3 milliardga kengayib, 2018-yilning noyabr oyigacha boʻlgan uch oyda £6,5 milliardga yetdi.

Tovarlar savdo defitsiti 2018-yilning noyabr oyigacha boʻlgan uch oyda Yevropa Ittifoqi davlatlari bilan £0,8 milliardga kengaydi va Yevropa Ittifoqiga kirmaydigan davlatlar bilan £0,9 milliardga qisqardi, bu asosan Yevropa Ittifoqi davlatlaridan importning oʻsishi va Yevropa Ittifoqiga kirmaydigan davlatlarga eksportning oshishi bilan bogʻliq.

Umumiy savdo defitsiti 2018-yilning noyabr oyigacha boʻlgan 12 oyda £4,1 milliardga kengaydi, bu asosan xizmatlar savdosidagi ortiqcha £4,4 milliardga qisqargani sabab boʻldi.

Buyuk Britaniyaning Yevropa Ittifoqidan chiqishi ortidan Buyuk Britaniya va Yevropa Ittifoqi oʻrtasida savdo kelishuvi boʻyicha muzokaralar olib boriladi va 27 aʼzo davlat import va eksport boʻyicha statistika ustidan Buyuk Britaniya uchun uchinchi mamlakatlar kabi ahamiyatga ega boʻlishi mumkin.
* OEC World 2017 maʼlumotlariga koʻra, Yevropa Ittifoqining 27 mamlakatidan iborat guruhi 2020-yilda Buyuk Britaniyaning asosiy savdo sheriklari boʻlib qolishi mumkin, bu holatda Buyuk Britaniyaning eksporti AQSh ($45 milliard) va Xitoy ($21 milliard) koʻrsatkichlariga yaqin $200 milliardni tashkil qilishi mumkin&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://oec.world/en/visualize/tree_map/hs92/export/gbr/show/all/2017/|title = Where does export to? (2017) &amp;#124; OEC}}&lt;/ref&gt;.
* OEC World 2017 maʼlumotlariga koʻra, Yevropa Ittifoqining 27 mamlakati 2020-yilda Buyuk Britaniyaga importi $330 milliardga yetishi mumkin, bu AQSh ($46 milliard) va Xitoy ($58 milliard) koʻrsatkichlariga yaqin&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://oec.world/en/visualize/tree_map/hs92/import/gbr/show/all/2017/|title = Where does import from? (2017) &amp;#124; OEC}}&lt;/ref&gt;.
Buyuk Britaniya 2023-yil iyul oyida innovatsion savdoni raqamlashtirish toʻgʻrisidagi qonun orqali iqtisodiyotga £1 milliard qoʻshdi&lt;ref&gt;{{cite web|date=20 July 2023|title=UK economy to receive £1 billion boost through innovative trade digitalisation act|url=https://www.gov.uk/government/news/uk-economy-to-receive-1-billion-boost-through-innovative-trade-digitalisation-act}}&lt;/ref&gt;.

'''Kelishilgan savdo shartnomalari'''
* [[Canada–United Kingdom Free Trade Agreement]]
* [[India–United Kingdom Free Trade Agreement]]
* [[Gulf Cooperation Council–United Kingdom Free Trade Agreement]]
* [[United Kingdom–United States Free Trade Agreement]]
* [[Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership]]
* * [[Accession of the United Kingdom to CPTPP]]

'''Boshqa savdo shartnomalari'''
* [[Free trade agreements of the United Kingdom]]

== Investitsiyalar ==
2013-yilda Buyuk Britaniya Yevropada toʻgʻridan-toʻgʻri chet el investitsiyalari boʻyicha yetakchi davlat boʻlib, bu $26,51 milliardni tashkil etdi. Bu Yevropaning 19,31% bozor ulushini tashkil etadi. Buyuk Britaniya toʻgʻridan-toʻgʻri tashqi investitsiyalar boʻyicha Yevropada ikkinchi oʻrinni egallab, $42,59 milliard bilan Yevropa bozorining 17,24% ulushiga egalik qiladi&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fdiintelligence.com/Landing-Pages/fDi-report-2014/fDi-Report-2014-Europe#Main|title=The fDi Report 2014 – Europe|work=[[FDi Magazine]]|date=June 2014|access-date=17 July 2014|arxivsana=2014-07-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140722012849/http://www.fdiintelligence.com/Landing-Pages/fDi-report-2014/fDi-Report-2014-Europe#Main}}&lt;/ref&gt;.

2017-yil oktyabr oyida Milliy Statistika Idorasi Buyuk Britaniyaning xalqaro investitsion balansini qayta koʻrib chiqdi va xalqaro investitsiya pozitsiyasini £469 milliardlik ortiqcha holatidan £22 milliard defitsitga oʻzgartirdi. Chuqurroq tahlillar natijasida Britaniya kompaniyalari tomonidan egalik qilingan deb oʻylangan chet el qimmatli qogʻozlarining koʻpi aslida Britaniya fuqarolariga qarz sifatida berilganligi aniqlandi. Kiruvchi investitsiyalar ham kamaydi, 2016-yilning birinchi yarmida £120 milliard ortiqchadan 2017-yilning birinchi yarmida £25 milliard defitsitga aylandi. Buyuk Britaniya uzoq muddatli joriy hisob defitsitini qoplash uchun kiruvchi investitsiyalarning ortiqchasiga ishonib kelgan&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/business/2017/10/15/britains-missing-billions-revised-figures-reveal-uk-490bn-poorer/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/business/2017/10/15/britains-missing-billions-revised-figures-reveal-uk-490bn-poorer/ |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=Britain's missing billions: Revised figures reveal UK is £490bn poorer than previously thought|first=Ambrose|last=Evans-Pritchard|date=15 October 2017|access-date=15 October 2017|work=The Telegraph}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;.

2021-yil aprel oyida lord Grimstone Buyuk Britaniyaga kiruvchi investitsiyalarni kuchaytirish va Buyuk Britaniyaning savdo siyosatini shakllantirishda global investorlarga yuqori darajadagi maslahatlar berish uchun Buyuk Britaniya Investitsiya Kengashini tashkil etdi&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Inman |first=Phillip |date=2023-02-09 |title=Sunak and Hunt to host UK industry leaders to drum up investment |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2023/feb/09/sunak-and-hunt-to-host-200-uk-industry-leaders-to-drum-up-investment |access-date=2024-06-22 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UK Investment Council |url=https://www.gov.uk/government/groups/uk-investment-council |access-date=2024-06-22 |website=GOV.UK |language=en}}&lt;/ref&gt;.

Milliy statistika idorasiga koʻra, Buyuk Britaniya Amerikadagi eng yirik&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Exploring foreign investment: where does the UK invest, and who invests in the UK? - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/economy/nationalaccounts/balanceofpayments/articles/exploringforeigninvestmentwheredoestheukinvestandwhoinvestsintheuk/2018-11-01 |access-date=21 August 2023 |website=www.ons.gov.uk}}&lt;/ref&gt; va Xitoydagi ikkinchi eng katta investor hisoblanadi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Birlashishlar va qoʻshib olishlar ==
1985-yildan buyon Buyuk Britaniya ishtirokidagi 103,430 ta kelishuv eʼlon qilingan. Buyuk Britaniyada uchta yirik M&amp;A faolligi toʻlqini boʻlgan (2000, 2007 va 2017; qarang: „Buyuk Britaniyada M&amp;A“ grafikasi). 1999-yil esa eng katta yigʻilgan kelishuv qiymatiga ega yil boʻlgan (£490 milliard, bu 2017 yildagi choʻqqidan 50% koʻproq). 2000-yildan 2018-yilgacha moliya va energetika sohalari qiymatning aksariyat qismini tashkil etgan (har biri taxminan 15%).

Mana bu yerda Buyuk Britaniya kompaniyalari ishtirokidagi eng yirik 10 ta kelishuv roʻyxati keltirilgan&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://imaa-institute.org/m-and-a-uk-united-kingdom/|title=M&amp;A UK - Mergers and Acquisitions United Kingdom, England|work=IMAA-Institute|access-date=22 February 2018|language=en-US}}&lt;/ref&gt;. Vodafone – Mannesmann kelishuvi hali ham global tarixdagi eng katta kelishuv hisoblanadi.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Oʻrin
!Sana
!Qoʻshib oluvchi
!Qoʻshib oluvchi mamlakati
!Target
!Target nation
!Qiymati&lt;br /&gt;(£&amp;nbsp;milliard)
|-
|1
|14 November 1999
|Vodafone AirTouch PLC
|United Kingdom
|Mannesmann AG
|Germany
|126.95
|-
|2
|16 September 2015
|Anheuser-Busch Inbev SA/NV
|Belgium
|SABMiller PLC
|United Kingdom
|77.24
|-
|3
|4 August 2015
|Royal Dutch Shell PLC
|Netherlands
|BG Group PLC
|United Kingdom
|46.70
|-
|4
|17 January 2000
|Glaxo Wellcome PLC
|United Kingdom
|SmithKline Beecham PLC
|United Kingdom
|46.48
|-
|5
|28 October 2004
|Royal Dutch Petroleum Co
|Netherlands
|Shell Transport &amp; Trading Co
|United Kingdom
|40.75
|-
|6
|21 October 2016
|British American Tobacco PLC
|United Kingdom
|Reynolds American Inc
|United States
|40.10
|-
|7
|15 January 1999
|Vodafone Group PLC
|United Kingdom
|AirTouch Communications Inc
|United States
|36.35
|-
|8
|30 May 2000
|France Telecom SA
|France
|Orange PLC
|United Kingdom
|31.14
|-
|9
|8 November 1998
|British Petroleum Co PLC
|United Kingdom
|Amoco Corp
|United States
|29.51
|-
|10
|31 October 2016
|GE Oil &amp; Gas
|United Kingdom
|Baker Hughes Inc
|United States
|26.63
|-
|11
|26 February 2009
|HM Treasury
|United Kingdom
|Royal Bank of Scotland Group
|United Kingdom
|25.50
|}

* Koʻp hollarda sotib oluvchi va nishon kompaniyalarining aksiyadorlari faqat bayon qilingan mamlakatlarda emas, balki butun dunyo boʻylab tarqalgan boʻladi.

== Yevropa Ittifoqi aʼzoligi ==
Oʻn yil ichida mamlakat eksportining Yevropa Ittifoqiga ulushi 54 foizdan 47 foizga tushdi. Shunga qaramay, umumiy eksport hajmi £130 milliarddan (€160 milliard) £240 milliardgacha (€275 milliard) oshdi&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://euobserver.com/news/123132 |title=New UK reports back EU powers, enrage eurosceptics |date=13 February 2014 |access-date=16 February 2014 |publisher=EUobserver}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Balance of EU competences review: research and development |date=13 February 2014 |url=https://www.gov.uk/government/consultations/review-of-uk-and-eu-balance-of-competences-call-for-evidence-on-research-and-development| publisher=UK Government |access-date=16 February 2014}}&lt;/ref&gt;.

2016-yil iyun oyida Buyuk Britaniya Yevropa Ittifoqiga aʼzolik boʻyicha milliy referendumda Yevropa Ittifoqidan chiqish uchun ovoz berdi. Lissabon shartnomasining 50-moddasi faollashtirilgandan soʻng, Buyuk Britaniya 2019-yil 29-mart juma kuni chiqishi kerak edi. Biroq chiqish muddati 2019-yil 12-aprelga, keyin esa 31-oktyabrga uzaytirildi&lt;ref&gt;{{cite news |title=Brexit: All you need to know about the UK leaving the EU |work=BBC News |date=21 May 2015 |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-32810887| publisher=British Broadcasting Corporation| access-date=6 May 2019 }}&lt;/ref&gt; va yana 2020-yil 31-yanvargacha uzaytirildi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/uk-politics-50205603|title=PM agrees to Brexit extension - but urges election|date=28 October 2019|access-date=28 October 2019|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;. Buyuk Britaniya va Yevropa Ittifoqi oʻrtasidagi kelajakdagi munosabatlar 2019-yil oktyabr oyi oxirigacha muzokaralar ostida boʻldi. 2019-yilda Buyuk Britaniya iqtisodiy oʻsishi sekinlashdi, bunga Brexit boʻyicha noaniqlik va jahon iqtisodiyotining sekinlashuvi sabab boʻldi&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/business/2019/nov/11/uk-avoids-recession-brexit-gdp-figures-economy UK avoids recession but Brexit uncertainty damages growth] ''[[The Guardian]]''&lt;/ref&gt;.

Buyuk Britaniya 2020-yil yanvar oyida Yevropa Ittifoqidan chiqdi. 2020-yil 16-iyulda Buyuk Britaniya hukumati oʻtish davri tugaganidan soʻng, butun Buyuk Britaniyadagi korxonalar ichki savdodan foydalanishda davom etishini va ish oʻrinlari noaniq muhitga qarshi himoyalanganini tasdiqladi. 2021-yil 1-yanvardan boshlab, ilgari Yevropa Ittifoqi darajasida amalga oshirilgan kamida 70 ta siyosat sohasidagi vakolatlar birinchi marta Edinburg, Kardiff va Belfastdagi devolyutsiyalangan maʼmuriyatlarga toʻgʻridan-toʻgʻri oʻtkazilishi belgilandi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gov.uk/government/news/government-acts-to-protect-jobs-in-every-part-of-the-uk|title=Government acts to protect jobs in every part of the UK|access-date=15 July 2020|website=Government of UK}}&lt;/ref&gt;.

== Qashshoqlik ==
Buyuk Britaniya rivojlangan davlat boʻlib, ijtimoiy taʼminot tizimiga ega. Shuning uchun, qashshoqlik bilan bogʻliq muhokamalarda rivojlanayotgan davlatlarga nisbatan yuqoriroq minimal daromad haqida gapiriladi. Iqtisodiy Hamkorlik va Taraqqiyot Tashkilotiga (OECD) koʻra, Buyuk Britaniya qashshoqlik darajasi boʻyicha rivojlangan davlatlar orasida quyi oʻrinda turadi. Mamlakat Fransiya, Italiya, Ispaniya va AQShdan yaxshiroq, ammo Avstriya, Vengriya, Slovakiya va [[Shimoliy Yevropa]] davlatlariga nisbatan pastroq koʻrsatkichga ega&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.oecd.org/document/4/0,3343,en_2649_33933_41460917_1_1_1_1,00.html| title=Growing unequal? | work=OECD website |year=2008 | access-date=20 September 2010}}&lt;/ref&gt;.

Eurostat maʼlumotlariga koʻra, ijtimoiy yordamlar hisobga olingan holda, Buyuk Britaniyada qashshoqlik xavfi ostidagi fuqarolar soni 2005-yildagi 19%dan 2010-yilda 17.1%ga va 2014-yilda 15.9%ga tushgan&lt;ref name=&quot;Eurostat&quot;&gt;
{{cite web|title=People at risk of poverty after social transfers | publisher=Eurostat| url=http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/refreshTableAction.do;jsessionid=9dOzCK6faudvGXEUauSxnZee7WnnEncGCh9i1A5wNyHpOODu4VUk!-1393835901?tab=table&amp;plugin=1&amp;pcode=t2020_52&amp;language=en}}
&lt;/ref&gt;. Buyuk Britaniyada qashshoqlik ijtimoiy taʼminot tizimi orqali yengillashtiriladi.

Buyuk Britaniyada qashshoqlik chegarasi odatda oʻrtacha daromadning 60% miqdori deb belgilanadi. 2007–2008-yillarda bu koʻrsatkich quyidagicha hisoblangan: farzandsiz yakkayu yagona kattalar uchun haftasiga £115; farzandsiz juftliklar uchun haftasiga £199; 14 yoshgacha ikki nafar farzandi boʻlgan yakkayu yagona kattalar uchun haftasiga £195; va 14 yoshgacha ikki nafar farzandi boʻlgan juftliklar uchun haftasiga £279. 2007–2008-yillarda aholining 13.5 millioni yoki 22% ushbu chiziqdan pastda yashagan, bu esa toʻrtta Yevropa Ittifoqi aʼzo davlatlaridan tashqari barchasidan yuqori boʻlgan nisbiy qashshoqlik darajasi hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite web|title= United Kingdom: Numbers in low income|url= http://www.poverty.org.uk/01/index.shtml|publisher= The Poverty Site|access-date= 25 September 2009|url-status=dead|archive-url= https://web.archive.org/web/20100713230703/http://www.poverty.org.uk/01/index.shtml|archive-date= 13 July 2010|df= dmy-all}}&lt;/ref&gt;.

Xuddi shu davrda, jami 4.0 million bola, yaʼni umumiy bolalar sonining 31%, uy-joy xarajatlari hisobga olganda, qashshoqlik chegasi ostida yashagan. Bu 1998–1999-yillardan beri 400,000 bolaga kamayganini koʻrsatadi&lt;ref&gt;{{cite web|title= United Kingdom: Children in low income households|url= http://www.poverty.org.uk/16/index.shtml|publisher= The Poverty Site|access-date= 25 September 2009|archive-url= https://web.archive.org/web/20090622201606/http://www.poverty.org.uk/16/index.shtml|archive-date= 22 June 2009|url-status=dead|df= dmy-all}}&lt;/ref&gt;.

== Iqlim oʻzgarishining iqtisodiy taʼsirlari ==
Hukumat maʼlumotlariga koʻra, 2020-yillarda suv toshqini xavfi ostidagi uy xoʻjaliklari soni 2012-yil yanvarida taxminan 370,000 tadan 970,000 tagacha koʻpayishi mumkin&lt;ref&gt;[http://www.foe.co.uk/blog/government-gambles-excluding-climate-change-flood-insurance-deal Government gambles by excluding climate change from flood insurance deal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161019142829/https://www.foe.co.uk/blog/government-gambles-excluding-climate-change-flood-insurance-deal |date=19 October 2016 }} FOE 6 December 2013&lt;/ref&gt;. Suv toshqini oqibatlari va toshqin xavfini boshqarish har yili mamlakatga taxminan £2.2 milliardga tushadi, bu esa suv toshqinidan himoya qilish va boshqarishga sarflangan £1 milliard mablagʻga nisbatan yuqori koʻrsatkich hisoblanadi&lt;ref&gt;[https://www.wwf.org.uk/sites/default/files/2017-09/Developing%20%26%20Piloting%20a%20Natural%20Capital%20Stress%20Test_AECOM-WWF%20Sept2017.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210314191757/https://www.wwf.org.uk/sites/default/files/2017-09/Developing%20%26%20Piloting%20a%20Natural%20Capital%20Stress%20Test_AECOM-WWF%20Sept2017.pdf|date=14 March 2021}} ''[[WWF-UK]]''May 2017&lt;/ref&gt;. Buyuk Britaniya qishloq xoʻjaligi ham qurgʻoqchilik va ob-havo oʻzgarishlari tufayli zarar koʻrmoqda&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Taylor |first=Chloe |title=Britain's economy is already seeing a rapid shift due to climate change |url=https://www.cnbc.com/2021/08/31/britains-economy-is-already-seeing-rapid-change-due-to-climate-change.html |access-date=23 August 2022 |website=CNBC |language=en |archive-date=23 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220823133418/https://www.cnbc.com/2021/08/31/britains-economy-is-already-seeing-rapid-change-due-to-climate-change.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

2020-yilda [[PricewaterhouseCoopers]] maʼlumotiga koʻra, Storm Dennis tufayli uylar, bizneslar va avtomobillarga yetkazilgan zarar £175 milliondan £225 milliongacha yetishi mumkin, Storm Ciara esa £200 milliongacha boʻlgan zarar keltirdi&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/business/2020/feb/20/storm-dennis-damage-could-cost-insurance-companies-225m Storm Dennis damage could cost insurance companies £225m] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210420221752/https://www.theguardian.com/business/2020/feb/20/storm-dennis-damage-could-cost-insurance-companies-225m |date=20 April 2021 }} Guardian 20 February 2020&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/uk-news/2020/feb/14/storm-ciara-expected-to-cost-up-to-200m-in-insurance-claims-storm-dennis Storm Ciara expected to cost up to £200m in insurance claims] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200806164829/https://www.theguardian.com/uk-news/2020/feb/14/storm-ciara-expected-to-cost-up-to-200m-in-insurance-claims-storm-dennis |date=6 August 2020 }} Guardian 14 February 2020&lt;/ref&gt; . „Friends of the Earth“ tashkiloti Britaniya hukumatini toshqin xavfsizligini taʼminlash uchun ajratilgan mablagʻlarni qisqartirish niyatini tanqid qilgan. Iqlim oʻzgarishi natijasida suv toshqini xavfiga qarshi himoyani kuchaytirish uchun investitsiyalarni oshirish talab qilinadi. 2009-yilda Atrof-muhit agentligi hisob-kitoblariga koʻra, iqlim oʻzgarishiga moslashish uchun Buyuk Britaniya 2035-yilgacha har yili 2010-2011 yillardagi koʻrsatkichlar bilan solishtirganda qoʻshimcha £20 million sarflashi kerak&lt;ref&gt;[http://www.foe.co.uk/blog/camerons-claims-flood-defences-dont-stack Cameronʼs claims on flood defences donʼt stack up] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171023044516/https://www.foe.co.uk/blog/camerons-claims-flood-defences-dont-stack |date=23 October 2017 }} FOE 6 January 2014&lt;/ref&gt;.

Britaniya hukumati va iqtisodchi Nicholas Stern 2006-yilda „Economics of Climate Change boʻyicha Stern sharhi“ni nashr etgan. Hisobotga koʻra, iqlim oʻzgarishi tarixdagi eng katta va keng koʻlamli bozor muvaffaqiyatsizligi. Hamda iqtisodiyot uchun noyob qiyinchiliklar tugʻdiradi. Sharhda iqtisodiy va ijtimoiy buzilishlarni minimallashtirish uchun ekologik soliqlar kabi chora-tadbirlar taklif qilingan. Stern sharhining asosiy xulosasi shundan iboratki, iqlim oʻzgarishiga qarshi kuchli va erta choralar koʻrishning foydasi harakat qilmaslikning xarajatlaridan ancha ustunligini keltirgan&lt;ref name=&quot;shortes&quot;&gt;{{cite book|author=Stern, N.|url=http://www.hm-treasury.gov.uk/d/CLOSED_SHORT_executive_summary.pdf|title=Executive summary (short)|publisher=[[HM Treasury]]|year=2006|series=Stern Review Report on the Economics of Climate Change (pre-publication edition)|contribution=Summary of Conclusions|access-date=28 April 2011|archive-date=1 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701152335/http://www.hm-treasury.gov.uk/d/CLOSED_SHORT_executive_summary.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Sharh suv resurslari, oziq-ovqat ishlab chiqarish, sogʻliqni saqlash va atrof-muhitga iqlim oʻzgarishining salbiy taʼsiriga eʼtibor qaratadi. Hisobotga koʻra, harakat qilinmasa, iqlim oʻzgarishining umumiy xarajatlari har yili global yalpi ichki mahsulotning (YaIM) kamida 5%ini yoʻqotishga teng boʻladi. Koʻproq xavf va taʼsirlarni inobatga olganda, bu koʻrsatkich 20% yoki undan ham koʻproq boʻlishi mumkin. Hisobotdan kelib chiqadigan oddiy xulosa shuki, kuchli va erta harakatlarning foydasi xarajatlardan ancha yuqori&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gov.uk/government/organisations/hm-treasury|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080920174308/http://www.hm-treasury.gov.uk/media/4/3/Executive_Summary.pdf|title=HM Treasury|date=22 November 2023|archivedate=20 September 2008|website=GOV.UK}}&lt;/ref&gt;.

2023-2024-yil kuz va qish mavsumlaridagi noodatiy yomgʻirlar iqlim oʻzgarishi tufayli 10 barobar koʻproq va 20% kuchliroq boʻldi. Bu yomgʻirlar uylar va infratuzilmaga jiddiy zarar yetkazdi, elektr uzilishlari, sayohatlarning bekor qilinishi, shuningdek, qishloq xoʻjaligi ekinlari va chorvachilikning katta yoʻqotishlariga olib keldi. Faqat ekinlarga etkazilgan zarar £1.2 milliardni tashkil etdi, bu koʻrsatkich sabzavotlar hisobga olinmagan holda keltirilgan. Yomon ob-havo bilan bogʻliq uy sugʻurta daʼvolari uchdan biriga koʻpaydi&lt;ref name=Guardian&gt;{{cite news |last1=Carrington |first1=Damian |title='Never-ending' UK rain made 10 times more likely by climate crisis, study says |url=https://www.theguardian.com/world/article/2024/may/22/never-ending-uk-rain-10-times-more-likely-climate-crisis-study |access-date=23 May 2024 |agency=The Guardian |date=22 May 2024}}&lt;/ref&gt;.

== Maʼlumotlar ==
Quyidagi jadval 1980–2021-yillardagi asosiy iqtisodiy koʻrsatkichlarni koʻrsatadi (2022–2027 yillarga IMF xodimlari baholari keltirilgan). 5%dan past inflatsiya koʻrsatkichlari yashil rangda koʻrsatilgan&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2022/October/weo-report?c=112,&amp;s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,PCPIPCH,LUR,GGXWDG_NGDP,&amp;sy=1980&amp;ey=2027&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 | title=Report for Selected Countries and Subjects }}&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!Yil
!YaIM
&lt;small&gt;(mlrd. AQSh$XQP)&lt;/small&gt;
!Aholi jon boshiga YaIM
&lt;small&gt;(AQSh$ XQP)&lt;/small&gt;
!YaIM
&lt;small&gt;(mlrd. AQSh$ nominal)&lt;/small&gt;
!Aholi jon boshiga YaIM
&lt;small&gt;(AQSh$ nominal)&lt;/small&gt;
!YaIM oʻsishi
&lt;small&gt;(real)&lt;/small&gt;
!Inflatsiya
&lt;small&gt;(%)&lt;/small&gt;
!Ishsizlik
&lt;small&gt;(%)&lt;/small&gt;
!Davlat qarzi
&lt;small&gt;(YaIMning %)&lt;/small&gt;
|-
|1980
|511.8
|9,085.1
|603.6
|10,715.4
|{{Decrease}}-2.1%
|{{IncreaseNegative}}16.8%
|7.1%
|42.6%
|-
|1981
|{{Increase}}556.3
|{{Increase}}9,870.7
|{{Decrease}}587.3
|{{Decrease}}10,420.4
|{{Decrease}}-0.7%
|{{IncreaseNegative}}12.2%
|{{IncreaseNegative}}9.7%
|{{IncreaseNegative}}44.8%
|-
|1982
|{{Increase}}602.3
|{{Increase}}10,699.9
|{{Decrease}}558.3
|{{Decrease}}9,918.9
|{{Increase}}2.0%
|{{IncreaseNegative}}8.5%
|{{IncreaseNegative}}10.7%
|{{DecreasePositive}}43.1%
|-
|1983
|{{Increase}}652.2
|{{Increase}}11,580.6
|{{Decrease}}532.1
|{{Decrease}}9,448.7
|{{Increase}}4.2%
|{{IncreaseNegative}}5.2%
|{{IncreaseNegative}}11.5%
|{{DecreasePositive}}41.9%
|-
|1984
|{{Increase}}690.9
|{{Increase}}12,247.2
|{{Decrease}}504.2
|{{Decrease}}8,938.7
|{{Increase}}2.2%
|{{Increase}}4.4%
|{{IncreaseNegative}}11.8%
|{{IncreaseNegative}}42.3%
|-
|1985
|{{Increase}}742.1
|{{Increase}}13,121.9
|{{Increase}}536.6
|{{Increase}}9,488.1
|{{Increase}}4.1%
|{{IncreaseNegative}}5.2%
|{{DecreasePositive}}11.4%
|{{DecreasePositive}}41.3%
|-
|1986
|{{Increase}}780.9
|{{Increase}}13,776.7
|{{Increase}}654.7
|{{Increase}}11,549.7
|{{Increase}}3.2%
|{{Increase}}3.6%
|{{DecreasePositive}}11.3%
|{{Steady}}41.3%
|-
|1987
|{{Increase}}843.4
|{{Increase}}14,847.8
|{{Increase}}813.1
|{{Increase}}14,315.0
|{{Increase}}5.4%
|{{Increase}}4.1%
|{{DecreasePositive}}10.4%
|{{DecreasePositive}}39.3%
|-
|1988
|{{Increase}}922.1
|{{Increase}}16,200.4
|{{Increase}}990.2
|{{Increase}}17,398.2
|{{Increase}}5.6%
|{{Increase}}4.6%
|{{DecreasePositive}}8.6%
|{{DecreasePositive}}37.1%
|-
|1989
|{{Increase}}981.6
|{{Increase}}17,198.6
|{{Increase}}1,008.4
|{{Increase}}17,667.9
|{{Increase}}2.4%
|{{IncreaseNegative}}5.2%
|{{DecreasePositive}}7.2%
|{{DecreasePositive}}32.5%
|-
|1990
|{{Increase}}1,024.8
|{{Increase}}17,904.8
|{{Increase}}1,195.4
|{{Increase}}20,884.2
|{{Increase}}0.6%
|{{IncreaseNegative}}7.0%
|{{DecreasePositive}}7.1%
|{{DecreasePositive}}28.5%
|-
|1991
|{{Increase}}1,046.9
|{{Increase}}18,226.8
|{{Increase}}1,250.3
|{{Increase}}21,767.1
|{{Decrease}}-1.2%
|{{IncreaseNegative}}7.5%
|{{IncreaseNegative}}8.9%
|{{DecreasePositive}}28.4%
|-
|1992
|{{Increase}}1,074.1
|{{Increase}}18,653.1
|{{Increase}}1,292.1
|{{Increase}}22,438.0
|{{Increase}}0.3%
|{{Increase}}4.2%
|{{IncreaseNegative}}10.0%
|{{IncreaseNegative}}33.2%
|-
|1993
|{{Increase}}1,126.0
|{{Increase}}19,509.9
|{{Decrease}}1,157.5
|{{Decrease}}20,055.8
|{{Increase}}2.4%
|{{Increase}}2.5%
|{{IncreaseNegative}}10.4%
|{{IncreaseNegative}}37.9%
|-
|1994
|{{Increase}}1,193.4
|{{Increase}}20,624.6
|{{Increase}}1,244.0
|{{Increase}}21,499.6
|{{Increase}}3.8%
|{{Increase}}2.0%
|{{DecreasePositive}}9.5%
|{{IncreaseNegative}}40.6%
|-
|1995
|{{Increase}}1,248.2
|{{Increase}}21,511.1
|{{Increase}}1,346.7
|{{Increase}}23,208.7
|{{Increase}}2.4%
|{{Increase}}2.6%
|{{DecreasePositive}}8.6%
|{{IncreaseNegative}}43.6%
|-
|1996
|{{Increase}}1,301.9
|{{Increase}}22,383.3
|{{Increase}}1,423.0
|{{Increase}}24,464.8
|{{Increase}}2.4%
|{{Increase}}2.4%
|{{DecreasePositive}}8.1%
|{{IncreaseNegative}}43.7%
|-
|1997
|{{Increase}}1,389.4
|{{Increase}}23,825.5
|{{Increase}}1,559.9
|{{Increase}}26,749.9
|{{Increase}}4.9%
|{{Increase}}1.8%
|{{DecreasePositive}}7.0%
|{{DecreasePositive}}43.2%
|-
|1998
|{{Increase}}1,449.3
|{{Increase}}24,785.2
|{{Increase}}1,653.5
|{{Increase}}28,277.9
|{{Increase}}3.2%
|{{Increase}}1.6%
|{{DecreasePositive}}6.3%
|{{DecreasePositive}}40.9%
|-
|1999
|{{Increase}}1,513.7
|{{Increase}}25,793.8
|{{Increase}}1,686.2
|{{Increase}}28,733.2
|{{Increase}}3.0%
|{{Increase}}1.3%
|{{DecreasePositive}}6.0%
|{{DecreasePositive}}39.3%
|-
|2000
|{{Increase}}1,604.8
|{{Increase}}27,253.1
|{{Decrease}}1,665.3
|{{Decrease}}28,279.7
|{{Increase}}3.7%
|{{Increase}}0.8%
|{{DecreasePositive}}5.5%
|{{DecreasePositive}}36.6%
|-
|2001
|{{Increase}}1,675.0
|{{Increase}}28,335.4
|{{Decrease}}1,644.3
|{{Decrease}}27,816.7
|{{Increase}}2.1%
|{{Increase}}1.2%
|{{DecreasePositive}}5.1%
|{{DecreasePositive}}33.9%
|-
|2002
|{{Increase}}1,737.2
|{{Increase}}29,262.8
|{{Increase}}1,786.9
|{{Increase}}30,099.6
|{{Increase}}2.1%
|{{Increase}}1.3%
|{{IncreaseNegative}}5.2%
|{{IncreaseNegative}}34.1%
|-
|2003
|{{Increase}}1,825.2
|{{Increase}}30,604.8
|{{Increase}}2,059.0
|{{Increase}}34,525.0
|{{Increase}}3.0%
|{{Increase}}1.4%
|{{DecreasePositive}}5.0%
|{{IncreaseNegative}}35.3%
|-
|2004
|{{Increase}}1,918.3
|{{Increase}}31,998.7
|{{Increase}}2,422.9
|{{Increase}}40,415.5
|{{Increase}}2.4%
|{{Increase}}1.3%
|{{DecreasePositive}}4.8%
|{{IncreaseNegative}}38.2%
|-
|2005
|{{Increase}}2,029.8
|{{Increase}}33,598.5
|{{Increase}}2,547.7
|{{Increase}}42,171.2
|{{Increase}}2.6%
|{{Increase}}2.1%
|{{Steady}}4.8%
|{{IncreaseNegative}}39.4%
|-
|2006
|{{Increase}}2,146.5
|{{Increase}}35,288.4
|{{Increase}}2,720.9
|{{Increase}}44,731.6
|{{Increase}}2.6%
|{{Increase}}2.3%
|{{IncreaseNegative}}5.4%
|{{IncreaseNegative}}40.4%
|-
|2007
|{{Increase}}2,254.5
|{{Increase}}36,767.2
|{{Increase}}3,107.4
|{{Increase}}50,675.5
|{{Increase}}2.3%
|{{Increase}}2.3%
|{{Steady}}5.4%
|{{IncreaseNegative}}41.4%
|-
|2008
|{{Increase}}2,292.3
|{{Increase}}37,077.1
|{{Decrease}}2,970.0
|{{Decrease}}48,039.0
|{{Decrease}}-0.2%
|{{Increase}}3.6%
|{{IncreaseNegative}}5.7%
|{{IncreaseNegative}}49.0%
|-
|2009
|{{Decrease}}2,209.0
|{{Decrease}}35,479.0
|{{Decrease}}2,434.5
|{{Decrease}}39,101.2
|{{Decrease}}-4.2%
|{{Increase}}2.2%
|{{IncreaseNegative}}7.6%
|{{IncreaseNegative}}62.8%
|-
|2010
|{{Increase}}2,283.2
|{{Increase}}36,379.2
|{{Increase}}2,493.6
|{{Increase}}39,731.6
|{{Increase}}2.1%
|{{Increase}}3.3%
|{{IncreaseNegative}}7.9%
|{{IncreaseNegative}}74.0%
|-
|2011
|{{Increase}}2,364.6
|{{Increase}}37,363.8
|{{Increase}}2,675.8
|{{Increase}}42,281.9
|{{Increase}}1.5%
|{{Increase}}4.5%
|{{IncreaseNegative}}8.1%
|{{IncreaseNegative}}79.5%
|-
|2012
|{{Increase}}2,453.4
|{{Increase}}38,511.1
|{{Increase}}2,719.6
|{{Increase}}42,691.2
|{{Increase}}1.5%
|{{Increase}}2.8%
|{{DecreasePositive}}8.0%
|{{IncreaseNegative}}82.7%
|-
|2013
|{{Increase}}2,579.2
|{{Increase}}40,232.7
|{{Increase}}2,805.1
|{{Increase}}43,757.4
|{{Increase}}1.9%
|{{Increase}}2.6%
|{{DecreasePositive}}7.6%
|{{IncreaseNegative}}83.6%
|-
|2014
|{{Increase}}2,686.2
|{{Increase}}41,584.0
|{{Increase}}3,088.8
|{{Increase}}47,816.0
|{{Increase}}3.0%
|{{Increase}}1.5%
|{{DecreasePositive}}6.2%
|{{IncreaseNegative}}85.5%
|-
|2015
|{{Increase}}2,795.1
|{{Increase}}42,928.5
|{{Decrease}}2,957.2
|{{Decrease}}45,418.9
|{{Increase}}2.6%
|{{Increase}}0.0%
|{{DecreasePositive}}5.4%
|{{IncreaseNegative}}86.0%
|-
|2016
|{{Increase}}2,928.3
|{{Increase}}44,606.1
|{{Decrease}}2,733.0
|{{Decrease}}41,630.5
|{{Increase}}2.3%
|{{Increase}}0.7%
|{{DecreasePositive}}4.9%
|{{DecreasePositive}}85.8%
|-
|2017
|{{Increase}}3,074.4
|{{Increase}}46,553.5
|{{Decrease}}2,701.3
|{{Decrease}}40,903.5
|{{Increase}}2.1%
|{{Increase}}2.7%
|{{DecreasePositive}}4.4%
|{{DecreasePositive}}85.1%
|-
|2018
|{{Increase}}3,199.8
|{{Increase}}48,163.7
|{{Increase}}2,904.5
|{{Increase}}43,719.0
|{{Increase}}1.7%
|{{Increase}}2.5%
|{{DecreasePositive}}4.1%
|{{DecreasePositive}}84.5%
|-
|2019
|{{Increase}}3,311.5
|{{Increase}}49,575.6
|{{Decrease}}2,880.4
|{{Decrease}}43,121.1
|{{Increase}}1.7%
|{{Increase}}1.8%
|{{DecreasePositive}}3.8%
|{{DecreasePositive}}83.9%
|-
|2020
|{{Decrease}}3,040.7
|{{Decrease}}45,329.1
|{{Decrease}}2,758.9
|{{Decrease}}41,127.4
|{{Decrease}}-9.3%
|{{Increase}}0.9%
|{{IncreaseNegative}}4.6%
|{{IncreaseNegative}}102.6%
|-
|2021
|{{Increase}}3,402.7
|{{Increase}}50,522.7
|{{Increase}}3,187.6
|{{Increase}}47,328.8
|{{Increase}}7.4%
|{{Increase}}2.6%
|{{DecreasePositive}}4.5%
|{{DecreasePositive}}95.3%
|-
|2022
|{{Increase}}3,776.0
|{{Increase}}55,862.1
|{{Increase}}3,198.5
|{{Decrease}}47,317.6
|{{Increase}}3.6%
|{{IncreaseNegative}}9.1%
|{{DecreasePositive}}3.8%
|{{DecreasePositive}}87.0%
|-
|2023
|{{Increase}}3,922.9
|{{Increase}}57,821.9
|{{Increase}}3,479.5
|{{Increase}}51,286.1
|{{Increase}}0.3%
|{{IncreaseNegative}}9.0%
|{{IncreaseNegative}}4.8%
|{{DecreasePositive}}79.9%
|-
|2024
|{{Increase}}4,027.7
|{{Increase}}59,160.0
|{{Increase}}3,757.4
|{{Increase}}55,189.5
|{{Increase}}0.6%
|{{Increase}}3.7%
|{{IncreaseNegative}}5.0%
|{{DecreasePositive}}76.7%
|-
|2025
|{{Increase}}4,198.8
|{{Increase}}61,471.6
|{{Increase}}3,969.9
|{{Increase}}58,120.1
|{{Increase}}2.3%
|{{Increase}}1.8%
|{{DecreasePositive}}4.3%
|{{DecreasePositive}}73.7%
|-
|2026
|{{Increase}}4,373.1
|{{Increase}}63,829.0
|{{Increase}}4,217.7
|{{Increase}}61,562.0
|{{Increase}}2.2%
|{{Increase}}2.0%
|{{DecreasePositive}}4.2%
|{{DecreasePositive}}70.6%
|-
|2027
|{{Increase}}4,524.5
|{{Increase}}65,857.4
|{{Increase}}4,449.8
|{{Increase}}64,768.9
|{{Increase}}1.5%
|{{Increase}}2.0%
|{{Steady}}4.2%
|{{DecreasePositive}}68.0%
|}
*

== Eslatmalar ==
{{notelist}}
{{manbalar|group=izoh}}
{{manbalar|group=lower-alpha}}
{{manbalar|group=upper-alpha}} 
{{manbalar|group=note}} 
{{manbalar|group=†}}

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{reflist|25em}}

== Adabiyotlar ==
* {{cite book|url=https://www.gov.uk/government/statistics/agriculture-in-the-united-kingdom-2019|title=Agriculture in the United Kingdom 2019|author=DEFRA|year=2020|publisher=HM Government|isbn=978-1-8397-2093-2}}

== Qoʻshimcha adabiyotlar ==
* [[Gregg, Pauline]]. ''A Social and Economic History of Britain: 1760–1950'' (1950) [https://archive.org/details/dli.ernet.12867 online]

== Tashqi havolalar ==
* [https://www.ons.gov.uk/economy Economy] at the [[Office for National Statistics]]
* [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ UK profile] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210109221834/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ |date=2021-01-09 }} at the [[CIA World Factbook]]
* [https://www.worldbank.org/en/country/unitedkingdom UK profile] at [[The World Bank]]

[[Turkum:Buyuk Britaniya]]
[[Turkum:Davlatlarga koʻra iqtisodiyotlar]]</text>
      <sha1>7mse9lce5574koligftsl8v3uk2wmge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Memento</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1234809</id>
    <revision>
      <id>5974178</id>
      <parentid>5960927</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:23:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirishkorlik</username>
        <id>75661</id>
      </contributor>
      <comment>/* Manbaalar */</comment>
      <origin>5974178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2178" sha1="idpz63l8gzyhgth12hi4lbjq9rpfzer" xml:space="preserve">{{Film bilgiqutisi
| nom                  = Memento
| tasvir               = Memento poster.jpg
| rejissyor            = Kristofer Nolan
| ssenariy_muallifi    = Kristofer Nolan (Jonatan Nolanning &quot;Memento Mori&quot; qisqa hikoyasiga asoslangan)
| rollarda             = Guy Pearce
Carrie-Anne Moss
Joe Pantoliano
| premyera             = 2000-yil 5-sentyabr (Venetsiya kinofestivali)
| davomiylik           = 113 minut
| mamlakat             = Amerika Qo'shma Shtatlari
| til                  = inglizcha
}}

'''Memento''' (2000) — [[Christopher Nolan|Kristofer Nolan]] tomonidan yozilgan va rejissyorlik qilingan amerikalik [[psixologik triller]] film. Filmda bosh rollarni Gay Pirs, Kerri-Anne Moss va Jo Pantoliano ijro etadi. Ushbu film zamonaviy kinematografiyada o‘zining noyob hikoya qilish usuli va murakkab tuzilishi bilan ajralib turadi. 

== Syujet ==
Filmning bosh qahramoni Leonard Shelbiy (Gay Pirs) qisqa muddatli xotira yo‘qotishidan aziyat chekadi. U eslab qolish qobiliyatini yo‘qotgan va yangi ma‘lumotlarni xotirasida uzoq saqlay olmaydi. Leonard rafiqasining o‘ldirilishi uchun qasos olishga intiladi va bu jarayonda u suratlar, yozuvlar va tanasiga tatuirovkalar orqali dalillarni saqlaydi.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.imdb.com/title/tt0209144/plotsummary/ |sarlavha=Memento - Plot}}&lt;/ref&gt;

Film ikki vaqt chizig‘ida rivojlanadi: biri orqaga qarab (qora va oq), ikkinchisi esa oldinga qarab (rangli). Ikkala hikoya oxirida birlashadi va Leonardning o‘tmishi hamda qasos olishi haqidagi haqiqatni ochib beradi.

== Aktyorlar ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Aktyor
!Roli
|-
|Guy Pearce
|Leonard Shelby
|-
|Carrie-Anne Moss
|Natalie
|-
|Joe Pantoliano
|Teddy (John Edward Gammell)
|-
|Mark Boone Junior
|Burt
|-
|Harriet Sansom Harris
|Mrs. Jankis
|-
|Stephen Tobolowsky
|
|}

*

== Mukofotlar va e‘tiroflar ==

* ''[[Oscar|Oskar]]'' mukofotiga ikki nominatsiya: &quot;Eng yaxshi ssenariy&quot; va &quot;Eng yaxshi montaj.&quot;
* ''Sundance Film Festival'' va boshqa xalqaro festivallarda katta e‘tirofga sazovor bo‘lgan.
* ''American Film Institute'' tomonidan zamonaviy klassik deb tan olingan.

== Manbaalar ==
[[Turkum:AQSh filmlari]]
{{Christopher Nolan}}</text>
      <sha1>idpz63l8gzyhgth12hi4lbjq9rpfzer</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gonzalo García (futbolchi, 2004)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1236635</id>
    <revision>
      <id>5974361</id>
      <parentid>5924339</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T06:35:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>204</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;GonzaloGarcia_(cropped).jpg&quot; yoʻqotildi, uni VikiOmbordan [[c:User:Krd|Krd]] No permission since 27 March 2026 tufayli oʻchirgan edi.</comment>
      <origin>5974361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5533" sha1="5ex45velin4xwlu36adua4e2xm0w18j" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | name               = Gonzalo García
 | image              =
 | full_name          = Gonzalo García Torres
 | birth_date         = {{birth date and age|2004|3|24|df=yes}}
 | birth_place        = [[Madrid]], Ispaniya
 | height             = 1.82 m
 | position           = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]]
 | currentclub        = [[Real Madrid Castilla|Real Madrid B]]
 | clubnumber         = 7
 | youthyears1        = 2008—2010
 | youthclubs1        = SEK
 | youthyears2        = 2010—2012
 | youthclubs2        = Club Santa Bárbara
 | youthyears3        = 2012—2014
 | youthclubs3        = Jarama Race
 | youthyears4        = 2014—2018
 | youthclubs4        = [[Real Madrid CF|Real Madrid]]
 | youthyears5        = 2018—2019
 | youthclubs5        = [[RCD Mallorca|Mallorca]]
 | youthyears6        = 2019—2023
 | youthclubs6        = [[Real Madrid CF|Real Madrid]]
 | yillar1            = 2022—
 | klublar1           = [[Real Madrid Castilla|Real Madrid B]]
 | isht1              = 55
 | gollar1            = 24
 | yillar2            = 2023—
 | klublar2           = [[Real Madrid CF|Real Madrid]]
 | isht2              = 2
 | gollar2            = 0
 | milliyyillar1      = 2021
 | milliyjamoa1       = [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi (18 yoshgacha)|Ispaniya U18]]
 | milliyisht1        = 3
 | milliygollar1      = 0
 | milliyyillar2      = 2023
 | milliyjamoa2       = [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi (19 yoshgacha)|Ispaniya U19]]
 | milliyisht2        = 10
 | milliygollar2      = 0
 | pcupdate           = 17:44, 1 February 2025 (UTC)
 | ntupdate           = 13 July 2023
}}

'''Gonzalo García Torres''' (2004-yil 24-martda tugʻilgan) – ispaniyalik professional [[futbolchi]], [[Real Madrid CF]] jamoasida [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]] sifatida oʻynaydi.

== Xalqaro faoliyati ==
García Ispaniya terma jamoasining yoshlar terma jamoasi aʼzosi boʻlib, 2023-yilgi 19 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida Ispaniya U19 terma jamoasi safida ishtirok etgan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://as.com/futbol/seleccion/a-por-el-12-europeo-sub-19-n/ |title=¡A por el 12º Europeo Sub-19! |first=Ignacio |last=Camacho |date=4 July 2023 |website=Diario AS}}&lt;/ref&gt;.

== Oʻyin uslubi ==
García koʻp qirrali hujumchi boʻlib, u oldingi chiziqda, har ikki qanotda qanot hujumchisi, markaziy hujumchi yoki ikkinchi hujumchi sifatida ham oʻynay oladi. U ochiq oʻyinda doimiy xavf tugʻdiradi. U jismoniy jihatdan kuchli oʻyinchi boʻlib, oʻz tanasi yordamida boʻshliq yaratishi va toʻpni himoya qilishi mumkin. U sermahsul toʻpurar boʻlib, U19 terma jamoasi ichki treblni qoʻlga kiritganida gollarining 25 foizida ishtirok etgan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://madriduniversal.com/19-year-old-castilla-forward-likely-to-be-called-up-for-real-madrid-vs-getafe-game/ |title=19-year-old Castilla forward likely to be called up for Real Madrid vs Getafe game |first=Ash |last=Reyna |date=29 August 2023}}&lt;/ref&gt;.

== Faoliyat statistikasi ==
{{updated|2025-yil 5-fevralda boʻlib oʻtgan oʻyin}}&lt;ref&gt;{{Soccerway|gonzalo-garcia-torres/783872|access-date=5 February 2025}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+Klub, mavsum va musobaqalar boʻyicha ishtirok va gollar
! rowspan=&quot;2&quot; |Klub
! rowspan=&quot;2&quot; |Mavsum
! colspan=&quot;3&quot; |Liga
! colspan=&quot;2&quot; |Milliy kubok{{efn|Jumladan, [[Copa del Rey]]}}
! colspan=&quot;2&quot; |Boshqa
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
|-
!Divizion
!Oʻyinlar
!Gollar
!Oʻyinlar
!Gollar
!Oʻyinlar
!Gollar
!Oʻyinlar
!Gollar
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |Real Madrid Castilla
|2021–22
|Primera División RFEF
|2
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|2
|0
|-
|2022–23
|Primera Federación
|5
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|3{{Efn|2023-yilgi Primera Federación pley-off bosqichidagi oʻyinlari|name=PFPF}}
|0
|8
|0
|-
|2023–24
|Primera Federación
|27
|5
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|27
|5
|-
|2024–25
|Primera Federación
|21
|19
| colspan=&quot;2&quot; |—
|0
|0
|21
|19
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!55
!24
! colspan=&quot;2&quot; |—
!3
!0
!58
!24
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Real Madrid CF|Real Madrid]]
|2023–24
|[[La Liga]]
|2
|0
|0
|0
|0
|0
|2
|0
|-
|2024–25
|[[La Liga]]
|0
|0
|1
|1
|0
|0
|1
|1
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jami
!2
!0
!1
!1
!0
!0
!3
!1
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Umumiy statistikasi
!57
!24
!1
!1
!3
!0
!61
!25
|}
{{notelist}}
{{manbalar|group=izoh}}

== Yutuqlar ==
'''Real Madrid'''

* La Liga: 2023–24&lt;ref&gt;{{cite news |date=4 May 2024 |title=Real Madrid crowned champions after Barca's defeat at Girona |website=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c0x05j54l8wo |access-date=12 May 2024}}&lt;/ref&gt;
* UEFA Chempionlar Ligasi: 2023–24&lt;ref&gt;{{cite news |date=1 June 2024 |title=Champions League: Real Madrid beat Dortmund for 15th title |publisher=espn.co.uk |url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/40257014/champions-league-real-madrid-beat-dortmund-15th-title |access-date=1 June 2024}}&lt;/ref&gt;
* FIFA qitʼalararo kubogi: 2024-yil

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* {{BDFutbol|104319}}
* {{Soccerway|gonzalo-garcia-torres/783872}}
* [https://www.realmadrid.com/futbol/cantera/juvenil-b/gonzalo-garcia-torres-2 Real Madrid Juvenil profile]

{{Real Madrid Castilla tarkibi}}

{{DEFAULTSORT:Garcia, Gonzalo}}
[[Turkum:2004-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Ispaniyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]]
[[Turkum:Real Madrid Castilla futbolchilari]]
[[Turkum:Real Madrid CF futbolchilari]]
[[Turkum:La Liga oʻyinchilari]]
[[Turkum:Primera Federación futbolchilari]]</text>
      <sha1>5ex45velin4xwlu36adua4e2xm0w18j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Tahrirlar toʻqnashuvi</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1239111</id>
    <revision>
      <id>5974203</id>
      <parentid>5435610</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:44:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Umarxon III</username>
        <id>18267</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Administratorlar uchun yoʻriqnoma */</comment>
      <origin>5974203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14371" sha1="7xps3qb36t3q2d0c9w36ja2b41vkezv" xml:space="preserve">{{Qoida}}
{{Qisqacha|Boshqa foydalanuvchilar bilan kurashish uchun tahrirlar qilmang. Kelishmovchiliklar muhokama orqali hal qilinishi kerak.}}
[[File:Editwar.png|thumb|Vikipediya sahifalari tarixida jiddiy tahrirlar urushi aks etgan.]]
[[File:2012-wildebeest-fight.jpg|thumb|Nizolarni hal qilishga urinayotganda tahrirlash yordam bermaydi. Aslida, bunday xatti-harakatlar barcha Vikipediyachilar normal muhitini zaharlab, nizoni kuchaytiradi.]]
'''Tahrirlar urushi''', baʼzan '''tahrirlar toʻqnashuvi''' – sahifa mazmuniga doir kelishmovchiliklarga duch kelgan foydalanuvchilarning bir-birlarining hissalarini qayta-qayta bekor qilishlari natijasida yuzaga keladi. Nizolashayotgan foydalanuvchilar tahrir urushiga kirishmasdan, [[Vikipediya:Konsensus|kelishuvga erishishlari]] yoki [[Vikipediya:Nizolarni hal qilish|nizolarni hal qilish]] yoʻllarini izlashlari lozim. Tahrir urushi samarasiz boʻlib, foydalanuvchilar oʻrtasida dushmanlik uygʻotadi, kelishuvga erishishni qiyinlashtiradi va maqola oʻquvchilarni chalkashtirib yuboradi. Tahrir urushida qatnashgan foydalanuvchilar vaqtincha yoki butunlay chetlanishlari mumkin. Oʻzining afzal koʻrgan versiyasini qayta-qayta tiklaydigan foydalanuvchi, bu tahrirlar asosli boʻlishidan qatʼi nazar, tahrir urushida ishtirok etgan hisoblanadi. „Mening tahrirlarim toʻgʻri edi, shuning uchun bu tahrir urushi emas edi“ degan daʼvo asos boʻla olmaydi.

„Uch marta qaytarish“ qoidasi (3RR) deb ataladigan aniq chegara mavjud. Qaytarish – boshqa tahrirlovchining harakatini bekor qilishdir. Uch marta qaytarish qoidasiga koʻra, tahrirlovchi 24 soat ichida bitta sahifada, xoh bir xil, xoh turli materiallar boʻlsin, toʻliq yoki qisman uch martadan ortiq qaytarish amalga oshirmasligi kerak. 24 soatlik muddatdan tashqarida toʻrtinchi marta qaytarishga urinish odatda tahrirlash urushi sifatida baholanadi. Uch marta qaytarish qoidasidan baʼzi istisnolar mavjud, masalan, vandalizmni yoki tirik shaxslar biografiyasi siyosatining ochiq-oydin buzilishlarini qaytarish. Uch marta qaytarish qoidasi tahrirlash urushi tez sodir boʻlayotgan holatlar uchun qulay chegara hisoblanadi. Bu „tahrirlash urushi“ning taʼrifi emas va uch marta qaytarish qoidasini buzmay yoki hatto unga yaqinlashmay turib ham tahrirlar urushiga kirishish mumkin.

== Tahrirlar toʻqnashuvi nima ==
{{see also|Vikipediya:Tahrirlash qoidalari}}
Vikipediya foydalanuvchilarni [[Vikipediya:Jasur boʻling|dadil boʻlishga]] undaydi. Bu qarama-qarshilik bor-yoʻqligini aniqlash uchun muhtamal munozarali oʻzgarish kiritilishi mumkin boʻlsa-da, boshqa foydalanuvchi uni bekor qilishi mumkin. Bu qalin, teskari, muhokama (BRD) siklining boshlanishi boʻlishi mumkin. Vaziyat oldinga va orqaga qaytishlar seriyasiga aylansagina, tahrirlar urushi paydo boʻladi. Shunga qaramay, har qanday raddiya yoki munozarali tahrirlar ham ziddiyatli deb hisoblanmaydi:
* Vandalizmni qaytarish tahrir urushi emas. Biroq, bir tomonlama nuqtai nazardan qilingan tahrirlar, materiallarni umumiy qoʻshish yoki olib tashlash, yoki boshqa yaxshi niyatda qilingan oʻzgartirishlar vandalizm hisoblanmaydi. [[Vikipediya:Vandalizm]] sahifasiga qarang.
* Muayyan ustuvor siyosatlarni amalga oshirish uchun ortga qaytarish tahrirlar urushi hisoblanmaydi. Masalan, [[Vikipediya:Tirik insonlar biografiyalari|tirik insonlar biografiyalari]] siyosatiga koʻra, manbasi boʻlmagan salbiy kontent kiritilayotgan boʻlsa, uni olib tashlash talab etiladi.
* Taqiqlangan yoki chetlatilgan foydalanuvchilarning tahrirlarini bekor qilish tahrirlash urushi hisoblanmaydi.
* Oʻz foydalanuvchi sahifasida tahrirlarni bekor qilish tahrirlash urushi emas. Anʼanaga koʻra, Vikipediya foydalanuvchilarga oʻz foydalanuvchi nomfazosini oʻz xohishiga koʻra boshqarish uchun keng imkoniyat yaratadi. Batafsil maʼlumot uchun qarang: [[Vikipediya:Foydalanuvchi sahifalari]].
Sahifani eski holiga qaytarishda, albatta, sabablaringizni koʻrsating. Buni tahrirlash xulosasi va/yoki munozara sahifasida bajarish mumkin. Twinkle, Huggle va Rollback kabi vandalizmga qarshi vositalardan tegishli tahrir xulosasisiz foydalanmaslik kerak.

== Uch marta qaytarish qoidasi ==
Tahrirlar urushi bilan shugʻullanadigan foydalanuvchilar zarar koʻrgan sahifaga keyingi buzilishlarning oldini olish uchun tahrirlashdan bloklanishi kerak. Har qanday miqdordagi tahrirlash qarama-qarshiligi sanksiyalarga olib kelishi mumkin boʻlsa-da, uchta teskari qoida (3RR) deb ataladigan yorqin chiziqli qoida mavjud boʻlib, uning buzilishi odatda tahrirlash qarama-qarshiligi deb hisoblanadi va koʻpincha foydalanuvchining bloklangan xatti-harakatlariga olib keladi.

Uch marta qaytarish qoidasi quyidagicha:
&lt;div style=&quot;border: 2px solid #990000; background-color: #FFCCCC; border-radius: 1em; padding: 10px;&quot;&gt;
Foydalanuvchi bir sutkada bir sahifada uchtadan ortiq eski holiga qaytarish tugmasidan foydalanmasligi kerak. Boshqa foydalanuvchilarning harakatlarini butunlay yoki qisman bekor qiladigan yoki qoʻlda bekor qiladigan tahrir yoki tahrirlar ketma-ketligi bekor qilish hisoblanadi. Ushbu qoidaning buzilishi koʻp hollarda kamida 24 soatlik chetlatishga sabab boʻlgan.
&lt;/div&gt;
Yuqoridagi qoidada „sahifa“ deganda, Vikipediyadagi har qanday sahifa, jumladan, munozara va loyiha nomfazolaridagi sahifalar taʼriflangan. „Revert“ atamasi boshqa foydalanuvchilarning harakatlarini butunlay yoki qisman bekor qiladigan har qanday tahrirlash sifatida taʼriflanadi. Bu bir xil yoki boshqa materialga taalluqli boʻlishi, bekor qilish, orqaga qaytarish yoki toʻliq qoʻlda amalga oshirilishi mumkin. Bir foydalanuvchi tomonidan ketma-ket saqlanadigan qaytarish tahrirlarining seriyasi, agar boshqa foydalanuvchi tomonidan oraliq tahrir kiritilmagan boʻlsa, bitta qaytarish sifatida hisoblanadi.

Uch marta qaytarish qoidasi har bir hisobga emas, balki har bir shaxsga nisbatan qoʻllaniladi. Bir shaxs tomonidan boshqariladigan bir nechta hisoblar tomonidan amalga oshirilgan qaytarishlar birgalikda hisoblanadi. 3RR qoidalarini buzgan hisoblar odatda birinchi marta 24 soatga chetlatiladi. Hatto 3RR buzilmasa ham, administrator foydalanuvchining xatti-harakati tahrirlar urushi deb hisoblasa, harakat qilishi mumkin va har qanday foydalanuvchi 3RR buzilgan yoki buzilmagan holda tahrirlash ziddiyati haqida xabar berishi mumkin. Qoida sahifani maʼlum bir miqdorda qaytarish huquqini bermaydi.

Agar foydalanuvchi xatolik tufayli 3RRni buzsa, u oʻzining eng soʻnggi reversiyasini bekor qilishi kerak. Administratorlar buni hisobga olishlari va bunday hollarda bloklamaslikka qaror qilishlari mumkin – masalan, agar foydalanuvchi odatiy tahrirlash jangchisi boʻlmasa va haqiqatan ham oʻz xatosini tuzatishga harakat qilayotgan boʻlsa.

Tahrirlash urushi va 3RR qoidabuzarliklari avtomatik aniqlanmaydi. Administratorning harakat qilishini kuting yoki quyida tahrirlashdan ogohlantiruvchi xatti-harakatlar boʻlimini koʻrsangiz, „Nima qilish kerak?“ boʻlimida tavsiya etilgan qadamlardan birini bajaring.

=== Istisnolar ===
Quyidagi qaytarishlar tahrirlash toʻqnashuvi emas:
# Oʻz tahrirlaringizni orqaga qaytarish.
# Tahrirlarni oʻz foydalanuvchi nomfazongizdagi sahifalarga qaytarish, faqat foydalanuvchi sahifasi koʻrsatmalariga rioya qilsangiz boʻlgani.
# Taqiqlangan foydalanuvchilar tomonidan taqiqni buzgan holda amalga oshirilgan harakatlarini, taqiqlangan yoki chetlatilgan foydalanuvchilarning [[VP:Qoʻgʻirchoq|sokpappet]] yoki [[VP:Qoʻgʻirchoq#Mitpappet|mitpappet]] deb topilgan hisoblar tahrirlarini bekor qilish.
# Vandalizmni bekor qilish.
# Mualliflik huquqining yaqqol buzilishi yoki qoidalarni soʻzsiz buzadigan kontentni olib tashlash. Bu boʻyicha ozod qilingan deb hisoblanadigan narsalar munozarali boʻlishi mumkin va birinchi navbatda qoidabuzarlik sifatida belgilanishi kerak.
# Qonun bilan taqiqlangan kontentni olib tashlash. Masalan, bolalar pornografiyasi va qaroqchi dasturlarga havolalar.
# Vikipediyaning tirik insonlar biografiyasi siyosatiga koʻra tuhmat, noxolis, manbasi yoʻq yoki manbasi yomon boʻlgan bahsli materiallarni olib tashlash.
# Spamni bekor qilish.

Agar istisno talab qilsangiz, tahrir izohida yoki muhokama sahifasining alohida qismida istisnoni aniq tushuntiring. Shubha tugʻilganda, qaytarmang. Buning oʻrniga, quyidagi „Tahrirlar urushiga qarshi xatti-harakatlarni boshqarish“ boʻlimida keltirilgan koʻrsatmalarga amal qiling.

=== Boshqa qoidalari ===
Qaytarishga qoʻshimcha cheklovlar Arbitraj qoʻmitasida, bahsli mavzular boʻyicha xulosalar administratorlar forumida yoki umumiy forumda hamjamiyat tomonidan joriy etilishi mumkin. Bu cheklovlarga quyidagilar kiradi:
* Bir martaga qaytarish qoidasi (1RR): Bir martaga qaytarish qoidasi yuqorida taʼriflangan uch marta qaytarish qoidasiga oʻxshash boʻlib, „uchdan ortiq qaytarish“ iborasi „birdan ortiq qaytarish“ bilan almashtiriladi. Bundan tashqari, har bir qaytarishni muhokama sahifasida muhokama qilish talabi ham boʻlishi mumkin. Baʼzida „24 soatlik davr“ iborasi „bir hafta“ yoki „bir oy“ kabi boshqa vaqt oraligʻi bilan almashtiriladi. Bu qoida sahifalarga (muhokama sahifalaridan tashqari) yoki foydalanuvchilarga nisbatan qoʻllanilishi mumkin.
* Nolga qaytarish qoidasi (0RR): Nolga qaytarish qoidasi bir yoki bir nechta foydalanuvchilarga nisbatan qaytarishlarni (uch marta qaytarish qoidasi maqsadida belgilangan tarzda) butunlay taqiqlashni anglatadi.

Agar foydalanuvchi 1RR qoidasi joriy etilishidan oldingi 24 soat ichida qaytarish amalga oshirgan boʻlsa, uning keyingi birinchi qaytarishi qoidabuzarlik hisoblanmaydi. Biroq, bunday holatlarda foydalanuvchilar qaytarish oʻrniga muhokama qilishlari qatʼiy tavsiya etiladi.

Qoida va koʻrsatmalar sahifalarini tahrir qilayotganlar 1RR yoki 0RR qoidasiga amal qilishlari tavsiya etiladi. Maʼlum bir sohadagi muammolarga javoban boshqa sahifalarda qatʼiyroq qayta ishlash standartlariga rioya qilishga ixtiyoriy ravishda rozi boʻlishlari ham mumkin.

== Tahrir urushini boshqarish ==
=== Agar siz tahrir urushini koʻrsangiz, nima qilishingiz kerak ===
{{Shuningdek qarang|Vikipediya:Nizolarni hal qilish}}
[[File:Project editor retention logo 2.svg|thumb|upright=0.6|Agar tahrir urushi yuzaga kelsa, foydalanuvchilar munozara sahifasida muammoni muhokama qilishga va uni hal qilishga harakat qilishlari kerak.]]

Tahrir urushi qilishdan koʻra, muammoni hal qilishda yordam soʻrash yaxshiroqdir. Qarama-qarshilik aniq boʻlganda, bir yoki bir nechta foydalanuvchilar tahrirlar {{strong|urushini to‘xtatishi}} va bogʻliq munozara sahifasida bu masalani muhokama qilishi yoki tegishli joylarda yordam soʻrashi kerak.

Agar tahrir urushi qilayotgan foydalanuvchi(lar) bu harakatlar taqiqlanganini bilmasa, ularga bu siyosat haqida {{tls|uw-ewsoft}}, {{tls|uw-ew}} yoki {{tls|uw-3rr}} andoza xabarini foydalanuvchi munozara sahifasiga joylashtirish orqali maʼlumot berish mumkin. Agar siz oʻzingiz ham tahrir urushida qatnashayotgan boʻlsangiz, ogohlantiruvchi andozani yozishdan saqlaning. Vaziyatga mos, murosani koʻzlaydigan izoh yozishingiz mumkin.

Agar oxirgi tahrirdan bir necha kun oʻtgan boʻlsa, hech narsa qilmang – bizning asosiy maqsadimiz {{em|faol}} tahrir urushlarini toʻxtatishdir.

Agar bir yoki bir nechta foydalanuvchi tahrir urushini toʻxtatmasa, hamkorlikdan bosh tortsa, berilgan maʼlumotlarga eʼtibor bermasa, administratorlardan yordam soʻrang.

=== Tahrir urushidan qanday qochish kerak ===
{{anchor|Uch marta qaytarish qoidasini buzishdan qochish|Tajribalilar tahrir urushlaridan qanday saqlanishadi}}
{{Nutshell|title=Ushbu boʻlim|Muloqot – mojarodan qochishning kalitidir. [[Vikipediya:Tahrirlash qoidalari|tahrir qoidalari]]ga amal qiling.}}

Agar mojaro borligi aniq boʻlsa, faqatgina [[Yordam:Tahrir izohi|tahrir izohlariga]] tayanmang va masalani [[Yordam:Munozara sahifalari|munozara sahifasida]] muhokama qiling – bu yerga tekshiruvchi administrator mojaroni koʻrib chiqadi. Tegishli andozani qoʻshing va [[Vikipediya:Tugash muddati maavjud emas|ishni tugatish muddati yoʻqligini]] yodda tuting.

Baʼzi tajribali foydalanuvchilar yuqorida sanab oʻtilgan istisnolar asosida faqat bitta qaytarish bilan cheklanadi. Bu yondashuv ayniqsa [[Vikipediya:Bahsli mavzular roʻyxati|bahsli mavzular]] uchun muhim. Bu yerda fikrlar keskin boʻlinadi va hissiyotlar kuchli boʻladi, natijada tahrir urushlari koʻproq yuz beradi.

Agar muhokama hech qanday yechimga olib kelmasa, mojaro haqida kengroq eʼtiborga olib kelish murosa bilan yakunlanishi mumkin. Uchinchi tomon fikrini soʻrashingiz mumkin. Mojarodan xabardor boʻlgan neytral foydalanuvchilar haddan tashqari tahrirlarni toʻxtatishda va kelishuvga erishishda yordam beradi.

Tahrirni qaytarishdan koʻra, masalani boshqalar bilan muhokama qiling. Agar qaytarish zarur boʻlsa, boshqa tahrirchi ham xuddi shu xulosaga kelib, buni (sizni undamasdan) bajarishi mumkin – bu holatda bu harakatga nisbatan [[Vikipediya:Konsensus|kelishuv]] borligini koʻrsatadi. Sahifani himoyalashni soʻrashingiz mumkin – mojaroga bevosita aralashishdan koʻra afzalroqdir.

Xulosa: {{em|sogʻlom fikrlang va tahrir urushlaridan uzoq turing.}}

== Administratorlar uchun yoʻriqnoma ==
Administratorlar ogohlantirish berish yoki bloklash toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Bu harakatlar [[Vikipediya:Chetlashtirish qoidalari|vandal tahrirlarni oldini olish, ogohlantirish va oʻzgarishga undash]] maqsadida amalga oshiriladi, jazolash uchun emas. Agar bloklash oʻrinli boʻlsa, birinchi qoidabuzarlik uchun odatda 24 soatlik blok qoʻllaniladi. Administratorlar takroriy yoki ogʻir qoidabuzarliklar uchun uzoqroq muddatli bloklarni qoʻllashadi va boshqa omillarni, masalan, [[Vikipediya:Odob-axloq qoidalari|foydalanuvchining odob-axloqi]] va ilgari qoʻyilgan bloklarni hisobga oladilar. Bir nechta tahrirchi tahrir urushiga kirishsa yoki 3RR (uch martalik tahrir qoidasi)ni buzsa, administratorlar barcha tomonlarni hisobga olishlari kerak. Chunki adolatsizlik deb malakalangan holatlar muammoni kuchaytirishi mumkin.

[[Vikipediya:Administratorlar|Administratorlar]] sahifasiga koʻra, „Administratorlar odatda shaxsan ishtiroklari boʻlgan masalalarda (masalan, oʻzlari ishtirok etayotgan munozaralarda) vositalaridan foydalanmasliklari kerak.“
{{Vikipediyaning qoida va koʻrsatmalari}}
[[Turkum:Vikipediya:Qoidalar]]</text>
      <sha1>7xps3qb36t3q2d0c9w36ja2b41vkezv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Luciano Spalletti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1247348</id>
    <revision>
      <id>5974269</id>
      <parentid>5835351</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:07:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16088" sha1="mme4l9gm35ra2ul191291e37n9g9jxj" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | name               = Luciano Spalletti
 | image              = Luciano Spalletti 2024.jpg
 | caption            = Spalletti 2024-yilda
 | full_name          = Luciano Spalletti&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf |title=Comunicato Ufficiale N. 185 |trans-title=Official Press Release No. 185 |publisher=Lega Serie A |page=6 |date=19 March 2019 |access-date=6 December 2020 |arxivsana=2020-12-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201206220858/http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7934/files/allegati/8003/cu185.pdf }}&lt;/ref&gt;
 | birth_date         = {{Birth date and age|1959|3|7|df=y}}
 | birth_place        = [[Certaldo]], Italiya
 | height             = 1.80 m&lt;ref&gt;{{Worldfootball.net|luciano-spalletti}}&lt;/ref&gt;
 | position           = [[Yarim himoyachi]]
 | currentclub        = [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]] (murabbiy)
 | yillar1            = 1982–1985
 | klublar1           = [[Calcio Castelfiorentino|Castelfiorentino]]
 | isht1              = 50
 | gollar1            = 0
 | yillar2            = 1985–1986
 | klublar2           = [[Virtus Entella|Entella]]
 | isht2              = 27
 | gollar2            = 2
 | yillar3            = 1986–1990
 | klublar3           = [[Spezia Calcio 1906|Spezia]]
 | isht3              = 120
 | gollar3            = 7
 | yillar4            = 1990–1991
 | klublar4           = [[ASD Viareggio Calcio|Viareggio]]
 | isht4              = 29
 | gollar4            = 1
 | yillar5            = 1991–1993
 | klublar5           = [[Empoli F.C.|Empoli]]
 | isht5              = 60
 | gollar5            = 3
 | totalcaps          = 236
 | totalgoals         = 13
 | boshliqyillar1     = 1993–1998
 | boshliqklublar1    = [[Empoli FC|Empoli]]
 | boshliqyillar3     = 1998–1999
 | boshliqklublar3    = [[UC Sampdoria|Sampdoria]]
 | boshliqyillar5     = 1999
 | boshliqklublar5    = [[Venezia FC|Venezia]]
 | boshliqyillar7     = 2001
 | boshliqklublar7    = [[Udinese Calcio|Udinese]]
 | boshliqyillar8     = 2001–2002
 | boshliqklublar8    = [[AC Ancona|Ancona]]
 | boshliqyillar9     = 2002–2005
 | boshliqklublar9    = [[Udinese Calcio|Udinese]]
 | boshliqyillar10    = 2005–2009
 | boshliqklublar10   = [[AS Roma|Roma]]
 | boshliqyillar11    = 2009–2014
 | boshliqklublar11   = [[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit Sankt Peterburg]]
 | boshliqyillar12    = 2016–2017
 | boshliqklublar12   = [[AS Roma|Roma]]
 | boshliqyillar13    = 2017–2019
 | boshliqklublar13   = [[Inter Milan]]
 | boshliqyillar14    = 2021–2023
 | boshliqklublar14   = [[SSC Napoli|Napoli]]
 | boshliqyillar15    = 2023–
 | boshliqklublar15   = [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]]
}}
'''Luciano Spalletti''' (italyancha talaffuzi: [luˈtʃaːno spalˈletti]; 1959-yil 7-martda tugʻilgan) [[Italyanlar|italiyalik]] [[futbol]] [[Murabbiy (futbol)|murabbiyi]] va sobiq [[futbolchi]]. Hozirda u [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]] milliy futbol terma jamoasining bosh murabbiyi hisoblanadi.

U murabbiylik faoliyatini 1993-yilda Empolida boshlagan, soʻngra Italiyaning boshqa klublarida, jumladan [[AS Roma|Roma]] jamoasida ikki bor ishlagan va u yerda ketma-ket ikki marta Italiya kubogini qoʻlga kiritgan. Spalletti 2009-yildan 2014-yilgacha [[Sankt-Peterburg]]&lt;nowiki/&gt;ning „&lt;nowiki/&gt;[[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit]]&lt;nowiki/&gt;“ jamoasini boshqarib, ikki marta [[Rossiya Premyer-ligasi]] gʻolibligiga erishgan. „&lt;nowiki/&gt;[[Inter Milan|Inter]]&lt;nowiki/&gt;“ jamoasidagi ikki mavsumlik faoliyatidan soʻng, u 2021-yilda „&lt;nowiki/&gt;[[SSC Napoli|Napoli]]&lt;nowiki/&gt;“ jamoasining bosh murabbiyi etib tayinlangan va 2022-23-yilgi mavsum [[Serie A|A Seriyasi]]&lt;nowiki/&gt;da chempionlikni qoʻlga kiritgan, 2023-yil iyun oyida esa klubni tark etgan.

2023-yil avgust oyida Spalletti [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]] terma jamoasining murabbiyi etib tayinlandi va jamoani [[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Yevropa chempionati|UEFA Yevro-2024]] finaliga olib chiqdi, biroq musobaqa 1/8 finalida magʻlubiyatga uchradi.

== Futbolchilik faoliyati ==
Florensiya metropoliten hududidagi Certaldo shahrida tugʻilgan Spalletti oʻz karyerasini 20 yoshlarning oʻrtalarida yarim professional futbolchi sifatida boshlagan. Professional debyut uchun nisbatan katta yoshda boʻlishiga qaramay, u C Seriyasining Entella, Spezia, Viareggio va Empoli kabi bir qancha jamoalarida toʻp surgan. Italiyada qariyb oʻn yil davomida quyi ligalarda oʻynagach, u 1993-yilda faol futbolchilik faoliyatini yakunlagan va Empoli jamoasida murabbiy sifatida qolgan.

== Shaxsiy hayoti ==
Spalletti va uning rafiqasi Tamaraning uchta farzandi bor&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Duello |first=Gennaro Marco |date=July 2018 |title=La vita privata di Luciano Spalletti è bellissima: una moglie, tre figli e un agriturismo |url=https://gossip.fanpage.it/la-vita-privata-di-luciano-spalletti-e-bellissima-una-moglie-tre-figli-e-un-agriturismo/ |access-date=16 March 2023|trans-title=Luciano Spalletti's private life is very beautiful: a wife, three children and a farmhouse |website=[[Fanpage.it]] |language=it}}&lt;/ref&gt;.

U Toskanada, Montaione shahri yaqinidagi tepalikda joylashgan oilaviy fermaga egalik qiladi&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-06-16 |title=Luciano Spalletti and the Power of Walking Away |work=The New York Times |language=en |url=https://www.nytimes.com/2023/06/16/sports/soccer/luciano-spalletti-jack-grealish.html |access-date=2023-08-16 |last1=Smith |first1=Rory }}&lt;/ref&gt;.

== Murabbiylik statistikasi ==
{{updated|2025-yil 6-iyunga oid statistika}}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ Jamoalar va boshqaruv muddati boʻyicha murabbiyli natijalari
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |Jamoa
! rowspan=&quot;2&quot; |Dan
! rowspan=&quot;2&quot; |Gacha
! colspan=&quot;9&quot; |Natijalar
|-
!{{abbr|Oʻ|Oʻtkazilgan oʻyinlar}}
!{{abbr|Gʻ|Gʻalaba qozonilgan oʻyinlar}}
!{{abbr|D|Durang}}
!{{abbr|M|Magʻlubiyatga uchralgan oʻyinlar}}
!{{abbr|UG|Urilgan gollar}}
!{{abbr|OʻG|Oʻtkazilgan gollar}}
!{{abbr|GF|Gollar farqi}}
!{{abbr|Gʻal%|Gʻalaba fozi}}
!{{Tooltip|Man.|Manbalar}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Empoli F.C.|Empoli]]
| 1994-yil 18-aprel
| 1994-yil 14-iyun
{{WDL|8|2|3|3|for=8|against=9|diff=yes}}
|&lt;ref&gt;{{cite web|last=Mariani|first=Maurizio|title=Italy Championship 1993/94|website=[[RSSSF]]|url=https://www.rsssf.org/tablesi/ital94.html|access-date=22 January 2014}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1995-yil 1-iyul
| 1998-yil 30-iyun
{{WDL|128|57|37|34|for=163|against=127|diff=yes}} &lt;!-- Record includes league and promotion playoff. --&gt;
| &lt;ref&gt;{{cite web|last=Mariani|first=Maurizio|title=Italy Championship 1994/95|website=[[RSSSF]]|url=https://www.rsssf.org/tablesi/ital95.html|access-date=22 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Mariani|first=Maurizio|title=Italy Championship 1995/96|website=[[RSSSF]]|url=https://www.rsssf.org/tablesi/ital96.html|access-date=22 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Mariani|first=Maurizio|title=Italy Championship 1996/97|website=[[RSSSF]]|url=https://www.rsssf.org/tablesi/ital97.html|access-date=22 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Mariani|first=Maurizio|title=Italy Championship 1997/98|website=[[RSSSF]]|url=https://www.rsssf.org/tablesi/ital98.html|access-date=22 January 2014}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[UC Sampdoria|Sampdoria]]
| 1998-yil 1-iyul
| 1998-yil 14-dekabr
{{WDL|23|8|5|10|for=23|against=32|diff=yes}}
|
|-
| 1999-yil 1-fevral
| 1999-yil 30-iyun
{{WDL|15|6|3|6|for=21|against=20|diff=yes}}
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Venezia FC|Venezia]]
| 1999-yil 1-iyul
| 1999-yil 31-oktyabr
{{WDL|10|2|3|5|for=7|against=11|diff=yes}}
|
|-
| 1999-yil 29-noyabr
| 2000-yil 7-fevral
{{WDL|13|4|3|6|for=14|against=22|diff=yes}}
|
|-
| [[Udinese Calcio|Udinese]]
| 2001-yil 19-mart
| 2001-yil 30-iyun
{{WDL|11|2|4|5|for=13|against=19|diff=yes}}
|
|-
| [[US Ancona|Ancona]]
| 2001-yil 28-dekabr&lt;ref name=&quot;Ancona Calcio » Historical results&quot;&gt;{{cite web|title=Ancona Calcio » Historical results|url=http://www.worldfootball.net/teams/ancona-calcio/21/|publisher=World Football|access-date=22 January 2014|arxivsana=2019-06-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190621023030/https://www.worldfootball.net/teams/ancona-calcio/21/}}&lt;/ref&gt;
| 2002-yil 30-iyun&lt;ref name=&quot;Ancona Calcio » Historical results&quot;/&gt;
{{WDL|20|8|5|7|for=27|against=25|diff=yes}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Italy 2001/02|url=https://www.rsssf.org/tablesi/ital02.html|access-date=22 January 2014|author=Misha Miladinovich |author2=Giacomo Giusti |website=[[RSSSF]]|author3=Alberto Novello}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Udinese]]
| 2002-yil 1-iyul
| 2005-yil 6-iyun
{{WDL|122|53|32|37|for=165|against=142|diff=yes}}
|
|-
| [[AS Roma|Roma]]
| 2005-yil 17-iyun
| 2009-yil 1-sentyabr
{{WDL|224|122|53|49|for=414|against=262|diff=yes}}
|
|-
| [[FC Zenit Sankt Peterburg|Zenit Sankt Peterburg]]
| 2009-yil 11-dekabr
| 2014-yil 10-mart
{{WDL|184|105|47|32|for=325|against=176|diff=yes}}
|
|-
| [[AS Roma|Roma]]
| 2016-yil 13-yanvar
| 2017-yil 30-may
{{WDL|75|50|11|14|for=171|against=83|diff=yes}}
|
|-
| [[Inter Milan]]
| 2017-yil 9-iyun
| 2019-yil 30-may
{{WDL|90|45|26|19|for=141|against=75|diff=yes}}
|
|-
| [[SSC Napoli|Napoli]]
| 2021-yil 29-may
| 2023-yil 1-iyul
{{WDL|96|62|16|18|for=198|against=89|diff=yes}}
|
|-
| [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]]
| 2023-yil 1-sentyabr
| ''Hozirgacha''
{{WDL|23|11|6|6|for=38|against=29|diff=yes}}
|
|-
! colspan=&quot;3&quot;| Jami
{{WDLtot|1042|537|254|251|for=1728|against=1123|diff=yes}}
!
|}

== Yutuqlari ==
=== Murabbiy ===
;Empoli

* Seriya B gʻolibi: 1996–97
* Seriya C1 pley-off gʻolibi: 1995–96
* Italiya kubogi Seriya C gʻolibi: 1995–96&lt;ref&gt;{{cite web |date=14 November 2021 |title=Coppa Italia Serie C, un trofeo ambizioso e nella bacheca di allenatori top |trans-title=Italian Serie C Cup, an ambitious trophy and in the trophy cabinet of top coaches. |url=https://www.lacasadic.com/news-serie-c/coppa-italia-serie-c-vinta-da-allenatori-top-4-novembre-2021/ |access-date=21 December 2022 |publisher=La Casa di C |language=it}}&lt;/ref&gt;
;Roma

* Italiya kubogi gʻolibi: 2006–07, 2007–08
* Italiya Superkubogi gʻolibi: 2007
;Zenit Sankt-Peterburg

* [[Rossiya Premyer-ligasi]] gʻolibi: 2010, 2011–12
* Rossiya kubogi gʻolibi: 2009–10
* Rossiya Superkubogi gʻolibi: 2011
;Napoli

* [[Serie A]] gʻolibi: 2022–23
=== Shaxsiy mukofotlar ===

* Serie A turnirida yilning eng yaxshi murabbiyi: 2006, 2007,&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 January 2009 |title=Ibra re del calcio italiano Lo segue a ruota Del Piero |trans-title=Ibra is the king of Italian football, followed closely by Del Piero. |url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Primo_Piano/2009/01/19/oscar.shtml |access-date=21 December 2015 |publisher=La Gazzetta dello Sport |language=it}}&lt;/ref&gt; 2023&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 December 2023 |title=Gran Galà del Calcio: tutti i vincitori della serata LIVE |url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2023/12/04/gala-del-calcio-2023-premi-vincitori |access-date=5 December 2023 |website=Sky Sport |language=it}}&lt;/ref&gt;
* Panchina d’Oro sovrindori: 2004–05,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.alleniamo.com/comunicati/2010/febbraio/panchina_oro_allegri.htm |title=Albo &quot;Panchina d'Oro&quot; |publisher=Alleniamo.com |language=it |access-date=25 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707113036/http://www.alleniamo.com/comunicati/2010/febbraio/panchina_oro_allegri.htm |archive-date=7 July 2011}}&lt;/ref&gt; 2022–23&lt;ref&gt;{{cite news |date=29 January 2024 |title=Luciano Spalletti wins the Panchina d’Oro 2022/23&quot; |language=it |publisher=Federazione Italiana Giuoco Calcio |url=https://www.figc.it/en/figc/news/luciano-spalletti-wins-the-panchina-d-oro-202223 |access-date=29 January 2024}}&lt;/ref&gt;
* Seriya A oyning eng yaxshi murabbiyi: 2021-yil sentyabr,&lt;ref&gt;{{cite news |date=1 October 2021 |title=Luciano Spalletti Coach of the Month of September |publisher=Serie A |url=https://www.legaseriea.it/en/press/news/info/luciano-spalletti-coach-of-the-month-of-september-2 |access-date=1 October 2021 |archive-date=2022-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428070831/https://www.legaseriea.it/en/press/news/info/luciano-spalletti-coach-of-the-month-of-september-2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2022-yil fevral,&lt;ref&gt;{{cite news |date=4 March 2022 |title=Luciano Spalletti Coach of the Month for February |publisher=Serie A |url=https://www.legaseriea.it/en/press/news/info/luciano-spalletti-coach-of-the-month-for-february-1 |access-date=4 March 2022 |archive-date=2022-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220421170018/https://www.legaseriea.it/en/press/news/info/luciano-spalletti-coach-of-the-month-for-february-1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2022-yil oktyabr,&lt;ref&gt;{{cite news |date=4 November 2022 |title=Luciano Spalletti Coach of the Month for October |publisher=Serie A |url=https://www.legaseriea.it/en/media/serie-a/coach-of-the-month-3 |access-date=4 November 2022}}&lt;/ref&gt; 2023-yil yanvar&lt;ref&gt;{{cite news |date=3 February 2023 |title=Luciano Spalletti Coach of the Month for January |publisher=Serie A |url=https://www.legaseriea.it/en/media/serie-a/coach-of-the-month-jan |access-date=3 February 2023}}&lt;/ref&gt;
* Seriya A mavsumning eng yaxshi murabbiyi: 2022–23&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1 June 2023 |title=The Coach of the Season 2022/2023 |publisher=Lega Serie A |url=https://www.legaseriea.it/en/media/serie-a/the-coach-of-the-season-2022-2023 |url-status=live |access-date=1 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230601142805/https://www.legaseriea.it/en/media/serie-a/the-coach-of-the-season-2022-2023 |archive-date=1 June 2023}}&lt;/ref&gt;
* Enzo Bearzot mukofoti sovrindori: 2023&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 February 2023 |title=Premi: a Luciano Spalletti il 'Bearzot 2023' |trans-title=Awards: The 'Bearzot 2023' goes to Luciano Spalletti. |url=https://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/2023/02/21/premi-a-luciano-spalletti-il-bearzot-2023_28808f9f-e890-4590-9fda-6853eee2e9fc.html |access-date=23 March 2024 |website=Agenzia ANSA |language=it}}&lt;/ref&gt;
* Italiya futbol faxriylar zali aʼzosi: 2023&lt;ref name=&quot;2023-SerieAHoF&quot;&gt;{{Cite web |date=6 November 2024 |title=Hall of Fame del calcio italiano: tra i premiati De Rossi, Spalletti e Shevchenko |trans-title=Italian Football Hall of Fame: among the awardees are De Rossi, Spalletti, and Shevchenko. |url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/italia/2024/11/06-134993649/hall_of_fame_del_calcio_italiano_tra_i_premiati_de_rossi_spalletti_e_shevchenko |access-date=11 November 2024 |website=Corriere dello Sport |language=it}}&lt;/ref&gt;
== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{commons category}}
* [https://web.archive.org/web/20121127011531/http://www.goal.com/en/people/italy/2579/luciano-spalletti Luciano Spalletti] Goal.com
* {{Soccerbase manager|1954}}
* [http://zenit-history.ru/trenery/243-trenery/nativ-language/2158-spalletti-luchano-eng Luciano Spalletti] Zenit-History.ru

{{Italiya futboli shon-sharaf zali}}
{{Italiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
{{Udinese Calcio murabbiylari}}
{{FC Zenit Sankt-Peterburg murabbiylari}}
{{Italiya tarkibi 2024-yilgi UEFA Yevropa chempionati}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Spalletti, Luciano}}
[[Turkum:1959-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Italiyalik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:Serie C futbolchilari]]
[[Turkum:Virtus Entella futbolchilari]]
[[Turkum:Spezia Calcio futbolchilari]]
[[Turkum:ASD Viareggio Calcio futbolchilari]]
[[Turkum:Empoli FC futbolchilari]]
[[Turkum:Italiyalik futbol murabbiylar]]
[[Turkum:UC Sampdoria murabbiylari]]
[[Turkum:SSC Ancona ASD murabbiylari]]
[[Turkum:Venezia FC murabbiylari]]
[[Turkum:FC Zenit Saint Petersburg murabbiylari]]
[[Turkum:Empoli FC murabbiylari]]
[[Turkum:Udinese Calcio murabbiylari]]
[[Turkum:AS Roma murabbiylari]]
[[Turkum:Inter Milan murabbiylari]]
[[Turkum:SSC Napoli murabbiylari]]
[[Turkum:Rossiya Premyer-ligasi murabbiylari]]
[[Turkum:Serie A murabbiylari]]
[[Turkum:Italiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]</text>
      <sha1>mme4l9gm35ra2ul191291e37n9g9jxj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andoza:UEFA aʼzolari</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1250633</id>
    <revision>
      <id>5974356</id>
      <parentid>5882553</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T06:13:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5974356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1851" sha1="nd1vcc5m9aubnmauecedhbz33tmt4tv" xml:space="preserve">{{Navbox
| name       = UEFA aʼzolari
| title      = Yevropa ([[UEFA]]) milliy [[futbol]] assotsiatsiyalari
| state      = {{{state&lt;includeonly&gt;|collapsed&lt;/includeonly&gt;}}}
| listclass  = hlist

| group1 = Hozirgi
| list1 =
* [[Albaniya futbol federatsiyasi|Albaniya]]
* [[Andorra futbol federatsiyasi|Andorra]]
* Angliya
* [[Armaniston futbol federatsiyasi|Armaniston]]
* [[Avstriya futbol assotsiatsiyasi|Avstriya]]
* [[Belarus futbol federatsiyasi|Belarus]]
* [[Belgiya Qirolligi futbol assotsiatsiyasi|Belgiya]]
* [[Bolgariya futbol ittifoqi|Bolgariya]]
* [[Bosniya va Gersegovina futbol assotsiatsiyasi|Bosniya va Gersegovina]]
* Daniya
* [[Estoniya futbol assotsiatsiyasi|Estoniya]]
* [[Farer orollari futbol assotsiatsiyasi|Farer orollari]]
* Finlyandiya
* Fransiya
* Gibraltar
* [[Germaniya futbol assotsiatsiyasi|Germaniya]]
* Gretsiya
* Gruziya
* Irlandiya
* Islandiya
* Ispaniya
* Isroil
* [[Italiya futbol federatsiyasi|Italiya]]
* Kosovo
* [[Kipr futbol assotsiatsiyasi|Kipr]]
* Latviya
* Litva
* Lixtenshteyn
* Lyuksemburg
* Malta
* Moldova
* Niderlandiya
* Norvegiya
* [[Ozarbayjon futbol federatsiyalari assotsiatsiyasi|Ozarbayjon]]
* [[Polsha futbol assotsiatsiyasi|Polsha]]
* Portugaliya
* [[Qozogʻiston futbol federatsiyasi|Qozogʻiston]]
* Rossiya
* Ruminiya
* San-Marino
* Serbiya
* Slovakiya
* Sloveniya
* [[Turkiya futbol federatsiyasi|Turkiya]]
* Ukraina
* [[Uels futbol assotsiatsiyasi|Uels]]
* Vengriya
* Xorvatiya
* Shimoliy Irlandiya
* Shimoliy Makedoniya
* Shotlandiya
* Shvetsiya
* Shveytsariya
* [[Chexiya Respublikasi futbol assotsiatsiyasi|Chexiya]]
* Chernogoriya

| group2 = Tugatilgan
| list2 =
* Saarland
* Serbiya va Chernogoriya
* Sovet Ittifoqi
* Yugoslaviya
* Sharqiy Germaniya
* Chexoslovakiya
}}&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;
&lt;noinclude&gt;
[[Category:Yevropa futboliga oid andozalar|Assotsiatsiyalari]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nd1vcc5m9aubnmauecedhbz33tmt4tv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andoza:Beşiktaş J.K. murabbiylari</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1267338</id>
    <revision>
      <id>5974285</id>
      <parentid>5640014</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:22:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5974285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3826" sha1="mb94bnfwizjoajv5ac67bb7nakvnaa4" xml:space="preserve">{{Football manager history
|name=Beşiktaş J.K. murabbiylari
|teamname=Beşiktaş J.K.
|state   = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt;
|bgcolor=black
|textcolor=white
|bordercolor=black
|list =
[[Ahmed Şerafettin|Şeref]] 1911 to 25
[[Imre Zinger|Zinger]] 1925 to 35
[[Refik Osman Top|Top]] 1935 to 44
[[Charlie Slade|Howard]] 1944 to 46
[[Refik Osman Top|Top]] 1946 to 48
[[Giuseppe Meazza|Meazza]] 1948 to 49
[[Hakkı Yeten|Yeten]] 1949
[[Eric Keen|Keen]] 1949 to 50
[[Hakkı Yeten|Yeten]] 1950 to 51
[[Şeref Görkey|Görkey]] &lt;sup&gt;i&lt;/sup&gt; 1951
[[Alfred Cable|Cable]] 1951 to 52
[[Sadri Usluoğlu|Usluoğlu]] 1952 to 53
[[Sandro Puppo|Puppo]] 1953 to 54
[[Cihat Arman|Arman]] 1955 to 56
[[József Mészáros|Mészáros]] 1956 to 57
[[Eşref Bilgiç|Bilgiç]] 1957
[[Leandro Remondini|Remondini]] 1957 to 58
[[Hüseyin Saygun|Saygun]] 1959
[[András Kuttik|Kuttik]] 1959 to 60
[[Sandro Puppo|Puppo]] 1960 to 61
[[Şeref Görkey|Görkey]] 1961
[[András Kuttik|Kuttik]] 1961 to 62
[[Ljubiša Spajić|Spajić]] 1962 to 63
[[Ernst Melchior|Melchior]] 1963 to 64
[[Recep Adanır|Adanır]] 1964
[[Ljubiša Spajić|Spajić]] 1964 to 67
[[Jane Janevski|Janevski]] 1967 to 68
[[Recep Adanır|Adanır]] &lt;sup&gt;i&lt;/sup&gt; 1968
[[Krum Milev|Milev]] 1968 to 69
[[Milovan Ćirić|Ćirić]] 1969 to 70
[[Recep Adanır|Adanır]] &lt;sup&gt;i&lt;/sup&gt; 1970
[[Ted Dumitru|Dumitru]] 1970 to 71
[[Gündüz Kılıç|Kılıç]] 1971 to 72
[[Abdulah Gegić|Gegić]] 1972 to 73
[[Metin Türel|Türel]] 1973 to 74
[[Kaya Köstepen|Köstepen]] &lt;sup&gt;i&lt;/sup&gt; 1974
[[Horst Buhtz|Buhtz]] 1974 to 75
[[Gündüz Tekin Onay|Onay]] 1975 to 76
[[İsmet Arıkan|Arıkan]] 1977
[[Recep Adanır|Adanır]] &lt;sup&gt;i&lt;/sup&gt; 1977
[[Miloš Milutinović|Milutinović]] 1977 to 78
[[Doğan Andaç|Andaç]] 1978 to 79
[[Serpil Hamdi Tüzün|Tüzün]] 1979 to 80
[[Metin Türel|Türel]] 1980
[[Enver Katip|Katip]] &lt;sup&gt;i&lt;/sup&gt; 1980
[[Đorđe Milić (futbolchi)|Milić]] 1980 to 83
[[Ziya Taner|Taner]] 1983 to 84
[[Branko Stanković|Stanković]] 1984 to 86
[[Miloš Milutinović|Milutinović]] 1986 to 87
[[Gordon Milne|Milne]] 1987 to 93
[[Christoph Daum|Daum]] 1993 to 96
[[Roland Koch (futbolchi)|Koch]] 1996
[[Rasim Kara|Kara]] 1996 to 97
[[John Toshack|Toshack]] 1997 to 99
[[Fuat Yaman|Yaman]] &lt;sup&gt;c&lt;/sup&gt; 1999
[[Karl-Heinz Feldkamp|Feldkamp]] 1999
[[Hans-Peter Briegel|Briegel]] 1999 to 2000
[[Nevio Scala|Scala]] 2000 to 01
[[Christoph Daum|Daum]] 2001 to 02
[[Mircea Lucescu|Lucescu]] 2002 to 04
[[Vicente del Bosque|Del Bosque]] 2004 to 05
[[Rıza Çalımbay|Çalımbay]] 2005
[[Mehmet Ekşi|Ekşi]] &lt;sup&gt;i&lt;/sup&gt; 2005
[[Jean Tigana|Tigana]] 2005 to 07
[[Tayfur Havutçu|Havutçu]] &lt;sup&gt;i&lt;/sup&gt; 2007
[[Ertuğrul Sağlam|Sağlam]] 2007 to 08
[[Mustafa Denizli|Denizli]] 2008 to 10
[[Bernd Schuster|Schuster]] 2010 to 11
[[Tayfur Havutçu|Havutçu]] 2011
[[Carlos Carvalhal|Carvalhal]] 2011 to 12
[[Tayfur Havutçu|Havutçu]] 2012
[[Samet Aybaba|Aybaba]] 2012 to 13
[[Slaven Bilić|Bilić]] 2013 to 15
[[Şenol Güneş|Güneş]] 2015 to 19
[[Abdullah Avcı|Avcı]] 2019 to 20
[[Şenol Fidan|Fidan]] &lt;sup&gt;c&lt;/sup&gt; 2020
[[Sergen Yalçın|Yalçın]] 2020 to 21
[[Önder Karaveli|Karaveli]]  2021 to 22
[[Valérien Ismaël|Ismaël]]  2022
[[Şenol Güneş|Güneş]] 2022 to 23
[[Burak Yılmaz|Yılmaz]] &lt;sup&gt;c&lt;/sup&gt; 2023
[[Rıza Çalımbay|Çalımbay]] 2023
[[Fernando Santos (1954-yilda tugʻilgan futbolchi)|Santos]] 2024
[[Serdar Topraktepe|Topraktepe]] &lt;sup&gt;i&lt;/sup&gt; 2024
[[Giovanni van Bronckhorst|van Bronckhorst]] 2024
[[Serdar Topraktepe|Topraktepe]] &lt;sup&gt;c&lt;/sup&gt; 2024 to 25
[[Ole Gunnar Solskjær|Solskjær]] 2025
[[Sergen Yalçın|Yalçın]] 2025
| note = &lt;small&gt; (c) = Vaqtincha; (i) = vazifasini bajajruvchi.&lt;/small&gt;
}}&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
[[Turkum:Turkiya futbol klublarining murabbiylariga oid navigatsion andozalar|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mb94bnfwizjoajv5ac67bb7nakvnaa4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andoza:Misr milliy futbol terma jamoasi murabbiylari</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1280627</id>
    <revision>
      <id>5974210</id>
      <parentid>5732606</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:53:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20262-76</username>
        <id>256000</id>
      </contributor>
      <origin>5974210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2641" sha1="jg4v8gt3u9m0n8eloe12m8eci5usdn9" xml:space="preserve">{{Football manager history
|name=Misr milliy futbol terma jamoasi murabbiylari
|teamname=Misr milliy futbol terma jamoasi
|state   = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt;
|bgcolor=#C8102E
|textcolor=white
|bordercolor=black
|list =
[[Hussein Hegazi|Hegazi]] 1920 to 24
[[James McCrae (futbolchi)|McCrae]] 1934 to 36
[[Tewfik Abdullah|Abdullah]] 1940 to 44
[[Eric Keen|Keen]] 1947 to 48
[[Edward Jones (futbol murabbiy)|Jones]] 1949 to 52
[[Abdulrahman Fawzi|Fawzi]] (National Committee) 1953 to 54
[[Ljubiša Broćić|Broćić]] 1954 to 55
[[Mourad Fahmy|Fahmy]] 1955 to 58
[[Mohamed El-Guindi|El-Guindi]] &amp; [[Hanafy Bastan|Bastan]] 1958
[[Pál Titkos|Titkos]] 1959 to 61
[[Mohamed El-Guindi|El-Guindi]] &amp; [[Hanafy Bastan|Bastan]] 1962
[[Fouad Sedki|Sedki]] 1963
Vendler 1964
Kovač 1965
[[Saleh El-Wahsh|El-Wahsh]] &amp; [[Kamal El-Sabagh|El Sabagh]] 1969 to 70
[[Dettmar Cramer|Cramer]] 1971 to 74
[[Burkhard Pape|Pape]] 1975 to 77
[[Dušan Nenković|Nenković]] 1977 to 78
[[Taha Ismail|Ismail]] 1978
[[Dezső Bundzsák|Bundzsák]] 1979
[[Fouad Sedki|Sedki]] 1980
[[Abdel Monem El-Hajj|El-Hajj]] 1980
[[Hamada El-Sharqawy|El-Sharqawy]] 1980
[[Karl-Heinz Heddergott|Heddergott]] 1980 to 82
[[Saleh El-Wahsh|El-Wahsh]] &amp; [[Ali Osman (futbolchi)|Osman]] 1982 to 85
[[Mike Smith (futbol murabbiy)|Smith]] 1985 to 88
[[Fouad Sedki|Sedki]] 1988
[[Mahmoud El-Gohary|El-Gohary]] 1988 to 90
[[Dietrich Weise|Weise]] 1990 to 91
[[Mahmoud El-Gohary|El-Gohary]] 1991 to 93
[[Mircea Rădulescu|Rădulescu]] 1993 to 94
[[Taha Ismail|Ismail]] 1994
[[Nol de Ruiter|De Ruiter]] 1994 to 95
[[Mohsen Saleh|Saleh]] 1995
[[Ruud Krol|Krol]] 1995 to 96
[[Farouk Gaafar|Gaafar]] 1996 to 97
[[Mahmoud El-Gohary|El-Gohary]] 1997 to 99
[[Anwar Salama|Salama]] 1999
[[Gérard Gili|Gili]] 1999 to 2000
[[Mahmoud El-Gohary|El-Gohary]] 2000 to 02
[[Mohsen Saleh|Saleh]] 2002 to 04
[[Marco Tardelli|Tardelli]] 2004
[[Hassan Shehata|Shehata]] 2004 to 11
[[Hany Ramzy|Ramzy]]&lt;sup&gt;c&lt;/sup&gt; 2011
[[Bob Bradley|Bradley]] 2011 to 13
[[Shawky Gharieb|Gharieb]] 2013 to 14
[[Héctor Cúper|Cúper]] 2015 to 18
[[Javier Aguirre|Aguirre]] 2018 to 19
[[Hossam El Badry|El Badry]] 2019 to 21
[[Carlos Queiroz|Queiroz]] 2021 to 22
[[Ehab Galal|Galal]] 2022 
[[Rui Vitória|Vitória]] 2022 to 24
[[Mohamed Youssef (futbolchi)|Youssef]]&lt;sup&gt;c&lt;/sup&gt; 2024
[[Hossam Hassan|Hassan]] 2024
}}&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
[[Turkum:Misr futbol klublarining murabbiylariga oid navigatsion andozalar|*]]
[[Turkum:Misr milliy futbol terma jamoasiga oid navigatsion andozalar|murabbiy]]
[[Turkum:Milliy futbol terma jamoa murabbiylari tarixi navigatsion andozalari|Egypt]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jg4v8gt3u9m0n8eloe12m8eci5usdn9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1316378</id>
    <revision>
      <id>5974223</id>
      <parentid>5968076</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T00:55:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Liga turnir jadvali */</comment>
      <origin>5974223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57063" sha1="4grz02saa3gqsu1pu711t9b3yoiezmi" xml:space="preserve">{{infobox football league season
| image =[[File:Uzbekistan super league logo 2024.png|300px]]
| competition = [[Oʻzbekiston Superligasi]]
| season = [[2026-yil]]
| winners = &lt;!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6-marta)&lt;br/&gt;[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]&lt;br/&gt;[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]--&gt;
| relegated= &lt;!-- [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]--&gt;
| continentalcup1 = 
| continentalcup1 qualifiers = 
| matches = &lt;!-- 240--&gt;
| total goals = &lt;!-- 609--&gt;
| league topscorer = &lt;!-- [[Igor Sergeyev]]--&gt;
| biggest home win = &lt;!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–0 [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]}} &lt;br /&gt; {{small|(10-may 2025-yil)}} &lt;br /&gt;--&gt;
| biggest away win = &lt;!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} &lt;br /&gt; {{small|(22-avgust 2025-yil)}} &lt;br /&gt;--&gt;
| highest scoring =&lt;!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} &lt;br /&gt; {{small|(22-avgust 2025-yil)}}--&gt;
| longest wins =&lt;!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6 marta)&lt;br /&gt;[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] (6 marta)--&gt;
| longest unbeaten =&lt;!-- Nasaf--&gt;
| longest winless =&lt;!-- Shoʻrtan--&gt;
| longest losses =&lt;!-- [[Qoʻqon 1912]] (9 marta)--&gt;
| highest attendance =&lt;!-- 22000 ({{nowrap|Neftchi 4 — 1 Qizilqum}})&lt;br /&gt; {{small|(24-noyabr 2025-yil)}}--&gt;
| lowest attendance =&lt;!-- 171 ({{nowrap|Buxoro 1 — 2 Mashʼal}})&lt;br /&gt; {{small|(3-may 2025-yil)}}--&gt;
| average attendance =
| prevseason = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]]
| nextseason = [[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2027]]
| updated =
}}
'''Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi''' (&lt;nowiki&gt;Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Суперлигаси&lt;/nowiki&gt;), homiylik jihatidan '''Artel Superligasi''' – [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan futbol boʻyicha [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati — Superliga|Oʻzbekiston chempionatining]] 35-mavsumi.

== Mavsum voqealari ==
2025-yilgi mavsum yakunidagi pley-off bosqichida [[Qoʻqon 1912]], [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]], [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] va [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] klublari Superligada oʻz oʻrnini saqlab qoldi. [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] klubi Pro ligaga tushib ketdi&lt;ref&gt;[https://championat.uz/oz/news/shortan-pro-ligaga-tushib-ketdi „Shoʻrtan“ Pro ligaga tushib ketdi]&lt;/ref&gt;. [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] klubi esa Superligaga qaytdi&lt;ref&gt;[https://sports24.uz/football/news/lokomotiv-superligaga-qaytdi/ „Lokomotiv“ – Superligaga qaytdi]&lt;/ref&gt;.

[[12-fevral]] kuni [[Oʻzbekneftgaz]] [[Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi]]ga yoʻllagan xatida 2026-yildan boshlab Nasaf, Buxoro va Bunyodkor klublarini moliyalashtirishni toʻxtatishini maʼlum qilgan. Rasmiy axborotda sohaga oid boʻlmagan aktivlarni tasarrufdan chiqarish, homiylik toʻlovlarini bekor qilish hamda xarajatlarni optimallashtirish orqali moliyaviy barqarorlikni mustahkamlash ustuvor yoʻnalish sifatida izohlangan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=«O‘zbekneftgaz» futbol klublariga homiylik qilishni to‘xtatadi |url=https://kun.uz/73328500 |website=Kun.uz |access-date=2026-02-28 |language=uz |last=kunu.uz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=“O‘zbekneftgaz” “Nasaf”, “Buxoro” hamda “Bunyodkor” klublarini moliyalashtirishni to‘xtatdi |url=https://daryo.uz/2026/02/12/ozbekneftgaz-nasaf-buxoro-hamda-bunyodkor-klublarini-moliyalashtirishni-toxtatdi/ |website=Daryo |date=2026-02-12 |access-date=2026-02-28 |language=uz-Latn-UZ |first= |last=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=O‘zbek futbolida davlat homiyligi davri tugamoqdami |url=https://uz.kursiv.media/uz/2026-02-26/ozbek-futbolida-davlat-homiyligi-davri-tugamoqdami-ozbekneftgaz-qarori-ortidagi-haqiqatlar/ |website=Kursiv Media Uzbekistan - Kursiv Media Uzbekistan – O'zbekiston iqtisodiyoti va siyosati, biznes va moliya yangiliklari |date=2026-02-26 |access-date=2026-02-28 |language=uz |first=Sardor |last=Saidov}}&lt;/ref&gt;.

[[25-fevral]] kuni [[Yandex|Yandex Uzbekistan]] shirkati hamda [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi|Liga]] oʻrtasida muxlislar uchun raqamli imkoniyatlarni kengaytirishga yo'naltirilgan strategik hamkorlik kelishuvi imzolandi. Kelishuv doirasida Yandex Uzbekistan Superliganing rasmiy hamkori va Pro liganing titul homiysiga aylandi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://championat.uz/oz/news/rasman-yandex-uzbekistan-pro-liganing-titul-homiysi|title=Yandex Uzbekistan va PFL hamkorligi: Allplay va Kinopoisk platformalarida o'yinlarni translyaciya qilish to'g'risida kelishuv}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2026/02/26/pfl-vs-yandex/|title=PFL Yandex Uzbekistan bilan hamkorlik boshladi: Superliga o‘yinlari Kinopoisk va Allplay`da, Yandex Proliga titul homiysi bo‘ldi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sports.uz/oz/news/view/yandex-uzbekistan-proliganing-rasmiy-titul-homiysiga-aylanadi-25-02-2026|title=“Yandex Uzbekistan” Proliganing rasmiy titul homiyiga aylanadi}}&lt;/ref&gt;.

Mavsumdagi ilk gol [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] klubi hujumchisi [[Sherzod Esanov]] tomonidan [[Qoʻqon 1912]] klubi darvozasiga kiritilgan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Superliga. &quot;Buxoro&quot; – &quot;Qo'qon-1912&quot; 1:0 |url=https://championat.asia/oz/news/superliga-buxoro-qoqon-1912-10 |access-date=2026-02-28 |website=CHAMPIONAT.asia |language=uz}}&lt;/ref&gt;.
== Jamoalar ==
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
! colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| '''{{Bayroq|Oʻzbekiston}}'''
|-
! [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
! |[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
! [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
! [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| [[Bobur stadioni|Bobur]]
| [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor]]
| [[Buxoro FA stadioni|Buxoro]]
| [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| Sigʻimi: '''18 500'''
| Sigʻimi: '''34 000'''
| Sigʻimi: '''10.000'''
| Sigʻimi: '''11 650'''
|-
| [[Fayl:Andijon_Bobur_Arena_-_Sog'lom_Avlod.jpg|250px]]
| [[Fayl:Bunyodkor_stadium1.jpg|250px]]
|
| [[Fayl:Dinamo Samarqand stadioni.jpg|250px]]
|-
! style=&quot;border-left:none; border-right:none;&quot; | [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
| colspan=&quot;3&quot; rowspan=&quot;8&quot;|&lt;center&gt;
{{Location map+|Uzbekistan|width=800|float=none|caption=|places={{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.31379  |long=69.26743  |label='''Toshkent''' |position=left}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.84531  |long=69.59999  |label= [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.86670  |long=72.77836  |label= [[Andijon (futbol klubi)|Andijan]]|position=right}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=39.46198  |long=64.24468  |label= [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]|position=left}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=39.88236  |long=66.80039  |label= [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo Samarqand]]|position=left}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.21337  |long=69.27914  |label= [[Metallurg Bekobod|Metallurg]]|position=bottom}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.83824  |long=65.81386  |label= [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.99963  |long=71.59382  |label= [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] |position=top}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.386389 |long=71.786389 |label= [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]|position=right}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=39.67057  |long=65.10812  |label= [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]|position=bottom}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=40.11404  |long=67.82897  |label= [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]|position=top}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=37.216667 |long=67.283333 |label= [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]|position=top}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=41.560778 |long=60.593037 |label= [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]|position=left}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=41.192042 |long=69.253486 |label= [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]|position=left}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |mark=TransparentPlaceholder.png |lat=40 |long=56 |label=none}}}}
&lt;/center&gt;
|-
| [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]]
|-
| Sigʻimi: '''10.000'''
|-
| [[Fayl:Bahrom Vafoev Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! style=&quot;border-left:none; border-right:none;&quot; | [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|-
| [[Qarshi markaziy stadioni|Qarshi]]
|-
| Sigʻimi: '''21.000'''
|-
| [[Fayl:Nasaf_stadium_view_from_north_east.jpg|250px]]
|-
! [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
! [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
! [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
! [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|-
| [[Navbahor markaziy stadioni|Navbahor]]
| [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
| [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
| [[Paxtakor markaziy stadioni|Paxtakor]]
|-
| Sigʻimi: '''22.000'''
| Sigʻimi: '''20.000'''
| Sigʻimi: '''12.000'''
| Sigʻimi: '''35.000'''
|-
| No foto
| [[Fayl:Istiqlol_stadium.jpg|250px]]
| [[File:OKMK Stadium.jpg|250px]]
| [[Fayl:Pakhtakor_Markaziy_Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
! [[Qoʻqon 1912]]
! [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
! [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|-
| [[Yoshlar sport majmuasi|Yoshlar]]
| [[Qoʻqon „Markaziy“ stadioni|Qoʻqon]]
| [[Soʻgʻdiyona (stadion)|Soʻgʻdiyona]]
| [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|-
| Sigʻimi: '''12.500'''
| Sigʻimi: '''10.500'''
| Sigʻimi: '''11.650'''
| Sigʻimi: '''10.600'''
|-
| [[Fayl:Yoshlar SM.jpg|250px]]
| [[Fayl:Kokandstad.jpg|250px]]
| No foto
| [[Fayl:Surxon Sport saroyi.jpg|250px]]
|-
|-
|'''[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]'''
|'''[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]'''
|-
| [[Doʻstlik stadioni|Doʻstlik]]
| [[Xorazm (stadion)|Xorazm]]
| 
|-
| Sigʻimi: '''8.000'''
| Sigʻimi: '''13.500'''
| 
|-
| [[File:Dustlik Stadium Tashkent.jpg|250px]]
| [[Fayl:Khorezm Stadium 2.jpg|250px]]
| 
|}&lt;/center&gt;
== Xodimlar va homiylar ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
|+
!Klub
!Bosh murabbiy
!Libos ishlab
chiqaruvchi
!Libos homiysi
(Old qismi)
!Jamoa homiysi
|-
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Samvel Babayan]]
|[[Adidas]]
|[[Centrum Air]]
|[[UzAutoMotors]]
|-
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|ITA}} [[Ilyos Zeytullayev]]
|[[7SABER]]
|Toshkent shahar hokimligi
|Toshkent shahar hokimligi
|-
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{flagicon|RUS}} / {{flagicon|UZB}} [[Aleksandr Xomyakov]]
|[[Adidas]]
|[[Buxoro neftni qayta ishlash zavodi|BNQIZ]]
|Buxoro viloyati hokimligi
|-
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{flagicon|UZB}} [[Vadim Abramov]]
|[[Macron]]
|Navoiy uran DK
|AGROMIR Buldings
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|[[Macron]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|-
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{flagicon|UZB}} [[Roʻziqul Berdiyev]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|SSmart
|Qashqadaryo viloyati hokimligi
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|[[Adidas]]
|E-AuksionUz
|[[Namangan|Namangan shahar hokimligi]]
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|[[Adidas]]
|FNQIZ
|[[Fargʻona neftni qayta ishlash zavodi|FNQIZ]]
|-
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov]]
|[[7SABER]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|-
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Kamoliddin Tojiyev]]
|[[Adidas]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|-
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{flagicon|UZB}} [[Akmal Rustamov]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|NKMK
|[[Navoiy kon-metallurgiya kombinati|NKMK]]
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|[[7SABER]]
|Fargʻona viloyati hokimligi
|Fargʻona viloyati hokimligi
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|[[Joma]]
|Hududiy elektr tarmoqlari
|[[BMB Holding]]
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|[[Adidas]]
|[[Eriell Group]]
|[[Eriell Group]]
|-
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{flagicon|AUS}} [[Mirko Jeličić]]
|[[7SABER]]
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|[[Adidas]]
|Ranch universiteti
|[[Uztelecom]]
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Klub
!Boʻshatilgan murabbiy
!Ketish sababi
!Boʻshatilgan sana
!Jadvaldagi joylashuv
!Tayinlangan murabbiy
!Tayinlov sana
!Manba
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sherzod Joʻrayev]] (vaqtinchalik)
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|2025-yil 1-dekabr
|
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|TJK}} [[Vitaliy Levchenko]]
|Shartnoma yakunlangan
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|2025-yil 2-dekabr
|
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} [[Bahrom Haydarov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 11-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|2025-yil 11-dekabr
|
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|TJK}} [[Hakim Fuzaylov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Fevzi Davletov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 8-yanvar
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|2026-yil 8-yanvar
|
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|UZB}} [[Otabek Narzullayev]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 21-fevral
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|2026-yil 22-fevral
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 18-mart
|14-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Anvar Gʻofurov]] (vaqtincha)
|2026-yil 18-mart
|
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 26-mart
|15-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Ulugʻbek Baqoyev]]
|2026-yil 26-mart
|
|}

=== Chet ellik futbolchilar ===
{{main article|O‘zbekistonda to‘p surgan xorijlik futbolchilar}}{{Yana qarang|2026-yilgi Oʻzbekiston futboli transferlari roʻyxati}}
Klublar mavsum davomida jami oltita xorijlik oʻyinchini roʻyxatdan oʻtkazishi mumkin, agar ulardan biri 21 yoshdan oshmagan boʻlsa (2004-yilda tugʻilgan va undan kichik) belgilangan roʻyxatdan tashqari oʻtkazishi mumkinligi belgilangan. 2025-yil 5-dekabrdan 2026-yil 20-fevralga qadar klublarga legioner oʻyinchilarni musobaqa uchun roʻyxatdan oʻtkazishdi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Superligadagi transferlar bir sahifada |url=https://championat.asia/oz/news/superligadagi-transferlar-bir-sahifada |website=CHAMPIONAT.asia |access-date=2026-02-28 |language=uz}}&lt;/ref&gt;.

* ''Kursiv'' bilan ajratilgan oʻyinchilar mavsumoldi yoki mavsumning oʻrtasidagi transfer oynasidan soʻng jamoa tarkibidan chiqarilgan yoki klubni tark etgan, ammo kamida bir marta maydonga tushgan futbolchilardir.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left; font-size:100%&quot;
!№
!Klub
!Futbolchi 1
!Futbolchi 2
!Futbolchi 3
!Futbolchi 4
!Futbolchi 5
!Futbolchi 6
!Futbolchi 7
!U21 futbolchisi
!Sobiq futbolchilar 1
!Sobiq futbolchilar 2
|-
|1.
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{fbicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]]
|{{fbicon|ITA}} [[Martin Boakye]]
|
|
|
|''{{fbicon|KGZ}} [[Erjan Tokatayev]]''
''{{fbicon|NGA}} [[Ismahil Akinade]]''

''{{fbicon|POL}} [[Krystian Nowak]]''
|
|-
|2.
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{fbicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Marko Bugarin]]
|{{fbicon|JPN}} [[Itsuki Urata]]
|{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]
|{{fbicon|ITA}} [[Federiko Botti]]
|
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Nikoloz Mali]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]''

''{{fbicon|CRO}} [[Martin Šroler]]''
|
|-
|3.
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{fbicon|SRB}} [[Veljko Filipović]]
|{{fbicon|BIH}} [[Dominik Begić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Rodić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Mlađović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Mixeil Basheleishvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Nika Kacharava]]
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Marko Kolaković]]''

''{{fbicon|CRO}} [[Josip Tomašević]]''

''{{fbicon|CRO}} [[Frane Ikić]]''

''{{fbicon|CRO}} [[Frane Čirjak]]''
|
|-
|4.
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{Flagicon|GHA}} [[Kingsley Sarfo]]
|{{fbicon|BFA}} [[Dramane Salou]]
|{{Flagicon|SVN}} [[Til Mavretič]]
|{{Flagicon|URU}} [[Mauro Brasil]]
|{{Flagicon|FRA}} [[Mahamadou Dembélé]]
|{{Flagicon|ARG}} [[Salvador Sánchez]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]''

''{{fbicon|BRA}} [[Maycon Douglas]]''

''{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]''

''{{fbicon|SRB}} [[Marko Stanojević]]''

''{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]''
|
|-
|5.
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]
|{{fbicon|BLR}} [[Mikalay Ivanow]]
|{{fbicon|AUS}} [[Aleksandar Šušnjar]]
|{{fbicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Nišić]]
|
|
|{{fbicon|ARM}} [[Artur Mxitaryan]]
{{fbicon|SRB}} [[Ilia Jeličić]]
|''{{fbicon|MNE}} [[Momčilo Rašo]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Akaki Shulaia]]''

''{{fbicon|GEO}} [[Levan Arveladze]]''

''{{fbicon|SRB}} [[Nikola Popović]]''
|
|-
|6.
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{fbicon|GHA}} [[Rashid Abubakar]]
|{{fbicon|MKD}} [[Vlatko Stojanovski]]
|{{fbicon|NGA}} [[Raphael Ayagwa]]
|{{fbicon|NGA}} [[Augustine Chidi Kwem]]
|{{fbicon|RUS}} [[Roman Xadjiev]]
|
|
|{{fbicon|GHA}} / {{fbicon|NGA}} [[Abdullatif Abdallah Maga]]
|''{{fbicon|NGA}} [[Aminu Umar]]''
''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Yashin (1993-yilda tugʻilgan futbolchi)|Dmitriy Yashin]]''
|
|-
|7.
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{fbicon|NGA}} [[Benjamin Teidi]]
|{{fbicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Jgerenaia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Vanja Ilić]]
|{{fbicon|CDR}} [[Katulondi Kati]]
|{{fbicon|BRA}} [[Alex Fernandes (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Alex Fernandes]]
|
|
|''{{fbicon|BRA}} [[Pedro (futbolchi, 1999)|Pedro]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Guilherme Guedes]]''

''{{fbicon|BRA}} [[Higor Gabriel]]''

''{{fbicon|BRA}} [[Júlio César (1996-yilda tugʻilgan futbolchi)|Júlio César]]''
|
|-
|8.
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{fbicon|NGA}} [[Kingsley Sokari]]
|{{fbicon|NGA}} [[Yusuf Otubanjo]]
|''{{fbicon|ALB}}'' [[Adenis Shala]]
|
|
|
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Stefan Čolović]]''

''{{fbicon|UKR}} [[Aleksandr Vorobey]]''
|
|-
|9.
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Ciger]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Jovović|'''Vladimir Jovović''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Zoran Marušić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Đokić|'''Jovan Đokić''']]
|{{fbicon|CRO}} [[Stipe Perica]]
|{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]
|
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Aziz Murotov (futbolchi, 2007)|Aziz Murotov]]
|''{{fbicon|KGZ}} [[Joel Kojo]]''
''{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]''
|
|-
|10.
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{fbicon|JPN}} [[Naoaki Senaga]]
|{{fbicon|JPN}} [[Arihiro Sentoku]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Papava|'''Giorgi Papava''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Uros Kojic]]
|{{fbicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]]
|
|
|
|''{{fbicon|ESP}} [[Rubén Sánchez]]''
''{{fbicon|Janubiy Sudan}} [[Ajak Riak]]''

''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|11.
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{fbicon|IRQ}} '''[[Bashar Resan]]'''
|{{fbicon|IRQ}} [[Zaid Tahseen|'''Zaid Tahseen''']]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Flamarion]]
|''{{fbicon|POL}}'' [[Piotr Parzyszek]]
|
|
|
|
|''{{fbicon|COL}} [[Brayan Riascos|'''Brayan Riascos''']]''
''{{fbicon|BRA}} [[Jhonatan]]''
|
|-
|12.
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{fbicon|GEO}} [[Andro Giorgadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Shota Gvazava]]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Toma Tabatadze]]
|{{fbicon|UKR}} [[Yegor Kondratyuk]]
|{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]
|
|
|
|''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|13.
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{fbicon|MNE}} [[Nikola Kumburović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Jaba Jighauri|'''Jaba Jighauri''']]
|{{fbicon|GEO}} [[Grigol Chabradze]]
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Alisher Shukurov]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksiy Shchebetun]]
|
|
|
|''{{fbicon|UKR}} [[Roman Papariga]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Dušan Mijić]]''
|
|-
|14.
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev|'''Ljupcho Doriyev''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Filip Ivanović]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nikola Mirković]]
|{{fbicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]]
|'''{{fbicon|TJK}} [[Zoir Joʻraboyev]]'''
|{{fbicon|MNE}} [[Aleksandar Boljević]]
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Milan Mitrović (futbolchi, 1991)|Milan Mitrović]]''
''{{fbicon|ALB}} [[Rubin Hebaj]]''
|
|-
|15.
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{fbicon|RUS}} [[Jamoliddin Xojiniyozov]]
|{{fbicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]]
|{{fbicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]]
|{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]
|{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]
|
|
|
|
|
|-
|16.
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{fbicon|SRB}} / {{fbicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
|{{fbicon|FRA}} [[Yanis Lhéry]]
|{{fbicon|BRA}} [[Elzio Lohan]]
|{{fbicon|BRA}} [[Rafael Sabino]]
|{{fbicon|SLO}} [[Matija Rom]]
|{{fbicon|SEN}} [[Boubacar Traoré (1997-yilda tugʻilgan futbolchi)|Boubacar Traorè]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]''
''{{fbicon|TJK}} [[Shahrom Samiev|'''Shahrom Samiev''']]''

''{{fbicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]]''
|
|}
'''Qalin:''' oʻz terma jamoasi uchun oʻynagan futbolchilar.

== Liga turnir jadvali ==
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:sports table
|main
|style=WDL
|source=[https://www.pfl.uz/tour-table Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]
&lt;!--Jamoa oʻrinlarini shu yerda yangilang--&gt;

|team_order=NEF, BUX, BUN, NAS, NAV, PAK, LOK, XOR, AND, QIZ, QOQ, OKM, DIN, SUR, SOG, MAS 

&lt;!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang (quyida belgilangan)--&gt;
|result1=CLGS
|result12=RPL|result13=RPL|result14=RPL|result15=RPL|result16=REL

&lt;!--Jamoa natijalarini va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi oʻrinlarini yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--&gt;
|update= 2026-yil 4-aprel
|win_AND=2 |draw_AND=0 |loss_AND=3 |gf_AND=7 |ga_AND=6 &lt;!-- Andijon --&gt;
|win_BUN=3 |draw_BUN=1 |loss_BUN=1 |gf_BUN=6 |ga_BUN=3 &lt;!-- Bunyodkor --&gt;
|win_BUX=3 |draw_BUX=1 |loss_BUX=0 |gf_BUX=6 |ga_BUX=2 &lt;!-- Buxoro --&gt;
|win_DIN=1 |draw_DIN=1 |loss_DIN=3 |gf_DIN=6 |ga_DIN=9 &lt;!-- Dinamo --&gt;
|win_LOK=2 |draw_LOK=1 |loss_LOK=2 |gf_LOK=6 |ga_LOK=6 &lt;!-- Lokomotiv --&gt;
|win_MAS=0 |draw_MAS=0 |loss_MAS=5 |gf_MAS=1 |ga_MAS=11&lt;!-- Mashʼal  --&gt;
|win_NAS=3 |draw_NAS=1 |loss_NAS=1 |gf_NAS=5 |ga_NAS=2 &lt;!-- Nasaf --&gt;
|win_NAV=3 |draw_NAV=0 |loss_NAV=2 |gf_NAV=7 |ga_NAV=5 &lt;!-- Navbahor --&gt;
|win_NEF=4 |draw_NEF=0 |loss_NEF=0 |gf_NEF=12|ga_NEF=1 &lt;!-- Neftchi --&gt;
|win_OKM=1 |draw_OKM=1 |loss_OKM=2 |gf_OKM=3 |ga_OKM=4 &lt;!-- OKMK --&gt;
|win_PAK=3 |draw_PAK=0 |loss_PAK=1 |gf_PAK=8 |ga_PAK=5 &lt;!-- Paxtakor --&gt;
|win_QIZ=2 |draw_QIZ=0 |loss_QIZ=2 |gf_QIZ=4 |ga_QIZ=4 &lt;!-- Qizilqum --&gt;
|win_QOQ=1 |draw_QOQ=2 |loss_QOQ=2 |gf_QOQ=5 |ga_QOQ=6 &lt;!-- Qoʻqon 1912 --&gt;
|win_SOG=0 |draw_SOG=2 |loss_SOG=3 |gf_SOG=6 |ga_SOG=14&lt;!-- Soʻgʻdiyona --&gt;
|win_SUR=1 |draw_SUR=1 |loss_SUR=2 |gf_SUR=2 |ga_SUR=6 &lt;!-- Surxon --&gt;
|win_XOR=2 |draw_XOR=1 |loss_XOR=2 |gf_XOR=5 |ga_XOR=5 &lt;!-- Xorazm--&gt;
&lt;!--Status--&gt;

&lt;!--Jamoa tavsiflari (jadvalda havolalar mavjud)--&gt;
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUX=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_BUN=[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QOQ=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_XOR=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]


&lt;!--Jadval sozlamalari va qoidalari--&gt;
|show_limit=5
|class_rules=1) ochkolar; 2) oʻzaro oʻyin ochkolari; 3) oʻzaro oʻyin gol farqlari; 4) oʻzaro oʻyinda mehmonda urilgan gollar; 5) gol farqlari; 6) urilgan gollar soni.

&lt;!--Yuqori oʻrinlarni egallash va quyi ligaga tushish ustunlarining ta’riflari--&gt;
|res_col_header=QR
|col_CLGS=green2|text_CLGS= [[2026–27-yilgi AFC Osiyo Elit Chempionlar Ligasi|Elit Chempionlar Ligasi guruh bosqichi]] 
|col_RPL=red2|text_RPL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} oʻrtasida oʻtish uchrashuvi
|col_REL=red1|text_REL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} tushib ketish
}}&lt;/onlyinclude&gt;

== Turlar == 

=== 1-tur ===
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/94a9d2ba-f1b3-46ec-9eb9-1d9413a76a38-775ea27d-7526-4bf2-ba63-6010b870596a.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Sherzod Esanov|Esanov]] {{goal|9}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 4–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/07f909d6-9e62-48f7-bb9b-96b4cd1b3900-194b986d-94ed-4c3d-9329-60e8c63d71cf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
* [[Nemanja Ćalasan|Ćalasan]] {{goal|13}}
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|45}}
* [[Dragan Ćeran|Ćeran]] {{goal|54}}
* [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov|Xoldorxonov]] {{goal|90+4}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
|stadium = [[Bobur stadioni|Bobur]]
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/52d34242-7651-45fc-874c-05530572a291-946b090b-9048-4701-82b0-c8c8261d5135.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|75}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|84}}
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/05ecfcbe-a8ad-43ce-9afe-a094a8b6423f-b96fdd90-42cc-48b8-956c-b9de2c9ba5e8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Bojan Ciger|Ciger]] {{goal|9}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|30}}
* [[Zoran Marušić|Marušić]] {{goal|75}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
|stadium = [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/146c572e-f2df-41f7-be48-10fc73ece690-0b852041-4d94-471f-99a1-6b4f5f4f11e2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
* [[Muhammadali Raimov|Raimov]] {{goal|10}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|67}}
* [[Lazizbek Mirzayev|Mirzayev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals2 =
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|69}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/85016e2b-3c42-4b78-8176-c6cbf5e94555-680f430e-4cba-4d8c-a8ce-c6b4aa299cbf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|4}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|11}}
* [[Zabihillo Oʻrinboyev|Oʻrinboyev]] {{goal|24}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/eff18dc3-75a7-497f-8661-9d321f87e75f-556d5c24-1b16-4086-a0f2-7c0cc353468d.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Narimonjon Ahmadjonov|Ahmadjonov]] {{goal|63}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2df7dcf6-c582-459e-a2c4-ff0117793a11-96e671a8-8af4-4ec6-b8a2-4a96f960f0d2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Adenis Shala|Shala]] {{goal|90}}
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals2 =
|stadium = [[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]]
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
=== 2-tur ===
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18e579a4-037c-40e3-ad9c-bc0c9a55a75a-fe279eca-5ce1-46d5-be1b-9031308b2a90.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Toma Tabatadze|Tabatadze]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals2 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|49}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|56}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/607fc64f-8db8-4c09-bd8f-e8ef89cdfc26-838d06b9-e8f8-49bf-a92a-4a459a93bd96.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals1 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|35}}
* [[Islom Kenjaboyev|Kenjaboyev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
* [[Aleko Andronikashvili|Andronikashvili]] {{goal|76}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ef0c514b-be5b-4234-833a-1a9333fff527-a63ee969-a9ae-42e1-8c01-b59cd39a9e36.pdf Hisobot]
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals1 =
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals2 =
* [[Veljko Filipović|Filipović]] {{goal|73}}
|stadium = [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/03b02df1-dbb2-4f33-a33d-303c37481f81-7d28d7bd-36c6-40c9-889c-63baf4fb3104.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
* [[Anzur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|44}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|45+2}}
|stadium = Gʻuzor
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7c1b3bff-8cc5-41d1-b053-20131d0cf0aa-5c14eac1-69f4-4a12-9a0d-19c60a86d4b2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals1 =
* [[Samandarjon Mavlonqulov|Mavlonqulov]] {{goal|83}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Azizbek Amonov|Amonov]] {{goal|8}}
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|14}}
|stadium = Bunyodkor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86e336ed-2ada-4da8-a4e4-737a87d4d747-327d18e0-a2f9-4709-a277-34562b3d0044.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Oybek Rustamov|Rustamov]] {{goal|14}}
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|22}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0653ad61-e761-4500-9a55-05d1ec8ea942-c6d8b6ce-4039-4f18-99d6-35351ba2f3a0.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Diyor Ortiqboyev|Ortiqboyev]] {{goal|52}}
|team2 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals2 =
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Choriyev]]
}}
=== 3-tur ===
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9c4f28d0-3723-45c4-9c1d-88ea67f2dcfd-757011d1-cdc8-4cf1-8f57-5e10af329551.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|42}}
* [[Jamshid Iskanderov|Iskanderov]] {{goal|50||56}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b0637a7-b461-4eb3-9dd0-9c5a7e7c3650-a40a63bb-ba7e-49bf-8ac9-cfe41f1eef57.pdf Hisobot]
|team1 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals1 =
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|39}}
* [[Shoxruz Norxonov|Norxonov]] {{goal|90+1}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86243268-6fb6-4d31-9179-75ba5d82cd80-9fabeb17-d7a6-47aa-bf7e-78db4a70ca5b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Katulondi Kati|Kati]] {{goal|47}}
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|65}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Surxon
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a779f496-e5df-413f-8c79-e578fb00f2b1-126c2d29-1e5c-43ec-b772-a8da1e249655.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Siavash Hagh Nazari|Nazari]] {{goal|54}}
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|74}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
* [[Otabek Joʻraqoʻziyev|Joʻraqoʻziyev]] {{goal|45+1}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|90+1}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2fbefff1-63ad-4b04-ab4a-68d9238f09fd-6bc743b9-3fb1-4f7f-9daf-efaa351d4231.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Anvar Xojimirzayev|Xojimirzayev]] {{goal|44}}
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|90+2}}
|stadium = [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}

== Natijalar ==

=== Qayd etilgan hisoblar ===
{{#invoke:sports results|main
| source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
| update = 2026-yil 20-mart
| matches_style = FBR

|team1=AND |team2=BUN |team3=BUK |team4=DIN |team5=LOK |team6=MAS |team7=NAS |team8=NAV |team9=NEF |team10=OKM |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO 

&lt;!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--&gt;
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]


| match_AND_BUN = 
| match_AND_BUK = 
| match_AND_DIN = 
| match_AND_LOK = 
| match_AND_MAS = 2-0
| match_AND_NAS = 
| match_AND_NAV = 
| match_AND_NEF = 
| match_AND_OKM = 
| match_AND_PAK = 
| match_AND_KOK = 
| match_AND_QIZ = 
| match_AND_SOG = 4-0
| match_AND_SUR = 
| match_AND_KHO = 

| match_BUK_AND = 
| match_BUK_BUN = 
| match_BUK_DIN = 3-1 
| match_BUK_LOK = 
| match_BUK_MAS = 
| match_BUK_NAS = 
| match_BUK_NAV = 
| match_BUK_NEF = 
| match_BUK_OKM = 
| match_BUK_PAK = 
| match_BUK_KOK = 
| match_BUK_QIZ = 
| match_BUK_SOG = 
| match_BUK_SUR = 
| match_BUK_KHO = 1-1

| match_BUN_AND = 
| match_BUN_BUK = 
| match_BUN_DIN = 1-2 
| match_BUN_LOK = 
| match_BUN_MAS = 
| match_BUN_NAS = 
| match_BUN_NAV = 
| match_BUN_NEF = 
| match_BUN_OKM = 
| match_BUN_PAK = 
| match_BUN_KOK = 
| match_BUN_QIZ = 
| match_BUN_SOG = 
| match_BUN_SUR = 
| match_BUN_KHO = 

| match_DIN_AND = 
| match_DIN_BUN = 
| match_DIN_BUK = 
| match_DIN_LOK = 
| match_DIN_MAS = 
| match_DIN_NAS = 1-1
| match_DIN_NAV = 1-2
| match_DIN_NEF = 
| match_DIN_OKM = 
| match_DIN_PAK = 
| match_DIN_KOK = 
| match_DIN_QIZ = 
| match_DIN_SOG = 
| match_DIN_SUR = 
| match_DIN_KHO = 

| match_LOK_AND = 
| match_LOK_BUN = 
| match_LOK_BUK = 
| match_LOK_DIN = 
| match_LOK_MAS = 
| match_LOK_NAS = 
| match_LOK_NAV = 
| match_LOK_NEF = 
| match_LOK_OKM = 
| match_LOK_PAK = 
| match_LOK_KOK = 0-0
| match_LOK_QIZ = 
| match_LOK_SOG = 
| match_LOK_SUR = 3-1
| match_LOK_KHO = 

| match_MAS_AND = 
| match_MAS_BUN = 
| match_MAS_BUK = 
| match_MAS_DIN = 
| match_MAS_LOK = 0-2
| match_MAS_NAS = 
| match_MAS_NAV = 
| match_MAS_NEF = 
| match_MAS_OKM = 
| match_MAS_PAK = 
| match_MAS_KOK = 
| match_MAS_QIZ = 0-2
| match_MAS_SOG = 
| match_MAS_SUR = 
| match_MAS_KHO = 

| match_NAS_AND = 
| match_NAS_BUN = 
| match_NAS_BUK = 
| match_NAS_DIN = 
| match_NAS_LOK = 
| match_NAS_MAS = 
| match_NAS_NAV = 
| match_NAS_NEF = 
| match_NAS_OKM = 
| match_NAS_PAK = 
| match_NAS_KOK = 
| match_NAS_QIZ = 
| match_NAS_SOG = 
| match_NAS_SUR = 0-1
| match_NAS_KHO = 1-0

| match_NAV_AND = 
| match_NAV_BUN = 
| match_NAV_BUK = 0-1
| match_NAV_DIN = 
| match_NAV_LOK = 
| match_NAV_MAS = 
| match_NAV_NAS = 
| match_NAV_NEF = 
| match_NAV_OKM = 
| match_NAV_PAK = 
| match_NAV_KOK = 
| match_NAV_QIZ = 
| match_NAV_SOG = 
| match_NAV_SUR = 
| match_NAV_KHO = 

| match_NEF_AND = 3-0
| match_NEF_BUN = 
| match_NEF_BUK = 
| match_NEF_DIN = 
| match_NEF_LOK = 3-1
| match_NEF_MAS = 
| match_NEF_NAS = 3-0
| match_NEF_NAV = 
| match_NEF_NEF = 
| match_NEF_PAK = 
| match_NEF_KOK = 
| match_NEF_QIZ = 
| match_NEF_SOG = 
| match_NEF_SUR = 
| match_NEF_KHO = 

| match_OKM_AND = 
| match_OKM_BUN = 
| match_OKM_BUK = 0-1
| match_OKM_DIN = 
| match_OKM_LOK = 
| match_OKM_MAS = 
| match_OKM_NAS = 
| match_OKM_NAV = 
| match_OKM_NEF = 
| match_OKM_PAK = 
| match_OKM_KOK = 
| match_OKM_QIZ = 
| match_OKM_SOG = 2-2
| match_OKM_SUR = 
| match_OKM_KHO = 

| match_PAK_AND = 
| match_PAK_BUN = 
| match_PAK_BUK = 
| match_PAK_DIN = 
| match_PAK_LOK = 
| match_PAK_MAS = 
| match_PAK_NAS = 
| match_PAK_NAV = 1-2
| match_PAK_NEF = 
| match_PAK_OKM = 
| match_PAK_KOK = 
| match_PAK_QIZ = 2-1
| match_PAK_SOG = 
| match_PAK_SUR = 
| match_PAK_KHO = 

| match_KOK_AND = 
| match_KOK_BUN = 
| match_KOK_BUK = 
| match_KOK_DIN = 
| match_KOK_LOK = 
| match_KOK_MAS = 
| match_KOK_NAS = 
| match_KOK_NAV = 2-1
| match_KOK_NEF = 
| match_KOK_OKM = 
| match_KOK_PAK = 1-2
| match_KOK_QIZ = 
| match_KOK_SOG = 
| match_KOK_SUR = 
| match_KOK_KHO = 

| match_QIZ_AND = 2-1
| match_QIZ_BUN = 
| match_QIZ_BUK = 
| match_QIZ_DIN = 
| match_QIZ_LOK = 
| match_QIZ_MAS = 
| match_QIZ_NAS = 
| match_QIZ_NAV = 
| match_QIZ_NEF = 
| match_QIZ_OKM = 0-1
| match_QIZ_PAK = 
| match_QIZ_KOK = 
| match_QIZ_SOG = 
| match_QIZ_SUR = 
| match_QIZ_KHO = 

| match_SOG_AND = 
| match_SOG_BUN = 
| match_SOG_BUK = 
| match_SOG_DIN = 
| match_SOG_LOK = 
| match_SOG_MAS = 
| match_SOG_NAS = 0-2
| match_SOG_NAV = 
| match_SOG_NEF = 
| match_SOG_OKM = 
| match_SOG_PAK = 2-4
| match_SOG_KOK = 
| match_SOG_QIZ = 
| match_SOG_SUR = 
| match_SOG_KHO = 

| match_SUR_AND = 
| match_SUR_BUN = 0-0
| match_SUR_BUK = 
| match_SUR_DIN = 
| match_SUR_LOK = 
| match_SUR_MAS = 
| match_SUR_NAS = 
| match_SUR_NAV = 
| match_SUR_NEF = 0-3
| match_SUR_OKM = 
| match_SUR_PAK = 
| match_SUR_KOK = 
| match_SUR_QIZ = 
| match_SUR_SOG = 
| match_SUR_KHO = 

| match_KHO_AND = 
| match_KHO_BUN = 1-2
| match_KHO_BUK = 
| match_KHO_DIN = 
| match_KHO_LOK = 
| match_KHO_MAS = 
| match_KHO_NAS = 
| match_KHO_NAV = 
| match_KHO_NEF = 
| match_KHO_OKM = 1-0
| match_KHO_PAK = 
| match_KHO_KOK = 
| match_KHO_QIZ = 
| match_KHO_SOG = 
| match_KHO_SUR = 
}}

=== Oʻynalgan oʻyinlarga koʻra natijalar ===
{{#invoke:Sports rbr table|table|sortable = y
|team1=AGM |team2=AND |team3=BUK |team4=BUN |team5=DIN |team6=LOK 
|team7=MAS |team8=NAS |team9=NAV |team10=NEF |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO 

&lt;!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--&gt;
|name_AGM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]

&lt;!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang. Sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--&gt;
|update   = 2025-yil 20-mart
|res_AGM  = L/L/D/W//////////////////////////
|res_AND  = W/L/L/W//////////////////////////
|res_BUN  = W/L/D/W//////////////////////////
|res_DIN  = L/W/D/L//////////////////////////
|res_KOK  = L/L/D/W//////////////////////////
|res_MAS  = L/L/L/L//////////////////////////
|res_NAS  = W/W/D/L//////////////////////////
|res_NAV  = W/L/W/L//////////////////////////
|res_NEF  = W/W/W/W//////////////////////////
|res_LOK  = W/W/D/L//////////////////////////
|res_PAK  = W/W/L/W//////////////////////////
|res_QIZ  = L/W/W/L//////////////////////////
|res_SOG  = L/L/D/L//////////////////////////
|res_SUR  = L/L/D/W//////////////////////////
|res_BUK  = W/W/D/W//////////////////////////
|res_KHO  = L/W/D/L//////////////////////////

|legendpos = b
|color_W   = green1
|color_D   = yellow1
|color_L   = red1
|color_P   = grey
|text_W    = Gʻalaba
|text_D    = Durang
|text_L    = Magʻlubiyat
|text_P    = Boshqa muddatga qoldirilgan
|source    =[http://PFL.uz OʻzPFL]
}}

=== Turlar boʻyicha pozitsiyalar ===
{{#invoke:sports rbr table
|table
|sortable = y
|legendpos = br
|update = 2026-yil 21-mart

&lt;!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang--&gt;
|team1 =AND 
|team2 =BUN
|team3 =BUK 
|team4 =DIN 
|team5 =LOK
|team6 =MAS 
|team7 =NAS 
|team8 =NAV 
|team9 =NEF 
|team10=OKM
|team11=PAK 
|team12=KOK 
|team13=QIZ 
|team14=SOG 
|team15=SUR 
|team16=KHO 

|pos_AND  = 1 /6 /11/7
|pos_BUN  = 6 /8 /9 /6
|pos_BUK  = 7 /5 /4 /2
|pos_DIN  = 9 /7 /8 /13
|pos_LOK  = 3 /2 /2 /4
|pos_MAS  = 15/15/16/16
|pos_NAS  = 8 /4 /3 /5
|pos_NAV  = 5 /9 /5 /8
|pos_NEF  = 2 /1 /1 /1
|pos_OKM  = 10/13/12/10
|pos_PAK  = 4 /3 /6 /3
|pos_KOK  = 11/12/13/12
|pos_QIZ  = 14/11/7 /9
|pos_SOG  = 16/16/15/15
|pos_SUR  = 13/14/14/14
|pos_KHO  = 12/10/10/11

&lt;!--Bu yerda jamoa oʻrinlarini yangilang (quyida tavsiflangan)--&gt;
|result1  =
&lt;!--Depending on cup winners--&gt;
&lt;!--|result=--&gt; |result2 =
|result12 = |result13 = |result14 =

&lt;!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--&gt;
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]

| color_1    = gold    |text_1  = [[OFK chempionlar ligasi]] guruh bosqichi saralashida peshqadam
| color_2    = green1  |text_2  = 2026—27-yilgi mavsum Osiyo chempionlar ligasi guruh bosqichiga saralash
| color_3-4  = green3  |text_3-4  = 2026—27-yilgi Osiyo chempionlar ligasi saralash bosqichiga saralash
| color_12   = red2    |text_12  = Oʻzbekiston Pro ligasiga tushib ketgan
| color_13   = red1    |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasiga tushib ketgan
| color_red            | [[Oʻzbekiston Pro ligasi]]  
| color_14   = red1    |text_14 
| source     =         [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
}}

&lt;!---
== Chiqib ketish pley-offi ==
{{OneLegStart}}
{{OneLegResult
| || || ||winner=1}}
|}
---&gt;

== Mavsum statistikasi ==

* '''Mavsumdagi ilk gol''': [[Sherzod Esanov]] [[Buxoro]]nning „[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]“ klubi tarkibida „[[Qoʻqon 1912]]“ klubiga qarshi oʻyinda urgan ('''2025-yil 27-fevral''').

=== Gol mualliflari ===
{{updated|[[2026-yil]] [[21-mart]] holatiga koʻra}}.
{{Goalscorers
|goals= 76
|ongoing=yes
|matches= 32
|updated= 2026-yil 21-mart

|4 goals=

* {{Flagicon|CRO}} [[Stipe Perica]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])

|2 goals=

* {{Flagicon|ITA}} [[Martin Boakye]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Firdavs Abdurahmonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Quvonchbek Abrayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sharof Muhiddinov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ruslanbek Jiyanov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Alisher Odilov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Abror Karimov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Rustam Turdimurodov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Dostonbek Hamdamov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|POL}} [[Piotr Parzyszek]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Jaba Jighauri]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])

|1 goals=

* {{Flagicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Doniyor Abdumannopov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sherzod Esanov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Mamasidiqov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahzod Ubaydullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Veljko Filipović]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Rodić]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Narimonjon Ahmadjonov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Nosirjon Abdusalomov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Samandarjon Mavlonqulov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizbek Amonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Hojimirzayev]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Raimov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Lazizbek Mirzayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temurxoʻja Abduxoliqov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anzur Ismoilov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|ALB}} [[Adenis Shala]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Oybek Rustamov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Zabihillo Oʻrinboyev]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|CDR}} [[Katulondi Kati]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Bojan Ciger]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Zoran Marushich]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Jovan Đokić]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Jamshid Iskanderov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Gʻofurov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Hojimat Erkinov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Flamarion]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Islom Kenjaboyev]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shoxruz Norxonov]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadanas Hasanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Husanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Filip Ivanović]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Otabek Joʻraqoʻziyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyor Ortiqboyev]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizjon Ahrorov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Ismoilov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])

|1 own goals=

* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]) Dinamo jamoasi foydasiga

}}

=== Quruq oʻyin ===
{{updated|2025-yil 21-martda boʻlib oʻtgan oʻyinlar holatiga koʻra}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!№
!Futbolchi
!Jamoa
!{{abbr|Oʻyin|Gol oʻtkazilmagan oʻyinlar}}
|-
|1
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Botirali Ergashev]]
| align=&quot;left&quot; |Neftchi
|3
|-
|2
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Abduvohid Neʼmatov]]
| align=&quot;left&quot; |Nasaf
|2
|-
|3
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Umid Hamroyev]]
| align=&quot;left&quot; |Buxoro
|2
|-
|4
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
| align=&quot;left&quot; |Lokomotiv
|2
|-
|5
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Abdumavlon Abdujalilov]]
| align=&quot;left&quot; |Bunyodkor
|2
|-
|6
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Rahimjon Davronov]]
| align=&quot;left&quot; |Andijon
|2
|-
|7
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Davron Merganov]]
| align=&quot;left&quot; |Surxon
|2
|-
|8
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Vladimir Nazarov]]
| align=&quot;left&quot; |Paxtakor
|1
|-
|9
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Rustam Nortojiyev]]
| align=&quot;left&quot; |Qoʻqon 1912
|1
|-
|10
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Farhod Rahmatov]]
| align=&quot;left&quot; |Qizilqum
|1
|-
|11
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Oʻtkir Yusupov]]
| align=&quot;left&quot; |Navbahor
|1
|-
|12
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Hamidullo Abdunabiyev]]
| align=&quot;left&quot; |OKMK
|1
|-
|13
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
| align=&quot;left&quot; |Xorazm
|1
|}

== Yana qarang ==
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* {{Official website|https://pfl.uz/uz}} {{in lang|uz|ru}}
* [https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/ozbekiston-superligasi-2025/regular-season/117241/ Oʻzbekiston Superligasi 2025 globalsportsarchive.com] {{in lang|en|ru}}

{{Oʻzbekiston Superligasi|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi chempionlari|collapse}}

[[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari]]
[[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli]]</text>
      <sha1>4grz02saa3gqsu1pu711t9b3yoiezmi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974224</id>
      <parentid>5974223</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T01:00:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Natijalar */</comment>
      <origin>5974224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57112" sha1="b7l64qkilfczc45tdminidmlm95k707" xml:space="preserve">{{infobox football league season
| image =[[File:Uzbekistan super league logo 2024.png|300px]]
| competition = [[Oʻzbekiston Superligasi]]
| season = [[2026-yil]]
| winners = &lt;!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6-marta)&lt;br/&gt;[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]&lt;br/&gt;[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]--&gt;
| relegated= &lt;!-- [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]--&gt;
| continentalcup1 = 
| continentalcup1 qualifiers = 
| matches = &lt;!-- 240--&gt;
| total goals = &lt;!-- 609--&gt;
| league topscorer = &lt;!-- [[Igor Sergeyev]]--&gt;
| biggest home win = &lt;!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–0 [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]}} &lt;br /&gt; {{small|(10-may 2025-yil)}} &lt;br /&gt;--&gt;
| biggest away win = &lt;!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} &lt;br /&gt; {{small|(22-avgust 2025-yil)}} &lt;br /&gt;--&gt;
| highest scoring =&lt;!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} &lt;br /&gt; {{small|(22-avgust 2025-yil)}}--&gt;
| longest wins =&lt;!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6 marta)&lt;br /&gt;[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] (6 marta)--&gt;
| longest unbeaten =&lt;!-- Nasaf--&gt;
| longest winless =&lt;!-- Shoʻrtan--&gt;
| longest losses =&lt;!-- [[Qoʻqon 1912]] (9 marta)--&gt;
| highest attendance =&lt;!-- 22000 ({{nowrap|Neftchi 4 — 1 Qizilqum}})&lt;br /&gt; {{small|(24-noyabr 2025-yil)}}--&gt;
| lowest attendance =&lt;!-- 171 ({{nowrap|Buxoro 1 — 2 Mashʼal}})&lt;br /&gt; {{small|(3-may 2025-yil)}}--&gt;
| average attendance =
| prevseason = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]]
| nextseason = [[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2027]]
| updated =
}}
'''Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi''' (&lt;nowiki&gt;Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Суперлигаси&lt;/nowiki&gt;), homiylik jihatidan '''Artel Superligasi''' – [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan futbol boʻyicha [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati — Superliga|Oʻzbekiston chempionatining]] 35-mavsumi.

== Mavsum voqealari ==
2025-yilgi mavsum yakunidagi pley-off bosqichida [[Qoʻqon 1912]], [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]], [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] va [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] klublari Superligada oʻz oʻrnini saqlab qoldi. [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] klubi Pro ligaga tushib ketdi&lt;ref&gt;[https://championat.uz/oz/news/shortan-pro-ligaga-tushib-ketdi „Shoʻrtan“ Pro ligaga tushib ketdi]&lt;/ref&gt;. [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] klubi esa Superligaga qaytdi&lt;ref&gt;[https://sports24.uz/football/news/lokomotiv-superligaga-qaytdi/ „Lokomotiv“ – Superligaga qaytdi]&lt;/ref&gt;.

[[12-fevral]] kuni [[Oʻzbekneftgaz]] [[Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi]]ga yoʻllagan xatida 2026-yildan boshlab Nasaf, Buxoro va Bunyodkor klublarini moliyalashtirishni toʻxtatishini maʼlum qilgan. Rasmiy axborotda sohaga oid boʻlmagan aktivlarni tasarrufdan chiqarish, homiylik toʻlovlarini bekor qilish hamda xarajatlarni optimallashtirish orqali moliyaviy barqarorlikni mustahkamlash ustuvor yoʻnalish sifatida izohlangan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=«O‘zbekneftgaz» futbol klublariga homiylik qilishni to‘xtatadi |url=https://kun.uz/73328500 |website=Kun.uz |access-date=2026-02-28 |language=uz |last=kunu.uz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=“O‘zbekneftgaz” “Nasaf”, “Buxoro” hamda “Bunyodkor” klublarini moliyalashtirishni to‘xtatdi |url=https://daryo.uz/2026/02/12/ozbekneftgaz-nasaf-buxoro-hamda-bunyodkor-klublarini-moliyalashtirishni-toxtatdi/ |website=Daryo |date=2026-02-12 |access-date=2026-02-28 |language=uz-Latn-UZ |first= |last=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=O‘zbek futbolida davlat homiyligi davri tugamoqdami |url=https://uz.kursiv.media/uz/2026-02-26/ozbek-futbolida-davlat-homiyligi-davri-tugamoqdami-ozbekneftgaz-qarori-ortidagi-haqiqatlar/ |website=Kursiv Media Uzbekistan - Kursiv Media Uzbekistan – O'zbekiston iqtisodiyoti va siyosati, biznes va moliya yangiliklari |date=2026-02-26 |access-date=2026-02-28 |language=uz |first=Sardor |last=Saidov}}&lt;/ref&gt;.

[[25-fevral]] kuni [[Yandex|Yandex Uzbekistan]] shirkati hamda [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi|Liga]] oʻrtasida muxlislar uchun raqamli imkoniyatlarni kengaytirishga yo'naltirilgan strategik hamkorlik kelishuvi imzolandi. Kelishuv doirasida Yandex Uzbekistan Superliganing rasmiy hamkori va Pro liganing titul homiysiga aylandi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://championat.uz/oz/news/rasman-yandex-uzbekistan-pro-liganing-titul-homiysi|title=Yandex Uzbekistan va PFL hamkorligi: Allplay va Kinopoisk platformalarida o'yinlarni translyaciya qilish to'g'risida kelishuv}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2026/02/26/pfl-vs-yandex/|title=PFL Yandex Uzbekistan bilan hamkorlik boshladi: Superliga o‘yinlari Kinopoisk va Allplay`da, Yandex Proliga titul homiysi bo‘ldi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sports.uz/oz/news/view/yandex-uzbekistan-proliganing-rasmiy-titul-homiysiga-aylanadi-25-02-2026|title=“Yandex Uzbekistan” Proliganing rasmiy titul homiyiga aylanadi}}&lt;/ref&gt;.

Mavsumdagi ilk gol [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] klubi hujumchisi [[Sherzod Esanov]] tomonidan [[Qoʻqon 1912]] klubi darvozasiga kiritilgan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Superliga. &quot;Buxoro&quot; – &quot;Qo'qon-1912&quot; 1:0 |url=https://championat.asia/oz/news/superliga-buxoro-qoqon-1912-10 |access-date=2026-02-28 |website=CHAMPIONAT.asia |language=uz}}&lt;/ref&gt;.
== Jamoalar ==
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
! colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| '''{{Bayroq|Oʻzbekiston}}'''
|-
! [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
! |[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
! [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
! [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| [[Bobur stadioni|Bobur]]
| [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor]]
| [[Buxoro FA stadioni|Buxoro]]
| [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| Sigʻimi: '''18 500'''
| Sigʻimi: '''34 000'''
| Sigʻimi: '''10.000'''
| Sigʻimi: '''11 650'''
|-
| [[Fayl:Andijon_Bobur_Arena_-_Sog'lom_Avlod.jpg|250px]]
| [[Fayl:Bunyodkor_stadium1.jpg|250px]]
|
| [[Fayl:Dinamo Samarqand stadioni.jpg|250px]]
|-
! style=&quot;border-left:none; border-right:none;&quot; | [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
| colspan=&quot;3&quot; rowspan=&quot;8&quot;|&lt;center&gt;
{{Location map+|Uzbekistan|width=800|float=none|caption=|places={{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.31379  |long=69.26743  |label='''Toshkent''' |position=left}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.84531  |long=69.59999  |label= [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.86670  |long=72.77836  |label= [[Andijon (futbol klubi)|Andijan]]|position=right}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=39.46198  |long=64.24468  |label= [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]|position=left}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=39.88236  |long=66.80039  |label= [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo Samarqand]]|position=left}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.21337  |long=69.27914  |label= [[Metallurg Bekobod|Metallurg]]|position=bottom}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.83824  |long=65.81386  |label= [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.99963  |long=71.59382  |label= [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] |position=top}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.386389 |long=71.786389 |label= [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]|position=right}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=39.67057  |long=65.10812  |label= [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]|position=bottom}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=40.11404  |long=67.82897  |label= [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]|position=top}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=37.216667 |long=67.283333 |label= [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]|position=top}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=41.560778 |long=60.593037 |label= [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]|position=left}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=41.192042 |long=69.253486 |label= [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]|position=left}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |mark=TransparentPlaceholder.png |lat=40 |long=56 |label=none}}}}
&lt;/center&gt;
|-
| [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]]
|-
| Sigʻimi: '''10.000'''
|-
| [[Fayl:Bahrom Vafoev Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! style=&quot;border-left:none; border-right:none;&quot; | [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|-
| [[Qarshi markaziy stadioni|Qarshi]]
|-
| Sigʻimi: '''21.000'''
|-
| [[Fayl:Nasaf_stadium_view_from_north_east.jpg|250px]]
|-
! [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
! [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
! [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
! [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|-
| [[Navbahor markaziy stadioni|Navbahor]]
| [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
| [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
| [[Paxtakor markaziy stadioni|Paxtakor]]
|-
| Sigʻimi: '''22.000'''
| Sigʻimi: '''20.000'''
| Sigʻimi: '''12.000'''
| Sigʻimi: '''35.000'''
|-
| No foto
| [[Fayl:Istiqlol_stadium.jpg|250px]]
| [[File:OKMK Stadium.jpg|250px]]
| [[Fayl:Pakhtakor_Markaziy_Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
! [[Qoʻqon 1912]]
! [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
! [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|-
| [[Yoshlar sport majmuasi|Yoshlar]]
| [[Qoʻqon „Markaziy“ stadioni|Qoʻqon]]
| [[Soʻgʻdiyona (stadion)|Soʻgʻdiyona]]
| [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|-
| Sigʻimi: '''12.500'''
| Sigʻimi: '''10.500'''
| Sigʻimi: '''11.650'''
| Sigʻimi: '''10.600'''
|-
| [[Fayl:Yoshlar SM.jpg|250px]]
| [[Fayl:Kokandstad.jpg|250px]]
| No foto
| [[Fayl:Surxon Sport saroyi.jpg|250px]]
|-
|-
|'''[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]'''
|'''[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]'''
|-
| [[Doʻstlik stadioni|Doʻstlik]]
| [[Xorazm (stadion)|Xorazm]]
| 
|-
| Sigʻimi: '''8.000'''
| Sigʻimi: '''13.500'''
| 
|-
| [[File:Dustlik Stadium Tashkent.jpg|250px]]
| [[Fayl:Khorezm Stadium 2.jpg|250px]]
| 
|}&lt;/center&gt;
== Xodimlar va homiylar ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
|+
!Klub
!Bosh murabbiy
!Libos ishlab
chiqaruvchi
!Libos homiysi
(Old qismi)
!Jamoa homiysi
|-
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Samvel Babayan]]
|[[Adidas]]
|[[Centrum Air]]
|[[UzAutoMotors]]
|-
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|ITA}} [[Ilyos Zeytullayev]]
|[[7SABER]]
|Toshkent shahar hokimligi
|Toshkent shahar hokimligi
|-
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{flagicon|RUS}} / {{flagicon|UZB}} [[Aleksandr Xomyakov]]
|[[Adidas]]
|[[Buxoro neftni qayta ishlash zavodi|BNQIZ]]
|Buxoro viloyati hokimligi
|-
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{flagicon|UZB}} [[Vadim Abramov]]
|[[Macron]]
|Navoiy uran DK
|AGROMIR Buldings
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|[[Macron]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|-
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{flagicon|UZB}} [[Roʻziqul Berdiyev]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|SSmart
|Qashqadaryo viloyati hokimligi
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|[[Adidas]]
|E-AuksionUz
|[[Namangan|Namangan shahar hokimligi]]
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|[[Adidas]]
|FNQIZ
|[[Fargʻona neftni qayta ishlash zavodi|FNQIZ]]
|-
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov]]
|[[7SABER]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|-
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Kamoliddin Tojiyev]]
|[[Adidas]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|-
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{flagicon|UZB}} [[Akmal Rustamov]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|NKMK
|[[Navoiy kon-metallurgiya kombinati|NKMK]]
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|[[7SABER]]
|Fargʻona viloyati hokimligi
|Fargʻona viloyati hokimligi
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|[[Joma]]
|Hududiy elektr tarmoqlari
|[[BMB Holding]]
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|[[Adidas]]
|[[Eriell Group]]
|[[Eriell Group]]
|-
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{flagicon|AUS}} [[Mirko Jeličić]]
|[[7SABER]]
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|[[Adidas]]
|Ranch universiteti
|[[Uztelecom]]
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Klub
!Boʻshatilgan murabbiy
!Ketish sababi
!Boʻshatilgan sana
!Jadvaldagi joylashuv
!Tayinlangan murabbiy
!Tayinlov sana
!Manba
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sherzod Joʻrayev]] (vaqtinchalik)
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|2025-yil 1-dekabr
|
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|TJK}} [[Vitaliy Levchenko]]
|Shartnoma yakunlangan
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|2025-yil 2-dekabr
|
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} [[Bahrom Haydarov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 11-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|2025-yil 11-dekabr
|
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|TJK}} [[Hakim Fuzaylov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Fevzi Davletov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 8-yanvar
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|2026-yil 8-yanvar
|
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|UZB}} [[Otabek Narzullayev]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 21-fevral
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|2026-yil 22-fevral
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 18-mart
|14-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Anvar Gʻofurov]] (vaqtincha)
|2026-yil 18-mart
|
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 26-mart
|15-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Ulugʻbek Baqoyev]]
|2026-yil 26-mart
|
|}

=== Chet ellik futbolchilar ===
{{main article|O‘zbekistonda to‘p surgan xorijlik futbolchilar}}{{Yana qarang|2026-yilgi Oʻzbekiston futboli transferlari roʻyxati}}
Klublar mavsum davomida jami oltita xorijlik oʻyinchini roʻyxatdan oʻtkazishi mumkin, agar ulardan biri 21 yoshdan oshmagan boʻlsa (2004-yilda tugʻilgan va undan kichik) belgilangan roʻyxatdan tashqari oʻtkazishi mumkinligi belgilangan. 2025-yil 5-dekabrdan 2026-yil 20-fevralga qadar klublarga legioner oʻyinchilarni musobaqa uchun roʻyxatdan oʻtkazishdi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Superligadagi transferlar bir sahifada |url=https://championat.asia/oz/news/superligadagi-transferlar-bir-sahifada |website=CHAMPIONAT.asia |access-date=2026-02-28 |language=uz}}&lt;/ref&gt;.

* ''Kursiv'' bilan ajratilgan oʻyinchilar mavsumoldi yoki mavsumning oʻrtasidagi transfer oynasidan soʻng jamoa tarkibidan chiqarilgan yoki klubni tark etgan, ammo kamida bir marta maydonga tushgan futbolchilardir.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left; font-size:100%&quot;
!№
!Klub
!Futbolchi 1
!Futbolchi 2
!Futbolchi 3
!Futbolchi 4
!Futbolchi 5
!Futbolchi 6
!Futbolchi 7
!U21 futbolchisi
!Sobiq futbolchilar 1
!Sobiq futbolchilar 2
|-
|1.
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{fbicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]]
|{{fbicon|ITA}} [[Martin Boakye]]
|
|
|
|''{{fbicon|KGZ}} [[Erjan Tokatayev]]''
''{{fbicon|NGA}} [[Ismahil Akinade]]''

''{{fbicon|POL}} [[Krystian Nowak]]''
|
|-
|2.
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{fbicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Marko Bugarin]]
|{{fbicon|JPN}} [[Itsuki Urata]]
|{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]
|{{fbicon|ITA}} [[Federiko Botti]]
|
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Nikoloz Mali]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]''

''{{fbicon|CRO}} [[Martin Šroler]]''
|
|-
|3.
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{fbicon|SRB}} [[Veljko Filipović]]
|{{fbicon|BIH}} [[Dominik Begić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Rodić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Mlađović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Mixeil Basheleishvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Nika Kacharava]]
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Marko Kolaković]]''

''{{fbicon|CRO}} [[Josip Tomašević]]''

''{{fbicon|CRO}} [[Frane Ikić]]''

''{{fbicon|CRO}} [[Frane Čirjak]]''
|
|-
|4.
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{Flagicon|GHA}} [[Kingsley Sarfo]]
|{{fbicon|BFA}} [[Dramane Salou]]
|{{Flagicon|SVN}} [[Til Mavretič]]
|{{Flagicon|URU}} [[Mauro Brasil]]
|{{Flagicon|FRA}} [[Mahamadou Dembélé]]
|{{Flagicon|ARG}} [[Salvador Sánchez]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]''

''{{fbicon|BRA}} [[Maycon Douglas]]''

''{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]''

''{{fbicon|SRB}} [[Marko Stanojević]]''

''{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]''
|
|-
|5.
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]
|{{fbicon|BLR}} [[Mikalay Ivanow]]
|{{fbicon|AUS}} [[Aleksandar Šušnjar]]
|{{fbicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Nišić]]
|
|
|{{fbicon|ARM}} [[Artur Mxitaryan]]
{{fbicon|SRB}} [[Ilia Jeličić]]
|''{{fbicon|MNE}} [[Momčilo Rašo]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Akaki Shulaia]]''

''{{fbicon|GEO}} [[Levan Arveladze]]''

''{{fbicon|SRB}} [[Nikola Popović]]''
|
|-
|6.
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{fbicon|GHA}} [[Rashid Abubakar]]
|{{fbicon|MKD}} [[Vlatko Stojanovski]]
|{{fbicon|NGA}} [[Raphael Ayagwa]]
|{{fbicon|NGA}} [[Augustine Chidi Kwem]]
|{{fbicon|RUS}} [[Roman Xadjiev]]
|
|
|{{fbicon|GHA}} / {{fbicon|NGA}} [[Abdullatif Abdallah Maga]]
|''{{fbicon|NGA}} [[Aminu Umar]]''
''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Yashin (1993-yilda tugʻilgan futbolchi)|Dmitriy Yashin]]''
|
|-
|7.
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{fbicon|NGA}} [[Benjamin Teidi]]
|{{fbicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Jgerenaia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Vanja Ilić]]
|{{fbicon|CDR}} [[Katulondi Kati]]
|{{fbicon|BRA}} [[Alex Fernandes (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Alex Fernandes]]
|
|
|''{{fbicon|BRA}} [[Pedro (futbolchi, 1999)|Pedro]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Guilherme Guedes]]''

''{{fbicon|BRA}} [[Higor Gabriel]]''

''{{fbicon|BRA}} [[Júlio César (1996-yilda tugʻilgan futbolchi)|Júlio César]]''
|
|-
|8.
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{fbicon|NGA}} [[Kingsley Sokari]]
|{{fbicon|NGA}} [[Yusuf Otubanjo]]
|''{{fbicon|ALB}}'' [[Adenis Shala]]
|
|
|
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Stefan Čolović]]''

''{{fbicon|UKR}} [[Aleksandr Vorobey]]''
|
|-
|9.
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Ciger]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Jovović|'''Vladimir Jovović''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Zoran Marušić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Đokić|'''Jovan Đokić''']]
|{{fbicon|CRO}} [[Stipe Perica]]
|{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]
|
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Aziz Murotov (futbolchi, 2007)|Aziz Murotov]]
|''{{fbicon|KGZ}} [[Joel Kojo]]''
''{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]''
|
|-
|10.
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{fbicon|JPN}} [[Naoaki Senaga]]
|{{fbicon|JPN}} [[Arihiro Sentoku]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Papava|'''Giorgi Papava''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Uros Kojic]]
|{{fbicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]]
|
|
|
|''{{fbicon|ESP}} [[Rubén Sánchez]]''
''{{fbicon|Janubiy Sudan}} [[Ajak Riak]]''

''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|11.
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{fbicon|IRQ}} '''[[Bashar Resan]]'''
|{{fbicon|IRQ}} [[Zaid Tahseen|'''Zaid Tahseen''']]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Flamarion]]
|''{{fbicon|POL}}'' [[Piotr Parzyszek]]
|
|
|
|
|''{{fbicon|COL}} [[Brayan Riascos|'''Brayan Riascos''']]''
''{{fbicon|BRA}} [[Jhonatan]]''
|
|-
|12.
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{fbicon|GEO}} [[Andro Giorgadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Shota Gvazava]]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Toma Tabatadze]]
|{{fbicon|UKR}} [[Yegor Kondratyuk]]
|{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]
|
|
|
|''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|13.
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{fbicon|MNE}} [[Nikola Kumburović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Jaba Jighauri|'''Jaba Jighauri''']]
|{{fbicon|GEO}} [[Grigol Chabradze]]
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Alisher Shukurov]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksiy Shchebetun]]
|
|
|
|''{{fbicon|UKR}} [[Roman Papariga]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Dušan Mijić]]''
|
|-
|14.
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev|'''Ljupcho Doriyev''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Filip Ivanović]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nikola Mirković]]
|{{fbicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]]
|'''{{fbicon|TJK}} [[Zoir Joʻraboyev]]'''
|{{fbicon|MNE}} [[Aleksandar Boljević]]
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Milan Mitrović (futbolchi, 1991)|Milan Mitrović]]''
''{{fbicon|ALB}} [[Rubin Hebaj]]''
|
|-
|15.
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{fbicon|RUS}} [[Jamoliddin Xojiniyozov]]
|{{fbicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]]
|{{fbicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]]
|{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]
|{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]
|
|
|
|
|
|-
|16.
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{fbicon|SRB}} / {{fbicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
|{{fbicon|FRA}} [[Yanis Lhéry]]
|{{fbicon|BRA}} [[Elzio Lohan]]
|{{fbicon|BRA}} [[Rafael Sabino]]
|{{fbicon|SLO}} [[Matija Rom]]
|{{fbicon|SEN}} [[Boubacar Traoré (1997-yilda tugʻilgan futbolchi)|Boubacar Traorè]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]''
''{{fbicon|TJK}} [[Shahrom Samiev|'''Shahrom Samiev''']]''

''{{fbicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]]''
|
|}
'''Qalin:''' oʻz terma jamoasi uchun oʻynagan futbolchilar.

== Liga turnir jadvali ==
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:sports table
|main
|style=WDL
|source=[https://www.pfl.uz/tour-table Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]
&lt;!--Jamoa oʻrinlarini shu yerda yangilang--&gt;

|team_order=NEF, BUX, BUN, NAS, NAV, PAK, LOK, XOR, AND, QIZ, QOQ, OKM, DIN, SUR, SOG, MAS 

&lt;!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang (quyida belgilangan)--&gt;
|result1=CLGS
|result12=RPL|result13=RPL|result14=RPL|result15=RPL|result16=REL

&lt;!--Jamoa natijalarini va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi oʻrinlarini yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--&gt;
|update= 2026-yil 4-aprel
|win_AND=2 |draw_AND=0 |loss_AND=3 |gf_AND=7 |ga_AND=6 &lt;!-- Andijon --&gt;
|win_BUN=3 |draw_BUN=1 |loss_BUN=1 |gf_BUN=6 |ga_BUN=3 &lt;!-- Bunyodkor --&gt;
|win_BUX=3 |draw_BUX=1 |loss_BUX=0 |gf_BUX=6 |ga_BUX=2 &lt;!-- Buxoro --&gt;
|win_DIN=1 |draw_DIN=1 |loss_DIN=3 |gf_DIN=6 |ga_DIN=9 &lt;!-- Dinamo --&gt;
|win_LOK=2 |draw_LOK=1 |loss_LOK=2 |gf_LOK=6 |ga_LOK=6 &lt;!-- Lokomotiv --&gt;
|win_MAS=0 |draw_MAS=0 |loss_MAS=5 |gf_MAS=1 |ga_MAS=11&lt;!-- Mashʼal  --&gt;
|win_NAS=3 |draw_NAS=1 |loss_NAS=1 |gf_NAS=5 |ga_NAS=2 &lt;!-- Nasaf --&gt;
|win_NAV=3 |draw_NAV=0 |loss_NAV=2 |gf_NAV=7 |ga_NAV=5 &lt;!-- Navbahor --&gt;
|win_NEF=4 |draw_NEF=0 |loss_NEF=0 |gf_NEF=12|ga_NEF=1 &lt;!-- Neftchi --&gt;
|win_OKM=1 |draw_OKM=1 |loss_OKM=2 |gf_OKM=3 |ga_OKM=4 &lt;!-- OKMK --&gt;
|win_PAK=3 |draw_PAK=0 |loss_PAK=1 |gf_PAK=8 |ga_PAK=5 &lt;!-- Paxtakor --&gt;
|win_QIZ=2 |draw_QIZ=0 |loss_QIZ=2 |gf_QIZ=4 |ga_QIZ=4 &lt;!-- Qizilqum --&gt;
|win_QOQ=1 |draw_QOQ=2 |loss_QOQ=2 |gf_QOQ=5 |ga_QOQ=6 &lt;!-- Qoʻqon 1912 --&gt;
|win_SOG=0 |draw_SOG=2 |loss_SOG=3 |gf_SOG=6 |ga_SOG=14&lt;!-- Soʻgʻdiyona --&gt;
|win_SUR=1 |draw_SUR=1 |loss_SUR=2 |gf_SUR=2 |ga_SUR=6 &lt;!-- Surxon --&gt;
|win_XOR=2 |draw_XOR=1 |loss_XOR=2 |gf_XOR=5 |ga_XOR=5 &lt;!-- Xorazm--&gt;
&lt;!--Status--&gt;

&lt;!--Jamoa tavsiflari (jadvalda havolalar mavjud)--&gt;
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUX=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_BUN=[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QOQ=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_XOR=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]


&lt;!--Jadval sozlamalari va qoidalari--&gt;
|show_limit=5
|class_rules=1) ochkolar; 2) oʻzaro oʻyin ochkolari; 3) oʻzaro oʻyin gol farqlari; 4) oʻzaro oʻyinda mehmonda urilgan gollar; 5) gol farqlari; 6) urilgan gollar soni.

&lt;!--Yuqori oʻrinlarni egallash va quyi ligaga tushish ustunlarining ta’riflari--&gt;
|res_col_header=QR
|col_CLGS=green2|text_CLGS= [[2026–27-yilgi AFC Osiyo Elit Chempionlar Ligasi|Elit Chempionlar Ligasi guruh bosqichi]] 
|col_RPL=red2|text_RPL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} oʻrtasida oʻtish uchrashuvi
|col_REL=red1|text_REL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} tushib ketish
}}&lt;/onlyinclude&gt;

== Turlar == 

=== 1-tur ===
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/94a9d2ba-f1b3-46ec-9eb9-1d9413a76a38-775ea27d-7526-4bf2-ba63-6010b870596a.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Sherzod Esanov|Esanov]] {{goal|9}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 4–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/07f909d6-9e62-48f7-bb9b-96b4cd1b3900-194b986d-94ed-4c3d-9329-60e8c63d71cf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
* [[Nemanja Ćalasan|Ćalasan]] {{goal|13}}
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|45}}
* [[Dragan Ćeran|Ćeran]] {{goal|54}}
* [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov|Xoldorxonov]] {{goal|90+4}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
|stadium = [[Bobur stadioni|Bobur]]
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/52d34242-7651-45fc-874c-05530572a291-946b090b-9048-4701-82b0-c8c8261d5135.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|75}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|84}}
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/05ecfcbe-a8ad-43ce-9afe-a094a8b6423f-b96fdd90-42cc-48b8-956c-b9de2c9ba5e8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Bojan Ciger|Ciger]] {{goal|9}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|30}}
* [[Zoran Marušić|Marušić]] {{goal|75}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
|stadium = [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/146c572e-f2df-41f7-be48-10fc73ece690-0b852041-4d94-471f-99a1-6b4f5f4f11e2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
* [[Muhammadali Raimov|Raimov]] {{goal|10}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|67}}
* [[Lazizbek Mirzayev|Mirzayev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals2 =
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|69}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/85016e2b-3c42-4b78-8176-c6cbf5e94555-680f430e-4cba-4d8c-a8ce-c6b4aa299cbf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|4}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|11}}
* [[Zabihillo Oʻrinboyev|Oʻrinboyev]] {{goal|24}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/eff18dc3-75a7-497f-8661-9d321f87e75f-556d5c24-1b16-4086-a0f2-7c0cc353468d.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Narimonjon Ahmadjonov|Ahmadjonov]] {{goal|63}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2df7dcf6-c582-459e-a2c4-ff0117793a11-96e671a8-8af4-4ec6-b8a2-4a96f960f0d2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Adenis Shala|Shala]] {{goal|90}}
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals2 =
|stadium = [[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]]
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
=== 2-tur ===
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18e579a4-037c-40e3-ad9c-bc0c9a55a75a-fe279eca-5ce1-46d5-be1b-9031308b2a90.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Toma Tabatadze|Tabatadze]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals2 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|49}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|56}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/607fc64f-8db8-4c09-bd8f-e8ef89cdfc26-838d06b9-e8f8-49bf-a92a-4a459a93bd96.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals1 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|35}}
* [[Islom Kenjaboyev|Kenjaboyev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
* [[Aleko Andronikashvili|Andronikashvili]] {{goal|76}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ef0c514b-be5b-4234-833a-1a9333fff527-a63ee969-a9ae-42e1-8c01-b59cd39a9e36.pdf Hisobot]
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals1 =
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals2 =
* [[Veljko Filipović|Filipović]] {{goal|73}}
|stadium = [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/03b02df1-dbb2-4f33-a33d-303c37481f81-7d28d7bd-36c6-40c9-889c-63baf4fb3104.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
* [[Anzur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|44}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|45+2}}
|stadium = Gʻuzor
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7c1b3bff-8cc5-41d1-b053-20131d0cf0aa-5c14eac1-69f4-4a12-9a0d-19c60a86d4b2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals1 =
* [[Samandarjon Mavlonqulov|Mavlonqulov]] {{goal|83}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Azizbek Amonov|Amonov]] {{goal|8}}
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|14}}
|stadium = Bunyodkor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86e336ed-2ada-4da8-a4e4-737a87d4d747-327d18e0-a2f9-4709-a277-34562b3d0044.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Oybek Rustamov|Rustamov]] {{goal|14}}
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|22}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0653ad61-e761-4500-9a55-05d1ec8ea942-c6d8b6ce-4039-4f18-99d6-35351ba2f3a0.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Diyor Ortiqboyev|Ortiqboyev]] {{goal|52}}
|team2 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals2 =
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Choriyev]]
}}
=== 3-tur ===
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9c4f28d0-3723-45c4-9c1d-88ea67f2dcfd-757011d1-cdc8-4cf1-8f57-5e10af329551.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|42}}
* [[Jamshid Iskanderov|Iskanderov]] {{goal|50||56}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b0637a7-b461-4eb3-9dd0-9c5a7e7c3650-a40a63bb-ba7e-49bf-8ac9-cfe41f1eef57.pdf Hisobot]
|team1 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals1 =
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|39}}
* [[Shoxruz Norxonov|Norxonov]] {{goal|90+1}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86243268-6fb6-4d31-9179-75ba5d82cd80-9fabeb17-d7a6-47aa-bf7e-78db4a70ca5b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Katulondi Kati|Kati]] {{goal|47}}
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|65}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Surxon
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a779f496-e5df-413f-8c79-e578fb00f2b1-126c2d29-1e5c-43ec-b772-a8da1e249655.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Siavash Hagh Nazari|Nazari]] {{goal|54}}
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|74}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
* [[Otabek Joʻraqoʻziyev|Joʻraqoʻziyev]] {{goal|45+1}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|90+1}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2fbefff1-63ad-4b04-ab4a-68d9238f09fd-6bc743b9-3fb1-4f7f-9daf-efaa351d4231.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Anvar Xojimirzayev|Xojimirzayev]] {{goal|44}}
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|90+2}}
|stadium = [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}

== Natijalar ==

=== Qayd etilgan hisoblar ===
{{#invoke:sports results|main
| source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
| update = 2026-yil 4-aprel
| matches_style = FBR

|team1=AND |team2=BUN |team3=BUK |team4=DIN |team5=LOK |team6=MAS |team7=NAS |team8=NAV |team9=NEF |team10=OKM |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO 

&lt;!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--&gt;
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]


| match_AND_BUN = 
| match_AND_BUK = 
| match_AND_DIN = 
| match_AND_LOK = 
| match_AND_MAS = 2-0
| match_AND_NAS = 
| match_AND_NAV = 
| match_AND_NEF = 
| match_AND_OKM = 
| match_AND_PAK = 
| match_AND_KOK = 
| match_AND_QIZ = 
| match_AND_SOG = 4-0
| match_AND_SUR = 
| match_AND_KHO = 

| match_BUK_AND = 
| match_BUK_BUN = 
| match_BUK_DIN = 3-1 
| match_BUK_LOK = 
| match_BUK_MAS = 
| match_BUK_NAS = 
| match_BUK_NAV = 
| match_BUK_NEF = 
| match_BUK_OKM = 
| match_BUK_PAK = 
| match_BUK_KOK = 
| match_BUK_QIZ = 
| match_BUK_SOG = 
| match_BUK_SUR = 
| match_BUK_KHO = 1-1

| match_BUN_AND = 
| match_BUN_BUK = 
| match_BUN_DIN = 1-2 
| match_BUN_LOK = 2-0
| match_BUN_MAS = 
| match_BUN_NAS = 
| match_BUN_NAV = 
| match_BUN_NEF = 
| match_BUN_OKM = 
| match_BUN_PAK = 
| match_BUN_KOK = 
| match_BUN_QIZ = 
| match_BUN_SOG = 
| match_BUN_SUR = 
| match_BUN_KHO = 

| match_DIN_AND = 
| match_DIN_BUN = 
| match_DIN_BUK = 
| match_DIN_LOK = 
| match_DIN_MAS = 
| match_DIN_NAS = 1-1
| match_DIN_NAV = 1-2
| match_DIN_NEF = 
| match_DIN_OKM = 
| match_DIN_PAK = 
| match_DIN_KOK = 
| match_DIN_QIZ = 
| match_DIN_SOG = 
| match_DIN_SUR = 
| match_DIN_KHO = 

| match_LOK_AND = 
| match_LOK_BUN = 
| match_LOK_BUK = 
| match_LOK_DIN = 
| match_LOK_MAS = 
| match_LOK_NAS = 
| match_LOK_NAV = 
| match_LOK_NEF = 
| match_LOK_OKM = 
| match_LOK_PAK = 
| match_LOK_KOK = 0-0
| match_LOK_QIZ = 
| match_LOK_SOG = 
| match_LOK_SUR = 3-1
| match_LOK_KHO = 

| match_MAS_AND = 
| match_MAS_BUN = 
| match_MAS_BUK = 
| match_MAS_DIN = 
| match_MAS_LOK = 0-2
| match_MAS_NAS = 
| match_MAS_NAV = 
| match_MAS_NEF = 
| match_MAS_OKM = 
| match_MAS_PAK = 
| match_MAS_KOK = 
| match_MAS_QIZ = 0-2
| match_MAS_SOG = 
| match_MAS_SUR = 
| match_MAS_KHO = 

| match_NAS_AND = 1-0
| match_NAS_BUN = 
| match_NAS_BUK = 
| match_NAS_DIN = 
| match_NAS_LOK = 
| match_NAS_MAS = 
| match_NAS_NAV = 
| match_NAS_NEF = 
| match_NAS_OKM = 
| match_NAS_PAK = 
| match_NAS_KOK = 
| match_NAS_QIZ = 
| match_NAS_SOG = 
| match_NAS_SUR = 0-1
| match_NAS_KHO = 1-0

| match_NAV_AND = 
| match_NAV_BUN = 
| match_NAV_BUK = 0-1
| match_NAV_DIN = 
| match_NAV_LOK = 
| match_NAV_MAS = 
| match_NAV_NAS = 2-1
| match_NAV_NEF = 
| match_NAV_OKM = 
| match_NAV_PAK = 
| match_NAV_KOK = 
| match_NAV_QIZ = 
| match_NAV_SOG = 
| match_NAV_SUR = 
| match_NAV_KHO = 

| match_NEF_AND = 3-0
| match_NEF_BUN = 
| match_NEF_BUK = 
| match_NEF_DIN = 
| match_NEF_LOK = 3-1
| match_NEF_MAS = 
| match_NEF_NAS = 3-0
| match_NEF_NAV = 
| match_NEF_NEF = 
| match_NEF_PAK = 
| match_NEF_KOK = 
| match_NEF_QIZ = 
| match_NEF_SOG = 
| match_NEF_SUR = 
| match_NEF_KHO = 

| match_OKM_AND = 
| match_OKM_BUN = 
| match_OKM_BUK = 0-1
| match_OKM_DIN = 
| match_OKM_LOK = 
| match_OKM_MAS = 
| match_OKM_NAS = 
| match_OKM_NAV = 
| match_OKM_NEF = 
| match_OKM_PAK = 
| match_OKM_KOK = 
| match_OKM_QIZ = 
| match_OKM_SOG = 2-2
| match_OKM_SUR = 
| match_OKM_KHO = 

| match_PAK_AND = 
| match_PAK_BUN = 
| match_PAK_BUK = 
| match_PAK_DIN = 
| match_PAK_LOK = 
| match_PAK_MAS = 
| match_PAK_NAS = 
| match_PAK_NAV = 1-2
| match_PAK_NEF = 
| match_PAK_OKM = 
| match_PAK_KOK = 
| match_PAK_QIZ = 2-1
| match_PAK_SOG = 
| match_PAK_SUR = 
| match_PAK_KHO = 

| match_KOK_AND = 
| match_KOK_BUN = 
| match_KOK_BUK = 
| match_KOK_DIN = 
| match_KOK_LOK = 
| match_KOK_MAS = 
| match_KOK_NAS = 
| match_KOK_NAV = 2-1
| match_KOK_NEF = 
| match_KOK_OKM = 
| match_KOK_PAK = 1-2
| match_KOK_QIZ = 
| match_KOK_SOG = 
| match_KOK_SUR = 
| match_KOK_KHO = 

| match_QIZ_AND = 2-1
| match_QIZ_BUN = 
| match_QIZ_BUK = 
| match_QIZ_DIN = 
| match_QIZ_LOK = 
| match_QIZ_MAS = 
| match_QIZ_NAS = 
| match_QIZ_NAV = 
| match_QIZ_NEF = 
| match_QIZ_OKM = 0-1
| match_QIZ_PAK = 
| match_QIZ_KOK = 
| match_QIZ_SOG = 
| match_QIZ_SUR = 
| match_QIZ_KHO = 

| match_SOG_AND = 
| match_SOG_BUN = 
| match_SOG_BUK = 
| match_SOG_DIN = 
| match_SOG_LOK = 
| match_SOG_MAS = 
| match_SOG_NAS = 0-2
| match_SOG_NAV = 
| match_SOG_NEF = 
| match_SOG_OKM = 
| match_SOG_PAK = 2-4
| match_SOG_KOK = 2-2
| match_SOG_QIZ = 
| match_SOG_SUR = 
| match_SOG_KHO = 

| match_SUR_AND = 
| match_SUR_BUN = 0-0
| match_SUR_BUK = 
| match_SUR_DIN = 
| match_SUR_LOK = 
| match_SUR_MAS = 
| match_SUR_NAS = 
| match_SUR_NAV = 
| match_SUR_NEF = 0-3
| match_SUR_OKM = 
| match_SUR_PAK = 
| match_SUR_KOK = 
| match_SUR_QIZ = 
| match_SUR_SOG = 
| match_SUR_KHO = 

| match_KHO_AND = 
| match_KHO_BUN = 1-2
| match_KHO_BUK = 
| match_KHO_DIN = 2-1
| match_KHO_LOK = 
| match_KHO_MAS = 
| match_KHO_NAS = 
| match_KHO_NAV = 
| match_KHO_NEF = 
| match_KHO_OKM = 1-0
| match_KHO_PAK = 
| match_KHO_KOK = 
| match_KHO_QIZ = 
| match_KHO_SOG = 
| match_KHO_SUR = 
}}

=== Oʻynalgan oʻyinlarga koʻra natijalar ===
{{#invoke:Sports rbr table|table|sortable = y
|team1=AGM |team2=AND |team3=BUK |team4=BUN |team5=DIN |team6=LOK 
|team7=MAS |team8=NAS |team9=NAV |team10=NEF |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO 

&lt;!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--&gt;
|name_AGM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]

&lt;!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang. Sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--&gt;
|update   = 2026-yil 4-aprel
|res_AGM  = L/L/D/W//////////////////////////
|res_AND  = W/L/L/W/L/////////////////////////
|res_BUN  = W/L/D/W/W/////////////////////////
|res_DIN  = L/W/D/L/L/////////////////////////
|res_KOK  = L/L/D/W/D/////////////////////////
|res_MAS  = L/L/L/L/L/////////////////////////
|res_NAS  = W/W/D/L/W/////////////////////////
|res_NAV  = W/L/W/L/W/////////////////////////
|res_NEF  = W/W/W/W//////////////////////////
|res_LOK  = W/W/D/L/L/////////////////////////
|res_PAK  = W/W/L/W//////////////////////////
|res_QIZ  = L/W/W/L//////////////////////////
|res_SOG  = L/L/D/L/D/////////////////////////
|res_SUR  = L/L/D/W//////////////////////////
|res_BUK  = W/W/D/W//////////////////////////
|res_KHO  = L/W/D/L/W/////////////////////////

|legendpos = b
|color_W   = green1
|color_D   = yellow1
|color_L   = red1
|color_P   = grey
|text_W    = Gʻalaba
|text_D    = Durang
|text_L    = Magʻlubiyat
|text_P    = Boshqa muddatga qoldirilgan
|source    =[http://PFL.uz OʻzPFL]
}}

=== Turlar boʻyicha pozitsiyalar ===
{{#invoke:sports rbr table
|table
|sortable = y
|legendpos = br
|update= 2026-yil 4-aprel

&lt;!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang--&gt;
|team1 =AND 
|team2 =BUN
|team3 =BUK 
|team4 =DIN 
|team5 =LOK
|team6 =MAS 
|team7 =NAS 
|team8 =NAV 
|team9 =NEF 
|team10=OKM
|team11=PAK 
|team12=KOK 
|team13=QIZ 
|team14=SOG 
|team15=SUR 
|team16=KHO 

|pos_AND  = 1 /6 /11/7 /
|pos_BUN  = 6 /8 /9 /6 /
|pos_BUK  = 7 /5 /4 /2 /
|pos_DIN  = 9 /7 /8 /13/
|pos_LOK  = 3 /2 /2 /4 /
|pos_MAS  = 15/15/16/16/
|pos_NAS  = 8 /4 /3 /5 /
|pos_NAV  = 5 /9 /5 /8 /
|pos_NEF  = 2 /1 /1 /1 /
|pos_OKM  = 10/13/12/10/
|pos_PAK  = 4 /3 /6 /3 /
|pos_KOK  = 11/12/13/12/
|pos_QIZ  = 14/11/7 /9 /
|pos_SOG  = 16/16/15/15/
|pos_SUR  = 13/14/14/14/
|pos_KHO  = 12/10/10/11/

&lt;!--Bu yerda jamoa oʻrinlarini yangilang (quyida tavsiflangan)--&gt;
|result1  =
&lt;!--Depending on cup winners--&gt;
&lt;!--|result=--&gt; |result2 =
|result12 = |result13 = |result14 =

&lt;!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--&gt;
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]

| color_1    = gold    |text_1  = [[OFK chempionlar ligasi]] guruh bosqichi saralashida peshqadam
| color_2    = green1  |text_2  = 2026—27-yilgi mavsum Osiyo chempionlar ligasi guruh bosqichiga saralash
| color_3-4  = green3  |text_3-4  = 2026—27-yilgi Osiyo chempionlar ligasi saralash bosqichiga saralash
| color_12   = red2    |text_12  = Oʻzbekiston Pro ligasiga tushib ketgan
| color_13   = red1    |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasiga tushib ketgan
| color_red            | [[Oʻzbekiston Pro ligasi]]  
| color_14   = red1    |text_14 
| source     =         [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
}}

&lt;!---
== Chiqib ketish pley-offi ==
{{OneLegStart}}
{{OneLegResult
| || || ||winner=1}}
|}
---&gt;

== Mavsum statistikasi ==

* '''Mavsumdagi ilk gol''': [[Sherzod Esanov]] [[Buxoro]]nning „[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]“ klubi tarkibida „[[Qoʻqon 1912]]“ klubiga qarshi oʻyinda urgan ('''2025-yil 27-fevral''').

=== Gol mualliflari ===
{{updated|[[2026-yil]] [[21-mart]] holatiga koʻra}}.
{{Goalscorers
|goals= 76
|ongoing=yes
|matches= 32
|updated= 2026-yil 21-mart

|4 goals=

* {{Flagicon|CRO}} [[Stipe Perica]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])

|2 goals=

* {{Flagicon|ITA}} [[Martin Boakye]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Firdavs Abdurahmonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Quvonchbek Abrayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sharof Muhiddinov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ruslanbek Jiyanov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Alisher Odilov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Abror Karimov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Rustam Turdimurodov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Dostonbek Hamdamov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|POL}} [[Piotr Parzyszek]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Jaba Jighauri]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])

|1 goals=

* {{Flagicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Doniyor Abdumannopov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sherzod Esanov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Mamasidiqov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahzod Ubaydullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Veljko Filipović]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Rodić]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Narimonjon Ahmadjonov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Nosirjon Abdusalomov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Samandarjon Mavlonqulov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizbek Amonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Hojimirzayev]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Raimov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Lazizbek Mirzayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temurxoʻja Abduxoliqov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anzur Ismoilov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|ALB}} [[Adenis Shala]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Oybek Rustamov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Zabihillo Oʻrinboyev]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|CDR}} [[Katulondi Kati]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Bojan Ciger]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Zoran Marushich]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Jovan Đokić]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Jamshid Iskanderov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Gʻofurov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Hojimat Erkinov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Flamarion]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Islom Kenjaboyev]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shoxruz Norxonov]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadanas Hasanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Husanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Filip Ivanović]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Otabek Joʻraqoʻziyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyor Ortiqboyev]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizjon Ahrorov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Ismoilov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])

|1 own goals=

* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]) Dinamo jamoasi foydasiga

}}

=== Quruq oʻyin ===
{{updated|2025-yil 21-martda boʻlib oʻtgan oʻyinlar holatiga koʻra}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!№
!Futbolchi
!Jamoa
!{{abbr|Oʻyin|Gol oʻtkazilmagan oʻyinlar}}
|-
|1
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Botirali Ergashev]]
| align=&quot;left&quot; |Neftchi
|3
|-
|2
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Abduvohid Neʼmatov]]
| align=&quot;left&quot; |Nasaf
|2
|-
|3
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Umid Hamroyev]]
| align=&quot;left&quot; |Buxoro
|2
|-
|4
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
| align=&quot;left&quot; |Lokomotiv
|2
|-
|5
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Abdumavlon Abdujalilov]]
| align=&quot;left&quot; |Bunyodkor
|2
|-
|6
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Rahimjon Davronov]]
| align=&quot;left&quot; |Andijon
|2
|-
|7
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Davron Merganov]]
| align=&quot;left&quot; |Surxon
|2
|-
|8
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Vladimir Nazarov]]
| align=&quot;left&quot; |Paxtakor
|1
|-
|9
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Rustam Nortojiyev]]
| align=&quot;left&quot; |Qoʻqon 1912
|1
|-
|10
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Farhod Rahmatov]]
| align=&quot;left&quot; |Qizilqum
|1
|-
|11
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Oʻtkir Yusupov]]
| align=&quot;left&quot; |Navbahor
|1
|-
|12
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Hamidullo Abdunabiyev]]
| align=&quot;left&quot; |OKMK
|1
|-
|13
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
| align=&quot;left&quot; |Xorazm
|1
|}

== Yana qarang ==
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* {{Official website|https://pfl.uz/uz}} {{in lang|uz|ru}}
* [https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/ozbekiston-superligasi-2025/regular-season/117241/ Oʻzbekiston Superligasi 2025 globalsportsarchive.com] {{in lang|en|ru}}

{{Oʻzbekiston Superligasi|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi chempionlari|collapse}}

[[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari]]
[[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli]]</text>
      <sha1>b7l64qkilfczc45tdminidmlm95k707</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974225</id>
      <parentid>5974224</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T01:09:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gol mualliflari */</comment>
      <origin>5974225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57978" sha1="hawlhlrbwxskvci7yg8s6aszq4vex83" xml:space="preserve">{{infobox football league season
| image =[[File:Uzbekistan super league logo 2024.png|300px]]
| competition = [[Oʻzbekiston Superligasi]]
| season = [[2026-yil]]
| winners = &lt;!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6-marta)&lt;br/&gt;[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]&lt;br/&gt;[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]--&gt;
| relegated= &lt;!-- [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]--&gt;
| continentalcup1 = 
| continentalcup1 qualifiers = 
| matches = &lt;!-- 240--&gt;
| total goals = &lt;!-- 609--&gt;
| league topscorer = &lt;!-- [[Igor Sergeyev]]--&gt;
| biggest home win = &lt;!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–0 [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]}} &lt;br /&gt; {{small|(10-may 2025-yil)}} &lt;br /&gt;--&gt;
| biggest away win = &lt;!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} &lt;br /&gt; {{small|(22-avgust 2025-yil)}} &lt;br /&gt;--&gt;
| highest scoring =&lt;!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} &lt;br /&gt; {{small|(22-avgust 2025-yil)}}--&gt;
| longest wins =&lt;!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6 marta)&lt;br /&gt;[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] (6 marta)--&gt;
| longest unbeaten =&lt;!-- Nasaf--&gt;
| longest winless =&lt;!-- Shoʻrtan--&gt;
| longest losses =&lt;!-- [[Qoʻqon 1912]] (9 marta)--&gt;
| highest attendance =&lt;!-- 22000 ({{nowrap|Neftchi 4 — 1 Qizilqum}})&lt;br /&gt; {{small|(24-noyabr 2025-yil)}}--&gt;
| lowest attendance =&lt;!-- 171 ({{nowrap|Buxoro 1 — 2 Mashʼal}})&lt;br /&gt; {{small|(3-may 2025-yil)}}--&gt;
| average attendance =
| prevseason = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]]
| nextseason = [[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2027]]
| updated =
}}
'''Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi''' (&lt;nowiki&gt;Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Суперлигаси&lt;/nowiki&gt;), homiylik jihatidan '''Artel Superligasi''' – [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan futbol boʻyicha [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati — Superliga|Oʻzbekiston chempionatining]] 35-mavsumi.

== Mavsum voqealari ==
2025-yilgi mavsum yakunidagi pley-off bosqichida [[Qoʻqon 1912]], [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]], [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] va [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] klublari Superligada oʻz oʻrnini saqlab qoldi. [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] klubi Pro ligaga tushib ketdi&lt;ref&gt;[https://championat.uz/oz/news/shortan-pro-ligaga-tushib-ketdi „Shoʻrtan“ Pro ligaga tushib ketdi]&lt;/ref&gt;. [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] klubi esa Superligaga qaytdi&lt;ref&gt;[https://sports24.uz/football/news/lokomotiv-superligaga-qaytdi/ „Lokomotiv“ – Superligaga qaytdi]&lt;/ref&gt;.

[[12-fevral]] kuni [[Oʻzbekneftgaz]] [[Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi]]ga yoʻllagan xatida 2026-yildan boshlab Nasaf, Buxoro va Bunyodkor klublarini moliyalashtirishni toʻxtatishini maʼlum qilgan. Rasmiy axborotda sohaga oid boʻlmagan aktivlarni tasarrufdan chiqarish, homiylik toʻlovlarini bekor qilish hamda xarajatlarni optimallashtirish orqali moliyaviy barqarorlikni mustahkamlash ustuvor yoʻnalish sifatida izohlangan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=«O‘zbekneftgaz» futbol klublariga homiylik qilishni to‘xtatadi |url=https://kun.uz/73328500 |website=Kun.uz |access-date=2026-02-28 |language=uz |last=kunu.uz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=“O‘zbekneftgaz” “Nasaf”, “Buxoro” hamda “Bunyodkor” klublarini moliyalashtirishni to‘xtatdi |url=https://daryo.uz/2026/02/12/ozbekneftgaz-nasaf-buxoro-hamda-bunyodkor-klublarini-moliyalashtirishni-toxtatdi/ |website=Daryo |date=2026-02-12 |access-date=2026-02-28 |language=uz-Latn-UZ |first= |last=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=O‘zbek futbolida davlat homiyligi davri tugamoqdami |url=https://uz.kursiv.media/uz/2026-02-26/ozbek-futbolida-davlat-homiyligi-davri-tugamoqdami-ozbekneftgaz-qarori-ortidagi-haqiqatlar/ |website=Kursiv Media Uzbekistan - Kursiv Media Uzbekistan – O'zbekiston iqtisodiyoti va siyosati, biznes va moliya yangiliklari |date=2026-02-26 |access-date=2026-02-28 |language=uz |first=Sardor |last=Saidov}}&lt;/ref&gt;.

[[25-fevral]] kuni [[Yandex|Yandex Uzbekistan]] shirkati hamda [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi|Liga]] oʻrtasida muxlislar uchun raqamli imkoniyatlarni kengaytirishga yo'naltirilgan strategik hamkorlik kelishuvi imzolandi. Kelishuv doirasida Yandex Uzbekistan Superliganing rasmiy hamkori va Pro liganing titul homiysiga aylandi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://championat.uz/oz/news/rasman-yandex-uzbekistan-pro-liganing-titul-homiysi|title=Yandex Uzbekistan va PFL hamkorligi: Allplay va Kinopoisk platformalarida o'yinlarni translyaciya qilish to'g'risida kelishuv}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2026/02/26/pfl-vs-yandex/|title=PFL Yandex Uzbekistan bilan hamkorlik boshladi: Superliga o‘yinlari Kinopoisk va Allplay`da, Yandex Proliga titul homiysi bo‘ldi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sports.uz/oz/news/view/yandex-uzbekistan-proliganing-rasmiy-titul-homiysiga-aylanadi-25-02-2026|title=“Yandex Uzbekistan” Proliganing rasmiy titul homiyiga aylanadi}}&lt;/ref&gt;.

Mavsumdagi ilk gol [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] klubi hujumchisi [[Sherzod Esanov]] tomonidan [[Qoʻqon 1912]] klubi darvozasiga kiritilgan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Superliga. &quot;Buxoro&quot; – &quot;Qo'qon-1912&quot; 1:0 |url=https://championat.asia/oz/news/superliga-buxoro-qoqon-1912-10 |access-date=2026-02-28 |website=CHAMPIONAT.asia |language=uz}}&lt;/ref&gt;.
== Jamoalar ==
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
! colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| '''{{Bayroq|Oʻzbekiston}}'''
|-
! [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
! |[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
! [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
! [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| [[Bobur stadioni|Bobur]]
| [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor]]
| [[Buxoro FA stadioni|Buxoro]]
| [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| Sigʻimi: '''18 500'''
| Sigʻimi: '''34 000'''
| Sigʻimi: '''10.000'''
| Sigʻimi: '''11 650'''
|-
| [[Fayl:Andijon_Bobur_Arena_-_Sog'lom_Avlod.jpg|250px]]
| [[Fayl:Bunyodkor_stadium1.jpg|250px]]
|
| [[Fayl:Dinamo Samarqand stadioni.jpg|250px]]
|-
! style=&quot;border-left:none; border-right:none;&quot; | [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
| colspan=&quot;3&quot; rowspan=&quot;8&quot;|&lt;center&gt;
{{Location map+|Uzbekistan|width=800|float=none|caption=|places={{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.31379  |long=69.26743  |label='''Toshkent''' |position=left}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.84531  |long=69.59999  |label= [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.86670  |long=72.77836  |label= [[Andijon (futbol klubi)|Andijan]]|position=right}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=39.46198  |long=64.24468  |label= [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]|position=left}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=39.88236  |long=66.80039  |label= [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo Samarqand]]|position=left}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.21337  |long=69.27914  |label= [[Metallurg Bekobod|Metallurg]]|position=bottom}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.83824  |long=65.81386  |label= [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.99963  |long=71.59382  |label= [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] |position=top}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.386389 |long=71.786389 |label= [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]|position=right}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=39.67057  |long=65.10812  |label= [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]|position=bottom}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=40.11404  |long=67.82897  |label= [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]|position=top}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=37.216667 |long=67.283333 |label= [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]|position=top}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=41.560778 |long=60.593037 |label= [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]|position=left}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=41.192042 |long=69.253486 |label= [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]|position=left}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |mark=TransparentPlaceholder.png |lat=40 |long=56 |label=none}}}}
&lt;/center&gt;
|-
| [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]]
|-
| Sigʻimi: '''10.000'''
|-
| [[Fayl:Bahrom Vafoev Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! style=&quot;border-left:none; border-right:none;&quot; | [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|-
| [[Qarshi markaziy stadioni|Qarshi]]
|-
| Sigʻimi: '''21.000'''
|-
| [[Fayl:Nasaf_stadium_view_from_north_east.jpg|250px]]
|-
! [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
! [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
! [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
! [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|-
| [[Navbahor markaziy stadioni|Navbahor]]
| [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
| [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
| [[Paxtakor markaziy stadioni|Paxtakor]]
|-
| Sigʻimi: '''22.000'''
| Sigʻimi: '''20.000'''
| Sigʻimi: '''12.000'''
| Sigʻimi: '''35.000'''
|-
| No foto
| [[Fayl:Istiqlol_stadium.jpg|250px]]
| [[File:OKMK Stadium.jpg|250px]]
| [[Fayl:Pakhtakor_Markaziy_Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
! [[Qoʻqon 1912]]
! [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
! [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|-
| [[Yoshlar sport majmuasi|Yoshlar]]
| [[Qoʻqon „Markaziy“ stadioni|Qoʻqon]]
| [[Soʻgʻdiyona (stadion)|Soʻgʻdiyona]]
| [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|-
| Sigʻimi: '''12.500'''
| Sigʻimi: '''10.500'''
| Sigʻimi: '''11.650'''
| Sigʻimi: '''10.600'''
|-
| [[Fayl:Yoshlar SM.jpg|250px]]
| [[Fayl:Kokandstad.jpg|250px]]
| No foto
| [[Fayl:Surxon Sport saroyi.jpg|250px]]
|-
|-
|'''[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]'''
|'''[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]'''
|-
| [[Doʻstlik stadioni|Doʻstlik]]
| [[Xorazm (stadion)|Xorazm]]
| 
|-
| Sigʻimi: '''8.000'''
| Sigʻimi: '''13.500'''
| 
|-
| [[File:Dustlik Stadium Tashkent.jpg|250px]]
| [[Fayl:Khorezm Stadium 2.jpg|250px]]
| 
|}&lt;/center&gt;
== Xodimlar va homiylar ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
|+
!Klub
!Bosh murabbiy
!Libos ishlab
chiqaruvchi
!Libos homiysi
(Old qismi)
!Jamoa homiysi
|-
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Samvel Babayan]]
|[[Adidas]]
|[[Centrum Air]]
|[[UzAutoMotors]]
|-
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|ITA}} [[Ilyos Zeytullayev]]
|[[7SABER]]
|Toshkent shahar hokimligi
|Toshkent shahar hokimligi
|-
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{flagicon|RUS}} / {{flagicon|UZB}} [[Aleksandr Xomyakov]]
|[[Adidas]]
|[[Buxoro neftni qayta ishlash zavodi|BNQIZ]]
|Buxoro viloyati hokimligi
|-
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{flagicon|UZB}} [[Vadim Abramov]]
|[[Macron]]
|Navoiy uran DK
|AGROMIR Buldings
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|[[Macron]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|-
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{flagicon|UZB}} [[Roʻziqul Berdiyev]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|SSmart
|Qashqadaryo viloyati hokimligi
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|[[Adidas]]
|E-AuksionUz
|[[Namangan|Namangan shahar hokimligi]]
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|[[Adidas]]
|FNQIZ
|[[Fargʻona neftni qayta ishlash zavodi|FNQIZ]]
|-
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov]]
|[[7SABER]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|-
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Kamoliddin Tojiyev]]
|[[Adidas]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|-
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{flagicon|UZB}} [[Akmal Rustamov]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|NKMK
|[[Navoiy kon-metallurgiya kombinati|NKMK]]
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|[[7SABER]]
|Fargʻona viloyati hokimligi
|Fargʻona viloyati hokimligi
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|[[Joma]]
|Hududiy elektr tarmoqlari
|[[BMB Holding]]
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|[[Adidas]]
|[[Eriell Group]]
|[[Eriell Group]]
|-
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{flagicon|AUS}} [[Mirko Jeličić]]
|[[7SABER]]
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|[[Adidas]]
|Ranch universiteti
|[[Uztelecom]]
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Klub
!Boʻshatilgan murabbiy
!Ketish sababi
!Boʻshatilgan sana
!Jadvaldagi joylashuv
!Tayinlangan murabbiy
!Tayinlov sana
!Manba
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sherzod Joʻrayev]] (vaqtinchalik)
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|2025-yil 1-dekabr
|
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|TJK}} [[Vitaliy Levchenko]]
|Shartnoma yakunlangan
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|2025-yil 2-dekabr
|
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} [[Bahrom Haydarov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 11-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|2025-yil 11-dekabr
|
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|TJK}} [[Hakim Fuzaylov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Fevzi Davletov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 8-yanvar
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|2026-yil 8-yanvar
|
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|UZB}} [[Otabek Narzullayev]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 21-fevral
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|2026-yil 22-fevral
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 18-mart
|14-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Anvar Gʻofurov]] (vaqtincha)
|2026-yil 18-mart
|
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 26-mart
|15-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Ulugʻbek Baqoyev]]
|2026-yil 26-mart
|
|}

=== Chet ellik futbolchilar ===
{{main article|O‘zbekistonda to‘p surgan xorijlik futbolchilar}}{{Yana qarang|2026-yilgi Oʻzbekiston futboli transferlari roʻyxati}}
Klublar mavsum davomida jami oltita xorijlik oʻyinchini roʻyxatdan oʻtkazishi mumkin, agar ulardan biri 21 yoshdan oshmagan boʻlsa (2004-yilda tugʻilgan va undan kichik) belgilangan roʻyxatdan tashqari oʻtkazishi mumkinligi belgilangan. 2025-yil 5-dekabrdan 2026-yil 20-fevralga qadar klublarga legioner oʻyinchilarni musobaqa uchun roʻyxatdan oʻtkazishdi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Superligadagi transferlar bir sahifada |url=https://championat.asia/oz/news/superligadagi-transferlar-bir-sahifada |website=CHAMPIONAT.asia |access-date=2026-02-28 |language=uz}}&lt;/ref&gt;.

* ''Kursiv'' bilan ajratilgan oʻyinchilar mavsumoldi yoki mavsumning oʻrtasidagi transfer oynasidan soʻng jamoa tarkibidan chiqarilgan yoki klubni tark etgan, ammo kamida bir marta maydonga tushgan futbolchilardir.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left; font-size:100%&quot;
!№
!Klub
!Futbolchi 1
!Futbolchi 2
!Futbolchi 3
!Futbolchi 4
!Futbolchi 5
!Futbolchi 6
!Futbolchi 7
!U21 futbolchisi
!Sobiq futbolchilar 1
!Sobiq futbolchilar 2
|-
|1.
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{fbicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]]
|{{fbicon|ITA}} [[Martin Boakye]]
|
|
|
|''{{fbicon|KGZ}} [[Erjan Tokatayev]]''
''{{fbicon|NGA}} [[Ismahil Akinade]]''

''{{fbicon|POL}} [[Krystian Nowak]]''
|
|-
|2.
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{fbicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Marko Bugarin]]
|{{fbicon|JPN}} [[Itsuki Urata]]
|{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]
|{{fbicon|ITA}} [[Federiko Botti]]
|
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Nikoloz Mali]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]''

''{{fbicon|CRO}} [[Martin Šroler]]''
|
|-
|3.
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{fbicon|SRB}} [[Veljko Filipović]]
|{{fbicon|BIH}} [[Dominik Begić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Rodić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Mlađović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Mixeil Basheleishvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Nika Kacharava]]
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Marko Kolaković]]''

''{{fbicon|CRO}} [[Josip Tomašević]]''

''{{fbicon|CRO}} [[Frane Ikić]]''

''{{fbicon|CRO}} [[Frane Čirjak]]''
|
|-
|4.
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{Flagicon|GHA}} [[Kingsley Sarfo]]
|{{fbicon|BFA}} [[Dramane Salou]]
|{{Flagicon|SVN}} [[Til Mavretič]]
|{{Flagicon|URU}} [[Mauro Brasil]]
|{{Flagicon|FRA}} [[Mahamadou Dembélé]]
|{{Flagicon|ARG}} [[Salvador Sánchez]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]''

''{{fbicon|BRA}} [[Maycon Douglas]]''

''{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]''

''{{fbicon|SRB}} [[Marko Stanojević]]''

''{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]''
|
|-
|5.
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]
|{{fbicon|BLR}} [[Mikalay Ivanow]]
|{{fbicon|AUS}} [[Aleksandar Šušnjar]]
|{{fbicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Nišić]]
|
|
|{{fbicon|ARM}} [[Artur Mxitaryan]]
{{fbicon|SRB}} [[Ilia Jeličić]]
|''{{fbicon|MNE}} [[Momčilo Rašo]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Akaki Shulaia]]''

''{{fbicon|GEO}} [[Levan Arveladze]]''

''{{fbicon|SRB}} [[Nikola Popović]]''
|
|-
|6.
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{fbicon|GHA}} [[Rashid Abubakar]]
|{{fbicon|MKD}} [[Vlatko Stojanovski]]
|{{fbicon|NGA}} [[Raphael Ayagwa]]
|{{fbicon|NGA}} [[Augustine Chidi Kwem]]
|{{fbicon|RUS}} [[Roman Xadjiev]]
|
|
|{{fbicon|GHA}} / {{fbicon|NGA}} [[Abdullatif Abdallah Maga]]
|''{{fbicon|NGA}} [[Aminu Umar]]''
''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Yashin (1993-yilda tugʻilgan futbolchi)|Dmitriy Yashin]]''
|
|-
|7.
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{fbicon|NGA}} [[Benjamin Teidi]]
|{{fbicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Jgerenaia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Vanja Ilić]]
|{{fbicon|CDR}} [[Katulondi Kati]]
|{{fbicon|BRA}} [[Alex Fernandes (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Alex Fernandes]]
|
|
|''{{fbicon|BRA}} [[Pedro (futbolchi, 1999)|Pedro]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Guilherme Guedes]]''

''{{fbicon|BRA}} [[Higor Gabriel]]''

''{{fbicon|BRA}} [[Júlio César (1996-yilda tugʻilgan futbolchi)|Júlio César]]''
|
|-
|8.
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{fbicon|NGA}} [[Kingsley Sokari]]
|{{fbicon|NGA}} [[Yusuf Otubanjo]]
|''{{fbicon|ALB}}'' [[Adenis Shala]]
|
|
|
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Stefan Čolović]]''

''{{fbicon|UKR}} [[Aleksandr Vorobey]]''
|
|-
|9.
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Ciger]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Jovović|'''Vladimir Jovović''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Zoran Marušić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Đokić|'''Jovan Đokić''']]
|{{fbicon|CRO}} [[Stipe Perica]]
|{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]
|
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Aziz Murotov (futbolchi, 2007)|Aziz Murotov]]
|''{{fbicon|KGZ}} [[Joel Kojo]]''
''{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]''
|
|-
|10.
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{fbicon|JPN}} [[Naoaki Senaga]]
|{{fbicon|JPN}} [[Arihiro Sentoku]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Papava|'''Giorgi Papava''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Uros Kojic]]
|{{fbicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]]
|
|
|
|''{{fbicon|ESP}} [[Rubén Sánchez]]''
''{{fbicon|Janubiy Sudan}} [[Ajak Riak]]''

''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|11.
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{fbicon|IRQ}} '''[[Bashar Resan]]'''
|{{fbicon|IRQ}} [[Zaid Tahseen|'''Zaid Tahseen''']]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Flamarion]]
|''{{fbicon|POL}}'' [[Piotr Parzyszek]]
|
|
|
|
|''{{fbicon|COL}} [[Brayan Riascos|'''Brayan Riascos''']]''
''{{fbicon|BRA}} [[Jhonatan]]''
|
|-
|12.
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{fbicon|GEO}} [[Andro Giorgadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Shota Gvazava]]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Toma Tabatadze]]
|{{fbicon|UKR}} [[Yegor Kondratyuk]]
|{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]
|
|
|
|''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|13.
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{fbicon|MNE}} [[Nikola Kumburović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Jaba Jighauri|'''Jaba Jighauri''']]
|{{fbicon|GEO}} [[Grigol Chabradze]]
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Alisher Shukurov]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksiy Shchebetun]]
|
|
|
|''{{fbicon|UKR}} [[Roman Papariga]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Dušan Mijić]]''
|
|-
|14.
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev|'''Ljupcho Doriyev''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Filip Ivanović]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nikola Mirković]]
|{{fbicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]]
|'''{{fbicon|TJK}} [[Zoir Joʻraboyev]]'''
|{{fbicon|MNE}} [[Aleksandar Boljević]]
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Milan Mitrović (futbolchi, 1991)|Milan Mitrović]]''
''{{fbicon|ALB}} [[Rubin Hebaj]]''
|
|-
|15.
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{fbicon|RUS}} [[Jamoliddin Xojiniyozov]]
|{{fbicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]]
|{{fbicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]]
|{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]
|{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]
|
|
|
|
|
|-
|16.
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{fbicon|SRB}} / {{fbicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
|{{fbicon|FRA}} [[Yanis Lhéry]]
|{{fbicon|BRA}} [[Elzio Lohan]]
|{{fbicon|BRA}} [[Rafael Sabino]]
|{{fbicon|SLO}} [[Matija Rom]]
|{{fbicon|SEN}} [[Boubacar Traoré (1997-yilda tugʻilgan futbolchi)|Boubacar Traorè]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]''
''{{fbicon|TJK}} [[Shahrom Samiev|'''Shahrom Samiev''']]''

''{{fbicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]]''
|
|}
'''Qalin:''' oʻz terma jamoasi uchun oʻynagan futbolchilar.

== Liga turnir jadvali ==
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:sports table
|main
|style=WDL
|source=[https://www.pfl.uz/tour-table Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]
&lt;!--Jamoa oʻrinlarini shu yerda yangilang--&gt;

|team_order=NEF, BUX, BUN, NAS, NAV, PAK, LOK, XOR, AND, QIZ, QOQ, OKM, DIN, SUR, SOG, MAS 

&lt;!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang (quyida belgilangan)--&gt;
|result1=CLGS
|result12=RPL|result13=RPL|result14=RPL|result15=RPL|result16=REL

&lt;!--Jamoa natijalarini va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi oʻrinlarini yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--&gt;
|update= 2026-yil 4-aprel
|win_AND=2 |draw_AND=0 |loss_AND=3 |gf_AND=7 |ga_AND=6 &lt;!-- Andijon --&gt;
|win_BUN=3 |draw_BUN=1 |loss_BUN=1 |gf_BUN=6 |ga_BUN=3 &lt;!-- Bunyodkor --&gt;
|win_BUX=3 |draw_BUX=1 |loss_BUX=0 |gf_BUX=6 |ga_BUX=2 &lt;!-- Buxoro --&gt;
|win_DIN=1 |draw_DIN=1 |loss_DIN=3 |gf_DIN=6 |ga_DIN=9 &lt;!-- Dinamo --&gt;
|win_LOK=2 |draw_LOK=1 |loss_LOK=2 |gf_LOK=6 |ga_LOK=6 &lt;!-- Lokomotiv --&gt;
|win_MAS=0 |draw_MAS=0 |loss_MAS=5 |gf_MAS=1 |ga_MAS=11&lt;!-- Mashʼal  --&gt;
|win_NAS=3 |draw_NAS=1 |loss_NAS=1 |gf_NAS=5 |ga_NAS=2 &lt;!-- Nasaf --&gt;
|win_NAV=3 |draw_NAV=0 |loss_NAV=2 |gf_NAV=7 |ga_NAV=5 &lt;!-- Navbahor --&gt;
|win_NEF=4 |draw_NEF=0 |loss_NEF=0 |gf_NEF=12|ga_NEF=1 &lt;!-- Neftchi --&gt;
|win_OKM=1 |draw_OKM=1 |loss_OKM=2 |gf_OKM=3 |ga_OKM=4 &lt;!-- OKMK --&gt;
|win_PAK=3 |draw_PAK=0 |loss_PAK=1 |gf_PAK=8 |ga_PAK=5 &lt;!-- Paxtakor --&gt;
|win_QIZ=2 |draw_QIZ=0 |loss_QIZ=2 |gf_QIZ=4 |ga_QIZ=4 &lt;!-- Qizilqum --&gt;
|win_QOQ=1 |draw_QOQ=2 |loss_QOQ=2 |gf_QOQ=5 |ga_QOQ=6 &lt;!-- Qoʻqon 1912 --&gt;
|win_SOG=0 |draw_SOG=2 |loss_SOG=3 |gf_SOG=6 |ga_SOG=14&lt;!-- Soʻgʻdiyona --&gt;
|win_SUR=1 |draw_SUR=1 |loss_SUR=2 |gf_SUR=2 |ga_SUR=6 &lt;!-- Surxon --&gt;
|win_XOR=2 |draw_XOR=1 |loss_XOR=2 |gf_XOR=5 |ga_XOR=5 &lt;!-- Xorazm--&gt;
&lt;!--Status--&gt;

&lt;!--Jamoa tavsiflari (jadvalda havolalar mavjud)--&gt;
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUX=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_BUN=[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QOQ=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_XOR=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]


&lt;!--Jadval sozlamalari va qoidalari--&gt;
|show_limit=5
|class_rules=1) ochkolar; 2) oʻzaro oʻyin ochkolari; 3) oʻzaro oʻyin gol farqlari; 4) oʻzaro oʻyinda mehmonda urilgan gollar; 5) gol farqlari; 6) urilgan gollar soni.

&lt;!--Yuqori oʻrinlarni egallash va quyi ligaga tushish ustunlarining ta’riflari--&gt;
|res_col_header=QR
|col_CLGS=green2|text_CLGS= [[2026–27-yilgi AFC Osiyo Elit Chempionlar Ligasi|Elit Chempionlar Ligasi guruh bosqichi]] 
|col_RPL=red2|text_RPL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} oʻrtasida oʻtish uchrashuvi
|col_REL=red1|text_REL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} tushib ketish
}}&lt;/onlyinclude&gt;

== Turlar == 

=== 1-tur ===
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/94a9d2ba-f1b3-46ec-9eb9-1d9413a76a38-775ea27d-7526-4bf2-ba63-6010b870596a.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Sherzod Esanov|Esanov]] {{goal|9}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 4–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/07f909d6-9e62-48f7-bb9b-96b4cd1b3900-194b986d-94ed-4c3d-9329-60e8c63d71cf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
* [[Nemanja Ćalasan|Ćalasan]] {{goal|13}}
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|45}}
* [[Dragan Ćeran|Ćeran]] {{goal|54}}
* [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov|Xoldorxonov]] {{goal|90+4}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
|stadium = [[Bobur stadioni|Bobur]]
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/52d34242-7651-45fc-874c-05530572a291-946b090b-9048-4701-82b0-c8c8261d5135.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|75}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|84}}
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/05ecfcbe-a8ad-43ce-9afe-a094a8b6423f-b96fdd90-42cc-48b8-956c-b9de2c9ba5e8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Bojan Ciger|Ciger]] {{goal|9}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|30}}
* [[Zoran Marušić|Marušić]] {{goal|75}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
|stadium = [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/146c572e-f2df-41f7-be48-10fc73ece690-0b852041-4d94-471f-99a1-6b4f5f4f11e2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
* [[Muhammadali Raimov|Raimov]] {{goal|10}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|67}}
* [[Lazizbek Mirzayev|Mirzayev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals2 =
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|69}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/85016e2b-3c42-4b78-8176-c6cbf5e94555-680f430e-4cba-4d8c-a8ce-c6b4aa299cbf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|4}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|11}}
* [[Zabihillo Oʻrinboyev|Oʻrinboyev]] {{goal|24}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/eff18dc3-75a7-497f-8661-9d321f87e75f-556d5c24-1b16-4086-a0f2-7c0cc353468d.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Narimonjon Ahmadjonov|Ahmadjonov]] {{goal|63}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2df7dcf6-c582-459e-a2c4-ff0117793a11-96e671a8-8af4-4ec6-b8a2-4a96f960f0d2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Adenis Shala|Shala]] {{goal|90}}
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals2 =
|stadium = [[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]]
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
=== 2-tur ===
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18e579a4-037c-40e3-ad9c-bc0c9a55a75a-fe279eca-5ce1-46d5-be1b-9031308b2a90.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Toma Tabatadze|Tabatadze]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals2 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|49}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|56}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/607fc64f-8db8-4c09-bd8f-e8ef89cdfc26-838d06b9-e8f8-49bf-a92a-4a459a93bd96.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals1 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|35}}
* [[Islom Kenjaboyev|Kenjaboyev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
* [[Aleko Andronikashvili|Andronikashvili]] {{goal|76}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ef0c514b-be5b-4234-833a-1a9333fff527-a63ee969-a9ae-42e1-8c01-b59cd39a9e36.pdf Hisobot]
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals1 =
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals2 =
* [[Veljko Filipović|Filipović]] {{goal|73}}
|stadium = [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/03b02df1-dbb2-4f33-a33d-303c37481f81-7d28d7bd-36c6-40c9-889c-63baf4fb3104.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
* [[Anzur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|44}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|45+2}}
|stadium = Gʻuzor
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7c1b3bff-8cc5-41d1-b053-20131d0cf0aa-5c14eac1-69f4-4a12-9a0d-19c60a86d4b2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals1 =
* [[Samandarjon Mavlonqulov|Mavlonqulov]] {{goal|83}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Azizbek Amonov|Amonov]] {{goal|8}}
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|14}}
|stadium = Bunyodkor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86e336ed-2ada-4da8-a4e4-737a87d4d747-327d18e0-a2f9-4709-a277-34562b3d0044.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Oybek Rustamov|Rustamov]] {{goal|14}}
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|22}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0653ad61-e761-4500-9a55-05d1ec8ea942-c6d8b6ce-4039-4f18-99d6-35351ba2f3a0.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Diyor Ortiqboyev|Ortiqboyev]] {{goal|52}}
|team2 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals2 =
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Choriyev]]
}}
=== 3-tur ===
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9c4f28d0-3723-45c4-9c1d-88ea67f2dcfd-757011d1-cdc8-4cf1-8f57-5e10af329551.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|42}}
* [[Jamshid Iskanderov|Iskanderov]] {{goal|50||56}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b0637a7-b461-4eb3-9dd0-9c5a7e7c3650-a40a63bb-ba7e-49bf-8ac9-cfe41f1eef57.pdf Hisobot]
|team1 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals1 =
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|39}}
* [[Shoxruz Norxonov|Norxonov]] {{goal|90+1}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86243268-6fb6-4d31-9179-75ba5d82cd80-9fabeb17-d7a6-47aa-bf7e-78db4a70ca5b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Katulondi Kati|Kati]] {{goal|47}}
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|65}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Surxon
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a779f496-e5df-413f-8c79-e578fb00f2b1-126c2d29-1e5c-43ec-b772-a8da1e249655.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Siavash Hagh Nazari|Nazari]] {{goal|54}}
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|74}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
* [[Otabek Joʻraqoʻziyev|Joʻraqoʻziyev]] {{goal|45+1}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|90+1}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2fbefff1-63ad-4b04-ab4a-68d9238f09fd-6bc743b9-3fb1-4f7f-9daf-efaa351d4231.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Anvar Xojimirzayev|Xojimirzayev]] {{goal|44}}
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|90+2}}
|stadium = [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}

== Natijalar ==

=== Qayd etilgan hisoblar ===
{{#invoke:sports results|main
| source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
| update = 2026-yil 4-aprel
| matches_style = FBR

|team1=AND |team2=BUN |team3=BUK |team4=DIN |team5=LOK |team6=MAS |team7=NAS |team8=NAV |team9=NEF |team10=OKM |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO 

&lt;!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--&gt;
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]


| match_AND_BUN = 
| match_AND_BUK = 
| match_AND_DIN = 
| match_AND_LOK = 
| match_AND_MAS = 2-0
| match_AND_NAS = 
| match_AND_NAV = 
| match_AND_NEF = 
| match_AND_OKM = 
| match_AND_PAK = 
| match_AND_KOK = 
| match_AND_QIZ = 
| match_AND_SOG = 4-0
| match_AND_SUR = 
| match_AND_KHO = 

| match_BUK_AND = 
| match_BUK_BUN = 
| match_BUK_DIN = 3-1 
| match_BUK_LOK = 
| match_BUK_MAS = 
| match_BUK_NAS = 
| match_BUK_NAV = 
| match_BUK_NEF = 
| match_BUK_OKM = 
| match_BUK_PAK = 
| match_BUK_KOK = 
| match_BUK_QIZ = 
| match_BUK_SOG = 
| match_BUK_SUR = 
| match_BUK_KHO = 1-1

| match_BUN_AND = 
| match_BUN_BUK = 
| match_BUN_DIN = 1-2 
| match_BUN_LOK = 2-0
| match_BUN_MAS = 
| match_BUN_NAS = 
| match_BUN_NAV = 
| match_BUN_NEF = 
| match_BUN_OKM = 
| match_BUN_PAK = 
| match_BUN_KOK = 
| match_BUN_QIZ = 
| match_BUN_SOG = 
| match_BUN_SUR = 
| match_BUN_KHO = 

| match_DIN_AND = 
| match_DIN_BUN = 
| match_DIN_BUK = 
| match_DIN_LOK = 
| match_DIN_MAS = 
| match_DIN_NAS = 1-1
| match_DIN_NAV = 1-2
| match_DIN_NEF = 
| match_DIN_OKM = 
| match_DIN_PAK = 
| match_DIN_KOK = 
| match_DIN_QIZ = 
| match_DIN_SOG = 
| match_DIN_SUR = 
| match_DIN_KHO = 

| match_LOK_AND = 
| match_LOK_BUN = 
| match_LOK_BUK = 
| match_LOK_DIN = 
| match_LOK_MAS = 
| match_LOK_NAS = 
| match_LOK_NAV = 
| match_LOK_NEF = 
| match_LOK_OKM = 
| match_LOK_PAK = 
| match_LOK_KOK = 0-0
| match_LOK_QIZ = 
| match_LOK_SOG = 
| match_LOK_SUR = 3-1
| match_LOK_KHO = 

| match_MAS_AND = 
| match_MAS_BUN = 
| match_MAS_BUK = 
| match_MAS_DIN = 
| match_MAS_LOK = 0-2
| match_MAS_NAS = 
| match_MAS_NAV = 
| match_MAS_NEF = 
| match_MAS_OKM = 
| match_MAS_PAK = 
| match_MAS_KOK = 
| match_MAS_QIZ = 0-2
| match_MAS_SOG = 
| match_MAS_SUR = 
| match_MAS_KHO = 

| match_NAS_AND = 1-0
| match_NAS_BUN = 
| match_NAS_BUK = 
| match_NAS_DIN = 
| match_NAS_LOK = 
| match_NAS_MAS = 
| match_NAS_NAV = 
| match_NAS_NEF = 
| match_NAS_OKM = 
| match_NAS_PAK = 
| match_NAS_KOK = 
| match_NAS_QIZ = 
| match_NAS_SOG = 
| match_NAS_SUR = 0-1
| match_NAS_KHO = 1-0

| match_NAV_AND = 
| match_NAV_BUN = 
| match_NAV_BUK = 0-1
| match_NAV_DIN = 
| match_NAV_LOK = 
| match_NAV_MAS = 
| match_NAV_NAS = 2-1
| match_NAV_NEF = 
| match_NAV_OKM = 
| match_NAV_PAK = 
| match_NAV_KOK = 
| match_NAV_QIZ = 
| match_NAV_SOG = 
| match_NAV_SUR = 
| match_NAV_KHO = 

| match_NEF_AND = 3-0
| match_NEF_BUN = 
| match_NEF_BUK = 
| match_NEF_DIN = 
| match_NEF_LOK = 3-1
| match_NEF_MAS = 
| match_NEF_NAS = 3-0
| match_NEF_NAV = 
| match_NEF_NEF = 
| match_NEF_PAK = 
| match_NEF_KOK = 
| match_NEF_QIZ = 
| match_NEF_SOG = 
| match_NEF_SUR = 
| match_NEF_KHO = 

| match_OKM_AND = 
| match_OKM_BUN = 
| match_OKM_BUK = 0-1
| match_OKM_DIN = 
| match_OKM_LOK = 
| match_OKM_MAS = 
| match_OKM_NAS = 
| match_OKM_NAV = 
| match_OKM_NEF = 
| match_OKM_PAK = 
| match_OKM_KOK = 
| match_OKM_QIZ = 
| match_OKM_SOG = 2-2
| match_OKM_SUR = 
| match_OKM_KHO = 

| match_PAK_AND = 
| match_PAK_BUN = 
| match_PAK_BUK = 
| match_PAK_DIN = 
| match_PAK_LOK = 
| match_PAK_MAS = 
| match_PAK_NAS = 
| match_PAK_NAV = 1-2
| match_PAK_NEF = 
| match_PAK_OKM = 
| match_PAK_KOK = 
| match_PAK_QIZ = 2-1
| match_PAK_SOG = 
| match_PAK_SUR = 
| match_PAK_KHO = 

| match_KOK_AND = 
| match_KOK_BUN = 
| match_KOK_BUK = 
| match_KOK_DIN = 
| match_KOK_LOK = 
| match_KOK_MAS = 
| match_KOK_NAS = 
| match_KOK_NAV = 2-1
| match_KOK_NEF = 
| match_KOK_OKM = 
| match_KOK_PAK = 1-2
| match_KOK_QIZ = 
| match_KOK_SOG = 
| match_KOK_SUR = 
| match_KOK_KHO = 

| match_QIZ_AND = 2-1
| match_QIZ_BUN = 
| match_QIZ_BUK = 
| match_QIZ_DIN = 
| match_QIZ_LOK = 
| match_QIZ_MAS = 
| match_QIZ_NAS = 
| match_QIZ_NAV = 
| match_QIZ_NEF = 
| match_QIZ_OKM = 0-1
| match_QIZ_PAK = 
| match_QIZ_KOK = 
| match_QIZ_SOG = 
| match_QIZ_SUR = 
| match_QIZ_KHO = 

| match_SOG_AND = 
| match_SOG_BUN = 
| match_SOG_BUK = 
| match_SOG_DIN = 
| match_SOG_LOK = 
| match_SOG_MAS = 
| match_SOG_NAS = 0-2
| match_SOG_NAV = 
| match_SOG_NEF = 
| match_SOG_OKM = 
| match_SOG_PAK = 2-4
| match_SOG_KOK = 2-2
| match_SOG_QIZ = 
| match_SOG_SUR = 
| match_SOG_KHO = 

| match_SUR_AND = 
| match_SUR_BUN = 0-0
| match_SUR_BUK = 
| match_SUR_DIN = 
| match_SUR_LOK = 
| match_SUR_MAS = 
| match_SUR_NAS = 
| match_SUR_NAV = 
| match_SUR_NEF = 0-3
| match_SUR_OKM = 
| match_SUR_PAK = 
| match_SUR_KOK = 
| match_SUR_QIZ = 
| match_SUR_SOG = 
| match_SUR_KHO = 

| match_KHO_AND = 
| match_KHO_BUN = 1-2
| match_KHO_BUK = 
| match_KHO_DIN = 2-1
| match_KHO_LOK = 
| match_KHO_MAS = 
| match_KHO_NAS = 
| match_KHO_NAV = 
| match_KHO_NEF = 
| match_KHO_OKM = 1-0
| match_KHO_PAK = 
| match_KHO_KOK = 
| match_KHO_QIZ = 
| match_KHO_SOG = 
| match_KHO_SUR = 
}}

=== Oʻynalgan oʻyinlarga koʻra natijalar ===
{{#invoke:Sports rbr table|table|sortable = y
|team1=AGM |team2=AND |team3=BUK |team4=BUN |team5=DIN |team6=LOK 
|team7=MAS |team8=NAS |team9=NAV |team10=NEF |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO 

&lt;!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--&gt;
|name_AGM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]

&lt;!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang. Sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--&gt;
|update   = 2026-yil 4-aprel
|res_AGM  = L/L/D/W//////////////////////////
|res_AND  = W/L/L/W/L/////////////////////////
|res_BUN  = W/L/D/W/W/////////////////////////
|res_DIN  = L/W/D/L/L/////////////////////////
|res_KOK  = L/L/D/W/D/////////////////////////
|res_MAS  = L/L/L/L/L/////////////////////////
|res_NAS  = W/W/D/L/W/////////////////////////
|res_NAV  = W/L/W/L/W/////////////////////////
|res_NEF  = W/W/W/W//////////////////////////
|res_LOK  = W/W/D/L/L/////////////////////////
|res_PAK  = W/W/L/W//////////////////////////
|res_QIZ  = L/W/W/L//////////////////////////
|res_SOG  = L/L/D/L/D/////////////////////////
|res_SUR  = L/L/D/W//////////////////////////
|res_BUK  = W/W/D/W//////////////////////////
|res_KHO  = L/W/D/L/W/////////////////////////

|legendpos = b
|color_W   = green1
|color_D   = yellow1
|color_L   = red1
|color_P   = grey
|text_W    = Gʻalaba
|text_D    = Durang
|text_L    = Magʻlubiyat
|text_P    = Boshqa muddatga qoldirilgan
|source    =[http://PFL.uz OʻzPFL]
}}

=== Turlar boʻyicha pozitsiyalar ===
{{#invoke:sports rbr table
|table
|sortable = y
|legendpos = br
|update= 2026-yil 4-aprel

&lt;!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang--&gt;
|team1 =AND 
|team2 =BUN
|team3 =BUK 
|team4 =DIN 
|team5 =LOK
|team6 =MAS 
|team7 =NAS 
|team8 =NAV 
|team9 =NEF 
|team10=OKM
|team11=PAK 
|team12=KOK 
|team13=QIZ 
|team14=SOG 
|team15=SUR 
|team16=KHO 

|pos_AND  = 1 /6 /11/7 /
|pos_BUN  = 6 /8 /9 /6 /
|pos_BUK  = 7 /5 /4 /2 /
|pos_DIN  = 9 /7 /8 /13/
|pos_LOK  = 3 /2 /2 /4 /
|pos_MAS  = 15/15/16/16/
|pos_NAS  = 8 /4 /3 /5 /
|pos_NAV  = 5 /9 /5 /8 /
|pos_NEF  = 2 /1 /1 /1 /
|pos_OKM  = 10/13/12/10/
|pos_PAK  = 4 /3 /6 /3 /
|pos_KOK  = 11/12/13/12/
|pos_QIZ  = 14/11/7 /9 /
|pos_SOG  = 16/16/15/15/
|pos_SUR  = 13/14/14/14/
|pos_KHO  = 12/10/10/11/

&lt;!--Bu yerda jamoa oʻrinlarini yangilang (quyida tavsiflangan)--&gt;
|result1  =
&lt;!--Depending on cup winners--&gt;
&lt;!--|result=--&gt; |result2 =
|result12 = |result13 = |result14 =

&lt;!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--&gt;
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]

| color_1    = gold    |text_1  = [[OFK chempionlar ligasi]] guruh bosqichi saralashida peshqadam
| color_2    = green1  |text_2  = 2026—27-yilgi mavsum Osiyo chempionlar ligasi guruh bosqichiga saralash
| color_3-4  = green3  |text_3-4  = 2026—27-yilgi Osiyo chempionlar ligasi saralash bosqichiga saralash
| color_12   = red2    |text_12  = Oʻzbekiston Pro ligasiga tushib ketgan
| color_13   = red1    |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasiga tushib ketgan
| color_red            | [[Oʻzbekiston Pro ligasi]]  
| color_14   = red1    |text_14 
| source     =         [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
}}

&lt;!---
== Chiqib ketish pley-offi ==
{{OneLegStart}}
{{OneLegResult
| || || ||winner=1}}
|}
---&gt;

== Mavsum statistikasi ==

* '''Mavsumdagi ilk gol''': [[Sherzod Esanov]] [[Buxoro]]nning „[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]“ klubi tarkibida „[[Qoʻqon 1912]]“ klubiga qarshi oʻyinda urgan ('''2025-yil 27-fevral''').

=== Gol mualliflari ===
{{updated|[[2026-yil]] [[4-aprel]] holatiga koʻra}}.
{{Goalscorers
|goals= 89
|ongoing=yes
|matches= 37
|updated= 2026-yil 4-aprel

|4 goals=

* {{Flagicon|CRO}} [[Stipe Perica]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])

|2 goals=

* {{Flagicon|ITA}} [[Martin Boakye]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Firdavs Abdurahmonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Quvonchbek Abrayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sharof Muhiddinov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ruslanbek Jiyanov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Alisher Odilov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Abror Karimov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Rustam Turdimurodov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Dostonbek Hamdamov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|POL}} [[Piotr Parzyszek]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Jaba Jighauri]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])

|1 goals=

* {{Flagicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Doniyor Abdumannopov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sherzod Esanov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Mamasidiqov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahzod Ubaydullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Veljko Filipović]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Rodić]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Narimonjon Ahmadjonov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Marko Bugarin]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Nosirjon Abdusalomov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Samandarjon Mavlonqulov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Boburbek Yoʻldashov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizbek Amonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|SLO}} [[Til Mavretič]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Hojimirzayev]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Raimov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Lazizbek Mirzayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temurxoʻja Abduxoliqov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anzur Ismoilov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|MKD}} [[Vlatko Stojanovski]] ([[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]])
* {{Flagicon|ALB}} [[Adenis Shala]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Oybek Rustamov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Murodbek Rahmatov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Zabihillo Oʻrinboyev]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyor Xolmatov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Usmonov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|CDR}} [[Katulondi Kati]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Bojan Ciger]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Zoran Marushich]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Jovan Đokić]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Jamshid Iskanderov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Gʻofurov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Hojimat Erkinov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Flamarion]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Islom Kenjaboyev]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shoxruz Norxonov]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Shota Gvazava]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shohrux Gadoyev]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadanas Hasanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Husanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Filip Ivanović]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Otabek Joʻraqoʻziyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyor Ortiqboyev]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizjon Ahrorov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Ismoilov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizbek Pirmuhamedov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])

|1 own goals=

* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]) Dinamo jamoasi foydasiga
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshanbek Yagudin]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]) Xorazm jamoasi foydasiga

}}

=== Quruq oʻyin ===
{{updated|2025-yil 21-martda boʻlib oʻtgan oʻyinlar holatiga koʻra}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!№
!Futbolchi
!Jamoa
!{{abbr|Oʻyin|Gol oʻtkazilmagan oʻyinlar}}
|-
|1
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Botirali Ergashev]]
| align=&quot;left&quot; |Neftchi
|3
|-
|2
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Abduvohid Neʼmatov]]
| align=&quot;left&quot; |Nasaf
|2
|-
|3
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Umid Hamroyev]]
| align=&quot;left&quot; |Buxoro
|2
|-
|4
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
| align=&quot;left&quot; |Lokomotiv
|2
|-
|5
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Abdumavlon Abdujalilov]]
| align=&quot;left&quot; |Bunyodkor
|2
|-
|6
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Rahimjon Davronov]]
| align=&quot;left&quot; |Andijon
|2
|-
|7
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Davron Merganov]]
| align=&quot;left&quot; |Surxon
|2
|-
|8
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Vladimir Nazarov]]
| align=&quot;left&quot; |Paxtakor
|1
|-
|9
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Rustam Nortojiyev]]
| align=&quot;left&quot; |Qoʻqon 1912
|1
|-
|10
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Farhod Rahmatov]]
| align=&quot;left&quot; |Qizilqum
|1
|-
|11
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Oʻtkir Yusupov]]
| align=&quot;left&quot; |Navbahor
|1
|-
|12
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Hamidullo Abdunabiyev]]
| align=&quot;left&quot; |OKMK
|1
|-
|13
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
| align=&quot;left&quot; |Xorazm
|1
|}

== Yana qarang ==
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* {{Official website|https://pfl.uz/uz}} {{in lang|uz|ru}}
* [https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/ozbekiston-superligasi-2025/regular-season/117241/ Oʻzbekiston Superligasi 2025 globalsportsarchive.com] {{in lang|en|ru}}

{{Oʻzbekiston Superligasi|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi chempionlari|collapse}}

[[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari]]
[[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli]]</text>
      <sha1>hawlhlrbwxskvci7yg8s6aszq4vex83</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974226</id>
      <parentid>5974225</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T01:12:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>/* Quruq oʻyin */</comment>
      <origin>5974226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58066" sha1="0cxpdzvf9l3m7tjezkrv1sh8l7zmthb" xml:space="preserve">{{infobox football league season
| image =[[File:Uzbekistan super league logo 2024.png|300px]]
| competition = [[Oʻzbekiston Superligasi]]
| season = [[2026-yil]]
| winners = &lt;!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6-marta)&lt;br/&gt;[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]&lt;br/&gt;[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]--&gt;
| relegated= &lt;!-- [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]--&gt;
| continentalcup1 = 
| continentalcup1 qualifiers = 
| matches = &lt;!-- 240--&gt;
| total goals = &lt;!-- 609--&gt;
| league topscorer = &lt;!-- [[Igor Sergeyev]]--&gt;
| biggest home win = &lt;!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–0 [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]}} &lt;br /&gt; {{small|(10-may 2025-yil)}} &lt;br /&gt;--&gt;
| biggest away win = &lt;!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} &lt;br /&gt; {{small|(22-avgust 2025-yil)}} &lt;br /&gt;--&gt;
| highest scoring =&lt;!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} &lt;br /&gt; {{small|(22-avgust 2025-yil)}}--&gt;
| longest wins =&lt;!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6 marta)&lt;br /&gt;[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] (6 marta)--&gt;
| longest unbeaten =&lt;!-- Nasaf--&gt;
| longest winless =&lt;!-- Shoʻrtan--&gt;
| longest losses =&lt;!-- [[Qoʻqon 1912]] (9 marta)--&gt;
| highest attendance =&lt;!-- 22000 ({{nowrap|Neftchi 4 — 1 Qizilqum}})&lt;br /&gt; {{small|(24-noyabr 2025-yil)}}--&gt;
| lowest attendance =&lt;!-- 171 ({{nowrap|Buxoro 1 — 2 Mashʼal}})&lt;br /&gt; {{small|(3-may 2025-yil)}}--&gt;
| average attendance =
| prevseason = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]]
| nextseason = [[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2027]]
| updated =
}}
'''Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi''' (&lt;nowiki&gt;Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Суперлигаси&lt;/nowiki&gt;), homiylik jihatidan '''Artel Superligasi''' – [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan futbol boʻyicha [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati — Superliga|Oʻzbekiston chempionatining]] 35-mavsumi.

== Mavsum voqealari ==
2025-yilgi mavsum yakunidagi pley-off bosqichida [[Qoʻqon 1912]], [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]], [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] va [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] klublari Superligada oʻz oʻrnini saqlab qoldi. [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] klubi Pro ligaga tushib ketdi&lt;ref&gt;[https://championat.uz/oz/news/shortan-pro-ligaga-tushib-ketdi „Shoʻrtan“ Pro ligaga tushib ketdi]&lt;/ref&gt;. [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] klubi esa Superligaga qaytdi&lt;ref&gt;[https://sports24.uz/football/news/lokomotiv-superligaga-qaytdi/ „Lokomotiv“ – Superligaga qaytdi]&lt;/ref&gt;.

[[12-fevral]] kuni [[Oʻzbekneftgaz]] [[Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi]]ga yoʻllagan xatida 2026-yildan boshlab Nasaf, Buxoro va Bunyodkor klublarini moliyalashtirishni toʻxtatishini maʼlum qilgan. Rasmiy axborotda sohaga oid boʻlmagan aktivlarni tasarrufdan chiqarish, homiylik toʻlovlarini bekor qilish hamda xarajatlarni optimallashtirish orqali moliyaviy barqarorlikni mustahkamlash ustuvor yoʻnalish sifatida izohlangan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=«O‘zbekneftgaz» futbol klublariga homiylik qilishni to‘xtatadi |url=https://kun.uz/73328500 |website=Kun.uz |access-date=2026-02-28 |language=uz |last=kunu.uz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=“O‘zbekneftgaz” “Nasaf”, “Buxoro” hamda “Bunyodkor” klublarini moliyalashtirishni to‘xtatdi |url=https://daryo.uz/2026/02/12/ozbekneftgaz-nasaf-buxoro-hamda-bunyodkor-klublarini-moliyalashtirishni-toxtatdi/ |website=Daryo |date=2026-02-12 |access-date=2026-02-28 |language=uz-Latn-UZ |first= |last=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=O‘zbek futbolida davlat homiyligi davri tugamoqdami |url=https://uz.kursiv.media/uz/2026-02-26/ozbek-futbolida-davlat-homiyligi-davri-tugamoqdami-ozbekneftgaz-qarori-ortidagi-haqiqatlar/ |website=Kursiv Media Uzbekistan - Kursiv Media Uzbekistan – O'zbekiston iqtisodiyoti va siyosati, biznes va moliya yangiliklari |date=2026-02-26 |access-date=2026-02-28 |language=uz |first=Sardor |last=Saidov}}&lt;/ref&gt;.

[[25-fevral]] kuni [[Yandex|Yandex Uzbekistan]] shirkati hamda [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi|Liga]] oʻrtasida muxlislar uchun raqamli imkoniyatlarni kengaytirishga yo'naltirilgan strategik hamkorlik kelishuvi imzolandi. Kelishuv doirasida Yandex Uzbekistan Superliganing rasmiy hamkori va Pro liganing titul homiysiga aylandi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://championat.uz/oz/news/rasman-yandex-uzbekistan-pro-liganing-titul-homiysi|title=Yandex Uzbekistan va PFL hamkorligi: Allplay va Kinopoisk platformalarida o'yinlarni translyaciya qilish to'g'risida kelishuv}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2026/02/26/pfl-vs-yandex/|title=PFL Yandex Uzbekistan bilan hamkorlik boshladi: Superliga o‘yinlari Kinopoisk va Allplay`da, Yandex Proliga titul homiysi bo‘ldi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sports.uz/oz/news/view/yandex-uzbekistan-proliganing-rasmiy-titul-homiysiga-aylanadi-25-02-2026|title=“Yandex Uzbekistan” Proliganing rasmiy titul homiyiga aylanadi}}&lt;/ref&gt;.

Mavsumdagi ilk gol [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] klubi hujumchisi [[Sherzod Esanov]] tomonidan [[Qoʻqon 1912]] klubi darvozasiga kiritilgan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Superliga. &quot;Buxoro&quot; – &quot;Qo'qon-1912&quot; 1:0 |url=https://championat.asia/oz/news/superliga-buxoro-qoqon-1912-10 |access-date=2026-02-28 |website=CHAMPIONAT.asia |language=uz}}&lt;/ref&gt;.
== Jamoalar ==
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
! colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| '''{{Bayroq|Oʻzbekiston}}'''
|-
! [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
! |[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
! [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
! [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| [[Bobur stadioni|Bobur]]
| [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor]]
| [[Buxoro FA stadioni|Buxoro]]
| [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| Sigʻimi: '''18 500'''
| Sigʻimi: '''34 000'''
| Sigʻimi: '''10.000'''
| Sigʻimi: '''11 650'''
|-
| [[Fayl:Andijon_Bobur_Arena_-_Sog'lom_Avlod.jpg|250px]]
| [[Fayl:Bunyodkor_stadium1.jpg|250px]]
|
| [[Fayl:Dinamo Samarqand stadioni.jpg|250px]]
|-
! style=&quot;border-left:none; border-right:none;&quot; | [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
| colspan=&quot;3&quot; rowspan=&quot;8&quot;|&lt;center&gt;
{{Location map+|Uzbekistan|width=800|float=none|caption=|places={{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.31379  |long=69.26743  |label='''Toshkent''' |position=left}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.84531  |long=69.59999  |label= [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.86670  |long=72.77836  |label= [[Andijon (futbol klubi)|Andijan]]|position=right}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=39.46198  |long=64.24468  |label= [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]|position=left}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=39.88236  |long=66.80039  |label= [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo Samarqand]]|position=left}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.21337  |long=69.27914  |label= [[Metallurg Bekobod|Metallurg]]|position=bottom}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.83824  |long=65.81386  |label= [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.99963  |long=71.59382  |label= [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] |position=top}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.386389 |long=71.786389 |label= [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]|position=right}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=39.67057  |long=65.10812  |label= [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]|position=bottom}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=40.11404  |long=67.82897  |label= [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]|position=top}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=37.216667 |long=67.283333 |label= [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]|position=top}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=41.560778 |long=60.593037 |label= [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]|position=left}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=41.192042 |long=69.253486 |label= [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]|position=left}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |mark=TransparentPlaceholder.png |lat=40 |long=56 |label=none}}}}
&lt;/center&gt;
|-
| [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]]
|-
| Sigʻimi: '''10.000'''
|-
| [[Fayl:Bahrom Vafoev Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! style=&quot;border-left:none; border-right:none;&quot; | [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|-
| [[Qarshi markaziy stadioni|Qarshi]]
|-
| Sigʻimi: '''21.000'''
|-
| [[Fayl:Nasaf_stadium_view_from_north_east.jpg|250px]]
|-
! [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
! [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
! [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
! [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|-
| [[Navbahor markaziy stadioni|Navbahor]]
| [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
| [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
| [[Paxtakor markaziy stadioni|Paxtakor]]
|-
| Sigʻimi: '''22.000'''
| Sigʻimi: '''20.000'''
| Sigʻimi: '''12.000'''
| Sigʻimi: '''35.000'''
|-
| No foto
| [[Fayl:Istiqlol_stadium.jpg|250px]]
| [[File:OKMK Stadium.jpg|250px]]
| [[Fayl:Pakhtakor_Markaziy_Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
! [[Qoʻqon 1912]]
! [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
! [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|-
| [[Yoshlar sport majmuasi|Yoshlar]]
| [[Qoʻqon „Markaziy“ stadioni|Qoʻqon]]
| [[Soʻgʻdiyona (stadion)|Soʻgʻdiyona]]
| [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|-
| Sigʻimi: '''12.500'''
| Sigʻimi: '''10.500'''
| Sigʻimi: '''11.650'''
| Sigʻimi: '''10.600'''
|-
| [[Fayl:Yoshlar SM.jpg|250px]]
| [[Fayl:Kokandstad.jpg|250px]]
| No foto
| [[Fayl:Surxon Sport saroyi.jpg|250px]]
|-
|-
|'''[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]'''
|'''[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]'''
|-
| [[Doʻstlik stadioni|Doʻstlik]]
| [[Xorazm (stadion)|Xorazm]]
| 
|-
| Sigʻimi: '''8.000'''
| Sigʻimi: '''13.500'''
| 
|-
| [[File:Dustlik Stadium Tashkent.jpg|250px]]
| [[Fayl:Khorezm Stadium 2.jpg|250px]]
| 
|}&lt;/center&gt;
== Xodimlar va homiylar ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
|+
!Klub
!Bosh murabbiy
!Libos ishlab
chiqaruvchi
!Libos homiysi
(Old qismi)
!Jamoa homiysi
|-
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Samvel Babayan]]
|[[Adidas]]
|[[Centrum Air]]
|[[UzAutoMotors]]
|-
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|ITA}} [[Ilyos Zeytullayev]]
|[[7SABER]]
|Toshkent shahar hokimligi
|Toshkent shahar hokimligi
|-
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{flagicon|RUS}} / {{flagicon|UZB}} [[Aleksandr Xomyakov]]
|[[Adidas]]
|[[Buxoro neftni qayta ishlash zavodi|BNQIZ]]
|Buxoro viloyati hokimligi
|-
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{flagicon|UZB}} [[Vadim Abramov]]
|[[Macron]]
|Navoiy uran DK
|AGROMIR Buldings
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|[[Macron]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|-
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{flagicon|UZB}} [[Roʻziqul Berdiyev]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|SSmart
|Qashqadaryo viloyati hokimligi
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|[[Adidas]]
|E-AuksionUz
|[[Namangan|Namangan shahar hokimligi]]
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|[[Adidas]]
|FNQIZ
|[[Fargʻona neftni qayta ishlash zavodi|FNQIZ]]
|-
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov]]
|[[7SABER]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|-
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Kamoliddin Tojiyev]]
|[[Adidas]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|-
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{flagicon|UZB}} [[Akmal Rustamov]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|NKMK
|[[Navoiy kon-metallurgiya kombinati|NKMK]]
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|[[7SABER]]
|Fargʻona viloyati hokimligi
|Fargʻona viloyati hokimligi
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|[[Joma]]
|Hududiy elektr tarmoqlari
|[[BMB Holding]]
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|[[Adidas]]
|[[Eriell Group]]
|[[Eriell Group]]
|-
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{flagicon|AUS}} [[Mirko Jeličić]]
|[[7SABER]]
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|[[Adidas]]
|Ranch universiteti
|[[Uztelecom]]
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Klub
!Boʻshatilgan murabbiy
!Ketish sababi
!Boʻshatilgan sana
!Jadvaldagi joylashuv
!Tayinlangan murabbiy
!Tayinlov sana
!Manba
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sherzod Joʻrayev]] (vaqtinchalik)
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|2025-yil 1-dekabr
|
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|TJK}} [[Vitaliy Levchenko]]
|Shartnoma yakunlangan
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|2025-yil 2-dekabr
|
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} [[Bahrom Haydarov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 11-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|2025-yil 11-dekabr
|
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|TJK}} [[Hakim Fuzaylov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Fevzi Davletov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 8-yanvar
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|2026-yil 8-yanvar
|
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|UZB}} [[Otabek Narzullayev]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 21-fevral
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|2026-yil 22-fevral
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 18-mart
|14-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Anvar Gʻofurov]] (vaqtincha)
|2026-yil 18-mart
|
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 26-mart
|15-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Ulugʻbek Baqoyev]]
|2026-yil 26-mart
|
|}

=== Chet ellik futbolchilar ===
{{main article|O‘zbekistonda to‘p surgan xorijlik futbolchilar}}{{Yana qarang|2026-yilgi Oʻzbekiston futboli transferlari roʻyxati}}
Klublar mavsum davomida jami oltita xorijlik oʻyinchini roʻyxatdan oʻtkazishi mumkin, agar ulardan biri 21 yoshdan oshmagan boʻlsa (2004-yilda tugʻilgan va undan kichik) belgilangan roʻyxatdan tashqari oʻtkazishi mumkinligi belgilangan. 2025-yil 5-dekabrdan 2026-yil 20-fevralga qadar klublarga legioner oʻyinchilarni musobaqa uchun roʻyxatdan oʻtkazishdi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Superligadagi transferlar bir sahifada |url=https://championat.asia/oz/news/superligadagi-transferlar-bir-sahifada |website=CHAMPIONAT.asia |access-date=2026-02-28 |language=uz}}&lt;/ref&gt;.

* ''Kursiv'' bilan ajratilgan oʻyinchilar mavsumoldi yoki mavsumning oʻrtasidagi transfer oynasidan soʻng jamoa tarkibidan chiqarilgan yoki klubni tark etgan, ammo kamida bir marta maydonga tushgan futbolchilardir.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left; font-size:100%&quot;
!№
!Klub
!Futbolchi 1
!Futbolchi 2
!Futbolchi 3
!Futbolchi 4
!Futbolchi 5
!Futbolchi 6
!Futbolchi 7
!U21 futbolchisi
!Sobiq futbolchilar 1
!Sobiq futbolchilar 2
|-
|1.
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{fbicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]]
|{{fbicon|ITA}} [[Martin Boakye]]
|
|
|
|''{{fbicon|KGZ}} [[Erjan Tokatayev]]''
''{{fbicon|NGA}} [[Ismahil Akinade]]''

''{{fbicon|POL}} [[Krystian Nowak]]''
|
|-
|2.
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{fbicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Marko Bugarin]]
|{{fbicon|JPN}} [[Itsuki Urata]]
|{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]
|{{fbicon|ITA}} [[Federiko Botti]]
|
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Nikoloz Mali]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]''

''{{fbicon|CRO}} [[Martin Šroler]]''
|
|-
|3.
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{fbicon|SRB}} [[Veljko Filipović]]
|{{fbicon|BIH}} [[Dominik Begić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Rodić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Mlađović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Mixeil Basheleishvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Nika Kacharava]]
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Marko Kolaković]]''

''{{fbicon|CRO}} [[Josip Tomašević]]''

''{{fbicon|CRO}} [[Frane Ikić]]''

''{{fbicon|CRO}} [[Frane Čirjak]]''
|
|-
|4.
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{Flagicon|GHA}} [[Kingsley Sarfo]]
|{{fbicon|BFA}} [[Dramane Salou]]
|{{Flagicon|SVN}} [[Til Mavretič]]
|{{Flagicon|URU}} [[Mauro Brasil]]
|{{Flagicon|FRA}} [[Mahamadou Dembélé]]
|{{Flagicon|ARG}} [[Salvador Sánchez]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]''

''{{fbicon|BRA}} [[Maycon Douglas]]''

''{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]''

''{{fbicon|SRB}} [[Marko Stanojević]]''

''{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]''
|
|-
|5.
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]
|{{fbicon|BLR}} [[Mikalay Ivanow]]
|{{fbicon|AUS}} [[Aleksandar Šušnjar]]
|{{fbicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Nišić]]
|
|
|{{fbicon|ARM}} [[Artur Mxitaryan]]
{{fbicon|SRB}} [[Ilia Jeličić]]
|''{{fbicon|MNE}} [[Momčilo Rašo]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Akaki Shulaia]]''

''{{fbicon|GEO}} [[Levan Arveladze]]''

''{{fbicon|SRB}} [[Nikola Popović]]''
|
|-
|6.
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{fbicon|GHA}} [[Rashid Abubakar]]
|{{fbicon|MKD}} [[Vlatko Stojanovski]]
|{{fbicon|NGA}} [[Raphael Ayagwa]]
|{{fbicon|NGA}} [[Augustine Chidi Kwem]]
|{{fbicon|RUS}} [[Roman Xadjiev]]
|
|
|{{fbicon|GHA}} / {{fbicon|NGA}} [[Abdullatif Abdallah Maga]]
|''{{fbicon|NGA}} [[Aminu Umar]]''
''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Yashin (1993-yilda tugʻilgan futbolchi)|Dmitriy Yashin]]''
|
|-
|7.
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{fbicon|NGA}} [[Benjamin Teidi]]
|{{fbicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Jgerenaia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Vanja Ilić]]
|{{fbicon|CDR}} [[Katulondi Kati]]
|{{fbicon|BRA}} [[Alex Fernandes (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Alex Fernandes]]
|
|
|''{{fbicon|BRA}} [[Pedro (futbolchi, 1999)|Pedro]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Guilherme Guedes]]''

''{{fbicon|BRA}} [[Higor Gabriel]]''

''{{fbicon|BRA}} [[Júlio César (1996-yilda tugʻilgan futbolchi)|Júlio César]]''
|
|-
|8.
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{fbicon|NGA}} [[Kingsley Sokari]]
|{{fbicon|NGA}} [[Yusuf Otubanjo]]
|''{{fbicon|ALB}}'' [[Adenis Shala]]
|
|
|
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Stefan Čolović]]''

''{{fbicon|UKR}} [[Aleksandr Vorobey]]''
|
|-
|9.
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Ciger]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Jovović|'''Vladimir Jovović''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Zoran Marušić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Đokić|'''Jovan Đokić''']]
|{{fbicon|CRO}} [[Stipe Perica]]
|{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]
|
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Aziz Murotov (futbolchi, 2007)|Aziz Murotov]]
|''{{fbicon|KGZ}} [[Joel Kojo]]''
''{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]''
|
|-
|10.
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{fbicon|JPN}} [[Naoaki Senaga]]
|{{fbicon|JPN}} [[Arihiro Sentoku]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Papava|'''Giorgi Papava''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Uros Kojic]]
|{{fbicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]]
|
|
|
|''{{fbicon|ESP}} [[Rubén Sánchez]]''
''{{fbicon|Janubiy Sudan}} [[Ajak Riak]]''

''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|11.
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{fbicon|IRQ}} '''[[Bashar Resan]]'''
|{{fbicon|IRQ}} [[Zaid Tahseen|'''Zaid Tahseen''']]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Flamarion]]
|''{{fbicon|POL}}'' [[Piotr Parzyszek]]
|
|
|
|
|''{{fbicon|COL}} [[Brayan Riascos|'''Brayan Riascos''']]''
''{{fbicon|BRA}} [[Jhonatan]]''
|
|-
|12.
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{fbicon|GEO}} [[Andro Giorgadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Shota Gvazava]]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Toma Tabatadze]]
|{{fbicon|UKR}} [[Yegor Kondratyuk]]
|{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]
|
|
|
|''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|13.
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{fbicon|MNE}} [[Nikola Kumburović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Jaba Jighauri|'''Jaba Jighauri''']]
|{{fbicon|GEO}} [[Grigol Chabradze]]
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Alisher Shukurov]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksiy Shchebetun]]
|
|
|
|''{{fbicon|UKR}} [[Roman Papariga]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Dušan Mijić]]''
|
|-
|14.
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev|'''Ljupcho Doriyev''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Filip Ivanović]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nikola Mirković]]
|{{fbicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]]
|'''{{fbicon|TJK}} [[Zoir Joʻraboyev]]'''
|{{fbicon|MNE}} [[Aleksandar Boljević]]
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Milan Mitrović (futbolchi, 1991)|Milan Mitrović]]''
''{{fbicon|ALB}} [[Rubin Hebaj]]''
|
|-
|15.
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{fbicon|RUS}} [[Jamoliddin Xojiniyozov]]
|{{fbicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]]
|{{fbicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]]
|{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]
|{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]
|
|
|
|
|
|-
|16.
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{fbicon|SRB}} / {{fbicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
|{{fbicon|FRA}} [[Yanis Lhéry]]
|{{fbicon|BRA}} [[Elzio Lohan]]
|{{fbicon|BRA}} [[Rafael Sabino]]
|{{fbicon|SLO}} [[Matija Rom]]
|{{fbicon|SEN}} [[Boubacar Traoré (1997-yilda tugʻilgan futbolchi)|Boubacar Traorè]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]''
''{{fbicon|TJK}} [[Shahrom Samiev|'''Shahrom Samiev''']]''

''{{fbicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]]''
|
|}
'''Qalin:''' oʻz terma jamoasi uchun oʻynagan futbolchilar.

== Liga turnir jadvali ==
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:sports table
|main
|style=WDL
|source=[https://www.pfl.uz/tour-table Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]
&lt;!--Jamoa oʻrinlarini shu yerda yangilang--&gt;

|team_order=NEF, BUX, BUN, NAS, NAV, PAK, LOK, XOR, AND, QIZ, QOQ, OKM, DIN, SUR, SOG, MAS 

&lt;!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang (quyida belgilangan)--&gt;
|result1=CLGS
|result12=RPL|result13=RPL|result14=RPL|result15=RPL|result16=REL

&lt;!--Jamoa natijalarini va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi oʻrinlarini yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--&gt;
|update= 2026-yil 4-aprel
|win_AND=2 |draw_AND=0 |loss_AND=3 |gf_AND=7 |ga_AND=6 &lt;!-- Andijon --&gt;
|win_BUN=3 |draw_BUN=1 |loss_BUN=1 |gf_BUN=6 |ga_BUN=3 &lt;!-- Bunyodkor --&gt;
|win_BUX=3 |draw_BUX=1 |loss_BUX=0 |gf_BUX=6 |ga_BUX=2 &lt;!-- Buxoro --&gt;
|win_DIN=1 |draw_DIN=1 |loss_DIN=3 |gf_DIN=6 |ga_DIN=9 &lt;!-- Dinamo --&gt;
|win_LOK=2 |draw_LOK=1 |loss_LOK=2 |gf_LOK=6 |ga_LOK=6 &lt;!-- Lokomotiv --&gt;
|win_MAS=0 |draw_MAS=0 |loss_MAS=5 |gf_MAS=1 |ga_MAS=11&lt;!-- Mashʼal  --&gt;
|win_NAS=3 |draw_NAS=1 |loss_NAS=1 |gf_NAS=5 |ga_NAS=2 &lt;!-- Nasaf --&gt;
|win_NAV=3 |draw_NAV=0 |loss_NAV=2 |gf_NAV=7 |ga_NAV=5 &lt;!-- Navbahor --&gt;
|win_NEF=4 |draw_NEF=0 |loss_NEF=0 |gf_NEF=12|ga_NEF=1 &lt;!-- Neftchi --&gt;
|win_OKM=1 |draw_OKM=1 |loss_OKM=2 |gf_OKM=3 |ga_OKM=4 &lt;!-- OKMK --&gt;
|win_PAK=3 |draw_PAK=0 |loss_PAK=1 |gf_PAK=8 |ga_PAK=5 &lt;!-- Paxtakor --&gt;
|win_QIZ=2 |draw_QIZ=0 |loss_QIZ=2 |gf_QIZ=4 |ga_QIZ=4 &lt;!-- Qizilqum --&gt;
|win_QOQ=1 |draw_QOQ=2 |loss_QOQ=2 |gf_QOQ=5 |ga_QOQ=6 &lt;!-- Qoʻqon 1912 --&gt;
|win_SOG=0 |draw_SOG=2 |loss_SOG=3 |gf_SOG=6 |ga_SOG=14&lt;!-- Soʻgʻdiyona --&gt;
|win_SUR=1 |draw_SUR=1 |loss_SUR=2 |gf_SUR=2 |ga_SUR=6 &lt;!-- Surxon --&gt;
|win_XOR=2 |draw_XOR=1 |loss_XOR=2 |gf_XOR=5 |ga_XOR=5 &lt;!-- Xorazm--&gt;
&lt;!--Status--&gt;

&lt;!--Jamoa tavsiflari (jadvalda havolalar mavjud)--&gt;
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUX=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_BUN=[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QOQ=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_XOR=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]


&lt;!--Jadval sozlamalari va qoidalari--&gt;
|show_limit=5
|class_rules=1) ochkolar; 2) oʻzaro oʻyin ochkolari; 3) oʻzaro oʻyin gol farqlari; 4) oʻzaro oʻyinda mehmonda urilgan gollar; 5) gol farqlari; 6) urilgan gollar soni.

&lt;!--Yuqori oʻrinlarni egallash va quyi ligaga tushish ustunlarining ta’riflari--&gt;
|res_col_header=QR
|col_CLGS=green2|text_CLGS= [[2026–27-yilgi AFC Osiyo Elit Chempionlar Ligasi|Elit Chempionlar Ligasi guruh bosqichi]] 
|col_RPL=red2|text_RPL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} oʻrtasida oʻtish uchrashuvi
|col_REL=red1|text_REL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} tushib ketish
}}&lt;/onlyinclude&gt;

== Turlar == 

=== 1-tur ===
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/94a9d2ba-f1b3-46ec-9eb9-1d9413a76a38-775ea27d-7526-4bf2-ba63-6010b870596a.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Sherzod Esanov|Esanov]] {{goal|9}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 4–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/07f909d6-9e62-48f7-bb9b-96b4cd1b3900-194b986d-94ed-4c3d-9329-60e8c63d71cf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
* [[Nemanja Ćalasan|Ćalasan]] {{goal|13}}
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|45}}
* [[Dragan Ćeran|Ćeran]] {{goal|54}}
* [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov|Xoldorxonov]] {{goal|90+4}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
|stadium = [[Bobur stadioni|Bobur]]
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/52d34242-7651-45fc-874c-05530572a291-946b090b-9048-4701-82b0-c8c8261d5135.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|75}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|84}}
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/05ecfcbe-a8ad-43ce-9afe-a094a8b6423f-b96fdd90-42cc-48b8-956c-b9de2c9ba5e8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Bojan Ciger|Ciger]] {{goal|9}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|30}}
* [[Zoran Marušić|Marušić]] {{goal|75}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
|stadium = [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/146c572e-f2df-41f7-be48-10fc73ece690-0b852041-4d94-471f-99a1-6b4f5f4f11e2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
* [[Muhammadali Raimov|Raimov]] {{goal|10}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|67}}
* [[Lazizbek Mirzayev|Mirzayev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals2 =
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|69}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/85016e2b-3c42-4b78-8176-c6cbf5e94555-680f430e-4cba-4d8c-a8ce-c6b4aa299cbf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|4}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|11}}
* [[Zabihillo Oʻrinboyev|Oʻrinboyev]] {{goal|24}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/eff18dc3-75a7-497f-8661-9d321f87e75f-556d5c24-1b16-4086-a0f2-7c0cc353468d.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Narimonjon Ahmadjonov|Ahmadjonov]] {{goal|63}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2df7dcf6-c582-459e-a2c4-ff0117793a11-96e671a8-8af4-4ec6-b8a2-4a96f960f0d2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Adenis Shala|Shala]] {{goal|90}}
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals2 =
|stadium = [[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]]
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
=== 2-tur ===
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18e579a4-037c-40e3-ad9c-bc0c9a55a75a-fe279eca-5ce1-46d5-be1b-9031308b2a90.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Toma Tabatadze|Tabatadze]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals2 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|49}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|56}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/607fc64f-8db8-4c09-bd8f-e8ef89cdfc26-838d06b9-e8f8-49bf-a92a-4a459a93bd96.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals1 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|35}}
* [[Islom Kenjaboyev|Kenjaboyev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
* [[Aleko Andronikashvili|Andronikashvili]] {{goal|76}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ef0c514b-be5b-4234-833a-1a9333fff527-a63ee969-a9ae-42e1-8c01-b59cd39a9e36.pdf Hisobot]
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals1 =
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals2 =
* [[Veljko Filipović|Filipović]] {{goal|73}}
|stadium = [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/03b02df1-dbb2-4f33-a33d-303c37481f81-7d28d7bd-36c6-40c9-889c-63baf4fb3104.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
* [[Anzur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|44}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|45+2}}
|stadium = Gʻuzor
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7c1b3bff-8cc5-41d1-b053-20131d0cf0aa-5c14eac1-69f4-4a12-9a0d-19c60a86d4b2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals1 =
* [[Samandarjon Mavlonqulov|Mavlonqulov]] {{goal|83}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Azizbek Amonov|Amonov]] {{goal|8}}
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|14}}
|stadium = Bunyodkor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86e336ed-2ada-4da8-a4e4-737a87d4d747-327d18e0-a2f9-4709-a277-34562b3d0044.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Oybek Rustamov|Rustamov]] {{goal|14}}
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|22}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0653ad61-e761-4500-9a55-05d1ec8ea942-c6d8b6ce-4039-4f18-99d6-35351ba2f3a0.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Diyor Ortiqboyev|Ortiqboyev]] {{goal|52}}
|team2 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals2 =
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Choriyev]]
}}
=== 3-tur ===
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9c4f28d0-3723-45c4-9c1d-88ea67f2dcfd-757011d1-cdc8-4cf1-8f57-5e10af329551.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|42}}
* [[Jamshid Iskanderov|Iskanderov]] {{goal|50||56}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b0637a7-b461-4eb3-9dd0-9c5a7e7c3650-a40a63bb-ba7e-49bf-8ac9-cfe41f1eef57.pdf Hisobot]
|team1 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals1 =
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|39}}
* [[Shoxruz Norxonov|Norxonov]] {{goal|90+1}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86243268-6fb6-4d31-9179-75ba5d82cd80-9fabeb17-d7a6-47aa-bf7e-78db4a70ca5b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Katulondi Kati|Kati]] {{goal|47}}
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|65}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Surxon
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a779f496-e5df-413f-8c79-e578fb00f2b1-126c2d29-1e5c-43ec-b772-a8da1e249655.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Siavash Hagh Nazari|Nazari]] {{goal|54}}
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|74}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
* [[Otabek Joʻraqoʻziyev|Joʻraqoʻziyev]] {{goal|45+1}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|90+1}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2fbefff1-63ad-4b04-ab4a-68d9238f09fd-6bc743b9-3fb1-4f7f-9daf-efaa351d4231.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Anvar Xojimirzayev|Xojimirzayev]] {{goal|44}}
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|90+2}}
|stadium = [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}

== Natijalar ==

=== Qayd etilgan hisoblar ===
{{#invoke:sports results|main
| source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
| update = 2026-yil 4-aprel
| matches_style = FBR

|team1=AND |team2=BUN |team3=BUK |team4=DIN |team5=LOK |team6=MAS |team7=NAS |team8=NAV |team9=NEF |team10=OKM |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO 

&lt;!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--&gt;
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]


| match_AND_BUN = 
| match_AND_BUK = 
| match_AND_DIN = 
| match_AND_LOK = 
| match_AND_MAS = 2-0
| match_AND_NAS = 
| match_AND_NAV = 
| match_AND_NEF = 
| match_AND_OKM = 
| match_AND_PAK = 
| match_AND_KOK = 
| match_AND_QIZ = 
| match_AND_SOG = 4-0
| match_AND_SUR = 
| match_AND_KHO = 

| match_BUK_AND = 
| match_BUK_BUN = 
| match_BUK_DIN = 3-1 
| match_BUK_LOK = 
| match_BUK_MAS = 
| match_BUK_NAS = 
| match_BUK_NAV = 
| match_BUK_NEF = 
| match_BUK_OKM = 
| match_BUK_PAK = 
| match_BUK_KOK = 
| match_BUK_QIZ = 
| match_BUK_SOG = 
| match_BUK_SUR = 
| match_BUK_KHO = 1-1

| match_BUN_AND = 
| match_BUN_BUK = 
| match_BUN_DIN = 1-2 
| match_BUN_LOK = 2-0
| match_BUN_MAS = 
| match_BUN_NAS = 
| match_BUN_NAV = 
| match_BUN_NEF = 
| match_BUN_OKM = 
| match_BUN_PAK = 
| match_BUN_KOK = 
| match_BUN_QIZ = 
| match_BUN_SOG = 
| match_BUN_SUR = 
| match_BUN_KHO = 

| match_DIN_AND = 
| match_DIN_BUN = 
| match_DIN_BUK = 
| match_DIN_LOK = 
| match_DIN_MAS = 
| match_DIN_NAS = 1-1
| match_DIN_NAV = 1-2
| match_DIN_NEF = 
| match_DIN_OKM = 
| match_DIN_PAK = 
| match_DIN_KOK = 
| match_DIN_QIZ = 
| match_DIN_SOG = 
| match_DIN_SUR = 
| match_DIN_KHO = 

| match_LOK_AND = 
| match_LOK_BUN = 
| match_LOK_BUK = 
| match_LOK_DIN = 
| match_LOK_MAS = 
| match_LOK_NAS = 
| match_LOK_NAV = 
| match_LOK_NEF = 
| match_LOK_OKM = 
| match_LOK_PAK = 
| match_LOK_KOK = 0-0
| match_LOK_QIZ = 
| match_LOK_SOG = 
| match_LOK_SUR = 3-1
| match_LOK_KHO = 

| match_MAS_AND = 
| match_MAS_BUN = 
| match_MAS_BUK = 
| match_MAS_DIN = 
| match_MAS_LOK = 0-2
| match_MAS_NAS = 
| match_MAS_NAV = 
| match_MAS_NEF = 
| match_MAS_OKM = 
| match_MAS_PAK = 
| match_MAS_KOK = 
| match_MAS_QIZ = 0-2
| match_MAS_SOG = 
| match_MAS_SUR = 
| match_MAS_KHO = 

| match_NAS_AND = 1-0
| match_NAS_BUN = 
| match_NAS_BUK = 
| match_NAS_DIN = 
| match_NAS_LOK = 
| match_NAS_MAS = 
| match_NAS_NAV = 
| match_NAS_NEF = 
| match_NAS_OKM = 
| match_NAS_PAK = 
| match_NAS_KOK = 
| match_NAS_QIZ = 
| match_NAS_SOG = 
| match_NAS_SUR = 0-1
| match_NAS_KHO = 1-0

| match_NAV_AND = 
| match_NAV_BUN = 
| match_NAV_BUK = 0-1
| match_NAV_DIN = 
| match_NAV_LOK = 
| match_NAV_MAS = 
| match_NAV_NAS = 2-1
| match_NAV_NEF = 
| match_NAV_OKM = 
| match_NAV_PAK = 
| match_NAV_KOK = 
| match_NAV_QIZ = 
| match_NAV_SOG = 
| match_NAV_SUR = 
| match_NAV_KHO = 

| match_NEF_AND = 3-0
| match_NEF_BUN = 
| match_NEF_BUK = 
| match_NEF_DIN = 
| match_NEF_LOK = 3-1
| match_NEF_MAS = 
| match_NEF_NAS = 3-0
| match_NEF_NAV = 
| match_NEF_NEF = 
| match_NEF_PAK = 
| match_NEF_KOK = 
| match_NEF_QIZ = 
| match_NEF_SOG = 
| match_NEF_SUR = 
| match_NEF_KHO = 

| match_OKM_AND = 
| match_OKM_BUN = 
| match_OKM_BUK = 0-1
| match_OKM_DIN = 
| match_OKM_LOK = 
| match_OKM_MAS = 
| match_OKM_NAS = 
| match_OKM_NAV = 
| match_OKM_NEF = 
| match_OKM_PAK = 
| match_OKM_KOK = 
| match_OKM_QIZ = 
| match_OKM_SOG = 2-2
| match_OKM_SUR = 
| match_OKM_KHO = 

| match_PAK_AND = 
| match_PAK_BUN = 
| match_PAK_BUK = 
| match_PAK_DIN = 
| match_PAK_LOK = 
| match_PAK_MAS = 
| match_PAK_NAS = 
| match_PAK_NAV = 1-2
| match_PAK_NEF = 
| match_PAK_OKM = 
| match_PAK_KOK = 
| match_PAK_QIZ = 2-1
| match_PAK_SOG = 
| match_PAK_SUR = 
| match_PAK_KHO = 

| match_KOK_AND = 
| match_KOK_BUN = 
| match_KOK_BUK = 
| match_KOK_DIN = 
| match_KOK_LOK = 
| match_KOK_MAS = 
| match_KOK_NAS = 
| match_KOK_NAV = 2-1
| match_KOK_NEF = 
| match_KOK_OKM = 
| match_KOK_PAK = 1-2
| match_KOK_QIZ = 
| match_KOK_SOG = 
| match_KOK_SUR = 
| match_KOK_KHO = 

| match_QIZ_AND = 2-1
| match_QIZ_BUN = 
| match_QIZ_BUK = 
| match_QIZ_DIN = 
| match_QIZ_LOK = 
| match_QIZ_MAS = 
| match_QIZ_NAS = 
| match_QIZ_NAV = 
| match_QIZ_NEF = 
| match_QIZ_OKM = 0-1
| match_QIZ_PAK = 
| match_QIZ_KOK = 
| match_QIZ_SOG = 
| match_QIZ_SUR = 
| match_QIZ_KHO = 

| match_SOG_AND = 
| match_SOG_BUN = 
| match_SOG_BUK = 
| match_SOG_DIN = 
| match_SOG_LOK = 
| match_SOG_MAS = 
| match_SOG_NAS = 0-2
| match_SOG_NAV = 
| match_SOG_NEF = 
| match_SOG_OKM = 
| match_SOG_PAK = 2-4
| match_SOG_KOK = 2-2
| match_SOG_QIZ = 
| match_SOG_SUR = 
| match_SOG_KHO = 

| match_SUR_AND = 
| match_SUR_BUN = 0-0
| match_SUR_BUK = 
| match_SUR_DIN = 
| match_SUR_LOK = 
| match_SUR_MAS = 
| match_SUR_NAS = 
| match_SUR_NAV = 
| match_SUR_NEF = 0-3
| match_SUR_OKM = 
| match_SUR_PAK = 
| match_SUR_KOK = 
| match_SUR_QIZ = 
| match_SUR_SOG = 
| match_SUR_KHO = 

| match_KHO_AND = 
| match_KHO_BUN = 1-2
| match_KHO_BUK = 
| match_KHO_DIN = 2-1
| match_KHO_LOK = 
| match_KHO_MAS = 
| match_KHO_NAS = 
| match_KHO_NAV = 
| match_KHO_NEF = 
| match_KHO_OKM = 1-0
| match_KHO_PAK = 
| match_KHO_KOK = 
| match_KHO_QIZ = 
| match_KHO_SOG = 
| match_KHO_SUR = 
}}

=== Oʻynalgan oʻyinlarga koʻra natijalar ===
{{#invoke:Sports rbr table|table|sortable = y
|team1=AGM |team2=AND |team3=BUK |team4=BUN |team5=DIN |team6=LOK 
|team7=MAS |team8=NAS |team9=NAV |team10=NEF |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO 

&lt;!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--&gt;
|name_AGM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]

&lt;!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang. Sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--&gt;
|update   = 2026-yil 4-aprel
|res_AGM  = L/L/D/W//////////////////////////
|res_AND  = W/L/L/W/L/////////////////////////
|res_BUN  = W/L/D/W/W/////////////////////////
|res_DIN  = L/W/D/L/L/////////////////////////
|res_KOK  = L/L/D/W/D/////////////////////////
|res_MAS  = L/L/L/L/L/////////////////////////
|res_NAS  = W/W/D/L/W/////////////////////////
|res_NAV  = W/L/W/L/W/////////////////////////
|res_NEF  = W/W/W/W//////////////////////////
|res_LOK  = W/W/D/L/L/////////////////////////
|res_PAK  = W/W/L/W//////////////////////////
|res_QIZ  = L/W/W/L//////////////////////////
|res_SOG  = L/L/D/L/D/////////////////////////
|res_SUR  = L/L/D/W//////////////////////////
|res_BUK  = W/W/D/W//////////////////////////
|res_KHO  = L/W/D/L/W/////////////////////////

|legendpos = b
|color_W   = green1
|color_D   = yellow1
|color_L   = red1
|color_P   = grey
|text_W    = Gʻalaba
|text_D    = Durang
|text_L    = Magʻlubiyat
|text_P    = Boshqa muddatga qoldirilgan
|source    =[http://PFL.uz OʻzPFL]
}}

=== Turlar boʻyicha pozitsiyalar ===
{{#invoke:sports rbr table
|table
|sortable = y
|legendpos = br
|update= 2026-yil 4-aprel

&lt;!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang--&gt;
|team1 =AND 
|team2 =BUN
|team3 =BUK 
|team4 =DIN 
|team5 =LOK
|team6 =MAS 
|team7 =NAS 
|team8 =NAV 
|team9 =NEF 
|team10=OKM
|team11=PAK 
|team12=KOK 
|team13=QIZ 
|team14=SOG 
|team15=SUR 
|team16=KHO 

|pos_AND  = 1 /6 /11/7 /
|pos_BUN  = 6 /8 /9 /6 /
|pos_BUK  = 7 /5 /4 /2 /
|pos_DIN  = 9 /7 /8 /13/
|pos_LOK  = 3 /2 /2 /4 /
|pos_MAS  = 15/15/16/16/
|pos_NAS  = 8 /4 /3 /5 /
|pos_NAV  = 5 /9 /5 /8 /
|pos_NEF  = 2 /1 /1 /1 /
|pos_OKM  = 10/13/12/10/
|pos_PAK  = 4 /3 /6 /3 /
|pos_KOK  = 11/12/13/12/
|pos_QIZ  = 14/11/7 /9 /
|pos_SOG  = 16/16/15/15/
|pos_SUR  = 13/14/14/14/
|pos_KHO  = 12/10/10/11/

&lt;!--Bu yerda jamoa oʻrinlarini yangilang (quyida tavsiflangan)--&gt;
|result1  =
&lt;!--Depending on cup winners--&gt;
&lt;!--|result=--&gt; |result2 =
|result12 = |result13 = |result14 =

&lt;!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--&gt;
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]

| color_1    = gold    |text_1  = [[OFK chempionlar ligasi]] guruh bosqichi saralashida peshqadam
| color_2    = green1  |text_2  = 2026—27-yilgi mavsum Osiyo chempionlar ligasi guruh bosqichiga saralash
| color_3-4  = green3  |text_3-4  = 2026—27-yilgi Osiyo chempionlar ligasi saralash bosqichiga saralash
| color_12   = red2    |text_12  = Oʻzbekiston Pro ligasiga tushib ketgan
| color_13   = red1    |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasiga tushib ketgan
| color_red            | [[Oʻzbekiston Pro ligasi]]  
| color_14   = red1    |text_14 
| source     =         [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
}}

&lt;!---
== Chiqib ketish pley-offi ==
{{OneLegStart}}
{{OneLegResult
| || || ||winner=1}}
|}
---&gt;

== Mavsum statistikasi ==

* '''Mavsumdagi ilk gol''': [[Sherzod Esanov]] [[Buxoro]]nning „[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]“ klubi tarkibida „[[Qoʻqon 1912]]“ klubiga qarshi oʻyinda urgan ('''2025-yil 27-fevral''').

=== Gol mualliflari ===
{{updated|[[2026-yil]] [[4-aprel]] holatiga koʻra}}.
{{Goalscorers
|goals= 89
|ongoing=yes
|matches= 37
|updated= 2026-yil 4-aprel

|4 goals=

* {{Flagicon|CRO}} [[Stipe Perica]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])

|2 goals=

* {{Flagicon|ITA}} [[Martin Boakye]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Firdavs Abdurahmonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Quvonchbek Abrayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sharof Muhiddinov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ruslanbek Jiyanov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Alisher Odilov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Abror Karimov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Rustam Turdimurodov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Dostonbek Hamdamov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|POL}} [[Piotr Parzyszek]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Jaba Jighauri]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])

|1 goals=

* {{Flagicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Doniyor Abdumannopov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sherzod Esanov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Mamasidiqov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahzod Ubaydullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Veljko Filipović]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Rodić]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Narimonjon Ahmadjonov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Marko Bugarin]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Nosirjon Abdusalomov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Samandarjon Mavlonqulov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Boburbek Yoʻldashov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizbek Amonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|SLO}} [[Til Mavretič]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Hojimirzayev]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Raimov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Lazizbek Mirzayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temurxoʻja Abduxoliqov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anzur Ismoilov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|MKD}} [[Vlatko Stojanovski]] ([[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]])
* {{Flagicon|ALB}} [[Adenis Shala]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Oybek Rustamov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Murodbek Rahmatov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Zabihillo Oʻrinboyev]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyor Xolmatov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Usmonov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|CDR}} [[Katulondi Kati]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Bojan Ciger]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Zoran Marushich]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Jovan Đokić]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Jamshid Iskanderov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Gʻofurov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Hojimat Erkinov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Flamarion]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Islom Kenjaboyev]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shoxruz Norxonov]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Shota Gvazava]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shohrux Gadoyev]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadanas Hasanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Husanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Filip Ivanović]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Otabek Joʻraqoʻziyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyor Ortiqboyev]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizjon Ahrorov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Ismoilov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizbek Pirmuhamedov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])

|1 own goals=

* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]) Dinamo jamoasi foydasiga
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshanbek Yagudin]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]) Xorazm jamoasi foydasiga

}}

=== Quruq oʻyin ===
{{updated|2025-yil 4-aprelda boʻlib oʻtgan oʻyinlar holatiga koʻra}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!№
!Futbolchi
!Jamoa
!{{abbr|Oʻyin|Gol oʻtkazilmagan oʻyinlar}}
|-
|1
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Botirali Ergashev]]
| align=&quot;left&quot; |Neftchi
|3
|-
|2
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Abduvohid Neʼmatov]]
| align=&quot;left&quot; |Nasaf
|3
|-
|3
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Umid Hamroyev]]
| align=&quot;left&quot; |Buxoro
|2
|-
|4
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
| align=&quot;left&quot; |Lokomotiv
|2
|-
|5
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Abdumavlon Abdujalilov]]
| align=&quot;left&quot; |Bunyodkor
|2
|-
|6
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Rahimjon Davronov]]
| align=&quot;left&quot; |Andijon
|2
|-
|7
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Davron Merganov]]
| align=&quot;left&quot; |Surxon
|2
|-
|8
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Vladimir Nazarov]]
| align=&quot;left&quot; |Paxtakor
|1
|-
|9
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Rustam Nortojiyev]]
| align=&quot;left&quot; |Qoʻqon 1912
|1
|-
|10
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Farhod Rahmatov]]
| align=&quot;left&quot; |Qizilqum
|1
|-
|11
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Oʻtkir Yusupov]]
| align=&quot;left&quot; |Navbahor
|1
|-
|12
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Hamidullo Abdunabiyev]]
| align=&quot;left&quot; |OKMK
|1
|-
|13
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
| align=&quot;left&quot; |Xorazm
|1
|-
|14
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|ITA}} [[Federiko Botti]]
| align=&quot;left&quot; |Bunyodkor
|1
|}

== Yana qarang ==
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* {{Official website|https://pfl.uz/uz}} {{in lang|uz|ru}}
* [https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/ozbekiston-superligasi-2025/regular-season/117241/ Oʻzbekiston Superligasi 2025 globalsportsarchive.com] {{in lang|en|ru}}

{{Oʻzbekiston Superligasi|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi chempionlari|collapse}}

[[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari]]
[[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli]]</text>
      <sha1>0cxpdzvf9l3m7tjezkrv1sh8l7zmthb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974229</id>
      <parentid>5974226</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T02:08:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Quruq oʻyin */</comment>
      <origin>5974229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63767" sha1="ottkfop3lkrwzcx09y9g6hg9iyx4s0r" xml:space="preserve">{{infobox football league season
| image =[[File:Uzbekistan super league logo 2024.png|300px]]
| competition = [[Oʻzbekiston Superligasi]]
| season = [[2026-yil]]
| winners = &lt;!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6-marta)&lt;br/&gt;[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]&lt;br/&gt;[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]--&gt;
| relegated= &lt;!-- [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]--&gt;
| continentalcup1 = 
| continentalcup1 qualifiers = 
| matches = &lt;!-- 240--&gt;
| total goals = &lt;!-- 609--&gt;
| league topscorer = &lt;!-- [[Igor Sergeyev]]--&gt;
| biggest home win = &lt;!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–0 [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]}} &lt;br /&gt; {{small|(10-may 2025-yil)}} &lt;br /&gt;--&gt;
| biggest away win = &lt;!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} &lt;br /&gt; {{small|(22-avgust 2025-yil)}} &lt;br /&gt;--&gt;
| highest scoring =&lt;!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} &lt;br /&gt; {{small|(22-avgust 2025-yil)}}--&gt;
| longest wins =&lt;!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6 marta)&lt;br /&gt;[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] (6 marta)--&gt;
| longest unbeaten =&lt;!-- Nasaf--&gt;
| longest winless =&lt;!-- Shoʻrtan--&gt;
| longest losses =&lt;!-- [[Qoʻqon 1912]] (9 marta)--&gt;
| highest attendance =&lt;!-- 22000 ({{nowrap|Neftchi 4 — 1 Qizilqum}})&lt;br /&gt; {{small|(24-noyabr 2025-yil)}}--&gt;
| lowest attendance =&lt;!-- 171 ({{nowrap|Buxoro 1 — 2 Mashʼal}})&lt;br /&gt; {{small|(3-may 2025-yil)}}--&gt;
| average attendance =
| prevseason = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]]
| nextseason = [[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2027]]
| updated =
}}
'''Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi''' (&lt;nowiki&gt;Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Суперлигаси&lt;/nowiki&gt;), homiylik jihatidan '''Artel Superligasi''' – [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan futbol boʻyicha [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati — Superliga|Oʻzbekiston chempionatining]] 35-mavsumi.

== Mavsum voqealari ==
2025-yilgi mavsum yakunidagi pley-off bosqichida [[Qoʻqon 1912]], [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]], [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] va [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] klublari Superligada oʻz oʻrnini saqlab qoldi. [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] klubi Pro ligaga tushib ketdi&lt;ref&gt;[https://championat.uz/oz/news/shortan-pro-ligaga-tushib-ketdi „Shoʻrtan“ Pro ligaga tushib ketdi]&lt;/ref&gt;. [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] klubi esa Superligaga qaytdi&lt;ref&gt;[https://sports24.uz/football/news/lokomotiv-superligaga-qaytdi/ „Lokomotiv“ – Superligaga qaytdi]&lt;/ref&gt;.

[[12-fevral]] kuni [[Oʻzbekneftgaz]] [[Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi]]ga yoʻllagan xatida 2026-yildan boshlab Nasaf, Buxoro va Bunyodkor klublarini moliyalashtirishni toʻxtatishini maʼlum qilgan. Rasmiy axborotda sohaga oid boʻlmagan aktivlarni tasarrufdan chiqarish, homiylik toʻlovlarini bekor qilish hamda xarajatlarni optimallashtirish orqali moliyaviy barqarorlikni mustahkamlash ustuvor yoʻnalish sifatida izohlangan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=«O‘zbekneftgaz» futbol klublariga homiylik qilishni to‘xtatadi |url=https://kun.uz/73328500 |website=Kun.uz |access-date=2026-02-28 |language=uz |last=kunu.uz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=“O‘zbekneftgaz” “Nasaf”, “Buxoro” hamda “Bunyodkor” klublarini moliyalashtirishni to‘xtatdi |url=https://daryo.uz/2026/02/12/ozbekneftgaz-nasaf-buxoro-hamda-bunyodkor-klublarini-moliyalashtirishni-toxtatdi/ |website=Daryo |date=2026-02-12 |access-date=2026-02-28 |language=uz-Latn-UZ |first= |last=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=O‘zbek futbolida davlat homiyligi davri tugamoqdami |url=https://uz.kursiv.media/uz/2026-02-26/ozbek-futbolida-davlat-homiyligi-davri-tugamoqdami-ozbekneftgaz-qarori-ortidagi-haqiqatlar/ |website=Kursiv Media Uzbekistan - Kursiv Media Uzbekistan – O'zbekiston iqtisodiyoti va siyosati, biznes va moliya yangiliklari |date=2026-02-26 |access-date=2026-02-28 |language=uz |first=Sardor |last=Saidov}}&lt;/ref&gt;.

[[25-fevral]] kuni [[Yandex|Yandex Uzbekistan]] shirkati hamda [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi|Liga]] oʻrtasida muxlislar uchun raqamli imkoniyatlarni kengaytirishga yo'naltirilgan strategik hamkorlik kelishuvi imzolandi. Kelishuv doirasida Yandex Uzbekistan Superliganing rasmiy hamkori va Pro liganing titul homiysiga aylandi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://championat.uz/oz/news/rasman-yandex-uzbekistan-pro-liganing-titul-homiysi|title=Yandex Uzbekistan va PFL hamkorligi: Allplay va Kinopoisk platformalarida o'yinlarni translyaciya qilish to'g'risida kelishuv}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2026/02/26/pfl-vs-yandex/|title=PFL Yandex Uzbekistan bilan hamkorlik boshladi: Superliga o‘yinlari Kinopoisk va Allplay`da, Yandex Proliga titul homiysi bo‘ldi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sports.uz/oz/news/view/yandex-uzbekistan-proliganing-rasmiy-titul-homiysiga-aylanadi-25-02-2026|title=“Yandex Uzbekistan” Proliganing rasmiy titul homiyiga aylanadi}}&lt;/ref&gt;.

Mavsumdagi ilk gol [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] klubi hujumchisi [[Sherzod Esanov]] tomonidan [[Qoʻqon 1912]] klubi darvozasiga kiritilgan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Superliga. &quot;Buxoro&quot; – &quot;Qo'qon-1912&quot; 1:0 |url=https://championat.asia/oz/news/superliga-buxoro-qoqon-1912-10 |access-date=2026-02-28 |website=CHAMPIONAT.asia |language=uz}}&lt;/ref&gt;.
== Jamoalar ==
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
! colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| '''{{Bayroq|Oʻzbekiston}}'''
|-
! [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
! |[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
! [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
! [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| [[Bobur stadioni|Bobur]]
| [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor]]
| [[Buxoro FA stadioni|Buxoro]]
| [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| Sigʻimi: '''18 500'''
| Sigʻimi: '''34 000'''
| Sigʻimi: '''10.000'''
| Sigʻimi: '''11 650'''
|-
| [[Fayl:Andijon_Bobur_Arena_-_Sog'lom_Avlod.jpg|250px]]
| [[Fayl:Bunyodkor_stadium1.jpg|250px]]
|
| [[Fayl:Dinamo Samarqand stadioni.jpg|250px]]
|-
! style=&quot;border-left:none; border-right:none;&quot; | [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
| colspan=&quot;3&quot; rowspan=&quot;8&quot;|&lt;center&gt;
{{Location map+|Uzbekistan|width=800|float=none|caption=|places={{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.31379  |long=69.26743  |label='''Toshkent''' |position=left}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.84531  |long=69.59999  |label= [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.86670  |long=72.77836  |label= [[Andijon (futbol klubi)|Andijan]]|position=right}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=39.46198  |long=64.24468  |label= [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]|position=left}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=39.88236  |long=66.80039  |label= [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo Samarqand]]|position=left}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.21337  |long=69.27914  |label= [[Metallurg Bekobod|Metallurg]]|position=bottom}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.83824  |long=65.81386  |label= [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.99963  |long=71.59382  |label= [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] |position=top}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.386389 |long=71.786389 |label= [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]|position=right}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=39.67057  |long=65.10812  |label= [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]|position=bottom}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=40.11404  |long=67.82897  |label= [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]|position=top}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |lat=37.216667 |long=67.283333 |label= [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]|position=top}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=41.560778 |long=60.593037 |label= [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]|position=left}}
 {{location map~ |Uzbekistan |lat=41.192042 |long=69.253486 |label= [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]|position=left}}
 {{Location map~ |Uzbekistan |mark=TransparentPlaceholder.png |lat=40 |long=56 |label=none}}}}
&lt;/center&gt;
|-
| [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]]
|-
| Sigʻimi: '''10.000'''
|-
| [[Fayl:Bahrom Vafoev Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! style=&quot;border-left:none; border-right:none;&quot; | [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|-
| [[Qarshi markaziy stadioni|Qarshi]]
|-
| Sigʻimi: '''21.000'''
|-
| [[Fayl:Nasaf_stadium_view_from_north_east.jpg|250px]]
|-
! [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
! [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
! [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
! [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|-
| [[Navbahor markaziy stadioni|Navbahor]]
| [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
| [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
| [[Paxtakor markaziy stadioni|Paxtakor]]
|-
| Sigʻimi: '''22.000'''
| Sigʻimi: '''20.000'''
| Sigʻimi: '''12.000'''
| Sigʻimi: '''35.000'''
|-
| No foto
| [[Fayl:Istiqlol_stadium.jpg|250px]]
| [[File:OKMK Stadium.jpg|250px]]
| [[Fayl:Pakhtakor_Markaziy_Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
! [[Qoʻqon 1912]]
! [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
! [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|-
| [[Yoshlar sport majmuasi|Yoshlar]]
| [[Qoʻqon „Markaziy“ stadioni|Qoʻqon]]
| [[Soʻgʻdiyona (stadion)|Soʻgʻdiyona]]
| [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|-
| Sigʻimi: '''12.500'''
| Sigʻimi: '''10.500'''
| Sigʻimi: '''11.650'''
| Sigʻimi: '''10.600'''
|-
| [[Fayl:Yoshlar SM.jpg|250px]]
| [[Fayl:Kokandstad.jpg|250px]]
| No foto
| [[Fayl:Surxon Sport saroyi.jpg|250px]]
|-
|-
|'''[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]'''
|'''[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]'''
|-
| [[Doʻstlik stadioni|Doʻstlik]]
| [[Xorazm (stadion)|Xorazm]]
| 
|-
| Sigʻimi: '''8.000'''
| Sigʻimi: '''13.500'''
| 
|-
| [[File:Dustlik Stadium Tashkent.jpg|250px]]
| [[Fayl:Khorezm Stadium 2.jpg|250px]]
| 
|}&lt;/center&gt;
== Xodimlar va homiylar ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
|+
!Klub
!Bosh murabbiy
!Libos ishlab
chiqaruvchi
!Libos homiysi
(Old qismi)
!Jamoa homiysi
|-
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Samvel Babayan]]
|[[Adidas]]
|[[Centrum Air]]
|[[UzAutoMotors]]
|-
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|ITA}} [[Ilyos Zeytullayev]]
|[[7SABER]]
|Toshkent shahar hokimligi
|Toshkent shahar hokimligi
|-
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{flagicon|RUS}} / {{flagicon|UZB}} [[Aleksandr Xomyakov]]
|[[Adidas]]
|[[Buxoro neftni qayta ishlash zavodi|BNQIZ]]
|Buxoro viloyati hokimligi
|-
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{flagicon|UZB}} [[Vadim Abramov]]
|[[Macron]]
|Navoiy uran DK
|AGROMIR Buldings
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|[[Macron]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|-
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{flagicon|UZB}} [[Roʻziqul Berdiyev]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|SSmart
|Qashqadaryo viloyati hokimligi
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|[[Adidas]]
|E-AuksionUz
|[[Namangan|Namangan shahar hokimligi]]
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|[[Adidas]]
|FNQIZ
|[[Fargʻona neftni qayta ishlash zavodi|FNQIZ]]
|-
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov]]
|[[7SABER]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|-
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Kamoliddin Tojiyev]]
|[[Adidas]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|-
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{flagicon|UZB}} [[Akmal Rustamov]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|NKMK
|[[Navoiy kon-metallurgiya kombinati|NKMK]]
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|[[7SABER]]
|Fargʻona viloyati hokimligi
|Fargʻona viloyati hokimligi
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|[[Joma]]
|Hududiy elektr tarmoqlari
|[[BMB Holding]]
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|[[Adidas]]
|[[Eriell Group]]
|[[Eriell Group]]
|-
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{flagicon|AUS}} [[Mirko Jeličić]]
|[[7SABER]]
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|[[Adidas]]
|Ranch universiteti
|[[Uztelecom]]
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Klub
!Boʻshatilgan murabbiy
!Ketish sababi
!Boʻshatilgan sana
!Jadvaldagi joylashuv
!Tayinlangan murabbiy
!Tayinlov sana
!Manba
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sherzod Joʻrayev]] (vaqtinchalik)
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|2025-yil 1-dekabr
|
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|TJK}} [[Vitaliy Levchenko]]
|Shartnoma yakunlangan
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|2025-yil 2-dekabr
|
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} [[Bahrom Haydarov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 11-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|2025-yil 11-dekabr
|
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|TJK}} [[Hakim Fuzaylov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Fevzi Davletov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 8-yanvar
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|2026-yil 8-yanvar
|
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|UZB}} [[Otabek Narzullayev]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 21-fevral
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|2026-yil 22-fevral
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 18-mart
|14-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Anvar Gʻofurov]] (vaqtincha)
|2026-yil 18-mart
|
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 26-mart
|15-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Ulugʻbek Baqoyev]]
|2026-yil 26-mart
|
|}

=== Chet ellik futbolchilar ===
{{main article|O‘zbekistonda to‘p surgan xorijlik futbolchilar}}{{Yana qarang|2026-yilgi Oʻzbekiston futboli transferlari roʻyxati}}
Klublar mavsum davomida jami oltita xorijlik oʻyinchini roʻyxatdan oʻtkazishi mumkin, agar ulardan biri 21 yoshdan oshmagan boʻlsa (2004-yilda tugʻilgan va undan kichik) belgilangan roʻyxatdan tashqari oʻtkazishi mumkinligi belgilangan. 2025-yil 5-dekabrdan 2026-yil 20-fevralga qadar klublarga legioner oʻyinchilarni musobaqa uchun roʻyxatdan oʻtkazishdi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Superligadagi transferlar bir sahifada |url=https://championat.asia/oz/news/superligadagi-transferlar-bir-sahifada |website=CHAMPIONAT.asia |access-date=2026-02-28 |language=uz}}&lt;/ref&gt;.

* ''Kursiv'' bilan ajratilgan oʻyinchilar mavsumoldi yoki mavsumning oʻrtasidagi transfer oynasidan soʻng jamoa tarkibidan chiqarilgan yoki klubni tark etgan, ammo kamida bir marta maydonga tushgan futbolchilardir.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left; font-size:100%&quot;
!№
!Klub
!Futbolchi 1
!Futbolchi 2
!Futbolchi 3
!Futbolchi 4
!Futbolchi 5
!Futbolchi 6
!Futbolchi 7
!U21 futbolchisi
!Sobiq futbolchilar 1
!Sobiq futbolchilar 2
|-
|1.
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{fbicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]]
|{{fbicon|ITA}} [[Martin Boakye]]
|
|
|
|''{{fbicon|KGZ}} [[Erjan Tokatayev]]''
''{{fbicon|NGA}} [[Ismahil Akinade]]''

''{{fbicon|POL}} [[Krystian Nowak]]''
|
|-
|2.
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{fbicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Marko Bugarin]]
|{{fbicon|JPN}} [[Itsuki Urata]]
|{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]
|{{fbicon|ITA}} [[Federiko Botti]]
|
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Nikoloz Mali]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]''

''{{fbicon|CRO}} [[Martin Šroler]]''
|
|-
|3.
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{fbicon|SRB}} [[Veljko Filipović]]
|{{fbicon|BIH}} [[Dominik Begić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Rodić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Mlađović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Mixeil Basheleishvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Nika Kacharava]]
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Marko Kolaković]]''

''{{fbicon|CRO}} [[Josip Tomašević]]''

''{{fbicon|CRO}} [[Frane Ikić]]''

''{{fbicon|CRO}} [[Frane Čirjak]]''
|
|-
|4.
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{Flagicon|GHA}} [[Kingsley Sarfo]]
|{{fbicon|BFA}} [[Dramane Salou]]
|{{Flagicon|SVN}} [[Til Mavretič]]
|{{Flagicon|URU}} [[Mauro Brasil]]
|{{Flagicon|FRA}} [[Mahamadou Dembélé]]
|{{Flagicon|ARG}} [[Salvador Sánchez]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]''

''{{fbicon|BRA}} [[Maycon Douglas]]''

''{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]''

''{{fbicon|SRB}} [[Marko Stanojević]]''

''{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]''
|
|-
|5.
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]
|{{fbicon|BLR}} [[Mikalay Ivanow]]
|{{fbicon|AUS}} [[Aleksandar Šušnjar]]
|{{fbicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Nišić]]
|
|
|{{fbicon|ARM}} [[Artur Mxitaryan]]
{{fbicon|SRB}} [[Ilia Jeličić]]
|''{{fbicon|MNE}} [[Momčilo Rašo]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Akaki Shulaia]]''

''{{fbicon|GEO}} [[Levan Arveladze]]''

''{{fbicon|SRB}} [[Nikola Popović]]''
|
|-
|6.
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{fbicon|GHA}} [[Rashid Abubakar]]
|{{fbicon|MKD}} [[Vlatko Stojanovski]]
|{{fbicon|NGA}} [[Raphael Ayagwa]]
|{{fbicon|NGA}} [[Augustine Chidi Kwem]]
|{{fbicon|RUS}} [[Roman Xadjiev]]
|
|
|{{fbicon|GHA}} / {{fbicon|NGA}} [[Abdullatif Abdallah Maga]]
|''{{fbicon|NGA}} [[Aminu Umar]]''
''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Yashin (1993-yilda tugʻilgan futbolchi)|Dmitriy Yashin]]''
|
|-
|7.
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{fbicon|NGA}} [[Benjamin Teidi]]
|{{fbicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Jgerenaia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Vanja Ilić]]
|{{fbicon|CDR}} [[Katulondi Kati]]
|{{fbicon|BRA}} [[Alex Fernandes (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Alex Fernandes]]
|
|
|''{{fbicon|BRA}} [[Pedro (futbolchi, 1999)|Pedro]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Guilherme Guedes]]''

''{{fbicon|BRA}} [[Higor Gabriel]]''

''{{fbicon|BRA}} [[Júlio César (1996-yilda tugʻilgan futbolchi)|Júlio César]]''
|
|-
|8.
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{fbicon|NGA}} [[Kingsley Sokari]]
|{{fbicon|NGA}} [[Yusuf Otubanjo]]
|''{{fbicon|ALB}}'' [[Adenis Shala]]
|
|
|
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Stefan Čolović]]''

''{{fbicon|UKR}} [[Aleksandr Vorobey]]''
|
|-
|9.
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Ciger]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Jovović|'''Vladimir Jovović''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Zoran Marušić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Đokić|'''Jovan Đokić''']]
|{{fbicon|CRO}} [[Stipe Perica]]
|{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]
|
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Aziz Murotov (futbolchi, 2007)|Aziz Murotov]]
|''{{fbicon|KGZ}} [[Joel Kojo]]''
''{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]''
|
|-
|10.
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{fbicon|JPN}} [[Naoaki Senaga]]
|{{fbicon|JPN}} [[Arihiro Sentoku]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Papava|'''Giorgi Papava''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Uros Kojic]]
|{{fbicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]]
|
|
|
|''{{fbicon|ESP}} [[Rubén Sánchez]]''
''{{fbicon|Janubiy Sudan}} [[Ajak Riak]]''

''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|11.
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{fbicon|IRQ}} '''[[Bashar Resan]]'''
|{{fbicon|IRQ}} [[Zaid Tahseen|'''Zaid Tahseen''']]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Flamarion]]
|''{{fbicon|POL}}'' [[Piotr Parzyszek]]
|
|
|
|
|''{{fbicon|COL}} [[Brayan Riascos|'''Brayan Riascos''']]''
''{{fbicon|BRA}} [[Jhonatan]]''
|
|-
|12.
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{fbicon|GEO}} [[Andro Giorgadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Shota Gvazava]]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Toma Tabatadze]]
|{{fbicon|UKR}} [[Yegor Kondratyuk]]
|{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]
|
|
|
|''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|13.
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{fbicon|MNE}} [[Nikola Kumburović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Jaba Jighauri|'''Jaba Jighauri''']]
|{{fbicon|GEO}} [[Grigol Chabradze]]
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Alisher Shukurov]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksiy Shchebetun]]
|
|
|
|''{{fbicon|UKR}} [[Roman Papariga]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Dušan Mijić]]''
|
|-
|14.
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev|'''Ljupcho Doriyev''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Filip Ivanović]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nikola Mirković]]
|{{fbicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]]
|'''{{fbicon|TJK}} [[Zoir Joʻraboyev]]'''
|{{fbicon|MNE}} [[Aleksandar Boljević]]
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Milan Mitrović (futbolchi, 1991)|Milan Mitrović]]''
''{{fbicon|ALB}} [[Rubin Hebaj]]''
|
|-
|15.
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{fbicon|RUS}} [[Jamoliddin Xojiniyozov]]
|{{fbicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]]
|{{fbicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]]
|{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]
|{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]
|
|
|
|
|
|-
|16.
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{fbicon|SRB}} / {{fbicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
|{{fbicon|FRA}} [[Yanis Lhéry]]
|{{fbicon|BRA}} [[Elzio Lohan]]
|{{fbicon|BRA}} [[Rafael Sabino]]
|{{fbicon|SLO}} [[Matija Rom]]
|{{fbicon|SEN}} [[Boubacar Traoré (1997-yilda tugʻilgan futbolchi)|Boubacar Traorè]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]''
''{{fbicon|TJK}} [[Shahrom Samiev|'''Shahrom Samiev''']]''

''{{fbicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]]''
|
|}
'''Qalin:''' oʻz terma jamoasi uchun oʻynagan futbolchilar.

== Liga turnir jadvali ==
&lt;onlyinclude&gt;{{#invoke:sports table
|main
|style=WDL
|source=[https://www.pfl.uz/tour-table Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]
&lt;!--Jamoa oʻrinlarini shu yerda yangilang--&gt;

|team_order=NEF, BUX, BUN, NAS, NAV, PAK, LOK, XOR, AND, QIZ, QOQ, OKM, DIN, SUR, SOG, MAS 

&lt;!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang (quyida belgilangan)--&gt;
|result1=CLGS
|result12=RPL|result13=RPL|result14=RPL|result15=RPL|result16=REL

&lt;!--Jamoa natijalarini va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi oʻrinlarini yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--&gt;
|update= 2026-yil 4-aprel
|win_AND=2 |draw_AND=0 |loss_AND=3 |gf_AND=7 |ga_AND=6 &lt;!-- Andijon --&gt;
|win_BUN=3 |draw_BUN=1 |loss_BUN=1 |gf_BUN=6 |ga_BUN=3 &lt;!-- Bunyodkor --&gt;
|win_BUX=3 |draw_BUX=1 |loss_BUX=0 |gf_BUX=6 |ga_BUX=2 &lt;!-- Buxoro --&gt;
|win_DIN=1 |draw_DIN=1 |loss_DIN=3 |gf_DIN=6 |ga_DIN=9 &lt;!-- Dinamo --&gt;
|win_LOK=2 |draw_LOK=1 |loss_LOK=2 |gf_LOK=6 |ga_LOK=6 &lt;!-- Lokomotiv --&gt;
|win_MAS=0 |draw_MAS=0 |loss_MAS=5 |gf_MAS=1 |ga_MAS=11&lt;!-- Mashʼal  --&gt;
|win_NAS=3 |draw_NAS=1 |loss_NAS=1 |gf_NAS=5 |ga_NAS=2 &lt;!-- Nasaf --&gt;
|win_NAV=3 |draw_NAV=0 |loss_NAV=2 |gf_NAV=7 |ga_NAV=5 &lt;!-- Navbahor --&gt;
|win_NEF=4 |draw_NEF=0 |loss_NEF=0 |gf_NEF=12|ga_NEF=1 &lt;!-- Neftchi --&gt;
|win_OKM=1 |draw_OKM=1 |loss_OKM=2 |gf_OKM=3 |ga_OKM=4 &lt;!-- OKMK --&gt;
|win_PAK=3 |draw_PAK=0 |loss_PAK=1 |gf_PAK=8 |ga_PAK=5 &lt;!-- Paxtakor --&gt;
|win_QIZ=2 |draw_QIZ=0 |loss_QIZ=2 |gf_QIZ=4 |ga_QIZ=4 &lt;!-- Qizilqum --&gt;
|win_QOQ=1 |draw_QOQ=2 |loss_QOQ=2 |gf_QOQ=5 |ga_QOQ=6 &lt;!-- Qoʻqon 1912 --&gt;
|win_SOG=0 |draw_SOG=2 |loss_SOG=3 |gf_SOG=6 |ga_SOG=14&lt;!-- Soʻgʻdiyona --&gt;
|win_SUR=1 |draw_SUR=1 |loss_SUR=2 |gf_SUR=2 |ga_SUR=6 &lt;!-- Surxon --&gt;
|win_XOR=2 |draw_XOR=1 |loss_XOR=2 |gf_XOR=5 |ga_XOR=5 &lt;!-- Xorazm--&gt;
&lt;!--Status--&gt;

&lt;!--Jamoa tavsiflari (jadvalda havolalar mavjud)--&gt;
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUX=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_BUN=[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QOQ=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_XOR=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]


&lt;!--Jadval sozlamalari va qoidalari--&gt;
|show_limit=5
|class_rules=1) ochkolar; 2) oʻzaro oʻyin ochkolari; 3) oʻzaro oʻyin gol farqlari; 4) oʻzaro oʻyinda mehmonda urilgan gollar; 5) gol farqlari; 6) urilgan gollar soni.

&lt;!--Yuqori oʻrinlarni egallash va quyi ligaga tushish ustunlarining ta’riflari--&gt;
|res_col_header=QR
|col_CLGS=green2|text_CLGS= [[2026–27-yilgi AFC Osiyo Elit Chempionlar Ligasi|Elit Chempionlar Ligasi guruh bosqichi]] 
|col_RPL=red2|text_RPL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} oʻrtasida oʻtish uchrashuvi
|col_REL=red1|text_REL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} tushib ketish
}}&lt;/onlyinclude&gt;

== Turlar == 

=== 1-tur ===
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/94a9d2ba-f1b3-46ec-9eb9-1d9413a76a38-775ea27d-7526-4bf2-ba63-6010b870596a.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Sherzod Esanov|Esanov]] {{goal|9}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 4–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/07f909d6-9e62-48f7-bb9b-96b4cd1b3900-194b986d-94ed-4c3d-9329-60e8c63d71cf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
* [[Nemanja Ćalasan|Ćalasan]] {{goal|13}}
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|45}}
* [[Dragan Ćeran|Ćeran]] {{goal|54}}
* [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov|Xoldorxonov]] {{goal|90+4}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
|stadium = [[Bobur stadioni|Bobur]]
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/52d34242-7651-45fc-874c-05530572a291-946b090b-9048-4701-82b0-c8c8261d5135.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|75}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|84}}
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/05ecfcbe-a8ad-43ce-9afe-a094a8b6423f-b96fdd90-42cc-48b8-956c-b9de2c9ba5e8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Bojan Ciger|Ciger]] {{goal|9}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|30}}
* [[Zoran Marušić|Marušić]] {{goal|75}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
|stadium = [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/146c572e-f2df-41f7-be48-10fc73ece690-0b852041-4d94-471f-99a1-6b4f5f4f11e2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
* [[Muhammadali Raimov|Raimov]] {{goal|10}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|67}}
* [[Lazizbek Mirzayev|Mirzayev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals2 =
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|69}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/85016e2b-3c42-4b78-8176-c6cbf5e94555-680f430e-4cba-4d8c-a8ce-c6b4aa299cbf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|4}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|11}}
* [[Zabihillo Oʻrinboyev|Oʻrinboyev]] {{goal|24}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/eff18dc3-75a7-497f-8661-9d321f87e75f-556d5c24-1b16-4086-a0f2-7c0cc353468d.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Narimonjon Ahmadjonov|Ahmadjonov]] {{goal|63}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2df7dcf6-c582-459e-a2c4-ff0117793a11-96e671a8-8af4-4ec6-b8a2-4a96f960f0d2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Adenis Shala|Shala]] {{goal|90}}
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals2 =
|stadium = [[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]]
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
=== 2-tur ===
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18e579a4-037c-40e3-ad9c-bc0c9a55a75a-fe279eca-5ce1-46d5-be1b-9031308b2a90.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Toma Tabatadze|Tabatadze]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals2 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|49}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|56}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/607fc64f-8db8-4c09-bd8f-e8ef89cdfc26-838d06b9-e8f8-49bf-a92a-4a459a93bd96.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals1 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|35}}
* [[Islom Kenjaboyev|Kenjaboyev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
* [[Aleko Andronikashvili|Andronikashvili]] {{goal|76}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ef0c514b-be5b-4234-833a-1a9333fff527-a63ee969-a9ae-42e1-8c01-b59cd39a9e36.pdf Hisobot]
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals1 =
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals2 =
* [[Veljko Filipović|Filipović]] {{goal|73}}
|stadium = [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/03b02df1-dbb2-4f33-a33d-303c37481f81-7d28d7bd-36c6-40c9-889c-63baf4fb3104.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
* [[Anzur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|44}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|45+2}}
|stadium = Gʻuzor
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7c1b3bff-8cc5-41d1-b053-20131d0cf0aa-5c14eac1-69f4-4a12-9a0d-19c60a86d4b2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals1 =
* [[Samandarjon Mavlonqulov|Mavlonqulov]] {{goal|83}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Azizbek Amonov|Amonov]] {{goal|8}}
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|14}}
|stadium = Bunyodkor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86e336ed-2ada-4da8-a4e4-737a87d4d747-327d18e0-a2f9-4709-a277-34562b3d0044.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Oybek Rustamov|Rustamov]] {{goal|14}}
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|22}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0653ad61-e761-4500-9a55-05d1ec8ea942-c6d8b6ce-4039-4f18-99d6-35351ba2f3a0.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Diyor Ortiqboyev|Ortiqboyev]] {{goal|52}}
|team2 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals2 =
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Choriyev]]
}}
=== 3-tur ===
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9c4f28d0-3723-45c4-9c1d-88ea67f2dcfd-757011d1-cdc8-4cf1-8f57-5e10af329551.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|42}}
* [[Jamshid Iskanderov|Iskanderov]] {{goal|50||56}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b0637a7-b461-4eb3-9dd0-9c5a7e7c3650-a40a63bb-ba7e-49bf-8ac9-cfe41f1eef57.pdf Hisobot]
|team1 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals1 =
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|39}}
* [[Shoxruz Norxonov|Norxonov]] {{goal|90+1}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86243268-6fb6-4d31-9179-75ba5d82cd80-9fabeb17-d7a6-47aa-bf7e-78db4a70ca5b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Katulondi Kati|Kati]] {{goal|47}}
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|65}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Surxon
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a779f496-e5df-413f-8c79-e578fb00f2b1-126c2d29-1e5c-43ec-b772-a8da1e249655.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Siavash Hagh Nazari|Nazari]] {{goal|54}}
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|74}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
* [[Otabek Joʻraqoʻziyev|Joʻraqoʻziyev]] {{goal|45+1}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|90+1}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id = 
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2fbefff1-63ad-4b04-ab4a-68d9238f09fd-6bc743b9-3fb1-4f7f-9daf-efaa351d4231.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Anvar Xojimirzayev|Xojimirzayev]] {{goal|44}}
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|90+2}}
|stadium = [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}

== Natijalar ==

=== Qayd etilgan hisoblar ===
{{#invoke:sports results|main
| source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
| update = 2026-yil 4-aprel
| matches_style = FBR

|team1=AND |team2=BUN |team3=BUK |team4=DIN |team5=LOK |team6=MAS |team7=NAS |team8=NAV |team9=NEF |team10=OKM |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO 

&lt;!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--&gt;
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]


| match_AND_BUN = 
| match_AND_BUK = 
| match_AND_DIN = 
| match_AND_LOK = 
| match_AND_MAS = 2-0
| match_AND_NAS = 
| match_AND_NAV = 
| match_AND_NEF = 
| match_AND_OKM = 
| match_AND_PAK = 
| match_AND_KOK = 
| match_AND_QIZ = 
| match_AND_SOG = 4-0
| match_AND_SUR = 
| match_AND_KHO = 

| match_BUK_AND = 
| match_BUK_BUN = 
| match_BUK_DIN = 3-1 
| match_BUK_LOK = 
| match_BUK_MAS = 
| match_BUK_NAS = 
| match_BUK_NAV = 
| match_BUK_NEF = 
| match_BUK_OKM = 
| match_BUK_PAK = 
| match_BUK_KOK = 
| match_BUK_QIZ = 
| match_BUK_SOG = 
| match_BUK_SUR = 
| match_BUK_KHO = 1-1

| match_BUN_AND = 
| match_BUN_BUK = 
| match_BUN_DIN = 1-2 
| match_BUN_LOK = 2-0
| match_BUN_MAS = 
| match_BUN_NAS = 
| match_BUN_NAV = 
| match_BUN_NEF = 
| match_BUN_OKM = 
| match_BUN_PAK = 
| match_BUN_KOK = 
| match_BUN_QIZ = 
| match_BUN_SOG = 
| match_BUN_SUR = 
| match_BUN_KHO = 

| match_DIN_AND = 
| match_DIN_BUN = 
| match_DIN_BUK = 
| match_DIN_LOK = 
| match_DIN_MAS = 
| match_DIN_NAS = 1-1
| match_DIN_NAV = 1-2
| match_DIN_NEF = 
| match_DIN_OKM = 
| match_DIN_PAK = 
| match_DIN_KOK = 
| match_DIN_QIZ = 
| match_DIN_SOG = 
| match_DIN_SUR = 
| match_DIN_KHO = 

| match_LOK_AND = 
| match_LOK_BUN = 
| match_LOK_BUK = 
| match_LOK_DIN = 
| match_LOK_MAS = 
| match_LOK_NAS = 
| match_LOK_NAV = 
| match_LOK_NEF = 
| match_LOK_OKM = 
| match_LOK_PAK = 
| match_LOK_KOK = 0-0
| match_LOK_QIZ = 
| match_LOK_SOG = 
| match_LOK_SUR = 3-1
| match_LOK_KHO = 

| match_MAS_AND = 
| match_MAS_BUN = 
| match_MAS_BUK = 
| match_MAS_DIN = 
| match_MAS_LOK = 0-2
| match_MAS_NAS = 
| match_MAS_NAV = 
| match_MAS_NEF = 
| match_MAS_OKM = 
| match_MAS_PAK = 
| match_MAS_KOK = 
| match_MAS_QIZ = 0-2
| match_MAS_SOG = 
| match_MAS_SUR = 
| match_MAS_KHO = 

| match_NAS_AND = 1-0
| match_NAS_BUN = 
| match_NAS_BUK = 
| match_NAS_DIN = 
| match_NAS_LOK = 
| match_NAS_MAS = 
| match_NAS_NAV = 
| match_NAS_NEF = 
| match_NAS_OKM = 
| match_NAS_PAK = 
| match_NAS_KOK = 
| match_NAS_QIZ = 
| match_NAS_SOG = 
| match_NAS_SUR = 0-1
| match_NAS_KHO = 1-0

| match_NAV_AND = 
| match_NAV_BUN = 
| match_NAV_BUK = 0-1
| match_NAV_DIN = 
| match_NAV_LOK = 
| match_NAV_MAS = 
| match_NAV_NAS = 2-1
| match_NAV_NEF = 
| match_NAV_OKM = 
| match_NAV_PAK = 
| match_NAV_KOK = 
| match_NAV_QIZ = 
| match_NAV_SOG = 
| match_NAV_SUR = 
| match_NAV_KHO = 

| match_NEF_AND = 3-0
| match_NEF_BUN = 
| match_NEF_BUK = 
| match_NEF_DIN = 
| match_NEF_LOK = 3-1
| match_NEF_MAS = 
| match_NEF_NAS = 3-0
| match_NEF_NAV = 
| match_NEF_NEF = 
| match_NEF_PAK = 
| match_NEF_KOK = 
| match_NEF_QIZ = 
| match_NEF_SOG = 
| match_NEF_SUR = 
| match_NEF_KHO = 

| match_OKM_AND = 
| match_OKM_BUN = 
| match_OKM_BUK = 0-1
| match_OKM_DIN = 
| match_OKM_LOK = 
| match_OKM_MAS = 
| match_OKM_NAS = 
| match_OKM_NAV = 
| match_OKM_NEF = 
| match_OKM_PAK = 
| match_OKM_KOK = 
| match_OKM_QIZ = 
| match_OKM_SOG = 2-2
| match_OKM_SUR = 
| match_OKM_KHO = 

| match_PAK_AND = 
| match_PAK_BUN = 
| match_PAK_BUK = 
| match_PAK_DIN = 
| match_PAK_LOK = 
| match_PAK_MAS = 
| match_PAK_NAS = 
| match_PAK_NAV = 1-2
| match_PAK_NEF = 
| match_PAK_OKM = 
| match_PAK_KOK = 
| match_PAK_QIZ = 2-1
| match_PAK_SOG = 
| match_PAK_SUR = 
| match_PAK_KHO = 

| match_KOK_AND = 
| match_KOK_BUN = 
| match_KOK_BUK = 
| match_KOK_DIN = 
| match_KOK_LOK = 
| match_KOK_MAS = 
| match_KOK_NAS = 
| match_KOK_NAV = 2-1
| match_KOK_NEF = 
| match_KOK_OKM = 
| match_KOK_PAK = 1-2
| match_KOK_QIZ = 
| match_KOK_SOG = 
| match_KOK_SUR = 
| match_KOK_KHO = 

| match_QIZ_AND = 2-1
| match_QIZ_BUN = 
| match_QIZ_BUK = 
| match_QIZ_DIN = 
| match_QIZ_LOK = 
| match_QIZ_MAS = 
| match_QIZ_NAS = 
| match_QIZ_NAV = 
| match_QIZ_NEF = 
| match_QIZ_OKM = 0-1
| match_QIZ_PAK = 
| match_QIZ_KOK = 
| match_QIZ_SOG = 
| match_QIZ_SUR = 
| match_QIZ_KHO = 

| match_SOG_AND = 
| match_SOG_BUN = 
| match_SOG_BUK = 
| match_SOG_DIN = 
| match_SOG_LOK = 
| match_SOG_MAS = 
| match_SOG_NAS = 0-2
| match_SOG_NAV = 
| match_SOG_NEF = 
| match_SOG_OKM = 
| match_SOG_PAK = 2-4
| match_SOG_KOK = 2-2
| match_SOG_QIZ = 
| match_SOG_SUR = 
| match_SOG_KHO = 

| match_SUR_AND = 
| match_SUR_BUN = 0-0
| match_SUR_BUK = 
| match_SUR_DIN = 
| match_SUR_LOK = 
| match_SUR_MAS = 
| match_SUR_NAS = 
| match_SUR_NAV = 
| match_SUR_NEF = 0-3
| match_SUR_OKM = 
| match_SUR_PAK = 
| match_SUR_KOK = 
| match_SUR_QIZ = 
| match_SUR_SOG = 
| match_SUR_KHO = 

| match_KHO_AND = 
| match_KHO_BUN = 1-2
| match_KHO_BUK = 
| match_KHO_DIN = 2-1
| match_KHO_LOK = 
| match_KHO_MAS = 
| match_KHO_NAS = 
| match_KHO_NAV = 
| match_KHO_NEF = 
| match_KHO_OKM = 1-0
| match_KHO_PAK = 
| match_KHO_KOK = 
| match_KHO_QIZ = 
| match_KHO_SOG = 
| match_KHO_SUR = 
}}

=== Oʻynalgan oʻyinlarga koʻra natijalar ===
{{#invoke:Sports rbr table|table|sortable = y
|team1=AGM |team2=AND |team3=BUK |team4=BUN |team5=DIN |team6=LOK 
|team7=MAS |team8=NAS |team9=NAV |team10=NEF |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO 

&lt;!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--&gt;
|name_AGM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]

&lt;!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang. Sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)--&gt;
|update   = 2026-yil 4-aprel
|res_AGM  = L/L/D/W//////////////////////////
|res_AND  = W/L/L/W/L/////////////////////////
|res_BUN  = W/L/D/W/W/////////////////////////
|res_DIN  = L/W/D/L/L/////////////////////////
|res_KOK  = L/L/D/W/D/////////////////////////
|res_MAS  = L/L/L/L/L/////////////////////////
|res_NAS  = W/W/D/L/W/////////////////////////
|res_NAV  = W/L/W/L/W/////////////////////////
|res_NEF  = W/W/W/W//////////////////////////
|res_LOK  = W/W/D/L/L/////////////////////////
|res_PAK  = W/W/L/W//////////////////////////
|res_QIZ  = L/W/W/L//////////////////////////
|res_SOG  = L/L/D/L/D/////////////////////////
|res_SUR  = L/L/D/W//////////////////////////
|res_BUK  = W/W/D/W//////////////////////////
|res_KHO  = L/W/D/L/W/////////////////////////

|legendpos = b
|color_W   = green1
|color_D   = yellow1
|color_L   = red1
|color_P   = grey
|text_W    = Gʻalaba
|text_D    = Durang
|text_L    = Magʻlubiyat
|text_P    = Boshqa muddatga qoldirilgan
|source    =[http://PFL.uz OʻzPFL]
}}

=== Turlar boʻyicha pozitsiyalar ===
{{#invoke:sports rbr table
|table
|sortable = y
|legendpos = br
|update= 2026-yil 4-aprel

&lt;!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang--&gt;
|team1 =AND 
|team2 =BUN
|team3 =BUK 
|team4 =DIN 
|team5 =LOK
|team6 =MAS 
|team7 =NAS 
|team8 =NAV 
|team9 =NEF 
|team10=OKM
|team11=PAK 
|team12=KOK 
|team13=QIZ 
|team14=SOG 
|team15=SUR 
|team16=KHO 

|pos_AND  = 1 /6 /11/7 /
|pos_BUN  = 6 /8 /9 /6 /
|pos_BUK  = 7 /5 /4 /2 /
|pos_DIN  = 9 /7 /8 /13/
|pos_LOK  = 3 /2 /2 /4 /
|pos_MAS  = 15/15/16/16/
|pos_NAS  = 8 /4 /3 /5 /
|pos_NAV  = 5 /9 /5 /8 /
|pos_NEF  = 2 /1 /1 /1 /
|pos_OKM  = 10/13/12/10/
|pos_PAK  = 4 /3 /6 /3 /
|pos_KOK  = 11/12/13/12/
|pos_QIZ  = 14/11/7 /9 /
|pos_SOG  = 16/16/15/15/
|pos_SUR  = 13/14/14/14/
|pos_KHO  = 12/10/10/11/

&lt;!--Bu yerda jamoa oʻrinlarini yangilang (quyida tavsiflangan)--&gt;
|result1  =
&lt;!--Depending on cup winners--&gt;
&lt;!--|result=--&gt; |result2 =
|result12 = |result13 = |result14 =

&lt;!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)--&gt;
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]

| color_1    = gold    |text_1  = [[OFK chempionlar ligasi]] guruh bosqichi saralashida peshqadam
| color_2    = green1  |text_2  = 2026—27-yilgi mavsum Osiyo chempionlar ligasi guruh bosqichiga saralash
| color_3-4  = green3  |text_3-4  = 2026—27-yilgi Osiyo chempionlar ligasi saralash bosqichiga saralash
| color_12   = red2    |text_12  = Oʻzbekiston Pro ligasiga tushib ketgan
| color_13   = red1    |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasiga tushib ketgan
| color_red            | [[Oʻzbekiston Pro ligasi]]  
| color_14   = red1    |text_14 
| source     =         [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
}}

&lt;!---
== Chiqib ketish pley-offi ==
{{OneLegStart}}
{{OneLegResult
| || || ||winner=1}}
|}
---&gt;

== Mavsum statistikasi ==

* '''Mavsumdagi ilk gol''': [[Sherzod Esanov]] [[Buxoro]]nning „[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]“ klubi tarkibida „[[Qoʻqon 1912]]“ klubiga qarshi oʻyinda urgan ('''2025-yil 27-fevral''').

=== Gol mualliflari ===
{{updated|[[2026-yil]] [[4-aprel]] holatiga koʻra}}.
{{Goalscorers
|goals= 89
|ongoing=yes
|matches= 37
|updated= 2026-yil 4-aprel

|4 goals=

* {{Flagicon|CRO}} [[Stipe Perica]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])

|2 goals=

* {{Flagicon|ITA}} [[Martin Boakye]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Firdavs Abdurahmonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Quvonchbek Abrayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sharof Muhiddinov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ruslanbek Jiyanov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Alisher Odilov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Abror Karimov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Rustam Turdimurodov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Dostonbek Hamdamov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|POL}} [[Piotr Parzyszek]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Jaba Jighauri]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])

|1 goals=

* {{Flagicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Doniyor Abdumannopov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sherzod Esanov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Mamasidiqov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahzod Ubaydullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Veljko Filipović]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Rodić]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Narimonjon Ahmadjonov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Marko Bugarin]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Nosirjon Abdusalomov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Samandarjon Mavlonqulov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Boburbek Yoʻldashov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizbek Amonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|SLO}} [[Til Mavretič]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Hojimirzayev]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Raimov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Lazizbek Mirzayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temurxoʻja Abduxoliqov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anzur Ismoilov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|MKD}} [[Vlatko Stojanovski]] ([[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]])
* {{Flagicon|ALB}} [[Adenis Shala]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Oybek Rustamov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Murodbek Rahmatov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Zabihillo Oʻrinboyev]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyor Xolmatov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Usmonov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|CDR}} [[Katulondi Kati]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Bojan Ciger]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Zoran Marushich]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Jovan Đokić]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Jamshid Iskanderov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Gʻofurov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Hojimat Erkinov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Flamarion]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Islom Kenjaboyev]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shoxruz Norxonov]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Shota Gvazava]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shohrux Gadoyev]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadanas Hasanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Husanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Filip Ivanović]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Otabek Joʻraqoʻziyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyor Ortiqboyev]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizjon Ahrorov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Ismoilov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizbek Pirmuhamedov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])

|1 own goals=

* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]) Dinamo jamoasi foydasiga
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshanbek Yagudin]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]) Xorazm jamoasi foydasiga

}}

=== Quruq oʻyin ===
{{updated|2025-yil 4-aprelda boʻlib oʻtgan oʻyinlar holatiga koʻra}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!№
!Futbolchi
!Jamoa
!{{abbr|Oʻyin|Gol oʻtkazilmagan oʻyinlar}}
|-
|1
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Botirali Ergashev]]
| align=&quot;left&quot; |Neftchi
|3
|-
|2
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Abduvohid Neʼmatov]]
| align=&quot;left&quot; |Nasaf
|3
|-
|3
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Umid Hamroyev]]
| align=&quot;left&quot; |Buxoro
|2
|-
|4
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
| align=&quot;left&quot; |Lokomotiv
|2
|-
|5
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Abdumavlon Abdujalilov]]
| align=&quot;left&quot; |Bunyodkor
|2
|-
|6
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Rahimjon Davronov]]
| align=&quot;left&quot; |Andijon
|2
|-
|7
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Davron Merganov]]
| align=&quot;left&quot; |Surxon
|2
|-
|8
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Vladimir Nazarov]]
| align=&quot;left&quot; |Paxtakor
|1
|-
|9
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Rustam Nortojiyev]]
| align=&quot;left&quot; |Qoʻqon 1912
|1
|-
|10
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Farhod Rahmatov]]
| align=&quot;left&quot; |Qizilqum
|1
|-
|11
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Oʻtkir Yusupov]]
| align=&quot;left&quot; |Navbahor
|1
|-
|12
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|UZB}} [[Hamidullo Abdunabiyev]]
| align=&quot;left&quot; |OKMK
|1
|-
|13
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
| align=&quot;left&quot; |Xorazm
|1
|-
|14
| align=&quot;left&quot; |{{Flagicon|ITA}} [[Federiko Botti]]
| align=&quot;left&quot; |Bunyodkor
|1
|}

=== Muxlislar tashrifi ===
{{updated|2026-yil 4-aprelda oʻtkazilgan oʻyinlarga koʻra muxlislar tashrifi}}
==== Turlar boʻyicha ====

{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+Oʻzbekiston Superligasi muxlislar tashrifi
!Turlar
!Umumiy
!{{Tooltip|GP.|Oʻynalgan oʻyinlar}}
!Oʻrtacha oʻyinda
|-
! scope=&quot;row&quot; |1-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+14180+3455+7255+323+9720+1230+1790)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+14180+3455+7255+323+9720+1230+1790)/8) round 0)}}}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |2-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7350+653+476+2714+1819+712+6220)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7350+653+476+2714+1819+712+6220)/8) round 0)}}}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |3-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((14801+1154+2100+3244+325+3985+1024+7105)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((14801+1154+2100+3244+325+3985+1024+7105)/8) round 0)}}}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |4-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((9678+7363+5651+4104+5649+16825+275+1415)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((9678+7363+5651+4104+5649+16825+275+1415)/8) round 0)}}}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |5-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((112+1327++7650+1137+1130)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((112+1327++7650+1137+1130)/5) round 0)}}}}
|-
|-style=&quot;background:#f4faff;&quot;
| Jami
| {{formatnum:{{#expr: (((42188+22044+33738+46716)) round 0)}}}}
| 32
| {{formatnum:{{#expr: (((42188+22044+33738+46716)/32) round 0)}}}}
|}
{{notelist}}

==== Jamoalar tartibida ====
Quyidagi jadvalda jamolarning uy oʻyinlariga muhlislar tashirifi koʻrsatilgan
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 90%; text-align:center;&quot;
! style=&quot;width:76px;&quot; |Jamoa \ Uy uchrashuvlari
! align=&quot;center&quot; |1
! align=&quot;center&quot; |2
! align=&quot;center&quot; |3
! align=&quot;center&quot; |4
! align=&quot;center&quot; |5
! align=&quot;center&quot; |6
! align=&quot;center&quot; |7
! align=&quot;center&quot; |8
! align=&quot;center&quot; |9
! align=&quot;center&quot; |10
! align=&quot;center&quot; |11
! align=&quot;center&quot; |12
! align=&quot;center&quot; |13
! align=&quot;center&quot; |14
! align=&quot;center&quot; |15
! align=&quot;center&quot; |Jami
! align=&quot;center&quot; |Oʻrtacha
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{nowrap|[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}}
|14180
|4104
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((14180+4104)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((14180+4104)/2) round 0)}}}}
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{nowrap|[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]}}
|1819
|1327
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1819+1327)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1819+1327)/2) round 0)}}}}
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{nowrap|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]}}
|4235
|3985
|5649
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((4235+3985+5649)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+3985+5649)/3) round 0)}}}}
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{nowrap|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo Samarqand]]}}
|9720
|7105
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((9720+7105)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((9720+7105)/2) round 0)}}}}
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{nowrap|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]}}
|476
|1154
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((476+1154)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((476+1154)/2) round 0)}}}}
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{nowrap|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]}}
|1790
|275
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1790+275)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1790+275)/2) round 0)}}}}
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{nowrap|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]}}
|653
|1137
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((653+1137)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((653+1137)/2) round 0)}}}}
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{nowrap|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]}}
|7255
|14801
|16825
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((7255+14801+16825)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((7255+14801+16825)/3) round 0)}}}}
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{nowrap|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]}}
|1230
|1024
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1230+1024)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1230+1024)/2) round 0)}}}}
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]}}
|3455
|2100
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|6450
|'''{{formatnum:{{#expr: (((3455+2100)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((3455+2100)/2) round 0)}}}}
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{nowrap|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]}}
|7350
|5651
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((7350+5651)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((7350+5651)/2) round 0)}}}}
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{nowrap|[[Qoʻqon 1912]]}}
|2100
|7363
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((2100+7363)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7363)/2) round 0)}}}}
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{nowrap|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]}}
|712
|1415
|112
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((712+1415+112)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((712+1415+112)/3) round 0)}}}}
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{nowrap|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]}}
|2714
|3244
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((2714+3244)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((2714+3244)/2) round 0)}}}}
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{nowrap|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]}}
|6220
|9678
|7650
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((6220+9678+7650)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((6220+9678+7650)/3) round 0)}}}}
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{nowrap|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]}}
|323
|325
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((323+325)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((323+325)/2) round 0)}}}}
|}

== Yana qarang ==
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* {{Official website|https://pfl.uz/uz}} {{in lang|uz|ru}}
* [https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/ozbekiston-superligasi-2025/regular-season/117241/ Oʻzbekiston Superligasi 2025 globalsportsarchive.com] {{in lang|en|ru}}

{{Oʻzbekiston Superligasi|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi chempionlari|collapse}}

[[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari]]
[[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli]]</text>
      <sha1>ottkfop3lkrwzcx09y9g6hg9iyx4s0r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andoza:Fenerbahçe S.K. tarkibi</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1334019</id>
    <revision>
      <id>5974527</id>
      <parentid>5876580</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:57:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>AnvarxonM [[Andoza:Fenerbahçe SK tarkibi]] sahifasini [[Andoza:Fenerbahçe S.K. tarkibi]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>5876580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2161" sha1="490wssnwwkhlsoefd9ok59ialo9rq6l" xml:space="preserve">{{football squad|teamname=Fenerbahçe S.K. (football)|bgcolor=#002d72|textcolor=#FFED00|bordercolor=#FFED00|title=Fenerbahçe S.K.
|name=Fenerbahçe SK tarkibi
|list=&lt;div&gt;
{{football squad2 player|no=3|name=[[Archie Brown|Brown]]}}
{{football squad2 player|no=4|name=[[Çağlar Söyüncü|Çağlar]]}}
{{football squad2 player|no=5|name=[[İsmail Yüksek|Yüksek]]}}
{{football squad2 player|no=6|name=[[Mattéo Guendouzi|Guendouzi]]}}
{{football squad2 player|no=7|name=[[Fred|Fred]]}}
{{football squad2 player|no=8|name=[[Mert Hakan Yandaş|Yandaş]]}} ([[Sardor (futbol)|c]])
{{football squad2 player|no=9|name=[[Kerem Aktürkoğlu|Aktürkoğlu]]}}
{{football squad2 player|no=10|name=[[Jhon Durán|Durán]]}}
{{football squad2 player|no=11|name=[[Edson Álvarez|Álvarez]]}}
{{football squad2 player|no=13|name=[[Tarık Çetin|Çetin]]}}
{{football squad2 player|no=14|name=[[Yiğit Efe Demir|Demir]]}}
{{football squad2 player|no=18|name=[[Mert Müldür|Müldür]]}}
{{football squad2 player|no=19|name=[[Youssef En-Nesyri|En-Nesyri]]}}
{{football squad2 player|no=20|name=[[Anthony Musaba|Musaba]]}}
{{football squad2 player|no=21|name=[[Marco Asensio|Asensio]]}}
{{football squad2 player|no=22|name=[[Levent Mercan|Mercan]]}}
{{football squad2 player|no=24|name=[[Jayden Oosterwolde|Oosterwolde]]}}
{{football squad2 player|no=27|name=[[Nélson Semedo|Semedo]]}}
{{football squad2 player|no=28|name=[[Bartuğ Elmaz|Elmaz]]}}
{{football squad2 player|no=31|name=[[Ederson (futbolchi)|Ederson]]}}
{{football squad2 player|no=34|name=[[Mert Günok|Günok]]}}
{{football squad2 player|no=37|name=[[Milan Škriniar|Škriniar]]}}
{{football squad2 player|no=45|name=[[Dorgeles Nene|Nene]]}}
{{football squad2 player|no=50|name=[[Rodrigo Becão|Becão]]}}
{{football squad2 player|no=53|name=[[Sebastian Szymański|Szymański]]}}
{{football squad2 player|no=70|name=[[Oğuz Aydın|Aydın]]}}
{{football squad2 player|no=94|name=[[Talisca]]}}
{{football squad manager|name=[[Domenico Tedesco|Tedesco]]}}
&lt;/div&gt;
}}
&lt;noinclude&gt;
[[Turkum:Super Liga futbol klublari tarkibi andozalari]]
[[Turkum:Turkiyadagi futbol klublarining tarkibiga oid andozalar]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>490wssnwwkhlsoefd9ok59ialo9rq6l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andoza munozarasi:Fenerbahçe S.K. tarkibi</title>
    <ns>11</ns>
    <id>1335220</id>
    <revision>
      <id>5974529</id>
      <parentid>5876581</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:57:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>AnvarxonM [[Andoza munozarasi:Fenerbahçe SK tarkibi]] sahifasini [[Andoza munozarasi:Fenerbahçe S.K. tarkibi]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>5876581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="srjk8qw7fnryrp5m66amrx671fy75ox" xml:space="preserve">{{munozara}}</text>
      <sha1>srjk8qw7fnryrp5m66amrx671fy75ox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guanajay munitsipalitet muzeyi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1336923</id>
    <revision>
      <id>5974313</id>
      <parentid>5880027</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:22:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>58913</id>
      </contributor>
      <comment>1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5974313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="684" sha1="rb3357utwvxhr5elxweohups89icupw" xml:space="preserve">{{Muzey
|nomi             = {{PAGENAME}}
|tasvir           =
|asos_solingan    =
|joylashuvi       = [[Kuba]]
|direktor         =
|sayt             = 
}}
'''Guanajay munisipalitet muzeyi''' — [[Kuba]]ning [[Guanajay]] shahridagi 61-ko‘chada joylashgan [[muzey]]. Muzey 1981-yil 13-fevralda tashkil etilgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Museo Municipal de Guanajay |url=http://www.cnpc.cult.cu/institucion/407 |qaralgan sana=2026-01-22 |arxivsana=2020-02-17 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200217012754/http://www.cnpc.cult.cu/institucion/407 }}&lt;/ref&gt;.

== Yana qarang ==
* [[Kuba muzeylari roʻyxati]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{authority control}}

{{Kuba-muzey-stub}}</text>
      <sha1>rb3357utwvxhr5elxweohups89icupw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guane munitsipalitet muzeyi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1336924</id>
    <revision>
      <id>5974388</id>
      <parentid>5880028</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:47:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>58913</id>
      </contributor>
      <comment>1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5974388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="771" sha1="sk7o5bvetilibu31zh1kq75tqwxecsy" xml:space="preserve">{{Muzey
|nomi             = {{PAGENAME}}
|tasvir           =
|asos_solingan    ={{Start date|1979|12|14|df=y}}
|joylashuvi       = [[Kuba]]
|direktor         =
|sayt             = 
}}
'''Guane munisipalitet muzeyi''' — [[Kuba]]ning [[Guane]] shahridagi Isabel Rubio ko‘chasida joylashgan [[muzey]]. U [[Havana]] shahridan 229,6 km uzoqlikda joylashgan. Muzey 1979-yil 14-dekabrda tashkil etilgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Museo Municipal de Guane |url=http://www.cnpc.cult.cu/institucion/395 |qaralgan sana=2026-01-22 |arxivsana=2020-02-17 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200217021434/http://www.cnpc.cult.cu/institucion/395 }}&lt;/ref&gt;.

== Yana qarang ==
* [[Kuba muzeylari roʻyxati]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{authority control}}

{{Kuba-muzey-stub}}</text>
      <sha1>sk7o5bvetilibu31zh1kq75tqwxecsy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foydalanuvchi munozarasi:Abdullakkk</title>
    <ns>3</ns>
    <id>1352270</id>
    <revision>
      <id>5974294</id>
      <parentid>5922753</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:05:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikxan</username>
        <id>33427</id>
      </contributor>
      <comment>[[VP:TOʻM|TOʻM]]: [[:SQB Capital]] sahifasi tezda oʻchirildi</comment>
      <origin>5974294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2636" sha1="jgzwkj1hjyxw657s0zrsc91babvz44w" xml:space="preserve">
== „[[:SQB Capital]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirishga]] nomzod oʻlaroq koʻrsatildi ==
[[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] 

Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:SQB Capital]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:M6|M6]]: Keng ommaga mashhur boʻlmagan kishilar, tashkilotlar, veb-saytlar, hodisalar haqidagi maqola“) binoan oʻchirishga nomzod oʻlaroq koʻrsatildi, chunki sahifa hozirgi holatida [[oʻzbekcha Vikipediya]] [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Tajriba oʻtkazayotgan boʻlsangiz, itlimos, [[Vikipediya:Qumloq|qumloq]] sahifasidan foydalaning.

Agar sahifani oʻchirish kerak emas, deb oʻylasangiz, oʻz fikringizni sahifa munozara sahifasida qoldiring.

Savollaringiz boʻlsa, tortinmasdan [[Foydalanuvchi munozarasi:Abdufattohov Ibrohimjon|munozara sahifamga]] yozing. Rahmat! [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|&lt;font face=&quot;Georgia&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;'''''Ibrohimjon'''''&lt;/span&gt;&lt;/font&gt;]] 12:47, 2026-yil 4-mart (UTC)
== „[[:SQB Capital]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirishga]] nomzod oʻlaroq koʻrsatildi ==
[[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] 

Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:SQB Capital]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:TOʻM#M1]] va [[VP:TOʻM#U1]]“) binoan oʻchirishga nomzod oʻlaroq koʻrsatildi, chunki sahifa hozirgi holatida [[oʻzbekcha Vikipediya]] [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Tajriba oʻtkazayotgan boʻlsangiz, itlimos, [[Vikipediya:Qumloq|qumloq]] sahifasidan foydalaning.

Agar sahifani oʻchirish kerak emas, deb oʻylasangiz, oʻz fikringizni sahifa munozara sahifasida qoldiring.

Savollaringiz boʻlsa, tortinmasdan [[Foydalanuvchi munozarasi:Abdufattohov Ibrohimjon|munozara sahifamga]] yozing. Rahmat! [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|&lt;font face=&quot;Georgia&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;'''''Ibrohimjon'''''&lt;/span&gt;&lt;/font&gt;]] 10:44, 2026-yil 6-mart (UTC)
== SQB Capital ==
[[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:SQB Capital]]“ maqolasi [[Vikipediya:Tezda oʻchirish mezonlari|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:U10|U10]]: Reklama“) binoan oʻchirildi. Agar maqolani qoidalarga mos keladi, deb oʻylasangiz, [[Vikipediya:Tiklashga|mana bu sahifada]] soʻrov qoldirishingiz yoki [[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan|munozara sahifamda]] xabar qoldirishingiz mumkin. Rahmat. [[Foydalanuvchi:Malikxan|&lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;Malikxan&lt;/span&gt;]] &lt;b&gt;&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan#top|munozara]]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/b&gt; 05:05, 2026-yil 4-aprel (UTC)</text>
      <sha1>jgzwkj1hjyxw657s0zrsc91babvz44w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974319</id>
      <parentid>5974294</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:25:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikxan</username>
        <id>33427</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bloklandingiz */ +</comment>
      <origin>5974319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3923" sha1="o8p322q6frvsqm391cabcuo7mv433d9" xml:space="preserve">
== „[[:SQB Capital]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirishga]] nomzod oʻlaroq koʻrsatildi ==
[[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] 

Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:SQB Capital]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:M6|M6]]: Keng ommaga mashhur boʻlmagan kishilar, tashkilotlar, veb-saytlar, hodisalar haqidagi maqola“) binoan oʻchirishga nomzod oʻlaroq koʻrsatildi, chunki sahifa hozirgi holatida [[oʻzbekcha Vikipediya]] [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Tajriba oʻtkazayotgan boʻlsangiz, itlimos, [[Vikipediya:Qumloq|qumloq]] sahifasidan foydalaning.

Agar sahifani oʻchirish kerak emas, deb oʻylasangiz, oʻz fikringizni sahifa munozara sahifasida qoldiring.

Savollaringiz boʻlsa, tortinmasdan [[Foydalanuvchi munozarasi:Abdufattohov Ibrohimjon|munozara sahifamga]] yozing. Rahmat! [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|&lt;font face=&quot;Georgia&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;'''''Ibrohimjon'''''&lt;/span&gt;&lt;/font&gt;]] 12:47, 2026-yil 4-mart (UTC)
== „[[:SQB Capital]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirishga]] nomzod oʻlaroq koʻrsatildi ==
[[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] 

Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:SQB Capital]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:TOʻM#M1]] va [[VP:TOʻM#U1]]“) binoan oʻchirishga nomzod oʻlaroq koʻrsatildi, chunki sahifa hozirgi holatida [[oʻzbekcha Vikipediya]] [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Tajriba oʻtkazayotgan boʻlsangiz, itlimos, [[Vikipediya:Qumloq|qumloq]] sahifasidan foydalaning.

Agar sahifani oʻchirish kerak emas, deb oʻylasangiz, oʻz fikringizni sahifa munozara sahifasida qoldiring.

Savollaringiz boʻlsa, tortinmasdan [[Foydalanuvchi munozarasi:Abdufattohov Ibrohimjon|munozara sahifamga]] yozing. Rahmat! [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|&lt;font face=&quot;Georgia&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;'''''Ibrohimjon'''''&lt;/span&gt;&lt;/font&gt;]] 10:44, 2026-yil 6-mart (UTC)
== SQB Capital ==
[[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:SQB Capital]]“ maqolasi [[Vikipediya:Tezda oʻchirish mezonlari|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:U10|U10]]: Reklama“) binoan oʻchirildi. Agar maqolani qoidalarga mos keladi, deb oʻylasangiz, [[Vikipediya:Tiklashga|mana bu sahifada]] soʻrov qoldirishingiz yoki [[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan|munozara sahifamda]] xabar qoldirishingiz mumkin. Rahmat. [[Foydalanuvchi:Malikxan|&lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;Malikxan&lt;/span&gt;]] &lt;b&gt;&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan#top|munozara]]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/b&gt; 05:05, 2026-yil 4-aprel (UTC)

== Bloklandingiz ==

{{#switch:
  &lt;!--If no or empty &quot;demospace&quot; parameter then detect namespace--&gt;
  {{#if:
  | {{lc:  }}    &lt;!--Use lower case &quot;demospace&quot;--&gt;
  | {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:User talk}}
    | user talk
    | other
    }}
  }}
| user talk = &lt;div class=&quot;user-block uw-block&quot; style=&quot;padding: 5px; margin-bottom: 0.5em; border: 1px solid #a9a9a9; background-color: #ffefd5; min-height: 40px&quot;&gt;[[Fayl:Stop x nuvola with clock.svg|40px|left]]&lt;div style=&quot;margin-left:45px&quot;&gt;
{{ucfirst:reklama kontent yaratganingiz}} uchun '''3 kun muddatga''' '''[[VP:Chetlashtirish qoidalari|bloklandingiz]]'''. Blok muddati tugagach, [[Vikipediya:Besh ustun|foydali hissa qoʻshishingiz]] mumkin.&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;margin-left:45px&quot;&gt;Agar sizga qoʻyilgan blokni olib tashlash kerak, deb oʻylasangiz va bunga tayinli sabablaringiz boʻlsa, quyidagi kodni munozara sahifangizga qoʻshing: &lt;!-- --&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{blokdan chiqarish|sabab=Bu yerga sababingizni yozing. ~~~~}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. &amp;nbsp;[[Foydalanuvchi:Malikxan|&lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;Malikxan&lt;/span&gt;]] &lt;b&gt;&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan#top|munozara]]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/b&gt; 05:25, 2026-yil 4-aprel (UTC)&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
| other
| #default = {{Error|Ushbu andozadan faqat munozara sahifalarida foydalanishingiz lozim.}}
}}</text>
      <sha1>o8p322q6frvsqm391cabcuo7mv433d9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:VikiAyollar marafoni/Ishtirokchilar</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1353335</id>
    <revision>
      <id>5974166</id>
      <parentid>5973619</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:52:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <comment>/* Roʻyxat */</comment>
      <origin>5974166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1475" sha1="22vt4k8x6899xi2yeipvtcqgvwidrlz" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{VikiAyollar/header|5}}
&lt;div style=&quot;max-width:1100px;margin:auto&quot;&gt;
{| style=&quot;width:100%;background:#f8f9fa;border:1px solid #eaecf0;border-radius:10px;padding:1em&quot;
|-

| style=&quot;width:70%;vertical-align:top&quot; |
== Ishtirokchilar ==
Oʻzbekcha Vikipediyadagi VikiAyollar marafonida qatnashish uchun quyidagi roʻyxatga ismingizni qoʻshing.

Buning uchun:

# Sahifaning yuqori qismidagi '''Manbasini tahrirlash''' tugmasini bosing.
# Roʻyxat oxiriga yangi qator qoʻshing.
# Quyidagi kodni u yerga yozing:
#* &lt;nowiki&gt;# ~~~&lt;/nowiki&gt;
# Sahifani saqlang.

=== Roʻyxat ===

# [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|&lt;font face=&quot;Georgia&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;'''''Ibrohimjon'''''&lt;/span&gt;&lt;/font&gt;]] 06:31, 2026-yil 9-mart (UTC)
[[Turkum:VikiAyollar]]
# [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 11:44, 2026-yil 10-mart (UTC)
# [[Foydalanuvchi:Omonovas|Omonovas]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Omonovas|munozara]]) 12:56, 2026-yil 10-mart (UTC)
# [[Foydalanuvchi:Wikitolog|&lt;span style=&quot;color: dark turquoise; font-family: Vivaldi;&quot;&gt;Wikitolog!&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;[[Foydalanuvchi munozarasi:Wikitolog|&lt;span style=&quot;color:orange&quot;&gt;Hurmatdasiz:)&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt; 17:31, 2026-yil 12-mart (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 16:32, 2026-yil 2-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Doctormeee|munozara]]) 14:52, 2026-yil 3-aprel (UTC)
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>22vt4k8x6899xi2yeipvtcqgvwidrlz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Viki-bahor/Ishtirok etish</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1357720</id>
    <revision>
      <id>5974444</id>
      <parentid>5957499</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:56:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ishtirok etish */</comment>
      <origin>5974444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1133" sha1="5hdvmxydeqip3liwnjmkp3mm74w3gz8" xml:space="preserve">{{Viki-bahor/tepasi}}
&lt;div style=&quot;max-width:1100px;margin:auto&quot;&gt;

{| style=&quot;width:100%;background:#f8f9fa;border:1px solid #eaecf0;border-radius:10px;padding:1em&quot;
|-

| style=&quot;width:70%;vertical-align:top&quot; |
== Ishtirok etish ==
Maqolani yaratganingizdan keyin uni quyidagi jadvalga kiritishingiz zarur (tanlov ishtirokchilari buni mustaqil ravishda bajaradilar). Tanlovda faqat jadvalga kiritilgan maqolalar koʻrib chiqiladi. Iltimos, maqolalarni baholashda xatolikka yoʻl qoʻyilmasligi uchun tugallanmagan maqolalarni jadvalga kiritmang. Yaratgan maqolangizning munozara sahifasida esa {{tl|Viki-bahor 2026}} andozasini tegishli parametrlarni koʻrsatgan holda qoʻshishni unutmang.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=&quot;left&quot;
! Ishtirokchi
! Maqola
! Maqola soni
! Ball
|-
|-style=&quot;background:#a5fd7d&quot;
||&lt;small&gt;'''Namuna uchun:'''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[Foydalanuvchi:Panpanchik|Panpanchik]]
|{{flagicon|Turkiya}} [[Bazlama]];
|1
|0
|-
|[[Foydalanuvchi:Sitora Oblakulova|Sitora Oblakulova]]
|[[Shaqe Çoba]], [[Urani Rumbo]], [[Nermin Vlora Falaschi]], [[Gentiana Susaj]], [[Holta Zaçaj]]
|5
|}
&lt;/div&gt;

[[Turkum:Loyiha:Viki-bahor]]</text>
      <sha1>5hdvmxydeqip3liwnjmkp3mm74w3gz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Afgʻoniston oyligi</title>
    <ns>103</ns>
    <id>1357767</id>
    <revision>
      <id>5974158</id>
      <parentid>5957985</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:33:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <comment>/* Natijalar */ yangi mavzu</comment>
      <origin>5974158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="400" sha1="k50vgdkwtyh7ar1g35nkzyb5u4lzdri" xml:space="preserve">== Ishtirok  ==

[[Foydalanuvchi:Qarshi news uz|Qarshi news uz]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Qarshi news uz|munozara]]) 09:10, 2026-yil 22-mart (UTC)

== Natijalar ==

Assalomu alaykum, hurmatli tashkilotchilar, Afg'oniston oyligi natijalari e'lon qilindimi ? javob uchun rahmat. [[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Doctormeee|munozara]]) 14:33, 2026-yil 3-aprel (UTC)</text>
      <sha1>k50vgdkwtyh7ar1g35nkzyb5u4lzdri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Fred Sersen</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1357899</id>
    <revision>
      <id>5974503</id>
      <parentid>5958472</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:59:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <comment>Replaced content with &quot;{{Munozara}}&quot;</comment>
      <origin>5974503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974504</id>
      <parentid>5974503</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:59:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <origin>5974504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148" sha1="1a454t96fefg20z9j9nfong4wcsehow" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=sanʼat|mavzu2=madaniyat|mavzu3= |mamlakat=Avstriya|mamlakat2=Vengriya |mamlakat3= }}</text>
      <sha1>1a454t96fefg20z9j9nfong4wcsehow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foydalanuvchi:Сохибжонов Сардор</title>
    <ns>2</ns>
    <id>1357926</id>
    <revision>
      <id>5974534</id>
      <parentid>5963127</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:00:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сохибжонов Сардор</username>
        <id>253263</id>
      </contributor>
      <origin>5974534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5246" sha1="ar6hb5nkpgnujhvsq17tm237klio956" xml:space="preserve">[https://www.linkedin.com/in/%D1%81%D0%BE%D1%85%D0%B8%D0%B1%D0%B6%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%80-562a2a3b4?utm_source=share&amp;utm_campaign=share_via&amp;utm_content=profile&amp;utm_medium=android_app LinkedIn]

'''Sohibjonov Sardor Doniyor o'g'li''' — o'zbekistonlik iqtidorli talaba-tadqiqotchi va ixtirochi. Toshkent davlat tibbiyot universiteti talabasi.


Сардор обучается в '''Ташкентский государственый медицинский университет'''  (ТГМУ). Его академический путь примечателен тем, что с восьмого класса он обучался в классах с русским языком обучения, что позволило ему свободно владеть медицинской терминологией на нескольких языках. В настоящее время он также активно совершенствует свой английский язык для выхода на международный уровень в научной сфере.

=== Научная деятельность и проект «Sanocardio» ===
Сардор проявляет глубокий интерес к оперативной хирургии, топографической анатомии и кардиологии. Его наиболее значимым вкладом в студенческую науку является инновационный проект '''«Sanocardio»'''.

* '''Суть проекта:''' Разработка и внедрение специальных датчиков в сердечные стенты.
* '''Цель:''' Мониторинг состояния пациента в реальном времени после операции, что позволяет предотвратить осложнения и улучшить процесс реабилитации.

Этот проект был успешно представлен на заседаниях Студенческого научного общества (СНО) и получил положительные отзывы от научного сообщества.

=== Достижения и публикации ===
Сардор активно занимается публицистикой и научно-исследовательской работой:

* '''Публикации:''' Он является автором научных статей, в том числе посвященных вопросам трансплантации и патологии сердечных клапанов, которые готовятся или уже представлены для индексации в базе '''Scopus'''.
* '''Общественное признание:''' Сардор активно участвует в жизни университета и республики, стремясь к получению государственной награды '''«O'zbekiston belgisi»''' (Знак Узбекистана).

=== Литературные интересы ===
Помимо медицины, Сардор уделяет внимание культурному развитию. Он является активным читателем и участником литературных конкурсов (например, ''#kitobsevartanlovi''), проявляя интерес к современной узбекской литературе, в частности к произведению «Бону».

=== Цели на будущее ===

== В планах молодого ученого — продолжение обучения и стажировки за рубежом. Он ставит перед собой цель стать стипендиатом фонда «El-yurt umidi» для прохождения обучения в ведущих медицинских центрах Турции, чтобы в дальнейшем внедрять передовые технологии в систему ==

== Biografiyasi ==

== Ilmiy faoliyati va xalqaro e'tirof ==
Sardor Sohibjanov kardiologiya va raqamli tibbiyot yo'nalishida ilmiy izlanishlar olib boradi. Uning '''&quot;Sanocardio&quot;''' loyihasi — yurak stentlariga sensor datchiklar o'rnatish orqali bemorlarni masofadan monitoring qilish tizimi — xalqaro miqyosda tan olingan.

U o'z ma'ruzalari bilan Turkiya, Singapur, Italiya va Fransiya kabi mamlakatlarda o'tkazilgan nufuzli ilmiy konferensiyalarda ishtirok etib, g'oliblikni qo'lga kiritgan.

Uning ilmiy maqolalari xalqaro jurnallarda chop etilgan. Xususan, Turkiyadagi xalqaro konferensiyada uning ilmiy ishi yuqori baholangan &lt;ref&gt;[https://interoncof.com/index.php/turkey/article/view/15921 Sokhibjanov, S. D. (2026). Development of a remote monitoring system for patients with cardiac stents based on sensor technologies. International Oncology Conference.]

&lt;nowiki&gt;https://journalss.org/index.php/mod/article/view/21162&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;.

== Mukofotlari ==

* '''&quot;Yuksak ehtirom&quot;''' mukofoti sohibi.

* '''&quot;Yil talabasi&quot;''' tanlovi sovrindori.

== Manbalar ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>ar6hb5nkpgnujhvsq17tm237klio956</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974535</id>
      <parentid>5974534</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:01:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сохибжонов Сардор</username>
        <id>253263</id>
      </contributor>
      <origin>5974535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5303" sha1="9vkij98jz14zr9veqcanr0ylpbihv57" xml:space="preserve">[https://www.linkedin.com/in/%D1%81%D0%BE%D1%85%D0%B8%D0%B1%D0%B6%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%80-562a2a3b4?utm_source=share&amp;utm_campaign=share_via&amp;utm_content=profile&amp;utm_medium=android_app LinkedIn]

'''Sohibjonov Sardor Doniyor o'g'li''' — o'zbekistonlik iqtidorli talaba-tadqiqotchi va ixtirochi. Toshkent davlat tibbiyot universiteti talabasi.


Сардор обучается в '''Ташкентский государственый медицинский университет'''  (ТГМУ). Его академический путь примечателен тем, что с восьмого класса он обучался в классах с русским языком обучения, что позволило ему свободно владеть медицинской терминологией на нескольких языках. В настоящее время он также активно совершенствует свой английский язык для выхода на международный уровень в научной сфере.

=== Научная деятельность и проект «Sanocardio» ===
Сардор проявляет глубокий интерес к оперативной хирургии, топографической анатомии и кардиологии. Его наиболее значимым вкладом в студенческую науку является инновационный проект '''«Sanocardio»'''.

* '''Суть проекта:''' Разработка и внедрение специальных датчиков в сердечные стенты.
* '''Цель:''' Мониторинг состояния пациента в реальном времени после операции, что позволяет предотвратить осложнения и улучшить процесс реабилитации.

Этот проект был успешно представлен на заседаниях Студенческого научного общества (СНО) и получил положительные отзывы от научного сообщества.

=== Достижения и публикации ===
Сардор активно занимается публицистикой и научно-исследовательской работой:

* '''Публикации:''' Он является автором научных статей, в том числе посвященных вопросам трансплантации и патологии сердечных клапанов, которые готовятся или уже представлены для индексации в базе '''Scopus'''.
* '''Общественное признание:''' Сардор активно участвует в жизни университета и республики, стремясь к получению государственной награды '''«O'zbekiston belgisi»''' (Знак Узбекистана).

=== Литературные интересы ===
Помимо медицины, Сардор уделяет внимание культурному развитию. Он является активным читателем и участником литературных конкурсов (например, ''#kitobsevartanlovi''), проявляя интерес к современной узбекской литературе, в частности к произведению «Бону».

=== Цели на будущее ===

== В планах молодого ученого — продолжение обучения и стажировки за рубежом. Он ставит перед собой цель стать стипендиатом фонда «El-yurt umidi» для прохождения обучения в ведущих медицинских центрах Турции, чтобы в дальнейшем внедрять передовые технологии в систему ==

== Biografiyasi ==

== Ilmiy faoliyati va xalqaro e'tirof ==
Sardor Sohibjanov kardiologiya va raqamli tibbiyot yo'nalishida ilmiy izlanishlar olib boradi. Uning '''&quot;Sanocardio&quot;''' loyihasi — yurak stentlariga sensor datchiklar o'rnatish orqali bemorlarni masofadan monitoring qilish tizimi — xalqaro miqyosda tan olingan.

U o'z ma'ruzalari bilan Turkiya, Singapur, Italiya va Fransiya kabi mamlakatlarda o'tkazilgan nufuzli ilmiy konferensiyalarda ishtirok etib, g'oliblikni qo'lga kiritgan.

Uning ilmiy maqolalari xalqaro jurnallarda chop etilgan. Xususan, Turkiyadagi xalqaro konferensiyada uning ilmiy ishi yuqori baholangan &lt;ref&gt;[https://interoncof.com/index.php/turkey/article/view/15921 Sokhibjanov, S. D. (2026). Development of a remote monitoring system for patients with cardiac stents based on sensor technologies. International Oncology Conference.]

&lt;nowiki&gt;https://journalss.org/index.php/mod/article/view/21162&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;.

== Mukofotlari ==

* '''&quot;Yuksak ehtirom&quot;''' mukofoti sohibi.

* '''&quot;Yil talabasi&quot;''' tanlovi sovrindori.

== [https://journalss.org/index.php/mod/article/view/21162 Manbalar] ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>9vkij98jz14zr9veqcanr0ylpbihv57</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974537</id>
      <parentid>5974535</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:02:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сохибжонов Сардор</username>
        <id>253263</id>
      </contributor>
      <origin>5974537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5287" sha1="qs45ssyjy6bzkw9jeqrykdif3gzaqh3" xml:space="preserve">[https://www.linkedin.com/in/%D1%81%D0%BE%D1%85%D0%B8%D0%B1%D0%B6%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%80-562a2a3b4?utm_source=share&amp;utm_campaign=share_via&amp;utm_content=profile&amp;utm_medium=android_app LinkedIn]

'''Sohibjonov Sardor Doniyor o'g'li''' — o'zbekistonlik iqtidorli talaba-tadqiqotchi va ixtirochi. Toshkent davlat tibbiyot universiteti talabasi.


Сардор обучается в '''Ташкентский государственый медицинский университет'''  (ТГМУ). Его академический путь примечателен тем, что с восьмого класса он обучался в классах с русским языком обучения, что позволило ему свободно владеть медицинской терминологией на нескольких языках. В настоящее время он также активно совершенствует свой английский язык для выхода на международный уровень в научной сфере.

=== Научная деятельность и проект «Sanocardio» ===
Сардор проявляет глубокий интерес к оперативной хирургии, топографической анатомии и кардиологии. Его наиболее значимым вкладом в студенческую науку является инновационный проект '''«Sanocardio»'''.

* '''Суть проекта:''' Разработка и внедрение специальных датчиков в сердечные стенты.
* '''Цель:''' Мониторинг состояния пациента в реальном времени после операции, что позволяет предотвратить осложнения и улучшить процесс реабилитации.

Этот проект был успешно представлен на заседаниях Студенческого научного общества (СНО) и получил положительные отзывы от научного сообщества.

=== Достижения и публикации ===
Сардор активно занимается публицистикой и научно-исследовательской работой:

* '''Публикации:''' Он является автором научных статей, в том числе посвященных вопросам трансплантации и патологии сердечных клапанов, которые готовятся или уже представлены для индексации в базе '''Scopus'''.
* '''Общественное признание:''' Сардор активно участвует в жизни университета и республики, стремясь к получению государственной награды '''«O'zbekiston belgisi»''' (Знак Узбекистана).

=== Литературные интересы ===
Помимо медицины, Сардор уделяет внимание культурному развитию. Он является активным читателем и участником литературных конкурсов (например, ''#kitobsevartanlovi''), проявляя интерес к современной узбекской литературе, в частности к произведению «Бону».

=== Цели на будущее ===

== В планах молодого ученого — продолжение обучения и стажировки за рубежом. Он ставит перед собой цель стать стипендиатом фонда «El-yurt umidi» для прохождения обучения в ведущих медицинских центрах Турции, чтобы в дальнейшем внедрять передовые технологии в систему ==

== Biografiyasi ==

== Ilmiy faoliyati va xalqaro e'tirof ==
Sardor Sohibjanov kardiologiya va raqamli tibbiyot yo'nalishida ilmiy izlanishlar olib boradi. Uning '''&quot;Sanocardio&quot;''' loyihasi — yurak stentlariga sensor datchiklar o'rnatish orqali bemorlarni masofadan monitoring qilish tizimi — xalqaro miqyosda tan olingan.

U o'z ma'ruzalari bilan Turkiya, Singapur, Italiya va Fransiya kabi mamlakatlarda o'tkazilgan nufuzli ilmiy konferensiyalarda ishtirok etib, g'oliblikni qo'lga kiritgan.

Uning ilmiy maqolalari xalqaro jurnallarda chop etilgan. Xususan, Turkiyadagi xalqaro konferensiyada uning ilmiy ishi yuqori baholangan &lt;ref&gt;[https://interoncof.com/index.php/turkey/article/view/15921 Sokhibjanov, S. D. (2026). Development of a remote monitoring system for patients with cardiac stents based on sensor technologies. International Oncology Conference.]
 
https://journalss.org/index.php/mod/article/view/21162&lt;/ref&gt;.

== Mukofotlari ==

* '''&quot;Yuksak ehtirom&quot;''' mukofoti sohibi.

* '''&quot;Yil talabasi&quot;''' tanlovi sovrindori.

== [https://journalss.org/index.php/mod/article/view/21162 Manbalar] ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>qs45ssyjy6bzkw9jeqrykdif3gzaqh3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974540</id>
      <parentid>5974537</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:03:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сохибжонов Сардор</username>
        <id>253263</id>
      </contributor>
      <origin>5974540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5385" sha1="oko0zpbaheewksz7cenuc7plj9k14r2" xml:space="preserve">[https://www.linkedin.com/in/%D1%81%D0%BE%D1%85%D0%B8%D0%B1%D0%B6%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%80-562a2a3b4?utm_source=share&amp;utm_campaign=share_via&amp;utm_content=profile&amp;utm_medium=android_app LinkedIn]

'''Sohibjonov Sardor Doniyor o'g'li''' — o'zbekistonlik iqtidorli talaba-tadqiqotchi va ixtirochi. Toshkent davlat tibbiyot universiteti talabasi.


Сардор обучается в '''Ташкентский государственый медицинский университет'''  (ТГМУ). Его академический путь примечателен тем, что с восьмого класса он обучался в классах с русским языком обучения, что позволило ему свободно владеть медицинской терминологией на нескольких языках. В настоящее время он также активно совершенствует свой английский язык для выхода на международный уровень в научной сфере.

=== Научная деятельность и проект «Sanocardio» ===
Сардор проявляет глубокий интерес к оперативной хирургии, топографической анатомии и кардиологии. Его наиболее значимым вкладом в студенческую науку является инновационный проект '''«Sanocardio»'''.

* '''Суть проекта:''' Разработка и внедрение специальных датчиков в сердечные стенты.
* '''Цель:''' Мониторинг состояния пациента в реальном времени после операции, что позволяет предотвратить осложнения и улучшить процесс реабилитации.

Этот проект был успешно представлен на заседаниях Студенческого научного общества (СНО) и получил положительные отзывы от научного сообщества.

=== Достижения и публикации ===
Сардор активно занимается публицистикой и научно-исследовательской работой:

* '''Публикации:''' Он является автором научных статей, в том числе посвященных вопросам трансплантации и патологии сердечных клапанов, которые готовятся или уже представлены для индексации в базе '''Scopus'''.
* '''Общественное признание:''' Сардор активно участвует в жизни университета и республики, стремясь к получению государственной награды '''«O'zbekiston belgisi»''' (Знак Узбекистана).

=== Литературные интересы ===
Помимо медицины, Сардор уделяет внимание культурному развитию. Он является активным читателем и участником литературных конкурсов (например, ''#kitobsevartanlovi''), проявляя интерес к современной узбекской литературе, в частности к произведению «Бону».

=== Цели на будущее ===

== В планах молодого ученого — продолжение обучения и стажировки за рубежом. Он ставит перед собой цель стать стипендиатом фонда «El-yurt umidi» для прохождения обучения в ведущих медицинских центрах Турции, чтобы в дальнейшем внедрять передовые технологии в систему ==

== Biografiyasi ==

== Ilmiy faoliyati va xalqaro e'tirof ==
Sardor Sohibjanov kardiologiya va raqamli tibbiyot yo'nalishida ilmiy izlanishlar olib boradi. Uning '''&quot;Sanocardio&quot;''' loyihasi — yurak stentlariga sensor datchiklar o'rnatish orqali bemorlarni masofadan monitoring qilish tizimi — xalqaro miqyosda tan olingan.

U o'z ma'ruzalari bilan Turkiya, Singapur, Italiya va Fransiya kabi mamlakatlarda o'tkazilgan nufuzli ilmiy konferensiyalarda ishtirok etib, g'oliblikni qo'lga kiritgan.

Uning ilmiy maqolalari xalqaro jurnallarda chop etilgan. Xususan, Turkiyadagi xalqaro konferensiyada uning ilmiy ishi yuqori baholangan &lt;ref&gt;[https://interoncof.com/index.php/turkey/article/view/15921 Sokhibjanov, S. D. (2026). Development of a remote monitoring system for patients with cardiac stents based on sensor technologies. International Oncology Conference.]
 
https://journalss.org/index.php/mod/article/view/21162&lt;/ref&gt;.

== Mukofotlari ==

* '''&quot;Yuksak ehtirom&quot;''' mukofoti sohibi.

* '''&quot;Yil talabasi&quot;''' tanlovi sovrindori.

== [https://journalss.org/index.php/mod/article/view/21162 Manbalar] ==
&lt;references /&gt;[[Сохибжонов Сардор Дониёр угли https://share.google/bxYmY1nU6pz1AeJ3q]]</text>
      <sha1>oko0zpbaheewksz7cenuc7plj9k14r2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974541</id>
      <parentid>5974540</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:03:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сохибжонов Сардор</username>
        <id>253263</id>
      </contributor>
      <origin>5974541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5424" sha1="lkuguj39snddx7qpx396frg32jv17gt" xml:space="preserve">[https://www.linkedin.com/in/%D1%81%D0%BE%D1%85%D0%B8%D0%B1%D0%B6%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%80-562a2a3b4?utm_source=share&amp;utm_campaign=share_via&amp;utm_content=profile&amp;utm_medium=android_app LinkedIn]

'''Sohibjonov Sardor Doniyor o'g'li''' — o'zbekistonlik iqtidorli talaba-tadqiqotchi va ixtirochi. Toshkent davlat tibbiyot universiteti talabasi.


Сардор обучается в '''Ташкентский государственый медицинский университет'''  (ТГМУ). Его академический путь примечателен тем, что с восьмого класса он обучался в классах с русским языком обучения, что позволило ему свободно владеть медицинской терминологией на нескольких языках. В настоящее время он также активно совершенствует свой английский язык для выхода на международный уровень в научной сфере.

=== Научная деятельность и проект «Sanocardio» ===
Сардор проявляет глубокий интерес к оперативной хирургии, топографической анатомии и кардиологии. Его наиболее значимым вкладом в студенческую науку является инновационный проект '''«Sanocardio»'''.

* '''Суть проекта:''' Разработка и внедрение специальных датчиков в сердечные стенты.
* '''Цель:''' Мониторинг состояния пациента в реальном времени после операции, что позволяет предотвратить осложнения и улучшить процесс реабилитации.

Этот проект был успешно представлен на заседаниях Студенческого научного общества (СНО) и получил положительные отзывы от научного сообщества.

=== Достижения и публикации ===
Сардор активно занимается публицистикой и научно-исследовательской работой:

* '''Публикации:''' Он является автором научных статей, в том числе посвященных вопросам трансплантации и патологии сердечных клапанов, которые готовятся или уже представлены для индексации в базе '''Scopus'''.
* '''Общественное признание:''' Сардор активно участвует в жизни университета и республики, стремясь к получению государственной награды '''«O'zbekiston belgisi»''' (Знак Узбекистана).

=== Литературные интересы ===
Помимо медицины, Сардор уделяет внимание культурному развитию. Он является активным читателем и участником литературных конкурсов (например, ''#kitobsevartanlovi''), проявляя интерес к современной узбекской литературе, в частности к произведению «Бону».

=== Цели на будущее ===

== В планах молодого ученого — продолжение обучения и стажировки за рубежом. Он ставит перед собой цель стать стипендиатом фонда «El-yurt umidi» для прохождения обучения в ведущих медицинских центрах Турции, чтобы в дальнейшем внедрять передовые технологии в систему ==

== Biografiyasi ==

== Ilmiy faoliyati va xalqaro e'tirof ==
Sardor Sohibjanov kardiologiya va raqamli tibbiyot yo'nalishida ilmiy izlanishlar olib boradi. Uning '''&quot;Sanocardio&quot;''' loyihasi — yurak stentlariga sensor datchiklar o'rnatish orqali bemorlarni masofadan monitoring qilish tizimi — xalqaro miqyosda tan olingan.

U o'z ma'ruzalari bilan Turkiya, Singapur, Italiya va Fransiya kabi mamlakatlarda o'tkazilgan nufuzli ilmiy konferensiyalarda ishtirok etib, g'oliblikni qo'lga kiritgan.

Uning ilmiy maqolalari xalqaro jurnallarda chop etilgan. Xususan, Turkiyadagi xalqaro konferensiyada uning ilmiy ishi yuqori baholangan &lt;ref&gt;[https://interoncof.com/index.php/turkey/article/view/15921 Sokhibjanov, S. D. (2026). Development of a remote monitoring system for patients with cardiac stents based on sensor technologies. International Oncology Conference.]
 
https://journalss.org/index.php/mod/article/view/21162&lt;/ref&gt;.

== Mukofotlari ==

* '''&quot;Yuksak ehtirom&quot;''' mukofoti sohibi.

* '''&quot;Yil talabasi&quot;''' tanlovi sovrindori.

== [https://journalss.org/index.php/mod/article/view/21162 Manbalar] ==
&lt;references /&gt;[[Сохибжонов Сардор Дониёр угли https://share.google/bxYmY1nU6pz1AeJ3q|https://share.google/bxYmY1nU6pz1AeJ3q]]</text>
      <sha1>lkuguj39snddx7qpx396frg32jv17gt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974545</id>
      <parentid>5974541</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:05:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сохибжонов Сардор</username>
        <id>253263</id>
      </contributor>
      <origin>5974545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5287" sha1="qs45ssyjy6bzkw9jeqrykdif3gzaqh3" xml:space="preserve">[https://www.linkedin.com/in/%D1%81%D0%BE%D1%85%D0%B8%D0%B1%D0%B6%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%80-562a2a3b4?utm_source=share&amp;utm_campaign=share_via&amp;utm_content=profile&amp;utm_medium=android_app LinkedIn]

'''Sohibjonov Sardor Doniyor o'g'li''' — o'zbekistonlik iqtidorli talaba-tadqiqotchi va ixtirochi. Toshkent davlat tibbiyot universiteti talabasi.


Сардор обучается в '''Ташкентский государственый медицинский университет'''  (ТГМУ). Его академический путь примечателен тем, что с восьмого класса он обучался в классах с русским языком обучения, что позволило ему свободно владеть медицинской терминологией на нескольких языках. В настоящее время он также активно совершенствует свой английский язык для выхода на международный уровень в научной сфере.

=== Научная деятельность и проект «Sanocardio» ===
Сардор проявляет глубокий интерес к оперативной хирургии, топографической анатомии и кардиологии. Его наиболее значимым вкладом в студенческую науку является инновационный проект '''«Sanocardio»'''.

* '''Суть проекта:''' Разработка и внедрение специальных датчиков в сердечные стенты.
* '''Цель:''' Мониторинг состояния пациента в реальном времени после операции, что позволяет предотвратить осложнения и улучшить процесс реабилитации.

Этот проект был успешно представлен на заседаниях Студенческого научного общества (СНО) и получил положительные отзывы от научного сообщества.

=== Достижения и публикации ===
Сардор активно занимается публицистикой и научно-исследовательской работой:

* '''Публикации:''' Он является автором научных статей, в том числе посвященных вопросам трансплантации и патологии сердечных клапанов, которые готовятся или уже представлены для индексации в базе '''Scopus'''.
* '''Общественное признание:''' Сардор активно участвует в жизни университета и республики, стремясь к получению государственной награды '''«O'zbekiston belgisi»''' (Знак Узбекистана).

=== Литературные интересы ===
Помимо медицины, Сардор уделяет внимание культурному развитию. Он является активным читателем и участником литературных конкурсов (например, ''#kitobsevartanlovi''), проявляя интерес к современной узбекской литературе, в частности к произведению «Бону».

=== Цели на будущее ===

== В планах молодого ученого — продолжение обучения и стажировки за рубежом. Он ставит перед собой цель стать стипендиатом фонда «El-yurt umidi» для прохождения обучения в ведущих медицинских центрах Турции, чтобы в дальнейшем внедрять передовые технологии в систему ==

== Biografiyasi ==

== Ilmiy faoliyati va xalqaro e'tirof ==
Sardor Sohibjanov kardiologiya va raqamli tibbiyot yo'nalishida ilmiy izlanishlar olib boradi. Uning '''&quot;Sanocardio&quot;''' loyihasi — yurak stentlariga sensor datchiklar o'rnatish orqali bemorlarni masofadan monitoring qilish tizimi — xalqaro miqyosda tan olingan.

U o'z ma'ruzalari bilan Turkiya, Singapur, Italiya va Fransiya kabi mamlakatlarda o'tkazilgan nufuzli ilmiy konferensiyalarda ishtirok etib, g'oliblikni qo'lga kiritgan.

Uning ilmiy maqolalari xalqaro jurnallarda chop etilgan. Xususan, Turkiyadagi xalqaro konferensiyada uning ilmiy ishi yuqori baholangan &lt;ref&gt;[https://interoncof.com/index.php/turkey/article/view/15921 Sokhibjanov, S. D. (2026). Development of a remote monitoring system for patients with cardiac stents based on sensor technologies. International Oncology Conference.]
 
https://journalss.org/index.php/mod/article/view/21162&lt;/ref&gt;.

== Mukofotlari ==

* '''&quot;Yuksak ehtirom&quot;''' mukofoti sohibi.

* '''&quot;Yil talabasi&quot;''' tanlovi sovrindori.

== [https://journalss.org/index.php/mod/article/view/21162 Manbalar] ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>qs45ssyjy6bzkw9jeqrykdif3gzaqh3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974549</id>
      <parentid>5974545</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:08:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сохибжонов Сардор</username>
        <id>253263</id>
      </contributor>
      <origin>5974549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5347" sha1="fzf2x4lkvgpeupqug8shtti1j8kxd23" xml:space="preserve">[https://www.linkedin.com/in/%D1%81%D0%BE%D1%85%D0%B8%D0%B1%D0%B6%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%80-562a2a3b4?utm_source=share&amp;utm_campaign=share_via&amp;utm_content=profile&amp;utm_medium=android_app LinkedIn]

'''Sohibjonov Sardor Doniyor o'g'li''' — o'zbekistonlik iqtidorli talaba-tadqiqotchi va ixtirochi. Toshkent davlat tibbiyot universiteti talabasi.


Сардор обучается в '''Ташкентский государственый медицинский университет'''  (ТГМУ). Его академический путь примечателен тем, что с восьмого класса он обучался в классах с русским языком обучения, что позволило ему свободно владеть медицинской терминологией на нескольких языках. В настоящее время он также активно совершенствует свой английский язык для выхода на международный уровень в научной сфере.

=== Научная деятельность и проект «Sanocardio» ===
Сардор проявляет глубокий интерес к оперативной хирургии, топографической анатомии и кардиологии. Его наиболее значимым вкладом в студенческую науку является инновационный проект '''«Sanocardio»'''.

* '''Суть проекта:''' Разработка и внедрение специальных датчиков в сердечные стенты.
* '''Цель:''' Мониторинг состояния пациента в реальном времени после операции, что позволяет предотвратить осложнения и улучшить процесс реабилитации.

Этот проект был успешно представлен на заседаниях Студенческого научного общества (СНО) и получил положительные отзывы от научного сообщества.

=== Достижения и публикации ===
Сардор активно занимается публицистикой и научно-исследовательской работой:

* '''Публикации:''' Он является автором научных статей, в том числе посвященных вопросам трансплантации и патологии сердечных клапанов, которые готовятся или уже представлены для индексации в базе '''Scopus'''.
* '''Общественное признание:''' Сардор активно участвует в жизни университета и республики, стремясь к получению государственной награды '''«O'zbekiston belgisi»''' (Знак Узбекистана).

=== Литературные интересы ===
Помимо медицины, Сардор уделяет внимание культурному развитию. Он является активным читателем и участником литературных конкурсов (например, ''#kitobsevartanlovi''), проявляя интерес к современной узбекской литературе, в частности к произведению «Бону».

=== Цели на будущее ===

== В планах молодого ученого — продолжение обучения и стажировки за рубежом. Он ставит перед собой цель стать стипендиатом фонда «El-yurt umidi» для прохождения обучения в ведущих медицинских центрах Турции, чтобы в дальнейшем внедрять передовые технологии в систему ==

== Biografiyasi ==

== Ilmiy faoliyati va xalqaro e'tirof ==
Sardor Sohibjanov kardiologiya va raqamli tibbiyot yo'nalishida ilmiy izlanishlar olib boradi. Uning '''&quot;Sanocardio&quot;''' loyihasi — yurak stentlariga sensor datchiklar o'rnatish orqali bemorlarni masofadan monitoring qilish tizimi — xalqaro miqyosda tan olingan.

U o'z ma'ruzalari bilan Turkiya, Singapur, Italiya va Fransiya kabi mamlakatlarda o'tkazilgan nufuzli ilmiy konferensiyalarda ishtirok etib, g'oliblikni qo'lga kiritgan.

Uning ilmiy maqolalari xalqaro jurnallarda chop etilgan. Xususan, Turkiyadagi xalqaro konferensiyada uning ilmiy ishi yuqori baholangan &lt;ref&gt;[https://interoncof.com/index.php/turkey/article/view/15921 Sokhibjanov, S. D. (2026). Development of a remote monitoring system for patients with cardiac stents based on sensor technologies. International Oncology Conference.]
 
https://journalss.org/index.php/mod/article/view/21162&lt;/ref&gt;.

== Mukofotlari ==

* '''&quot;Yuksak ehtirom&quot;''' mukofoti sohibi.

* '''&quot;Yil talabasi&quot;''' tanlovi sovrindori.

== [https://journalss.org/index.php/mod/article/view/21162 Manbalar] ==
&lt;references /&gt;https://scientifcacademy.org/index.php/SISC/article/view/422</text>
      <sha1>fzf2x4lkvgpeupqug8shtti1j8kxd23</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974550</id>
      <parentid>5974549</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:10:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сохибжонов Сардор</username>
        <id>253263</id>
      </contributor>
      <origin>5974550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5397" sha1="sjyvag9vk4tkbhudnidy9cak6dhcly6" xml:space="preserve">[https://www.linkedin.com/in/%D1%81%D0%BE%D1%85%D0%B8%D0%B1%D0%B6%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%80-562a2a3b4?utm_source=share&amp;utm_campaign=share_via&amp;utm_content=profile&amp;utm_medium=android_app LinkedIn]

'''Sohibjonov Sardor Doniyor o'g'li''' — o'zbekistonlik iqtidorli talaba-tadqiqotchi va ixtirochi. Toshkent davlat tibbiyot universiteti talabasi.


Сардор обучается в '''Ташкентский государственый медицинский университет'''  (ТГМУ). Его академический путь примечателен тем, что с восьмого класса он обучался в классах с русским языком обучения, что позволило ему свободно владеть медицинской терминологией на нескольких языках. В настоящее время он также активно совершенствует свой английский язык для выхода на международный уровень в научной сфере.

=== Научная деятельность и проект «Sanocardio» ===
Сардор проявляет глубокий интерес к оперативной хирургии, топографической анатомии и кардиологии. Его наиболее значимым вкладом в студенческую науку является инновационный проект '''«Sanocardio»'''.

* '''Суть проекта:''' Разработка и внедрение специальных датчиков в сердечные стенты.
* '''Цель:''' Мониторинг состояния пациента в реальном времени после операции, что позволяет предотвратить осложнения и улучшить процесс реабилитации.

Этот проект был успешно представлен на заседаниях Студенческого научного общества (СНО) и получил положительные отзывы от научного сообщества.

=== Достижения и публикации ===
Сардор активно занимается публицистикой и научно-исследовательской работой:

* '''Публикации:''' Он является автором научных статей, в том числе посвященных вопросам трансплантации и патологии сердечных клапанов, которые готовятся или уже представлены для индексации в базе '''Scopus'''.
* '''Общественное признание:''' Сардор активно участвует в жизни университета и республики, стремясь к получению государственной награды '''«O'zbekiston belgisi»''' (Знак Узбекистана).

=== Литературные интересы ===
Помимо медицины, Сардор уделяет внимание культурному развитию. Он является активным читателем и участником литературных конкурсов (например, ''#kitobsevartanlovi''), проявляя интерес к современной узбекской литературе, в частности к произведению «Бону».

=== Цели на будущее ===

== В планах молодого ученого — продолжение обучения и стажировки за рубежом. Он ставит перед собой цель стать стипендиатом фонда «El-yurt umidi» для прохождения обучения в ведущих медицинских центрах Турции, чтобы в дальнейшем внедрять передовые технологии в систему ==

== Biografiyasi ==

== Ilmiy faoliyati va xalqaro e'tirof ==
Sardor Sohibjanov kardiologiya va raqamli tibbiyot yo'nalishida ilmiy izlanishlar olib boradi. Uning '''&quot;Sanocardio&quot;''' loyihasi — yurak stentlariga sensor datchiklar o'rnatish orqali bemorlarni masofadan monitoring qilish tizimi — xalqaro miqyosda tan olingan.

U o'z ma'ruzalari bilan Turkiya, Singapur, Italiya va Fransiya kabi mamlakatlarda o'tkazilgan nufuzli ilmiy konferensiyalarda ishtirok etib, g'oliblikni qo'lga kiritgan.

Uning ilmiy maqolalari xalqaro jurnallarda chop etilgan. Xususan, Turkiyadagi xalqaro konferensiyada uning ilmiy ishi yuqori baholangan &lt;ref&gt;[https://interoncof.com/index.php/turkey/article/view/15921 Sokhibjanov, S. D. (2026). Development of a remote monitoring system for patients with cardiac stents based on sensor technologies. International Oncology Conference.]
 
https://journalss.org/index.php/mod/article/view/21162&lt;/ref&gt;.

== Mukofotlari ==

* '''&quot;Yuksak ehtirom&quot;''' mukofoti sohibi.

* '''&quot;Yil talabasi&quot;''' tanlovi sovrindori.
* &quot;Sno&quot; otqizilgan konferenciyada yutulgan 3 orin

== [https://journalss.org/index.php/mod/article/view/21162 Manbalar] ==
&lt;references /&gt;https://scientifcacademy.org/index.php/SISC/article/view/422</text>
      <sha1>sjyvag9vk4tkbhudnidy9cak6dhcly6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974551</id>
      <parentid>5974550</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:16:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сохибжонов Сардор</username>
        <id>253263</id>
      </contributor>
      <origin>5974551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5487" sha1="pnu5cqx6w46s57821c55dgnlfx6bpqz" xml:space="preserve">[https://www.linkedin.com/in/%D1%81%D0%BE%D1%85%D0%B8%D0%B1%D0%B6%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%80-562a2a3b4?utm_source=share&amp;utm_campaign=share_via&amp;utm_content=profile&amp;utm_medium=android_app LinkedIn]  [https://scholar.google.com/citations?user=_xjN2YAAAAAJ&amp;hl=ru&amp;authuser=1 Google scholer]

'''Sohibjonov Sardor Doniyor o'g'li''' — o'zbekistonlik iqtidorli talaba-tadqiqotchi va ixtirochi. Toshkent davlat tibbiyot universiteti talabasi.


Сардор обучается в '''Ташкентский государственый медицинский университет'''  (ТГМУ). Его академический путь примечателен тем, что с восьмого класса он обучался в классах с русским языком обучения, что позволило ему свободно владеть медицинской терминологией на нескольких языках. В настоящее время он также активно совершенствует свой английский язык для выхода на международный уровень в научной сфере.

=== Научная деятельность и проект «Sanocardio» ===
Сардор проявляет глубокий интерес к оперативной хирургии, топографической анатомии и кардиологии. Его наиболее значимым вкладом в студенческую науку является инновационный проект '''«Sanocardio»'''.

* '''Суть проекта:''' Разработка и внедрение специальных датчиков в сердечные стенты.
* '''Цель:''' Мониторинг состояния пациента в реальном времени после операции, что позволяет предотвратить осложнения и улучшить процесс реабилитации.

Этот проект был успешно представлен на заседаниях Студенческого научного общества (СНО) и получил положительные отзывы от научного сообщества.

=== Достижения и публикации ===
Сардор активно занимается публицистикой и научно-исследовательской работой:

* '''Публикации:''' Он является автором научных статей, в том числе посвященных вопросам трансплантации и патологии сердечных клапанов, которые готовятся или уже представлены для индексации в базе '''Scopus'''.
* '''Общественное признание:''' Сардор активно участвует в жизни университета и республики, стремясь к получению государственной награды '''«O'zbekiston belgisi»''' (Знак Узбекистана).

=== Литературные интересы ===
Помимо медицины, Сардор уделяет внимание культурному развитию. Он является активным читателем и участником литературных конкурсов (например, ''#kitobsevartanlovi''), проявляя интерес к современной узбекской литературе, в частности к произведению «Бону».

=== Цели на будущее ===

== В планах молодого ученого — продолжение обучения и стажировки за рубежом. Он ставит перед собой цель стать стипендиатом фонда «El-yurt umidi» для прохождения обучения в ведущих медицинских центрах Турции, чтобы в дальнейшем внедрять передовые технологии в систему ==

== Biografiyasi ==

== Ilmiy faoliyati va xalqaro e'tirof ==
Sardor Sohibjanov kardiologiya va raqamli tibbiyot yo'nalishida ilmiy izlanishlar olib boradi. Uning '''&quot;Sanocardio&quot;''' loyihasi — yurak stentlariga sensor datchiklar o'rnatish orqali bemorlarni masofadan monitoring qilish tizimi — xalqaro miqyosda tan olingan.

U o'z ma'ruzalari bilan Turkiya, Singapur, Italiya va Fransiya kabi mamlakatlarda o'tkazilgan nufuzli ilmiy konferensiyalarda ishtirok etib, g'oliblikni qo'lga kiritgan.

Uning ilmiy maqolalari xalqaro jurnallarda chop etilgan. Xususan, Turkiyadagi xalqaro konferensiyada uning ilmiy ishi yuqori baholangan &lt;ref&gt;[https://interoncof.com/index.php/turkey/article/view/15921 Sokhibjanov, S. D. (2026). Development of a remote monitoring system for patients with cardiac stents based on sensor technologies. International Oncology Conference.]
 
https://journalss.org/index.php/mod/article/view/21162&lt;/ref&gt;.

== Mukofotlari ==

* '''&quot;Yuksak ehtirom&quot;''' mukofoti sohibi.

* '''&quot;Yil talabasi&quot;''' tanlovi sovrindori.
* &quot;Sno&quot; otqizilgan konferenciyada yutulgan 3 orin

== [https://journalss.org/index.php/mod/article/view/21162 Manbalar] ==
&lt;references /&gt;https://scientifcacademy.org/index.php/SISC/article/view/422</text>
      <sha1>pnu5cqx6w46s57821c55dgnlfx6bpqz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974567</id>
      <parentid>5974551</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:49:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сохибжонов Сардор</username>
        <id>253263</id>
      </contributor>
      <origin>5974567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2180" sha1="57j411jrtndlxq9y54b69mke3xgq89t" xml:space="preserve">[https://www.linkedin.com/in/%D1%81%D0%BE%D1%85%D0%B8%D0%B1%D0%B6%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%80-562a2a3b4?utm_source=share&amp;utm_campaign=share_via&amp;utm_content=profile&amp;utm_medium=android_app LinkedIn]  [https://scholar.google.com/citations?user=_xjN2YAAAAAJ&amp;hl=ru&amp;authuser=1 Google scholer]

'''Sohibjonov Sardor Doniyor o'g'li''' — o'zbekistonlik iqtidorli talaba-tadqiqotchi va ixtirochi. Toshkent davlat tibbiyot universiteti talabasi.


'''O'zbekiston belgisi»''' (Знак Узбекистана).

== Biografiyasi ==

== Ilmiy faoliyati va xalqaro e'tirof ==
Sardor Sohibjanov kardiologiya va raqamli tibbiyot yo'nalishida ilmiy izlanishlar olib boradi. Uning '''&quot;Sanocardio&quot;''' loyihasi — yurak stentlariga sensor datchiklar o'rnatish orqali bemorlarni masofadan monitoring qilish tizimi — xalqaro miqyosda tan olingan.

U o'z ma'ruzalari bilan Turkiya, Singapur, Italiya va Fransiya kabi mamlakatlarda o'tkazilgan nufuzli ilmiy konferensiyalarda ishtirok etib, g'oliblikni qo'lga kiritgan.

Uning ilmiy maqolalari xalqaro jurnallarda chop etilgan. Xususan, Turkiyadagi xalqaro konferensiyada uning ilmiy ishi yuqori baholangan &lt;ref&gt;[https://interoncof.com/index.php/turkey/article/view/15921 Sokhibjanov, S. D. (2026). Development of a remote monitoring system for patients with cardiac stents based on sensor technologies. International Oncology Conference.]
 
https://journalss.org/index.php/mod/article/view/21162&lt;/ref&gt;

'''&quot;Kelajakdagi rejalari&quot;''' degan bo'lim ochib, quyidagilarni yozib qo'yishni maslahat beraman:

== &quot;S.D. Sohibjonov hozirda 'Sanocardio' loyihasining ishchi prototipini yaratish ustida ishlamoqda. Uning kelajakdagi maqsadlari kardiostentlarni raqamlashtirish orqali tibbiyotda yangi innovatsion ekotizim yaratish hamda 'Innovatsion g'oyalar yetakchisi' ko'krak nishoni sovrindori bo'lishga qaratilgan.&quot; ==

== Mukofotlari ==

* '''&quot;Yuksak ehtirom&quot;''' mukofoti sohibi.

* '''&quot;Yil talabasi&quot;''' tanlovi sovrindori.
* &quot;Sno&quot; otqizilgan konferenciyada yutulgan 3 orin

== [https://journalss.org/index.php/mod/article/view/21162 Manbalar] ==
&lt;references /&gt;https://scientifcacademy.org/index.php/SISC/article/view/422</text>
      <sha1>57j411jrtndlxq9y54b69mke3xgq89t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974568</id>
      <parentid>5974567</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:52:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сохибжонов Сардор</username>
        <id>253263</id>
      </contributor>
      <origin>5974568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2194" sha1="lk3p2u17njtnwajn787jhankrg7ka98" xml:space="preserve">[https://www.linkedin.com/in/%D1%81%D0%BE%D1%85%D0%B8%D0%B1%D0%B6%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%80-562a2a3b4?utm_source=share&amp;utm_campaign=share_via&amp;utm_content=profile&amp;utm_medium=android_app LinkedIn]  [https://scholar.google.com/citations?user=_xjN2YAAAAAJ&amp;hl=ru&amp;authuser=1 Google scholer]

'''Sohibjonov Sardor Doniyor o'g'li''' — o'zbekistonlik iqtidorli talaba-tadqiqotchi va ixtirochi. Toshkent davlat tibbiyot universiteti talabasi.


'''O'zbekiston belgisi»''' (Знак Узбекистана).

== Ilmiy faoliyati va xalqaro e'tirof ==
Sardor Sohibjanov kardiologiya va raqamli tibbiyot yo'nalishida ilmiy izlanishlar olib boradi. Uning '''&quot;Sanocardio&quot;''' loyihasi — yurak stentlariga sensor datchiklar o'rnatish orqali bemorlarni masofadan monitoring qilish tizimi — xalqaro miqyosda tan olingan.

U o'z ma'ruzalari bilan Turkiya, Singapur, Italiya va Fransiya kabi mamlakatlarda o'tkazilgan nufuzli ilmiy konferensiyalarda ishtirok etib, g'oliblikni qo'lga kiritgan.

Uning ilmiy maqolalari xalqaro jurnallarda chop etilgan. Xususan, Turkiyadagi xalqaro konferensiyada uning ilmiy ishi yuqori baholangan &lt;ref&gt;[https://interoncof.com/index.php/turkey/article/view/15921 Sokhibjanov, S. D. (2026). Development of a remote monitoring system for patients with cardiac stents based on sensor technologies. International Oncology Conference.]
 
https://journalss.org/index.php/mod/article/view/21162&lt;/ref&gt;

'''&quot;Kelajakdagi rejalari&quot;''' degan bo'lim ochib, quyidagilarni yozib qo'yishni maslahat beraman:

== &quot;S&lt;sup&gt;&lt;small&gt;&lt;u&gt;.D. Sohibjonov hozirda 'Sanocardio' loyihasining ishchi prototipini yaratish ustida ishlamoqda. Uning kelajakdagi maqsadlari kardiostentlarni raqamlashtirish orqali tibbiyotda yangi innovatsion ekotizim yaratish hamda 'Innovatsion g'oyalar yetakchisi' ko'krak nishoni sovrindori bo'lishga qaratilgan.&quot;&lt;/u&gt;&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt; ==

== Mukofotlari ==

* '''&quot;Yuksak ehtirom&quot;''' mukofoti sohibi.

* '''&quot;Yil talabasi&quot;''' tanlovi sovrindori.
* &quot;Sno&quot; otqizilgan konferenciyada yutulgan 3 orin

== [https://journalss.org/index.php/mod/article/view/21162 Manbalar] ==
&lt;references /&gt;https://scientifcacademy.org/index.php/SISC/article/view/422</text>
      <sha1>lk3p2u17njtnwajn787jhankrg7ka98</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974569</id>
      <parentid>5974568</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:54:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сохибжонов Сардор</username>
        <id>253263</id>
      </contributor>
      <comment>Bu toliq manba</comment>
      <origin>5974569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2126" sha1="mro0dhgpuw05ahv9ypu6avfmahphb3i" xml:space="preserve">[https://www.linkedin.com/in/%D1%81%D0%BE%D1%85%D0%B8%D0%B1%D0%B6%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%80-562a2a3b4?utm_source=share&amp;utm_campaign=share_via&amp;utm_content=profile&amp;utm_medium=android_app LinkedIn]  [https://scholar.google.com/citations?user=_xjN2YAAAAAJ&amp;hl=ru&amp;authuser=1 Google scholer]

'''Sohibjonov Sardor Doniyor o'g'li''' — o'zbekistonlik iqtidorli talaba-tadqiqotchi va ixtirochi. Toshkent davlat tibbiyot universiteti talabasi.
== Ilmiy faoliyati va xalqaro e'tirof ==
Sardor Sohibjanov kardiologiya va raqamli tibbiyot yo'nalishida ilmiy izlanishlar olib boradi. Uning '''&quot;Sanocardio&quot;''' loyihasi — yurak stentlariga sensor datchiklar o'rnatish orqali bemorlarni masofadan monitoring qilish tizimi — xalqaro miqyosda tan olingan.

U o'z ma'ruzalari bilan Turkiya, Singapur, Italiya va Fransiya kabi mamlakatlarda o'tkazilgan nufuzli ilmiy konferensiyalarda ishtirok etib, g'oliblikni qo'lga kiritgan.

Uning ilmiy maqolalari xalqaro jurnallarda chop etilgan. Xususan, Turkiyadagi xalqaro konferensiyada uning ilmiy ishi yuqori baholangan &lt;ref&gt;[https://interoncof.com/index.php/turkey/article/view/15921 Sokhibjanov, S. D. (2026). Development of a remote monitoring system for patients with cardiac stents based on sensor technologies. International Oncology Conference.]
 
https://journalss.org/index.php/mod/article/view/21162&lt;/ref&gt;

'''&quot;Kelajakdagi rejalari&quot;''' degan bo'lim ochib, quyidagilarni yozib qo'yishni maslahat beraman:

== &quot;S&lt;sup&gt;&lt;small&gt;&lt;u&gt;.D. Sohibjonov hozirda 'Sanocardio' loyihasining ishchi prototipini yaratish ustida ishlamoqda. Uning kelajakdagi maqsadlari kardiostentlarni raqamlashtirish orqali tibbiyotda yangi innovatsion ekotizim yaratish hamda 'Innovatsion g'oyalar yetakchisi' ko'krak nishoni sovrindori bo'lishga qaratilgan.&quot;&lt;/u&gt;&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt; ==

== Mukofotlari ==

* '''&quot;Yuksak ehtirom&quot;''' mukofoti sohibi.

* '''&quot;Yil talabasi&quot;''' tanlovi sovrindori.
* &quot;Sno&quot; otqizilgan konferenciyada yutulgan 3 orin

== [https://journalss.org/index.php/mod/article/view/21162 Manbalar] ==
&lt;references /&gt;https://scientifcacademy.org/index.php/SISC/article/view/422</text>
      <sha1>mro0dhgpuw05ahv9ypu6avfmahphb3i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Loyiha:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi</title>
    <ns>102</ns>
    <id>1359544</id>
    <revision>
      <id>5974105</id>
      <parentid>5973845</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:40:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Miss bonu</username>
        <id>251606</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mukofotlar */</comment>
      <origin>5974105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18213" sha1="lqh0p7dvtn9g5h6wxrblgeqk38stkgk" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;display:flex; justify-content:space-between; align-items:center&quot;&gt;
 &lt;div&gt;[[File:Flag of Turkmenistan.svg|center|200px|alt=Turkmaniston bayrogʻi]]&lt;/div&gt;
 &lt;div style=&quot;display:flex; flex-direction:column; align-items:center; justify-content:center; line-height:110%; margin:0.5em 0;&quot;&gt;
  &lt;div style=&quot;text-align: center; color: #007F66; font-size: 32pt; line-height: 110%;margin-top:0.5em;&quot;&gt;'''Turkmaniston oyligi''' &lt;/div&gt;
  &lt;div style=&quot;text-align: center; font-size: 24pt; line-height: 110%;margin-bottom:0.5em;&quot;&gt;Türkmenistan aýlygy &lt;/div&gt;
 &lt;/div&gt;
 &lt;div&gt;[[File:Emblem of Turkmenistan.svg|center|120px|alt=Turkmaniston gerbi]]&lt;/div&gt;  
&lt;/div&gt;


----

„Turkmaniston oyligi“ — „Mavzuli oylik“ loyihasining bir qismi sifatida [[Turkmaniston]], uning aholisi, boy madaniyati, qadimiy tarixi va boshqa sohalariga oid maqolalarni yaratish hamda mavjudlarini boyitish maqsadida tashkil etiladi.

Loyiha Oʻzbekcha Vikipediyadagi Turkmaniston haqida yozilgan maqolalardagi boʻshliqlarni toʻldirish, ayniqsa, mintaqadagi [[turkman tili]] va oʻzbek-turkman madaniy aloqalariga, shuningdek, u yerdagi oʻzbek merosiga oid maʼlumotlarni koʻpaytirishni maqsad qilgan.

Muddat: 2026-yilning [[1-aprel|1-apreldan]] [[30-aprel|30-aprelgacha.]]

Yoʻnalish: Ingliz, turk va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi.

== Ishtirokchilar ==
Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''&lt;nowiki&gt;(#~~~~)&lt;/nowiki&gt;''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi— sahifani  saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi.

Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi.

1.[[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Doctormeee|munozara]]) 14:47, 2026-yil 2-aprel (UTC)

== Yangi maqolalarni qanday qo‘shish kerak? ==
Maqolalar boshqa tillardan tarjima bo‘lishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli bo‘lishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim:

* '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''&lt;nowiki&gt;{{Oʻchirishga}}&lt;/nowiki&gt;''', '''&lt;nowiki&gt;{{Manbasiz}}&lt;/nowiki&gt;''', '''&lt;nowiki&gt;{{AT}}&lt;/nowiki&gt;''' kabi muammoli andozalar bo‘lmasligi kerak.
* '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qo‘shilgan ma’lumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart.
* '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (&lt;nowiki&gt;{{manbalar}}&lt;/nowiki&gt; yoki &lt;nowiki&gt;{{reflist}}&lt;/nowiki&gt;) bo‘lishiga e’tibor bering.
* '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va to‘g‘ri formatlash tavsiya etiladi.

'''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (ko‘k linklar) berishni unutmang.
==== Havolalar va bog‘liqlik ====
Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u &quot;yetim maqola&quot; bo‘lib qoladi va uni boshqalar o‘qishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til bo'limlari (Wikidata) orqali bog‘lang.

==== Munozara va aloqa ====
Loyiha bo‘yicha har qanday savol, taklif yoki e’tirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Turkmaniston oyligi}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; andozasini qo‘yish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida o‘tkazilgani sababli, xohishga ko‘ra &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Mavzuli oylik loyihasi}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; andozasini ham qo‘shish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi.

'''Muhim eslatma:''' O‘zbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning o‘z ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq o‘rganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga ko‘tarishini ta’minlash maqsadida yo‘lga qo‘yilgan. Ishtirokchilarning o‘zaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yo‘li deb hisoblanadi.

== Loyiha taklifnomasi ==
Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni qutlug‘ maqsad yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring.

Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar buyuk ajdodlarimiz — tasavvuf olamining yetuk namoyandasi Xoja Ahmad Yassaviy vorislari, turkman adabiyotining yorqin yulduzi Maxtumquli, buyuk olim Abu Rayhon Beruniy va Sulton Sanjar kabi siymolar yashab o‘tgan, ularning o‘chmas izlari qolgan Turkmaniston zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar.
{| style=&quot;background-color: #B2FFFF; border: 4px solid #1CAC78&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 2px;&quot; | [[File:Flag and Emblem of Turkmenistan.png|211px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;&quot; | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|Turkmaniston oyligiga taklifnoma!]]'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |
----
Hurmatli vikipediya tahrirchisi!

Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Turkmaniston oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;
|}

== Mukofotlar ==
{| style=&quot;border: 5px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#aaffaa}}};&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;middle&quot; | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]}}
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;&quot; | '''Turkmaniston ordeni'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;&quot; |
„Turkmaniston oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi.
|}
Turkmaniston oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Turkmaniston ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Turkmaniston ordeni“ sohibiga aylaning!

== Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan maqolalarni qoʻshib boring.
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi maqola
!Umumiy&lt;br /&gt;maqolalar&lt;br /&gt;soni
|-
|{{u|Doctormeee}}
|Kishilar:
[[Sahat Muradow]] • [[Awdy Kulyýew]] • [[Aksoltan Ataýewa]] • [[Ýaýlym Berdiýew]] • [[Begenç Gündogdyýew]]

Sogʻliqni saqlash:

[[Turkmanistonda salomatlik]] • [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] • [[Xalqaro travmatologiya markazi]] • [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] • [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]]
|10
|-
|[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]]
|[[Ashxobod velotreki]]
|1
|-
|}

== Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan andozalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan andozalarni qoʻshib boring.
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi maqola
!Umumiy&lt;br /&gt;maqolalar&lt;br /&gt;soni
|-
|{{u|}}
|[[]] •
|0
|-
|}
== Turkmaniston oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz tahrirlangan maqolalarni qoʻshib boring.
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi maqola
!Umumiy&lt;br /&gt;maqolalar&lt;br /&gt;soni
|-
|{{u|}}
|[[]] •
|0
|-
|}
== Roʻyxatlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston qushlari roʻyxati]] ([[:en:List of birds of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston muzeylari roʻyxati]] ([[:en:List of museums in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston oliy oʻquv yurtlari roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston daryolari roʻyxati]] ([[:en:List of rivers of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston yetakchilari roʻyxati]] ([[:en:List of leaders of Turkmenistan]])
* [[UNESCOning Turkmanistondagi Butunjahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistondagi shahar, shaharcha va qishloqlar roʻyxati]] ([[:en:List of cities, towns and villages in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistondagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Turkmenistan]])
* [[Olimpiadada Turkmaniston bayroqdorlari roʻyxati]] ([[:en:List of flag bearers for Turkmenistan at the Olympics]])
* [[Turkmanistondagi temir yo‘l stansiyalari roʻyxati]] ([[:en:List of railway stations in Turkmenistan]])
{{colend}}
== Tarix ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston tarixi]] ([[:ru:История Туркменистана]])
* [[Kerki bekligi]] ([[:ru:Керкинское бекство]])
* [[Kaspiyorti fronti]] ([[:ru:Закаспийский фронт (Гражданская война)]])
* [[Turkmanlashtirish]] ([[:en:Turkmenization]])
* [[Turkmaniston kommunistik partiyasi]] ([[:en:Коммунистическая партия Туркменистана]])
* [[Turkman sovet ensiklopediyasi]] ([[:ru:Туркменская советская энциклопедия]])
* [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi bayrogʻi]] ([[:en:Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic]])
* [[Malleson missiyasi]] ([[:en:Malleson mission]])
* [[Gökdepe jangi]] ([[:en:Battle of Geok Tepe]])
* [[Kushka jangi]] ([[:ru:Бой на Кушке]], [[:en:Panjdeh incident]])
* [[Yoz madaniyati]] ([[:en:Yaz culture]])
* [[Betaraflik kuni]] ([[:en:Day of Neutrality]])
* [[Xiva xonligida qul savdosi]] ([[:en:Khivan slave trade]])
* [[2000-yilgi Turkmaniston zilzilasi]] ([[:en:2000 Turkmenistan earthquake]])
* [[Marv jangi (1221)]] ([[:en:Siege of Merv (1221)]])
{{colend}}
== Geografiya ==
{{colbegin||18em}}
* [[Bodxiz-Qorabel chalachoʻli]] ([[:en:Badghyz and Karabil semi-desert]])
* [[Turkmaniston geografiyasi]] ([[:en:Geography of Turkmenistan]])
* [[Ashxobod hayvonot bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Zoo]])
* [[Repetek qoʻriqxonasi]] ([[:en:Repetek Biosphere State Reserve]])
* [[Kopetdogʻ qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Копетдагский заповедник]])
* [[Gökdepe]] ([[:en:Gökdepe]])
* [[Qoraboʻgʻoz]] ([[:en:Garabogaz]])
* [[1895-yilgi Bolxon zilzilasi]] ([[:en:1895 Balkan earthquake]])
* [[1929-yilgi Kopetdogʻ zilzilasi]] ([[:en:]])
* [[Dinozavrlar platosi]] ([[:en:Dinosaur Plateau]])
* [[Hovuzxon suv ombori]] ([[:ru:Хаузханское водохранилище]])
* [[Mahtumquli Firogʻiy istirohat bogʻi]] ([[:en:Magtymguly Pyragy Cultural Park Complex]])
* [[Ashxobod botanika bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Botanical Garden]])
* [[Turkmanistonda vaqt]] ([[:en:Time in Turkmenistan]])
* [[Qoplonqir qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Капланкырский заповедник]])
{{colend}}

== Siyosat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston tashqi siyosati]] ([[:en:Foreign relations of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston davlat tuzumi]] ([[:en:Politics of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] ([[:en:Cabinet of Ministers (Turkmenistan)]])
* [[Turkmaniston Majlisi]] ([[:en:Assembly of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Davlat Xavfsizlik Kengashi]] ([[:en:State Security Council of Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda inson huquqlari]] ([[:en:Human rights in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Agrar partiyasi]] ([[:ru:Аграрная партия Туркменистана]])
* [[Turkmaniston Demokratik partiyasi]] ([[:en:Democratic Party of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Xalq Maslahati]] ([[:en:People's Council of Turkmenistan]])
{{colend}}

== Iqtisod ==
{{colbegin||18em}}
*[[Turkmaniston iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Turkmenistan]])
*[[Turkmaniston moliya va iqtisodiyot vazirligi]] ([[:en:Ministry of Finance (Turkmenistan)]])
*[[Turkmanistonda baliqchilik sanoati]] ([[:en:Fishing industry in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda neft va tabiiy gazni qayta ishlash]] ([[:en:Oil and natural gas refining in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda korrupsiya]] ([[:en:Corruption in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda qishloq xoʻjaligi]] ([[:en:Agriculture in Turkmenistan]])
*[[Halkbank (Turkmaniston)]] ([[:en:Halkbank (Turkmenistan)]])
*[[Türkmennebit]] ([[:en:Türkmennebit]])
*[[Altyn Asyr]] ([[:en:Altyn Asyr (mobile operator)]])
*[[Altyn Asyr bozori]] ([[:en:Altyn Asyr Bazaar]])
{{colend}}

== Sport ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston Superkubogi]] ([[:en:Turkmenistan Super Cup]])
* [[Balkan Botevgrad (futbol klubi)]] ([[:en:FC Balkan Botevgrad]])
* [[Energetik Mary (futbol klubi)]] ([[:en:FC Energetik Mary]])
* [[Gara Altyn (futbol klubi)]] ([[:en:FC Gara Altyn]])
* [[Bagtyyarlyk-Lebap (futbol klubi)]] ([[:en:FC Bagtyyarlyk-Lebap]])
* [[Şagadam (futbol klubi)]] ([[:en:Şagadam FK]])
{{colend}}

== Bino va inshootlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Ashxobod velotreki]] ([[:en:Ashgabat Velodrome]])
* [[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]] ([[:en:Ashgabat railway station]])
* [[Ruhyýet saroyi]] ([[:en:Ruhyýet Palace]])
* [[Betaraflik yodgorligi]] ([[:en:Neutrality Monument]])
* [[Turkmaniston teleminorasi]] ([[:en:Turkmenistan Tower]])
* [[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] ([[:en:Independence Monument (Turkmenistan)]])
* [[Alp Arslon nomidagi Turkman milliy drama teatri]] ([[:en:Alp Arslan National Drama Theatre]])
* [[Turkmaniston davlat kutubxonasi]] ([[:ru:Государственная библиотека Туркменистана]])
* [[Avliyo Aleksandr Nevskiy cherkovi]] ([[:en:St. Alexander Nevsky Church, Ashgabat]])
* [[Berkarar]] ([[:en:Berkarar]])
{{colend}}

== Madaniyat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Ashxobod (kinoteatr)]] ([[:en:Ashgabat cinema]])
* [[Turkmaniston kinosi]] ([[:en:Cinema of Turkmenistan]])
* [[Karakum]] ([[:en:Karakum (film)]])
* [[Gelin]] ([[:en:Daughter-In-Law]])
* [[Turkman oshxonasi]] ([[:en:Turkmen cuisine]])
* [[Turkman adabiyoti]] ([[:en:Turkmen literature]])
* [[Turkmaniston musiqasi]] ([[:en:Music of Turkmenistan]])
* [[Ishlekli]] ([[:en:Ishlykly]])
* [[Turkmanistonda ommaviy axborot vositalari]] ([[:en:Mass media in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda televideniye]] ([[:en:Television in Turkmenistan]])
{{colend}}

== Kishilar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Sahat Muradow]] ([[:en:Sakhat Muradov]])
* [[Awdy Kulyýew]] ([[:en:Awdy Kulyýew]])
* [[Aksoltan Ataýewa]] ([[:ru:Атаева, Аксолтан Тореевна]])
* [[Rejepbaý Arazow]] ([[:en:Rejepbaý Arazow]])
* [[Ýaýlym Berdiýew]] ([[:en:Ýaýlym Berdiýew]])
* [[Begenç Gündogdyýew]] ([[:en:Begenç Gündogdyýew]])
* [[Hojaguly Narlyýew]] ([[:ru:Нарлиев, Ходжакули]])
* [[Şamuhammet Durdylyýew]] ([[:en:Shamuhammet Durdylyyev]])
* [[Gülşat Mämmedowa]] ([[:ru:Маммедова, Гульшат Сахыевна]])
* [[Annagül Annagulyýewa]] ([[:ru:Аннакулиева, Аннагуль Аннамурадовна]])
* [[Gurbannazar Ezizow]] ([[:en:Gurbannazar Ezizow]])
* [[Dünýägözel Gulmanowa]] ([[:en:Dünýägözel Gulmanowa]])
* [[Jānis Mežlauks]] ([[:ru:Межлаук, Иван Иванович]])
* [[Muhammetnazar Gapurow]] ([[:ru:Гапуров, Мухамедназар Гапурович]])
{{colend}}

== Taʼlim ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmanistonda taʼlim]] ([[:en:Education in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston axborot av telekommunikatsiyalar instituti]] ([[:en:Institute of Telecommunications and Informatics of Turkmenistan]])
* [[Turkman milliy konservatoriyasi]] ([[:en:Turkmen National Conservatory]])
* [[Turkmaniston jismoniy tarbiya va sport instituti]] ([[:en:Turkmen State Institute of Physical Education and Sports]])
* [[Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti]] ([[:en:Turkmen Agricultural University]])
* [[Turkman davlat tibbiyot universiteti]] ([[:en:Turkmen State Medical University]])
* [[Turkmaniston mudofaa vazirligi harbiy instuituti]] ([[:en:Military Institute of the Ministry of Defense of Turkmenistan]])
* [[Xalqaro turkman-turk universiteti]] ([[:ru:Международный туркмено-турецкий университет]])
* [[Turkmaniston TIV Xalqaro munosabatlar instituti]] ([[:ru:Институт международных отношений МИД Туркменистана]])
* [[Berdimuhamed Annaýew nomidagi harbiy maktab]] ([[:en:Berdimuhamed Annayev 1st Specialized Military School]])
{{colend}}

== Sogʻliqni saqlash ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] ([[:en:Healthcare in Turkmenistan]]) 
* [[Turkmanistonda salomatlik]] ([[:en:Health in Turkmenistan]]) 
* [[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] ([[:en:Mental health in Turkmenistan]]) 
* [[Xalqaro travmatologiya markazi]] ([[:ru:Международный центр травматологии]])
* [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] ([[:ru:Онкологический центр (Ашхабад)]]
* [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] ([[:ru:Международный центр лечения глазных болезней]])
{{colend}}

== Havolalar == 
{{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}}
{{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}}</text>
      <sha1>lqh0p7dvtn9g5h6wxrblgeqk38stkgk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974165</id>
      <parentid>5974105</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:47:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <comment>/* Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar */</comment>
      <origin>5974165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18244" sha1="4a08f5wikzulztb0awqqaxl8lze53vo" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;display:flex; justify-content:space-between; align-items:center&quot;&gt;
 &lt;div&gt;[[File:Flag of Turkmenistan.svg|center|200px|alt=Turkmaniston bayrogʻi]]&lt;/div&gt;
 &lt;div style=&quot;display:flex; flex-direction:column; align-items:center; justify-content:center; line-height:110%; margin:0.5em 0;&quot;&gt;
  &lt;div style=&quot;text-align: center; color: #007F66; font-size: 32pt; line-height: 110%;margin-top:0.5em;&quot;&gt;'''Turkmaniston oyligi''' &lt;/div&gt;
  &lt;div style=&quot;text-align: center; font-size: 24pt; line-height: 110%;margin-bottom:0.5em;&quot;&gt;Türkmenistan aýlygy &lt;/div&gt;
 &lt;/div&gt;
 &lt;div&gt;[[File:Emblem of Turkmenistan.svg|center|120px|alt=Turkmaniston gerbi]]&lt;/div&gt;  
&lt;/div&gt;


----

„Turkmaniston oyligi“ — „Mavzuli oylik“ loyihasining bir qismi sifatida [[Turkmaniston]], uning aholisi, boy madaniyati, qadimiy tarixi va boshqa sohalariga oid maqolalarni yaratish hamda mavjudlarini boyitish maqsadida tashkil etiladi.

Loyiha Oʻzbekcha Vikipediyadagi Turkmaniston haqida yozilgan maqolalardagi boʻshliqlarni toʻldirish, ayniqsa, mintaqadagi [[turkman tili]] va oʻzbek-turkman madaniy aloqalariga, shuningdek, u yerdagi oʻzbek merosiga oid maʼlumotlarni koʻpaytirishni maqsad qilgan.

Muddat: 2026-yilning [[1-aprel|1-apreldan]] [[30-aprel|30-aprelgacha.]]

Yoʻnalish: Ingliz, turk va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi.

== Ishtirokchilar ==
Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''&lt;nowiki&gt;(#~~~~)&lt;/nowiki&gt;''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi— sahifani  saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi.

Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi.

1.[[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Doctormeee|munozara]]) 14:47, 2026-yil 2-aprel (UTC)

== Yangi maqolalarni qanday qo‘shish kerak? ==
Maqolalar boshqa tillardan tarjima bo‘lishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli bo‘lishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim:

* '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''&lt;nowiki&gt;{{Oʻchirishga}}&lt;/nowiki&gt;''', '''&lt;nowiki&gt;{{Manbasiz}}&lt;/nowiki&gt;''', '''&lt;nowiki&gt;{{AT}}&lt;/nowiki&gt;''' kabi muammoli andozalar bo‘lmasligi kerak.
* '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qo‘shilgan ma’lumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart.
* '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (&lt;nowiki&gt;{{manbalar}}&lt;/nowiki&gt; yoki &lt;nowiki&gt;{{reflist}}&lt;/nowiki&gt;) bo‘lishiga e’tibor bering.
* '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va to‘g‘ri formatlash tavsiya etiladi.

'''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (ko‘k linklar) berishni unutmang.
==== Havolalar va bog‘liqlik ====
Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u &quot;yetim maqola&quot; bo‘lib qoladi va uni boshqalar o‘qishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til bo'limlari (Wikidata) orqali bog‘lang.

==== Munozara va aloqa ====
Loyiha bo‘yicha har qanday savol, taklif yoki e’tirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Turkmaniston oyligi}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; andozasini qo‘yish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida o‘tkazilgani sababli, xohishga ko‘ra &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Mavzuli oylik loyihasi}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; andozasini ham qo‘shish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi.

'''Muhim eslatma:''' O‘zbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning o‘z ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq o‘rganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga ko‘tarishini ta’minlash maqsadida yo‘lga qo‘yilgan. Ishtirokchilarning o‘zaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yo‘li deb hisoblanadi.

== Loyiha taklifnomasi ==
Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni qutlug‘ maqsad yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring.

Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar buyuk ajdodlarimiz — tasavvuf olamining yetuk namoyandasi Xoja Ahmad Yassaviy vorislari, turkman adabiyotining yorqin yulduzi Maxtumquli, buyuk olim Abu Rayhon Beruniy va Sulton Sanjar kabi siymolar yashab o‘tgan, ularning o‘chmas izlari qolgan Turkmaniston zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar.
{| style=&quot;background-color: #B2FFFF; border: 4px solid #1CAC78&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 2px;&quot; | [[File:Flag and Emblem of Turkmenistan.png|211px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;&quot; | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|Turkmaniston oyligiga taklifnoma!]]'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |
----
Hurmatli vikipediya tahrirchisi!

Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Turkmaniston oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;
|}

== Mukofotlar ==
{| style=&quot;border: 5px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#aaffaa}}};&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;middle&quot; | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]}}
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;&quot; | '''Turkmaniston ordeni'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;&quot; |
„Turkmaniston oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi.
|}
Turkmaniston oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Turkmaniston ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Turkmaniston ordeni“ sohibiga aylaning!

== Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan maqolalarni qoʻshib boring.
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi maqola
!Umumiy&lt;br /&gt;maqolalar&lt;br /&gt;soni
|-
|{{u|Doctormeee}}
|Kishilar:
[[Sahat Muradow]] • [[Awdy Kulyýew]] • [[Aksoltan Ataýewa]] • [[Ýaýlym Berdiýew]] • [[Begenç Gündogdyýew]] • [[Annagül Annagulyýewa]]

Sogʻliqni saqlash:

[[Turkmanistonda salomatlik]] • [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] • [[Xalqaro travmatologiya markazi]] • [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] • [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]]
|11
|-
|[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]]
|[[Ashxobod velotreki]]
|1
|-
|}

== Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan andozalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan andozalarni qoʻshib boring.
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi maqola
!Umumiy&lt;br /&gt;maqolalar&lt;br /&gt;soni
|-
|{{u|}}
|[[]] •
|0
|-
|}
== Turkmaniston oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz tahrirlangan maqolalarni qoʻshib boring.
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi maqola
!Umumiy&lt;br /&gt;maqolalar&lt;br /&gt;soni
|-
|{{u|}}
|[[]] •
|0
|-
|}
== Roʻyxatlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston qushlari roʻyxati]] ([[:en:List of birds of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston muzeylari roʻyxati]] ([[:en:List of museums in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston oliy oʻquv yurtlari roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston daryolari roʻyxati]] ([[:en:List of rivers of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston yetakchilari roʻyxati]] ([[:en:List of leaders of Turkmenistan]])
* [[UNESCOning Turkmanistondagi Butunjahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistondagi shahar, shaharcha va qishloqlar roʻyxati]] ([[:en:List of cities, towns and villages in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistondagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Turkmenistan]])
* [[Olimpiadada Turkmaniston bayroqdorlari roʻyxati]] ([[:en:List of flag bearers for Turkmenistan at the Olympics]])
* [[Turkmanistondagi temir yo‘l stansiyalari roʻyxati]] ([[:en:List of railway stations in Turkmenistan]])
{{colend}}
== Tarix ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston tarixi]] ([[:ru:История Туркменистана]])
* [[Kerki bekligi]] ([[:ru:Керкинское бекство]])
* [[Kaspiyorti fronti]] ([[:ru:Закаспийский фронт (Гражданская война)]])
* [[Turkmanlashtirish]] ([[:en:Turkmenization]])
* [[Turkmaniston kommunistik partiyasi]] ([[:en:Коммунистическая партия Туркменистана]])
* [[Turkman sovet ensiklopediyasi]] ([[:ru:Туркменская советская энциклопедия]])
* [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi bayrogʻi]] ([[:en:Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic]])
* [[Malleson missiyasi]] ([[:en:Malleson mission]])
* [[Gökdepe jangi]] ([[:en:Battle of Geok Tepe]])
* [[Kushka jangi]] ([[:ru:Бой на Кушке]], [[:en:Panjdeh incident]])
* [[Yoz madaniyati]] ([[:en:Yaz culture]])
* [[Betaraflik kuni]] ([[:en:Day of Neutrality]])
* [[Xiva xonligida qul savdosi]] ([[:en:Khivan slave trade]])
* [[2000-yilgi Turkmaniston zilzilasi]] ([[:en:2000 Turkmenistan earthquake]])
* [[Marv jangi (1221)]] ([[:en:Siege of Merv (1221)]])
{{colend}}
== Geografiya ==
{{colbegin||18em}}
* [[Bodxiz-Qorabel chalachoʻli]] ([[:en:Badghyz and Karabil semi-desert]])
* [[Turkmaniston geografiyasi]] ([[:en:Geography of Turkmenistan]])
* [[Ashxobod hayvonot bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Zoo]])
* [[Repetek qoʻriqxonasi]] ([[:en:Repetek Biosphere State Reserve]])
* [[Kopetdogʻ qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Копетдагский заповедник]])
* [[Gökdepe]] ([[:en:Gökdepe]])
* [[Qoraboʻgʻoz]] ([[:en:Garabogaz]])
* [[1895-yilgi Bolxon zilzilasi]] ([[:en:1895 Balkan earthquake]])
* [[1929-yilgi Kopetdogʻ zilzilasi]] ([[:en:]])
* [[Dinozavrlar platosi]] ([[:en:Dinosaur Plateau]])
* [[Hovuzxon suv ombori]] ([[:ru:Хаузханское водохранилище]])
* [[Mahtumquli Firogʻiy istirohat bogʻi]] ([[:en:Magtymguly Pyragy Cultural Park Complex]])
* [[Ashxobod botanika bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Botanical Garden]])
* [[Turkmanistonda vaqt]] ([[:en:Time in Turkmenistan]])
* [[Qoplonqir qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Капланкырский заповедник]])
{{colend}}

== Siyosat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston tashqi siyosati]] ([[:en:Foreign relations of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston davlat tuzumi]] ([[:en:Politics of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] ([[:en:Cabinet of Ministers (Turkmenistan)]])
* [[Turkmaniston Majlisi]] ([[:en:Assembly of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Davlat Xavfsizlik Kengashi]] ([[:en:State Security Council of Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda inson huquqlari]] ([[:en:Human rights in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Agrar partiyasi]] ([[:ru:Аграрная партия Туркменистана]])
* [[Turkmaniston Demokratik partiyasi]] ([[:en:Democratic Party of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Xalq Maslahati]] ([[:en:People's Council of Turkmenistan]])
{{colend}}

== Iqtisod ==
{{colbegin||18em}}
*[[Turkmaniston iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Turkmenistan]])
*[[Turkmaniston moliya va iqtisodiyot vazirligi]] ([[:en:Ministry of Finance (Turkmenistan)]])
*[[Turkmanistonda baliqchilik sanoati]] ([[:en:Fishing industry in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda neft va tabiiy gazni qayta ishlash]] ([[:en:Oil and natural gas refining in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda korrupsiya]] ([[:en:Corruption in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda qishloq xoʻjaligi]] ([[:en:Agriculture in Turkmenistan]])
*[[Halkbank (Turkmaniston)]] ([[:en:Halkbank (Turkmenistan)]])
*[[Türkmennebit]] ([[:en:Türkmennebit]])
*[[Altyn Asyr]] ([[:en:Altyn Asyr (mobile operator)]])
*[[Altyn Asyr bozori]] ([[:en:Altyn Asyr Bazaar]])
{{colend}}

== Sport ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston Superkubogi]] ([[:en:Turkmenistan Super Cup]])
* [[Balkan Botevgrad (futbol klubi)]] ([[:en:FC Balkan Botevgrad]])
* [[Energetik Mary (futbol klubi)]] ([[:en:FC Energetik Mary]])
* [[Gara Altyn (futbol klubi)]] ([[:en:FC Gara Altyn]])
* [[Bagtyyarlyk-Lebap (futbol klubi)]] ([[:en:FC Bagtyyarlyk-Lebap]])
* [[Şagadam (futbol klubi)]] ([[:en:Şagadam FK]])
{{colend}}

== Bino va inshootlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Ashxobod velotreki]] ([[:en:Ashgabat Velodrome]])
* [[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]] ([[:en:Ashgabat railway station]])
* [[Ruhyýet saroyi]] ([[:en:Ruhyýet Palace]])
* [[Betaraflik yodgorligi]] ([[:en:Neutrality Monument]])
* [[Turkmaniston teleminorasi]] ([[:en:Turkmenistan Tower]])
* [[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] ([[:en:Independence Monument (Turkmenistan)]])
* [[Alp Arslon nomidagi Turkman milliy drama teatri]] ([[:en:Alp Arslan National Drama Theatre]])
* [[Turkmaniston davlat kutubxonasi]] ([[:ru:Государственная библиотека Туркменистана]])
* [[Avliyo Aleksandr Nevskiy cherkovi]] ([[:en:St. Alexander Nevsky Church, Ashgabat]])
* [[Berkarar]] ([[:en:Berkarar]])
{{colend}}

== Madaniyat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Ashxobod (kinoteatr)]] ([[:en:Ashgabat cinema]])
* [[Turkmaniston kinosi]] ([[:en:Cinema of Turkmenistan]])
* [[Karakum]] ([[:en:Karakum (film)]])
* [[Gelin]] ([[:en:Daughter-In-Law]])
* [[Turkman oshxonasi]] ([[:en:Turkmen cuisine]])
* [[Turkman adabiyoti]] ([[:en:Turkmen literature]])
* [[Turkmaniston musiqasi]] ([[:en:Music of Turkmenistan]])
* [[Ishlekli]] ([[:en:Ishlykly]])
* [[Turkmanistonda ommaviy axborot vositalari]] ([[:en:Mass media in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda televideniye]] ([[:en:Television in Turkmenistan]])
{{colend}}

== Kishilar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Sahat Muradow]] ([[:en:Sakhat Muradov]])
* [[Awdy Kulyýew]] ([[:en:Awdy Kulyýew]])
* [[Aksoltan Ataýewa]] ([[:ru:Атаева, Аксолтан Тореевна]])
* [[Rejepbaý Arazow]] ([[:en:Rejepbaý Arazow]])
* [[Ýaýlym Berdiýew]] ([[:en:Ýaýlym Berdiýew]])
* [[Begenç Gündogdyýew]] ([[:en:Begenç Gündogdyýew]])
* [[Hojaguly Narlyýew]] ([[:ru:Нарлиев, Ходжакули]])
* [[Şamuhammet Durdylyýew]] ([[:en:Shamuhammet Durdylyyev]])
* [[Gülşat Mämmedowa]] ([[:ru:Маммедова, Гульшат Сахыевна]])
* [[Annagül Annagulyýewa]] ([[:ru:Аннакулиева, Аннагуль Аннамурадовна]])
* [[Gurbannazar Ezizow]] ([[:en:Gurbannazar Ezizow]])
* [[Dünýägözel Gulmanowa]] ([[:en:Dünýägözel Gulmanowa]])
* [[Jānis Mežlauks]] ([[:ru:Межлаук, Иван Иванович]])
* [[Muhammetnazar Gapurow]] ([[:ru:Гапуров, Мухамедназар Гапурович]])
{{colend}}

== Taʼlim ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmanistonda taʼlim]] ([[:en:Education in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston axborot av telekommunikatsiyalar instituti]] ([[:en:Institute of Telecommunications and Informatics of Turkmenistan]])
* [[Turkman milliy konservatoriyasi]] ([[:en:Turkmen National Conservatory]])
* [[Turkmaniston jismoniy tarbiya va sport instituti]] ([[:en:Turkmen State Institute of Physical Education and Sports]])
* [[Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti]] ([[:en:Turkmen Agricultural University]])
* [[Turkman davlat tibbiyot universiteti]] ([[:en:Turkmen State Medical University]])
* [[Turkmaniston mudofaa vazirligi harbiy instuituti]] ([[:en:Military Institute of the Ministry of Defense of Turkmenistan]])
* [[Xalqaro turkman-turk universiteti]] ([[:ru:Международный туркмено-турецкий университет]])
* [[Turkmaniston TIV Xalqaro munosabatlar instituti]] ([[:ru:Институт международных отношений МИД Туркменистана]])
* [[Berdimuhamed Annaýew nomidagi harbiy maktab]] ([[:en:Berdimuhamed Annayev 1st Specialized Military School]])
{{colend}}

== Sogʻliqni saqlash ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] ([[:en:Healthcare in Turkmenistan]]) 
* [[Turkmanistonda salomatlik]] ([[:en:Health in Turkmenistan]]) 
* [[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] ([[:en:Mental health in Turkmenistan]]) 
* [[Xalqaro travmatologiya markazi]] ([[:ru:Международный центр травматологии]])
* [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] ([[:ru:Онкологический центр (Ашхабад)]]
* [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] ([[:ru:Международный центр лечения глазных болезней]])
{{colend}}

== Havolalar == 
{{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}}
{{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}}</text>
      <sha1>4a08f5wikzulztb0awqqaxl8lze53vo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974544</id>
      <parentid>5974165</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:04:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maxamadjonova Muslima</username>
        <id>241329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ishtirokchilar */</comment>
      <origin>5974544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18402" sha1="b4m81jcgfnsto1jr67qq4905v9j9ico" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;display:flex; justify-content:space-between; align-items:center&quot;&gt;
 &lt;div&gt;[[File:Flag of Turkmenistan.svg|center|200px|alt=Turkmaniston bayrogʻi]]&lt;/div&gt;
 &lt;div style=&quot;display:flex; flex-direction:column; align-items:center; justify-content:center; line-height:110%; margin:0.5em 0;&quot;&gt;
  &lt;div style=&quot;text-align: center; color: #007F66; font-size: 32pt; line-height: 110%;margin-top:0.5em;&quot;&gt;'''Turkmaniston oyligi''' &lt;/div&gt;
  &lt;div style=&quot;text-align: center; font-size: 24pt; line-height: 110%;margin-bottom:0.5em;&quot;&gt;Türkmenistan aýlygy &lt;/div&gt;
 &lt;/div&gt;
 &lt;div&gt;[[File:Emblem of Turkmenistan.svg|center|120px|alt=Turkmaniston gerbi]]&lt;/div&gt;  
&lt;/div&gt;


----

„Turkmaniston oyligi“ — „Mavzuli oylik“ loyihasining bir qismi sifatida [[Turkmaniston]], uning aholisi, boy madaniyati, qadimiy tarixi va boshqa sohalariga oid maqolalarni yaratish hamda mavjudlarini boyitish maqsadida tashkil etiladi.

Loyiha Oʻzbekcha Vikipediyadagi Turkmaniston haqida yozilgan maqolalardagi boʻshliqlarni toʻldirish, ayniqsa, mintaqadagi [[turkman tili]] va oʻzbek-turkman madaniy aloqalariga, shuningdek, u yerdagi oʻzbek merosiga oid maʼlumotlarni koʻpaytirishni maqsad qilgan.

Muddat: 2026-yilning [[1-aprel|1-apreldan]] [[30-aprel|30-aprelgacha.]]

Yoʻnalish: Ingliz, turk va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi.

== Ishtirokchilar ==
Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''&lt;nowiki&gt;(#~~~~)&lt;/nowiki&gt;''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi— sahifani  saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi.

Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi.

1.[[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Doctormeee|munozara]]) 14:47, 2026-yil 2-aprel (UTC)

2.#[[Foydalanuvchi:Maxamadjonova Muslima|Maxamadjonova Muslima]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Maxamadjonova Muslima|munozara]]) 11:04, 2026-yil 4-aprel (UTC)

== Yangi maqolalarni qanday qo‘shish kerak? ==
Maqolalar boshqa tillardan tarjima bo‘lishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli bo‘lishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim:

* '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''&lt;nowiki&gt;{{Oʻchirishga}}&lt;/nowiki&gt;''', '''&lt;nowiki&gt;{{Manbasiz}}&lt;/nowiki&gt;''', '''&lt;nowiki&gt;{{AT}}&lt;/nowiki&gt;''' kabi muammoli andozalar bo‘lmasligi kerak.
* '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qo‘shilgan ma’lumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart.
* '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (&lt;nowiki&gt;{{manbalar}}&lt;/nowiki&gt; yoki &lt;nowiki&gt;{{reflist}}&lt;/nowiki&gt;) bo‘lishiga e’tibor bering.
* '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va to‘g‘ri formatlash tavsiya etiladi.

'''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (ko‘k linklar) berishni unutmang.
==== Havolalar va bog‘liqlik ====
Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u &quot;yetim maqola&quot; bo‘lib qoladi va uni boshqalar o‘qishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til bo'limlari (Wikidata) orqali bog‘lang.

==== Munozara va aloqa ====
Loyiha bo‘yicha har qanday savol, taklif yoki e’tirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Turkmaniston oyligi}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; andozasini qo‘yish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida o‘tkazilgani sababli, xohishga ko‘ra &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Mavzuli oylik loyihasi}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; andozasini ham qo‘shish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi.

'''Muhim eslatma:''' O‘zbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning o‘z ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq o‘rganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga ko‘tarishini ta’minlash maqsadida yo‘lga qo‘yilgan. Ishtirokchilarning o‘zaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yo‘li deb hisoblanadi.

== Loyiha taklifnomasi ==
Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni qutlug‘ maqsad yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring.

Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar buyuk ajdodlarimiz — tasavvuf olamining yetuk namoyandasi Xoja Ahmad Yassaviy vorislari, turkman adabiyotining yorqin yulduzi Maxtumquli, buyuk olim Abu Rayhon Beruniy va Sulton Sanjar kabi siymolar yashab o‘tgan, ularning o‘chmas izlari qolgan Turkmaniston zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar.
{| style=&quot;background-color: #B2FFFF; border: 4px solid #1CAC78&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 2px;&quot; | [[File:Flag and Emblem of Turkmenistan.png|211px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;&quot; | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|Turkmaniston oyligiga taklifnoma!]]'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |
----
Hurmatli vikipediya tahrirchisi!

Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Turkmaniston oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;
|}

== Mukofotlar ==
{| style=&quot;border: 5px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#aaffaa}}};&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;middle&quot; | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]}}
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;&quot; | '''Turkmaniston ordeni'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;&quot; |
„Turkmaniston oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi.
|}
Turkmaniston oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Turkmaniston ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Turkmaniston ordeni“ sohibiga aylaning!

== Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan maqolalarni qoʻshib boring.
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi maqola
!Umumiy&lt;br /&gt;maqolalar&lt;br /&gt;soni
|-
|{{u|Doctormeee}}
|Kishilar:
[[Sahat Muradow]] • [[Awdy Kulyýew]] • [[Aksoltan Ataýewa]] • [[Ýaýlym Berdiýew]] • [[Begenç Gündogdyýew]] • [[Annagül Annagulyýewa]]

Sogʻliqni saqlash:

[[Turkmanistonda salomatlik]] • [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] • [[Xalqaro travmatologiya markazi]] • [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] • [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]]
|11
|-
|[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]]
|[[Ashxobod velotreki]]
|1
|-
|}

== Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan andozalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan andozalarni qoʻshib boring.
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi maqola
!Umumiy&lt;br /&gt;maqolalar&lt;br /&gt;soni
|-
|{{u|}}
|[[]] •
|0
|-
|}
== Turkmaniston oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz tahrirlangan maqolalarni qoʻshib boring.
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi maqola
!Umumiy&lt;br /&gt;maqolalar&lt;br /&gt;soni
|-
|{{u|}}
|[[]] •
|0
|-
|}
== Roʻyxatlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston qushlari roʻyxati]] ([[:en:List of birds of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston muzeylari roʻyxati]] ([[:en:List of museums in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston oliy oʻquv yurtlari roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston daryolari roʻyxati]] ([[:en:List of rivers of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston yetakchilari roʻyxati]] ([[:en:List of leaders of Turkmenistan]])
* [[UNESCOning Turkmanistondagi Butunjahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistondagi shahar, shaharcha va qishloqlar roʻyxati]] ([[:en:List of cities, towns and villages in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistondagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Turkmenistan]])
* [[Olimpiadada Turkmaniston bayroqdorlari roʻyxati]] ([[:en:List of flag bearers for Turkmenistan at the Olympics]])
* [[Turkmanistondagi temir yo‘l stansiyalari roʻyxati]] ([[:en:List of railway stations in Turkmenistan]])
{{colend}}
== Tarix ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston tarixi]] ([[:ru:История Туркменистана]])
* [[Kerki bekligi]] ([[:ru:Керкинское бекство]])
* [[Kaspiyorti fronti]] ([[:ru:Закаспийский фронт (Гражданская война)]])
* [[Turkmanlashtirish]] ([[:en:Turkmenization]])
* [[Turkmaniston kommunistik partiyasi]] ([[:en:Коммунистическая партия Туркменистана]])
* [[Turkman sovet ensiklopediyasi]] ([[:ru:Туркменская советская энциклопедия]])
* [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi bayrogʻi]] ([[:en:Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic]])
* [[Malleson missiyasi]] ([[:en:Malleson mission]])
* [[Gökdepe jangi]] ([[:en:Battle of Geok Tepe]])
* [[Kushka jangi]] ([[:ru:Бой на Кушке]], [[:en:Panjdeh incident]])
* [[Yoz madaniyati]] ([[:en:Yaz culture]])
* [[Betaraflik kuni]] ([[:en:Day of Neutrality]])
* [[Xiva xonligida qul savdosi]] ([[:en:Khivan slave trade]])
* [[2000-yilgi Turkmaniston zilzilasi]] ([[:en:2000 Turkmenistan earthquake]])
* [[Marv jangi (1221)]] ([[:en:Siege of Merv (1221)]])
{{colend}}
== Geografiya ==
{{colbegin||18em}}
* [[Bodxiz-Qorabel chalachoʻli]] ([[:en:Badghyz and Karabil semi-desert]])
* [[Turkmaniston geografiyasi]] ([[:en:Geography of Turkmenistan]])
* [[Ashxobod hayvonot bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Zoo]])
* [[Repetek qoʻriqxonasi]] ([[:en:Repetek Biosphere State Reserve]])
* [[Kopetdogʻ qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Копетдагский заповедник]])
* [[Gökdepe]] ([[:en:Gökdepe]])
* [[Qoraboʻgʻoz]] ([[:en:Garabogaz]])
* [[1895-yilgi Bolxon zilzilasi]] ([[:en:1895 Balkan earthquake]])
* [[1929-yilgi Kopetdogʻ zilzilasi]] ([[:en:]])
* [[Dinozavrlar platosi]] ([[:en:Dinosaur Plateau]])
* [[Hovuzxon suv ombori]] ([[:ru:Хаузханское водохранилище]])
* [[Mahtumquli Firogʻiy istirohat bogʻi]] ([[:en:Magtymguly Pyragy Cultural Park Complex]])
* [[Ashxobod botanika bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Botanical Garden]])
* [[Turkmanistonda vaqt]] ([[:en:Time in Turkmenistan]])
* [[Qoplonqir qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Капланкырский заповедник]])
{{colend}}

== Siyosat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston tashqi siyosati]] ([[:en:Foreign relations of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston davlat tuzumi]] ([[:en:Politics of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] ([[:en:Cabinet of Ministers (Turkmenistan)]])
* [[Turkmaniston Majlisi]] ([[:en:Assembly of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Davlat Xavfsizlik Kengashi]] ([[:en:State Security Council of Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda inson huquqlari]] ([[:en:Human rights in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Agrar partiyasi]] ([[:ru:Аграрная партия Туркменистана]])
* [[Turkmaniston Demokratik partiyasi]] ([[:en:Democratic Party of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Xalq Maslahati]] ([[:en:People's Council of Turkmenistan]])
{{colend}}

== Iqtisod ==
{{colbegin||18em}}
*[[Turkmaniston iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Turkmenistan]])
*[[Turkmaniston moliya va iqtisodiyot vazirligi]] ([[:en:Ministry of Finance (Turkmenistan)]])
*[[Turkmanistonda baliqchilik sanoati]] ([[:en:Fishing industry in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda neft va tabiiy gazni qayta ishlash]] ([[:en:Oil and natural gas refining in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda korrupsiya]] ([[:en:Corruption in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda qishloq xoʻjaligi]] ([[:en:Agriculture in Turkmenistan]])
*[[Halkbank (Turkmaniston)]] ([[:en:Halkbank (Turkmenistan)]])
*[[Türkmennebit]] ([[:en:Türkmennebit]])
*[[Altyn Asyr]] ([[:en:Altyn Asyr (mobile operator)]])
*[[Altyn Asyr bozori]] ([[:en:Altyn Asyr Bazaar]])
{{colend}}

== Sport ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston Superkubogi]] ([[:en:Turkmenistan Super Cup]])
* [[Balkan Botevgrad (futbol klubi)]] ([[:en:FC Balkan Botevgrad]])
* [[Energetik Mary (futbol klubi)]] ([[:en:FC Energetik Mary]])
* [[Gara Altyn (futbol klubi)]] ([[:en:FC Gara Altyn]])
* [[Bagtyyarlyk-Lebap (futbol klubi)]] ([[:en:FC Bagtyyarlyk-Lebap]])
* [[Şagadam (futbol klubi)]] ([[:en:Şagadam FK]])
{{colend}}

== Bino va inshootlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Ashxobod velotreki]] ([[:en:Ashgabat Velodrome]])
* [[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]] ([[:en:Ashgabat railway station]])
* [[Ruhyýet saroyi]] ([[:en:Ruhyýet Palace]])
* [[Betaraflik yodgorligi]] ([[:en:Neutrality Monument]])
* [[Turkmaniston teleminorasi]] ([[:en:Turkmenistan Tower]])
* [[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] ([[:en:Independence Monument (Turkmenistan)]])
* [[Alp Arslon nomidagi Turkman milliy drama teatri]] ([[:en:Alp Arslan National Drama Theatre]])
* [[Turkmaniston davlat kutubxonasi]] ([[:ru:Государственная библиотека Туркменистана]])
* [[Avliyo Aleksandr Nevskiy cherkovi]] ([[:en:St. Alexander Nevsky Church, Ashgabat]])
* [[Berkarar]] ([[:en:Berkarar]])
{{colend}}

== Madaniyat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Ashxobod (kinoteatr)]] ([[:en:Ashgabat cinema]])
* [[Turkmaniston kinosi]] ([[:en:Cinema of Turkmenistan]])
* [[Karakum]] ([[:en:Karakum (film)]])
* [[Gelin]] ([[:en:Daughter-In-Law]])
* [[Turkman oshxonasi]] ([[:en:Turkmen cuisine]])
* [[Turkman adabiyoti]] ([[:en:Turkmen literature]])
* [[Turkmaniston musiqasi]] ([[:en:Music of Turkmenistan]])
* [[Ishlekli]] ([[:en:Ishlykly]])
* [[Turkmanistonda ommaviy axborot vositalari]] ([[:en:Mass media in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda televideniye]] ([[:en:Television in Turkmenistan]])
{{colend}}

== Kishilar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Sahat Muradow]] ([[:en:Sakhat Muradov]])
* [[Awdy Kulyýew]] ([[:en:Awdy Kulyýew]])
* [[Aksoltan Ataýewa]] ([[:ru:Атаева, Аксолтан Тореевна]])
* [[Rejepbaý Arazow]] ([[:en:Rejepbaý Arazow]])
* [[Ýaýlym Berdiýew]] ([[:en:Ýaýlym Berdiýew]])
* [[Begenç Gündogdyýew]] ([[:en:Begenç Gündogdyýew]])
* [[Hojaguly Narlyýew]] ([[:ru:Нарлиев, Ходжакули]])
* [[Şamuhammet Durdylyýew]] ([[:en:Shamuhammet Durdylyyev]])
* [[Gülşat Mämmedowa]] ([[:ru:Маммедова, Гульшат Сахыевна]])
* [[Annagül Annagulyýewa]] ([[:ru:Аннакулиева, Аннагуль Аннамурадовна]])
* [[Gurbannazar Ezizow]] ([[:en:Gurbannazar Ezizow]])
* [[Dünýägözel Gulmanowa]] ([[:en:Dünýägözel Gulmanowa]])
* [[Jānis Mežlauks]] ([[:ru:Межлаук, Иван Иванович]])
* [[Muhammetnazar Gapurow]] ([[:ru:Гапуров, Мухамедназар Гапурович]])
{{colend}}

== Taʼlim ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmanistonda taʼlim]] ([[:en:Education in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston axborot av telekommunikatsiyalar instituti]] ([[:en:Institute of Telecommunications and Informatics of Turkmenistan]])
* [[Turkman milliy konservatoriyasi]] ([[:en:Turkmen National Conservatory]])
* [[Turkmaniston jismoniy tarbiya va sport instituti]] ([[:en:Turkmen State Institute of Physical Education and Sports]])
* [[Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti]] ([[:en:Turkmen Agricultural University]])
* [[Turkman davlat tibbiyot universiteti]] ([[:en:Turkmen State Medical University]])
* [[Turkmaniston mudofaa vazirligi harbiy instuituti]] ([[:en:Military Institute of the Ministry of Defense of Turkmenistan]])
* [[Xalqaro turkman-turk universiteti]] ([[:ru:Международный туркмено-турецкий университет]])
* [[Turkmaniston TIV Xalqaro munosabatlar instituti]] ([[:ru:Институт международных отношений МИД Туркменистана]])
* [[Berdimuhamed Annaýew nomidagi harbiy maktab]] ([[:en:Berdimuhamed Annayev 1st Specialized Military School]])
{{colend}}

== Sogʻliqni saqlash ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] ([[:en:Healthcare in Turkmenistan]]) 
* [[Turkmanistonda salomatlik]] ([[:en:Health in Turkmenistan]]) 
* [[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] ([[:en:Mental health in Turkmenistan]]) 
* [[Xalqaro travmatologiya markazi]] ([[:ru:Международный центр травматологии]])
* [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] ([[:ru:Онкологический центр (Ашхабад)]]
* [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] ([[:ru:Международный центр лечения глазных болезней]])
{{colend}}

== Havolalar == 
{{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}}
{{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}}</text>
      <sha1>b4m81jcgfnsto1jr67qq4905v9j9ico</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974548</id>
      <parentid>5974544</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:08:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maxamadjonova Muslima</username>
        <id>241329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar */</comment>
      <origin>5974548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18468" sha1="h314wd3aaznqi4de12nppcaumkw46uq" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;display:flex; justify-content:space-between; align-items:center&quot;&gt;
 &lt;div&gt;[[File:Flag of Turkmenistan.svg|center|200px|alt=Turkmaniston bayrogʻi]]&lt;/div&gt;
 &lt;div style=&quot;display:flex; flex-direction:column; align-items:center; justify-content:center; line-height:110%; margin:0.5em 0;&quot;&gt;
  &lt;div style=&quot;text-align: center; color: #007F66; font-size: 32pt; line-height: 110%;margin-top:0.5em;&quot;&gt;'''Turkmaniston oyligi''' &lt;/div&gt;
  &lt;div style=&quot;text-align: center; font-size: 24pt; line-height: 110%;margin-bottom:0.5em;&quot;&gt;Türkmenistan aýlygy &lt;/div&gt;
 &lt;/div&gt;
 &lt;div&gt;[[File:Emblem of Turkmenistan.svg|center|120px|alt=Turkmaniston gerbi]]&lt;/div&gt;  
&lt;/div&gt;


----

„Turkmaniston oyligi“ — „Mavzuli oylik“ loyihasining bir qismi sifatida [[Turkmaniston]], uning aholisi, boy madaniyati, qadimiy tarixi va boshqa sohalariga oid maqolalarni yaratish hamda mavjudlarini boyitish maqsadida tashkil etiladi.

Loyiha Oʻzbekcha Vikipediyadagi Turkmaniston haqida yozilgan maqolalardagi boʻshliqlarni toʻldirish, ayniqsa, mintaqadagi [[turkman tili]] va oʻzbek-turkman madaniy aloqalariga, shuningdek, u yerdagi oʻzbek merosiga oid maʼlumotlarni koʻpaytirishni maqsad qilgan.

Muddat: 2026-yilning [[1-aprel|1-apreldan]] [[30-aprel|30-aprelgacha.]]

Yoʻnalish: Ingliz, turk va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi.

== Ishtirokchilar ==
Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''&lt;nowiki&gt;(#~~~~)&lt;/nowiki&gt;''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi— sahifani  saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi.

Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi.

1.[[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Doctormeee|munozara]]) 14:47, 2026-yil 2-aprel (UTC)

2.#[[Foydalanuvchi:Maxamadjonova Muslima|Maxamadjonova Muslima]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Maxamadjonova Muslima|munozara]]) 11:04, 2026-yil 4-aprel (UTC)

== Yangi maqolalarni qanday qo‘shish kerak? ==
Maqolalar boshqa tillardan tarjima bo‘lishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli bo‘lishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim:

* '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''&lt;nowiki&gt;{{Oʻchirishga}}&lt;/nowiki&gt;''', '''&lt;nowiki&gt;{{Manbasiz}}&lt;/nowiki&gt;''', '''&lt;nowiki&gt;{{AT}}&lt;/nowiki&gt;''' kabi muammoli andozalar bo‘lmasligi kerak.
* '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qo‘shilgan ma’lumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart.
* '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (&lt;nowiki&gt;{{manbalar}}&lt;/nowiki&gt; yoki &lt;nowiki&gt;{{reflist}}&lt;/nowiki&gt;) bo‘lishiga e’tibor bering.
* '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va to‘g‘ri formatlash tavsiya etiladi.

'''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (ko‘k linklar) berishni unutmang.
==== Havolalar va bog‘liqlik ====
Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u &quot;yetim maqola&quot; bo‘lib qoladi va uni boshqalar o‘qishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til bo'limlari (Wikidata) orqali bog‘lang.

==== Munozara va aloqa ====
Loyiha bo‘yicha har qanday savol, taklif yoki e’tirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Turkmaniston oyligi}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; andozasini qo‘yish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida o‘tkazilgani sababli, xohishga ko‘ra &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Mavzuli oylik loyihasi}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; andozasini ham qo‘shish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi.

'''Muhim eslatma:''' O‘zbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning o‘z ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq o‘rganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga ko‘tarishini ta’minlash maqsadida yo‘lga qo‘yilgan. Ishtirokchilarning o‘zaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yo‘li deb hisoblanadi.

== Loyiha taklifnomasi ==
Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni qutlug‘ maqsad yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring.

Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar buyuk ajdodlarimiz — tasavvuf olamining yetuk namoyandasi Xoja Ahmad Yassaviy vorislari, turkman adabiyotining yorqin yulduzi Maxtumquli, buyuk olim Abu Rayhon Beruniy va Sulton Sanjar kabi siymolar yashab o‘tgan, ularning o‘chmas izlari qolgan Turkmaniston zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar.
{| style=&quot;background-color: #B2FFFF; border: 4px solid #1CAC78&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 2px;&quot; | [[File:Flag and Emblem of Turkmenistan.png|211px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;&quot; | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|Turkmaniston oyligiga taklifnoma!]]'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |
----
Hurmatli vikipediya tahrirchisi!

Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Turkmaniston oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;
|}

== Mukofotlar ==
{| style=&quot;border: 5px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#aaffaa}}};&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;middle&quot; | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]}}
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;&quot; | '''Turkmaniston ordeni'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;&quot; |
„Turkmaniston oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi.
|}
Turkmaniston oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Turkmaniston ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Turkmaniston ordeni“ sohibiga aylaning!

== Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan maqolalarni qoʻshib boring.
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi maqola
!Umumiy&lt;br /&gt;maqolalar&lt;br /&gt;soni
|-
|{{u|Doctormeee}}
|Kishilar:
[[Sahat Muradow]] • [[Awdy Kulyýew]] • [[Aksoltan Ataýewa]] • [[Ýaýlym Berdiýew]] • [[Begenç Gündogdyýew]] • [[Annagül Annagulyýewa]]

Sogʻliqni saqlash:

[[Turkmanistonda salomatlik]] • [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] • [[Xalqaro travmatologiya markazi]] • [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] • [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]]
|11
|-
|[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]]
|[[Ashxobod velotreki]]
|1
|-
|-
|{{u|Maxamadjonova Muslima}}
|[[Goʻkdepe,Turkmaniston]]
|1
|-
|}

== Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan andozalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan andozalarni qoʻshib boring.
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi maqola
!Umumiy&lt;br /&gt;maqolalar&lt;br /&gt;soni
|-
|{{u|}}
|[[]] •
|0
|-
|}
== Turkmaniston oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz tahrirlangan maqolalarni qoʻshib boring.
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi maqola
!Umumiy&lt;br /&gt;maqolalar&lt;br /&gt;soni
|-
|{{u|}}
|[[]] •
|0
|-
|}
== Roʻyxatlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston qushlari roʻyxati]] ([[:en:List of birds of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston muzeylari roʻyxati]] ([[:en:List of museums in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston oliy oʻquv yurtlari roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston daryolari roʻyxati]] ([[:en:List of rivers of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston yetakchilari roʻyxati]] ([[:en:List of leaders of Turkmenistan]])
* [[UNESCOning Turkmanistondagi Butunjahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistondagi shahar, shaharcha va qishloqlar roʻyxati]] ([[:en:List of cities, towns and villages in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistondagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Turkmenistan]])
* [[Olimpiadada Turkmaniston bayroqdorlari roʻyxati]] ([[:en:List of flag bearers for Turkmenistan at the Olympics]])
* [[Turkmanistondagi temir yo‘l stansiyalari roʻyxati]] ([[:en:List of railway stations in Turkmenistan]])
{{colend}}
== Tarix ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston tarixi]] ([[:ru:История Туркменистана]])
* [[Kerki bekligi]] ([[:ru:Керкинское бекство]])
* [[Kaspiyorti fronti]] ([[:ru:Закаспийский фронт (Гражданская война)]])
* [[Turkmanlashtirish]] ([[:en:Turkmenization]])
* [[Turkmaniston kommunistik partiyasi]] ([[:en:Коммунистическая партия Туркменистана]])
* [[Turkman sovet ensiklopediyasi]] ([[:ru:Туркменская советская энциклопедия]])
* [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi bayrogʻi]] ([[:en:Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic]])
* [[Malleson missiyasi]] ([[:en:Malleson mission]])
* [[Gökdepe jangi]] ([[:en:Battle of Geok Tepe]])
* [[Kushka jangi]] ([[:ru:Бой на Кушке]], [[:en:Panjdeh incident]])
* [[Yoz madaniyati]] ([[:en:Yaz culture]])
* [[Betaraflik kuni]] ([[:en:Day of Neutrality]])
* [[Xiva xonligida qul savdosi]] ([[:en:Khivan slave trade]])
* [[2000-yilgi Turkmaniston zilzilasi]] ([[:en:2000 Turkmenistan earthquake]])
* [[Marv jangi (1221)]] ([[:en:Siege of Merv (1221)]])
{{colend}}
== Geografiya ==
{{colbegin||18em}}
* [[Bodxiz-Qorabel chalachoʻli]] ([[:en:Badghyz and Karabil semi-desert]])
* [[Turkmaniston geografiyasi]] ([[:en:Geography of Turkmenistan]])
* [[Ashxobod hayvonot bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Zoo]])
* [[Repetek qoʻriqxonasi]] ([[:en:Repetek Biosphere State Reserve]])
* [[Kopetdogʻ qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Копетдагский заповедник]])
* [[Gökdepe]] ([[:en:Gökdepe]])
* [[Qoraboʻgʻoz]] ([[:en:Garabogaz]])
* [[1895-yilgi Bolxon zilzilasi]] ([[:en:1895 Balkan earthquake]])
* [[1929-yilgi Kopetdogʻ zilzilasi]] ([[:en:]])
* [[Dinozavrlar platosi]] ([[:en:Dinosaur Plateau]])
* [[Hovuzxon suv ombori]] ([[:ru:Хаузханское водохранилище]])
* [[Mahtumquli Firogʻiy istirohat bogʻi]] ([[:en:Magtymguly Pyragy Cultural Park Complex]])
* [[Ashxobod botanika bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Botanical Garden]])
* [[Turkmanistonda vaqt]] ([[:en:Time in Turkmenistan]])
* [[Qoplonqir qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Капланкырский заповедник]])
{{colend}}

== Siyosat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston tashqi siyosati]] ([[:en:Foreign relations of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston davlat tuzumi]] ([[:en:Politics of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] ([[:en:Cabinet of Ministers (Turkmenistan)]])
* [[Turkmaniston Majlisi]] ([[:en:Assembly of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Davlat Xavfsizlik Kengashi]] ([[:en:State Security Council of Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda inson huquqlari]] ([[:en:Human rights in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Agrar partiyasi]] ([[:ru:Аграрная партия Туркменистана]])
* [[Turkmaniston Demokratik partiyasi]] ([[:en:Democratic Party of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Xalq Maslahati]] ([[:en:People's Council of Turkmenistan]])
{{colend}}

== Iqtisod ==
{{colbegin||18em}}
*[[Turkmaniston iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Turkmenistan]])
*[[Turkmaniston moliya va iqtisodiyot vazirligi]] ([[:en:Ministry of Finance (Turkmenistan)]])
*[[Turkmanistonda baliqchilik sanoati]] ([[:en:Fishing industry in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda neft va tabiiy gazni qayta ishlash]] ([[:en:Oil and natural gas refining in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda korrupsiya]] ([[:en:Corruption in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda qishloq xoʻjaligi]] ([[:en:Agriculture in Turkmenistan]])
*[[Halkbank (Turkmaniston)]] ([[:en:Halkbank (Turkmenistan)]])
*[[Türkmennebit]] ([[:en:Türkmennebit]])
*[[Altyn Asyr]] ([[:en:Altyn Asyr (mobile operator)]])
*[[Altyn Asyr bozori]] ([[:en:Altyn Asyr Bazaar]])
{{colend}}

== Sport ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston Superkubogi]] ([[:en:Turkmenistan Super Cup]])
* [[Balkan Botevgrad (futbol klubi)]] ([[:en:FC Balkan Botevgrad]])
* [[Energetik Mary (futbol klubi)]] ([[:en:FC Energetik Mary]])
* [[Gara Altyn (futbol klubi)]] ([[:en:FC Gara Altyn]])
* [[Bagtyyarlyk-Lebap (futbol klubi)]] ([[:en:FC Bagtyyarlyk-Lebap]])
* [[Şagadam (futbol klubi)]] ([[:en:Şagadam FK]])
{{colend}}

== Bino va inshootlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Ashxobod velotreki]] ([[:en:Ashgabat Velodrome]])
* [[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]] ([[:en:Ashgabat railway station]])
* [[Ruhyýet saroyi]] ([[:en:Ruhyýet Palace]])
* [[Betaraflik yodgorligi]] ([[:en:Neutrality Monument]])
* [[Turkmaniston teleminorasi]] ([[:en:Turkmenistan Tower]])
* [[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] ([[:en:Independence Monument (Turkmenistan)]])
* [[Alp Arslon nomidagi Turkman milliy drama teatri]] ([[:en:Alp Arslan National Drama Theatre]])
* [[Turkmaniston davlat kutubxonasi]] ([[:ru:Государственная библиотека Туркменистана]])
* [[Avliyo Aleksandr Nevskiy cherkovi]] ([[:en:St. Alexander Nevsky Church, Ashgabat]])
* [[Berkarar]] ([[:en:Berkarar]])
{{colend}}

== Madaniyat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Ashxobod (kinoteatr)]] ([[:en:Ashgabat cinema]])
* [[Turkmaniston kinosi]] ([[:en:Cinema of Turkmenistan]])
* [[Karakum]] ([[:en:Karakum (film)]])
* [[Gelin]] ([[:en:Daughter-In-Law]])
* [[Turkman oshxonasi]] ([[:en:Turkmen cuisine]])
* [[Turkman adabiyoti]] ([[:en:Turkmen literature]])
* [[Turkmaniston musiqasi]] ([[:en:Music of Turkmenistan]])
* [[Ishlekli]] ([[:en:Ishlykly]])
* [[Turkmanistonda ommaviy axborot vositalari]] ([[:en:Mass media in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda televideniye]] ([[:en:Television in Turkmenistan]])
{{colend}}

== Kishilar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Sahat Muradow]] ([[:en:Sakhat Muradov]])
* [[Awdy Kulyýew]] ([[:en:Awdy Kulyýew]])
* [[Aksoltan Ataýewa]] ([[:ru:Атаева, Аксолтан Тореевна]])
* [[Rejepbaý Arazow]] ([[:en:Rejepbaý Arazow]])
* [[Ýaýlym Berdiýew]] ([[:en:Ýaýlym Berdiýew]])
* [[Begenç Gündogdyýew]] ([[:en:Begenç Gündogdyýew]])
* [[Hojaguly Narlyýew]] ([[:ru:Нарлиев, Ходжакули]])
* [[Şamuhammet Durdylyýew]] ([[:en:Shamuhammet Durdylyyev]])
* [[Gülşat Mämmedowa]] ([[:ru:Маммедова, Гульшат Сахыевна]])
* [[Annagül Annagulyýewa]] ([[:ru:Аннакулиева, Аннагуль Аннамурадовна]])
* [[Gurbannazar Ezizow]] ([[:en:Gurbannazar Ezizow]])
* [[Dünýägözel Gulmanowa]] ([[:en:Dünýägözel Gulmanowa]])
* [[Jānis Mežlauks]] ([[:ru:Межлаук, Иван Иванович]])
* [[Muhammetnazar Gapurow]] ([[:ru:Гапуров, Мухамедназар Гапурович]])
{{colend}}

== Taʼlim ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmanistonda taʼlim]] ([[:en:Education in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston axborot av telekommunikatsiyalar instituti]] ([[:en:Institute of Telecommunications and Informatics of Turkmenistan]])
* [[Turkman milliy konservatoriyasi]] ([[:en:Turkmen National Conservatory]])
* [[Turkmaniston jismoniy tarbiya va sport instituti]] ([[:en:Turkmen State Institute of Physical Education and Sports]])
* [[Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti]] ([[:en:Turkmen Agricultural University]])
* [[Turkman davlat tibbiyot universiteti]] ([[:en:Turkmen State Medical University]])
* [[Turkmaniston mudofaa vazirligi harbiy instuituti]] ([[:en:Military Institute of the Ministry of Defense of Turkmenistan]])
* [[Xalqaro turkman-turk universiteti]] ([[:ru:Международный туркмено-турецкий университет]])
* [[Turkmaniston TIV Xalqaro munosabatlar instituti]] ([[:ru:Институт международных отношений МИД Туркменистана]])
* [[Berdimuhamed Annaýew nomidagi harbiy maktab]] ([[:en:Berdimuhamed Annayev 1st Specialized Military School]])
{{colend}}

== Sogʻliqni saqlash ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] ([[:en:Healthcare in Turkmenistan]]) 
* [[Turkmanistonda salomatlik]] ([[:en:Health in Turkmenistan]]) 
* [[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] ([[:en:Mental health in Turkmenistan]]) 
* [[Xalqaro travmatologiya markazi]] ([[:ru:Международный центр травматологии]])
* [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] ([[:ru:Онкологический центр (Ашхабад)]]
* [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] ([[:ru:Международный центр лечения глазных болезней]])
{{colend}}

== Havolalar == 
{{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}}
{{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}}</text>
      <sha1>h314wd3aaznqi4de12nppcaumkw46uq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Dominika Šalková</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360168</id>
    <revision>
      <id>5974476</id>
      <parentid>5972621</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:34:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <origin>5974476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144" sha1="l2ei42dktfb98fqnedp3d1byfx89zls" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Chexiya|mamlakat2= |mamlakat3= }}</text>
      <sha1>l2ei42dktfb98fqnedp3d1byfx89zls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Aryna Sabalenka</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360235</id>
    <revision>
      <id>5974480</id>
      <parentid>5972731</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:36:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <origin>5974480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144" sha1="gwlpq68h8th2rdz7inemi14bx0w7iuy" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Belarus|mamlakat2= |mamlakat3= }}</text>
      <sha1>gwlpq68h8th2rdz7inemi14bx0w7iuy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Tereza Valentová</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360252</id>
    <revision>
      <id>5974479</id>
      <parentid>5972750</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:36:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <origin>5974479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144" sha1="l2ei42dktfb98fqnedp3d1byfx89zls" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Chexiya|mamlakat2= |mamlakat3= }}</text>
      <sha1>l2ei42dktfb98fqnedp3d1byfx89zls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Anna Sisková</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360276</id>
    <revision>
      <id>5974478</id>
      <parentid>5972778</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:34:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <origin>5974478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144" sha1="l2ei42dktfb98fqnedp3d1byfx89zls" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Chexiya|mamlakat2= |mamlakat3= }}</text>
      <sha1>l2ei42dktfb98fqnedp3d1byfx89zls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Laura Samson</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360277</id>
    <revision>
      <id>5974477</id>
      <parentid>5972779</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:34:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <origin>5974477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144" sha1="l2ei42dktfb98fqnedp3d1byfx89zls" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Chexiya|mamlakat2= |mamlakat3= }}</text>
      <sha1>l2ei42dktfb98fqnedp3d1byfx89zls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Shaxmat bo‘yicha 2026-yilgi Nomzodlar turniri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360456</id>
    <revision>
      <id>5974188</id>
      <parentid>5973435</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:55:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20525-90</username>
        <id>255964</id>
      </contributor>
      <comment>/* Natijalar */  Sindarov Hikaro natijasi qo'shildi</comment>
      <origin>5974188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16380" sha1="a36snf23yre89yko24jxve02w3t7bk5" xml:space="preserve">{{Turnir bilgiqutisi
| nomi = Shaxmat bo‘yicha 2026-yilgi Nomzodlar turniri
| sport_turi=  [[Shaxmat]] 
| yil = 2026
| tasvir = 
| oʻtkaziladigan_joy = Cap St Georges mehmonxonasi va dam olish maskani
| izoh = 
| joylashuvi = [[Kipr]], [[Pegeia]]
|chempion=
|ikkinchi oʻrin1=
|uchinchi oʻrin=
| boshlangan_sana =  2026-yil 28-mart
| tugagan_sana =  2026-yil 16-aprel
| tashkilotchi = 
| mezbon = 
| avvalgisi = [[Shaxmat bo‘yicha 2024-yilgi Nomzodlar turniri|2024]]
| keyingisi = [[Shaxmat bo‘yicha 2028-yilgi Nomzodlar turniri|2028]]
}}
'''2026-yilgi Nomzodlar turniri''' — sakkiz nafar shaxmatchi ishtirokida oʻtkaziladigan, [[Shaxmat boʻyicha 2026-yilgi jahon chempionati|Jahon chempionligi]] uchun daʼvogarni aniqlaydigan turnir. Musobaqa 2026-yil 28-martdan 16-aprelgacha [[Kipr]]ning [[Pegeia]] shahridagi Cap St Georges mehmonxonasi va dam olish maskanida, [[Ayollar oʻrtasida shaxmat bo‘yicha 2026-yilgi Nomzodlar turniri|Ayollar oʻrtasidagi Nomzodlar turniri]] bilan bir vaqtda oʻtkazilmoqda&lt;ref name=fide10nov2025&gt;{{cite web|title=Mediterranean Stage Set for Chess History: The 2026 FIDE Candidates Come to Cyprus|url=https://www.fide.com/mediterranean-stage-set-for-chess-history-the-2026-fide-candidates-come-to-cyprus/|publisher=[[FIDE]]|date=10 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251110121343/https://www.fide.com/mediterranean-stage-set-for-chess-history-the-2026-fide-candidates-come-to-cyprus/|archive-date=10 November 2025|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=lb14nov2025&gt;{{cite web|first=Leonard|last=Barden|author-link=Leonard Barden|date=14 November 2025|title=Outsiders sense Chess World Cup glory after host of big names make early exits|url=https://www.theguardian.com/sport/2025/nov/14/outsiders-sense-chess-world-cup-glory-after-big-names-make-early-exits|website=[[The Guardian]]|archive-url=https://archive.today/20251114082631/https://www.theguardian.com/sport/2025/nov/14/outsiders-sense-chess-world-cup-glory-after-big-names-make-early-exits|archive-date=14 November 2025|url-status=live|quote=The field is gradually taking shape for the $1m 2026 Candidates, which will take place in Pegeia alongside the women's tournament.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Cap St Georges Hotel and Resort: Official Factsheet|url=https://www.little-lobster.com/media/2024/01/28187_cap-st-georges-hotel-factsheets-01-2024.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20251111104213/https://www.little-lobster.com/media/2024/01/28187_cap-st-georges-hotel-factsheets-01-2024.pdf|archive-date=11 November 2025|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

2013-yildan buyon oʻtkazib kelinayotgan barcha Nomzodlar turnirlari singari, ushbu musobaqa ham ikki davrali aylana tizimida tashkil etilgan&lt;ref name=&quot;FIDEregs&quot;&gt;{{Cite web |title=Regulations for the FIDE Candidates Tournament 2026 |url=https://handbook.fide.com/files/handbook/Regulations_for_the_FIDE_Candidates_Tournament_2026.pdf |access-date=17 November 2025 |website=FIDE Handbook}}&lt;/ref&gt;. Turnir gʻolibi amaldagi jahon chempioni [[Gukesh Dommaraju]]ga qarshi bahs olib borish huquqini qoʻlga kiritadi.

== Ishtirokchilar ==
Nomzodlar turniriga quyidagi sakkiz nafar shaxmatchi yo‘llanma olgan&lt;ref name=fide26&gt;{{Cite web |title=Changes to qualification paths for the Candidates Tournament|website=FIDE|date=27 January 2024|accessdate=28 January 2024|url=https://fide.com/news/2863}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=handbook&gt;{{Cite web |title=FIDE Candidates Tournament 2026: Qualification paths|website=FIDE|date=27 January 2024|accessdate=28 January 2024|url=https://handbook.fide.com/files/handbook/FIDE_Candidates_Tournament_2026_Qualification_Paths.pdf}}&lt;/ref&gt;:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
! rowspan=2 | Kvalifikatsiya usuli
! rowspan=2 | Shaxmatchi
! Yosh
! [[Shaxmatchilarning FIDE reytingi|Reyting]]&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=FIDE World Top Chess players |url=https://ratings.fide.com/top_lists.phtml?list=open |access-date=2025-11-23 |website=International Chess Federation (FIDE) |language=en}}&lt;/ref&gt;
! Jahon&lt;br /&gt;reytingi&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|-
! colspan=&quot;3&quot; |(2026-yil mart)
|-
|[[2024-yilgi FIDE Circuit]] gʻolibi
| {{flagicon|AQSh}} [[Fabiano Caruana]]
| {{age|1992|07|30|2026|4|17}}
| 2795
| 3
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[2025-yilgi FIDE Grand Swiss musobaqasi|2025 FIDE Grand Swiss]] turnirining eng yaxshi ikki nafar ishtirokchisi
| {{flagicon|Niderlandiya}} [[Anish Giri]] {{small|(g‘olib)}}
| {{age|1994|06|28|2026|4|17}}
| 2753
| 8
|-
| {{flagicon|Germaniya}} [[Matthias Blübaum]] {{small|(ikkinchi o‘rin)}}
| {{age|1997|04|18|2026|4|17}}
| 2698
| 32
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Shaxmat boʻyicha 2025-yilgi Jahon kubogi|2025 FIDE Jahon kubogi]]ning eng yaxshi uch nafar ishtirokchisi
| {{flagicon|Oʻzbekiston}} [[Javokhir Sindarov]] {{small|(g‘olib)}}
| {{age|2005|12|08|2026|4|17}}
| 2745
| 12
|-
| {{flagicon|Xitoy}} [[Wei Yi]] {{small|(ikkinchi o‘rin)}}
| {{age|1999|06|02|2026|4|17}}
| 2754
| 7
|-
| {{flagicon|FIDE}} [[Andrey Yesipenko]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=FIDE Council condemns Russia's military action|url=https://en.chessbase.com/post/fide-council-condemns-russia-military-action|website=[[ChessBase]]|date=28 February 2022|archive-url=https://archive.today/20251120195443/https://en.chessbase.com/post/fide-council-condemns-russia-military-action|archive-date=20 November 2025|url-status=live}}&lt;/ref&gt; {{small|(uchinchi o‘rin)}}
| {{age|2002|03|22|2026|4|17}}
| 2698
| 33
|-
|[[2025-yilgi FIDE Circuit]] gʻolibi
| {{flagicon|Hindiston}} [[Rameshbabu Praggnanandhaa]]
| {{age|2005|08|10|2026|4|17}}
| 2741
| 13
|-
|[[Shaxmatchilarning FIDE reytingi|Eng yuqori oʻrtacha reyting]] (2025-yil avgust — 2026-yil yanvar)
| {{flagicon|AQSh}} [[Hikaru Nakamura]]
| {{age|1987|12|09|2026|4|17}}
| 2810
| 2
|}

== Jadval ==
2025-yil 10-noyabr kuni FIDE tomonidan quyidagi jadval e’lon qilindi. Unga ko‘ra, uchrashuvlar har kuni Sharqiy Yevropa yozgi vaqti (EEST, UTC+3) bo‘yicha soat 15:30 da boshlanadi.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! Sana
! Kun
! Tadbir
|-
| 2026-yil 28-mart
| Shanba
| Ochilish marosimi
|-
|-style=&quot;background:lightgray&quot; 
| 2026-yil 29-mart
| Yakshanba
| 1-tur
|-style=&quot;background:lightgray&quot; 
| 2026-yil 30-mart
| Dushanba
| 2-tur
|-style=&quot;background:lightgray&quot; 
| 2026-yil 31-mart
| Seshanba
| 3-tur
|-style=&quot;background:lightgray&quot; 
| 2026-yil 1-aprel
| Chorshanba
| 4-tur
|-
| 2026-yil 2-aprel
| Payshanba
| Dam olish kuni
|-style=&quot;background:lightgray&quot; 
| 2026-yil 3-aprel
| Juma
| 5-tur
|-style=&quot;background:lightgray&quot; 
| 2026-yil 4-aprel
| Shanba
| 6-tur
|-style=&quot;background:lightgray&quot; 
| 2026-yil 5-aprel
| Yakshanba
| 7-tur
|-
| 2026-yil 6-aprel
| Dushanba
| Dam olish kuni
|-style=&quot;background:lightgray&quot; 
| 2026-yil 7-aprel
| Seshanba
| 8-tur
|-style=&quot;background:lightgray&quot; 
| 2026-yil 8-aprel
| Chorshanba
| 9-tur
|-style=&quot;background:lightgray&quot; 
| 2026-yil 9-aprel
| Payshanba
| 10-tur
|-
| 2026-yil 10-aprel
| Juma
| Dam olish kuni
|-style=&quot;background:lightgray&quot; 
| 2026-yil 11-aprel
| Shanba
| 11-tur
|-style=&quot;background:lightgray&quot; 
| 2026-yil 12-aprel
| Yakshanba
| 12-tur
|-
| 2026-yil 13-aprel
| Dushanba
| Dam olish kuni
|-style=&quot;background:lightgray&quot; 
| 2026-yil 14-aprel
| Seshanba
| 13-tur
|-style=&quot;background:lightgray&quot; 
| 2026-yil 15-aprel
| Chorshanba
| 14-tur
|-
| 2026-yil 16-aprel
| Payshanba
| Tay-breklar ''(zarurat bo‘lsa)'' &lt;br&gt;
Yopilish marosimi
|}

== Natijalar ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center; white-space: nowrap;&quot;
! №
! Shaxmatchi
! [[Elo reytingi|Reyting]]
! class=&quot;unsortable&quot; colspan=&quot;2&quot;|1
! class=&quot;unsortable&quot; colspan=&quot;2&quot;|2
! class=&quot;unsortable&quot; colspan=&quot;2&quot;|3
! class=&quot;unsortable&quot; colspan=&quot;2&quot;|4
! class=&quot;unsortable&quot; colspan=&quot;2&quot;|5
! class=&quot;unsortable&quot; colspan=&quot;2&quot;|6
! class=&quot;unsortable&quot; colspan=&quot;2&quot;|7
! class=&quot;unsortable&quot; colspan=&quot;2&quot;|8
! class=&quot;unsortable&quot; |
! width=&quot;18px&quot; |+
! width=&quot;18px&quot; |=
! width=&quot;18px&quot; |−
! Ball
! Oʻrin
|-
|1
| style=&quot;text-align: left&quot; |{{flagicon|UZB}} [[Javohir Sindarov]]
|2745
| style=&quot;padding:0&quot; |[[File:Chess kll45.svg|26x26px]]
| style=&quot;padding:0&quot; |[[File:Chess kll45.svg|26x26px]]
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |½
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: red;&quot; |1
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: red;&quot; |1
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |1
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: red;&quot; |1
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
!
| style=&quot;color: red;&quot; |3
| style=&quot;color: green;&quot; |1
| style=&quot;color: blue;&quot; |0
|4½
|1
|-
|2
| style=&quot;text-align: left&quot; |{{flagicon|GER}} [[Matthias Blübaum]]
|2698
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |½
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;padding:0&quot; |[[File:Chess kll45.svg|26x26px]]
| style=&quot;padding:0&quot; |[[File:Chess kll45.svg|26x26px]]
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |½
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |½
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |½
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
!
| style=&quot;color: red;&quot; |0
| style=&quot;color: green;&quot; |4
| style=&quot;color: blue;&quot; |0
|2
|3-5
|-
|3
| style=&quot;text-align: left&quot; |{{flagicon|IND}} [[Rameshbabu Praggnanandhaa]]
|2741
| style=&quot;background: #FFF; color: blue;&quot; |0
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |½
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;padding:0&quot; |[[File:Chess kll45.svg|26x26px]]
| style=&quot;padding:0&quot; |[[File:Chess kll45.svg|26x26px]]
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: red;&quot; |1
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |½
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
!
| style=&quot;color: red;&quot; |1
| style=&quot;color: green;&quot; |2
| style=&quot;color: blue;&quot; |1
|2
|3-5
|-
|4
| style=&quot;text-align: left&quot; |{{flagicon|USA}} [[Fabiano Caruana]]
|2795
| style=&quot;background: #DDD; color: blue;&quot; |0
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;padding:0&quot; |[[File:Chess kll45.svg|26x26px]]
| style=&quot;padding:0&quot; |[[File:Chess kll45.svg|26x26px]]
| style=&quot;background: #FFF; color: red;&quot; |1
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |½
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: red;&quot; |1
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
!
| style=&quot;color: red;&quot; |2
| style=&quot;color: green;&quot; |1
| style=&quot;color: blue;&quot; |1
|2½
|2
|-
|5
| style=&quot;text-align: left&quot; |{{flagicon|USA}} [[Hikaru Nakamura]]
|2810
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |0
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: blue;&quot; |0
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;padding:0&quot; |[[File:Chess kll45.svg|26x26px]]
| style=&quot;padding:0&quot; |[[File:Chess kll45.svg|26x26px]]
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |½
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |½
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |½
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
!
| style=&quot;color: red;&quot; |0
| style=&quot;color: green;&quot; |3
| style=&quot;color: blue;&quot; |1
|1½
|6-7
|-
|6
| style=&quot;text-align: left&quot; |{{flagicon|NED}} [[Anish Giri]]
|2753
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: blue;&quot; |0
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |½
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |½
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;padding:0&quot; |[[File:Chess kll45.svg|26x26px]]
| style=&quot;padding:0&quot; |[[File:Chess kll45.svg|26x26px]]
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: red;&quot; |1
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
!
| style=&quot;color: red;&quot; |1
| style=&quot;color: green;&quot; |2
| style=&quot;color: blue;&quot; |1
|2
|3-5
|-
|7
| style=&quot;text-align: left&quot; |{{flagicon|CHN}} [[Wei Yi]]
|2754
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |½
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |½
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: blue;&quot; |0
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |½
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;padding:0&quot; |[[File:Chess kll45.svg|26x26px]]
| style=&quot;padding:0&quot; |[[File:Chess kll45.svg|26x26px]]
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
!
| style=&quot;color: red;&quot; |0
| style=&quot;color: green;&quot; |3
| style=&quot;color: blue;&quot; |1
|1½
|6-7
|-
|8
| style=&quot;text-align: left&quot; |{{flagicon|FIDE}} [[Andrey Yesipenko]]
|2698
| style=&quot;background: #DDD; color: blue;&quot; |0
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |½
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |½
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: blue;&quot; |0
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #FFF; color: green;&quot; |
| style=&quot;background: #DDD; color: green;&quot; |
| style=&quot;padding:0&quot; |[[File:Chess kll45.svg|26x26px]]
| style=&quot;padding:0&quot; |[[File:Chess kll45.svg|26x26px]]
!
| style=&quot;color: red;&quot; |0
| style=&quot;color: green;&quot; |2
| style=&quot;color: blue;&quot; |2
|1
|8
|}

&lt;small&gt;Birinchi o‘rin bo‘yicha tenglik tay-brek o‘yinlari natijalariga muvofiq aniqlanadi.

Keyingi o‘rinlar uchun tenglikni buzish mezonlari: (1) agar mavjud bo‘lsa, birinchi o‘rin uchun tay-brek o‘yinlari natijalari; (2) [[Sonneborn–Berger score]] (SB); (3) jami g‘alabalar soni; (4) teng ochkoga ega o‘yinchilar o‘rtasidagi o‘zaro natijalar; (5) qur’a tashlash.

'''Izoh:''' kross-jadvalning oq fonidagi raqamlar mos raqibga qarshi oq donalarda o‘ynalgan o‘yin natijasini bildiradi (qora fonda bo‘lsa — qora donalarda). Bu esa ikki o‘yinning qaysi biri turnirning birinchi yarmida, qaysi biri esa ikkinchi yarmida o‘tkazilganini ''ko‘rsatmaydi''.&lt;/small&gt;&lt;/onlyinclude&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}

== Havolalar == 
* [https://candidates2026.fide.com/ Official site], [[FIDE]]
* [https://handbook.fide.com/files/handbook/Regulations_for_the_FIDE_Candidates_Tournament_2026.pdf Regulations for the FIDE Candidates Tournament 2026], FIDE
* [https://www.chess.com/events/info/2026-fide-candidates FIDE Candidates 2026]: games and commentary at [[chess.com]]
* [https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=140446 World Championship Candidates (2026)]: games at [[chessgames.com]]
* [https://blog.shatranj.live/candidates-tournament-2026-preview Candidates Tournament 2026: Players, Format &amp; Schedule] — Shatranj Live

[[Turkum:Nomzodlar turniri]]</text>
      <sha1>a36snf23yre89yko24jxve02w3t7bk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bir palatali parlament tizimi(monokameralizm )</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360526</id>
    <redirect title="Bir palatali parlament" />
    <revision>
      <id>5974343</id>
      <parentid>5973736</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:52:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[Monokameralizm]] to [[Bir palatali parlament]]</comment>
      <origin>5974343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="52mclcg78sf8lqb5gytglqkks1lafs8" xml:space="preserve">#YOʻNALTIRISH [[Bir palatali parlament]]</text>
      <sha1>52mclcg78sf8lqb5gytglqkks1lafs8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Bir palatali parlament tizimi(monokameralizm )</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360527</id>
    <redirect title="Munozara:Bir palatali parlament" />
    <revision>
      <id>5974340</id>
      <parentid>5973738</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:52:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[Munozara:Monokameralizm]] to [[Munozara:Bir palatali parlament]]</comment>
      <origin>5974340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="25wm3fg8r7ykb9zioz16ce0dcbwovpj" xml:space="preserve">#YOʻNALTIRISH [[Munozara:Bir palatali parlament]]</text>
      <sha1>25wm3fg8r7ykb9zioz16ce0dcbwovpj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Monokameralizm</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360528</id>
    <redirect title="Bir palatali parlament" />
    <revision>
      <id>5974341</id>
      <parentid>5973740</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:52:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[Unikameralizm]] to [[Bir palatali parlament]]</comment>
      <origin>5974341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="52mclcg78sf8lqb5gytglqkks1lafs8" xml:space="preserve">#YOʻNALTIRISH [[Bir palatali parlament]]</text>
      <sha1>52mclcg78sf8lqb5gytglqkks1lafs8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Monokameralizm</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360529</id>
    <redirect title="Munozara:Bir palatali parlament" />
    <revision>
      <id>5974339</id>
      <parentid>5973742</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:52:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[Munozara:Unikameralizm]] to [[Munozara:Bir palatali parlament]]</comment>
      <origin>5974339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="25wm3fg8r7ykb9zioz16ce0dcbwovpj" xml:space="preserve">#YOʻNALTIRISH [[Munozara:Bir palatali parlament]]</text>
      <sha1>25wm3fg8r7ykb9zioz16ce0dcbwovpj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gülşat Mämmedowa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360535</id>
    <revision>
      <id>5974384</id>
      <parentid>5973964</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:42:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Humoyun Qodirov</username>
        <id>72834</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Faoliyati */</comment>
      <origin>5974384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11809" sha1="2fw1jq91x4a60fjizjfqraht9d12o0h" xml:space="preserve">{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| mukofotlari               = [[Fayl:TM Med Gayrat rib.png|40px|Gaýrat medali]] [[Fayl:TM Med Watana bolan soygusi ucin rib.png|40px|Watana bolan soʻygüsi üçin medali]] {{Turkmaniston mustaqilligining 20 yilligi medali}}  [[Fayl:TM Med 25 years Independence rib.png|40px|Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 jıllıgʻına medali]] [[Fayl:TM Med 25 years of Neutrality rib.png|40px|Turkmaniston betarafligining 25 yilligi medali]] [[Fayl:Magtymguly Pyragy medal.png|20px|Magtymguly Pyragynyň 300 ýyllygyna esdalik nishoni]]
| tasvir                    = Gulshat Mammedova.jpg
| asl ismi                  = Gülşat Sahyýewna Mämmedowa
| talaffuzi                 = Gulshat Saxiyevna Mammedova
| tavallud_sanasi           = [[1964-yil]]
| tavallud_joyi             = {{Tavallud joyi|Ashxobod}}, [[Turkmaniston SSR]], [[SSSR]]
| fuqaroligi                = {{TKM}}
| lavozim                   = Turkmaniston parlamentining 7-spikeri
| bayroq                    = Emblem of Turkmenistan.svg
| bayroq2                   = National Council of Turkmenistan.png
| boshlanish davri          = 2018-yil 30-mart
| tugash davri              = 2023-yil 6-aprel
| prezident                 = [[Gurbanguli Berdimuhamedov]] &lt;/br&gt; [[Serdar Berdimuhamedov]]
| bayroq_2                  = Emblem of Turkmenistan.svg
| bayroq2_2                 = National Council of Turkmenistan.png
| avvalgisi                 = [[Akja Nurberdiýewa]]
| keyingisi                 = [[Dünýägözel Gulmanowa]]
| lavozim_2                 = Turkmaniston Milliy Kengashi Majlisi raisining o‘rinbosari
| boshlanish davri_2        = 2017-yil iyun
| tugash davri_2            = 2018-yil 30-mart
| prezident_2               = [[Gurbanguli Berdimuhamedov]]
| avvalgisi_2               = [[Akja Nurberdiýewa]]
| bayroq_3                  = Emblem of Turkmenistan.svg
| bayroq2_3                 = Flag of Turkmenistan.svg
| lavozim_3                 = Turkmaniston taʼlim vaziri
| boshlanish davri_3        = 2009-yil 3-iyul
| tugash davri_3            = 2015-yil 4-aprel
| avvalgisi_3               = [[Muhammetgeldi Annaamanow]]
| keyingisi_3               = [[Pürli Agamyradow]]
| prezident_3               = [[Gurbanguli Berdimuhamedov]]
}}

'''Gülşat Sahyýewna Mämmedowa''' ({{Talaffuz|Gulshat Saxiyevna Mammedova}}; [[1964|1964-yil]], [[Ashxobod]], [[Turkmaniston SSR]], [[SSSR]]) — turkmanistonlik davlat arbobi&lt;ref name=&quot;gulshat&quot;&gt;{{cite news |date=30 March 2018 |title=Председателем Парламента Туркменистана избрана Гульшат Маммедова |language=Russian |publisher=SNG Today |url=https://sng.today/ashkhabad/6652-predsedatelem-parlamenta-turkmenistana-izbrana-gulshat-mammedova.html}}&lt;/ref&gt;, Turkmaniston Milliy Kengashi Majlisining sobiq raisi&lt;ref name=&quot;june&quot;&gt;{{cite web |url=https://tm.hronikatm.com/2017/06/onki-ministr-onki-wise-premyer-gulsat-mammedowa-mejlisin-wise-spikerligine-saylandy/ |title=Öňki ministr, öňki wise-premýer Gülşat Mämmedowa Mejlisiň wise-spikerligine saýlandy |date=06.06.2017 |website=Türkmenistanyň Hronikasy |language=turkmancha |access-date=03.04.2026 |arxivurl=https://tm.hronikatm.com/2017/06/onki-ministr-onki-wise-premyer-gulsat-mammedowa-mejlisin-wise-spikerligine-saylandy/ |arxivsana=3.04.2026}}&lt;/ref&gt;. Hozirda [[Arqadagʻ|Arqadagʻ shahri]] [[Hokim|hokimi]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=https://tdh.gov.tm/ru/post/40537/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-mammedovoj-gs |sarlavha=Указ Президента Туркменистана О Маммедовой Г.С. |arxivurl=https://tdh.gov.tm/ru/post/40537/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-mammedovoj-gs |arxivsana=03.04.2026 |sana=06.05.2024 |qaralgan sana=03.04.2026}}&lt;/ref&gt;.

== Tarjimayil holi ==
Gülşat Mämmedowa 1964-yilda [[Ashxobod|Axshxobodda]] tugʻilgan. 1988-yilda [[Turkmaniston universiteti|Maxtumquli nomidagi Turkmaniston davlat universitetini]] „turkman tili va adabiyoti oʻqituvchisi“ mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Mazkur universitetda 1988—2015-yillarda tadqiqotchilik faoliyatini ham olib borgan.

=== Faoliyati ===
Gülşat Mämmedowa 2005—2007-yillarda [[Ashxobod]] shahar taʼlim bosh boshqarmasi boshligʻi boʻlib ishlagan. 2007—2009-yilllarda Turkmaniston taʼlim vazirining oʻrta maktablar va maktabgacha taʼlim muassasalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari boʻlgan. 2009-yil iyul oyida Turkmaniston taʼlim vaziri etib tayinlangan&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1246775580|title=В Туркмении новый министр образования — Гульшат Маммедова. Вместо уволенного «за серьёзные недостатки» М. Аннааманова|access-date=03.04.2026|archive-date=03.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20160418105706/http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1246775580|url-status=live}}&lt;/ref&gt; va 2012-yil 18-fevralda prezidentlik saylovlaridan soʻng ushbu lavozimga qayta tasdiqlangan. 2012-yilda [[ekspertiza]] jarayoni bilan bogʻliq muammolar tufayli prezident [[Gurbanguli Berdimuhamedov|Berdimuhamedovdan]] „xizmat vazifasiga sovuqqonlik qilgani uchun uchun“ hayfsan olgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.turkmenistan.ru/en/articles/16560.html |title=Irregularities in process of entrance examinations to higher education establishments of Turkmenistan detected |website=turkmenistan.ru |date=17.08.2012 |access-date=03.04.2026 |archive-date=03.04.2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141014144621/http://www.turkmenistan.ru/en/articles/16560.html |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. 2015-yil 4-aprelda Turkmaniston taʼlim vaziri lavozimidan ozod qilingan&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1246775580|title=В Туркмении новый министр образования — Гульшат Маммедова. Вместо уволенного «за серьёзные недостатки» М. Аннааманова|access-date=03.04.2026|archive-date=03.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20160418105706/http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1246775580|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=Ýowşan Annagurban |date=04.04.2015 |title=Berdimuhamedow bilim ministrini täzeledi |language=turkmancha |website=Azatlyk Radiosy |url=https://www.azathabar.com/a/26938147.html |access-date=03.04.2026}}&lt;/ref&gt;. 2015-yil 18-avgustdan 2016-yil 8-aprelgacha Turkmaniston Milliy Kengashi Majlisining Ijtimoiy siyosat qoʻmitasi raisi boʻlib faoliyat yuritgan. 2016-yil 9-aprelda [[Turkmaniston Ministrlar kabineti]] raisining madaniyat va ommaviy axborot vositalari boʻyicha oʻrinbosari lavozimiga tayinlangan&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ria.ru/world/20160408/1405636057.html|title=Новым вице-премьером Туркмении по культуре назначена Гульшат Маммедова|access-date=03.04.2026|archive-date=03.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20160425024339/http://ria.ru/world/20160408/1405636057.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Ushbu lavozimda Mämmedowa yosh qoʻshiqchilar va iqtidorli bolalar, shuningdek, sanʼat sohasida faoliyat yuritayotgan boshqa kishilar uchun prezident mukofoti tanlovini eʼlon qilgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tdh.gov.tm/news/en/articles.aspx&amp;article3283&amp;cat26 |title=Meeting of the Cabinet of Ministers of Turkmenistan |website=Turkmenistan Today |date=11.11.2016 |access-date=03.04.2026 |arxivurl=http://tdh.gov.tm/news/en/articles.aspx&amp;article3283&amp;cat26 |arxivsana=03.04.2026}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, boshqa mamlakatlarda oʻtkaziladigan „Turkmaniston madaniyati kunlari“ haqida ham xabarlar berib borgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tdh.gov.tm/news/en/articles.aspx&amp;article2924&amp;cat26 |title=The session of the Cabinet of Ministers of Turkmenistan |website=Turkmenistan Today |date=7.102016 |access-date=03.04.2026 |arxivurl=http://tdh.gov.tm/news/en/articles.aspx&amp;article2924&amp;cat26 |arxivsana=03.04.2026}}&lt;/ref&gt;. 2017-yil fevral oyida prezident Berdimuhamedov sobiq vazirni maqtab, Mämmedowaning ish tajribasi va bilimi boshqa muhim sohada qoʻllanilishini aytadi&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tdh.gov.tm/news/en/articles.aspx&amp;article5180&amp;cat26 |title=The new composition of the Cabinet of Ministers of Turkmenistan has been approved |website=Turkmenistan Today |date=24.02.2017 |access-date=03.04.2026 |arxivurl=http://tdh.gov.tm/news/en/articles.aspx&amp;article5180&amp;cat26 |arxivsana=03.04.2026}}&lt;/ref&gt;. 2017-yil iyun oyida Turkmaniston Milliy Kengashi ([[Parlament|parlamenti]]) Majlisi raisining oʻrinbosari etib saylangan. [[2018|2018-yil]] [[30-mart|30-martda]] yashirin ovoz berish natijalari orqali Turkmaniston Milliy Kengashi Majlisi raisi etib saylangan&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://news.zehinli.info/views/xW60%26gulshat-mammedovu-izbrali-predsedatelem-medzhlisa-turkmenistana.html|title=Гульшат Маммедову избрали председателем Меджлиса Туркменистана|access-date=03.04.2026|archive-date=03.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20200623011544/http://news.zehinli.info/views/xW60%26gulshat-mammedovu-izbrali-predsedatelem-medzhlisa-turkmenistana.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. 2024-yil 6-mayda prezident farmoni bilan [[Şamuhammet Durdylyýew]] oʻrniga [[Arqadagʻ]] shahri hokimi etib tayinlanadi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Mukofotlari ==
Gülşat Mämmedowa „Gaýrat“ („Gʻayrat“) medali, „Watana bolan soʻygüsi üçin“ medali, „Turkmaniston mustaqilligining 20 yilligi“ yubiley medali, „Magtymguly Pyragy''“ („''Maxtumquli Firogʻiy“) medali (2014-yil 20-oktyabr)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.parahat.info/edict/2014-10-20-ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-nagrajdenii-gosudarstvennymi-nagradami-i-prisvoenii-pochetnyh-zvaniy-v-chest-prazdnovaniya-23-y-godovschiny-nezavisimosti-turkmenistana|title=УКАЗ Президента Туркменистана О награждении государственными наградами и присвоении почетных званий в честь празднования 23-й годовщины независимости Туркменистана|website=|publisher=|date=2014-10-14|access-date=03.04.2026|archive-date=03.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127232013/https://www.parahat.info/edict/2014-10-20-ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-nagrajdenii-gosudarstvennymi-nagradami-i-prisvoenii-pochetnyh-zvaniy-v-chest-prazdnovaniya-23-y-godovschiny-nezavisimosti-turkmenistana|url-status=live}}&lt;/ref&gt;, „Mustaqil, doimo betaraf Turkmaniston“ medali, „Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 jıllıgʻına“ yubiley medali, „Turkmaniston betarafligining 25 yilligi“ yubiley medali, „Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 30 jıllıgʻına“ yubiley medali, Maxtumquli Firogʻiy tavalludining 300 yilligi munosabati bilan Turkmanistonning „Magtymguly Pyragynyň 300 ýyllygyna“ esdalik nishoni (2024-yil 10-dekabr)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/90437/postanovlenie-prezidenta-turkmenistana-o-nagrazhdenii-pamyatnymi-znakami-turkmenistana-magtymguly-pyragynyn-300-yyllygyna|title=Постановление Президента Туркменистана о награждении памятными знаками Туркменистана «Magtymguly Pyragynyň 300 ýyllygyna»|archive-date=03.04.2026|access-date=03.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20241215190509/https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/90437/postanovlenie-prezidenta-turkmenistana-o-nagrazhdenii-pamyatnymi-znakami-turkmenistana-magtymguly-pyragynyn-300-yyllygyna|url-status=live}}&lt;/ref&gt; bilan tadqirlangan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:1964-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Turkmaniston davlat universiteti bitiruvchilari]]</text>
      <sha1>2fw1jq91x4a60fjizjfqraht9d12o0h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sophia Patsalides</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360590</id>
    <revision>
      <id>5974325</id>
      <parentid>5973969</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:38:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <origin>5974325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5247" sha1="l0oskauy97nfcs10b25zui3zap4we28" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name              = Sophia Patsalides
| image             = 
| caption           = 
| image_size        = 
| birth_name        = Sofia Patsalidou
| alias             = 
| birth_date        = {{birth date and age|2000|12|16|df=yes}}
| birth_place       = [[Nikosiya]], [[Kipr]]
| death_date        = {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}}
| background        = person
| origin            =
| instrument        = Vokal, pianino
| Janr= [[Pop musiqa|Pop]]
| occupation        = Singer
| years_active      = 2004–present
| label             =
| website           = {{URL|sophiapatsalides.com}}
| current_members   =
| past_members      =
}}
'''Sofia Patsalidou''' ({{Lang-el|Σοφία Πατσαλίδου}}; 2000-yil 16-dekabrda tugʻilgan), kasbiy jihatdan '''Sofiya Patsalidis''' nomi bilan tanilgan, kelib chiqishi yunon boʻlgan kiprlik qoʻshiqchi va qoʻshiq muallifidir. U 2014-yilda „{{Lang|el-Latn|I pio omorfi mera|i=no}}“ nomli qoʻshigʻi bilan 2014-yilgi Yevrovidenie bolalar tanlovida ishtirok etgan.

== Hayoti ==
Sofiya Patsalidis 2000-yil 16-dekabrda [[Nikosiya|Nikosiyada]] tugʻilgan. U kichikligidan musiqqa qiziqqan va uch yoshida kuylashni boshlagan. U ulgʻayib borar ekan, [[Beyoncé|Byonse]] kabi pop ijrochilarini tinglab katta boʻlgan.

2014-yil 21-iyulda u „{{Lang|el-latn|I pio omorfi mera|i=no}}“ (inglizchaga „The Most Beautiful Day“ — „Eng goʻzal kun“ deb tarjima qilinadi) nomli qoʻshigʻi bilan [[2014-yilgi Yevrovidenie bolalar tanlovida]] {{Esccnty|Cyprus|Junior|t=Kiprni himoya qilishi|y=2014}} eʼlon qilindi; qoʻshiq mualliflari Patsalidis, shuningdek [[Aleksandros Panayi]] ({{Esccnty|Cyprus|t=1995|y=1995}} va {{Esccnty|Cyprus|t=2000|y=2000}} yillarda Kipr nomidan Yevrovidenie ishtirokchisi) hamda Stavros Stavru bilan hammualliflikda yozilgan&lt;ref name=&quot;Cyprus1&quot;&gt;{{cite web |last=Granger |first=Anthony |date=21 July 2014 |title=Cyprus: Sophia Patsalides To Represent Cyprus In Malta |url=http://eurovoix.com/2014/07/21/cyprus-sophia-patsalides-to-represent-cyprus-in-malta/ |accessdate=24 August 2014 |website=Eurovoix}}&lt;/ref&gt;. Tanlovda u 16 ishtirokchi orasida toʻqqizinchi oʻrinni egalladi&lt;ref name=&quot;2014final&quot;&gt;{{cite web |title=Final of Valletta 2014 |url=https://junioreurovision.tv/event/valletta-2014/final/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210530142539/https://junioreurovision.tv/event/valletta-2014/final/ |archive-date=30 May 2021 |access-date=30 May 2021 |website=junioreurovision.tv |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}&lt;/ref&gt;. Shundan soʻng u bir albom hamda bir nechta singllarni chiqardi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

U [[2024-yilgi Yevrovidenie bolalar tanlovi]] uchun Mariya Pissarides ijro etgan „Crystal Waters“ nomli Kipr ishtirokining hammuallifi boʻldi; qoʻshiq Pissarides va Armin Gilani bilan birgalikda yozilgan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=2024-08-21 |title=🇨🇾 Cyprus: Maria Pissarides to Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/08/21/cyprus-maria-pissarides-to-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024-08-21 |website=Eurovoix |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;. 2025-yil sentabrida u Kipr teleradiokompaniyasi [[CyBC]] uchun yozuv kompaniyalari tomonidan taklif etilgan, [[2026-yilgi Yevrovidenie qoʻshiq tanlovida]] {{Esccnty|Cyprus|t=Kiprni himoya qilish|y=2026}} uchun koʻrib chiqilgan ijrochilar orasida ekani xabar qilindi&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2025-09-01 |title=Cyprus: Sophia Patsalides Among Artists Proposed for Eurovision 2026 |url=https://eurovoix.com/2025/09/01/%F0%9F%87%A8%F0%9F%87%BE-cyprus-sophia-patsalides-among-artists-proposed-for-eurovision-2026/ |access-date=2025-09-01 |website=Eurovoix |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;, biroq tanlab olinmadi&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-11-06 |title=Cyprus: Antigoni to Eurovision 2026 |url=https://eurovisionworld.com/esc/cyprus-antigoni-to-eurovision-2026 |access-date=2025-12-21 |website=Eurovisionworld |language=}}&lt;/ref&gt;.

== Diskografiyasi ==

{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; | Yil
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; | Nomi
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; | Albom
|-
| 2014
! scope=&quot;row&quot;| „{{Lang|el-latn|el-Latn|i=no}}“ {{Small|({{Lang|el|Η πιο όμορφη μέρα}})}}
| rowspan=&quot;2&quot; {{N/a|Albomga kirmagan singllar}}
|-
| 2015
! scope=&quot;row&quot;| „The Love You Know“
|-
| 2015
! scope=&quot;row&quot;| „Canʼt Help Falling in Love“
| rowspan=&quot;2&quot;| ''Together as One''
|-
| 2017
! scope=&quot;row&quot;| „Deep Blue Ocean“
|-
| 2017
! scope=&quot;row&quot;| „Here for Christmas“
| rowspan=&quot;2&quot;{{N/a|Albomga kirmagan singllar}}
|-
| 2018
! scope=&quot;row&quot;| „Break Up the Silence“
|-
| 2018
! scope=&quot;row&quot;| „Everything I Ever Wanted“
| rowspan=&quot;4&quot; {{N/a}}
|-
| 2022
! scope=&quot;row&quot;| „You, Me and Picasso“
|-
| 2022
! scope=&quot;row&quot;| „Island Halfway“
|-
| 2023
! scope=&quot;row&quot;| „Mess We Made“
|}

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==
{{Start box}}
{{S-ach}}
{{Succession box| before=Rafaella Kosta&lt;br&gt;&quot;Thalassa, ilios, aeras, fotia&quot; qoʻshigʻi bilan
| title=[[Kipr Yevrovidenie bolalar tanlovida]]
| years=[[2014-yil]]
| after=George Michaelides&lt;br&gt;&quot;Dance Floor&quot; qoʻshigʻi bilan
}}
{{S-end}}

{{Tashqi_havolalar}}</text>
      <sha1>l0oskauy97nfcs10b25zui3zap4we28</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974327</id>
      <parentid>5974325</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:41:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <origin>5974327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5062" sha1="qx1aj0vieu2xlll1l16usoly3c956rv" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name              = Sophia Patsalides
| image             = 
| caption           = 
| image_size        = 
| birth_name        = Sofia Patsalidou
| alias             = 
| birth_date        = {{birth date and age|2000|12|16|df=yes}}
| birth_place       = [[Nikosiya]], [[Kipr]]
| death_date        = {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}}
| background        = person
| origin            =
| instrument        = Vokal, pianino
| Janr= [[Pop musiqa|Pop]]
| occupation        = Singer
| years_active      = 2004–present
| label             =
| website           = {{URL|sophiapatsalides.com}}
| current_members   =
| past_members      =
}}
'''Sofia Patsalidou''' ({{Lang-el|Σοφία Πατσαλίδου}}; 2000-yil 16-dekabrda tugʻilgan), kasbiy jihatdan '''Sofiya Patsalidis''' nomi bilan tanilgan, kelib chiqishi yunon boʻlgan kiprlik qoʻshiqchi va qoʻshiq muallifidir. U 2014-yilda „{{Lang|el-Latn|I pio omorfi mera|i=no}}“ nomli qoʻshigʻi bilan 2014-yilgi Yevrovidenie bolalar tanlovida ishtirok etgan.

== Hayoti ==
Sofiya Patsalidis 2000-yil 16-dekabrda [[Nikosiya|Nikosiyada]] tugʻilgan. U kichikligidan musiqaga qiziqqan va uch yoshida kuylashni boshlagan. U ulgʻayib borar ekan, [[Beyoncé|Beyonce]] kabi pop ijrochilarini tinglab katta boʻlgan.

2014-yil 21-iyulda u „{{Lang|el-latn|I pio omorfi mera|i=no}}“ (inglizchaga „The Most Beautiful Day“ — „Eng goʻzal kun“ deb tarjima qilinadi) nomli qoʻshigʻi bilan 2014-yilgi Yevrovidenie bolalar tanlovida  qatnashgan. Qoʻshiq mualliflari Patsalidis, shuningdek Aleksandros Panayi (1995 va 2000-yillarda Kipr nomidan Yevrovidenie ishtirokchisi) hamda Stavros Stavru bilan hammualliflikda yozilgan&lt;ref name=&quot;Cyprus1&quot;&gt;{{cite web |last=Granger |first=Anthony |date=21 July 2014 |title=Cyprus: Sophia Patsalides To Represent Cyprus In Malta |url=http://eurovoix.com/2014/07/21/cyprus-sophia-patsalides-to-represent-cyprus-in-malta/ |accessdate=24 August 2014 |website=Eurovoix}}&lt;/ref&gt;. Tanlovda u 16 ishtirokchi orasida toʻqqizinchi oʻrinni egalladi&lt;ref name=&quot;2014final&quot;&gt;{{cite web |title=Final of Valletta 2014 |url=https://junioreurovision.tv/event/valletta-2014/final/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210530142539/https://junioreurovision.tv/event/valletta-2014/final/ |archive-date=30 May 2021 |access-date=30 May 2021 |website=junioreurovision.tv |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}&lt;/ref&gt;. Shundan soʻng u bir albom hamda bir nechta singllarni chiqardi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

U 2024-yilgi Yevrovidenie bolalar tanlovi uchun Mariya Pissarides ijro etgan „Crystal Waters“ nomli qo'shiqning hammuallifi boʻldi; qoʻshiq Pissarides va Armin Gilani bilan birgalikda yozilgan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=2024-08-21 |title=🇨🇾 Cyprus: Maria Pissarides to Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/08/21/cyprus-maria-pissarides-to-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024-08-21 |website=Eurovoix |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;. 2025-yil sentabrida u Kipr teleradiokompaniyasi [[CyBC]] uchun yozuv kompaniyalari tomonidan taklif etilgan, 2026-yilgi Yevrovidenie qoʻshiq tanlovida Kiprda koʻrib chiqilgan ijrochilar orasida ekani xabar qilindi&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2025-09-01 |title=Cyprus: Sophia Patsalides Among Artists Proposed for Eurovision 2026 |url=https://eurovoix.com/2025/09/01/%F0%9F%87%A8%F0%9F%87%BE-cyprus-sophia-patsalides-among-artists-proposed-for-eurovision-2026/ |access-date=2025-09-01 |website=Eurovoix |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;, biroq tanlab olinmadi&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-11-06 |title=Cyprus: Antigoni to Eurovision 2026 |url=https://eurovisionworld.com/esc/cyprus-antigoni-to-eurovision-2026 |access-date=2025-12-21 |website=Eurovisionworld |language=}}&lt;/ref&gt;.

== Diskografiyasi ==

{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; | Yil
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; | Nomi
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; | Albom
|-
| 2014
! scope=&quot;row&quot;| „{{Lang|el-latn|el-Latn|i=no}}“ {{Small|({{Lang|el|Η πιο όμορφη μέρα}})}}
| rowspan=&quot;2&quot; {{N/a|Albomga kirmagan singllar}}
|-
| 2015
! scope=&quot;row&quot;| „The Love You Know“
|-
| 2015
! scope=&quot;row&quot;| „Canʼt Help Falling in Love“
| rowspan=&quot;2&quot;| ''Together as One''
|-
| 2017
! scope=&quot;row&quot;| „Deep Blue Ocean“
|-
| 2017
! scope=&quot;row&quot;| „Here for Christmas“
| rowspan=&quot;2&quot;{{N/a|Albomga kirmagan singllar}}
|-
| 2018
! scope=&quot;row&quot;| „Break Up the Silence“
|-
| 2018
! scope=&quot;row&quot;| „Everything I Ever Wanted“
| rowspan=&quot;4&quot; {{N/a}}
|-
| 2022
! scope=&quot;row&quot;| „You, Me and Picasso“
|-
| 2022
! scope=&quot;row&quot;| „Island Halfway“
|-
| 2023
! scope=&quot;row&quot;| „Mess We Made“
|}

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==
{{Start box}}
{{S-ach}}
{{Succession box| before=Rafaella Kosta&lt;br&gt;&quot;Thalassa, ilios, aeras, fotia&quot; qoʻshigʻi bilan
| title=[[Kipr Yevrovidenie bolalar tanlovida]]
| years=[[2014-yil]]
| after=George Michaelides&lt;br&gt;&quot;Dance Floor&quot; qoʻshigʻi bilan
}}
{{S-end}}

{{Tashqi_havolalar}}</text>
      <sha1>qx1aj0vieu2xlll1l16usoly3c956rv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974328</id>
      <parentid>5974327</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:42:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <origin>5974328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5070" sha1="kpddtx5xcigh2vqhpb0rwy2strap3jh" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name              = Sophia Patsalides
| image             = 
| caption           = 
| image_size        = 
| birth_name        = Sofia Patsalidou
| alias             = 
| birth_date        = {{birth date and age|2000|12|16|df=yes}}
| birth_place       = [[Nikosiya]], [[Kipr]]
| death_date        = {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}}
| background        = person
| origin            =
| instrument        = Vokal, pianino
| Janr= [[Pop musiqa|Pop]]
| occupation        = Singer
| years_active      = 2004–present
| label             =
| website           = {{URL|sophiapatsalides.com}}
| current_members   =
| past_members      =
}}
'''Sofia Patsalidou''' ({{Lang-el|Σοφία Πατσαλίδου}}; 2000-yil 16-dekabrda tugʻilgan), kasbiy jihatdan '''Sofiya Patsalidis''' nomi bilan tanilgan, kelib chiqishi yunon boʻlgan kiprlik qoʻshiqchi va qoʻshiq muallifidir. U 2014-yilda „{{Lang|el-Latn|I pio omorfi mera|i=no}}“ nomli qoʻshigʻi bilan 2014-yilgi Yevrovidenie bolalar tanlovida ishtirok etgan.

== Hayoti ==
Sofiya Patsalidis 2000-yil 16-dekabrda [[Nikosiya|Nikosiyada]] tugʻilgan. U kichikligidan musiqaga qiziqqan va uch yoshida kuylashni boshlagan. U ulgʻayib borar ekan, [[Beyoncé|Beyonce]] kabi pop ijrochilarini tinglab katta boʻlgan.

2014-yil 21-iyulda u „{{Lang|el-latn|I pio omorfi mera|i=no}}“ (inglizchaga „The Most Beautiful Day“ — „Eng goʻzal kun“ deb tarjima qilinadi) nomli qoʻshigʻi bilan 2014-yilgi Yevrovidenie bolalar tanlovida qatnashgan. Qoʻshiq mualliflari Patsalidis, shuningdek Aleksandros Panayi (1995 va 2000-yillarda Kipr nomidan Yevrovidenie ishtirokchisi) hamda Stavros Stavru bilan hammualliflikda yozilgan&lt;ref name=&quot;Cyprus1&quot;&gt;{{cite web |last=Granger |first=Anthony |date=21 July 2014 |title=Cyprus: Sophia Patsalides To Represent Cyprus In Malta |url=http://eurovoix.com/2014/07/21/cyprus-sophia-patsalides-to-represent-cyprus-in-malta/ |accessdate=24 August 2014 |website=Eurovoix}}&lt;/ref&gt;. Tanlovda u 16 ishtirokchi orasida toʻqqizinchi oʻrinni egalladi&lt;ref name=&quot;2014final&quot;&gt;{{cite web |title=Final of Valletta 2014 |url=https://junioreurovision.tv/event/valletta-2014/final/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210530142539/https://junioreurovision.tv/event/valletta-2014/final/ |archive-date=30 May 2021 |access-date=30 May 2021 |website=junioreurovision.tv |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}&lt;/ref&gt;. Shundan soʻng u bir albom hamda bir nechta singllarni chiqardi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

U 2024-yilgi Yevrovidenie bolalar tanlovi uchun Mariya Pissarides ijro etgan „Crystal Waters“ nomli qoʻshiqning hammuallifi boʻldi; qoʻshiq Pissarides va Armin Gilani bilan birgalikda yozilgan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=2024-08-21 |title=🇨🇾 Cyprus: Maria Pissarides to Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/08/21/cyprus-maria-pissarides-to-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024-08-21 |website=Eurovoix |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;. 2025-yil sentabrida u Kipr teleradiokompaniyasi [[CyBC]] uchun yozuv kompaniyalari tomonidan taklif etilgan, 2026-yilgi Yevrovidenie qoʻshiq tanlovida Kiprda koʻrib chiqilgan ijrochilar orasida ekani xabar qilindi&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2025-09-01 |title=Cyprus: Sophia Patsalides Among Artists Proposed for Eurovision 2026 |url=https://eurovoix.com/2025/09/01/%F0%9F%87%A8%F0%9F%87%BE-cyprus-sophia-patsalides-among-artists-proposed-for-eurovision-2026/ |access-date=2025-09-01 |website=Eurovoix |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;, biroq tanlab olinmadi&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-11-06 |title=Cyprus: Antigoni to Eurovision 2026 |url=https://eurovisionworld.com/esc/cyprus-antigoni-to-eurovision-2026 |access-date=2025-12-21 |website=Eurovisionworld |language=}}&lt;/ref&gt;.

== Diskografiyasi ==

{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; | Yil
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; | Nomi
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; | Albom
|-
| 2014
! scope=&quot;row&quot;| „{{Lang|el-latn|el-Latn|i=no}}“ {{Small|({{Lang|el|Η πιο όμορφη μέρα}})}}
| rowspan=&quot;2&quot; {{N/a|Albomga kirmagan singllar}}
|-
| 2015
! scope=&quot;row&quot;| „The Love You Know“
|-
| 2015
! scope=&quot;row&quot;| „Canʼt Help Falling in Love“
| rowspan=&quot;2&quot;| ''Together as One''
|-
| 2017
! scope=&quot;row&quot;| „Deep Blue Ocean“
|-
| 2017
! scope=&quot;row&quot;| „Here for Christmas“
| rowspan=&quot;2&quot;{{N/a|Albomga kirmagan singllar}}
|-
| 2018
! scope=&quot;row&quot;| „Break Up the Silence“
|-
| 2018
! scope=&quot;row&quot;| „Everything I Ever Wanted“
| rowspan=&quot;4&quot; {{N/a}}
|-
| 2022
! scope=&quot;row&quot;| „You, Me and Picasso“
|-
| 2022
! scope=&quot;row&quot;| „Island Halfway“
|-
| 2023
! scope=&quot;row&quot;| „Mess We Made“
|}

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==
{{Start box}}
{{S-ach}}
{{Succession box| before=Rafaella Kosta&lt;br&gt;„Thalassa, ilios, aeras, fotia“ qoʻshigʻi bilan
| title=[[Kipr Yevrovidenie bolalar tanlovida]]
| years=[[2014-yil]]
| after=George Michaelides&lt;br&gt;„Dance Floor“ qoʻshigʻi bilan
}}
{{S-end}}

{{Tashqi_havolalar}}</text>
      <sha1>kpddtx5xcigh2vqhpb0rwy2strap3jh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974330</id>
      <parentid>5974328</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:43:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Kiprlik ayol qoʻshiqchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5110" sha1="j9uj5j6xkeparczaxjdidhysufcttx6" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name              = Sophia Patsalides
| image             = 
| caption           = 
| image_size        = 
| birth_name        = Sofia Patsalidou
| alias             = 
| birth_date        = {{birth date and age|2000|12|16|df=yes}}
| birth_place       = [[Nikosiya]], [[Kipr]]
| death_date        = {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}}
| background        = person
| origin            =
| instrument        = Vokal, pianino
| Janr= [[Pop musiqa|Pop]]
| occupation        = Singer
| years_active      = 2004–present
| label             =
| website           = {{URL|sophiapatsalides.com}}
| current_members   =
| past_members      =
}}
'''Sofia Patsalidou''' ({{Lang-el|Σοφία Πατσαλίδου}}; 2000-yil 16-dekabrda tugʻilgan), kasbiy jihatdan '''Sofiya Patsalidis''' nomi bilan tanilgan, kelib chiqishi yunon boʻlgan kiprlik qoʻshiqchi va qoʻshiq muallifidir. U 2014-yilda „{{Lang|el-Latn|I pio omorfi mera|i=no}}“ nomli qoʻshigʻi bilan 2014-yilgi Yevrovidenie bolalar tanlovida ishtirok etgan.

== Hayoti ==
Sofiya Patsalidis 2000-yil 16-dekabrda [[Nikosiya|Nikosiyada]] tugʻilgan. U kichikligidan musiqaga qiziqqan va uch yoshida kuylashni boshlagan. U ulgʻayib borar ekan, [[Beyoncé|Beyonce]] kabi pop ijrochilarini tinglab katta boʻlgan.

2014-yil 21-iyulda u „{{Lang|el-latn|I pio omorfi mera|i=no}}“ (inglizchaga „The Most Beautiful Day“ — „Eng goʻzal kun“ deb tarjima qilinadi) nomli qoʻshigʻi bilan 2014-yilgi Yevrovidenie bolalar tanlovida qatnashgan. Qoʻshiq mualliflari Patsalidis, shuningdek Aleksandros Panayi (1995 va 2000-yillarda Kipr nomidan Yevrovidenie ishtirokchisi) hamda Stavros Stavru bilan hammualliflikda yozilgan&lt;ref name=&quot;Cyprus1&quot;&gt;{{cite web |last=Granger |first=Anthony |date=21 July 2014 |title=Cyprus: Sophia Patsalides To Represent Cyprus In Malta |url=http://eurovoix.com/2014/07/21/cyprus-sophia-patsalides-to-represent-cyprus-in-malta/ |accessdate=24 August 2014 |website=Eurovoix}}&lt;/ref&gt;. Tanlovda u 16 ishtirokchi orasida toʻqqizinchi oʻrinni egalladi&lt;ref name=&quot;2014final&quot;&gt;{{cite web |title=Final of Valletta 2014 |url=https://junioreurovision.tv/event/valletta-2014/final/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210530142539/https://junioreurovision.tv/event/valletta-2014/final/ |archive-date=30 May 2021 |access-date=30 May 2021 |website=junioreurovision.tv |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}&lt;/ref&gt;. Shundan soʻng u bir albom hamda bir nechta singllarni chiqardi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

U 2024-yilgi Yevrovidenie bolalar tanlovi uchun Mariya Pissarides ijro etgan „Crystal Waters“ nomli qoʻshiqning hammuallifi boʻldi; qoʻshiq Pissarides va Armin Gilani bilan birgalikda yozilgan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=2024-08-21 |title=🇨🇾 Cyprus: Maria Pissarides to Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/08/21/cyprus-maria-pissarides-to-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024-08-21 |website=Eurovoix |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;. 2025-yil sentabrida u Kipr teleradiokompaniyasi [[CyBC]] uchun yozuv kompaniyalari tomonidan taklif etilgan, 2026-yilgi Yevrovidenie qoʻshiq tanlovida Kiprda koʻrib chiqilgan ijrochilar orasida ekani xabar qilindi&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2025-09-01 |title=Cyprus: Sophia Patsalides Among Artists Proposed for Eurovision 2026 |url=https://eurovoix.com/2025/09/01/%F0%9F%87%A8%F0%9F%87%BE-cyprus-sophia-patsalides-among-artists-proposed-for-eurovision-2026/ |access-date=2025-09-01 |website=Eurovoix |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;, biroq tanlab olinmadi&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-11-06 |title=Cyprus: Antigoni to Eurovision 2026 |url=https://eurovisionworld.com/esc/cyprus-antigoni-to-eurovision-2026 |access-date=2025-12-21 |website=Eurovisionworld |language=}}&lt;/ref&gt;.

== Diskografiyasi ==

{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; | Yil
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; | Nomi
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; | Albom
|-
| 2014
! scope=&quot;row&quot;| „{{Lang|el-latn|el-Latn|i=no}}“ {{Small|({{Lang|el|Η πιο όμορφη μέρα}})}}
| rowspan=&quot;2&quot; {{N/a|Albomga kirmagan singllar}}
|-
| 2015
! scope=&quot;row&quot;| „The Love You Know“
|-
| 2015
! scope=&quot;row&quot;| „Canʼt Help Falling in Love“
| rowspan=&quot;2&quot;| ''Together as One''
|-
| 2017
! scope=&quot;row&quot;| „Deep Blue Ocean“
|-
| 2017
! scope=&quot;row&quot;| „Here for Christmas“
| rowspan=&quot;2&quot;{{N/a|Albomga kirmagan singllar}}
|-
| 2018
! scope=&quot;row&quot;| „Break Up the Silence“
|-
| 2018
! scope=&quot;row&quot;| „Everything I Ever Wanted“
| rowspan=&quot;4&quot; {{N/a}}
|-
| 2022
! scope=&quot;row&quot;| „You, Me and Picasso“
|-
| 2022
! scope=&quot;row&quot;| „Island Halfway“
|-
| 2023
! scope=&quot;row&quot;| „Mess We Made“
|}

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==
{{Start box}}
{{S-ach}}
{{Succession box| before=Rafaella Kosta&lt;br&gt;„Thalassa, ilios, aeras, fotia“ qoʻshigʻi bilan
| title=[[Kipr Yevrovidenie bolalar tanlovida]]
| years=[[2014-yil]]
| after=George Michaelides&lt;br&gt;„Dance Floor“ qoʻshigʻi bilan
}}
{{S-end}}

{{Tashqi_havolalar}}

[[Turkum:Kiprlik ayol qoʻshiqchilar]]</text>
      <sha1>j9uj5j6xkeparczaxjdidhysufcttx6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974331</id>
      <parentid>5974330</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:43:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:2000-yilda tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5146" sha1="cvckw9dexvj39i05cc6bt9eby9lx37p" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name              = Sophia Patsalides
| image             = 
| caption           = 
| image_size        = 
| birth_name        = Sofia Patsalidou
| alias             = 
| birth_date        = {{birth date and age|2000|12|16|df=yes}}
| birth_place       = [[Nikosiya]], [[Kipr]]
| death_date        = {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}}
| background        = person
| origin            =
| instrument        = Vokal, pianino
| Janr= [[Pop musiqa|Pop]]
| occupation        = Singer
| years_active      = 2004–present
| label             =
| website           = {{URL|sophiapatsalides.com}}
| current_members   =
| past_members      =
}}
'''Sofia Patsalidou''' ({{Lang-el|Σοφία Πατσαλίδου}}; 2000-yil 16-dekabrda tugʻilgan), kasbiy jihatdan '''Sofiya Patsalidis''' nomi bilan tanilgan, kelib chiqishi yunon boʻlgan kiprlik qoʻshiqchi va qoʻshiq muallifidir. U 2014-yilda „{{Lang|el-Latn|I pio omorfi mera|i=no}}“ nomli qoʻshigʻi bilan 2014-yilgi Yevrovidenie bolalar tanlovida ishtirok etgan.

== Hayoti ==
Sofiya Patsalidis 2000-yil 16-dekabrda [[Nikosiya|Nikosiyada]] tugʻilgan. U kichikligidan musiqaga qiziqqan va uch yoshida kuylashni boshlagan. U ulgʻayib borar ekan, [[Beyoncé|Beyonce]] kabi pop ijrochilarini tinglab katta boʻlgan.

2014-yil 21-iyulda u „{{Lang|el-latn|I pio omorfi mera|i=no}}“ (inglizchaga „The Most Beautiful Day“ — „Eng goʻzal kun“ deb tarjima qilinadi) nomli qoʻshigʻi bilan 2014-yilgi Yevrovidenie bolalar tanlovida qatnashgan. Qoʻshiq mualliflari Patsalidis, shuningdek Aleksandros Panayi (1995 va 2000-yillarda Kipr nomidan Yevrovidenie ishtirokchisi) hamda Stavros Stavru bilan hammualliflikda yozilgan&lt;ref name=&quot;Cyprus1&quot;&gt;{{cite web |last=Granger |first=Anthony |date=21 July 2014 |title=Cyprus: Sophia Patsalides To Represent Cyprus In Malta |url=http://eurovoix.com/2014/07/21/cyprus-sophia-patsalides-to-represent-cyprus-in-malta/ |accessdate=24 August 2014 |website=Eurovoix}}&lt;/ref&gt;. Tanlovda u 16 ishtirokchi orasida toʻqqizinchi oʻrinni egalladi&lt;ref name=&quot;2014final&quot;&gt;{{cite web |title=Final of Valletta 2014 |url=https://junioreurovision.tv/event/valletta-2014/final/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210530142539/https://junioreurovision.tv/event/valletta-2014/final/ |archive-date=30 May 2021 |access-date=30 May 2021 |website=junioreurovision.tv |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}&lt;/ref&gt;. Shundan soʻng u bir albom hamda bir nechta singllarni chiqardi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

U 2024-yilgi Yevrovidenie bolalar tanlovi uchun Mariya Pissarides ijro etgan „Crystal Waters“ nomli qoʻshiqning hammuallifi boʻldi; qoʻshiq Pissarides va Armin Gilani bilan birgalikda yozilgan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=2024-08-21 |title=🇨🇾 Cyprus: Maria Pissarides to Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/08/21/cyprus-maria-pissarides-to-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024-08-21 |website=Eurovoix |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;. 2025-yil sentabrida u Kipr teleradiokompaniyasi [[CyBC]] uchun yozuv kompaniyalari tomonidan taklif etilgan, 2026-yilgi Yevrovidenie qoʻshiq tanlovida Kiprda koʻrib chiqilgan ijrochilar orasida ekani xabar qilindi&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2025-09-01 |title=Cyprus: Sophia Patsalides Among Artists Proposed for Eurovision 2026 |url=https://eurovoix.com/2025/09/01/%F0%9F%87%A8%F0%9F%87%BE-cyprus-sophia-patsalides-among-artists-proposed-for-eurovision-2026/ |access-date=2025-09-01 |website=Eurovoix |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;, biroq tanlab olinmadi&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-11-06 |title=Cyprus: Antigoni to Eurovision 2026 |url=https://eurovisionworld.com/esc/cyprus-antigoni-to-eurovision-2026 |access-date=2025-12-21 |website=Eurovisionworld |language=}}&lt;/ref&gt;.

== Diskografiyasi ==

{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; | Yil
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; | Nomi
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; | Albom
|-
| 2014
! scope=&quot;row&quot;| „{{Lang|el-latn|el-Latn|i=no}}“ {{Small|({{Lang|el|Η πιο όμορφη μέρα}})}}
| rowspan=&quot;2&quot; {{N/a|Albomga kirmagan singllar}}
|-
| 2015
! scope=&quot;row&quot;| „The Love You Know“
|-
| 2015
! scope=&quot;row&quot;| „Canʼt Help Falling in Love“
| rowspan=&quot;2&quot;| ''Together as One''
|-
| 2017
! scope=&quot;row&quot;| „Deep Blue Ocean“
|-
| 2017
! scope=&quot;row&quot;| „Here for Christmas“
| rowspan=&quot;2&quot;{{N/a|Albomga kirmagan singllar}}
|-
| 2018
! scope=&quot;row&quot;| „Break Up the Silence“
|-
| 2018
! scope=&quot;row&quot;| „Everything I Ever Wanted“
| rowspan=&quot;4&quot; {{N/a}}
|-
| 2022
! scope=&quot;row&quot;| „You, Me and Picasso“
|-
| 2022
! scope=&quot;row&quot;| „Island Halfway“
|-
| 2023
! scope=&quot;row&quot;| „Mess We Made“
|}

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==
{{Start box}}
{{S-ach}}
{{Succession box| before=Rafaella Kosta&lt;br&gt;„Thalassa, ilios, aeras, fotia“ qoʻshigʻi bilan
| title=[[Kipr Yevrovidenie bolalar tanlovida]]
| years=[[2014-yil]]
| after=George Michaelides&lt;br&gt;„Dance Floor“ qoʻshigʻi bilan
}}
{{S-end}}

{{Tashqi_havolalar}}

[[Turkum:Kiprlik ayol qoʻshiqchilar]]
[[Turkum:2000-yilda tugʻilganlar]]</text>
      <sha1>cvckw9dexvj39i05cc6bt9eby9lx37p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974332</id>
      <parentid>5974331</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:43:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:16-dekabrda tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5183" sha1="cvwohfl82eqs590z4v4c8p2ptrk1ose" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name              = Sophia Patsalides
| image             = 
| caption           = 
| image_size        = 
| birth_name        = Sofia Patsalidou
| alias             = 
| birth_date        = {{birth date and age|2000|12|16|df=yes}}
| birth_place       = [[Nikosiya]], [[Kipr]]
| death_date        = {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}}
| background        = person
| origin            =
| instrument        = Vokal, pianino
| Janr= [[Pop musiqa|Pop]]
| occupation        = Singer
| years_active      = 2004–present
| label             =
| website           = {{URL|sophiapatsalides.com}}
| current_members   =
| past_members      =
}}
'''Sofia Patsalidou''' ({{Lang-el|Σοφία Πατσαλίδου}}; 2000-yil 16-dekabrda tugʻilgan), kasbiy jihatdan '''Sofiya Patsalidis''' nomi bilan tanilgan, kelib chiqishi yunon boʻlgan kiprlik qoʻshiqchi va qoʻshiq muallifidir. U 2014-yilda „{{Lang|el-Latn|I pio omorfi mera|i=no}}“ nomli qoʻshigʻi bilan 2014-yilgi Yevrovidenie bolalar tanlovida ishtirok etgan.

== Hayoti ==
Sofiya Patsalidis 2000-yil 16-dekabrda [[Nikosiya|Nikosiyada]] tugʻilgan. U kichikligidan musiqaga qiziqqan va uch yoshida kuylashni boshlagan. U ulgʻayib borar ekan, [[Beyoncé|Beyonce]] kabi pop ijrochilarini tinglab katta boʻlgan.

2014-yil 21-iyulda u „{{Lang|el-latn|I pio omorfi mera|i=no}}“ (inglizchaga „The Most Beautiful Day“ — „Eng goʻzal kun“ deb tarjima qilinadi) nomli qoʻshigʻi bilan 2014-yilgi Yevrovidenie bolalar tanlovida qatnashgan. Qoʻshiq mualliflari Patsalidis, shuningdek Aleksandros Panayi (1995 va 2000-yillarda Kipr nomidan Yevrovidenie ishtirokchisi) hamda Stavros Stavru bilan hammualliflikda yozilgan&lt;ref name=&quot;Cyprus1&quot;&gt;{{cite web |last=Granger |first=Anthony |date=21 July 2014 |title=Cyprus: Sophia Patsalides To Represent Cyprus In Malta |url=http://eurovoix.com/2014/07/21/cyprus-sophia-patsalides-to-represent-cyprus-in-malta/ |accessdate=24 August 2014 |website=Eurovoix}}&lt;/ref&gt;. Tanlovda u 16 ishtirokchi orasida toʻqqizinchi oʻrinni egalladi&lt;ref name=&quot;2014final&quot;&gt;{{cite web |title=Final of Valletta 2014 |url=https://junioreurovision.tv/event/valletta-2014/final/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210530142539/https://junioreurovision.tv/event/valletta-2014/final/ |archive-date=30 May 2021 |access-date=30 May 2021 |website=junioreurovision.tv |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}&lt;/ref&gt;. Shundan soʻng u bir albom hamda bir nechta singllarni chiqardi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

U 2024-yilgi Yevrovidenie bolalar tanlovi uchun Mariya Pissarides ijro etgan „Crystal Waters“ nomli qoʻshiqning hammuallifi boʻldi; qoʻshiq Pissarides va Armin Gilani bilan birgalikda yozilgan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=2024-08-21 |title=🇨🇾 Cyprus: Maria Pissarides to Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/08/21/cyprus-maria-pissarides-to-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024-08-21 |website=Eurovoix |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;. 2025-yil sentabrida u Kipr teleradiokompaniyasi [[CyBC]] uchun yozuv kompaniyalari tomonidan taklif etilgan, 2026-yilgi Yevrovidenie qoʻshiq tanlovida Kiprda koʻrib chiqilgan ijrochilar orasida ekani xabar qilindi&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2025-09-01 |title=Cyprus: Sophia Patsalides Among Artists Proposed for Eurovision 2026 |url=https://eurovoix.com/2025/09/01/%F0%9F%87%A8%F0%9F%87%BE-cyprus-sophia-patsalides-among-artists-proposed-for-eurovision-2026/ |access-date=2025-09-01 |website=Eurovoix |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;, biroq tanlab olinmadi&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-11-06 |title=Cyprus: Antigoni to Eurovision 2026 |url=https://eurovisionworld.com/esc/cyprus-antigoni-to-eurovision-2026 |access-date=2025-12-21 |website=Eurovisionworld |language=}}&lt;/ref&gt;.

== Diskografiyasi ==

{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; | Yil
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; | Nomi
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;1&quot; | Albom
|-
| 2014
! scope=&quot;row&quot;| „{{Lang|el-latn|el-Latn|i=no}}“ {{Small|({{Lang|el|Η πιο όμορφη μέρα}})}}
| rowspan=&quot;2&quot; {{N/a|Albomga kirmagan singllar}}
|-
| 2015
! scope=&quot;row&quot;| „The Love You Know“
|-
| 2015
! scope=&quot;row&quot;| „Canʼt Help Falling in Love“
| rowspan=&quot;2&quot;| ''Together as One''
|-
| 2017
! scope=&quot;row&quot;| „Deep Blue Ocean“
|-
| 2017
! scope=&quot;row&quot;| „Here for Christmas“
| rowspan=&quot;2&quot;{{N/a|Albomga kirmagan singllar}}
|-
| 2018
! scope=&quot;row&quot;| „Break Up the Silence“
|-
| 2018
! scope=&quot;row&quot;| „Everything I Ever Wanted“
| rowspan=&quot;4&quot; {{N/a}}
|-
| 2022
! scope=&quot;row&quot;| „You, Me and Picasso“
|-
| 2022
! scope=&quot;row&quot;| „Island Halfway“
|-
| 2023
! scope=&quot;row&quot;| „Mess We Made“
|}

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==
{{Start box}}
{{S-ach}}
{{Succession box| before=Rafaella Kosta&lt;br&gt;„Thalassa, ilios, aeras, fotia“ qoʻshigʻi bilan
| title=[[Kipr Yevrovidenie bolalar tanlovida]]
| years=[[2014-yil]]
| after=George Michaelides&lt;br&gt;„Dance Floor“ qoʻshigʻi bilan
}}
{{S-end}}

{{Tashqi_havolalar}}

[[Turkum:Kiprlik ayol qoʻshiqchilar]]
[[Turkum:2000-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:16-dekabrda tugʻilganlar]]</text>
      <sha1>cvwohfl82eqs590z4v4c8p2ptrk1ose</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kerinchi tili</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360601</id>
    <revision>
      <id>5974357</id>
      <parentid>5973981</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T06:19:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artemev Nikolay</username>
        <id>46453</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5974357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3845" sha1="l677ws4jbsenyxksvxsl44l8apknpqh" xml:space="preserve">{{Til bilgiqutisi
|iso1=
|iso2=
|iso3=kvr
|soʻzlashuvchilarning_umumiy_soni=285 000
|xarita=Kerinci Language Map 2.svg
|milliy nom=Baso Kincai
|rasmiy={{Flag|Indoneziya}}&lt;br /&gt;
{{Flag|Malayziya}}
|mamlakatlar={{Flag|Indoneziya}}&lt;br /&gt;
{{Flag|Malayziya}}
|oʻrni=
|til oilasi=[[Avstronez tillari]]
* [[Malayya-polinez tillari|Malayo-Polynesian]]
** Malayic
*** '''Kerinchi'''
}}

'''Kerinchi''' ({{lang|kvr|basê Kinci}} yoki {{lang|kvr|basê Kincai}}) — [[Avstronez tillari|avstroneziya tili]] boʻlib, asosan Sungai Penuh va Kerinchi Regencydagi [[Kerinchi]] xalqi, shuningdek, Jambi gʻarbiy qismidagi Merangin va Bungo Regency qismlari tomonidan soʻzlashadi.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book|last1=Sugono|first1=Dendy|last2=Sasangka|first2=S. S. T. Wisnu|last3=Rivay|first3=Ovi Soviaty|date=2017|url=http://repositori.kemdikbud.go.id/7191/|title=Bahasa dan peta bahasa di Indonesia|location=Jakarta|publisher=Badan Pengembangan dan Pembinaan Bahasa, Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan|editor-last=Sugono|editor-first=Dendy|pages=37|language=id|editor-last2=Sasangka|editor-first2=S. S. T. Wisnu|editor-last3=Rivay|editor-first3=Ovi Soviaty}}&lt;/ref&gt; Bu til Bengkuludagi Mukomuko Regentsiyasining&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last1=Aliana |first1=Zainul Arifin |url=https://repositori.kemdikbud.go.id/2535/1/fonologi%20dan%20morfologi%20bahasa%20muko-muko%20%20%20%20181.pdf |title=Fonologi dan Morfologi Bahasa Muko-Muko |last2=Ratnawati |first2=Latifah |last3=Suhardi |last4=Martojo |first4=Soedjiono |publisher=Agency for Language Development and Cultivation, Department of Education and Culture |year=1993 |isbn=979-459--304-4 |location=Jakarta |language=id |trans-title=Phonology and Morphology of the Muko-Muko Language}}&lt;/ref&gt; bir nechta qishloqlarida va [[Indoneziya]]ning Gʻarbiy Sumatra va [[Java (orol)|Java]] kabi boshqa mintaqalaridagi Kerinchi diaspora jamoalari tomonidan ham soʻzlashadi. Indoneziyadan tashqari, Negeri Sembilan va [[Malayziya]]ning [[Selangor]] qismlarida soʻzlashadi.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ceramah Linguistik &quot;Teka-Teki Bahasa Kerinci&quot;|url=https://fib.ui.ac.id/2014/10/17/ceramah-linguistik-teka-teki-bahasa-kerinci/|language=id-ID|access-date=2026-yil 4-aprel|archive-date=2023-yil 4-oktabr|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004024256/https://fib.ui.ac.id/2014/10/17/ceramah-linguistik-teka-teki-bahasa-kerinci/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|date=2002|title=Between worlds: linguistic papers in memory of David John Prentice|location=Canberra|publisher=Pacific Linguistics, Research School of Pacific and Asian Studies, the Australian National University|isbn=0-85883-478-2|others=K. Alexander Adelaar, D. J. Prentice, R. A. Blust, Australian National University. Research School of Pacific and Asian Studies|oclc=51647238}}&lt;/ref&gt;

2000-yil holatiga koʻra, Kerinchi tilida soʻzlashuvchilar soni taxminan 250 000 kishiga teng edi.&lt;ref name=&quot;statistik&quot;&gt;{{Cite web|title=Badan Pusat Statistik|url=https://jambi.bps.go.id/indicator/12/1107/1/penduduk-menurut-wilayah-administrasi-dan-suku-bangsa.html|website=jambi.bps.go.id|access-date=2026-yil 4-aprel}}&lt;/ref&gt; [[Malayya-polinez tillari|Malayo-Polinez]]iya [[malay tili]] sifatida Kerinci [[Minangkabau tili|Minangkabau]] va Jambi Malay tillari bilan chambarchas bogʻliq.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Sholeha |first1=Monica |last2=Hendrokumoro |date=2022 |title=Kekerabatan Bahasa Kerinci, Melayu Jambi, dan Minangkabau |trans-title=Kinship of Kerinci, Jambi Malay, and Minangkabau Language |url=https://diglosiaunmul.com/index.php/diglosia/article/view/404 |journal=DIGLOSIA: Jurnal Kajian Bahasa, Sastra, Dan Pengajarannya |language=id |volume=5 |issue=2 |pages=399–420 |doi=10.30872/diglosia.v5i2.404 |issn=2615-725X |eissn=2615-8655|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Madaniyat]]
[[Turkum:Tillar]]</text>
      <sha1>l677ws4jbsenyxksvxsl44l8apknpqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catherine O'Hara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360608</id>
    <revision>
      <id>5974358</id>
      <parentid>5974087</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T06:21:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azizxon Muzaffarov</username>
        <id>61732</id>
      </contributor>
      <origin>5974358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3088" sha1="p76upyqax36xhltx7i8892i5x5qn32s" xml:space="preserve">{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi                     =Catherine O'Hara
| tasvir                   = CATHERINE OHARA.jpg&lt;!-- See talk page before changing image --&gt;
| izoh                     = 
| tavallud sanasi          = {{Birth date|1954|03|04}}
| tavallud joyi            = [[Toronto]], Ontario, Kanada
| vafot sanasi             = {{Death date and age|2026|01|30|1954|03|04}}
| vafot joyi               = [[Santa Monica (California)|Santa Monica]], AQSh
| turmush oʻrtogʻi         = {{Marriage|[[Bo Welch]]|1992}}
| kasbi = aktrisa
| faoliyat_yillari = 1974—2025
| bolalari = 2
| imzo = Catherine OʻHara signature.svg
}}
'''Catherine OʻHara''' (1954-yil 4-mart — 2026-yil 30-yanvar) — kanadalik va amerikalik aktrisa hamda komediyachi boʻlib, uning ijodiy faoliyati 50 yildan ortiq davrni qamrab oladi. OʻHara faoliyatini kino va televideniyedagi [[Hajviy sahna|hajviy sahna]] hamda improvizatsion komediya janrida boshlagan. Keyinchalik esa oʻz ijodini kengaytirish maqsadida dramatik rollarni ham ijro eta boshlagan. U ikki marotaba Primetime Emmy mukofoti, bitta [[Oltin globus]] mukofoti hamda toʻrt marotaba [[Screen Actors Guild Awards|Screen Actors Guild mukofoti]] bilan taqdirlangan. Aktrisa ishtirok etgan filmlar jahon miqyosida 4,3 milliard AQSh dollaridan ortiq daromad keltirgan. 2017-yilda Kanadaning yuksak davlat mukofotlaridan biri — [[Kanada ordeni]] unvoniga sazovor boʻlgan.

OʻHara faoliyatini 1975-yilda [[Coming Up Rosie]] nomli bolalar uchun moʻljallangan televideniya sitkomida bosh rollardan birini ijro etish bilan boshlagan. U keng jamoatchilikka [[Second City Television]] (1976–1984) sketch-komediya dasturidagi ishtiroki orqali tanilgan. Mazkur loyiha uchun [[Primetime Emmy]] mukofoti bilan taqdirlangan. Aktrisa [[After Hours (film)|After Hours]] (1985), [[Heartburn]] (1986), [[Beetlejuice]] (1988), [[Uyda yolgʻiz]] (1990), [[Uyda yolgʻiz 2]] (1992) kabi filmlardagi rollari orqali eʼtirof qozongan. OʻHara koʻpincha [[Christopher Guest]] bilan hamkorlik qilgan. Uning [[Sujjatli|sujjatli]] janridagi [[Waiting for Guffman]] (1996), [[Best in Show]] (2000), [[A Mighty Wind]] (2003) hamda [[For Your Consideration]] (2006) filmlarida suratga tushgan. Shuningdek, u ovoz aktyori sifatida ham faoliyat yuritgan. [[The Nightmare Before Christmas|The Nightmare Before Christmas]] (1993), [[Chicken Little]] (2005), [[Oʻrmon ahli]] (2006), [[Monster House|Monster House]] (2006), [[Where the Wild Things Are]] (2009), [[Frankenweenie|Frankenweenie]] (2012), [[Elemental|Elemental]] (2023) hamda [[The Wild Robot]] (2024) filmlarida ovoz bergan.

== Hayoti ==
Catherine Anne OʻHara 1954-yil 4-martda [[Toronto]] shahrida tugʻilgan&lt;ref&gt;{{cite news |last=Arkin|first=Daniel|title=Catherine O'Hara, comedy star of 'Home Alone' and 'Schitt's Creek,' dies at 71|url=https://www.nbcnews.com/pop-culture/pop-culture-news/catherine-ohara-comedy-star-home-alone-schitts-creek-dies-71-rcna256748|publisher=NBC News|date=January 30, 2026|access-date=January 31, 2026|first2=Meriam|last2=Bouarrouj}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}</text>
      <sha1>p76upyqax36xhltx7i8892i5x5qn32s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>That's My Name</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360625</id>
    <revision>
      <id>5974096</id>
      <parentid>5974094</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:01:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <origin>5974096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4193" sha1="kapzk8aidvg6ekeq75azqq2ha6s75lb" xml:space="preserve">{{Qoʻshiq bilgiqutisi
| nomi           = That's My Name
| versiya        = 
| muqova         = Akcent_-_Thats_My_Name_single.jpg
| turi           = singl
| artist         = [[Akcent]]
| albom          = [[True Believers (Akcent album)|True Believers]]
| a-tomon        = 
| b-tomon        = 
| chiqarilgan    = 2010
| format         = 
| yozilgan       = 
| studiya        = 
| janr           = [[Dance-pop]], [[House music|haus]]
| davomiyligi    = 4:06
| leybl          = [[Ultra Records]], [[Roton (label)|Roton]], [[The Island Def Jam Music Group]], [[Warner Music Group]]
| muallif        = Adrian Sina&lt;br&gt;Lavinia Sima&lt;br&gt;Eduard Ilie
| prodyuser      = [[Edward Maya]]
| prev_title     = Lover's Cry
| prev_year      = 2008
| next_title     = Happy People
| next_year      = 2009
| tracks         = 
| yana           = 
}}

'''Thatʼs My Name''' — [[ruminiya]]lik mashhur [[dance-pop]] guruhi [[Akcent]] tomonidan ijro etilgan va platin darajaga erishgan [[singl]]. Ushbu qoʻshiq guruhning eng muvaffaqiyatli xitlaridan biri boʻlib, [[Ruminiya]] va [[Italiya]] kabi mamlakatlarning musiqiy chartlarida yuqori pogʻonalarini egallagan. Qoʻshiq ruminiyalik DJ va prodyuser [[Edward Maya]] tomonidan ishlab chiqilgan. Shu sababli uning mashhur „[[Stereo Love]]“ xitiga oʻxshash ohangga ega; ayniqsa, undagi mashhur [[akkordeon]] partiyasi bilan ajralib turadi. 2010-yilda ushbu qoʻshiq Yevropada promosingl sifatida chiqarilgan&lt;ref&gt;{{cite web|author=Steffen Hung |url=http://hitparade.ch/showitem.asp?interpret=Akcent&amp;titel=That%27s+My+Name&amp;cat=s |title=Akcent - That's My Name |publisher=[[Ultratop 50]] |date= |accessdate=2010-08-09}}&lt;/ref&gt;. Akcent guruhi qoʻshiqni turli tadbirlarda ijro etish orqali targʻib qilgan, shuningdek, Hindiston va Pokiston kabi mamlakatlarga tashrif buyurib, klublarda chiqishlar oʻtkazishgan&lt;ref&gt;{{cite web|author=&lt;!--Not stated--&gt; |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-06-07/delhi/28292098_1_sorin-stefan-brotnei-rocks-mihai-gruia |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811095627/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-06-07/delhi/28292098_1_sorin-stefan-brotnei-rocks-mihai-gruia |url-status=dead |archive-date=2011-08-11 |title=Akcent rocks Delhi! |date=2010-06-07 |work=[[The Times of India]] |access-date=2024-10-23}}&lt;/ref&gt;. Ushbu qoʻshiq Just Dance: Volume 3 nomli kompilatsion albomga kiritilgan va [[The Island Def Jam Music Group]] tomonidan chiqarilgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/feeds/prnewswire/2010/05/13/prnewswire201005131122PR_NEWS_USPR_____NY04489.html |title=JUST DANCE VOL. 3: New Entry in Premiere Dance Music Compilation Series Arrives June 8th |work=Forbes.com |date=2010-05-13 |accessdate=2010-08-09}}{{dead link|date=January 2022|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}} &lt;/ref&gt;. „Thatʼs My Name“ tinglovchilar tomonidan iliq kutib olingan&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://mono.bg/article-3359.html |title=Горещите Akcent пристигат за концерт у нас. Чуй &quot;That's My Name&quot; / |publisher=Mono.bg |language=Russian |date=2009-07-23 |accessdate=2010-08-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ziare.com/muzica/top-muzica-romaneasca/akcent-that-s-my-name-cea-mai-buna-piesa-romaneasca-din-balcani-1011911 |title=Akcent - That's my name - cea mai buna piesa romaneasca din Balcani |publisher=Ziare.com |date= |language=Spanish |accessdate=2010-08-09}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, qoʻshiq [[Ultra Records]] tomonidan 2010–2012-yillar oraligʻida AQShda ham chiqarilgan.

== Eng yuqori oʻrinlar ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Jadval (2009–2010)
!Eng yuqori&lt;br /&gt;oʻrinlar
|-
|Albaniya Singllar Charti
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
{{singlechart|Bulgaria|12|artist=Akcent|song=Thats My Name|url=http://www.bamp-bg.org/en/2009-07-08-09-48-53/nmc-charts/188-week52-2112-27122009.html}}
|-
|Gretsiya ([[IFPI Greece|IFPI]])
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
|Iordaniya Singllar Charti
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
|Moldaviya Singllar Charti
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
|Ruminiya ([[Ruminiya Top 100]])
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2
|-
|}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:2009-yil qoʻshiqlari]]
[[Turkum:2010-yil singllari]]

{{song-stub}}</text>
      <sha1>kapzk8aidvg6ekeq75azqq2ha6s75lb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>G‘allaorol tumani Oqtosh MFY Oqtosh qishlog‘i</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360627</id>
    <revision>
      <id>5974100</id>
      <timestamp>2026-04-03T12:11:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bolbekov Azamat</username>
        <id>247968</id>
      </contributor>
      <comment>Oqtosh qishlog‘i</comment>
      <origin>5974100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1450" sha1="h1bra03yr9iuk12855i8ck4nf6713rq" xml:space="preserve">'''&lt;nowiki&gt;''Oqtosh qishlog‘i'''&lt;/nowiki&gt;''' - G‘allaorol tumani Oqtosh MFY hududida joylashgan qishloqlardan biri hisoblanadi. Oqtosh MFYda 3030 nafar fuqaro istiqomat qiladi (2025 yil).&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati toponimlari}}&lt;/ref&gt;

'''Oqtosh''' - turli xil rel’yef shakllarini ifodalaydigan  toponimlar joy nomlarining boshqa turlariga qaraganda kamroq o‘rganilgan. Tog‘liklar tilida tog‘ so‘zi o‘rniga ko‘proq tosh so‘zi ishlatiladi. Masalan, Oqtosh deganda tog‘ jinslarining nurashi, yemirilishi natijasida kvarts, dala shpati kabi oqish mineral toshlardan iborat cho‘qqi, qoya, tog‘ning bir bo‘lagi, tog‘ tushuniladi.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati toponimlari}}&lt;/ref&gt;

Geografik nomlar mavjud qazilma boyliklarni aniqlashda ham yordam berishi mumkin. Chunonchi, mahalliy xalq Oqtosh deb nom bergan joylar geologlar, konchilar kabi mutaxassislar tomonidan o‘rganilganda marmar, dala shtapi yoki qimmatbaho toshlar koni mavjudligi, qadimda bu joylardan yer osti boyliklari qazib olinganligi aniqlangan. Bu shundan dalolat beradiki, foydali qazilma konlari geologlar tomonidan aniqlanishidan ancha ilgariyoq mahalliy xalq yer osti boyligi mavjudligini bilib geografik ob’yektga nom bergan. Tog‘ nomi qishloq nomiga o‘tgan, oronimdan oykonim yaralgan. Baxmal, Forish va Zomin tumanlarida ham Oqtosh qishloqlari bor. &lt;ref&gt;{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati toponimlari}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>h1bra03yr9iuk12855i8ck4nf6713rq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974101</id>
      <parentid>5974100</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:13:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bolbekov Azamat</username>
        <id>247968</id>
      </contributor>
      <comment>Oqtosh qishlog‘</comment>
      <origin>5974101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1449" sha1="rsmldqr2kygcsy14wb6k0k72b2en73q" xml:space="preserve">'''&lt;nowiki&gt;''Oqtosh qishlog‘i''&lt;/nowiki&gt;''' - G‘allaorol tumani Oqtosh MFY hududida joylashgan qishloqlardan biri hisoblanadi. Oqtosh MFYda 3030 nafar fuqaro istiqomat qiladi (2025 yil).&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati toponimlari}}&lt;/ref&gt;

'''Oqtosh''' - turli xil rel’yef shakllarini ifodalaydigan  toponimlar joy nomlarining boshqa turlariga qaraganda kamroq o‘rganilgan. Tog‘liklar tilida tog‘ so‘zi o‘rniga ko‘proq tosh so‘zi ishlatiladi. Masalan, Oqtosh deganda tog‘ jinslarining nurashi, yemirilishi natijasida kvarts, dala shpati kabi oqish mineral toshlardan iborat cho‘qqi, qoya, tog‘ning bir bo‘lagi, tog‘ tushuniladi.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati toponimlari}}&lt;/ref&gt;

Geografik nomlar mavjud qazilma boyliklarni aniqlashda ham yordam berishi mumkin. Chunonchi, mahalliy xalq Oqtosh deb nom bergan joylar geologlar, konchilar kabi mutaxassislar tomonidan o‘rganilganda marmar, dala shtapi yoki qimmatbaho toshlar koni mavjudligi, qadimda bu joylardan yer osti boyliklari qazib olinganligi aniqlangan. Bu shundan dalolat beradiki, foydali qazilma konlari geologlar tomonidan aniqlanishidan ancha ilgariyoq mahalliy xalq yer osti boyligi mavjudligini bilib geografik ob’yektga nom bergan. Tog‘ nomi qishloq nomiga o‘tgan, oronimdan oykonim yaralgan. Baxmal, Forish va Zomin tumanlarida ham Oqtosh qishloqlari bor. &lt;ref&gt;{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati toponimlari}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>rsmldqr2kygcsy14wb6k0k72b2en73q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Murmuratsiya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360628</id>
    <revision>
      <id>5974102</id>
      <timestamp>2026-04-03T12:15:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Callmeshoma</username>
        <id>251173</id>
      </contributor>
      <comment>„'''Murmuratsiya''' (lat. murmuratio — „gʻoʻngʻillash, qagʻillash“) — oʻzgaruvchan zichlikdagi dinamik hajmli shakllarni hosil qiluvchi katta qushlar toʻdalarining (qargʻalar, turnalar, quzgʻunlar va boshqalar) muvofiqlashtirilgan parvozi.  Shunday qilib, chugʻurchuqlar ulkan toʻdalarga toʻplanib, „chugʻurchuqlar raqsi“ni ijro etadilar, yaʼni konturlari aniq boʻlgan va oldindan aytib boʻlmaydigan tarzda harakatlanadigan...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1029" sha1="smdlwg5wmk81d0yj7pfcuz90zcmos4t" xml:space="preserve">'''Murmuratsiya''' (lat. murmuratio — „gʻoʻngʻillash, qagʻillash“) — oʻzgaruvchan zichlikdagi dinamik hajmli shakllarni hosil qiluvchi katta qushlar toʻdalarining (qargʻalar, turnalar, quzgʻunlar va boshqalar) muvofiqlashtirilgan parvozi.

Shunday qilib, chugʻurchuqlar ulkan toʻdalarga toʻplanib, „chugʻurchuqlar raqsi“ni ijro etadilar, yaʼni konturlari aniq boʻlgan va oldindan aytib boʻlmaydigan tarzda harakatlanadigan ajoyib siqiluvchi va yoyiladigan bulutlarni yaratadilar. Bu bulutlar boʻlaklarga ajralishi va bir-biriga qoʻshilishi mumkin; qushlardan iborat bulutlarning baʼzilari boshqalari orasidan katta tezlikda (40 km/soat gacha) uchib oʻtadi, bunda qushlar toʻqnashmaydi.

Murmuratsiya paytida har bir qush doimo har tomondan koʻrinishga ega; bu qushlarning parvozdagi xatti-harakatlari toʻda va atrofdagi qoʻshnilar haqida maksimal maʼlumot olishga qaratilganligi natijasidir.

Baliqlar va chigirtkalarning katta toʻdalari ham xuddi shunday xatti-harakatlarni namoyon qiladi.</text>
      <sha1>smdlwg5wmk81d0yj7pfcuz90zcmos4t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974103</id>
      <parentid>5974102</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:21:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Callmeshoma</username>
        <id>251173</id>
      </contributor>
      <origin>5974103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1402" sha1="npt6e8pn84vqxa4ga20u5wq3ktc5744" xml:space="preserve">'''Murmuratsiya''' (lat. murmuratio — „gʻoʻngʻillash, qagʻillash“) — oʻzgaruvchan zichlikdagi dinamik hajmli shakllarni hosil qiluvchi katta qushlar toʻdalarining (qargʻalar, turnalar, quzgʻunlar va boshqalar) muvofiqlashtirilgan parvozi.

Shunday qilib, chugʻurchuqlar ulkan toʻdalarga toʻplanib, „chugʻurchuqlar raqsi“ni ijro etadilar, yaʼni konturlari aniq boʻlgan va oldindan aytib boʻlmaydigan tarzda harakatlanadigan ajoyib siqiluvchi va yoyiladigan bulutlarni yaratadilar. Bu bulutlar boʻlaklarga ajralishi va bir-biriga qoʻshilishi mumkin; qushlardan iborat bulutlarning baʼzilari boshqalari orasidan katta tezlikda (40 km/soat gacha) uchib oʻtadi, bunda qushlar toʻqnashmaydi.

Murmuratsiya paytida har bir qush doimo har tomondan koʻrinishga ega; bu qushlarning parvozdagi xatti-harakatlari toʻda va atrofdagi qoʻshnilar haqida maksimal maʼlumot olishga qaratilganligi natijasidir&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://econet.ru/articles/175347-zagadka-murmuratsii-ptits|title=Загадка мурмурации птиц|publisher=econet.ru|lang=ru|access-date=2019-05-24|archive-date=2019-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20191002081354/https://econet.ru/articles/175347-zagadka-murmuratsii-ptits|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Baliqlar va chigirtkalarning katta toʻdalari ham xuddi shunday xatti-harakatlarni namoyon qiladi.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}</text>
      <sha1>npt6e8pn84vqxa4ga20u5wq3ktc5744</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endoclita excrescens</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360630</id>
    <revision>
      <id>5974108</id>
      <timestamp>2026-04-03T12:45:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1092" sha1="h3zwyuld5mgj3txr5hpszvmrasz97sf" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
 | nomi = Endoclita excrescens
 | olam = [[Hayvonlar]]
 | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
 | sinf = [[Hasharotlar]]
 | turkum = [[Lepidoptera]]
 | oila = [[Hepialidae]]
 | urugʻ = [[Endoclita]]
 | tasvir = 
}}

'''Endoclita excrescens''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yaponiya]] va [[Rossiya]]ning Uzoq Sharq hududlarida uchraydi&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
*[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]

{{Taxonbar|from=Q253043}}

[[Category:Endoclita|excrescens]]

{{Endoclita-stub}}</text>
      <sha1>h3zwyuld5mgj3txr5hpszvmrasz97sf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endoclita fjianodus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360631</id>
    <revision>
      <id>5974109</id>
      <timestamp>2026-04-03T12:46:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1077" sha1="cg2bsr9ylu3dctgwxk0u1f1cdnvon9z" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
 | nomi = Endoclita fjianodus
 | olam = [[Hayvonlar]]
 | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
 | sinf = [[Hasharotlar]]
 | turkum = [[Lepidoptera]]
 | oila = [[Hepialidae]]
 | urugʻ = [[Endoclita]]
 | tasvir = 
}}

'''Endoclita fjianodus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Xitoy]]ning [[Futszyan]] provinsiyasida uchraydi&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
*[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]

{{Taxonbar|from=Q5376254}}
[[Category:Endoclita|fjianodus]]

{{Hepialidae-stub}}</text>
      <sha1>cg2bsr9ylu3dctgwxk0u1f1cdnvon9z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endoclita undulifer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360632</id>
    <revision>
      <id>5974110</id>
      <timestamp>2026-04-03T12:48:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1185" sha1="jlt378719s45vsltdwmhd9dvtzdh740" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
 | nomi = Endoclita undulifer
 | olam = [[Hayvonlar]]
 | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
 | sinf = [[Hasharotlar]]
 | turkum = [[Lepidoptera]]
 | oila = [[Hepialidae]]
 | urugʻ = [[Endoclita]]
 | tasvir = 
}}

'''Endoclita undulifer''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Hindiston]]da uchraydi. Ushbu turning oziq o‘simliklari [[Alnus]], [[Byttneria]], [[Callicarpa]], [[Cryptomeria]], [[Evkalipt]] va [[Gmelina]] hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
*[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]

{{Taxonbar|from=Q5376292}}

[[Category:Endoclita|undulifer]]

{{Endoclita-stub}}</text>
      <sha1>jlt378719s45vsltdwmhd9dvtzdh740</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endoclita aikasama</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360633</id>
    <revision>
      <id>5974111</id>
      <timestamp>2026-04-03T12:51:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1012" sha1="2d7vgd85mj5a2ep0031oennz7d1pwgd" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
 | nomi = Endoclita aikasama
 | olam = [[Hayvonlar]]
 | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
 | sinf = [[Hasharotlar]]
 | turkum = [[Lepidoptera]]
 | oila = [[Hepialidae]]
 | urugʻ = [[Endoclita]]
 | tasvir = 
}}

'''Endoclita aikasama''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
*[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]

{{Taxonbar|from=Q5376239}}

[[Category:Endoclita|aikasama]]

{{Endoclita-stub}}</text>
      <sha1>2d7vgd85mj5a2ep0031oennz7d1pwgd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Sinop viloyati qishloqlari</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360634</id>
    <revision>
      <id>5974115</id>
      <timestamp>2026-04-03T13:51:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <comment>„[[Turkum:Turkiya qishloqlari]] [[Turkum:Sinop viloyati aholi punktlari| Qishloq]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="nqk7k8k6jb2smdk3qtn0fjcpnpstodh" xml:space="preserve">[[Turkum:Turkiya qishloqlari]]
[[Turkum:Sinop viloyati aholi punktlari| Qishloq]]</text>
      <sha1>nqk7k8k6jb2smdk3qtn0fjcpnpstodh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Azdavay tumanidagi qishloqlar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360635</id>
    <revision>
      <id>5974129</id>
      <timestamp>2026-04-03T14:02:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <comment>„[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar tumanlari boʻyicha]] [[Turkum:Kastamonu viloyati qishloqlari]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95" sha1="ttucjceyai558fzib73lzda94xizkvr" xml:space="preserve">[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar tumanlari boʻyicha]]
[[Turkum:Kastamonu viloyati qishloqlari]]</text>
      <sha1>ttucjceyai558fzib73lzda94xizkvr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Pınarbaşı tumanidagi qishloqlar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360636</id>
    <revision>
      <id>5974145</id>
      <timestamp>2026-04-03T14:08:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <comment>„[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar tumanlari boʻyicha]] [[Turkum:Kastamonu viloyati qishloqlari]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95" sha1="ttucjceyai558fzib73lzda94xizkvr" xml:space="preserve">[[Turkum:Turkiyadagi qishloqlar tumanlari boʻyicha]]
[[Turkum:Kastamonu viloyati qishloqlari]]</text>
      <sha1>ttucjceyai558fzib73lzda94xizkvr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Les Litanies de Satan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360637</id>
    <revision>
      <id>5974153</id>
      <timestamp>2026-04-03T14:11:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>„{{thr}} [[File:Fleurs-du-mal_titel.jpg|thumb]]  '''Les Litanies de Satan''' ({{lang-en|The Litanies of Satan}}) — [[Charles Baudelaire]] tomonidan yozilgan sheʼr. U [[Les Fleurs du mal]] toʻplami tarkibida nashr etilgan. Sheʼrning yozilgan sanasi nomaʼlum, biroq bu sheʼr toʻplamdagi boshqalardan alohida davrda yaratilganini koʻrsatuvchi hech qanday dalil mavjud emas&lt;ref name=&quot;Starkie1933&quot;&gt;{{cite book|last=Starkie|first=Enid|title=Baudelai...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5777" sha1="6q6yuzx0b0d41pt8gc5x32zlpi60s25" xml:space="preserve">{{thr}}
[[File:Fleurs-du-mal_titel.jpg|thumb]]

'''Les Litanies de Satan''' ({{lang-en|The Litanies of Satan}}) — [[Charles Baudelaire]] tomonidan yozilgan sheʼr. U [[Les Fleurs du mal]] toʻplami tarkibida nashr etilgan. Sheʼrning yozilgan sanasi nomaʼlum, biroq bu sheʼr toʻplamdagi boshqalardan alohida davrda yaratilganini koʻrsatuvchi hech qanday dalil mavjud emas&lt;ref name=&quot;Starkie1933&quot;&gt;{{cite book|last=Starkie|first=Enid|title=Baudelaire|url=https://books.google.com/books?id=WtxJAAAAMAAJ&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22|accessdate=21 September 2010|year=1933|publisher=G.P. Putnam's sons}}&lt;/ref&gt;.

Sheʼr dinni, xususan katoliklarni rad etish ruhida yozilgan&lt;ref name=&quot;DebusscherSchvey1989&quot;&gt;{{cite book|last1=Debusscher|first1=Gilbert|last2=Schvey|first2=Henry I.|last3=Maufort|first3=Marc|title=New essays on American drama|url=https://books.google.com/books?id=9ow5eSO59bQC&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22&amp;pg=PA16|accessdate=21 September 2010|year=1989|publisher=Rodopi|isbn=978-90-5183-107-8|page=16}}&lt;/ref&gt;. Unda katolik messasining qismlari boʻlgan ''Kyrie eleison'' va ''Gloria Patri'' iboralarining kufrona teskari talqini keltiriladi &lt;ref name=&quot;Lawler1997&quot;&gt;{{cite book|authorlink1=James R. Lawler|last=Lawler|first=James R.|title=Poetry and moral dialectic: Baudelaire's &quot;secret architecture&quot;|url=https://books.google.com/books?id=JRvmSCDZ2dMC&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22&amp;pg=PA156|accessdate=21 September 2010|year=1997|publisher=Fairleigh Dickinson Univ Press|isbn=978-0-8386-3758-6|page=156}}&lt;/ref&gt; yoki ularda Maryam oʻrniga Shayton qoʻyilib, unga qaratilgan liturgiya bilan almashtiriladi&lt;ref name=&quot;universitet1975&quot;&gt;{{cite book|last=universitet|first=Uppsala|title=Studia anglistica upsaliensia|url=https://books.google.com/books?id=ntRZAAAAMAAJ&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22|accessdate=21 September 2010|year=1975|publisher=Almqvist &amp; Wiksell|isbn=978-91-554-0331-7}}&lt;/ref&gt; . Algernon Charles Swinburne ushbu sheʼrni Les Fleurs du mal asarining kaliti deb atagan &lt;ref name=&quot;universitet1975&quot;/&gt;. Shoir adolatsizlikni boshdan kechirgan va jamiyatdan chetlatilgan Shaytonga ham hamdardlik bildirish mumkinligi koʻrsatadi &lt;ref name=&quot;Daniel1997&quot;&gt;{{cite book|last=Daniel|first=Robert R.|title=The poetry of Villon and Baudelaire: two worlds, one human condition|url=https://books.google.com/books?id=j89cAAAAMAAJ&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22|accessdate=21 September 2010|year=1997|publisher=P. Lang|isbn=978-0-8204-3472-8}}&lt;/ref&gt;. Biroq siyosiy sabablarga koʻra, Charles Baudelaire muqaddima sifatida Shaytonga shaxsiy sadoqati yoʻqligini tushuntiruvchi izoh qoʻshishga majbur boʻlgan.&lt;ref name=&quot;Leakey1992&quot;&gt;{{cite book|last=Leakey|first=F. W.|title=Baudelaire, Les fleurs du mal|url=https://archive.org/details/baudelairelesfle00leak|url-access=registration|quote=Les Litanies de Satan.|accessdate=21 September 2010|year=1992|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-36116-3|page=[https://archive.org/details/baudelairelesfle00leak/page/31 31]}}&lt;/ref&gt;. Shunga qaramay, „Les Fleurs du mal“ asari sababli u va uning noshirlari „jamoat odob-axloqiga haqorat“ aybi bilan jarimaga tortilgan.

Sheʼr haligacha satanistlar uchun ilhom manbayi boʻlib kelmoqda&lt;ref&gt;[http://www.communistvampires.com/horror/Flowers%20From%20Hell.htm Flowers From Hell: A Satanic Reader]&lt;/ref&gt;.

== Yozuvlar ==
* Amerikalik bastakor va elektron musiqa pioneri Ruth White ushbu sheʼrning ingliz tilidagi tarjimasini 1969-yilda chiqargan ''Flowers of Evil'' albomi uchun yozib olgan.
* 1982-yilda Diamanda Galás sheʼrni fransuz tilidagi asl variantidan elektron effektlar bilan yozib oladi va ''The Litanies of Satan'' nomi bilan 12 dyuymli singl sifatida chiqaradi. Keyinchalik u CD shaklida ham nashr etilgan.
* 1989-yilda Rossiyaning Chyorniy Obelisk guruhi ushbu sheʼrni albomlaridan birida yozib olgan.
* Chexiyaning Root guruhi 1991-yilda chiqargan ''Hell Symphony'' albomida ushbu sheʼrning oxirgi qismini yozib olgan.
* Necromantia guruhi 1993-yilda Gretsiyada chiqargan debyut albomi ''Crossing the Fiery Path'' uchun sheʼrning inglizcha tarjimasini yozib olgan.
* Meksikaning Transmetal guruhi''Tristeza de Lucifer'' albomi uchun sheʼrning ispancha tarjimasini yozib olgan, u ''Las letanías de Satán'' (ingliz tilida „Satanʼs litanies“) deb nomlangan.
* Norvegiyaning Gorgoroth guruhi ''Incipit Satan'' albomi uchun ''Litani til Satan'' qoʻshigʻini ijro etgan va unda sheʼr matni Nynorsk tiliga tarjima qilingan.
* Polshaning Sunrise Black guruhi 2013-yilda chiqargan albomi ''Omnia pro Patria'' uchun sheʼrning polyakcha tarjimasini yozib olgan.
* Italiyaning Theatres des Vampires guruhi 2001-yilda chiqargan albomi ''Bloody Lunatic Asylum'' uchun sheʼrning fransuzcha versiyasini yozib olgan.
* Gretsiyaning Rotting Christ guruhi 2016-yilda chiqargan albomi ''Rituals'' uchun sheʼrning fransuzcha versiyasini yozib olgan.
* Theater Oobleck kompaniyasi ushbu sheʼrning versiyasini ''Baudelaire In A Box'' seriyasi doirasida yozib olgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://theateroobleck.bandcamp.com/ |title=Music &amp;#124; Theater Oobleck |publisher=Theateroobleck.bandcamp.com |date=2015-08-23 |accessdate=2022-05-04}}&lt;/ref&gt;.
* 2018-yilda musiqiy ijodi Les Fleurs du mal asari atrofida qurilgan Fransiyaning Anakarsis guruhi ''The Litanies of Satan'' sheʼrining rok versiyasini yozib olgan&lt;ref&gt;{{cite AV media| url-status = live| archive-url = https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211209/4ZoTsJZ8O-0| archive-date = 2021-12-09| url = https://www.youtube.com/watch?v=4ZoTsJZ8O-0| title = Anakarsis - Les Litanies de Satan - Charles Baudelaire Les Fleurs du Mal | website=[[YouTube]]}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;.
* Litvaning Radamanth guruhi ushbu sheʼrni dastlab 2025-yilda singl sifatida yozib olgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}</text>
      <sha1>6q6yuzx0b0d41pt8gc5x32zlpi60s25</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974154</id>
      <parentid>5974153</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:12:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Sheʼrlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5799" sha1="0ocrydba2fkq7b7nfvybe4qxoeesxg0" xml:space="preserve">{{thr}}
[[File:Fleurs-du-mal_titel.jpg|thumb]]

'''Les Litanies de Satan''' ({{lang-en|The Litanies of Satan}}) — [[Charles Baudelaire]] tomonidan yozilgan sheʼr. U [[Les Fleurs du mal]] toʻplami tarkibida nashr etilgan. Sheʼrning yozilgan sanasi nomaʼlum, biroq bu sheʼr toʻplamdagi boshqalardan alohida davrda yaratilganini koʻrsatuvchi hech qanday dalil mavjud emas&lt;ref name=&quot;Starkie1933&quot;&gt;{{cite book|last=Starkie|first=Enid|title=Baudelaire|url=https://books.google.com/books?id=WtxJAAAAMAAJ&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22|accessdate=21 September 2010|year=1933|publisher=G.P. Putnam's sons}}&lt;/ref&gt;.

Sheʼr dinni, xususan katoliklarni rad etish ruhida yozilgan&lt;ref name=&quot;DebusscherSchvey1989&quot;&gt;{{cite book|last1=Debusscher|first1=Gilbert|last2=Schvey|first2=Henry I.|last3=Maufort|first3=Marc|title=New essays on American drama|url=https://books.google.com/books?id=9ow5eSO59bQC&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22&amp;pg=PA16|accessdate=21 September 2010|year=1989|publisher=Rodopi|isbn=978-90-5183-107-8|page=16}}&lt;/ref&gt;. Unda katolik messasining qismlari boʻlgan ''Kyrie eleison'' va ''Gloria Patri'' iboralarining kufrona teskari talqini keltiriladi &lt;ref name=&quot;Lawler1997&quot;&gt;{{cite book|authorlink1=James R. Lawler|last=Lawler|first=James R.|title=Poetry and moral dialectic: Baudelaire's &quot;secret architecture&quot;|url=https://books.google.com/books?id=JRvmSCDZ2dMC&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22&amp;pg=PA156|accessdate=21 September 2010|year=1997|publisher=Fairleigh Dickinson Univ Press|isbn=978-0-8386-3758-6|page=156}}&lt;/ref&gt; yoki ularda Maryam oʻrniga Shayton qoʻyilib, unga qaratilgan liturgiya bilan almashtiriladi&lt;ref name=&quot;universitet1975&quot;&gt;{{cite book|last=universitet|first=Uppsala|title=Studia anglistica upsaliensia|url=https://books.google.com/books?id=ntRZAAAAMAAJ&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22|accessdate=21 September 2010|year=1975|publisher=Almqvist &amp; Wiksell|isbn=978-91-554-0331-7}}&lt;/ref&gt; . Algernon Charles Swinburne ushbu sheʼrni Les Fleurs du mal asarining kaliti deb atagan &lt;ref name=&quot;universitet1975&quot;/&gt;. Shoir adolatsizlikni boshdan kechirgan va jamiyatdan chetlatilgan Shaytonga ham hamdardlik bildirish mumkinligi koʻrsatadi &lt;ref name=&quot;Daniel1997&quot;&gt;{{cite book|last=Daniel|first=Robert R.|title=The poetry of Villon and Baudelaire: two worlds, one human condition|url=https://books.google.com/books?id=j89cAAAAMAAJ&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22|accessdate=21 September 2010|year=1997|publisher=P. Lang|isbn=978-0-8204-3472-8}}&lt;/ref&gt;. Biroq siyosiy sabablarga koʻra, Charles Baudelaire muqaddima sifatida Shaytonga shaxsiy sadoqati yoʻqligini tushuntiruvchi izoh qoʻshishga majbur boʻlgan.&lt;ref name=&quot;Leakey1992&quot;&gt;{{cite book|last=Leakey|first=F. W.|title=Baudelaire, Les fleurs du mal|url=https://archive.org/details/baudelairelesfle00leak|url-access=registration|quote=Les Litanies de Satan.|accessdate=21 September 2010|year=1992|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-36116-3|page=[https://archive.org/details/baudelairelesfle00leak/page/31 31]}}&lt;/ref&gt;. Shunga qaramay, „Les Fleurs du mal“ asari sababli u va uning noshirlari „jamoat odob-axloqiga haqorat“ aybi bilan jarimaga tortilgan.

Sheʼr haligacha satanistlar uchun ilhom manbayi boʻlib kelmoqda&lt;ref&gt;[http://www.communistvampires.com/horror/Flowers%20From%20Hell.htm Flowers From Hell: A Satanic Reader]&lt;/ref&gt;.

== Yozuvlar ==
* Amerikalik bastakor va elektron musiqa pioneri Ruth White ushbu sheʼrning ingliz tilidagi tarjimasini 1969-yilda chiqargan ''Flowers of Evil'' albomi uchun yozib olgan.
* 1982-yilda Diamanda Galás sheʼrni fransuz tilidagi asl variantidan elektron effektlar bilan yozib oladi va ''The Litanies of Satan'' nomi bilan 12 dyuymli singl sifatida chiqaradi. Keyinchalik u CD shaklida ham nashr etilgan.
* 1989-yilda Rossiyaning Chyorniy Obelisk guruhi ushbu sheʼrni albomlaridan birida yozib olgan.
* Chexiyaning Root guruhi 1991-yilda chiqargan ''Hell Symphony'' albomida ushbu sheʼrning oxirgi qismini yozib olgan.
* Necromantia guruhi 1993-yilda Gretsiyada chiqargan debyut albomi ''Crossing the Fiery Path'' uchun sheʼrning inglizcha tarjimasini yozib olgan.
* Meksikaning Transmetal guruhi''Tristeza de Lucifer'' albomi uchun sheʼrning ispancha tarjimasini yozib olgan, u ''Las letanías de Satán'' (ingliz tilida „Satanʼs litanies“) deb nomlangan.
* Norvegiyaning Gorgoroth guruhi ''Incipit Satan'' albomi uchun ''Litani til Satan'' qoʻshigʻini ijro etgan va unda sheʼr matni Nynorsk tiliga tarjima qilingan.
* Polshaning Sunrise Black guruhi 2013-yilda chiqargan albomi ''Omnia pro Patria'' uchun sheʼrning polyakcha tarjimasini yozib olgan.
* Italiyaning Theatres des Vampires guruhi 2001-yilda chiqargan albomi ''Bloody Lunatic Asylum'' uchun sheʼrning fransuzcha versiyasini yozib olgan.
* Gretsiyaning Rotting Christ guruhi 2016-yilda chiqargan albomi ''Rituals'' uchun sheʼrning fransuzcha versiyasini yozib olgan.
* Theater Oobleck kompaniyasi ushbu sheʼrning versiyasini ''Baudelaire In A Box'' seriyasi doirasida yozib olgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://theateroobleck.bandcamp.com/ |title=Music &amp;#124; Theater Oobleck |publisher=Theateroobleck.bandcamp.com |date=2015-08-23 |accessdate=2022-05-04}}&lt;/ref&gt;.
* 2018-yilda musiqiy ijodi Les Fleurs du mal asari atrofida qurilgan Fransiyaning Anakarsis guruhi ''The Litanies of Satan'' sheʼrining rok versiyasini yozib olgan&lt;ref&gt;{{cite AV media| url-status = live| archive-url = https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211209/4ZoTsJZ8O-0| archive-date = 2021-12-09| url = https://www.youtube.com/watch?v=4ZoTsJZ8O-0| title = Anakarsis - Les Litanies de Satan - Charles Baudelaire Les Fleurs du Mal | website=[[YouTube]]}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;.
* Litvaning Radamanth guruhi ushbu sheʼrni dastlab 2025-yilda singl sifatida yozib olgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Sheʼrlar]]</text>
      <sha1>0ocrydba2fkq7b7nfvybe4qxoeesxg0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974156</id>
      <parentid>5974154</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:19:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>Tahrirlash</comment>
      <origin>5974156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5803" sha1="59zb3oh3n49ytsppg19u1q61f46aqmn" xml:space="preserve">{{thr}}
[[File:Fleurs-du-mal_titel.jpg|thumb]]

'''Les Litanies de Satan''' ({{lang-en|The Litanies of Satan}}) — [[Charles Baudelaire]] tomonidan yozilgan [[sheʼr]]. U [[Les Fleurs du mal]] toʻplami tarkibida nashr etilgan. Sheʼrning yozilgan sanasi nomaʼlum, biroq bu sheʼr toʻplamdagi boshqalardan alohida davrda yaratilganini koʻrsatuvchi hech qanday dalil mavjud emas&lt;ref name=&quot;Starkie1933&quot;&gt;{{cite book|last=Starkie|first=Enid|title=Baudelaire|url=https://books.google.com/books?id=WtxJAAAAMAAJ&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22|accessdate=21 September 2010|year=1933|publisher=G.P. Putnam's sons}}&lt;/ref&gt;.

Sheʼr dinni, xususan katoliklarni rad etish ruhida yozilgan&lt;ref name=&quot;DebusscherSchvey1989&quot;&gt;{{cite book|last1=Debusscher|first1=Gilbert|last2=Schvey|first2=Henry I.|last3=Maufort|first3=Marc|title=New essays on American drama|url=https://books.google.com/books?id=9ow5eSO59bQC&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22&amp;pg=PA16|accessdate=21 September 2010|year=1989|publisher=Rodopi|isbn=978-90-5183-107-8|page=16}}&lt;/ref&gt;. Unda katolik messasining qismlari boʻlgan ''Kyrie eleison'' va ''Gloria Patri'' iboralarining kufrona teskari talqini keltiriladi &lt;ref name=&quot;Lawler1997&quot;&gt;{{cite book|authorlink1=James R. Lawler|last=Lawler|first=James R.|title=Poetry and moral dialectic: Baudelaire's &quot;secret architecture&quot;|url=https://books.google.com/books?id=JRvmSCDZ2dMC&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22&amp;pg=PA156|accessdate=21 September 2010|year=1997|publisher=Fairleigh Dickinson Univ Press|isbn=978-0-8386-3758-6|page=156}}&lt;/ref&gt; yoki ularda Maryam oʻrniga Shayton qoʻyilib, unga qaratilgan liturgiya bilan almashtiriladi&lt;ref name=&quot;universitet1975&quot;&gt;{{cite book|last=universitet|first=Uppsala|title=Studia anglistica upsaliensia|url=https://books.google.com/books?id=ntRZAAAAMAAJ&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22|accessdate=21 September 2010|year=1975|publisher=Almqvist &amp; Wiksell|isbn=978-91-554-0331-7}}&lt;/ref&gt; . Algernon Charles Swinburne ushbu sheʼrni Les Fleurs du mal asarining kaliti deb atagan &lt;ref name=&quot;universitet1975&quot;/&gt;. Shoir adolatsizlikni boshdan kechirgan va jamiyatdan chetlatilgan Shaytonga ham hamdardlik bildirish mumkinligi koʻrsatadi &lt;ref name=&quot;Daniel1997&quot;&gt;{{cite book|last=Daniel|first=Robert R.|title=The poetry of Villon and Baudelaire: two worlds, one human condition|url=https://books.google.com/books?id=j89cAAAAMAAJ&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22|accessdate=21 September 2010|year=1997|publisher=P. Lang|isbn=978-0-8204-3472-8}}&lt;/ref&gt;. Biroq siyosiy sabablarga koʻra, Charles Baudelaire muqaddima sifatida Shaytonga shaxsiy sadoqati yoʻqligini tushuntiruvchi izoh qoʻshishga majbur boʻlgan.&lt;ref name=&quot;Leakey1992&quot;&gt;{{cite book|last=Leakey|first=F. W.|title=Baudelaire, Les fleurs du mal|url=https://archive.org/details/baudelairelesfle00leak|url-access=registration|quote=Les Litanies de Satan.|accessdate=21 September 2010|year=1992|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-36116-3|page=[https://archive.org/details/baudelairelesfle00leak/page/31 31]}}&lt;/ref&gt;. Shunga qaramay, „Les Fleurs du mal“ asari sababli u va uning noshirlari „jamoat odob-axloqiga haqorat“ aybi bilan jarimaga tortilgan.

Sheʼr haligacha satanistlar uchun ilhom manbayi boʻlib kelmoqda&lt;ref&gt;[http://www.communistvampires.com/horror/Flowers%20From%20Hell.htm Flowers From Hell: A Satanic Reader]&lt;/ref&gt;.

== Yozuvlar ==
* Amerikalik bastakor va elektron musiqa pioneri Ruth White ushbu sheʼrning ingliz tilidagi tarjimasini 1969-yilda chiqargan ''Flowers of Evil'' albomi uchun yozib olgan.
* 1982-yilda Diamanda Galás sheʼrni fransuz tilidagi asl variantidan elektron effektlar bilan yozib oladi va ''The Litanies of Satan'' nomi bilan 12 dyuymli singl sifatida chiqaradi. Keyinchalik u CD shaklida ham nashr etilgan.
* 1989-yilda Rossiyaning Chyorniy Obelisk guruhi ushbu sheʼrni albomlaridan birida yozib olgan.
* Chexiyaning Root guruhi 1991-yilda chiqargan ''Hell Symphony'' albomida ushbu sheʼrning oxirgi qismini yozib olgan.
* Necromantia guruhi 1993-yilda Gretsiyada chiqargan debyut albomi ''Crossing the Fiery Path'' uchun sheʼrning inglizcha tarjimasini yozib olgan.
* Meksikaning Transmetal guruhi''Tristeza de Lucifer'' albomi uchun sheʼrning ispancha tarjimasini yozib olgan, u ''Las letanías de Satán'' (ingliz tilida „Satanʼs litanies“) deb nomlangan.
* Norvegiyaning Gorgoroth guruhi ''Incipit Satan'' albomi uchun ''Litani til Satan'' qoʻshigʻini ijro etgan va unda sheʼr matni Nynorsk tiliga tarjima qilingan.
* Polshaning Sunrise Black guruhi 2013-yilda chiqargan albomi ''Omnia pro Patria'' uchun sheʼrning polyakcha tarjimasini yozib olgan.
* Italiyaning Theatres des Vampires guruhi 2001-yilda chiqargan albomi ''Bloody Lunatic Asylum'' uchun sheʼrning fransuzcha versiyasini yozib olgan.
* Gretsiyaning Rotting Christ guruhi 2016-yilda chiqargan albomi ''Rituals'' uchun sheʼrning fransuzcha versiyasini yozib olgan.
* Theater Oobleck kompaniyasi ushbu sheʼrning versiyasini ''Baudelaire In A Box'' seriyasi doirasida yozib olgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://theateroobleck.bandcamp.com/ |title=Music &amp;#124; Theater Oobleck |publisher=Theateroobleck.bandcamp.com |date=2015-08-23 |accessdate=2022-05-04}}&lt;/ref&gt;.
* 2018-yilda musiqiy ijodi Les Fleurs du mal asari atrofida qurilgan Fransiyaning Anakarsis guruhi ''The Litanies of Satan'' sheʼrining rok versiyasini yozib olgan&lt;ref&gt;{{cite AV media| url-status = live| archive-url = https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211209/4ZoTsJZ8O-0| archive-date = 2021-12-09| url = https://www.youtube.com/watch?v=4ZoTsJZ8O-0| title = Anakarsis - Les Litanies de Satan - Charles Baudelaire Les Fleurs du Mal | website=[[YouTube]]}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;.
* Litvaning Radamanth guruhi ushbu sheʼrni dastlab 2025-yilda singl sifatida yozib olgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Sheʼrlar]]</text>
      <sha1>59zb3oh3n49ytsppg19u1q61f46aqmn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974398</id>
      <parentid>5974156</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:53:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <origin>5974398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5875" sha1="dgn9qgltebl64cjtrrg56ive8owl8go" xml:space="preserve">
[[File:Fleurs-du-mal_titel.jpg|thumb]]

'''Les Litanies de Satan''' ({{lang-en|The Litanies of Satan}}) — [[Charles Baudelaire]] tomonidan yozilgan [[sheʼr]]. U [[Les Fleurs du mal]] toʻplami tarkibida nashr etilgan. Sheʼrning yozilgan sanasi nomaʼlum, biroq bu sheʼr toʻplamdagi boshqalardan alohida davrda yaratilganini koʻrsatuvchi hech qanday dalil mavjud emas&lt;ref name=&quot;Starkie1933&quot;&gt;{{cite book|last=Starkie|first=Enid|title=Baudelaire|url=https://books.google.com/books?id=WtxJAAAAMAAJ&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22|accessdate=21 September 2010|year=1933|publisher=G.P. Putnam's sons}}&lt;/ref&gt;.

Sheʼr dinni, xususan katoliklarni rad etish ruhida yozilgan&lt;ref name=&quot;DebusscherSchvey1989&quot;&gt;{{cite book|last1=Debusscher|first1=Gilbert|last2=Schvey|first2=Henry I.|last3=Maufort|first3=Marc|title=New essays on American drama|url=https://books.google.com/books?id=9ow5eSO59bQC&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22&amp;pg=PA16|accessdate=21 September 2010|year=1989|publisher=Rodopi|isbn=978-90-5183-107-8|page=16}}&lt;/ref&gt;. Unda katolik messasining qismlari boʻlgan ''Kyrie eleison'' va ''Gloria Patri'' iboralarining kufrona teskari talqini keltiriladi &lt;ref name=&quot;Lawler1997&quot;&gt;{{cite book|authorlink1=James R. Lawler|last=Lawler|first=James R.|title=Poetry and moral dialectic: Baudelaire's &quot;secret architecture&quot;|url=https://books.google.com/books?id=JRvmSCDZ2dMC&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22&amp;pg=PA156|accessdate=21 September 2010|year=1997|publisher=Fairleigh Dickinson Univ Press|isbn=978-0-8386-3758-6|page=156}}&lt;/ref&gt; yoki ularda Maryam oʻrniga [[Shayton]] qoʻyilib, unga qaratilgan liturgiya bilan almashtiriladi&lt;ref name=&quot;universitet1975&quot;&gt;{{cite book|last=universitet|first=Uppsala|title=Studia anglistica upsaliensia|url=https://books.google.com/books?id=ntRZAAAAMAAJ&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22|accessdate=21 September 2010|year=1975|publisher=Almqvist &amp; Wiksell|isbn=978-91-554-0331-7}}&lt;/ref&gt; . Algernon Charles Swinburne ushbu sheʼrni Les Fleurs du mal asarining kaliti deb atagan &lt;ref name=&quot;universitet1975&quot;/&gt;. Shoir adolatsizlikni boshdan kechirgan va jamiyatdan chetlatilgan Shaytonga ham hamdardlik bildirish mumkinligi koʻrsatadi &lt;ref name=&quot;Daniel1997&quot;&gt;{{cite book|last=Daniel|first=Robert R.|title=The poetry of Villon and Baudelaire: two worlds, one human condition|url=https://books.google.com/books?id=j89cAAAAMAAJ&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22|accessdate=21 September 2010|year=1997|publisher=P. Lang|isbn=978-0-8204-3472-8}}&lt;/ref&gt;. Biroq siyosiy sabablarga koʻra, Charles Baudelaire [[muqaddima]] sifatida Shaytonga shaxsiy sadoqati yoʻqligini tushuntiruvchi izoh qoʻshishga majbur boʻlgan.&lt;ref name=&quot;Leakey1992&quot;&gt;{{cite book|last=Leakey|first=F. W.|title=Baudelaire, Les fleurs du mal|url=https://archive.org/details/baudelairelesfle00leak|url-access=registration|quote=Les Litanies de Satan.|accessdate=21 September 2010|year=1992|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-36116-3|page=[https://archive.org/details/baudelairelesfle00leak/page/31 31]}}&lt;/ref&gt;. Shunga qaramay, „Les Fleurs du mal“ asari sababli u va uning noshirlari „jamoat odob-axloqiga haqorat“ aybi bilan jarimaga tortilgan.

Sheʼr haligacha [[satanist]]lar uchun ilhom manbayi boʻlib kelmoqda&lt;ref&gt;[http://www.communistvampires.com/horror/Flowers%20From%20Hell.htm Flowers From Hell: A Satanic Reader]&lt;/ref&gt;.

== Yozuvlar ==
* Amerikalik [[bastakor]] va elektron musiqa pioneri [[Ruth White]] ushbu sheʼrning ingliz tilidagi tarjimasini 1969-yilda chiqargan ''Flowers of Evil'' albomi uchun yozib olgan.
* 1982-yilda [[Diamanda Galás]] sheʼrni [[fransuz tili]]dagi asl variantidan elektron effektlar bilan yozib oladi va ''The Litanies of Satan'' nomi bilan 12 dyuymli [[singl]] sifatida chiqaradi. Keyinchalik u CD shaklida ham nashr etilgan.
* 1989-yilda Rossiyaning Чёрный Обелиск guruhi ushbu sheʼrni albomlaridan birida yozib olgan.
* [[Chexiya]]ning Root guruhi 1991-yilda chiqargan ''Hell Symphony'' albomida ushbu sheʼrning oxirgi qismini yozib olgan.
* Necromantia guruhi 1993-yilda [[Gretsiya]]da chiqargan debyut albomi ''Crossing the Fiery Path'' uchun sheʼrning inglizcha tarjimasini yozib olgan.
* [[Meksika]]ning Transmetal guruhi''Tristeza de Lucifer'' albomi uchun sheʼrning ispancha tarjimasini yozib olgan, u ''Las letanías de Satán'' (ingliz tilida „Satanʼs litanies“) deb nomlangan.
* [[Norvegiya]]ning Gorgoroth guruhi ''Incipit Satan'' albomi uchun ''Litani til Satan'' qoʻshigʻini ijro etgan va unda sheʼr matni Nynorsk tiliga tarjima qilingan.
* [[Polsha]]ning Sunrise Black guruhi 2013-yilda chiqargan albomi ''Omnia pro Patria'' uchun sheʼrning polyakcha tarjimasini yozib olgan.
* [[Italiya]]ning Theatres des Vampires guruhi 2001-yilda chiqargan albomi ''Bloody Lunatic Asylum'' uchun sheʼrning fransuzcha versiyasini yozib olgan.
* [[Gretsiya]]ning Rotting Christ guruhi 2016-yilda chiqargan albomi ''Rituals'' uchun sheʼrning fransuzcha versiyasini yozib olgan.
* Theater Oobleck kompaniyasi ushbu sheʼrning versiyasini ''Baudelaire In A Box'' seriyasi doirasida yozib olgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://theateroobleck.bandcamp.com/ |title=Music &amp;#124; Theater Oobleck |publisher=Theateroobleck.bandcamp.com |date=2015-08-23 |accessdate=2022-05-04}}&lt;/ref&gt;.
* 2018-yilda musiqiy ijodi Les Fleurs du mal asari atrofida qurilgan [[Fransiya]]ning Anakarsis guruhi ''The Litanies of Satan'' sheʼrining rok versiyasini yozib olgan&lt;ref&gt;{{cite AV media| url-status = live| archive-url = https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211209/4ZoTsJZ8O-0| archive-date = 2021-12-09| url = https://www.youtube.com/watch?v=4ZoTsJZ8O-0| title = Anakarsis - Les Litanies de Satan - Charles Baudelaire Les Fleurs du Mal | website=[[YouTube]]}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;.
* [[Litva]]ning Radamanth guruhi ushbu sheʼrni dastlab 2025-yilda singl sifatida yozib olgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Sheʼrlar]]</text>
      <sha1>dgn9qgltebl64cjtrrg56ive8owl8go</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974406</id>
      <parentid>5974398</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:07:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>/* Manbalar */</comment>
      <origin>5974406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5888" sha1="4ky3f309kndg1gbutk0yhydlxm9084v" xml:space="preserve">
[[File:Fleurs-du-mal_titel.jpg|thumb]]

'''Les Litanies de Satan''' ({{lang-en|The Litanies of Satan}}) — [[Charles Baudelaire]] tomonidan yozilgan [[sheʼr]]. U [[Les Fleurs du mal]] toʻplami tarkibida nashr etilgan. Sheʼrning yozilgan sanasi nomaʼlum, biroq bu sheʼr toʻplamdagi boshqalardan alohida davrda yaratilganini koʻrsatuvchi hech qanday dalil mavjud emas&lt;ref name=&quot;Starkie1933&quot;&gt;{{cite book|last=Starkie|first=Enid|title=Baudelaire|url=https://books.google.com/books?id=WtxJAAAAMAAJ&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22|accessdate=21 September 2010|year=1933|publisher=G.P. Putnam's sons}}&lt;/ref&gt;.

Sheʼr dinni, xususan katoliklarni rad etish ruhida yozilgan&lt;ref name=&quot;DebusscherSchvey1989&quot;&gt;{{cite book|last1=Debusscher|first1=Gilbert|last2=Schvey|first2=Henry I.|last3=Maufort|first3=Marc|title=New essays on American drama|url=https://books.google.com/books?id=9ow5eSO59bQC&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22&amp;pg=PA16|accessdate=21 September 2010|year=1989|publisher=Rodopi|isbn=978-90-5183-107-8|page=16}}&lt;/ref&gt;. Unda katolik messasining qismlari boʻlgan ''Kyrie eleison'' va ''Gloria Patri'' iboralarining kufrona teskari talqini keltiriladi &lt;ref name=&quot;Lawler1997&quot;&gt;{{cite book|authorlink1=James R. Lawler|last=Lawler|first=James R.|title=Poetry and moral dialectic: Baudelaire's &quot;secret architecture&quot;|url=https://books.google.com/books?id=JRvmSCDZ2dMC&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22&amp;pg=PA156|accessdate=21 September 2010|year=1997|publisher=Fairleigh Dickinson Univ Press|isbn=978-0-8386-3758-6|page=156}}&lt;/ref&gt; yoki ularda Maryam oʻrniga [[Shayton]] qoʻyilib, unga qaratilgan liturgiya bilan almashtiriladi&lt;ref name=&quot;universitet1975&quot;&gt;{{cite book|last=universitet|first=Uppsala|title=Studia anglistica upsaliensia|url=https://books.google.com/books?id=ntRZAAAAMAAJ&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22|accessdate=21 September 2010|year=1975|publisher=Almqvist &amp; Wiksell|isbn=978-91-554-0331-7}}&lt;/ref&gt; . Algernon Charles Swinburne ushbu sheʼrni Les Fleurs du mal asarining kaliti deb atagan &lt;ref name=&quot;universitet1975&quot;/&gt;. Shoir adolatsizlikni boshdan kechirgan va jamiyatdan chetlatilgan Shaytonga ham hamdardlik bildirish mumkinligi koʻrsatadi &lt;ref name=&quot;Daniel1997&quot;&gt;{{cite book|last=Daniel|first=Robert R.|title=The poetry of Villon and Baudelaire: two worlds, one human condition|url=https://books.google.com/books?id=j89cAAAAMAAJ&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22|accessdate=21 September 2010|year=1997|publisher=P. Lang|isbn=978-0-8204-3472-8}}&lt;/ref&gt;. Biroq siyosiy sabablarga koʻra, Charles Baudelaire [[muqaddima]] sifatida Shaytonga shaxsiy sadoqati yoʻqligini tushuntiruvchi izoh qoʻshishga majbur boʻlgan.&lt;ref name=&quot;Leakey1992&quot;&gt;{{cite book|last=Leakey|first=F. W.|title=Baudelaire, Les fleurs du mal|url=https://archive.org/details/baudelairelesfle00leak|url-access=registration|quote=Les Litanies de Satan.|accessdate=21 September 2010|year=1992|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-36116-3|page=[https://archive.org/details/baudelairelesfle00leak/page/31 31]}}&lt;/ref&gt;. Shunga qaramay, „Les Fleurs du mal“ asari sababli u va uning noshirlari „jamoat odob-axloqiga haqorat“ aybi bilan jarimaga tortilgan.

Sheʼr haligacha [[satanist]]lar uchun ilhom manbayi boʻlib kelmoqda&lt;ref&gt;[http://www.communistvampires.com/horror/Flowers%20From%20Hell.htm Flowers From Hell: A Satanic Reader]&lt;/ref&gt;.

== Yozuvlar ==
* Amerikalik [[bastakor]] va elektron musiqa pioneri [[Ruth White]] ushbu sheʼrning ingliz tilidagi tarjimasini 1969-yilda chiqargan ''Flowers of Evil'' albomi uchun yozib olgan.
* 1982-yilda [[Diamanda Galás]] sheʼrni [[fransuz tili]]dagi asl variantidan elektron effektlar bilan yozib oladi va ''The Litanies of Satan'' nomi bilan 12 dyuymli [[singl]] sifatida chiqaradi. Keyinchalik u CD shaklida ham nashr etilgan.
* 1989-yilda Rossiyaning Чёрный Обелиск guruhi ushbu sheʼrni albomlaridan birida yozib olgan.
* [[Chexiya]]ning Root guruhi 1991-yilda chiqargan ''Hell Symphony'' albomida ushbu sheʼrning oxirgi qismini yozib olgan.
* Necromantia guruhi 1993-yilda [[Gretsiya]]da chiqargan debyut albomi ''Crossing the Fiery Path'' uchun sheʼrning inglizcha tarjimasini yozib olgan.
* [[Meksika]]ning Transmetal guruhi''Tristeza de Lucifer'' albomi uchun sheʼrning ispancha tarjimasini yozib olgan, u ''Las letanías de Satán'' (ingliz tilida „Satanʼs litanies“) deb nomlangan.
* [[Norvegiya]]ning Gorgoroth guruhi ''Incipit Satan'' albomi uchun ''Litani til Satan'' qoʻshigʻini ijro etgan va unda sheʼr matni Nynorsk tiliga tarjima qilingan.
* [[Polsha]]ning Sunrise Black guruhi 2013-yilda chiqargan albomi ''Omnia pro Patria'' uchun sheʼrning polyakcha tarjimasini yozib olgan.
* [[Italiya]]ning Theatres des Vampires guruhi 2001-yilda chiqargan albomi ''Bloody Lunatic Asylum'' uchun sheʼrning fransuzcha versiyasini yozib olgan.
* [[Gretsiya]]ning Rotting Christ guruhi 2016-yilda chiqargan albomi ''Rituals'' uchun sheʼrning fransuzcha versiyasini yozib olgan.
* Theater Oobleck kompaniyasi ushbu sheʼrning versiyasini ''Baudelaire In A Box'' seriyasi doirasida yozib olgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://theateroobleck.bandcamp.com/ |title=Music &amp;#124; Theater Oobleck |publisher=Theateroobleck.bandcamp.com |date=2015-08-23 |accessdate=2022-05-04}}&lt;/ref&gt;.
* 2018-yilda musiqiy ijodi Les Fleurs du mal asari atrofida qurilgan [[Fransiya]]ning Anakarsis guruhi ''The Litanies of Satan'' sheʼrining rok versiyasini yozib olgan&lt;ref&gt;{{cite AV media| url-status = live| archive-url = https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211209/4ZoTsJZ8O-0| archive-date = 2021-12-09| url = https://www.youtube.com/watch?v=4ZoTsJZ8O-0| title = Anakarsis - Les Litanies de Satan - Charles Baudelaire Les Fleurs du Mal | website=[[YouTube]]}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;.
* [[Litva]]ning Radamanth guruhi ushbu sheʼrni dastlab 2025-yilda singl sifatida yozib olgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{poem-stub}}
[[Turkum:Sheʼrlar]]</text>
      <sha1>4ky3f309kndg1gbutk0yhydlxm9084v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974441</id>
      <parentid>5974406</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:48:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <origin>5974441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5884" sha1="tn4xxha35waydifupg4lgkcy4vy987s" xml:space="preserve">
[[File:Fleurs-du-mal_titel.jpg|thumb]]

'''Les Litanies de Satan''' ({{lang-en|The Litanies of Satan}}) — [[Charles Baudelaire]] tomonidan yozilgan [[sheʼr]]. U [[Les Fleurs du mal]] toʻplami tarkibida nashr etilgan. Sheʼrning yozilgan sanasi nomaʼlum, biroq bu sheʼr toʻplamdagi boshqalardan alohida davrda yaratilganini koʻrsatuvchi hech qanday dalil mavjud emas&lt;ref name=&quot;Starkie1933&quot;&gt;{{cite book|last=Starkie|first=Enid|title=Baudelaire|url=https://books.google.com/books?id=WtxJAAAAMAAJ&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22|accessdate=21 September 2010|year=1933|publisher=G.P. Putnam's sons}}&lt;/ref&gt;.

Sheʼr dinni, xususan katoliklarni rad etish ruhida yozilgan&lt;ref name=&quot;DebusscherSchvey1989&quot;&gt;{{cite book|last1=Debusscher|first1=Gilbert|last2=Schvey|first2=Henry I.|last3=Maufort|first3=Marc|title=New essays on American drama|url=https://books.google.com/books?id=9ow5eSO59bQC&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22&amp;pg=PA16|accessdate=21 September 2010|year=1989|publisher=Rodopi|isbn=978-90-5183-107-8|page=16}}&lt;/ref&gt;. Unda katolik messasining qismlari boʻlgan ''Kyrie eleison'' va ''Gloria Patri'' iboralarining kufrona teskari talqini keltiriladi&lt;ref name=&quot;Lawler1997&quot;&gt;{{cite book|authorlink1=James R. Lawler|last=Lawler|first=James R.|title=Poetry and moral dialectic: Baudelaire's &quot;secret architecture&quot;|url=https://books.google.com/books?id=JRvmSCDZ2dMC&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22&amp;pg=PA156|accessdate=21 September 2010|year=1997|publisher=Fairleigh Dickinson Univ Press|isbn=978-0-8386-3758-6|page=156}}&lt;/ref&gt; yoki ularda Maryam oʻrniga [[Shayton]] qoʻyilib, unga qaratilgan liturgiya bilan almashtiriladi&lt;ref name=&quot;universitet1975&quot;&gt;{{cite book|last=universitet|first=Uppsala|title=Studia anglistica upsaliensia|url=https://books.google.com/books?id=ntRZAAAAMAAJ&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22|accessdate=21 September 2010|year=1975|publisher=Almqvist &amp; Wiksell|isbn=978-91-554-0331-7}}&lt;/ref&gt; . Algernon Charles Swinburne ushbu sheʼrni Les Fleurs du mal asarining kaliti deb atagan&lt;ref name=&quot;universitet1975&quot;/&gt;. Shoir adolatsizlikni boshdan kechirgan va jamiyatdan chetlatilgan Shaytonga ham hamdardlik bildirish mumkinligi koʻrsatadi&lt;ref name=&quot;Daniel1997&quot;&gt;{{cite book|last=Daniel|first=Robert R.|title=The poetry of Villon and Baudelaire: two worlds, one human condition|url=https://books.google.com/books?id=j89cAAAAMAAJ&amp;q=%22Les+Litanies+de+Satan%22|accessdate=21 September 2010|year=1997|publisher=P. Lang|isbn=978-0-8204-3472-8}}&lt;/ref&gt;. Biroq siyosiy sabablarga koʻra, Charles Baudelaire [[muqaddima]] sifatida Shaytonga shaxsiy sadoqati yoʻqligini tushuntiruvchi izoh qoʻshishga majbur boʻlgan&lt;ref name=&quot;Leakey1992&quot;&gt;{{cite book|last=Leakey|first=F. W.|title=Baudelaire, Les fleurs du mal|url=https://archive.org/details/baudelairelesfle00leak|url-access=registration|quote=Les Litanies de Satan.|accessdate=21 September 2010|year=1992|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-36116-3|page=[https://archive.org/details/baudelairelesfle00leak/page/31 31]}}&lt;/ref&gt;. Shunga qaramay, „Les Fleurs du mal“ asari sababli u va uning noshirlari „jamoat odob-axloqiga haqorat“ aybi bilan jarimaga tortilgan.

Sheʼr haligacha [[satanist]]lar uchun ilhom manbayi boʻlib kelmoqda&lt;ref&gt;[http://www.communistvampires.com/horror/Flowers%20From%20Hell.htm Flowers From Hell: A Satanic Reader]&lt;/ref&gt;.

== Yozuvlar ==
* Amerikalik [[bastakor]] va elektron musiqa pioneri [[Ruth White]] ushbu sheʼrning ingliz tilidagi tarjimasini 1969-yilda chiqargan ''Flowers of Evil'' albomi uchun yozib olgan.
* 1982-yilda [[Diamanda Galás]] sheʼrni [[fransuz tili]]dagi asl variantidan elektron effektlar bilan yozib oladi va ''The Litanies of Satan'' nomi bilan 12 dyuymli [[singl]] sifatida chiqaradi. Keyinchalik u CD shaklida ham nashr etilgan.
* 1989-yilda Rossiyaning Чёрный Обелиск guruhi ushbu sheʼrni albomlaridan birida yozib olgan.
* [[Chexiya]]ning Root guruhi 1991-yilda chiqargan ''Hell Symphony'' albomida ushbu sheʼrning oxirgi qismini yozib olgan.
* Necromantia guruhi 1993-yilda [[Gretsiya]]da chiqargan debyut albomi ''Crossing the Fiery Path'' uchun sheʼrning inglizcha tarjimasini yozib olgan.
* [[Meksika]]ning Transmetal guruhi''Tristeza de Lucifer'' albomi uchun sheʼrning ispancha tarjimasini yozib olgan, u ''Las letanías de Satán'' (ingliz tilida „Satanʼs litanies“) deb nomlangan.
* [[Norvegiya]]ning Gorgoroth guruhi ''Incipit Satan'' albomi uchun ''Litani til Satan'' qoʻshigʻini ijro etgan va unda sheʼr matni Nynorsk tiliga tarjima qilingan.
* [[Polsha]]ning Sunrise Black guruhi 2013-yilda chiqargan albomi ''Omnia pro Patria'' uchun sheʼrning polyakcha tarjimasini yozib olgan.
* [[Italiya]]ning Theatres des Vampires guruhi 2001-yilda chiqargan albomi ''Bloody Lunatic Asylum'' uchun sheʼrning fransuzcha versiyasini yozib olgan.
* [[Gretsiya]]ning Rotting Christ guruhi 2016-yilda chiqargan albomi ''Rituals'' uchun sheʼrning fransuzcha versiyasini yozib olgan.
* Theater Oobleck kompaniyasi ushbu sheʼrning versiyasini ''Baudelaire In A Box'' seriyasi doirasida yozib olgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://theateroobleck.bandcamp.com/ |title=Music &amp;#124; Theater Oobleck |publisher=Theateroobleck.bandcamp.com |date=2015-08-23 |accessdate=2022-05-04}}&lt;/ref&gt;.
* 2018-yilda musiqiy ijodi Les Fleurs du mal asari atrofida qurilgan [[Fransiya]]ning Anakarsis guruhi ''The Litanies of Satan'' sheʼrining rok versiyasini yozib olgan&lt;ref&gt;{{cite AV media| url-status = live| archive-url = https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211209/4ZoTsJZ8O-0| archive-date = 2021-12-09| url = https://www.youtube.com/watch?v=4ZoTsJZ8O-0| title = Anakarsis - Les Litanies de Satan - Charles Baudelaire Les Fleurs du Mal | website=[[YouTube]]}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;.
* [[Litva]]ning Radamanth guruhi ushbu sheʼrni dastlab 2025-yilda singl sifatida yozib olgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{poem-stub}}
[[Turkum:Sheʼrlar]]</text>
      <sha1>tn4xxha35waydifupg4lgkcy4vy987s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Annagül Annagulyýewa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360639</id>
    <revision>
      <id>5974159</id>
      <timestamp>2026-04-03T14:42:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <comment>Yangi maqola tarjima</comment>
      <origin>5974159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7117" sha1="7z841pwxxax2l2zw9nfw763b868ewyp" xml:space="preserve">{{thr}}
{{Musiqachi bilgiqutisi
| ismi             = Annagül Annagulyýewa
| tasvir           = 
| izoh             = 
| tavallud_paytidagi_ismi = Annagül Annamuradovna Annagulyýewa
| tavallud_sanasi  = 1924-yil 31-dekabr
| tavallud_joyi    = [[Esenguli etrapi|Hasan-Kuli tumani]], {{МестоРождения|Poltoratsk okrugi|Poltoratsk uyezdi}}, [[Turkmaniston SSR]], [[SSSR]]
| vafot_sanasi     = 2009-yil 18-iyul
| vafot_joyi       = [[Ashxobod]], [[Turkmaniston]]
| fuqaroligi       = {{SSSR}}&lt;br&gt;{{flag|Turkmaniston}}
| faoliyat_yillari = 1941—2001
| kasblari         = [[opera xonandasi]] ([[soprano]]), aktrisa
| janr             = 
| leybl            = 
| sayt             = 
}}

'''Annagül Annamuradovna Annagulyýewa''' (1924—2009) — sovet va turkman [[opera xonandasi]] ([[soprano]]), aktrisa. [[SSSR xalq artisti]] (1965).

== Biografiya ==
1924-yil 31-dekabrda (boshqa manbalarga ko‘ra — 1923-yil 1-yanvar&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/node/26801|title=Turkmaniston xalq artisti Annagül Annakuliyeva vafot etdi {{!}} Internet-gazeta Turkmenistan.Ru|website=www.turkmenistan.ru|access-date=2021-09-04|archive-date=2021-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210904091945/http://www.turkmenistan.ru/ru/node/26801|url-status=live}}&lt;/ref&gt;) [[Kaspiy dengizi]] bo‘yidagi kichik baliqchi qishlog‘ida, [[Esenguli etrapi|Hasan-Kuli]] hududida (hozirgi [[Esenguli etrapi]], [[Bolqon viloyati]], [[Turkmaniston]]) tug‘ilgan.

Boshlang‘ich ta’limni olgach, 1936—1939-yillarda ayollar pedagogika bilim yurtida o‘qishni davom ettirdi. Uning kursdoshi keyinchalik mashhur xonanda, [[SSSR xalq artisti]] bo‘lgan [[Kuliyeva, Maya|Maya Kuliyeva]] edi.

1939—1941-yillarda [[Krasnovodsk viloyati]] yoshlar tashkilotida bo‘lim mudiri bo‘lib ishlagan.

Turkman opera studiyasini tamomlagan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://vslovar.org.ru/cult/5254.html |title=Maxdumquli nomidagi Turkman opera va balet teatri — Vizual lug‘at |access-date=2015-04-02 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305094332/http://vslovar.org.ru/cult/5254.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

1941-yildan 2001-yilgacha — [[Turkman opera va balet teatri]] (hozirgi [[Maxdumquli nomidagi Milliy musiqali drama teatri]]) (Ashxobod) solisti, opera xonandasi.

Konsertlarda faol qatnashgan. [[Kanada]], [[Hindiston]], [[Vengriya]], [[Afgʻoniston]]da gastrollarda bo‘lgan. Har safar o‘z repertuariga chiqish qilayotgan mamlakat tilidagi qo‘shiqlarni ham kiritgan&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/21433/pesnya-lyubov-i-sudba|title=Qo‘shiq, sevgi va taqdir|website=turkmenistan.gov.tm|access-date=2021-09-04|archive-date=2021-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210904091945/https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/21433/pesnya-lyubov-i-sudba|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Kinoda ham suratga tushgan. Turkmaniston SSR Kinematograflar uyushmasi a’zosi bo‘lgan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rudata.ru/wiki/%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0%2C_%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%83%D0%BB%D1%8C_%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0 |title=Annakuliyeva, Annagül Annamuradovna — RuData.ru |access-date=2022-06-03 |archive-date=2020-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200115205247/http://www.rudata.ru/wiki/%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0,_%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%83%D0%BB%D1%8C_%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

1952-yildan [[KPSS]] a’zosi.

Annagül Annagulyýewa 2009-yil 18-iyulda [[Ashxobod]]da vafot etgan. U o‘z vatani — Hasan-Kuli (hozirgi [[Esenguly]]) posyolkasida, [[Bolqon viloyati]]da dafn etilgan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fergananews.com/article.php?id=6671 |title=Kuygan yer. Mustaqil Turkmaniston madaniyati |access-date=2015-04-02 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402164700/http://www.fergananews.com/article.php?id=6671 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

=== Oila ===
* Turmush o‘rtog‘i — [[Karliyev, Alty|Alty Karliyev]] (1909—1973), aktyor, teatr va kino rejissyori, dramaturg. [[SSSR xalq artisti]] (1955).

== Mukofot va unvonlar ==
* [[Turkmaniston SSR xalq artisti]] (1952)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.saratov-kultura.ru/calendar/31-12.html |title=Saratov madaniyati — Madaniy hayot taqvimi — 31-dekabr |access-date=2010-09-03 |archive-date=2009-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090810042641/http://www.saratov-kultura.ru/calendar/31-12.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* [[SSSR xalq artisti]] (19.04.1965)&lt;ref&gt;{{статья |заглавие=SSSR Oliy Kengashi Prezidiumi farmoni |ссылка=https://tert.nla.am/archive/NLA%20TERT/SSRM19381954/1965/16.pdf|издание=SSSR Oliy Kengashi axborotnomasi|тип=газета|год=1965|месяц=4|число=21|номер=16}}&lt;/ref&gt;
* [[Lenin ordeni]] (28.10.1955)&lt;ref&gt;{{статья |ссылка=https://portal-kultura.ru/upload/iblock/3ca/1955.10.29.pdf |заглавие=SSSR mukofotlari haqida farmon |год=1955 |издание=Sovet madaniyati |тип=газета |месяц=10 |число=29 |номер=133 |страницы=2}}&lt;/ref&gt;
* [[Xalqlar do‘stligi ordeni]] (1983)
* [[“Faxriy belgi” ordeni]] (1950)
* Medallar

== Ijodi ==

=== Rollari ===
* {{Год в театре|1941}} — «Zohre va Tohir» [[Shaposhnikov, Adrian Grigorevich|A. Shaposhnikov]] — ''Zohre''
* «Abadan» [[Meytus, Yuliy Sergeyevich|Yu. Meytus]] va [[Kuliyev, Ashir|A. Kuliyev]] — ''Abadan''
* «Shasenem va Garib» — ''Shasenem''
* «Kemine va qazi» — ''Og‘ulbek''
* «Layli va Majnun» — ''Layli''
* «[[Pikovaya dama (opera)|Pikova dama]]» [[Chaykovskiy, Pyotr Ilyich|P. Chaykovskiy]] — ''Liza''
* «[[Yevgeniy Onegin (opera)|Yevgeniy Onegin]]» — ''Tatyana''
* «[[Rusalka (Dargomyjskiy operasi)|Rusalka]]» — ''Natasha''
* «[[Toska (opera)|Toska]]» — ''Toska''
* «[[Knyaz Igor (opera)|Knyaz Igor]]» — ''Yaroslavna''
* «[[Karmen (opera)|Karmen]]» — ''Karmen''

=== Filmografiya ===
* 1944-yil — Besh respublika konserti (musiqiy film)
* 1945-yil — Sehrli kristall (musiqiy film)
* 1957-yil — Maxsus topshiriq — ''Merdan qizi''
* 1963-yil — [[Dash-Kala voqeasi]] — ''Ene Karayevna''
* 1963-yil — Shasenem va Garib — ''shoh ayol''
* 1970-yil — Achchiq taqdir — ''Dursoltan''
* 1971-yil — Daryo ortida — chegara — ''Hesel''
* 1981-yil — Tong chavandozlari — ''Knishbay''
* 1983-yil — Qishlog‘im odamlari — ''Gerek''


== Havolalar ==
* Annagulyýewa // [[Katta Sovet ensiklopediyasi]].
* [http://www.rferl.org/content/Famous_Turkmen_Opera_Singer_Dies_At_85/1781267.html Turkmen Opera Star Dies At 85]{{ref|en}}

==Manbalar==
{{manbalar}}

[[Turkum:Turkman opera va balet teatri shaxslari]]
[[Turkum:Turkmaniston akademik musiqachilari]]
[[Turkum:SSSR akademik musiqachilari]]
[[Turkum:KPSS a’zolari]]
[[Turkum:Sopranolar]]
[[Turkum:Turkmenfilm shaxslari]]
[[Turkum:Bolqon viloyatida dafn etilganlar]]</text>
      <sha1>7z841pwxxax2l2zw9nfw763b868ewyp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974160</id>
      <parentid>5974159</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:43:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ijodi */</comment>
      <origin>5974160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7089" sha1="40yddf3kwzozumypoekeqchgu2i74ya" xml:space="preserve">{{thr}}
{{Musiqachi bilgiqutisi
| ismi             = Annagül Annagulyýewa
| tasvir           = 
| izoh             = 
| tavallud_paytidagi_ismi = Annagül Annamuradovna Annagulyýewa
| tavallud_sanasi  = 1924-yil 31-dekabr
| tavallud_joyi    = [[Esenguli etrapi|Hasan-Kuli tumani]], {{МестоРождения|Poltoratsk okrugi|Poltoratsk uyezdi}}, [[Turkmaniston SSR]], [[SSSR]]
| vafot_sanasi     = 2009-yil 18-iyul
| vafot_joyi       = [[Ashxobod]], [[Turkmaniston]]
| fuqaroligi       = {{SSSR}}&lt;br&gt;{{flag|Turkmaniston}}
| faoliyat_yillari = 1941—2001
| kasblari         = [[opera xonandasi]] ([[soprano]]), aktrisa
| janr             = 
| leybl            = 
| sayt             = 
}}

'''Annagül Annamuradovna Annagulyýewa''' (1924—2009) — sovet va turkman [[opera xonandasi]] ([[soprano]]), aktrisa. [[SSSR xalq artisti]] (1965).

== Biografiya ==
1924-yil 31-dekabrda (boshqa manbalarga ko‘ra — 1923-yil 1-yanvar&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/node/26801|title=Turkmaniston xalq artisti Annagül Annakuliyeva vafot etdi {{!}} Internet-gazeta Turkmenistan.Ru|website=www.turkmenistan.ru|access-date=2021-09-04|archive-date=2021-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210904091945/http://www.turkmenistan.ru/ru/node/26801|url-status=live}}&lt;/ref&gt;) [[Kaspiy dengizi]] bo‘yidagi kichik baliqchi qishlog‘ida, [[Esenguli etrapi|Hasan-Kuli]] hududida (hozirgi [[Esenguli etrapi]], [[Bolqon viloyati]], [[Turkmaniston]]) tug‘ilgan.

Boshlang‘ich ta’limni olgach, 1936—1939-yillarda ayollar pedagogika bilim yurtida o‘qishni davom ettirdi. Uning kursdoshi keyinchalik mashhur xonanda, [[SSSR xalq artisti]] bo‘lgan [[Kuliyeva, Maya|Maya Kuliyeva]] edi.

1939—1941-yillarda [[Krasnovodsk viloyati]] yoshlar tashkilotida bo‘lim mudiri bo‘lib ishlagan.

Turkman opera studiyasini tamomlagan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://vslovar.org.ru/cult/5254.html |title=Maxdumquli nomidagi Turkman opera va balet teatri — Vizual lug‘at |access-date=2015-04-02 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305094332/http://vslovar.org.ru/cult/5254.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

1941-yildan 2001-yilgacha — [[Turkman opera va balet teatri]] (hozirgi [[Maxdumquli nomidagi Milliy musiqali drama teatri]]) (Ashxobod) solisti, opera xonandasi.

Konsertlarda faol qatnashgan. [[Kanada]], [[Hindiston]], [[Vengriya]], [[Afgʻoniston]]da gastrollarda bo‘lgan. Har safar o‘z repertuariga chiqish qilayotgan mamlakat tilidagi qo‘shiqlarni ham kiritgan&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/21433/pesnya-lyubov-i-sudba|title=Qo‘shiq, sevgi va taqdir|website=turkmenistan.gov.tm|access-date=2021-09-04|archive-date=2021-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210904091945/https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/21433/pesnya-lyubov-i-sudba|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Kinoda ham suratga tushgan. Turkmaniston SSR Kinematograflar uyushmasi a’zosi bo‘lgan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rudata.ru/wiki/%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0%2C_%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%83%D0%BB%D1%8C_%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0 |title=Annakuliyeva, Annagül Annamuradovna — RuData.ru |access-date=2022-06-03 |archive-date=2020-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200115205247/http://www.rudata.ru/wiki/%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0,_%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%83%D0%BB%D1%8C_%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

1952-yildan [[KPSS]] a’zosi.

Annagül Annagulyýewa 2009-yil 18-iyulda [[Ashxobod]]da vafot etgan. U o‘z vatani — Hasan-Kuli (hozirgi [[Esenguly]]) posyolkasida, [[Bolqon viloyati]]da dafn etilgan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fergananews.com/article.php?id=6671 |title=Kuygan yer. Mustaqil Turkmaniston madaniyati |access-date=2015-04-02 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402164700/http://www.fergananews.com/article.php?id=6671 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

=== Oila ===
* Turmush o‘rtog‘i — [[Karliyev, Alty|Alty Karliyev]] (1909—1973), aktyor, teatr va kino rejissyori, dramaturg. [[SSSR xalq artisti]] (1955).

== Mukofot va unvonlar ==
* [[Turkmaniston SSR xalq artisti]] (1952)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.saratov-kultura.ru/calendar/31-12.html |title=Saratov madaniyati — Madaniy hayot taqvimi — 31-dekabr |access-date=2010-09-03 |archive-date=2009-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090810042641/http://www.saratov-kultura.ru/calendar/31-12.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* [[SSSR xalq artisti]] (19.04.1965)&lt;ref&gt;{{статья |заглавие=SSSR Oliy Kengashi Prezidiumi farmoni |ссылка=https://tert.nla.am/archive/NLA%20TERT/SSRM19381954/1965/16.pdf|издание=SSSR Oliy Kengashi axborotnomasi|тип=газета|год=1965|месяц=4|число=21|номер=16}}&lt;/ref&gt;
* [[Lenin ordeni]] (28.10.1955)&lt;ref&gt;{{статья |ссылка=https://portal-kultura.ru/upload/iblock/3ca/1955.10.29.pdf |заглавие=SSSR mukofotlari haqida farmon |год=1955 |издание=Sovet madaniyati |тип=газета |месяц=10 |число=29 |номер=133 |страницы=2}}&lt;/ref&gt;
* [[Xalqlar do‘stligi ordeni]] (1983)
* [[“Faxriy belgi” ordeni]] (1950)
* Medallar

== Ijodi ==

=== Rollari ===
* 1941-yil — «Zuhra va Tohir» [[Shaposhnikov, Adrian Grigorevich|A. Shaposhnikov]] — ''Zuhra''
* «Abadan» [[Meytus, Yuliy Sergeyevich|Yu. Meytus]] va [[Kuliyev, Ashir|A. Kuliyev]] — ''Abadan''
* «Shasenem va Garib» — ''Shasenem''
* «Kemine va qazi» — ''Og‘ulbek''
* «Layli va Majnun» — ''Layli''
* «[[Pikovaya dama (opera)|Pikova dama]]» [[Chaykovskiy, Pyotr Ilyich|P. Chaykovskiy]] — ''Liza''
* «[[Yevgeniy Onegin (opera)|Yevgeniy Onegin]]» — ''Tatyana''
* «[[Rusalka (Dargomyjskiy operasi)|Rusalka]]» — ''Natasha''
* «[[Toska (opera)|Toska]]» — ''Toska''
* «[[Knyaz Igor (opera)|Knyaz Igor]]» — ''Yaroslavna''
* «[[Karmen (opera)|Karmen]]» — ''Karmen''

=== Filmografiya ===
* 1944-yil — Besh respublika konserti (musiqiy film)
* 1945-yil — Sehrli kristall (musiqiy film)
* 1957-yil — Maxsus topshiriq — ''Merdan qizi''
* 1963-yil — Dash-Kala voqeasi — ''Ene Karayevna''
* 1963-yil — Shasenem va Garib — ''shoh ayol''
* 1970-yil — Achchiq taqdir — ''Dursoltan''
* 1971-yil — Daryo ortida — chegara — ''Hesel''
* 1981-yil — Tong chavandozlari — ''Knishbay''
* 1983-yil — Qishlog‘im odamlari — ''Gerek''

== Havolalar ==
* Annagulyýewa // [[Katta Sovet ensiklopediyasi]].
* [http://www.rferl.org/content/Famous_Turkmen_Opera_Singer_Dies_At_85/1781267.html Turkmen Opera Star Dies At 85]{{ref|en}}

==Manbalar==
{{manbalar}}

[[Turkum:Turkman opera va balet teatri shaxslari]]
[[Turkum:Turkmaniston akademik musiqachilari]]
[[Turkum:SSSR akademik musiqachilari]]
[[Turkum:KPSS a’zolari]]
[[Turkum:Sopranolar]]
[[Turkum:Turkmenfilm shaxslari]]
[[Turkum:Bolqon viloyatida dafn etilganlar]]</text>
      <sha1>40yddf3kwzozumypoekeqchgu2i74ya</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974163</id>
      <parentid>5974160</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:46:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <comment>/* Oila */</comment>
      <origin>5974163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7091" sha1="90418i16leoxwhx7itdfrcpvgctmboy" xml:space="preserve">{{thr}}
{{Musiqachi bilgiqutisi
| ismi             = Annagül Annagulyýewa
| tasvir           = 
| izoh             = 
| tavallud_paytidagi_ismi = Annagül Annamuradovna Annagulyýewa
| tavallud_sanasi  = 1924-yil 31-dekabr
| tavallud_joyi    = [[Esenguli etrapi|Hasan-Kuli tumani]], {{МестоРождения|Poltoratsk okrugi|Poltoratsk uyezdi}}, [[Turkmaniston SSR]], [[SSSR]]
| vafot_sanasi     = 2009-yil 18-iyul
| vafot_joyi       = [[Ashxobod]], [[Turkmaniston]]
| fuqaroligi       = {{SSSR}}&lt;br&gt;{{flag|Turkmaniston}}
| faoliyat_yillari = 1941—2001
| kasblari         = [[opera xonandasi]] ([[soprano]]), aktrisa
| janr             = 
| leybl            = 
| sayt             = 
}}

'''Annagül Annamuradovna Annagulyýewa''' (1924—2009) — sovet va turkman [[opera xonandasi]] ([[soprano]]), aktrisa. [[SSSR xalq artisti]] (1965).

== Biografiya ==
1924-yil 31-dekabrda (boshqa manbalarga ko‘ra — 1923-yil 1-yanvar&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/node/26801|title=Turkmaniston xalq artisti Annagül Annakuliyeva vafot etdi {{!}} Internet-gazeta Turkmenistan.Ru|website=www.turkmenistan.ru|access-date=2021-09-04|archive-date=2021-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210904091945/http://www.turkmenistan.ru/ru/node/26801|url-status=live}}&lt;/ref&gt;) [[Kaspiy dengizi]] bo‘yidagi kichik baliqchi qishlog‘ida, [[Esenguli etrapi|Hasan-Kuli]] hududida (hozirgi [[Esenguli etrapi]], [[Bolqon viloyati]], [[Turkmaniston]]) tug‘ilgan.

Boshlang‘ich ta’limni olgach, 1936—1939-yillarda ayollar pedagogika bilim yurtida o‘qishni davom ettirdi. Uning kursdoshi keyinchalik mashhur xonanda, [[SSSR xalq artisti]] bo‘lgan [[Kuliyeva, Maya|Maya Kuliyeva]] edi.

1939—1941-yillarda [[Krasnovodsk viloyati]] yoshlar tashkilotida bo‘lim mudiri bo‘lib ishlagan.

Turkman opera studiyasini tamomlagan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://vslovar.org.ru/cult/5254.html |title=Maxdumquli nomidagi Turkman opera va balet teatri — Vizual lug‘at |access-date=2015-04-02 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305094332/http://vslovar.org.ru/cult/5254.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

1941-yildan 2001-yilgacha — [[Turkman opera va balet teatri]] (hozirgi [[Maxdumquli nomidagi Milliy musiqali drama teatri]]) (Ashxobod) solisti, opera xonandasi.

Konsertlarda faol qatnashgan. [[Kanada]], [[Hindiston]], [[Vengriya]], [[Afgʻoniston]]da gastrollarda bo‘lgan. Har safar o‘z repertuariga chiqish qilayotgan mamlakat tilidagi qo‘shiqlarni ham kiritgan&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/21433/pesnya-lyubov-i-sudba|title=Qo‘shiq, sevgi va taqdir|website=turkmenistan.gov.tm|access-date=2021-09-04|archive-date=2021-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210904091945/https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/21433/pesnya-lyubov-i-sudba|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Kinoda ham suratga tushgan. Turkmaniston SSR Kinematograflar uyushmasi a’zosi bo‘lgan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rudata.ru/wiki/%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0%2C_%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%83%D0%BB%D1%8C_%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0 |title=Annakuliyeva, Annagül Annamuradovna — RuData.ru |access-date=2022-06-03 |archive-date=2020-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200115205247/http://www.rudata.ru/wiki/%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0,_%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%83%D0%BB%D1%8C_%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

1952-yildan [[KPSS]] a’zosi.

Annagül Annagulyýewa 2009-yil 18-iyulda [[Ashxobod]]da vafot etgan. U o‘z vatani — Hasan-Kuli (hozirgi [[Esenguly]]) posyolkasida, [[Bolqon viloyati]]da dafn etilgan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fergananews.com/article.php?id=6671 |title=Kuygan yer. Mustaqil Turkmaniston madaniyati |access-date=2015-04-02 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402164700/http://www.fergananews.com/article.php?id=6671 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

=== Oilasi ===
* Turmush o‘rtog‘i — [[Karliyev, Alty|Alty Karliyev]] (1909—1973), aktyor, teatr va kino rejissyori, dramaturg. [[SSSR xalq artisti]] (1955).

== Mukofot va unvonlar ==
* [[Turkmaniston SSR xalq artisti]] (1952)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.saratov-kultura.ru/calendar/31-12.html |title=Saratov madaniyati — Madaniy hayot taqvimi — 31-dekabr |access-date=2010-09-03 |archive-date=2009-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090810042641/http://www.saratov-kultura.ru/calendar/31-12.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* [[SSSR xalq artisti]] (19.04.1965)&lt;ref&gt;{{статья |заглавие=SSSR Oliy Kengashi Prezidiumi farmoni |ссылка=https://tert.nla.am/archive/NLA%20TERT/SSRM19381954/1965/16.pdf|издание=SSSR Oliy Kengashi axborotnomasi|тип=газета|год=1965|месяц=4|число=21|номер=16}}&lt;/ref&gt;
* [[Lenin ordeni]] (28.10.1955)&lt;ref&gt;{{статья |ссылка=https://portal-kultura.ru/upload/iblock/3ca/1955.10.29.pdf |заглавие=SSSR mukofotlari haqida farmon |год=1955 |издание=Sovet madaniyati |тип=газета |месяц=10 |число=29 |номер=133 |страницы=2}}&lt;/ref&gt;
* [[Xalqlar do‘stligi ordeni]] (1983)
* [[“Faxriy belgi” ordeni]] (1950)
* Medallar

== Ijodi ==

=== Rollari ===
* 1941-yil — «Zuhra va Tohir» [[Shaposhnikov, Adrian Grigorevich|A. Shaposhnikov]] — ''Zuhra''
* «Abadan» [[Meytus, Yuliy Sergeyevich|Yu. Meytus]] va [[Kuliyev, Ashir|A. Kuliyev]] — ''Abadan''
* «Shasenem va Garib» — ''Shasenem''
* «Kemine va qazi» — ''Og‘ulbek''
* «Layli va Majnun» — ''Layli''
* «[[Pikovaya dama (opera)|Pikova dama]]» [[Chaykovskiy, Pyotr Ilyich|P. Chaykovskiy]] — ''Liza''
* «[[Yevgeniy Onegin (opera)|Yevgeniy Onegin]]» — ''Tatyana''
* «[[Rusalka (Dargomyjskiy operasi)|Rusalka]]» — ''Natasha''
* «[[Toska (opera)|Toska]]» — ''Toska''
* «[[Knyaz Igor (opera)|Knyaz Igor]]» — ''Yaroslavna''
* «[[Karmen (opera)|Karmen]]» — ''Karmen''

=== Filmografiya ===
* 1944-yil — Besh respublika konserti (musiqiy film)
* 1945-yil — Sehrli kristall (musiqiy film)
* 1957-yil — Maxsus topshiriq — ''Merdan qizi''
* 1963-yil — Dash-Kala voqeasi — ''Ene Karayevna''
* 1963-yil — Shasenem va Garib — ''shoh ayol''
* 1970-yil — Achchiq taqdir — ''Dursoltan''
* 1971-yil — Daryo ortida — chegara — ''Hesel''
* 1981-yil — Tong chavandozlari — ''Knishbay''
* 1983-yil — Qishlog‘im odamlari — ''Gerek''

== Havolalar ==
* Annagulyýewa // [[Katta Sovet ensiklopediyasi]].
* [http://www.rferl.org/content/Famous_Turkmen_Opera_Singer_Dies_At_85/1781267.html Turkmen Opera Star Dies At 85]{{ref|en}}

==Manbalar==
{{manbalar}}

[[Turkum:Turkman opera va balet teatri shaxslari]]
[[Turkum:Turkmaniston akademik musiqachilari]]
[[Turkum:SSSR akademik musiqachilari]]
[[Turkum:KPSS a’zolari]]
[[Turkum:Sopranolar]]
[[Turkum:Turkmenfilm shaxslari]]
[[Turkum:Bolqon viloyatida dafn etilganlar]]</text>
      <sha1>90418i16leoxwhx7itdfrcpvgctmboy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974164</id>
      <parentid>5974163</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:46:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <origin>5974164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7084" sha1="c35jbz4gat3lguf39rvggq61gqy0x2r" xml:space="preserve">
{{Musiqachi bilgiqutisi
| ismi             = Annagül Annagulyýewa
| tasvir           = 
| izoh             = 
| tavallud_paytidagi_ismi = Annagül Annamuradovna Annagulyýewa
| tavallud_sanasi  = 1924-yil 31-dekabr
| tavallud_joyi    = [[Esenguli etrapi|Hasan-Kuli tumani]], {{МестоРождения|Poltoratsk okrugi|Poltoratsk uyezdi}}, [[Turkmaniston SSR]], [[SSSR]]
| vafot_sanasi     = 2009-yil 18-iyul
| vafot_joyi       = [[Ashxobod]], [[Turkmaniston]]
| fuqaroligi       = {{SSSR}}&lt;br&gt;{{flag|Turkmaniston}}
| faoliyat_yillari = 1941—2001
| kasblari         = [[opera xonandasi]] ([[soprano]]), aktrisa
| janr             = 
| leybl            = 
| sayt             = 
}}

'''Annagül Annamuradovna Annagulyýewa''' (1924—2009) — sovet va turkman [[opera xonandasi]] ([[soprano]]), aktrisa. [[SSSR xalq artisti]] (1965).

== Biografiya ==
1924-yil 31-dekabrda (boshqa manbalarga ko‘ra — 1923-yil 1-yanvar&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/node/26801|title=Turkmaniston xalq artisti Annagül Annakuliyeva vafot etdi {{!}} Internet-gazeta Turkmenistan.Ru|website=www.turkmenistan.ru|access-date=2021-09-04|archive-date=2021-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210904091945/http://www.turkmenistan.ru/ru/node/26801|url-status=live}}&lt;/ref&gt;) [[Kaspiy dengizi]] bo‘yidagi kichik baliqchi qishlog‘ida, [[Esenguli etrapi|Hasan-Kuli]] hududida (hozirgi [[Esenguli etrapi]], [[Bolqon viloyati]], [[Turkmaniston]]) tug‘ilgan.

Boshlang‘ich ta’limni olgach, 1936—1939-yillarda ayollar pedagogika bilim yurtida o‘qishni davom ettirdi. Uning kursdoshi keyinchalik mashhur xonanda, [[SSSR xalq artisti]] bo‘lgan [[Kuliyeva, Maya|Maya Kuliyeva]] edi.

1939—1941-yillarda [[Krasnovodsk viloyati]] yoshlar tashkilotida bo‘lim mudiri bo‘lib ishlagan.

Turkman opera studiyasini tamomlagan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://vslovar.org.ru/cult/5254.html |title=Maxdumquli nomidagi Turkman opera va balet teatri — Vizual lug‘at |access-date=2015-04-02 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305094332/http://vslovar.org.ru/cult/5254.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

1941-yildan 2001-yilgacha — [[Turkman opera va balet teatri]] (hozirgi [[Maxdumquli nomidagi Milliy musiqali drama teatri]]) (Ashxobod) solisti, opera xonandasi.

Konsertlarda faol qatnashgan. [[Kanada]], [[Hindiston]], [[Vengriya]], [[Afgʻoniston]]da gastrollarda bo‘lgan. Har safar o‘z repertuariga chiqish qilayotgan mamlakat tilidagi qo‘shiqlarni ham kiritgan&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/21433/pesnya-lyubov-i-sudba|title=Qo‘shiq, sevgi va taqdir|website=turkmenistan.gov.tm|access-date=2021-09-04|archive-date=2021-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210904091945/https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/21433/pesnya-lyubov-i-sudba|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Kinoda ham suratga tushgan. Turkmaniston SSR Kinematograflar uyushmasi a’zosi bo‘lgan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rudata.ru/wiki/%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0%2C_%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%83%D0%BB%D1%8C_%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0 |title=Annakuliyeva, Annagül Annamuradovna — RuData.ru |access-date=2022-06-03 |archive-date=2020-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200115205247/http://www.rudata.ru/wiki/%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0,_%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%83%D0%BB%D1%8C_%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

1952-yildan [[KPSS]] a’zosi.

Annagül Annagulyýewa 2009-yil 18-iyulda [[Ashxobod]]da vafot etgan. U o‘z vatani — Hasan-Kuli (hozirgi [[Esenguly]]) posyolkasida, [[Bolqon viloyati]]da dafn etilgan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fergananews.com/article.php?id=6671 |title=Kuygan yer. Mustaqil Turkmaniston madaniyati |access-date=2015-04-02 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402164700/http://www.fergananews.com/article.php?id=6671 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

=== Oilasi ===
* Turmush o‘rtog‘i — [[Karliyev, Alty|Alty Karliyev]] (1909—1973), aktyor, teatr va kino rejissyori, dramaturg. [[SSSR xalq artisti]] (1955).

== Mukofot va unvonlar ==
* [[Turkmaniston SSR xalq artisti]] (1952)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.saratov-kultura.ru/calendar/31-12.html |title=Saratov madaniyati — Madaniy hayot taqvimi — 31-dekabr |access-date=2010-09-03 |archive-date=2009-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090810042641/http://www.saratov-kultura.ru/calendar/31-12.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* [[SSSR xalq artisti]] (19.04.1965)&lt;ref&gt;{{статья |заглавие=SSSR Oliy Kengashi Prezidiumi farmoni |ссылка=https://tert.nla.am/archive/NLA%20TERT/SSRM19381954/1965/16.pdf|издание=SSSR Oliy Kengashi axborotnomasi|тип=газета|год=1965|месяц=4|число=21|номер=16}}&lt;/ref&gt;
* [[Lenin ordeni]] (28.10.1955)&lt;ref&gt;{{статья |ссылка=https://portal-kultura.ru/upload/iblock/3ca/1955.10.29.pdf |заглавие=SSSR mukofotlari haqida farmon |год=1955 |издание=Sovet madaniyati |тип=газета |месяц=10 |число=29 |номер=133 |страницы=2}}&lt;/ref&gt;
* [[Xalqlar do‘stligi ordeni]] (1983)
* [[“Faxriy belgi” ordeni]] (1950)
* Medallar

== Ijodi ==

=== Rollari ===
* 1941-yil — «Zuhra va Tohir» [[Shaposhnikov, Adrian Grigorevich|A. Shaposhnikov]] — ''Zuhra''
* «Abadan» [[Meytus, Yuliy Sergeyevich|Yu. Meytus]] va [[Kuliyev, Ashir|A. Kuliyev]] — ''Abadan''
* «Shasenem va Garib» — ''Shasenem''
* «Kemine va qazi» — ''Og‘ulbek''
* «Layli va Majnun» — ''Layli''
* «[[Pikovaya dama (opera)|Pikova dama]]» [[Chaykovskiy, Pyotr Ilyich|P. Chaykovskiy]] — ''Liza''
* «[[Yevgeniy Onegin (opera)|Yevgeniy Onegin]]» — ''Tatyana''
* «[[Rusalka (Dargomyjskiy operasi)|Rusalka]]» — ''Natasha''
* «[[Toska (opera)|Toska]]» — ''Toska''
* «[[Knyaz Igor (opera)|Knyaz Igor]]» — ''Yaroslavna''
* «[[Karmen (opera)|Karmen]]» — ''Karmen''

=== Filmografiya ===
* 1944-yil — Besh respublika konserti (musiqiy film)
* 1945-yil — Sehrli kristall (musiqiy film)
* 1957-yil — Maxsus topshiriq — ''Merdan qizi''
* 1963-yil — Dash-Kala voqeasi — ''Ene Karayevna''
* 1963-yil — Shasenem va Garib — ''shoh ayol''
* 1970-yil — Achchiq taqdir — ''Dursoltan''
* 1971-yil — Daryo ortida — chegara — ''Hesel''
* 1981-yil — Tong chavandozlari — ''Knishbay''
* 1983-yil — Qishlog‘im odamlari — ''Gerek''

== Havolalar ==
* Annagulyýewa // [[Katta Sovet ensiklopediyasi]].
* [http://www.rferl.org/content/Famous_Turkmen_Opera_Singer_Dies_At_85/1781267.html Turkmen Opera Star Dies At 85]{{ref|en}}

==Manbalar==
{{manbalar}}

[[Turkum:Turkman opera va balet teatri shaxslari]]
[[Turkum:Turkmaniston akademik musiqachilari]]
[[Turkum:SSSR akademik musiqachilari]]
[[Turkum:KPSS a’zolari]]
[[Turkum:Sopranolar]]
[[Turkum:Turkmenfilm shaxslari]]
[[Turkum:Bolqon viloyatida dafn etilganlar]]</text>
      <sha1>c35jbz4gat3lguf39rvggq61gqy0x2r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Annagül Annagulyýewa</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360640</id>
    <revision>
      <id>5974161</id>
      <timestamp>2026-04-03T14:44:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <comment>/* Anzoda qo'shish */ yangi mavzu</comment>
      <origin>5974161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="168" sha1="868amyupotwo81n98ki2xa5r1aahnh7" xml:space="preserve">== Anzoda qo'shish ==

{{Turkmaniston oyligi}}

[[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Doctormeee|munozara]]) 14:44, 2026-yil 3-aprel (UTC)</text>
      <sha1>868amyupotwo81n98ki2xa5r1aahnh7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974162</id>
      <parentid>5974161</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:45:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <comment>/* Anzoda qo'shish */</comment>
      <origin>5974162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="185" sha1="eaf79y6dcr52tcea3sfme06rbbfwjk7" xml:space="preserve">== Anzoda qo'shish ==

{{Turkmaniston oyligi}}
{{Mavzuli oylik}}
[[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Doctormeee|munozara]]) 14:44, 2026-yil 3-aprel (UTC)</text>
      <sha1>eaf79y6dcr52tcea3sfme06rbbfwjk7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Élisabeth Thible</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360641</id>
    <revision>
      <id>5974168</id>
      <timestamp>2026-04-03T15:05:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <comment>Yangi maqola tarjima</comment>
      <origin>5974168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5730" sha1="tks21ro9cyqj5f6pgprozq88csu8304" xml:space="preserve">{{thr}}
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi                     = Élisabeth Thible
| tasvir                   = 
| izoh                     = 
| tavallud_paytidagi_ismi  = Élisabeth Estrieux
| tavallud_sanasi          = 1757-yil 8-mart
| tavallud_joyi            = [[Lion]], [[Fransiya]]
| vafot_sanasi             = {{death date and age|1785|2|13|1757|3|8|df=yes}}
| vafot_joyi               = [[Parij]], [[Fransiya]]
| fuqaroligi               = Fransuz
| kasbi                    = aeronavt
| mashhurligi              = bogʻlanmagan [[issiq havo shari]]da uchgan ilk ayol
}}

'''Élisabeth Thible''' yoki '''Elizabeth Tible'''&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Tible |first=Elizabeth |date=1784 |title=Lettre à Mme ***[relatant les détails du voyage que j'ai fait dans les airs le 4 juin] |trans-title=*** xonimga maktub [4-iyundagi havo sayohatim tafsilotlari haqida] |url=https://books.google.com/books?id=0zBn0Dkmqa0C&amp;q=elisabeth+estrieux+lyon&amp;pg=PA289 |journal=Journal encyclopédique ou universel, dédié à Son Alt. Sérénissime MGR. Le Duc de Bouillon Etc. Etc. Etc. |language=fr |volume=7 |issue=1 |pages=289–294 |accessdate=10 August 2018}}&lt;/ref&gt; (1757-yil 8-mart — 1785-yil 13-fevral) — bogʻlanmagan [[issiq havo shari]]da parvoz qilgan tarixdagi ilk ayol hisoblanadi.&lt;ref&gt;Gene Nora Jessen, ''The Powder Puff Derby of 1929'', pg xi.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ernst Probst, – ''Königinnen der Lüfte in Frankreich'' (''Osmon malikalar''), Fransiya 2010, 61-bet &quot;Élisabeth Thible (Tible) — Montgolfier sharining birinchi yo‘lovchisi&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Justin D. Murphy – ''Military Aircraft, Origins To 1918'' 2005 – 6-bet &quot;1784-yil fevralda Paolo Andreani, Agostino Gerli va Carlo Gerli Milandan tashqarida Montgolfier sharida ko‘tarilishdi. 1784-yil 4-iyunda Élisabeth Thible Lion ustida ko‘tarilib, birinchi ayol aeronavtga aylandi.&quot;&lt;/ref&gt; U 1757-yil 8-martda [[Lion]], Fransiyada tug‘ilgan. 1784-yil 4-iyunda, birinchi ekipajli parvozdan sakkiz oy o‘tib, Thible Monsieur Fleurant bilan birga [[issiq havo shari]] — ''La Gustave''da uchdi; bu nom [[Shvetsiya qiroli Gustav III|Gustav III]]ning Lionga tashrifi sharafiga qo‘yilgan edi.

== Havo sharida parvoz ==
Monsieur Fleurant dastlab havo sharida graf Jan-Batist de Lorenzen bilan uchishni rejalashtirgan edi, ammo graf o‘z o‘rnini ''La Gustave'' bortida Élisabeth Thiblega berdi.&lt;ref name=&quot;Amsterdam 1784&quot;/&gt;&lt;ref group=&quot;Note&quot;&gt;Graf Jan-Batist de Lorenzen (1740–1812) 1784-yil 19-yanvarda [[Montgolfier birodarlar|Montgolfier]]larning ''Flesselles'' sharidagi murakkab parvozning oltita yo‘lovchisidan biri bo‘lgan. Parvoz taxminan 720 soniya davom etgan va [[Joseph Montgolfier]] tomonidan boshqarilgan. Parvoz shar yorilib va yonib boshlagani sabab dramatik yakun topgan. Hech kim jarohatlanmagan bo‘lsa-da, ayrimlar bu hodisani grafning o‘z o‘rnini Thiblega berishiga sabab deb hisoblaydi.&lt;/ref&gt;

Shar havoga ko‘tarilganda Thible, Rim ma’budasi [[Minerva]] kiyimida, va Fleurant o‘sha davr mashhur operasi — [[Monsigny]]ning ''[[La Belle Arsène]]'' asaridan ikkita duet kuylashgan. Parvoz 45 daqiqa davom etgan, {{convert|4|km|mi}} masofani bosib o‘tgan va taxminan {{convert|1500|m|ft}} balandlikka ko‘tarilgan. Bu voqeani shar nomi qo‘yilgan [[Shvetsiya qiroli Gustav III|Gustav III]] ham kuzatgan.

Qattiq qo‘nish vaqtida savat yerga urilganda Thible oyog‘ini qayirib olgan. Fleurant uning jasoratini va parvoz davomida shar o‘chog‘iga yoqilg‘i solib turganini alohida ta’kidlab, muvaffaqiyatni aynan unga bog‘lagan.&lt;ref name=&quot;Amsterdam 1784&quot;&gt;Gazette d'Amsterdam, 25 June 1784 va Journal des savants, November 1784, 760–762-betlar.&lt;/ref&gt;

== Shaxsiy hayoti ==
Madam Thible haqida kam ma’lumot saqlangan; u Lionlik yirik savdogarning tashlab ketilgan rafiqasi (''tashlab ketilgan turmush o‘rtog‘i'') sifatida tasvirlanadi.&lt;ref&gt;Philippe Buron Pilâtre ''Pilâtre de Rozier: un Lorrain d'exception, 1754–1785'' 2006 – &quot;Ko‘rinishidan, birinchi tajribasidan hali ham hayajonda bo‘lgan Lorenzen juda go‘zal Madam Élisabeth Thiblega — Lionlik katta savdogarning tashlab ketilgan rafiqasiga — birinchi ayol aeronavt bo‘lishni taklif qilgan.&quot;&lt;/ref&gt; Uning professional opera xonandasi sifatidagi faoliyati haqida hech qanday rasmiy ma’lumot saqlanmagan. U 1785-yil 13-fevralda [[Parij]]da vafot etgan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=PERSONNAGE/Élisabeth Tible, une Lyonnaise en montgolfière |url=https://lyonnais.hypotheses.org/7025 |access-date=13 June 2024 |website=lyonnais.hypotheses.org|date=2024 |doi=10.58079/11rzw |last1=mariehelenelaplace }}&lt;/ref&gt;

== Film ==
* ''[[Venus im Wolkenschiff]]'' (''Bulut kemasidagi Venera'') — [[WDR Fernsehen]] filmi, rejissyor A. Reeker, bosh rolda [[Anouk Plany]] Élisabeth Thible rolida&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Venus im Wolkenschiff. Ein Frauen-Traum vom Fliegen {{!}} Film |url=https://kinematoscope.org/Corpus/Films?ID=2319 |access-date=4 June 2022 |website=kinematoscope.org}}&lt;/ref&gt;

== Shuningdek qarang ==
* {{Annotated link|Sophie Blanchard}}

== Izohlar ==
{{Reflist|group=Note}}

== Manbalar ==
{{Reflist}}

=== Adabiyotlar ===
* Jutta Rebmann: ''Als Frau in die Luft ging. Die Geschichte der frühen Pilotinnen'' (''Ayollar havoga ko‘tarildi. Ilk ayol uchuvchilar tarixi.'') Sieglitz. Precinct. {{ISBN|3-7987-0361-2}}


[[Turkum:18-asr fransuz ayol opera xonandalari]]
[[Turkum:1757-yilda tug‘ilganlar]]
[[Turkum:1785-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Lion mintaqasidan shaxslar]]
[[Turkum:Fransiyada aviatsiya tarixi]]
[[Turkum:Fransuz aviatsiya pionerlari]]
[[Turkum:Fransuz aerostat uchuvchilari]]
[[Turkum:Ayol aerostat uchuvchilar]]
[[Turkum:Fransuz ayol uchuvchilar]]
[[Turkum:Montgolfier birodarlar]]
[[Turkum:Aviatsiya ayol pionerlari]]</text>
      <sha1>tks21ro9cyqj5f6pgprozq88csu8304</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974169</id>
      <parentid>5974168</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:07:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5974169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5129" sha1="i3eea3o2b2gvc9pa2j0vce6eqlmkc9z" xml:space="preserve">{{thr}}
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi                     = Élisabeth Thible
| tasvir                   = 
| izoh                     = 
| tavallud_paytidagi_ismi  = Élisabeth Estrieux
| tavallud_sanasi          = 1757-yil 8-mart
| tavallud_joyi            = [[Lion]], [[Fransiya]]
| vafot_sanasi             = {{death date and age|1785|2|13|1757|3|8|df=yes}}
| vafot_joyi               = [[Parij]], [[Fransiya]]
| fuqaroligi               = Fransuz
| kasbi                    = aeronavt
| mashhurligi              = bogʻlanmagan [[issiq havo shari]]da uchgan ilk ayol
}}

'''Élisabeth Thible''' yoki '''Elizabeth Tible'''&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Tible |first=Elizabeth |date=1784 |title=Lettre à Mme ***[relatant les détails du voyage que j'ai fait dans les airs le 4 juin] |trans-title=*** xonimga maktub [4-iyundagi havo sayohatim tafsilotlari haqida] |url=https://books.google.com/books?id=0zBn0Dkmqa0C&amp;q=elisabeth+estrieux+lyon&amp;pg=PA289 |journal=Journal encyclopédique ou universel, dédié à Son Alt. Sérénissime MGR. Le Duc de Bouillon Etc. Etc. Etc. |language=fr |volume=7 |issue=1 |pages=289–294 |accessdate=10 August 2018}}&lt;/ref&gt; (1757-yil 8-mart — 1785-yil 13-fevral) — bogʻlanmagan [[issiq havo shari]]da parvoz qilgan tarixdagi ilk ayol hisoblanadi&lt;ref&gt;Gene Nora Jessen, ''The Powder Puff Derby of 1929'', pg xi.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ernst Probst, – ''Königinnen der Lüfte in Frankreich'' (''Osmon malikalar''), Fransiya 2010, 61-bet &quot;Élisabeth Thible (Tible) — Montgolfier sharining birinchi yo‘lovchisi&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Justin D. Murphy – ''Military Aircraft, Origins To 1918'' 2005 – 6-bet &quot;1784-yil fevralda Paolo Andreani, Agostino Gerli va Carlo Gerli Milandan tashqarida Montgolfier sharida ko‘tarilishdi. 1784-yil 4-iyunda Élisabeth Thible Lion ustida ko‘tarilib, birinchi ayol aeronavtga aylandi.&quot;&lt;/ref&gt;. U 1757-yil 8-martda [[Lion]], Fransiyada tug‘ilgan. 1784-yil 4-iyunda, birinchi ekipajli parvozdan sakkiz oy o‘tib, Thible Monsieur Fleurant bilan birga [[issiq havo shari]] — ''La Gustave''da uchdi; bu nom [[Shvetsiya qiroli Gustav III|Gustav III]]ning Lionga tashrifi sharafiga qo‘yilgan edi.

== Havo sharida parvoz ==
Monsieur Fleurant dastlab havo sharida graf Jan-Batist de Lorenzen bilan uchishni rejalashtirgan edi, ammo graf o‘z o‘rnini ''La Gustave'' bortida Élisabeth Thiblega berdi&lt;ref name=&quot;Amsterdam 1784&quot;/&gt;.

Shar havoga ko‘tarilganda Thible, Rim ma’budasi [[Minerva]] kiyimida, va Fleurant o‘sha davr mashhur operasi — [[Monsigny]]ning ''[[La Belle Arsène]]'' asaridan ikkita duet kuylashgan. Parvoz 45 daqiqa davom etgan, {{convert|4|km|mi}} masofani bosib o‘tgan va taxminan {{convert|1500|m|ft}} balandlikka ko‘tarilgan. Bu voqeani shar nomi qo‘yilgan [[Shvetsiya qiroli Gustav III|Gustav III]] ham kuzatgan.

Qattiq qo‘nish vaqtida savat yerga urilganda Thible oyog‘ini qayirib olgan. Fleurant uning jasoratini va parvoz davomida shar o‘chog‘iga yoqilg‘i solib turganini alohida ta’kidlab, muvaffaqiyatni aynan unga bog‘lagan&lt;ref name=&quot;Amsterdam 1784&quot;&gt;Gazette d'Amsterdam, 25 June 1784 va Journal des savants, November 1784, 760–762-betlar.&lt;/ref&gt;.

== Shaxsiy hayoti ==
Madam Thible haqida kam ma’lumot saqlangan; u Lionlik yirik savdogarning tashlab ketilgan rafiqasi (''tashlab ketilgan turmush o‘rtog‘i'') sifatida tasvirlanadi&lt;ref&gt;Philippe Buron Pilâtre ''Pilâtre de Rozier: un Lorrain d'exception, 1754–1785'' 2006 – &quot;Ko‘rinishidan, birinchi tajribasidan hali ham hayajonda bo‘lgan Lorenzen juda go‘zal Madam Élisabeth Thiblega — Lionlik katta savdogarning tashlab ketilgan rafiqasiga — birinchi ayol aeronavt bo‘lishni taklif qilgan.&quot;&lt;/ref&gt;. Uning professional opera xonandasi sifatidagi faoliyati haqida hech qanday rasmiy ma’lumot saqlanmagan. U 1785-yil 13-fevralda [[Parij]]da vafot etgan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=PERSONNAGE/Élisabeth Tible, une Lyonnaise en montgolfière |url=https://lyonnais.hypotheses.org/7025 |access-date=13 June 2024 |website=lyonnais.hypotheses.org|date=2024 |doi=10.58079/11rzw |last1=mariehelenelaplace }}&lt;/ref&gt;.

== Film ==
* ''[[Venus im Wolkenschiff]]'' (''Bulut kemasidagi Venera'') — [[WDR Fernsehen]] filmi, rejissyor A. Reeker, bosh rolda [[Anouk Plany]] Élisabeth Thible rolida&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Venus im Wolkenschiff. Ein Frauen-Traum vom Fliegen {{!}} Film |url=https://kinematoscope.org/Corpus/Films?ID=2319 |access-date=4 June 2022 |website=kinematoscope.org}}&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{Reflist}}

=== Adabiyotlar ===
* Jutta Rebmann: ''Als Frau in die Luft ging. Die Geschichte der frühen Pilotinnen'' (''Ayollar havoga ko‘tarildi. Ilk ayol uchuvchilar tarixi.'') Sieglitz. Precinct. {{ISBN|3-7987-0361-2}}


[[Turkum:18-asr fransuz ayol opera xonandalari]]
[[Turkum:1757-yilda tug‘ilganlar]]
[[Turkum:1785-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Lion mintaqasidan shaxslar]]
[[Turkum:Fransiyada aviatsiya tarixi]]
[[Turkum:Fransuz aviatsiya pionerlari]]
[[Turkum:Fransuz aerostat uchuvchilari]]
[[Turkum:Ayol aerostat uchuvchilar]]
[[Turkum:Fransuz ayol uchuvchilar]]
[[Turkum:Montgolfier birodarlar]]
[[Turkum:Aviatsiya ayol pionerlari]]</text>
      <sha1>i3eea3o2b2gvc9pa2j0vce6eqlmkc9z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974170</id>
      <parentid>5974169</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:08:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <origin>5974170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5122" sha1="bpiqd8jipzg7mngs6lutl2pkk4dmlax" xml:space="preserve">
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi                     = Élisabeth Thible
| tasvir                   = 
| izoh                     = 
| tavallud_paytidagi_ismi  = Élisabeth Estrieux
| tavallud_sanasi          = 1757-yil 8-mart
| tavallud_joyi            = [[Lion]], [[Fransiya]]
| vafot_sanasi             = {{death date and age|1785|2|13|1757|3|8|df=yes}}
| vafot_joyi               = [[Parij]], [[Fransiya]]
| fuqaroligi               = Fransuz
| kasbi                    = aeronavt
| mashhurligi              = bogʻlanmagan [[issiq havo shari]]da uchgan ilk ayol
}}

'''Élisabeth Thible''' yoki '''Elizabeth Tible'''&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Tible |first=Elizabeth |date=1784 |title=Lettre à Mme ***[relatant les détails du voyage que j'ai fait dans les airs le 4 juin] |trans-title=*** xonimga maktub [4-iyundagi havo sayohatim tafsilotlari haqida] |url=https://books.google.com/books?id=0zBn0Dkmqa0C&amp;q=elisabeth+estrieux+lyon&amp;pg=PA289 |journal=Journal encyclopédique ou universel, dédié à Son Alt. Sérénissime MGR. Le Duc de Bouillon Etc. Etc. Etc. |language=fr |volume=7 |issue=1 |pages=289–294 |accessdate=10 August 2018}}&lt;/ref&gt; (1757-yil 8-mart — 1785-yil 13-fevral) — bogʻlanmagan [[issiq havo shari]]da parvoz qilgan tarixdagi ilk ayol hisoblanadi&lt;ref&gt;Gene Nora Jessen, ''The Powder Puff Derby of 1929'', pg xi.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ernst Probst, – ''Königinnen der Lüfte in Frankreich'' (''Osmon malikalar''), Fransiya 2010, 61-bet &quot;Élisabeth Thible (Tible) — Montgolfier sharining birinchi yo‘lovchisi&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Justin D. Murphy – ''Military Aircraft, Origins To 1918'' 2005 – 6-bet &quot;1784-yil fevralda Paolo Andreani, Agostino Gerli va Carlo Gerli Milandan tashqarida Montgolfier sharida ko‘tarilishdi. 1784-yil 4-iyunda Élisabeth Thible Lion ustida ko‘tarilib, birinchi ayol aeronavtga aylandi.&quot;&lt;/ref&gt;. U 1757-yil 8-martda [[Lion]], Fransiyada tug‘ilgan. 1784-yil 4-iyunda, birinchi ekipajli parvozdan sakkiz oy o‘tib, Thible Monsieur Fleurant bilan birga [[issiq havo shari]] — ''La Gustave''da uchdi; bu nom [[Shvetsiya qiroli Gustav III|Gustav III]]ning Lionga tashrifi sharafiga qo‘yilgan edi.

== Havo sharida parvoz ==
Monsieur Fleurant dastlab havo sharida graf Jan-Batist de Lorenzen bilan uchishni rejalashtirgan edi, ammo graf o‘z o‘rnini ''La Gustave'' bortida Élisabeth Thiblega berdi&lt;ref name=&quot;Amsterdam 1784&quot;/&gt;.

Shar havoga ko‘tarilganda Thible, Rim ma’budasi [[Minerva]] kiyimida, va Fleurant o‘sha davr mashhur operasi — [[Monsigny]]ning ''[[La Belle Arsène]]'' asaridan ikkita duet kuylashgan. Parvoz 45 daqiqa davom etgan, {{convert|4|km|mi}} masofani bosib o‘tgan va taxminan {{convert|1500|m|ft}} balandlikka ko‘tarilgan. Bu voqeani shar nomi qo‘yilgan [[Shvetsiya qiroli Gustav III|Gustav III]] ham kuzatgan.

Qattiq qo‘nish vaqtida savat yerga urilganda Thible oyog‘ini qayirib olgan. Fleurant uning jasoratini va parvoz davomida shar o‘chog‘iga yoqilg‘i solib turganini alohida ta’kidlab, muvaffaqiyatni aynan unga bog‘lagan&lt;ref name=&quot;Amsterdam 1784&quot;&gt;Gazette d'Amsterdam, 25 June 1784 va Journal des savants, November 1784, 760–762-betlar.&lt;/ref&gt;.

== Shaxsiy hayoti ==
Madam Thible haqida kam ma’lumot saqlangan; u Lionlik yirik savdogarning tashlab ketilgan rafiqasi (''tashlab ketilgan turmush o‘rtog‘i'') sifatida tasvirlanadi&lt;ref&gt;Philippe Buron Pilâtre ''Pilâtre de Rozier: un Lorrain d'exception, 1754–1785'' 2006 – &quot;Ko‘rinishidan, birinchi tajribasidan hali ham hayajonda bo‘lgan Lorenzen juda go‘zal Madam Élisabeth Thiblega — Lionlik katta savdogarning tashlab ketilgan rafiqasiga — birinchi ayol aeronavt bo‘lishni taklif qilgan.&quot;&lt;/ref&gt;. Uning professional opera xonandasi sifatidagi faoliyati haqida hech qanday rasmiy ma’lumot saqlanmagan. U 1785-yil 13-fevralda [[Parij]]da vafot etgan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=PERSONNAGE/Élisabeth Tible, une Lyonnaise en montgolfière |url=https://lyonnais.hypotheses.org/7025 |access-date=13 June 2024 |website=lyonnais.hypotheses.org|date=2024 |doi=10.58079/11rzw |last1=mariehelenelaplace }}&lt;/ref&gt;.

== Film ==
* ''[[Venus im Wolkenschiff]]'' (''Bulut kemasidagi Venera'') — [[WDR Fernsehen]] filmi, rejissyor A. Reeker, bosh rolda [[Anouk Plany]] Élisabeth Thible rolida&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Venus im Wolkenschiff. Ein Frauen-Traum vom Fliegen {{!}} Film |url=https://kinematoscope.org/Corpus/Films?ID=2319 |access-date=4 June 2022 |website=kinematoscope.org}}&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{Reflist}}

=== Adabiyotlar ===
* Jutta Rebmann: ''Als Frau in die Luft ging. Die Geschichte der frühen Pilotinnen'' (''Ayollar havoga ko‘tarildi. Ilk ayol uchuvchilar tarixi.'') Sieglitz. Precinct. {{ISBN|3-7987-0361-2}}


[[Turkum:18-asr fransuz ayol opera xonandalari]]
[[Turkum:1757-yilda tug‘ilganlar]]
[[Turkum:1785-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Lion mintaqasidan shaxslar]]
[[Turkum:Fransiyada aviatsiya tarixi]]
[[Turkum:Fransuz aviatsiya pionerlari]]
[[Turkum:Fransuz aerostat uchuvchilari]]
[[Turkum:Ayol aerostat uchuvchilar]]
[[Turkum:Fransuz ayol uchuvchilar]]
[[Turkum:Montgolfier birodarlar]]
[[Turkum:Aviatsiya ayol pionerlari]]</text>
      <sha1>bpiqd8jipzg7mngs6lutl2pkk4dmlax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Isoxon Musoxonov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360642</id>
    <revision>
      <id>5974171</id>
      <timestamp>2026-04-03T15:19:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Umarxon III</username>
        <id>18267</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1525" sha1="njbbuyd3wzym17c46gowerkyii0pbzm" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | ism                = Isoxon Musoxonov
 | tasvir             = 
 | toʻliqism          = 
 | boʻyi              = {{height|m=1.82}}
 | tavallud_sana      = {{Birth date and age|df=yes|2005|2|25}}
 | tavallud_joyi      = {{tavalludJoyi|Namangan}}
 | joriyklub          = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
 | klubraqami         = 2
 | pozitsiya          = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]]
}}
'''Isoxon Musoxonov''' (2005-yil 25-fevral, [[Namangan]]) — [[oʻzbekiston]]lik futbolchi. „[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]“ klubida himoyachi sifatida oʻynaydi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=U-21 birinchiligi. &quot;Paxtakor&quot; - chempion!|url=https://olamsport.com/oz/news/u-21-birinchiligi-paxtakor-chempion}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&quot;Navbahor&quot; qozoq jamoasi bilan durang o'ynadi|url=https://championat.asia/news/navbahor-qozoq-jamoasi-bilan-durang-oynadi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Isoxon Musoxonov|url=https://forzafootball.com/player/1219810290}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Isoxon Musoxonov|url=https://globalsportsarchive.com/en/soccer/athlete/isoxon-musoxonov/7841152}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Isoxon Musoxonov|url=https://ua.tribuna.com/football/person/isoxon-musoxonov/career/}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
{{uzbekistan-footy-bio-stub}}
{{Navbahor Namangan futbol klubi tarkibi}}
{{DEFAULTSORT:Musoxonov, Isoxon}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Navbahor futbolchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]]</text>
      <sha1>njbbuyd3wzym17c46gowerkyii0pbzm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974222</id>
      <parentid>5974171</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T00:46:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Manbalar */</comment>
      <origin>5974222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1483" sha1="biqcggk36xirvoki1l9qu4wvcci1ytn" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | ism                = Isoxon Musoxonov
 | tasvir             = 
 | toʻliqism          = 
 | boʻyi              = {{height|m=1.82}}
 | tavallud_sana      = {{Birth date and age|df=yes|2005|2|25}}
 | tavallud_joyi      = {{tavalludJoyi|Namangan}}
 | joriyklub          = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
 | klubraqami         = 2
 | pozitsiya          = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]]
}}
'''Isoxon Musoxonov''' (2005-yil 25-fevral, [[Namangan]]) — [[oʻzbekiston]]lik futbolchi. „[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]“ klubida himoyachi sifatida oʻynaydi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=U-21 birinchiligi. &quot;Paxtakor&quot; - chempion!|url=https://olamsport.com/oz/news/u-21-birinchiligi-paxtakor-chempion}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&quot;Navbahor&quot; qozoq jamoasi bilan durang o'ynadi|url=https://championat.asia/news/navbahor-qozoq-jamoasi-bilan-durang-oynadi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Isoxon Musoxonov|url=https://forzafootball.com/player/1219810290}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Isoxon Musoxonov|url=https://globalsportsarchive.com/en/soccer/athlete/isoxon-musoxonov/7841152}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Isoxon Musoxonov|url=https://ua.tribuna.com/football/person/isoxon-musoxonov/career/}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
{{uzbekistan-footy-bio-stub}}

{{DEFAULTSORT:Musoxonov, Isoxon}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Navbahor futbolchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]]</text>
      <sha1>biqcggk36xirvoki1l9qu4wvcci1ytn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Odyssey</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360643</id>
    <revision>
      <id>5974172</id>
      <timestamp>2026-04-03T15:38:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirishkorlik</username>
        <id>75661</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Infobox film | image          =  | caption        = Teaser poster | director       = [[Christopher Nolan]] | screenplay     = Christopher Nolan | based_on       = [[Homer]]ning ''[[Odisseya]]'' dostoni&lt;!--Please do not use the &quot;Based on&quot; template here, per MOS:VAR. It is not required and adds an unnecessary line break.--&gt; | producer       = {{Plainlist| * [[Emma Thomas]] * Christopher Nolan }} | starring       = {{Plainlist|&lt;!--Order per poster b...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5546" sha1="5lox1142b6tnmk5qv27aogqpyqbr4m4" xml:space="preserve">{{Infobox film
| image          = 
| caption        = Teaser poster
| director       = [[Christopher Nolan]]
| screenplay     = Christopher Nolan
| based_on       = [[Homer]]ning ''[[Odisseya]]'' dostoni&lt;!--Please do not use the &quot;Based on&quot; template here, per MOS:VAR. It is not required and adds an unnecessary line break.--&gt;
| producer       = {{Plainlist|
* [[Emma Thomas]]
* Christopher Nolan
}}
| starring       = {{Plainlist|&lt;!--Order per poster billing.--&gt;
* [[Matt Damon]]
* [[Tom Holland]]
* [[Anne Hathaway]]
* [[Robert Pattinson]]
* [[Lupita Nyong'o]]
* [[Zendaya]]
* [[Charlize Theron]]
}}
| cinematography = [[Hoyte van Hoytema]]
| editing        = [[Jennifer Lame]]
| music          = [[Ludwig Göransson]]
| studio         = {{Plainlist|&lt;!--Production company credits per https://www.dneg.com/our-work/the-odyssey. Do not change without new sourcing.--&gt;
* [[Universal Pictures]]
* [[Syncopy Inc.|Syncopy]]
}}
| distributor    = Universal Pictures
| released       = {{Film date|2026|7|17}}
| runtime        = 
| country        = {{Plainlist|
* {{UK}}
* {{US}}
}}
| language       = English
| budget         = $250&amp;nbsp;million&lt;ref name=&quot;TeaserLeakTHR&quot; /&gt;
| gross          = 
}}
'''''The Odyssey''''' — [[Christopher Nolan]] tomonidan yozilgan va rejissyorlik qilingan, namoyisj etilishi kutilayotgan epik fantastik jangari film. Film qadimgi yunon shoiri [[Homer]]ning „[[Odisseya]]“ dostoni asosida ishlangan. Itaka podshohi [[Odissey]] rolini [[Matt Damon]] ijro etadi. Asarda uning Troya urushidan keyin uyiga qaytish yoʻlidagi uzoq va xavfli sarguzashtlari hamda rafiqasi [[Penelopa]] (rolni [[Anne Hathaway]] ijro etgan) bilan yana uchrashishga intilishi tasvirlanadi. Filmda, shuningdek, [[Tom Holland]], [[Robert Pattinson]], [[Lupita Nyong'o]], [[Zendaya]] va [[Charlize Theron]] kabi aktyor va aktrisalar ham ishtirok etadi. Filmni Nolan va rafiqasi [[Emma Thomas]] oʻzlarining „Syncopy“ kompaniyasi orqali ishlab chiqargan.

Christopher Nolan film ustida ishlashni 2024-yil martda boshlagan, oktyabr oyiga kelib loyihani [[Universal Pictures]] bilan kelishib olgan va film 2024-yil dekabrda eʼlon qilingan. Aktyorlar tanlovi 2024-yil oxiridan 2025-yil boshigacha davom etgan, 2025-yil fevralda esa Damon bosh rol uchun tasdiqlangan. Nolan yunon mifologiyasini realistik talqinda tasvirlashni maqsad qilgan va [[Emily Wilson]]ning 2017-yildagi „Odisseya“ tarjimasidan hamda maxsus effektlar ustasi Ray Harryhausen filmlaridan ilhom olgan. Suratga olish ishlari 2025-yil fevraldan avgustgacha [[Marokash]], [[Gretsiya]], [[Italiya]], [[Shotlandiya]], [[Islandiya]], [[Gʻarbiy Sahroi Kabir]] va [[Malta]] hududlarida, shuningdek [[Los-Anjeles]]dagi studiyada olib borilgan. Taxminiy byudjeti 250 million dollarni tashkil etib, bu film Nolan faoliyatidagi eng qimmatiga aylandi. Ushbu film ilk bor toʻliq IMAX 70 mm film camerasda suratga olingan. Film chiqishi arafasida kostyum dizaynlari tarixiy aniqlik masalasida keng muhokamalarga sabab boʻlgan.

„The Odyssey“ AQShda Universal Pictures tomonidan 2026-yil 17-iyulda kinoteatrlarda namoyish etilishi rejalashtirilgan.
== Sinopsis ==
Filmda Itakaning afsonaviy shohi boʻlgan Odissey Troya urushidan keyin uyiga qaytish yoʻlidagi uzoq va xavfli safari tasvirlanadi. Unda qahramonning [[Polifem]] kabi [[Sikloplar|siklop]], [[sirenalar]] va sehrgar maʼbuda Kirka bilan uchrashuvlari yoritiladi. Odissey shu bilan birga rafiqasi Penelopa bilan yana uchrashishga intiladi.[2]
== Rollarda ==
* [[Matt Damon]] — [[Odissey]] rolida:
: [[Itaka]]ning afsonaviy shohi.[3] Rejissyor Christopher Nolan Odisseyni murakkab shaxs sifatida tasvirlab, uni „ajoyib strateg va juda ayyor inson“ deb taʼriflagan. Ayniqsa uning zakovati va ixtirochiligiga qiziqqan, xususan, Emily Wilsonning 2017-yildagi „Odisseya“ tarjimasidagi talqiniga eʼtibor qaratgan.[4] Rolga tayyorgarlik koʻrish uchun Damon keng qamrovli mashgʻulotlar va qatʼiy parhezdan oʻtib, „yengil, ammo baquvvat“ qiyofaga kirgan, buning uchun glyuten isteʼmolini toʻxtatib, vaznini 76 kilogrammgacha tushirgan.[5] Shuningdek, u bir yil davomida toʻliq soqol oʻstirgan, chunki Nolan sunʼiy soqoldan foydalanishni istamagan va „tabiiy soqolning jismoniy ifodasini“ koʻrsatmoqchi boʻlgan.[6][5]

* [[Tom Holland]] — [[Telemax]] rolida, Odisseyning oʻgʻli va Itaka shahzodasi, otasini topishga qatʼiy bel bogʻlagan[7][8]: 55 

* [[Anne Hathaway]] — [[Penelopa]] rolida, Odisseyning rafiqasi, Telemaxning onasi va Itaka malikasi, erining yoʻqligida sovchilardan oʻzini himoya qiladi[9]

* [[Robert Pattinson]] — [[Antinoy]] rolida, Penelopaning sovchilaridan biri[9]

* [[Lupita Nyong'o]][10]

* [[Zendaya]] — [[Afina (maʼbuda)|Afina]] rolida, donishmandlik, urush va hunarmandchilik maʼbudasi, Odisseyni safarda himoya qiladi[8]: 50 

* [[Charlize Theron]] — [[Kirka]] rolida, maʼbuda va sehrgar[11]

* [[Jon Bernthal]] — [[Menelay]] rolida, [[Sparta]] qiroli va Agamemnonning ukasi[8]: 50 

* [[Benny Safdie]] — [[Agamemnon]] rolida, Menelayning akasi va Troya urushi davrida [[axeylar]] qoʻmondoni[12]

* [[John Leguizamo]] — [[Yevmey]] rolida, Odisseyning sodiq xizmatkori[8]: 55 

* [[Himesh Patel]] — [[Yevrilox]] rolida, Odisseyning oʻrinbosari[9]

* [[Will Yun Lee]] — Odisseyning kemadoshlaridan biri rolida[8]: 59 

* [[Mia Goth]] — [[Melanfo]] rolida, Odissey va Penelopaning xizmatkori[4]

* [[Jimmy Gonzales]] — [[Kefey]] rolida, Odisseyning kemadoshlaridan biri[9]
== Manbalar ==
{{manbalar}}</text>
      <sha1>5lox1142b6tnmk5qv27aogqpyqbr4m4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974174</id>
      <parentid>5974172</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:55:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirishkorlik</username>
        <id>75661</id>
      </contributor>
      <origin>5974174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12599" sha1="pkj0rugnpx7ne1yl3vm54m00uf8o72n" xml:space="preserve">{{Infobox film
| image          = 
| caption        = Teaser poster
| director       = [[Christopher Nolan]]
| screenplay     = Christopher Nolan
| based_on       = [[Homer]]ning ''[[Odisseya]]'' dostoni&lt;!--Please do not use the &quot;Based on&quot; template here, per MOS:VAR. It is not required and adds an unnecessary line break.--&gt;
| producer       = {{Plainlist|
* [[Emma Thomas]]
* Christopher Nolan
}}
| starring       = {{Plainlist|&lt;!--Order per poster billing.--&gt;
* [[Matt Damon]]
* [[Tom Holland]]
* [[Anne Hathaway]]
* [[Robert Pattinson]]
* [[Lupita Nyong'o]]
* [[Zendaya]]
* [[Charlize Theron]]
}}
| cinematography = [[Hoyte van Hoytema]]
| editing        = [[Jennifer Lame]]
| music          = [[Ludwig Göransson]]
| studio         = {{Plainlist|&lt;!--Production company credits per https://www.dneg.com/our-work/the-odyssey. Do not change without new sourcing.--&gt;
* [[Universal Pictures]]
* [[Syncopy Inc.|Syncopy]]
}}
| distributor    = Universal Pictures
| released       = {{Film date|2026|7|17}}
| runtime        = 
| country        = {{Plainlist|
* {{UK}}
* {{US}}
}}
| language       = English
| budget         = $250&amp;nbsp;million&lt;ref name=&quot;TeaserLeakTHR&quot; /&gt;
| gross          = 
}}
'''''The Odyssey''''' — [[Christopher Nolan]] tomonidan yozilgan va rejissyorlik qilingan, namoyisj etilishi kutilayotgan epik fantastik jangari film. Film qadimgi yunon shoiri [[Homer]]ning „[[Odisseya]]“ dostoni asosida ishlangan. Itaka podshohi [[Odissey]] rolini [[Matt Damon]] ijro etadi. Asarda uning Troya urushidan keyin uyiga qaytish yoʻlidagi uzoq va xavfli sarguzashtlari hamda rafiqasi [[Penelopa]] (rolni [[Anne Hathaway]] ijro etgan) bilan yana uchrashishga intilishi tasvirlanadi. Filmda, shuningdek, [[Tom Holland]], [[Robert Pattinson]], [[Lupita Nyong'o]], [[Zendaya]] va [[Charlize Theron]] kabi aktyor va aktrisalar ham ishtirok etadi. Filmni Nolan va rafiqasi [[Emma Thomas]] oʻzlarining „Syncopy“ kompaniyasi orqali ishlab chiqargan.

Christopher Nolan film ustida ishlashni 2024-yil martda boshlagan, oktyabr oyiga kelib loyihani [[Universal Pictures]] bilan kelishib olgan va film 2024-yil dekabrda eʼlon qilingan. Aktyorlar tanlovi 2024-yil oxiridan 2025-yil boshigacha davom etgan, 2025-yil fevralda esa Damon bosh rol uchun tasdiqlangan. Nolan yunon mifologiyasini realistik talqinda tasvirlashni maqsad qilgan va [[Emily Wilson]]ning 2017-yildagi „Odisseya“ tarjimasidan hamda maxsus effektlar ustasi Ray Harryhausen filmlaridan ilhom olgan. Suratga olish ishlari 2025-yil fevraldan avgustgacha [[Marokash]], [[Gretsiya]], [[Italiya]], [[Shotlandiya]], [[Islandiya]], [[Gʻarbiy Sahroi Kabir]] va [[Malta]] hududlarida, shuningdek [[Los-Anjeles]]dagi studiyada olib borilgan. Taxminiy byudjeti 250 million dollarni tashkil etib, bu film Nolan faoliyatidagi eng qimmatiga aylandi. Ushbu film ilk bor toʻliq IMAX 70 mm film camerasda suratga olingan. Film chiqishi arafasida kostyum dizaynlari tarixiy aniqlik masalasida keng muhokamalarga sabab boʻlgan.

„The Odyssey“ AQShda Universal Pictures tomonidan 2026-yil 17-iyulda kinoteatrlarda namoyish etilishi rejalashtirilgan.
== Sinopsis ==
Filmda Itakaning afsonaviy shohi boʻlgan Odissey Troya urushidan keyin uyiga qaytish yoʻlidagi uzoq va xavfli safari tasvirlanadi. Unda qahramonning [[Polifem]] kabi [[Sikloplar|siklop]], [[sirenalar]] va sehrgar maʼbuda Kirka bilan uchrashuvlari yoritiladi. Odissey shu bilan birga rafiqasi Penelopa bilan yana uchrashishga intiladi&lt;ref name=&quot;TheOdysseyAnnounceDeadline&quot; /&gt;.
== Rollarda ==
* [[Matt Damon]] — [[Odissey]] rolida:
: [[Itaka]]ning afsonaviy shohi&lt;ref name=&quot;DamonOdysseusFirstLook&quot; /&gt;. Rejissyor Christopher Nolan Odisseyni murakkab shaxs sifatida tasvirlab, uni „ajoyib strateg va juda ayyor inson“ deb taʼriflagan. Ayniqsa uning zakovati va ixtirochiligiga qiziqqan, xususan, Emily Wilsonning 2017-yildagi „Odisseya“ tarjimasidagi talqiniga eʼtibor qaratgan&lt;ref name=&quot;CharacterFirstLooks&quot; /&gt;. Rolga tayyorgarlik koʻrish uchun Damon keng qamrovli mashgʻulotlar va qatʼiy parhezdan oʻtib, „yengil, ammo baquvvat“ qiyofaga kirgan, buning uchun glyuten isteʼmolini toʻxtatib, vaznini 76 kilogrammgacha tushirgan&lt;ref name=&quot;DamonWorkout&quot; /&gt;. Shuningdek, u bir yil davomida toʻliq soqol oʻstirgan, chunki Nolan sunʼiy soqoldan foydalanishni istamagan va „tabiiy soqolning jismoniy ifodasini“ koʻrsatmoqchi boʻlgan&lt;ref name=&quot;DamonBeard&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;DamonWorkout&quot; /&gt;.

* [[Tom Holland]] — [[Telemax]] rolida, Odisseyning oʻgʻli va Itaka shahzodasi, otasini topishga qatʼiy bel bogʻlagan&lt;ref name=&quot;TeaserTrailer&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt;

* [[Anne Hathaway]] — [[Penelopa]] rolida, Odisseyning rafiqasi, Telemaxning onasi va Itaka malikasi, erining yoʻqligida sovchilardan oʻzini himoya qiladi&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot; /&gt;

* [[Robert Pattinson]] — [[Antinoy]] rolida, Penelopaning sovchilaridan biri&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot; /&gt;

* [[Lupita Nyong'o]]&lt;ref name=&quot;Nyong'o&quot; /&gt;

* [[Zendaya]] — [[Afina (maʼbuda)|Afina]] rolida, donishmandlik, urush va hunarmandchilik maʼbudasi, Odisseyni safarda himoya qiladi&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt;

* [[Charlize Theron]] — [[Kirka]] rolida, maʼbuda va sehrgar&lt;ref name=&quot;TheronJun2025&quot; /&gt;

* [[Jon Bernthal]] — [[Menelay]] rolida, [[Sparta]] qiroli va Agamemnonning ukasi&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt;

* [[Benny Safdie]] — [[Agamemnon]] rolida, Menelayning akasi va Troya urushi davrida [[axeylar]] qoʻmondoni&lt;ref name=&quot;PrologueCommentaryTelegraph&quot; /&gt;

* [[John Leguizamo]] — [[Yevmey]] rolida, Odisseyning sodiq xizmatkori&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt; 

* [[Himesh Patel]] — [[Yevrilox]] rolida, Odisseyning oʻrinbosari&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot; /&gt;

* [[Will Yun Lee]] — Odisseyning kemadoshlaridan biri rolida&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt;

* [[Mia Goth]] — [[Melanfo]] rolida, Odissey va Penelopaning xizmatkori&lt;ref name=&quot;CharacterFirstLooks&quot; /&gt;

* [[Jimmy Gonzales]] — [[Kefey]] rolida, Odisseyning kemadoshlaridan biri&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot; /&gt;
== Manbalar ==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;Nyong'o&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=November 12, 2024 |title=Lupita Nyong'o to Star in Christopher Nolan's Latest Film (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lupita-nyongo-christopher-nolan-film-exclusive-1236060118/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112222410/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lupita-nyongo-christopher-nolan-film-exclusive-1236060118/ |archive-date=November 12, 2024 |access-date=November 12, 2024 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TheOdysseyAnnounceDeadline&quot;&gt;{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=December 23, 2024 |title=Christopher Nolan's Next Film Is An Adaptation Of Homer's ''The Odyssey'', Universal Reveals |url=https://deadline.com/2024/12/christopher-nolan-the-odyssey-confirmed-directors-new-film-universal-1236241340/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223222535/https://deadline.com/2024/12/christopher-nolan-the-odyssey-confirmed-directors-new-film-universal-1236241340/ |archive-date=December 23, 2024 |access-date=December 23, 2024 |website=[[Deadline Hollywood]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;DamonOdysseusFirstLook&quot;&gt;{{Cite web |last=Chitwood |first=Adam |date=February 17, 2025 |title=Matt Damon Is Odysseus in First Look at Christopher Nolan's ''The Odyssey'' |url=https://www.thewrap.com/matt-damon-odysseus-christopher-nolan-the-odyssey-image/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250217162736/https://www.thewrap.com/matt-damon-odysseus-christopher-nolan-the-odyssey-image/ |archive-date=February 17, 2025 |access-date=February 17, 2025 |website=[[TheWrap]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TheronJun2025&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Davids |first=Brian |date=July 1, 2025 |title=Charlize Theron Talks Potential ''The Old Guard'' Trilogy, ''The Odyssey'' and a ''Mad Max: Fury Road'' Making-of Movie |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/charlize-theron-old-guard-trilogy-odyssey-1236304226/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250701232509/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/charlize-theron-old-guard-trilogy-odyssey-1236304226/ |archive-date=July 1, 2025 |access-date=July 1, 2025 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TeaserTrailer&quot;&gt;{{Cite web |last=Fuster |first=Jeremy |date=July 1, 2025 |title=Christopher Nolan's ''The Odyssey'' Teaser Trailer Is Playing Only in Theaters |url=https://www.thewrap.com/the-odyssey-trailer-in-theaters-christopher-nolan/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703162320/https://www.thewrap.com/the-odyssey-trailer-in-theaters-christopher-nolan/ |archive-date=July 3, 2025 |access-date=July 7, 2025 |website=[[TheWrap]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TeaserLeakTHR&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Hibberd |first=James |author-link=James Hibberd (writer) |date=July 1, 2025 |title=Christopher Nolan's Epic ''The Odyssey'' Teaser Trailer Leaks Online |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-the-odyssey-trailer-1236303733/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250701194055/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-the-odyssey-trailer-1236303733/ |archive-date=July 1, 2025 |access-date=July 1, 2025 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;CharacterFirstLooks&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Travis |first=Ben |date=November 14, 2025 |title=''The Odyssey'': First Looks At Tom Holland, Anne Hathaway And Mia Goth In Christopher Nolan's Epic |url=https://www.empireonline.com/movies/news/the-odyssey-firstlooks-at-tom-holland-anne-hathaway-and-mia-goth-and-tom-holland-in-christopher-nolans-epic-cno/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114161655/https://www.empireonline.com/movies/news/the-odyssey-firstlooks-at-tom-holland-anne-hathaway-and-mia-goth-and-tom-holland-in-christopher-nolans-epic-cno/ |archive-date=November 14, 2025 |access-date=November 14, 2025 |magazine=[[Empire (magazine)|Empire]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot;&gt;{{Cite magazine |last=de Semlyen |first=Nick |date=January 2026 |title=Bringing it Home |magazine=[[Empire (magazine)|Empire]] |location=United Kingdom |pages=48–59 |issue=448}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Hull |first=Gerrard |date=December 16, 2025 |title=Matt Damon, Anne Hathaway, Tom Holland are a family divided in new ''The Odyssey'' images (exclusive) |url=https://ew.com/the-odyssey-exclusive-images-matt-damon-anne-hathaway-tom-holland-11857321 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251216205236/https://ew.com/the-odyssey-exclusive-images-matt-damon-anne-hathaway-tom-holland-11857321 |archive-date=December 16, 2025 |access-date=December 16, 2025 |magazine=[[Entertainment Weekly]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;PrologueCommentaryTelegraph&quot;&gt;{{Cite news |last=Robey |first=Tim |date=December 12, 2025 |title=I've seen Christopher Nolan's secretive ''Odyssey'' trailer. It teases one battle after another |url=https://www.telegraph.co.uk/films/2025/12/12/christopher-nolan-odyssey-trailer/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251219012222/https://www.telegraph.co.uk/films/2025/12/12/christopher-nolan-odyssey-trailer/ |archive-date=December 19, 2025 |access-date=December 18, 2025 |newspaper=[[The Daily Telegraph]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;DamonWorkout&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Stenzel |first=Wesley |date=January 7, 2026 |title=Matt Damon slimmed down to his high school weight for ''The Odyssey'': 'I was in really good shape' |url=https://ew.com/matt-damon-slimmed-down-high-school-weight-for-the-odyssey-11881069 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260116041528/https://ew.com/matt-damon-slimmed-down-high-school-weight-for-the-odyssey-11881069 |archive-date=January 16, 2026 |access-date=January 16, 2026 |magazine=[[Entertainment Weekly]]}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;DamonBeard&quot;&gt;{{Cite web |last=Roberts |first=Joe |date=November 22, 2025 |title=Christopher Nolan Turned Down Matt Damon's One Request For ''The Odyssey'' |url=https://www.slashfilm.com/2032824/christopher-nolan-turned-down-matt-damon-the-odyssey-request-beard/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251122220256/https://www.slashfilm.com/2032824/christopher-nolan-turned-down-matt-damon-the-odyssey-request-beard/ |archive-date=November 22, 2025 |access-date=January 16, 2026 |website=[[/Film]]}}&lt;/ref&gt;

}}</text>
      <sha1>pkj0rugnpx7ne1yl3vm54m00uf8o72n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974175</id>
      <parentid>5974174</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:59:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirishkorlik</username>
        <id>75661</id>
      </contributor>
      <comment>/* Manbalar */</comment>
      <origin>5974175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12855" sha1="fwjtb3u10py0lafcyqyhuknxs44f2l9" xml:space="preserve">{{Infobox film
| image          = 
| caption        = Teaser poster
| director       = [[Christopher Nolan]]
| screenplay     = Christopher Nolan
| based_on       = [[Homer]]ning ''[[Odisseya]]'' dostoni&lt;!--Please do not use the &quot;Based on&quot; template here, per MOS:VAR. It is not required and adds an unnecessary line break.--&gt;
| producer       = {{Plainlist|
* [[Emma Thomas]]
* Christopher Nolan
}}
| starring       = {{Plainlist|&lt;!--Order per poster billing.--&gt;
* [[Matt Damon]]
* [[Tom Holland]]
* [[Anne Hathaway]]
* [[Robert Pattinson]]
* [[Lupita Nyong'o]]
* [[Zendaya]]
* [[Charlize Theron]]
}}
| cinematography = [[Hoyte van Hoytema]]
| editing        = [[Jennifer Lame]]
| music          = [[Ludwig Göransson]]
| studio         = {{Plainlist|&lt;!--Production company credits per https://www.dneg.com/our-work/the-odyssey. Do not change without new sourcing.--&gt;
* [[Universal Pictures]]
* [[Syncopy Inc.|Syncopy]]
}}
| distributor    = Universal Pictures
| released       = {{Film date|2026|7|17}}
| runtime        = 
| country        = {{Plainlist|
* {{UK}}
* {{US}}
}}
| language       = English
| budget         = $250&amp;nbsp;million&lt;ref name=&quot;TeaserLeakTHR&quot; /&gt;
| gross          = 
}}
'''''The Odyssey''''' — [[Christopher Nolan]] tomonidan yozilgan va rejissyorlik qilingan, namoyisj etilishi kutilayotgan epik fantastik jangari film. Film qadimgi yunon shoiri [[Homer]]ning „[[Odisseya]]“ dostoni asosida ishlangan. Itaka podshohi [[Odissey]] rolini [[Matt Damon]] ijro etadi. Asarda uning Troya urushidan keyin uyiga qaytish yoʻlidagi uzoq va xavfli sarguzashtlari hamda rafiqasi [[Penelopa]] (rolni [[Anne Hathaway]] ijro etgan) bilan yana uchrashishga intilishi tasvirlanadi. Filmda, shuningdek, [[Tom Holland]], [[Robert Pattinson]], [[Lupita Nyong'o]], [[Zendaya]] va [[Charlize Theron]] kabi aktyor va aktrisalar ham ishtirok etadi. Filmni Nolan va rafiqasi [[Emma Thomas]] oʻzlarining „Syncopy“ kompaniyasi orqali ishlab chiqargan.

Christopher Nolan film ustida ishlashni 2024-yil martda boshlagan, oktyabr oyiga kelib loyihani [[Universal Pictures]] bilan kelishib olgan va film 2024-yil dekabrda eʼlon qilingan. Aktyorlar tanlovi 2024-yil oxiridan 2025-yil boshigacha davom etgan, 2025-yil fevralda esa Damon bosh rol uchun tasdiqlangan. Nolan yunon mifologiyasini realistik talqinda tasvirlashni maqsad qilgan va [[Emily Wilson]]ning 2017-yildagi „Odisseya“ tarjimasidan hamda maxsus effektlar ustasi Ray Harryhausen filmlaridan ilhom olgan. Suratga olish ishlari 2025-yil fevraldan avgustgacha [[Marokash]], [[Gretsiya]], [[Italiya]], [[Shotlandiya]], [[Islandiya]], [[Gʻarbiy Sahroi Kabir]] va [[Malta]] hududlarida, shuningdek [[Los-Anjeles]]dagi studiyada olib borilgan. Taxminiy byudjeti 250 million dollarni tashkil etib, bu film Nolan faoliyatidagi eng qimmatiga aylandi. Ushbu film ilk bor toʻliq IMAX 70 mm film camerasda suratga olingan. Film chiqishi arafasida kostyum dizaynlari tarixiy aniqlik masalasida keng muhokamalarga sabab boʻlgan.

„The Odyssey“ AQShda Universal Pictures tomonidan 2026-yil 17-iyulda kinoteatrlarda namoyish etilishi rejalashtirilgan.
== Sinopsis ==
Filmda Itakaning afsonaviy shohi boʻlgan Odissey Troya urushidan keyin uyiga qaytish yoʻlidagi uzoq va xavfli safari tasvirlanadi. Unda qahramonning [[Polifem]] kabi [[Sikloplar|siklop]], [[sirenalar]] va sehrgar maʼbuda Kirka bilan uchrashuvlari yoritiladi. Odissey shu bilan birga rafiqasi Penelopa bilan yana uchrashishga intiladi&lt;ref name=&quot;TheOdysseyAnnounceDeadline&quot; /&gt;.
== Rollarda ==
* [[Matt Damon]] — [[Odissey]] rolida:
: [[Itaka]]ning afsonaviy shohi&lt;ref name=&quot;DamonOdysseusFirstLook&quot; /&gt;. Rejissyor Christopher Nolan Odisseyni murakkab shaxs sifatida tasvirlab, uni „ajoyib strateg va juda ayyor inson“ deb taʼriflagan. Ayniqsa uning zakovati va ixtirochiligiga qiziqqan, xususan, Emily Wilsonning 2017-yildagi „Odisseya“ tarjimasidagi talqiniga eʼtibor qaratgan&lt;ref name=&quot;CharacterFirstLooks&quot; /&gt;. Rolga tayyorgarlik koʻrish uchun Damon keng qamrovli mashgʻulotlar va qatʼiy parhezdan oʻtib, „yengil, ammo baquvvat“ qiyofaga kirgan, buning uchun glyuten isteʼmolini toʻxtatib, vaznini 76 kilogrammgacha tushirgan&lt;ref name=&quot;DamonWorkout&quot; /&gt;. Shuningdek, u bir yil davomida toʻliq soqol oʻstirgan, chunki Nolan sunʼiy soqoldan foydalanishni istamagan va „tabiiy soqolning jismoniy ifodasini“ koʻrsatmoqchi boʻlgan&lt;ref name=&quot;DamonBeard&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;DamonWorkout&quot; /&gt;.

* [[Tom Holland]] — [[Telemax]] rolida, Odisseyning oʻgʻli va Itaka shahzodasi, otasini topishga qatʼiy bel bogʻlagan&lt;ref name=&quot;TeaserTrailer&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt;

* [[Anne Hathaway]] — [[Penelopa]] rolida, Odisseyning rafiqasi, Telemaxning onasi va Itaka malikasi, erining yoʻqligida sovchilardan oʻzini himoya qiladi&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot; /&gt;

* [[Robert Pattinson]] — [[Antinoy]] rolida, Penelopaning sovchilaridan biri&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot; /&gt;

* [[Lupita Nyong'o]]&lt;ref name=&quot;Nyong'o&quot; /&gt;

* [[Zendaya]] — [[Afina (maʼbuda)|Afina]] rolida, donishmandlik, urush va hunarmandchilik maʼbudasi, Odisseyni safarda himoya qiladi&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt;

* [[Charlize Theron]] — [[Kirka]] rolida, maʼbuda va sehrgar&lt;ref name=&quot;TheronJun2025&quot; /&gt;

* [[Jon Bernthal]] — [[Menelay]] rolida, [[Sparta]] qiroli va Agamemnonning ukasi&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt;

* [[Benny Safdie]] — [[Agamemnon]] rolida, Menelayning akasi va Troya urushi davrida [[axeylar]] qoʻmondoni&lt;ref name=&quot;PrologueCommentaryTelegraph&quot; /&gt;

* [[John Leguizamo]] — [[Yevmey]] rolida, Odisseyning sodiq xizmatkori&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt; 

* [[Himesh Patel]] — [[Yevrilox]] rolida, Odisseyning oʻrinbosari&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot; /&gt;

* [[Will Yun Lee]] — Odisseyning kemadoshlaridan biri rolida&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt;

* [[Mia Goth]] — [[Melanfo]] rolida, Odissey va Penelopaning xizmatkori&lt;ref name=&quot;CharacterFirstLooks&quot; /&gt;

* [[Jimmy Gonzales]] — [[Kefey]] rolida, Odisseyning kemadoshlaridan biri&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot; /&gt;
== Manbalar ==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;Nyong'o&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=November 12, 2024 |title=Lupita Nyong'o to Star in Christopher Nolan's Latest Film (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lupita-nyongo-christopher-nolan-film-exclusive-1236060118/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112222410/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lupita-nyongo-christopher-nolan-film-exclusive-1236060118/ |archive-date=November 12, 2024 |access-date=November 12, 2024 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TheOdysseyAnnounceDeadline&quot;&gt;{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=December 23, 2024 |title=Christopher Nolan's Next Film Is An Adaptation Of Homer's ''The Odyssey'', Universal Reveals |url=https://deadline.com/2024/12/christopher-nolan-the-odyssey-confirmed-directors-new-film-universal-1236241340/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223222535/https://deadline.com/2024/12/christopher-nolan-the-odyssey-confirmed-directors-new-film-universal-1236241340/ |archive-date=December 23, 2024 |access-date=December 23, 2024 |website=[[Deadline Hollywood]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;DamonOdysseusFirstLook&quot;&gt;{{Cite web |last=Chitwood |first=Adam |date=February 17, 2025 |title=Matt Damon Is Odysseus in First Look at Christopher Nolan's ''The Odyssey'' |url=https://www.thewrap.com/matt-damon-odysseus-christopher-nolan-the-odyssey-image/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250217162736/https://www.thewrap.com/matt-damon-odysseus-christopher-nolan-the-odyssey-image/ |archive-date=February 17, 2025 |access-date=February 17, 2025 |website=[[TheWrap]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TheronJun2025&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Davids |first=Brian |date=July 1, 2025 |title=Charlize Theron Talks Potential ''The Old Guard'' Trilogy, ''The Odyssey'' and a ''Mad Max: Fury Road'' Making-of Movie |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/charlize-theron-old-guard-trilogy-odyssey-1236304226/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250701232509/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/charlize-theron-old-guard-trilogy-odyssey-1236304226/ |archive-date=July 1, 2025 |access-date=July 1, 2025 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TeaserTrailer&quot;&gt;{{Cite web |last=Fuster |first=Jeremy |date=July 1, 2025 |title=Christopher Nolan's ''The Odyssey'' Teaser Trailer Is Playing Only in Theaters |url=https://www.thewrap.com/the-odyssey-trailer-in-theaters-christopher-nolan/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703162320/https://www.thewrap.com/the-odyssey-trailer-in-theaters-christopher-nolan/ |archive-date=July 3, 2025 |access-date=July 7, 2025 |website=[[TheWrap]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TeaserLeakTHR&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Hibberd |first=James |author-link=James Hibberd (writer) |date=July 1, 2025 |title=Christopher Nolan's Epic ''The Odyssey'' Teaser Trailer Leaks Online |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-the-odyssey-trailer-1236303733/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250701194055/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-the-odyssey-trailer-1236303733/ |archive-date=July 1, 2025 |access-date=July 1, 2025 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;CharacterFirstLooks&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Travis |first=Ben |date=November 14, 2025 |title=''The Odyssey'': First Looks At Tom Holland, Anne Hathaway And Mia Goth In Christopher Nolan's Epic |url=https://www.empireonline.com/movies/news/the-odyssey-firstlooks-at-tom-holland-anne-hathaway-and-mia-goth-and-tom-holland-in-christopher-nolans-epic-cno/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114161655/https://www.empireonline.com/movies/news/the-odyssey-firstlooks-at-tom-holland-anne-hathaway-and-mia-goth-and-tom-holland-in-christopher-nolans-epic-cno/ |archive-date=November 14, 2025 |access-date=November 14, 2025 |magazine=[[Empire (magazine)|Empire]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot;&gt;{{Cite magazine |last=de Semlyen |first=Nick |date=January 2026 |title=Bringing it Home |magazine=[[Empire (magazine)|Empire]] |location=United Kingdom |pages=48–59 |issue=448}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Hull |first=Gerrard |date=December 16, 2025 |title=Matt Damon, Anne Hathaway, Tom Holland are a family divided in new ''The Odyssey'' images (exclusive) |url=https://ew.com/the-odyssey-exclusive-images-matt-damon-anne-hathaway-tom-holland-11857321 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251216205236/https://ew.com/the-odyssey-exclusive-images-matt-damon-anne-hathaway-tom-holland-11857321 |archive-date=December 16, 2025 |access-date=December 16, 2025 |magazine=[[Entertainment Weekly]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;PrologueCommentaryTelegraph&quot;&gt;{{Cite news |last=Robey |first=Tim |date=December 12, 2025 |title=I've seen Christopher Nolan's secretive ''Odyssey'' trailer. It teases one battle after another |url=https://www.telegraph.co.uk/films/2025/12/12/christopher-nolan-odyssey-trailer/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251219012222/https://www.telegraph.co.uk/films/2025/12/12/christopher-nolan-odyssey-trailer/ |archive-date=December 19, 2025 |access-date=December 18, 2025 |newspaper=[[The Daily Telegraph]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;DamonWorkout&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Stenzel |first=Wesley |date=January 7, 2026 |title=Matt Damon slimmed down to his high school weight for ''The Odyssey'': 'I was in really good shape' |url=https://ew.com/matt-damon-slimmed-down-high-school-weight-for-the-odyssey-11881069 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260116041528/https://ew.com/matt-damon-slimmed-down-high-school-weight-for-the-odyssey-11881069 |archive-date=January 16, 2026 |access-date=January 16, 2026 |magazine=[[Entertainment Weekly]]}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;DamonBeard&quot;&gt;{{Cite web |last=Roberts |first=Joe |date=November 22, 2025 |title=Christopher Nolan Turned Down Matt Damon's One Request For ''The Odyssey'' |url=https://www.slashfilm.com/2032824/christopher-nolan-turned-down-matt-damon-the-odyssey-request-beard/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251122220256/https://www.slashfilm.com/2032824/christopher-nolan-turned-down-matt-damon-the-odyssey-request-beard/ |archive-date=November 22, 2025 |access-date=January 16, 2026 |website=[[/Film]]}}&lt;/ref&gt;

}}
== Havolalar == 
* {{Official website}}
* {{IMDb title}}
{{Christopher Nolan}}
{{Portal bar|Film|AQSh|Buyuk Britaniya|Italiya|Morocco|Greece|Scotland|Iceland|Western Sahara|Speculative fiction|Fantastika|Afsonalar|Qadimgi Yunoniston}}
{{Tashqi_havolalar}}</text>
      <sha1>fwjtb3u10py0lafcyqyhuknxs44f2l9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974185</id>
      <parentid>5974175</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:34:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirishkorlik</username>
        <id>75661</id>
      </contributor>
      <origin>5974185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12889" sha1="sr8z0kylbp770axyyavptka3a8wqdc8" xml:space="preserve">{{Infobox film
| image          = The Odyssey (2026 film) poster.jpg
| caption        = Teaser poster
| director       = [[Christopher Nolan]]
| screenplay     = Christopher Nolan
| based_on       = [[Homer]]ning ''[[Odisseya]]'' dostoni&lt;!--Please do not use the &quot;Based on&quot; template here, per MOS:VAR. It is not required and adds an unnecessary line break.--&gt;
| producer       = {{Plainlist|
* [[Emma Thomas]]
* Christopher Nolan
}}
| starring       = {{Plainlist|&lt;!--Order per poster billing.--&gt;
* [[Matt Damon]]
* [[Tom Holland]]
* [[Anne Hathaway]]
* [[Robert Pattinson]]
* [[Lupita Nyong'o]]
* [[Zendaya]]
* [[Charlize Theron]]
}}
| cinematography = [[Hoyte van Hoytema]]
| editing        = [[Jennifer Lame]]
| music          = [[Ludwig Göransson]]
| studio         = {{Plainlist|&lt;!--Production company credits per https://www.dneg.com/our-work/the-odyssey. Do not change without new sourcing.--&gt;
* [[Universal Pictures]]
* [[Syncopy Inc.|Syncopy]]
}}
| distributor    = Universal Pictures
| released       = {{Film date|2026|7|17}}
| runtime        = 
| country        = {{Plainlist|
* {{UK}}
* {{US}}
}}
| language       = English
| budget         = $250&amp;nbsp;million&lt;ref name=&quot;TeaserLeakTHR&quot; /&gt;
| gross          = 
}}
'''''The Odyssey''''' — [[Christopher Nolan]] tomonidan yozilgan va rejissyorlik qilingan, namoyisj etilishi kutilayotgan epik fantastik jangari film. Film qadimgi yunon shoiri [[Homer]]ning „[[Odisseya]]“ dostoni asosida ishlangan. Itaka podshohi [[Odissey]] rolini [[Matt Damon]] ijro etadi. Asarda uning Troya urushidan keyin uyiga qaytish yoʻlidagi uzoq va xavfli sarguzashtlari hamda rafiqasi [[Penelopa]] (rolni [[Anne Hathaway]] ijro etgan) bilan yana uchrashishga intilishi tasvirlanadi. Filmda, shuningdek, [[Tom Holland]], [[Robert Pattinson]], [[Lupita Nyong'o]], [[Zendaya]] va [[Charlize Theron]] kabi aktyor va aktrisalar ham ishtirok etadi. Filmni Nolan va rafiqasi [[Emma Thomas]] oʻzlarining „Syncopy“ kompaniyasi orqali ishlab chiqargan.

Christopher Nolan film ustida ishlashni 2024-yil martda boshlagan, oktyabr oyiga kelib loyihani [[Universal Pictures]] bilan kelishib olgan va film 2024-yil dekabrda eʼlon qilingan. Aktyorlar tanlovi 2024-yil oxiridan 2025-yil boshigacha davom etgan, 2025-yil fevralda esa Damon bosh rol uchun tasdiqlangan. Nolan yunon mifologiyasini realistik talqinda tasvirlashni maqsad qilgan va [[Emily Wilson]]ning 2017-yildagi „Odisseya“ tarjimasidan hamda maxsus effektlar ustasi Ray Harryhausen filmlaridan ilhom olgan. Suratga olish ishlari 2025-yil fevraldan avgustgacha [[Marokash]], [[Gretsiya]], [[Italiya]], [[Shotlandiya]], [[Islandiya]], [[Gʻarbiy Sahroi Kabir]] va [[Malta]] hududlarida, shuningdek [[Los-Anjeles]]dagi studiyada olib borilgan. Taxminiy byudjeti 250 million dollarni tashkil etib, bu film Nolan faoliyatidagi eng qimmatiga aylandi. Ushbu film ilk bor toʻliq IMAX 70 mm film camerasda suratga olingan. Film chiqishi arafasida kostyum dizaynlari tarixiy aniqlik masalasida keng muhokamalarga sabab boʻlgan.

„The Odyssey“ AQShda Universal Pictures tomonidan 2026-yil 17-iyulda kinoteatrlarda namoyish etilishi rejalashtirilgan.
== Sinopsis ==
Filmda Itakaning afsonaviy shohi boʻlgan Odissey Troya urushidan keyin uyiga qaytish yoʻlidagi uzoq va xavfli safari tasvirlanadi. Unda qahramonning [[Polifem]] kabi [[Sikloplar|siklop]], [[sirenalar]] va sehrgar maʼbuda Kirka bilan uchrashuvlari yoritiladi. Odissey shu bilan birga rafiqasi Penelopa bilan yana uchrashishga intiladi&lt;ref name=&quot;TheOdysseyAnnounceDeadline&quot; /&gt;.
== Rollarda ==
* [[Matt Damon]] — [[Odissey]] rolida:
: [[Itaka]]ning afsonaviy shohi&lt;ref name=&quot;DamonOdysseusFirstLook&quot; /&gt;. Rejissyor Christopher Nolan Odisseyni murakkab shaxs sifatida tasvirlab, uni „ajoyib strateg va juda ayyor inson“ deb taʼriflagan. Ayniqsa uning zakovati va ixtirochiligiga qiziqqan, xususan, Emily Wilsonning 2017-yildagi „Odisseya“ tarjimasidagi talqiniga eʼtibor qaratgan&lt;ref name=&quot;CharacterFirstLooks&quot; /&gt;. Rolga tayyorgarlik koʻrish uchun Damon keng qamrovli mashgʻulotlar va qatʼiy parhezdan oʻtib, „yengil, ammo baquvvat“ qiyofaga kirgan, buning uchun glyuten isteʼmolini toʻxtatib, vaznini 76 kilogrammgacha tushirgan&lt;ref name=&quot;DamonWorkout&quot; /&gt;. Shuningdek, u bir yil davomida toʻliq soqol oʻstirgan, chunki Nolan sunʼiy soqoldan foydalanishni istamagan va „tabiiy soqolning jismoniy ifodasini“ koʻrsatmoqchi boʻlgan&lt;ref name=&quot;DamonBeard&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;DamonWorkout&quot; /&gt;.

* [[Tom Holland]] — [[Telemax]] rolida, Odisseyning oʻgʻli va Itaka shahzodasi, otasini topishga qatʼiy bel bogʻlagan&lt;ref name=&quot;TeaserTrailer&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt;

* [[Anne Hathaway]] — [[Penelopa]] rolida, Odisseyning rafiqasi, Telemaxning onasi va Itaka malikasi, erining yoʻqligida sovchilardan oʻzini himoya qiladi&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot; /&gt;

* [[Robert Pattinson]] — [[Antinoy]] rolida, Penelopaning sovchilaridan biri&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot; /&gt;

* [[Lupita Nyong'o]]&lt;ref name=&quot;Nyong'o&quot; /&gt;

* [[Zendaya]] — [[Afina (maʼbuda)|Afina]] rolida, donishmandlik, urush va hunarmandchilik maʼbudasi, Odisseyni safarda himoya qiladi&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt;

* [[Charlize Theron]] — [[Kirka]] rolida, maʼbuda va sehrgar&lt;ref name=&quot;TheronJun2025&quot; /&gt;

* [[Jon Bernthal]] — [[Menelay]] rolida, [[Sparta]] qiroli va Agamemnonning ukasi&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt;

* [[Benny Safdie]] — [[Agamemnon]] rolida, Menelayning akasi va Troya urushi davrida [[axeylar]] qoʻmondoni&lt;ref name=&quot;PrologueCommentaryTelegraph&quot; /&gt;

* [[John Leguizamo]] — [[Yevmey]] rolida, Odisseyning sodiq xizmatkori&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt; 

* [[Himesh Patel]] — [[Yevrilox]] rolida, Odisseyning oʻrinbosari&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot; /&gt;

* [[Will Yun Lee]] — Odisseyning kemadoshlaridan biri rolida&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt;

* [[Mia Goth]] — [[Melanfo]] rolida, Odissey va Penelopaning xizmatkori&lt;ref name=&quot;CharacterFirstLooks&quot; /&gt;

* [[Jimmy Gonzales]] — [[Kefey]] rolida, Odisseyning kemadoshlaridan biri&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot; /&gt;
== Manbalar ==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;Nyong'o&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=November 12, 2024 |title=Lupita Nyong'o to Star in Christopher Nolan's Latest Film (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lupita-nyongo-christopher-nolan-film-exclusive-1236060118/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112222410/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lupita-nyongo-christopher-nolan-film-exclusive-1236060118/ |archive-date=November 12, 2024 |access-date=November 12, 2024 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TheOdysseyAnnounceDeadline&quot;&gt;{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=December 23, 2024 |title=Christopher Nolan's Next Film Is An Adaptation Of Homer's ''The Odyssey'', Universal Reveals |url=https://deadline.com/2024/12/christopher-nolan-the-odyssey-confirmed-directors-new-film-universal-1236241340/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223222535/https://deadline.com/2024/12/christopher-nolan-the-odyssey-confirmed-directors-new-film-universal-1236241340/ |archive-date=December 23, 2024 |access-date=December 23, 2024 |website=[[Deadline Hollywood]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;DamonOdysseusFirstLook&quot;&gt;{{Cite web |last=Chitwood |first=Adam |date=February 17, 2025 |title=Matt Damon Is Odysseus in First Look at Christopher Nolan's ''The Odyssey'' |url=https://www.thewrap.com/matt-damon-odysseus-christopher-nolan-the-odyssey-image/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250217162736/https://www.thewrap.com/matt-damon-odysseus-christopher-nolan-the-odyssey-image/ |archive-date=February 17, 2025 |access-date=February 17, 2025 |website=[[TheWrap]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TheronJun2025&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Davids |first=Brian |date=July 1, 2025 |title=Charlize Theron Talks Potential ''The Old Guard'' Trilogy, ''The Odyssey'' and a ''Mad Max: Fury Road'' Making-of Movie |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/charlize-theron-old-guard-trilogy-odyssey-1236304226/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250701232509/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/charlize-theron-old-guard-trilogy-odyssey-1236304226/ |archive-date=July 1, 2025 |access-date=July 1, 2025 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TeaserTrailer&quot;&gt;{{Cite web |last=Fuster |first=Jeremy |date=July 1, 2025 |title=Christopher Nolan's ''The Odyssey'' Teaser Trailer Is Playing Only in Theaters |url=https://www.thewrap.com/the-odyssey-trailer-in-theaters-christopher-nolan/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703162320/https://www.thewrap.com/the-odyssey-trailer-in-theaters-christopher-nolan/ |archive-date=July 3, 2025 |access-date=July 7, 2025 |website=[[TheWrap]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TeaserLeakTHR&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Hibberd |first=James |author-link=James Hibberd (writer) |date=July 1, 2025 |title=Christopher Nolan's Epic ''The Odyssey'' Teaser Trailer Leaks Online |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-the-odyssey-trailer-1236303733/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250701194055/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-the-odyssey-trailer-1236303733/ |archive-date=July 1, 2025 |access-date=July 1, 2025 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;CharacterFirstLooks&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Travis |first=Ben |date=November 14, 2025 |title=''The Odyssey'': First Looks At Tom Holland, Anne Hathaway And Mia Goth In Christopher Nolan's Epic |url=https://www.empireonline.com/movies/news/the-odyssey-firstlooks-at-tom-holland-anne-hathaway-and-mia-goth-and-tom-holland-in-christopher-nolans-epic-cno/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114161655/https://www.empireonline.com/movies/news/the-odyssey-firstlooks-at-tom-holland-anne-hathaway-and-mia-goth-and-tom-holland-in-christopher-nolans-epic-cno/ |archive-date=November 14, 2025 |access-date=November 14, 2025 |magazine=[[Empire (magazine)|Empire]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot;&gt;{{Cite magazine |last=de Semlyen |first=Nick |date=January 2026 |title=Bringing it Home |magazine=[[Empire (magazine)|Empire]] |location=United Kingdom |pages=48–59 |issue=448}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Hull |first=Gerrard |date=December 16, 2025 |title=Matt Damon, Anne Hathaway, Tom Holland are a family divided in new ''The Odyssey'' images (exclusive) |url=https://ew.com/the-odyssey-exclusive-images-matt-damon-anne-hathaway-tom-holland-11857321 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251216205236/https://ew.com/the-odyssey-exclusive-images-matt-damon-anne-hathaway-tom-holland-11857321 |archive-date=December 16, 2025 |access-date=December 16, 2025 |magazine=[[Entertainment Weekly]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;PrologueCommentaryTelegraph&quot;&gt;{{Cite news |last=Robey |first=Tim |date=December 12, 2025 |title=I've seen Christopher Nolan's secretive ''Odyssey'' trailer. It teases one battle after another |url=https://www.telegraph.co.uk/films/2025/12/12/christopher-nolan-odyssey-trailer/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251219012222/https://www.telegraph.co.uk/films/2025/12/12/christopher-nolan-odyssey-trailer/ |archive-date=December 19, 2025 |access-date=December 18, 2025 |newspaper=[[The Daily Telegraph]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;DamonWorkout&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Stenzel |first=Wesley |date=January 7, 2026 |title=Matt Damon slimmed down to his high school weight for ''The Odyssey'': 'I was in really good shape' |url=https://ew.com/matt-damon-slimmed-down-high-school-weight-for-the-odyssey-11881069 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260116041528/https://ew.com/matt-damon-slimmed-down-high-school-weight-for-the-odyssey-11881069 |archive-date=January 16, 2026 |access-date=January 16, 2026 |magazine=[[Entertainment Weekly]]}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;DamonBeard&quot;&gt;{{Cite web |last=Roberts |first=Joe |date=November 22, 2025 |title=Christopher Nolan Turned Down Matt Damon's One Request For ''The Odyssey'' |url=https://www.slashfilm.com/2032824/christopher-nolan-turned-down-matt-damon-the-odyssey-request-beard/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251122220256/https://www.slashfilm.com/2032824/christopher-nolan-turned-down-matt-damon-the-odyssey-request-beard/ |archive-date=November 22, 2025 |access-date=January 16, 2026 |website=[[/Film]]}}&lt;/ref&gt;

}}
== Havolalar == 
* {{Official website}}
* {{IMDb title}}
{{Christopher Nolan}}
{{Portal bar|Film|AQSh|Buyuk Britaniya|Italiya|Morocco|Greece|Scotland|Iceland|Western Sahara|Speculative fiction|Fantastika|Afsonalar|Qadimgi Yunoniston}}
{{Tashqi_havolalar}}</text>
      <sha1>sr8z0kylbp770axyyavptka3a8wqdc8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974186</id>
      <parentid>5974185</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:34:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirishkorlik</username>
        <id>75661</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5974186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12889" sha1="pvktj505erwftxrnvotx8g074npci37" xml:space="preserve">{{Infobox film
| image          = The Odyssey (2026 film) poster.jpg
| caption        = Teaser poster
| director       = [[Christopher Nolan]]
| screenplay     = Christopher Nolan
| based_on       = [[Homer]]ning ''[[Odisseya]]'' dostoni&lt;!--Please do not use the &quot;Based on&quot; template here, per MOS:VAR. It is not required and adds an unnecessary line break.--&gt;
| producer       = {{Plainlist|
* [[Emma Thomas]]
* Christopher Nolan
}}
| starring       = {{Plainlist|&lt;!--Order per poster billing.--&gt;
* [[Matt Damon]]
* [[Tom Holland]]
* [[Anne Hathaway]]
* [[Robert Pattinson]]
* [[Lupita Nyong'o]]
* [[Zendaya]]
* [[Charlize Theron]]
}}
| cinematography = [[Hoyte van Hoytema]]
| editing        = [[Jennifer Lame]]
| music          = [[Ludwig Göransson]]
| studio         = {{Plainlist|&lt;!--Production company credits per https://www.dneg.com/our-work/the-odyssey. Do not change without new sourcing.--&gt;
* [[Universal Pictures]]
* [[Syncopy Inc.|Syncopy]]
}}
| distributor    = Universal Pictures
| released       = {{Film date|2026|7|17}}
| runtime        = 
| country        = {{Plainlist|
* {{UK}}
* {{US}}
}}
| language       = English
| budget         = $250&amp;nbsp;million&lt;ref name=&quot;TeaserLeakTHR&quot; /&gt;
| gross          = 
}}
'''''The Odyssey''''' — [[Christopher Nolan]] tomonidan yozilgan va rejissyorlik qilingan, namoyish etilishi kutilayotgan epik fantastik jangari film. Film qadimgi yunon shoiri [[Homer]]ning „[[Odisseya]]“ dostoni asosida ishlangan. Itaka podshohi [[Odissey]] rolini [[Matt Damon]] ijro etadi. Asarda uning Troya urushidan keyin uyiga qaytish yoʻlidagi uzoq va xavfli sarguzashtlari hamda rafiqasi [[Penelopa]] (rolni [[Anne Hathaway]] ijro etgan) bilan yana uchrashishga intilishi tasvirlanadi. Filmda, shuningdek, [[Tom Holland]], [[Robert Pattinson]], [[Lupita Nyong'o]], [[Zendaya]] va [[Charlize Theron]] kabi aktyor va aktrisalar ham ishtirok etadi. Filmni Nolan va rafiqasi [[Emma Thomas]] oʻzlarining „Syncopy“ kompaniyasi orqali ishlab chiqargan.

Christopher Nolan film ustida ishlashni 2024-yil martda boshlagan, oktyabr oyiga kelib loyihani [[Universal Pictures]] bilan kelishib olgan va film 2024-yil dekabrda eʼlon qilingan. Aktyorlar tanlovi 2024-yil oxiridan 2025-yil boshigacha davom etgan, 2025-yil fevralda esa Damon bosh rol uchun tasdiqlangan. Nolan yunon mifologiyasini realistik talqinda tasvirlashni maqsad qilgan va [[Emily Wilson]]ning 2017-yildagi „Odisseya“ tarjimasidan hamda maxsus effektlar ustasi Ray Harryhausen filmlaridan ilhom olgan. Suratga olish ishlari 2025-yil fevraldan avgustgacha [[Marokash]], [[Gretsiya]], [[Italiya]], [[Shotlandiya]], [[Islandiya]], [[Gʻarbiy Sahroi Kabir]] va [[Malta]] hududlarida, shuningdek [[Los-Anjeles]]dagi studiyada olib borilgan. Taxminiy byudjeti 250 million dollarni tashkil etib, bu film Nolan faoliyatidagi eng qimmatiga aylandi. Ushbu film ilk bor toʻliq IMAX 70 mm film camerasda suratga olingan. Film chiqishi arafasida kostyum dizaynlari tarixiy aniqlik masalasida keng muhokamalarga sabab boʻlgan.

„The Odyssey“ AQShda Universal Pictures tomonidan 2026-yil 17-iyulda kinoteatrlarda namoyish etilishi rejalashtirilgan.
== Sinopsis ==
Filmda Itakaning afsonaviy shohi boʻlgan Odissey Troya urushidan keyin uyiga qaytish yoʻlidagi uzoq va xavfli safari tasvirlanadi. Unda qahramonning [[Polifem]] kabi [[Sikloplar|siklop]], [[sirenalar]] va sehrgar maʼbuda Kirka bilan uchrashuvlari yoritiladi. Odissey shu bilan birga rafiqasi Penelopa bilan yana uchrashishga intiladi&lt;ref name=&quot;TheOdysseyAnnounceDeadline&quot; /&gt;.
== Rollarda ==
* [[Matt Damon]] — [[Odissey]] rolida:
: [[Itaka]]ning afsonaviy shohi&lt;ref name=&quot;DamonOdysseusFirstLook&quot; /&gt;. Rejissyor Christopher Nolan Odisseyni murakkab shaxs sifatida tasvirlab, uni „ajoyib strateg va juda ayyor inson“ deb taʼriflagan. Ayniqsa uning zakovati va ixtirochiligiga qiziqqan, xususan, Emily Wilsonning 2017-yildagi „Odisseya“ tarjimasidagi talqiniga eʼtibor qaratgan&lt;ref name=&quot;CharacterFirstLooks&quot; /&gt;. Rolga tayyorgarlik koʻrish uchun Damon keng qamrovli mashgʻulotlar va qatʼiy parhezdan oʻtib, „yengil, ammo baquvvat“ qiyofaga kirgan, buning uchun glyuten isteʼmolini toʻxtatib, vaznini 76 kilogrammgacha tushirgan&lt;ref name=&quot;DamonWorkout&quot; /&gt;. Shuningdek, u bir yil davomida toʻliq soqol oʻstirgan, chunki Nolan sunʼiy soqoldan foydalanishni istamagan va „tabiiy soqolning jismoniy ifodasini“ koʻrsatmoqchi boʻlgan&lt;ref name=&quot;DamonBeard&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;DamonWorkout&quot; /&gt;.

* [[Tom Holland]] — [[Telemax]] rolida, Odisseyning oʻgʻli va Itaka shahzodasi, otasini topishga qatʼiy bel bogʻlagan&lt;ref name=&quot;TeaserTrailer&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt;

* [[Anne Hathaway]] — [[Penelopa]] rolida, Odisseyning rafiqasi, Telemaxning onasi va Itaka malikasi, erining yoʻqligida sovchilardan oʻzini himoya qiladi&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot; /&gt;

* [[Robert Pattinson]] — [[Antinoy]] rolida, Penelopaning sovchilaridan biri&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot; /&gt;

* [[Lupita Nyong'o]]&lt;ref name=&quot;Nyong'o&quot; /&gt;

* [[Zendaya]] — [[Afina (maʼbuda)|Afina]] rolida, donishmandlik, urush va hunarmandchilik maʼbudasi, Odisseyni safarda himoya qiladi&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt;

* [[Charlize Theron]] — [[Kirka]] rolida, maʼbuda va sehrgar&lt;ref name=&quot;TheronJun2025&quot; /&gt;

* [[Jon Bernthal]] — [[Menelay]] rolida, [[Sparta]] qiroli va Agamemnonning ukasi&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt;

* [[Benny Safdie]] — [[Agamemnon]] rolida, Menelayning akasi va Troya urushi davrida [[axeylar]] qoʻmondoni&lt;ref name=&quot;PrologueCommentaryTelegraph&quot; /&gt;

* [[John Leguizamo]] — [[Yevmey]] rolida, Odisseyning sodiq xizmatkori&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt; 

* [[Himesh Patel]] — [[Yevrilox]] rolida, Odisseyning oʻrinbosari&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot; /&gt;

* [[Will Yun Lee]] — Odisseyning kemadoshlaridan biri rolida&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt;

* [[Mia Goth]] — [[Melanfo]] rolida, Odissey va Penelopaning xizmatkori&lt;ref name=&quot;CharacterFirstLooks&quot; /&gt;

* [[Jimmy Gonzales]] — [[Kefey]] rolida, Odisseyning kemadoshlaridan biri&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot; /&gt;
== Manbalar ==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;Nyong'o&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=November 12, 2024 |title=Lupita Nyong'o to Star in Christopher Nolan's Latest Film (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lupita-nyongo-christopher-nolan-film-exclusive-1236060118/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112222410/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lupita-nyongo-christopher-nolan-film-exclusive-1236060118/ |archive-date=November 12, 2024 |access-date=November 12, 2024 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TheOdysseyAnnounceDeadline&quot;&gt;{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=December 23, 2024 |title=Christopher Nolan's Next Film Is An Adaptation Of Homer's ''The Odyssey'', Universal Reveals |url=https://deadline.com/2024/12/christopher-nolan-the-odyssey-confirmed-directors-new-film-universal-1236241340/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223222535/https://deadline.com/2024/12/christopher-nolan-the-odyssey-confirmed-directors-new-film-universal-1236241340/ |archive-date=December 23, 2024 |access-date=December 23, 2024 |website=[[Deadline Hollywood]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;DamonOdysseusFirstLook&quot;&gt;{{Cite web |last=Chitwood |first=Adam |date=February 17, 2025 |title=Matt Damon Is Odysseus in First Look at Christopher Nolan's ''The Odyssey'' |url=https://www.thewrap.com/matt-damon-odysseus-christopher-nolan-the-odyssey-image/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250217162736/https://www.thewrap.com/matt-damon-odysseus-christopher-nolan-the-odyssey-image/ |archive-date=February 17, 2025 |access-date=February 17, 2025 |website=[[TheWrap]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TheronJun2025&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Davids |first=Brian |date=July 1, 2025 |title=Charlize Theron Talks Potential ''The Old Guard'' Trilogy, ''The Odyssey'' and a ''Mad Max: Fury Road'' Making-of Movie |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/charlize-theron-old-guard-trilogy-odyssey-1236304226/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250701232509/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/charlize-theron-old-guard-trilogy-odyssey-1236304226/ |archive-date=July 1, 2025 |access-date=July 1, 2025 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TeaserTrailer&quot;&gt;{{Cite web |last=Fuster |first=Jeremy |date=July 1, 2025 |title=Christopher Nolan's ''The Odyssey'' Teaser Trailer Is Playing Only in Theaters |url=https://www.thewrap.com/the-odyssey-trailer-in-theaters-christopher-nolan/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703162320/https://www.thewrap.com/the-odyssey-trailer-in-theaters-christopher-nolan/ |archive-date=July 3, 2025 |access-date=July 7, 2025 |website=[[TheWrap]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TeaserLeakTHR&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Hibberd |first=James |author-link=James Hibberd (writer) |date=July 1, 2025 |title=Christopher Nolan's Epic ''The Odyssey'' Teaser Trailer Leaks Online |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-the-odyssey-trailer-1236303733/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250701194055/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-the-odyssey-trailer-1236303733/ |archive-date=July 1, 2025 |access-date=July 1, 2025 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;CharacterFirstLooks&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Travis |first=Ben |date=November 14, 2025 |title=''The Odyssey'': First Looks At Tom Holland, Anne Hathaway And Mia Goth In Christopher Nolan's Epic |url=https://www.empireonline.com/movies/news/the-odyssey-firstlooks-at-tom-holland-anne-hathaway-and-mia-goth-and-tom-holland-in-christopher-nolans-epic-cno/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114161655/https://www.empireonline.com/movies/news/the-odyssey-firstlooks-at-tom-holland-anne-hathaway-and-mia-goth-and-tom-holland-in-christopher-nolans-epic-cno/ |archive-date=November 14, 2025 |access-date=November 14, 2025 |magazine=[[Empire (magazine)|Empire]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot;&gt;{{Cite magazine |last=de Semlyen |first=Nick |date=January 2026 |title=Bringing it Home |magazine=[[Empire (magazine)|Empire]] |location=United Kingdom |pages=48–59 |issue=448}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Hull |first=Gerrard |date=December 16, 2025 |title=Matt Damon, Anne Hathaway, Tom Holland are a family divided in new ''The Odyssey'' images (exclusive) |url=https://ew.com/the-odyssey-exclusive-images-matt-damon-anne-hathaway-tom-holland-11857321 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251216205236/https://ew.com/the-odyssey-exclusive-images-matt-damon-anne-hathaway-tom-holland-11857321 |archive-date=December 16, 2025 |access-date=December 16, 2025 |magazine=[[Entertainment Weekly]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;PrologueCommentaryTelegraph&quot;&gt;{{Cite news |last=Robey |first=Tim |date=December 12, 2025 |title=I've seen Christopher Nolan's secretive ''Odyssey'' trailer. It teases one battle after another |url=https://www.telegraph.co.uk/films/2025/12/12/christopher-nolan-odyssey-trailer/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251219012222/https://www.telegraph.co.uk/films/2025/12/12/christopher-nolan-odyssey-trailer/ |archive-date=December 19, 2025 |access-date=December 18, 2025 |newspaper=[[The Daily Telegraph]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;DamonWorkout&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Stenzel |first=Wesley |date=January 7, 2026 |title=Matt Damon slimmed down to his high school weight for ''The Odyssey'': 'I was in really good shape' |url=https://ew.com/matt-damon-slimmed-down-high-school-weight-for-the-odyssey-11881069 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260116041528/https://ew.com/matt-damon-slimmed-down-high-school-weight-for-the-odyssey-11881069 |archive-date=January 16, 2026 |access-date=January 16, 2026 |magazine=[[Entertainment Weekly]]}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;DamonBeard&quot;&gt;{{Cite web |last=Roberts |first=Joe |date=November 22, 2025 |title=Christopher Nolan Turned Down Matt Damon's One Request For ''The Odyssey'' |url=https://www.slashfilm.com/2032824/christopher-nolan-turned-down-matt-damon-the-odyssey-request-beard/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251122220256/https://www.slashfilm.com/2032824/christopher-nolan-turned-down-matt-damon-the-odyssey-request-beard/ |archive-date=November 22, 2025 |access-date=January 16, 2026 |website=[[/Film]]}}&lt;/ref&gt;

}}
== Havolalar == 
* {{Official website}}
* {{IMDb title}}
{{Christopher Nolan}}
{{Portal bar|Film|AQSh|Buyuk Britaniya|Italiya|Morocco|Greece|Scotland|Iceland|Western Sahara|Speculative fiction|Fantastika|Afsonalar|Qadimgi Yunoniston}}
{{Tashqi_havolalar}}</text>
      <sha1>pvktj505erwftxrnvotx8g074npci37</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974187</id>
      <parentid>5974186</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:38:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirishkorlik</username>
        <id>75661</id>
      </contributor>
      <comment>+[[Turkum:Christopher Nolan filmlari]]; +[[Turkum:Universal Pictures filmlari]]; +[[Turkum:AQSh filmlari]]; +[[Turkum:Fantastik filmlar]]; +[[Turkum:IMAX filmlar]] ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13045" sha1="sodspgogkpgl093nlqmujfnw4ykgui8" xml:space="preserve">{{Infobox film
| image          = The Odyssey (2026 film) poster.jpg
| caption        = Teaser poster
| director       = [[Christopher Nolan]]
| screenplay     = Christopher Nolan
| based_on       = [[Homer]]ning ''[[Odisseya]]'' dostoni&lt;!--Please do not use the &quot;Based on&quot; template here, per MOS:VAR. It is not required and adds an unnecessary line break.--&gt;
| producer       = {{Plainlist|
* [[Emma Thomas]]
* Christopher Nolan
}}
| starring       = {{Plainlist|&lt;!--Order per poster billing.--&gt;
* [[Matt Damon]]
* [[Tom Holland]]
* [[Anne Hathaway]]
* [[Robert Pattinson]]
* [[Lupita Nyong'o]]
* [[Zendaya]]
* [[Charlize Theron]]
}}
| cinematography = [[Hoyte van Hoytema]]
| editing        = [[Jennifer Lame]]
| music          = [[Ludwig Göransson]]
| studio         = {{Plainlist|&lt;!--Production company credits per https://www.dneg.com/our-work/the-odyssey. Do not change without new sourcing.--&gt;
* [[Universal Pictures]]
* [[Syncopy Inc.|Syncopy]]
}}
| distributor    = Universal Pictures
| released       = {{Film date|2026|7|17}}
| runtime        = 
| country        = {{Plainlist|
* {{UK}}
* {{US}}
}}
| language       = English
| budget         = $250&amp;nbsp;million&lt;ref name=&quot;TeaserLeakTHR&quot; /&gt;
| gross          = 
}}
'''''The Odyssey''''' — [[Christopher Nolan]] tomonidan yozilgan va rejissyorlik qilingan, namoyish etilishi kutilayotgan epik fantastik jangari film. Film qadimgi yunon shoiri [[Homer]]ning „[[Odisseya]]“ dostoni asosida ishlangan. Itaka podshohi [[Odissey]] rolini [[Matt Damon]] ijro etadi. Asarda uning Troya urushidan keyin uyiga qaytish yoʻlidagi uzoq va xavfli sarguzashtlari hamda rafiqasi [[Penelopa]] (rolni [[Anne Hathaway]] ijro etgan) bilan yana uchrashishga intilishi tasvirlanadi. Filmda, shuningdek, [[Tom Holland]], [[Robert Pattinson]], [[Lupita Nyong'o]], [[Zendaya]] va [[Charlize Theron]] kabi aktyor va aktrisalar ham ishtirok etadi. Filmni Nolan va rafiqasi [[Emma Thomas]] oʻzlarining „Syncopy“ kompaniyasi orqali ishlab chiqargan.

Christopher Nolan film ustida ishlashni 2024-yil martda boshlagan, oktyabr oyiga kelib loyihani [[Universal Pictures]] bilan kelishib olgan va film 2024-yil dekabrda eʼlon qilingan. Aktyorlar tanlovi 2024-yil oxiridan 2025-yil boshigacha davom etgan, 2025-yil fevralda esa Damon bosh rol uchun tasdiqlangan. Nolan yunon mifologiyasini realistik talqinda tasvirlashni maqsad qilgan va [[Emily Wilson]]ning 2017-yildagi „Odisseya“ tarjimasidan hamda maxsus effektlar ustasi Ray Harryhausen filmlaridan ilhom olgan. Suratga olish ishlari 2025-yil fevraldan avgustgacha [[Marokash]], [[Gretsiya]], [[Italiya]], [[Shotlandiya]], [[Islandiya]], [[Gʻarbiy Sahroi Kabir]] va [[Malta]] hududlarida, shuningdek [[Los-Anjeles]]dagi studiyada olib borilgan. Taxminiy byudjeti 250 million dollarni tashkil etib, bu film Nolan faoliyatidagi eng qimmatiga aylandi. Ushbu film ilk bor toʻliq IMAX 70 mm film camerasda suratga olingan. Film chiqishi arafasida kostyum dizaynlari tarixiy aniqlik masalasida keng muhokamalarga sabab boʻlgan.

„The Odyssey“ AQShda Universal Pictures tomonidan 2026-yil 17-iyulda kinoteatrlarda namoyish etilishi rejalashtirilgan.
== Sinopsis ==
Filmda Itakaning afsonaviy shohi boʻlgan Odissey Troya urushidan keyin uyiga qaytish yoʻlidagi uzoq va xavfli safari tasvirlanadi. Unda qahramonning [[Polifem]] kabi [[Sikloplar|siklop]], [[sirenalar]] va sehrgar maʼbuda Kirka bilan uchrashuvlari yoritiladi. Odissey shu bilan birga rafiqasi Penelopa bilan yana uchrashishga intiladi&lt;ref name=&quot;TheOdysseyAnnounceDeadline&quot; /&gt;.
== Rollarda ==
* [[Matt Damon]] — [[Odissey]] rolida:
: [[Itaka]]ning afsonaviy shohi&lt;ref name=&quot;DamonOdysseusFirstLook&quot; /&gt;. Rejissyor Christopher Nolan Odisseyni murakkab shaxs sifatida tasvirlab, uni „ajoyib strateg va juda ayyor inson“ deb taʼriflagan. Ayniqsa uning zakovati va ixtirochiligiga qiziqqan, xususan, Emily Wilsonning 2017-yildagi „Odisseya“ tarjimasidagi talqiniga eʼtibor qaratgan&lt;ref name=&quot;CharacterFirstLooks&quot; /&gt;. Rolga tayyorgarlik koʻrish uchun Damon keng qamrovli mashgʻulotlar va qatʼiy parhezdan oʻtib, „yengil, ammo baquvvat“ qiyofaga kirgan, buning uchun glyuten isteʼmolini toʻxtatib, vaznini 76 kilogrammgacha tushirgan&lt;ref name=&quot;DamonWorkout&quot; /&gt;. Shuningdek, u bir yil davomida toʻliq soqol oʻstirgan, chunki Nolan sunʼiy soqoldan foydalanishni istamagan va „tabiiy soqolning jismoniy ifodasini“ koʻrsatmoqchi boʻlgan&lt;ref name=&quot;DamonBeard&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;DamonWorkout&quot; /&gt;.

* [[Tom Holland]] — [[Telemax]] rolida, Odisseyning oʻgʻli va Itaka shahzodasi, otasini topishga qatʼiy bel bogʻlagan&lt;ref name=&quot;TeaserTrailer&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt;

* [[Anne Hathaway]] — [[Penelopa]] rolida, Odisseyning rafiqasi, Telemaxning onasi va Itaka malikasi, erining yoʻqligida sovchilardan oʻzini himoya qiladi&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot; /&gt;

* [[Robert Pattinson]] — [[Antinoy]] rolida, Penelopaning sovchilaridan biri&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot; /&gt;

* [[Lupita Nyong'o]]&lt;ref name=&quot;Nyong'o&quot; /&gt;

* [[Zendaya]] — [[Afina (maʼbuda)|Afina]] rolida, donishmandlik, urush va hunarmandchilik maʼbudasi, Odisseyni safarda himoya qiladi&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt;

* [[Charlize Theron]] — [[Kirka]] rolida, maʼbuda va sehrgar&lt;ref name=&quot;TheronJun2025&quot; /&gt;

* [[Jon Bernthal]] — [[Menelay]] rolida, [[Sparta]] qiroli va Agamemnonning ukasi&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt;

* [[Benny Safdie]] — [[Agamemnon]] rolida, Menelayning akasi va Troya urushi davrida [[axeylar]] qoʻmondoni&lt;ref name=&quot;PrologueCommentaryTelegraph&quot; /&gt;

* [[John Leguizamo]] — [[Yevmey]] rolida, Odisseyning sodiq xizmatkori&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt; 

* [[Himesh Patel]] — [[Yevrilox]] rolida, Odisseyning oʻrinbosari&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot; /&gt;

* [[Will Yun Lee]] — Odisseyning kemadoshlaridan biri rolida&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot; /&gt;

* [[Mia Goth]] — [[Melanfo]] rolida, Odissey va Penelopaning xizmatkori&lt;ref name=&quot;CharacterFirstLooks&quot; /&gt;

* [[Jimmy Gonzales]] — [[Kefey]] rolida, Odisseyning kemadoshlaridan biri&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot; /&gt;
== Manbalar ==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;Nyong'o&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=November 12, 2024 |title=Lupita Nyong'o to Star in Christopher Nolan's Latest Film (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lupita-nyongo-christopher-nolan-film-exclusive-1236060118/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112222410/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lupita-nyongo-christopher-nolan-film-exclusive-1236060118/ |archive-date=November 12, 2024 |access-date=November 12, 2024 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TheOdysseyAnnounceDeadline&quot;&gt;{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=December 23, 2024 |title=Christopher Nolan's Next Film Is An Adaptation Of Homer's ''The Odyssey'', Universal Reveals |url=https://deadline.com/2024/12/christopher-nolan-the-odyssey-confirmed-directors-new-film-universal-1236241340/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223222535/https://deadline.com/2024/12/christopher-nolan-the-odyssey-confirmed-directors-new-film-universal-1236241340/ |archive-date=December 23, 2024 |access-date=December 23, 2024 |website=[[Deadline Hollywood]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;DamonOdysseusFirstLook&quot;&gt;{{Cite web |last=Chitwood |first=Adam |date=February 17, 2025 |title=Matt Damon Is Odysseus in First Look at Christopher Nolan's ''The Odyssey'' |url=https://www.thewrap.com/matt-damon-odysseus-christopher-nolan-the-odyssey-image/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250217162736/https://www.thewrap.com/matt-damon-odysseus-christopher-nolan-the-odyssey-image/ |archive-date=February 17, 2025 |access-date=February 17, 2025 |website=[[TheWrap]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TheronJun2025&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Davids |first=Brian |date=July 1, 2025 |title=Charlize Theron Talks Potential ''The Old Guard'' Trilogy, ''The Odyssey'' and a ''Mad Max: Fury Road'' Making-of Movie |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/charlize-theron-old-guard-trilogy-odyssey-1236304226/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250701232509/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/charlize-theron-old-guard-trilogy-odyssey-1236304226/ |archive-date=July 1, 2025 |access-date=July 1, 2025 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TeaserTrailer&quot;&gt;{{Cite web |last=Fuster |first=Jeremy |date=July 1, 2025 |title=Christopher Nolan's ''The Odyssey'' Teaser Trailer Is Playing Only in Theaters |url=https://www.thewrap.com/the-odyssey-trailer-in-theaters-christopher-nolan/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703162320/https://www.thewrap.com/the-odyssey-trailer-in-theaters-christopher-nolan/ |archive-date=July 3, 2025 |access-date=July 7, 2025 |website=[[TheWrap]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TeaserLeakTHR&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Hibberd |first=James |author-link=James Hibberd (writer) |date=July 1, 2025 |title=Christopher Nolan's Epic ''The Odyssey'' Teaser Trailer Leaks Online |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-the-odyssey-trailer-1236303733/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250701194055/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-the-odyssey-trailer-1236303733/ |archive-date=July 1, 2025 |access-date=July 1, 2025 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;CharacterFirstLooks&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Travis |first=Ben |date=November 14, 2025 |title=''The Odyssey'': First Looks At Tom Holland, Anne Hathaway And Mia Goth In Christopher Nolan's Epic |url=https://www.empireonline.com/movies/news/the-odyssey-firstlooks-at-tom-holland-anne-hathaway-and-mia-goth-and-tom-holland-in-christopher-nolans-epic-cno/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114161655/https://www.empireonline.com/movies/news/the-odyssey-firstlooks-at-tom-holland-anne-hathaway-and-mia-goth-and-tom-holland-in-christopher-nolans-epic-cno/ |archive-date=November 14, 2025 |access-date=November 14, 2025 |magazine=[[Empire (magazine)|Empire]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;EmpireCoverStoryJan2026&quot;&gt;{{Cite magazine |last=de Semlyen |first=Nick |date=January 2026 |title=Bringing it Home |magazine=[[Empire (magazine)|Empire]] |location=United Kingdom |pages=48–59 |issue=448}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;EWDec2025&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Hull |first=Gerrard |date=December 16, 2025 |title=Matt Damon, Anne Hathaway, Tom Holland are a family divided in new ''The Odyssey'' images (exclusive) |url=https://ew.com/the-odyssey-exclusive-images-matt-damon-anne-hathaway-tom-holland-11857321 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251216205236/https://ew.com/the-odyssey-exclusive-images-matt-damon-anne-hathaway-tom-holland-11857321 |archive-date=December 16, 2025 |access-date=December 16, 2025 |magazine=[[Entertainment Weekly]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;PrologueCommentaryTelegraph&quot;&gt;{{Cite news |last=Robey |first=Tim |date=December 12, 2025 |title=I've seen Christopher Nolan's secretive ''Odyssey'' trailer. It teases one battle after another |url=https://www.telegraph.co.uk/films/2025/12/12/christopher-nolan-odyssey-trailer/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251219012222/https://www.telegraph.co.uk/films/2025/12/12/christopher-nolan-odyssey-trailer/ |archive-date=December 19, 2025 |access-date=December 18, 2025 |newspaper=[[The Daily Telegraph]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;DamonWorkout&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Stenzel |first=Wesley |date=January 7, 2026 |title=Matt Damon slimmed down to his high school weight for ''The Odyssey'': 'I was in really good shape' |url=https://ew.com/matt-damon-slimmed-down-high-school-weight-for-the-odyssey-11881069 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260116041528/https://ew.com/matt-damon-slimmed-down-high-school-weight-for-the-odyssey-11881069 |archive-date=January 16, 2026 |access-date=January 16, 2026 |magazine=[[Entertainment Weekly]]}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;DamonBeard&quot;&gt;{{Cite web |last=Roberts |first=Joe |date=November 22, 2025 |title=Christopher Nolan Turned Down Matt Damon's One Request For ''The Odyssey'' |url=https://www.slashfilm.com/2032824/christopher-nolan-turned-down-matt-damon-the-odyssey-request-beard/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251122220256/https://www.slashfilm.com/2032824/christopher-nolan-turned-down-matt-damon-the-odyssey-request-beard/ |archive-date=November 22, 2025 |access-date=January 16, 2026 |website=[[/Film]]}}&lt;/ref&gt;

}}
== Havolalar == 
* {{Official website}}
* {{IMDb title}}
{{Christopher Nolan}}
{{Portal bar|Film|AQSh|Buyuk Britaniya|Italiya|Morocco|Greece|Scotland|Iceland|Western Sahara|Speculative fiction|Fantastika|Afsonalar|Qadimgi Yunoniston}}
{{Tashqi_havolalar}}

[[Turkum:Christopher Nolan filmlari]]
[[Turkum:Universal Pictures filmlari]]
[[Turkum:AQSh filmlari]]
[[Turkum:Fantastik filmlar]]
[[Turkum:IMAX filmlar]]</text>
      <sha1>sodspgogkpgl093nlqmujfnw4ykgui8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andoza:Christopher Nolan</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1360644</id>
    <revision>
      <id>5974176</id>
      <timestamp>2026-04-03T16:21:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirishkorlik</username>
        <id>75661</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Navbox |name = Christopher Nolan |title = [[Christopher Nolan]]  |state = {{{state|autocollapse}}} |aboveclass = hlist |listclass = hlist |nowrapitems = yes |above =  * [[Christopher Nolan filmografiyasi|Filmografiyasi]] * [[Christopher Nolan olgan mukofotlar va nominatsiyalar roʻyxati|Yutuqlari]] * [[Christopher Nolan kino uslubi|Kino uslubi]]  |group1 = Rejissyorlik qilgan filmlari |list1 = {{navbox|subgroup         |group1 = Toʻliq metrajli...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1545" sha1="929pcswrg6evwgbehz2nbswz4ubpt95" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Christopher Nolan
|title = [[Christopher Nolan]] 
|state = {{{state|autocollapse}}}
|aboveclass = hlist
|listclass = hlist
|nowrapitems = yes
|above = 
* [[Christopher Nolan filmografiyasi|Filmografiyasi]]
* [[Christopher Nolan olgan mukofotlar va nominatsiyalar roʻyxati|Yutuqlari]]
* [[Christopher Nolan kino uslubi|Kino uslubi]]

|group1 = Rejissyorlik qilgan filmlari
|list1 = {{navbox|subgroup
        |group1 = Toʻliq metrajli
        |groupwidth = 4em
        |list1  = 
* ''[[Following]]'' (1998)
* ''[[Memento]]'' (2000)
* ''[[Insomnia]]'' (2002)
* ''[[Batman Begins]]'' (2005)
* ''[[The Prestige]]'' (2006)
* ''[[Qora ritsar (film)|Qora ritsar]]'' (2008)
* ''[[Inception]]'' (2010)
* ''[[The Dark Knight Rises]]'' (2012)
* ''[[Interstellar]]'' (2014)
* ''[[Dunkirk]]'' (2017)
* ''[[Tenet]]'' (2020)
* ''[[Oppenheimer (film)|Oppenheimer]]'' (2023)
* ''[[The Odyssey]]'' (2026)
        |group2 = Qisqa metrajli
        |list2  = 
* ''[[Larceny]]'' (1996)
* ''[[Doodlebug]]'' (1997)
* ''[[Quay]]'' (2015)
}}

| group2 = Prodyuserli qilgan filmlari&lt;!--Only add films he has produced or written, do not include executive producer credits.--&gt;
| list2 = ''[[Poʻlat odam]]'' (2013, hammuallif)

| group3 = Aloqador
| list3 = 
* [[Barbenheimer]]
* [[Syncopy Inc.]]
* [[Emma Thomas]] (xotini)
* [[Jonathan Nolan]] (ukasi)
* [[John Nolan]] (jiyani)
* [[Lisa Joy]] (qaynopasi)

| below = 
{{icon|Category}} [[:Category:Christopher Nolan|Category]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
{{DEFAULTSORT:Nolan, Christopher}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>929pcswrg6evwgbehz2nbswz4ubpt95</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974183</id>
      <parentid>5974176</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:27:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirishkorlik</username>
        <id>75661</id>
      </contributor>
      <origin>5974183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1577" sha1="e7tl2l4ol3pihzfk2dd91zgo2bajisv" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Christopher Nolan
|title = [[Christopher Nolan]] 
|state = {{{state|autocollapse}}}
|aboveclass = hlist
|listclass = hlist
|nowrapitems = yes
|above = 
* [[Christopher Nolan filmografiyasi|Filmografiyasi]]
* [[Christopher Nolan olgan mukofotlar va nominatsiyalar roʻyxati|Yutuqlari]]
* [[Christopher Nolan kino uslubi|Kino uslubi]]

|group1 = Rejissyorlik qilgan filmlari
|list1 = {{navbox|subgroup
        |group1 = Toʻliq metrajli
        |groupwidth = 4em
        |list1  = 
* ''[[Following]]'' (1998)
* ''[[Memento]]'' (2000)
* ''[[Insomnia]]'' (2002)
* ''[[Batman: Muqaddima]]'' (2005)
* ''[[The Prestige]]'' (2006)
* ''[[Qora ritsar (film)|Qora ritsar]]'' (2008)
* ''[[Muqaddima (film)|Muqaddima]]'' (2010)
* ''[[Qora ritsar: Afsonaning qaytishi]]'' (2012)
* ''[[Interstellar]]'' (2014)
* ''[[Dunkirk]]'' (2017)
* ''[[Tenet]]'' (2020)
* ''[[Oppenheimer (film)|Oppenheimer]]'' (2023)
* ''[[The Odyssey]]'' (2026)
        |group2 = Qisqa metrajli
        |list2  = 
* ''[[Larceny]]'' (1996)
* ''[[Doodlebug]]'' (1997)
* ''[[Quay]]'' (2015)
}}

| group2 = Prodyuserli qilgan filmlari&lt;!--Only add films he has produced or written, do not include executive producer credits.--&gt;
| list2 = ''[[Poʻlat odam]]'' (2013, hammuallif)

| group3 = Aloqador
| list3 = 
* [[Barbenheimer]]
* [[Syncopy Inc.]]
* [[Emma Thomas]] (xotini)
* [[Jonathan Nolan]] (ukasi)
* [[John Nolan]] (jiyani)
* [[Lisa Joy]] (qaynopasi)

| below = 
{{icon|Category}} [[:Category:Christopher Nolan|Category]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
{{DEFAULTSORT:Nolan, Christopher}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e7tl2l4ol3pihzfk2dd91zgo2bajisv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fayl:The Odyssey (2026 film) poster.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1360645</id>
    <revision>
      <id>5974184</id>
      <timestamp>2026-04-03T16:33:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirishkorlik</username>
        <id>75661</id>
      </contributor>
      <origin>5974184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="mk2oan7o2xywdf5m3k9uxxkyf75d171" xml:space="preserve">
== Litsenziyalash ==
{{Noerkin poster}}</text>
      <sha1>mk2oan7o2xywdf5m3k9uxxkyf75d171</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sophie Blanchard</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360646</id>
    <revision>
      <id>5974192</id>
      <timestamp>2026-04-03T17:17:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <comment>Yangi maqola tarjima</comment>
      <origin>5974192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29229" sha1="9gsjv7k5vhwuv5gm5m5w98p7nng8lor" xml:space="preserve">{{thr}}
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi                     = Sophie Blanchard
| tasvir                   = Sophie Blanchard.jpg
| izoh                     = 1859-yilgi gravura
| tavallud_paytidagi_ismi  = Marie Madeleine-Sophie Armant
| tavallud_sanasi          = {{tugʻilgan sanasi|1778|3|25}}
| tavallud_joyi            = Trois-Canons, [[Fransiya qirolligi]] (hozirgi [[Yves, Charente-Maritime|Yves]], [[Fransiya]])
| vafot_sanasi             = {{death date and age|1819|7|6|1778|3|25|df=yes}}
| vafot_joyi               = [[Parij]], [[Fransiya]]
| vafot_sababi             = Havo sharining halokati
| fuqaroligi               = Fransuz
| turmush_o‘rtog‘i         = [[Jean-Pierre Blanchard]]
| kasbi                    = aeronavt
| mashhurligi              = professional [[aeronavtika|aeronavt]] sifatida ishlagan ilk ayol
| faoliyat_yillari         = 1804–1819
}}
'''Sophie Blanchard''' ({{IPA|fr|sɔfi blɑ̃ʃaʁ}}; 1778-yil 25-mart — 1819-yil 6-iyul&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://blog.library.si.edu/blog/2016/03/28/sophie-blanchard-pioneer-aeronaut/#.WraQz5ch2Uk |title=Sophie Blanchard: Pioneer Aeronaut |last=Dunlop |first=Doug |date=28 March 2016 |website=Smithsonian Libraries Unbound |publisher=Smithsonian Institution |language=en-US |access-date=24 March 2018}}&lt;/ref&gt;), odatda '''Madame Blanchard''' nomi bilan tanilgan,{{efn|Blanchard o‘zining qizlik va turmushdagi familiyalari turli kombinatsiyalari bilan ham tanilgan, jumladan '''Madeleine-Sophie Blanchard''', '''Marie Madeleine-Sophie Blanchard''', '''Marie Sophie Armant''' va '''Madeleine-Sophie Armant Blanchard'''}} fransuz [[aeronavtika|aeronavti]] hamda [[Balloon (aircraft)|havo shari]] uchirish kashshofi [[Jean-Pierre Blanchard]]ning rafiqasi edi. Blanchard professional havo shari uchuvchisi sifatida faoliyat yuritgan ilk ayol bo‘lib, erining vafotidan so‘ng ham bu faoliyatni davom ettirib, 60 dan ortiq parvozlarni amalga oshirdi. U o‘zining havo sharidagi jasoratli chiqishlari bilan butun Yevropada mashhur bo‘lib, [[Napoleon Bonapart]]ni ham xushnud etgan; u Blanchardni [[André-Jacques Garnerin]] o‘rniga “Rasmiy bayramlar aeronavti” lavozimiga tayinlagan. 1814-yilda monarxiya [[Bourbon Restavratsiyasi|tiklangach]], u [[Louis XVIII|Lyudovik XVIII]] uchun ham chiqishlar qilgan va u tomonidan “Restavratsiyaning rasmiy aeronavti” deb nomlangan.

Havo sharida uchish o‘sha davr kashshoflari uchun nihoyatda xavfli edi. Blanchard bir necha bor hushidan ketgan, sovuq haroratlarga bardosh bergan va hatto uning shari botqoqqa qulaganida deyarli cho‘kib ketgan. 1819-yilda u aviatsiya tarixida [[Aviation accidents and incidents|aviatsiya halokati]] natijasida halok bo‘lgan ilk ayolga aylandi: Parijdagi [[Jardin de Tivoli, Paris|Tivoli bog‘lari]]da namoyish paytida u uchirgan mushaklar shar ichidagi gazni alangalantirib yuborgan. Natijada uning havo shari uy tomiga qulab, u pastga yiqilib halok bo‘lgan.
==Biografiya==

===Dastlabki hayoti va faoliyati===
[[File:Jean Pierre Blanchard.jpg|thumb|upright|[[Jean Pierre Blanchard]]]]
Sofi Blanshar '''Mari Madlen-Sofi Arman''' (Marie Madeleine-Sophie Armant) nomi bilan protestant oilasida [[Trois-Canons]], [[La Rochelle]] yaqinida tug‘ilgan. Uning [[Jean-Pierre Blanchard]] bilan turmush qurishidan oldingi hayoti haqida juda kam ma’lumot mavjud. U dunyodagi birinchi professional aerostat uchuvchisi edi. Nikoh sanasi aniq emas; manbalarda 1794&lt;ref name=&quot;Marck&quot;&gt;Marck 2006, pp. 70–71.&lt;/ref&gt; yoki 1797&lt;ref name=&quot;Lynn&quot;&gt;Lynn 2006, p. 132.&lt;/ref&gt; deb keltiriladi, biroq ko‘pchilik 1804-yilni — uning birinchi parvoz yili — deb hisoblaydi. Blanshar o‘zining birinchi rafiqasi Viktuar Lebrun va to‘rt farzandini tashlab, Yevropa bo‘ylab sayohat qilgan; keyinchalik u qashshoqlikda vafot etgan.&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt;

Sofi turli manbalarda &quot;kichik, xunuk, asabiy ayol&quot;, &quot;qushga o‘xshash o‘tkir yuzli&quot;, keyinchalik esa &quot;kichik va go‘zal&quot; deb tasvirlangan.&lt;ref name=&quot;Walker&quot;&gt;Walker 2004, pp. 50–53.&lt;/ref&gt; U yerda yurishdan ko‘ra osmonda o‘zini erkinroq his qilgan, chunki yerda u tez qo‘rqib ketardi.&lt;ref name=&quot;Walker&quot; /&gt; U baland tovushlardan va aravalarda yurishdan qo‘rqardi, ammo osmonda qo‘rqmas edi.&lt;ref name=&quot;Walker&quot; /&gt; 1807-yilda ular birgalikdagi parvoz paytida halokatga uchragan va eri boshidan jarohat olgan. Bu voqea Sofini bir muddat soqov qilib qo‘ygan.&lt;ref&gt;Brown 1801, pp. 207–208.&lt;/ref&gt;

Sofi birinchi marta 1804-yil 27-dekabrda [[Marseille]] shahrida eri bilan uchdi. Moliyaviy muammolar tufayli ular ayol aerostat uchuvchisi sifatida e’tibor jalb qilib daromad topishni rejalashtirishgan. Sofi bu hissiyotni &quot;beqiyos tuyg‘u&quot; deb ta’riflagan.&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;

U uchinchi parvozini 1805-yil 18-avgustda [[Toulouse]] shahrida mustaqil amalga oshirdi.&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Michaud&quot;&gt;Michaud 1854, pp. 415–416.&lt;/ref&gt;

U birinchi ayol aerostat uchuvchisi emas edi. 1784-yilda Parijda bir nechta ayollar bog‘langan aerostatda uchgan. Shuningdek, [[Élisabeth Thible]] 1784-yilda mustaqil uchgan birinchi ayol hisoblanadi. Biroq Sofi o‘z aerostatini boshqargan va bu ishni kasbga aylantirgan birinchi ayol edi.&lt;ref&gt;Walsh 1913, pp. 11–12.&lt;/ref&gt;

1809-yil 7-martda eri vafot etganidan so‘ng, Sofi mustaqil parvozlarni davom ettirdi va ayniqsa tungi parvozlari bilan mashhur bo‘ldi.&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;

===Mustaqil faoliyati===
[[Image:Blanchardchampdumars.jpg|upright|thumb|1810-yil 24-iyun, Champ de Marsdan uchish]]

Sofi tajribalar o‘tkazib, parashyutlardan foydalangan, hatto itlarni ham tushirgan. U tomoshalarda pirotexnika vositalaridan foydalangan.&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt;

Uning asosiy raqibi [[Élisa Garnerin]] edi.&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;

U kichik vodorod bilan to‘ldirilgan aerostatlardan foydalangan, bu esa uni boshqarishni osonlashtirgan va xavfni kamaytirgan.

Sofi [[Napoleon]]ning sevimli aeronavti bo‘lib, u tomonidan rasmiy tadbirlar uchun tayinlangan.&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt; U hatto Napoleonni Angliyaga havo orqali hujum qilish rejasidan qaytargan.

[[Image:Blanchardballoon3.jpg|thumb|left|upright|1811-yil Milan parvozi]]

U Napoleon uchun turli bayramlarda chiqish qilgan, jumladan [[Champ de Mars]]da va boshqa marosimlarda.&lt;ref&gt;Smucker 1857, p. 249.&lt;/ref&gt;

1814-yilda [[Louis XVIII]] Parijga qaytganda, Sofi yana uchish qilgan va &quot;Restavratsiyaning rasmiy aeronavti&quot; deb nomlangan.

U butun Yevropa bo‘ylab mashhur bo‘lib, [[Frankfurt]]da hatto opera tomoshasidan ko‘ra ko‘proq tomoshabin yig‘gan.&lt;ref&gt;Newman 1945, p. 513.&lt;/ref&gt;

===O‘limi===
[[Image:Early flight 02561u (7).jpg|thumb|upright|Blansharning halokati tasviri]]

1819-yil 6-iyulda Parijdagi [[Jardin de Tivoli, Paris]]da uning aerostati yonib ketdi va u halok bo‘ldi.

U tez-tez bu bog‘da chiqish qilgan.&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt; Bu safar pirotexnika haddan tashqari ko‘p edi.

U &quot;Bu oxirgisi bo‘ladi&quot; degan so‘zlar bilan uchishga qaror qilgan.&lt;ref name=&quot;Ireland&quot;&gt;Ireland 1822, p. 402.&lt;/ref&gt;

Ko‘tarilish vaqtida aerostat daraxtlarga tegib ketgan va pirotexnika noto‘g‘ri yo‘nalishda yonib, gazni yoqib yuborgan.

U tez pastga tushgan, ammo shamol uni olib ketgan. Ba’zi tomoshabinlar buni shou deb o‘ylashgan.&lt;ref&gt;Marion [1870] 2004, p. 99.&lt;/ref&gt;

Oxir-oqibat aerostat tomga urilgan va Sofi pastga qulab tushgan.

Guvoh Jon Pul shunday yozgan:

{{quote|Dahshatli sukunat hukm surdi, so‘ngra xonim Blanshar tomdan pastga quladi va ko‘chada jon berdi.&lt;ref&gt;Poole 1838, p. 80.&lt;/ref&gt;}}

U ehtimol darhol vafot etgan.

===Merosi===
Uning o‘limi Yevropa bo‘ylab katta ta’sir qoldirgan.

[[Jules Verne]] uni o‘zining ''[[Five Weeks in a Balloon]]'' asarida eslatgan.

[[Fyodor Dostoevsky]] esa uning holatini qimor hissiyotiga qiyoslagan.

[[Charles Dickens]] esa bu voqeani ehtiyotkorlik sabog‘i sifatida ko‘rgan.

2019-yilda chiqqan ''[[The Aeronauts (film)]]'' filmidagi qahramon qisman Sofidan ilhomlangan.
===Mustaqil faoliyati===
[[Image:Blanchardchampdumars.jpg|upright|thumb|1810-yil 24-iyun, Champ de Marsdan uchish]]
Sofi eri kabi parashyut bilan tajribalar o‘tkazgan, o‘z aerostatidan itlarni parashyut yordamida tushirgan, shuningdek tomoshalari davomida pirotexnika vositalarini uchirgan va kichik parashyutlarga biriktirilgan otashin savatchalarni pastga tashlagan.&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt; Boshqa aeronavtlar ham aerostat savatchasidan parashyut bilan sakrash orqali mashhurlikka erishayotgan edilar, ayniqsa [[André-Jacques Garnerin]] oilasi — uning rafiqasi, qizi va jiyani muntazam chiqishlar qilishgan.&lt;ref&gt;Turgan 1851, p. 170.&lt;/ref&gt; Uning jiyani [[Élisa Garnerin]] Sofining asosiy raqibasi bo‘lgan va odatda muhim tadbirlar ularning kamida biri ishtirokisiz o‘tmagan.&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt; Sofi o‘zi ham ba’zi parashyut namoyishlarini o‘tkazgan bo‘lishi mumkin, biroq uning asosiy qiziqishi aerostat uchish edi.&lt;ref&gt;Figuier 1859, p. 239.&lt;/ref&gt;

Erining vafoti vaqtida ular hali ham qarzdor bo‘lganlari sababli, Sofi xarajatlarni kamaytirish uchun imkon qadar tejamkor bo‘lishga harakat qilgan. U [[hydrogen]] bilan to‘ldirilgan [[gas balloon]] (yoki ''Charlière'')dan foydalangan, chunki bu unga stuldek kichik savatchada uchishga imkon bergan va [[hot air balloon|issiq havo shariga]] xos katta hajmdagi material talab qilinmagan. Vodorodli aerostat undan doimiy olovni nazorat qilish majburiyatini ham olib tashlagan. Kichik va tez to‘ldiriladigan aerostat o‘sha davrda muhim edi, chunki &quot;aerostat tartibsizliklari&quot; tez-tez yuz berib, hafsalasi pir bo‘lgan olomon uchish amalga oshmaganida aerostatlarni yo‘q qilishi yoki aeronavtlarga hujum qilishi mumkin edi.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.whatshernamepodcast.com/sophie-blanchard/|title=THE AERONAUT Sophie Blanchard|last=What'sHerName and Sharon Wright|date=3 December 2018|website=What'shername|language=en-US|access-date=7 January 2019}}&lt;/ref&gt; U kichik va yengil bo‘lgani sababli aerostatni to‘ldirish uchun kamroq gaz talab etilgan.&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt; Sofi issiq havo sharidan ham foydalangan yoki kamida unga egalik qilgan; polkovnik [[Francis Maceroni]] o‘z xotiralarida u 1811-yilda sharni unga 40 funt sterlingga sotganini yozadi.&lt;ref name=&quot;Maceroni&quot;&gt;Maceroni 1838, p. 41.&lt;/ref&gt;

U [[Napoleon]]ning sevimlisiga aylangan va 1804-yilda u tomonidan André-Jacques Garnerin o‘rniga tayinlangan. Garnerin Parijdagi Napoleonning toj kiyish marosimida uchirilgan sharni boshqara olmagani sabab obro‘sini yo‘qotgan; shar Rimga uchib ketib, [[Lake Bracciano|Lago di Bracciano]]ga qulagan va bu Napoleon ustidan kulguga sabab bo‘lgan.&lt;ref&gt;Hoefer 1857, p. 499.&lt;/ref&gt; Napoleon unga qanday unvon bergani aniq emas: u albatta uni &quot;Rasmiy bayramlar aeronavti&quot; (''Aéronaute des Fêtes Officielles'') etib tayinlagan,&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt; biroq ehtimol uni aerostat ishlari bo‘yicha bosh vazir darajasiga ham ko‘targan, bu lavozimda u [[Napoleon's invasion of England|Angliyaga havo orqali bostirib kirish]] rejalarini ishlab chiqqani aytiladi.&lt;ref&gt;Martin 2000, p. 135.&lt;/ref&gt; Sofi esa bu rejaning amaliy emasligini, La-Mansh ustidagi shamollar bunga yo‘l qo‘ymasligini aytib, Napoleoni fikridan qaytargan.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.whatshernamepodcast.com/sophie-blanchard/|title=THE AERONAUT Sophie Blanchard|last=What'sHerName and Sharon Wright|date=7 January 2019|website=What'shername Podcast}}&lt;/ref&gt;  

[[Image:Blanchardballoon3.jpg|thumb|left|upright|Sofi 1811-yil 15-avgustda Milanda Napoleonning 42 yoshini nishonlash uchun uchmoqda]]
U 1810-yil 24-iyunda Parijdagi [[Champ de Mars]]dan Napoleon uchun chiqish qilgan va uning [[Imperial Guard (Napoleon I)|Imperator gvardiyasi]] tomonidan tashkil etilgan nikoh tantanalarida, [[Marie Louise, Duchess of Parma|Mariya-Luiza]] bilan turmush qurishi munosabati bilan ham ishtirok etgan. Napoleonning o‘g‘li [[Napoleon II]] tug‘ilganda, Sofi Parij ustidan uchib, bu voqeani e’lon qiluvchi varaqalar sochgan.&lt;ref&gt;Smucker 1857, p. 249.&lt;/ref&gt; U 1811-yil 23-iyunda [[Château de Saint-Cloud]]da o‘tkazilgan suvga cho‘qintirish marosimida pirotexnika bilan chiqish qilgan,&lt;ref&gt;de Saint-Amand [1890] 2004, p. 270.&lt;/ref&gt; hamda 1811-yil 15-avgustda [[Milan]]da &quot;Imperator bayrami&quot;da qatnashgan. U 1811-yilda Neapolda Napoleonning qaynotasi, qirol [[Joachim Murat]] qo‘shinlarini ko‘zdan kechirayotgan paytda yomon ob-havoda ham uchgan.&lt;ref name=&quot;Maceroni&quot; /&gt; 1814-yil 4-mayda [[Louis XVIII]] Parijga qaytganida, Sofi [[Pont Neuf]]dan uchib, tantanali yurishda ishtirok etgan. Qirol uning chiqishidan shunchalik hayratlanganki, uni &quot;Restavratsiyaning rasmiy aeronavti&quot; deb atagan.&lt;ref&gt;Peltier 1814, p. 391.&lt;/ref&gt;{{efn|[[Comte de Provence]] sifatida Lui ilgari aerostat pioneri [[Pilâtre de Rozier]]ni qo‘llab-quvvatlagan edi; u 1785-yilda ilk halokatli aerostat avariyasida vafot etgan.&lt;ref&gt;Canadian Aviation Museum 2004.&lt;/ref&gt;}}

Sofi butun Yevropada mashhur bo‘lib, uning chiqishlari katta olomonni jalb qilgan. [[Frankfurt]]da u [[Carl Maria von Weber]]ning ''[[Silvana (opera)|Silvana]]'' operasining premyerasiga tomoshabinlar kam kelishiga sabab bo‘lgan — odamlar operaga emas, uning uchishini tomosha qilishga borgan.&lt;ref&gt;Newman 1945, p. 513.&lt;/ref&gt; U Italiyada ko‘plab chiqishlar qilgan. 1811-yilda u Rimdan [[Naples]]ga uchib, yo‘lni ikki qismga bo‘lgan, keyin yana 12 000 fut (3 660 m) balandlikka ko‘tarilib, bir muddat uxlab qolganini aytgan va [[Tagliacozzo]]da qo‘ngan.&lt;ref&gt;Select Reviews 1812, p. 176.&lt;/ref&gt; Shu yili u [[Vincennes]] yaqinida do‘l bo‘ronidan qochish uchun balandlikka ko‘tarilib, hushini yo‘qotgan va 14,5 soat havoda qolgan.&lt;ref&gt;Wason 1897, p. 82.&lt;/ref&gt; Sofi [[Alps]] tog‘larini aerostatda kesib o‘tgan,&lt;ref&gt;Shayler 2005, p. 10.&lt;/ref&gt; va 1812-yil 26-aprelda [[Turin]]ga uchish paytida sovuq tufayli burnidan qon ketgan va qo‘llarida muz hosil bo‘lgan.&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt; 1817-yil 21-sentabrda [[Nantes]]dan uchish vaqtida u botqoqli joyni xavfsiz qo‘nish joyi deb o‘ylab, deyarli halok bo‘lgan: shar daraxtga ilinib qolib, savatcha ag‘darilgan va Sofi suvga tushib ketgan, biroq tez yordam kelib uni qutqargan.&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt; U [[Marie-Thérèse Charlotte de Lamourous|Mari Teres de Lamouru]]ga hamdardlik bildirib, [[Bordeaux]]dagi boshpanaga yordam sifatida o‘z chiqishlaridan birining daromadini berishni taklif qilgan, ammo u bu taklifni rad etgan.&lt;ref&gt;Yonge 1858, p. 57.&lt;/ref&gt;
===O‘limi===
[[Image:Early flight 02561u (7).jpg|thumb|upright|''Mme. Blansharning o‘limi'', XIX asr oxiriga oid tasvir]]
1819-yil 6-iyulda Parijdagi [[Jardin de Tivoli, Paris|Tivoli bog‘lari]]da uning vodorod bilan to‘ldirilgan aerostati yonib ketdi va Blanshar to‘rga o‘ralib, pastga qulab halok bo‘ldi.

Blanshar Tivoli bog‘larida muntazam chiqish qilgan, Parijda bo‘lganida haftasiga ikki marta uchgan.&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt; U pirotexnikadan foydalanish xavfi haqida bir necha bor ogohlantirilgan edi. Bu safargi chiqish odatdagidan ancha katta va ko‘proq otashin vositalarni o‘z ichiga olishi rejalashtirilgan edi va ogohlantirishlar unga ta’sir qilgandek tuyuladi. Ba’zi tomoshabinlar undan uchmaslikni iltimos qilgan bo‘lsa, boshqalar shouni ko‘rishni istab uni rag‘batlantirgan. Bir manbaga ko‘ra, u oxir-oqibat qaror qilib, savatchaga o‘tirar ekan: &quot;''Allons, ce sera pour la dernière fois''&quot; (&quot;Ketamiz, bu oxirgisi bo‘ladi&quot;) degan.&lt;ref name=&quot;Ireland&quot;&gt;Ireland 1822, p. 402.&lt;/ref&gt;

Taxminan soat 22:30 atrofida (aniq vaqt manbalarda farq qiladi) Blanshar oq libosda, tuyaqush patlari bilan bezatilgan oq shlyapa kiygan va oq bayroq ko‘tarib uchishni boshladi. Shamol kuchli esayotgan edi va aerostat ko‘tarilishda qiynalgandek ko‘rindi. Balastni tashlash orqali u biroz balandlikka ko‘tarildi, biroq aerostat ko‘tarilish vaqtida daraxtlarga tegib o‘tdi. Daraxtlardan yuqoriga chiqqach, Blanshar bayroqni silkitib chiqishni boshladi. Aerostat &quot;[[Bengal fire]]&quot; — sekin yonuvchi rangli pirotexnika — joylashtirilgan savatchalar bilan yoritilgan edi.&lt;ref&gt;Gentleman's Magazine 1819, p. 76.&lt;/ref&gt;

Namoyish boshlanganidan ko‘p o‘tmay, hali ko‘tarilish jarayonida bo‘lganida, aerostat yonayotgani ko‘rildi. Ba’zi xabarlarda aytilishicha, u bir muddat bulut ortida yo‘qolib, qayta ko‘ringanda allaqachon yonayotgan bo‘lgan — qanday bo‘lmasin, aerostat ichidagi gaz yonayotgan edi. Blanshar tezlik bilan pastga tusha boshladi, ammo shamol uni bog‘ hududidan uzoqlashtirib borardi. Ba’zi tomoshabinlar buni shouning bir qismi deb o‘ylab, qarsak chalib qo‘llab-quvvatlashgan.&lt;ref&gt;Marion [1870] 2004, p. 99.&lt;/ref&gt; Aerostat juda baland ko‘tarilmagan edi va chiqib ketayotgan gaz yonayotgan bo‘lsa ham, ichidagi gaz yetarli ko‘tarilish kuchini saqlab turgan. Balastni tezda tashlab, Blanshar tushishni sekinlashtirishga muvaffaq bo‘ldi. Ko‘pchilik ma’lumotlarga ko‘ra, u tushish paytida xotirjam ko‘ringan, biroq yerga yaqinlashganda umidsizlik bilan qo‘llarini siqib turgani aytiladi.&lt;ref name=&quot;Ireland&quot; /&gt; Keyinchalik mish-mishlarga ko‘ra, u savatchani shunchalik qattiq ushlaganki, &quot;bir nechta tomirlari uzilib ketgan&quot;.&lt;ref&gt;Mathews 1839, p.65.&lt;/ref&gt;

[[Image:Blancharddeath.jpg|right|thumb|upright|1869-yilga oid yana bir tasvir]]
Rue de Provence ko‘chasidagi uylar tomi ustiga yaqinlashganda aerostatdagi gaz tugadi va qurilma tomga urildi.{{efn|Ko‘pchilik manbalarda uy raqami ko‘rsatilmagan, ba’zilar 15 yoki 16-raqamli uy deb taxmin qiladi, ayrimlar esa bu bino mehmonxona bo‘lganini aytadi.}} Agar shu bilan tugaganida, ehtimol u omon qolishi mumkin edi, ammo savatchani aerostatga bog‘lab turgan arqonlar kuyib uzilgan yoki zarba uni oldinga uloqtirgan. Natijada, to‘rga ilinib qolgan Blanshar tomdan pastga — ko‘chaga qulab tushgan. Guvoh Jon Pul uning so‘nggi lahzalarini shunday tasvirlaydi:

{{quote|Dahshatli sukunat hukm surdi, so‘ngra xonim Blanshar aerostat to‘riga o‘ralgan holda qiya tomga urilib tushdi va keyin ko‘chaga quladi; u yerda uni ezilgan jasad holida olib ketishdi.&lt;ref&gt;Poole 1838, p. 80.&lt;/ref&gt;}}

Ba’zi manbalarda aytilishicha, u tomga urilayotganda &quot;''À moi!''&quot; (&quot;yordam!&quot;) deb baqirgan.&lt;ref&gt;Turgan 1851, p. 145.&lt;/ref&gt; Olomon yordamga oshiqib kelganiga qaramay, uni qutqarib bo‘lmadi — u ehtimol darhol, bo‘yni sinishi natijasida yoki ko‘pi bilan o‘n daqiqa ichida vafot etgan.

Halokatning eng ehtimoliy sababi shuki, aerostatga biriktirilgan pirotexnika vositalari ko‘tarilish vaqtida daraxtga tegib joyidan siljigan bo‘lishi mumkin; ehtimol aerostat haddan tashqari yuklangan va tez ko‘tarila olmagan. U fitillarni yoqqanida, otashinlar aerostatdan uzoqlashish o‘rniga unga qarab yo‘nalgan va ulardan biri matoni kuydirib, gazni alangalatgan. Aytilishicha, bir kishi bu muammoni payqab, unga fitillarni yoqmaslikni baqirib aytgan, ammo uning ovozi olomonning shovqini ichida eshitilmagan.&lt;ref name=&quot;Ireland&quot; /&gt; Keyingi xabarlarda esa u gaz klapanini ochiq qoldirgani yoki aerostat sifatsiz bo‘lgani sabab gaz sizib chiqib, yonishga sabab bo‘lgani ham taxmin qilingan.&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;
===Merosi===
[[Norwich Duff]] Blansharning parvozini va halokatini ko‘rgan guvoh sifatida shunday yozgan:
{{quote|Bunday dahshatli hodisaning zavqlanish uchun yig‘ilgan va kayfiyati yuqori bo‘lgan minglab odamlar ongiga qanday ta’sir qilganini tasavvur qilish qiyin emas...&lt;ref name=&quot;Duff&quot;&gt;Duff 1819.&lt;/ref&gt;}}

Uning vafoti haqida xabar tarqalishi bilan Tivoli bog‘lari egalari darhol kirish chiptalari daromadi uning bolalarini qo‘llab-quvvatlash uchun berilishini e’lon qilishdi, ayrim tomoshabinlar esa darvozalar oldida turib Parij aholisi orasida xayriya yig‘ishdi.&lt;ref name=&quot;Duff&quot; /&gt; Natijada 2 400 [[french franc|frank]] yig‘ildi, biroq keyinchalik uning tirik qolgan farzandlari yo‘qligi ma’lum bo‘lgach, bu mablag‘ [[Père Lachaise Cemetery]]dagi qabri ustiga yonayotgan aerostat tasviri bilan bezatilgan yodgorlik o‘rnatishga sarflandi. Uning qabr toshiga &quot;''victime de son art et de son intrépidité''&quot; (&quot;o‘z san’ati va jasorati qurboni&quot;) degan yozuv o‘yib yozilgan.&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt; Qolgan taxminan 1 000 frank esa Blanshar qatnashgan [[Lutheran]] ''[[:fr:Cloître et église des Billettes|Église des Billettes]]'' cherkoviga berilgan.&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;

U boy bo‘lmagan bo‘lsa-da, vafoti vaqtida eri qoldirgan qarzlardan qutulgan va moliyaviy jihatdan barqaror edi. Har bir parvozi unga taxminan 1 000 frankka tushgan (aerostatni saqlash xarajatlaridan tashqari). Vasiyatnomasida u 1 000&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt; dan 50 000&lt;ref&gt;Lesur 1820, p. 651.&lt;/ref&gt; frankgacha bo‘lgan mulkni tanishlaridan birining qiziga qoldirgan.

Uning o‘limi haqidagi hikoya butun Yevropa bo‘ylab tarqalgan. [[Jules Verne]] uni ''[[Five Weeks in a Balloon]]'' asarida eslatgan, [[Fyodor Dostoevsky]] esa ''[[The Gambler (novel)|The Gambler]]'' romanida qimor paytidagi hayajonni Blansharning qulash paytidagi hissiyotlariga qiyoslagan. Boshqalar uchun esa uning o‘limi ogohlantiruvchi saboq bo‘lib xizmat qilgan — masalan, [[Grenville Mellen]] buni &quot;ayol o‘z o‘rnidan chiqib ketgan yoki juda balandga ko‘tarilgan&quot; deb talqin qilgan&lt;ref&gt;Mellen 1825, p. 154.&lt;/ref&gt;, yoki bunday tomoshalar ortidagi behudalikning oqibati sifatida baholangan. [[Charles Dickens]] esa shunday degan: &quot;Ko‘za ko‘p bor quduqqa boradi, ammo oxir-oqibat sinadi&quot;.&lt;ref&gt;Dickens 1853, p. 488.&lt;/ref&gt; 

Blanshar hikoyasidan ilhomlangan Linda Donnning ''[[The Little Balloonist]]'' romani 2006-yilda nashr etilgan.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.publishersweekly.com/978-0-525-94928-2|title=Fiction Book Review: The Little Balloonist|publisher=Publishers Weekly|date=21 November 2005|access-date=23 April 2019}}&lt;/ref&gt;

2019-yilda chiqarilgan ''[[The Aeronauts (film)|The Aeronauts]]'' filmida (unda [[Felicity Jones]] ijro etgan Amelia Rennes obrazi) qisman Blanshardan ilhom olingan.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://parade.com/724853/walterscott/felicity-jones-on-meeting-ruth-bader-ginsburg-why-she-joined-star-wars/ |title=Felicity Jones on Meeting Ruth Bader Ginsburg &amp; Why She Joined Star Wars |date=21 December 2018|first=Walter|last=Scott|work=Parade|access-date=25 August 2019}}&lt;/ref&gt;
==Yana qarang==
* [[Aviatsiyadagi birinchilar roʻyxati]]
==Izohlar==
{{notelist}}
==Manbalar==
{{reflist|30em}}

==Adabiyotlar==
{{refbegin}}
*{{cite book | last=Brown | first=Charles Brockden | year=1808 | title=The Literary Magazine, and American Register | publisher=Thomas and George Palmer | volume=VIII | pages=336 | location=Philadelphia}}
*{{cite web | author=Canadian Aviation Museum | year=2004 | title=The Balloon Era | url=http://www.aviation.technomuses.ca/assets/pdf/e_Ballons.pdf | publisher=Canadian Aviation Museum | access-date=27 June 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120320032245/http://www.aviation.technomuses.ca/assets/pdf/e_Ballons.pdf | archive-date=20 March 2012 | url-status=dead }}
*{{cite book | last=De Saint-Amand | first=Imbert|year=2004 | title=The Happy Days of the Empress Marie Louise | pages=396 | publisher=Kessinger Publishing Co. | isbn=1-4179-2219-2 | orig-year=1890}} 
*{{cite book | last=Dickens | first=Charles | year=1853 | title=Household Words: A Weekly Journal | volume=7 | publisher=Dix and Edwards | location=New York}}
*{{cite web | last=Duff | first=Norwich | url=http://www.kittybrewster.com/images/Norwich_Duff_Journal_pages017to018.htm | title=Extract from the journal of Norwich Duff | date=6 July 1819 | access-date=24 July 2007 | url-status=usurped | archive-url=https://web.archive.org/web/20101216181225/http://kittybrewster.com/images/Norwich_Duff_Journal_pages017to018.htm | archive-date=16 December 2010 }}
*{{cite book | last=Figuier | first=Louis | title=Les Grandes Inventions Scientifiques et Industrielles Chez les Anciens et les Modernes | url=https://archive.org/details/lesgrandesinven00figugoog | publisher=Hachette | year=1859 | pages=[https://archive.org/details/lesgrandesinven00figugoog/page/n317 304] | location=Paris | language=fr}}
*{{cite journal | author=Gentleman's Magazine | year=1819 | title=Abstract of Foreign Occurrences | journal=Gentleman's Magazine | publisher=F. Jefferies | volume=LXXXIX | issue=12 | page=96}}
*{{cite book | author=Hoefer | year=1857 | title=Nouvelle Biographie Générale | publisher=Firmin Didot frères | pages=960 | language=fr | location=Paris}}
*{{cite book | last=Ireland | first=William Henry | year=1822 | title=France for the Last Seven Years | publisher=G. and W. B. Whittaker | location=London | pages=439}}
*{{cite book | last=Lesur | first=C. L. |year=1820 | title=Annuaire Historique Universel Pour 1819 | url=https://archive.org/details/annuairehistori05lesugoog | language=fr | location=Paris | pages=[https://archive.org/details/annuairehistori05lesugoog/page/n769 768]}}
*{{cite book | last=Lynn | first=Michael R. | year=2006 | title=Popular Science And Public Opinion in Eighteenth-century France | pages=177 | publisher=Manchester University Press | isbn=0-7190-7373-1}}
*{{cite book | last=Maceroni | first=Francis | year=1838 | title=Memoirs of the Life and Adventures of Colonel Maceroni | url=https://archive.org/details/memoirslifeanda06macegoog | publisher=John Macrone | location=London | pages=509}}
*{{cite book | last=Marck | first=Bernard | year=2006 | title=Le Rêve de Vol | publisher=Le Pérégrinateur Editeur | location=Toulouse | pages=216 | isbn=2-910352-45-5 | language=fr}}
*{{cite book | last=Marion | first=Fulgence | year=2004 | title=Wonderful Balloon Ascents or the Conquest of the Skies | publisher=Kessinger Publishing Co | pages=124 | isbn=1-4191-9483-6 | orig-year=1870}}
*{{cite book | last=Martin  | first=J | year=2000 | title=The Almanac of Women and Minorities in World Politics | pages=466 | publisher=Harper Collins | isbn=0-8133-6805-7}}
*{{cite book | last=Mathews | first=Charles | year=1839 | title=Memoirs of Charles Mathews, Comedian. Volume III | publisher=Richard Bentley | location=London | pages=650}}
*{{cite book | last=Mellen | first=Grenville | year=1825 | title=Sad Tales and Glad Tales | publisher=S. G. Goodrich | pages=185 | location=Boston}}
*{{cite book | title=Biographie Universelle Ancienne et Moderne | first=Louis Gabriel | last=Michaud | publisher=C. Desplaces | year=1854 | pages=700 | language=fr}}
*{{cite book | last=Newman | first=Ernest | year=1945 | title=Stories of the Great Operas and Their Composers | url=https://archive.org/details/storiesofgreatop1945newm | url-access=registration | publisher=Blakiston | location=Philadelphia | pages=[https://archive.org/details/storiesofgreatop1945newm/page/889 889]}}
*{{cite journal | last=Peltier | first=Jean-Gabriel | year=1814 | journal=L'Ambigu | title=Entrée Solennelle de Louis XVIII dans sa Capitale | volume=XLV | issue=400 | publisher=Schulze and Dean | location=London | language=fr}}
*{{cite book | last=Poole | first=John | year=1838 | title=Crotchets in the Air; or; an (Un) Scientific Account of a Balloon-Trip | url=https://archive.org/details/crotchetsinairo00poolgoog | publisher=Henry Colburn | location=London | pages=[https://archive.org/details/crotchetsinairo00poolgoog/page/n106 98]}}
*{{cite book | last=Saunders | first=Frederick | year=1853 | title=Salad for the Solitary | url=https://archive.org/details/saladforsolitar04saungoog | pages=[https://archive.org/details/saladforsolitar04saungoog/page/n296 284] | publisher=Lamport, Blakeman and Law}}
*{{cite journal | author=Select Reviews of Literature | title=Miscellaneous: Madame Blanchard | year=1812 | journal=Select Reviews of Literature, and Spirit of Foreign Magazines | volume=VIII | issue=XLIV | pages=184 | publisher=John F. Watson | editor=Enos Bronson | location=Philadelphia}}
*{{cite book | last=Shayler | first=David J. | year=2005 | title=Women in Space – Following Valentina | pages=410 | publisher=Springer | isbn=1-85233-744-3}}
*{{cite book | last=Smucker | first=Samuel Mosheim | year=1857 | title=Memorable Scenes in French History: From the Era of Cardinal Richelieu to the Present Time | url=https://archive.org/details/memorablescenes00smucgoog | pages=[https://archive.org/details/memorablescenes00smucgoog/page/n389 385] | publisher=Miller, Orten, and Co.}}
*{{cite book | last=Turgan | first=Julien | year=1851 | title=Les Ballons: Histoire de la Locomotion Aérienne Depuis son Origine jusqu'à nos Jours | url=https://archive.org/details/lesballoonshist00nervgoog | publisher=Plon Frères | pages=[https://archive.org/details/lesballoonshist00nervgoog/page/n256 208] | language=fr}}
*{{cite book | last=Walker | first=Mike | year=2004| title=Powder Puff Derby: Petticoat Pilots and Flying Flappers | pages=304 | isbn=0-470-85141-4 | publisher=Wiley}}
*{{cite book | last=Walsh | first=William | year=1913 | title=A Handy Book of Curious Information | url=https://archive.org/details/ahandybookcurio00walsgoog | pages=[https://archive.org/details/ahandybookcurio00walsgoog/page/n959 942] | publisher=Lippincott | location=London}}
*{{cite book | last=Wason | first=Charles William | year=1897 | title=Annual Register | publisher=Baldwin, Cradock and Joy}}
*{{cite book | title=Marie Thérèse de Lamourous, a Biography | first=Charlotte Mary | last=Yonge | year=1858 | publisher=John W. Parker and Son | location=London | pages=131}}
{{refend}}</text>
      <sha1>9gsjv7k5vhwuv5gm5m5w98p7nng8lor</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974193</id>
      <parentid>5974192</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:21:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5974193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29223" sha1="61k59n7x9ldrks9tezbjx77us76xxb9" xml:space="preserve">{{thr}}
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi                     = Sophie Blanchard
| tasvir                   = Sophie Blanchard.jpg
| izoh                     = 1859-yilgi gravura
| tavallud_paytidagi_ismi  = Marie Madeleine-Sophie Armant
| tavallud_sanasi          = {{tugʻilgan sanasi|1778|3|25}}
| tavallud_joyi            = Trois-Canons, [[Fransiya qirolligi]] (hozirgi [[Yves, Charente-Maritime|Yves]], [[Fransiya]])
| vafot_sanasi             = {{death date and age|1819|7|6|1778|3|25|df=yes}}
| vafot_joyi               = [[Parij]], [[Fransiya]]
| vafot_sababi             = Havo sharining halokati
| fuqaroligi               = Fransuz
| turmush_o‘rtog‘i         = [[Jean-Pierre Blanchard]]
| kasbi                    = aeronavt
| mashhurligi              = professional [[aeronavtika|aeronavt]] sifatida ishlagan ilk ayol
| faoliyat_yillari         = 1804–1819
}}
'''Sophie Blanchard''' ({{IPA|fr|sɔfi blɑ̃ʃaʁ}}; 1778-yil 25-mart — 1819-yil 6-iyul&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://blog.library.si.edu/blog/2016/03/28/sophie-blanchard-pioneer-aeronaut/#.WraQz5ch2Uk |title=Sophie Blanchard: Pioneer Aeronaut |last=Dunlop |first=Doug |date=28 March 2016 |website=Smithsonian Libraries Unbound |publisher=Smithsonian Institution |language=en-US |access-date=24 March 2018}}&lt;/ref&gt;), odatda '''Madame Blanchard''' nomi bilan tanilgan{{efn|Blanchard o‘zining qizlik va turmushdagi familiyalari turli kombinatsiyalari bilan ham tanilgan, jumladan '''Madeleine-Sophie Blanchard''', '''Marie Madeleine-Sophie Blanchard''', '''Marie Sophie Armant''' va '''Madeleine-Sophie Armant Blanchard'''}}, fransuz [[aeronavtika|aeronavti]] hamda [[Balloon (aircraft)|havo shari]] uchirish kashshofi [[Jean-Pierre Blanchard]]ning rafiqasi edi. Blanchard professional havo shari uchuvchisi sifatida faoliyat yuritgan ilk ayol bo‘lib, erining vafotidan so‘ng ham bu faoliyatni davom ettirib, 60 dan ortiq parvozlarni amalga oshirdi. U o‘zining havo sharidagi jasoratli chiqishlari bilan butun Yevropada mashhur bo‘lib, [[Napoleon Bonapart]]ni ham xushnud etgan; u Blanchardni [[André-Jacques Garnerin]] o‘rniga “Rasmiy bayramlar aeronavti” lavozimiga tayinlagan. 1814-yilda monarxiya [[Bourbon Restavratsiyasi|tiklangach]], u [[Louis XVIII|Lyudovik XVIII]] uchun ham chiqishlar qilgan va u tomonidan “Restavratsiyaning rasmiy aeronavti” deb nomlangan.

Havo sharida uchish o‘sha davr kashshoflari uchun nihoyatda xavfli edi. Blanchard bir necha bor hushidan ketgan, sovuq haroratlarga bardosh bergan va hatto uning shari botqoqqa qulaganida deyarli cho‘kib ketgan. 1819-yilda u aviatsiya tarixida [[Aviation accidents and incidents|aviatsiya halokati]] natijasida halok bo‘lgan ilk ayolga aylandi: Parijdagi [[Tivoli bog‘lari|Tivoli bog‘larida]] namoyish paytida u uchirgan mushaklar shar ichidagi gazni alangalantirib yuborgan. Natijada uning havo shari uy tomiga qulab, u pastga yiqilib halok bo‘lgan.
==Biografiya==

===Dastlabki hayoti va faoliyati===
[[File:Jean Pierre Blanchard.jpg|thumb|upright|[[Jean Pierre Blanchard]]]]
Sofi Blanshar '''Mari Madlen-Sofi Arman''' (Marie Madeleine-Sophie Armant) nomi bilan protestant oilasida [[Trois-Canons]], [[La Rochelle]] yaqinida tug‘ilgan. Uning [[Jean-Pierre Blanchard]] bilan turmush qurishidan oldingi hayoti haqida juda kam ma’lumot mavjud. U dunyodagi birinchi professional aerostat uchuvchisi edi. Nikoh sanasi aniq emas; manbalarda 1794&lt;ref name=&quot;Marck&quot;&gt;Marck 2006, pp. 70–71.&lt;/ref&gt; yoki 1797&lt;ref name=&quot;Lynn&quot;&gt;Lynn 2006, p. 132.&lt;/ref&gt; deb keltiriladi, biroq ko‘pchilik 1804-yilni — uning birinchi parvoz yili — deb hisoblaydi. Blanshar o‘zining birinchi rafiqasi Viktuar Lebrun va to‘rt farzandini tashlab, Yevropa bo‘ylab sayohat qilgan; keyinchalik u qashshoqlikda vafot etgan&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt;.

Sofi turli manbalarda &quot;kichik, xunuk, asabiy ayol&quot;, &quot;qushga o‘xshash o‘tkir yuzli&quot;, keyinchalik esa &quot;kichik va go‘zal&quot; deb tasvirlangan&lt;ref name=&quot;Walker&quot;&gt;Walker 2004, pp. 50–53.&lt;/ref&gt;. U yerda yurishdan ko‘ra osmonda o‘zini erkinroq his qilgan, chunki yerda u tez qo‘rqib ketardi&lt;ref name=&quot;Walker&quot; /&gt;. U baland tovushlardan va aravalarda yurishdan qo‘rqardi, ammo osmonda qo‘rqmas edi&lt;ref name=&quot;Walker&quot; /&gt;. 1807-yilda ular birgalikdagi parvoz paytida halokatga uchragan va eri boshidan jarohat olgan. Bu voqea Sofini bir muddat soqov qilib qo‘ygan&lt;ref&gt;Brown 1801, pp. 207–208.&lt;/ref&gt;.

Sofi birinchi marta 1804-yil 27-dekabrda [[Marseille]] shahrida eri bilan uchdi. Moliyaviy muammolar tufayli ular ayol aerostat uchuvchisi sifatida e’tibor jalb qilib daromad topishni rejalashtirishgan. Sofi bu hissiyotni &quot;beqiyos tuyg‘u&quot; deb ta’riflagan&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;.

U uchinchi parvozini 1805-yil 18-avgustda [[Toulouse]] shahrida mustaqil amalga oshirdi&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Michaud&quot;&gt;Michaud 1854, pp. 415–416.&lt;/ref&gt;.

U birinchi ayol aerostat uchuvchisi emas edi. 1784-yilda Parijda bir nechta ayollar bog‘langan aerostatda uchgan. Shuningdek, [[Élisabeth Thible]] 1784-yilda mustaqil uchgan birinchi ayol hisoblanadi. Biroq Sofi o‘z aerostatini boshqargan va bu ishni kasbga aylantirgan birinchi ayol edi&lt;ref&gt;Walsh 1913, pp. 11–12.&lt;/ref&gt;.

1809-yil 7-martda eri vafot etganidan so‘ng, Sofi mustaqil parvozlarni davom ettirdi va ayniqsa tungi parvozlari bilan mashhur bo‘ldi&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;.

===Mustaqil faoliyati===
[[Image:Blanchardchampdumars.jpg|upright|thumb|1810-yil 24-iyun, Champ de Marsdan uchish]]

Sofi tajribalar o‘tkazib, parashyutlardan foydalangan, hatto itlarni ham tushirgan. U tomoshalarda pirotexnika vositalaridan foydalangan&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt;.

Uning asosiy raqibi [[Élisa Garnerin]] edi&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;.

U kichik vodorod bilan to‘ldirilgan aerostatlardan foydalangan, bu esa uni boshqarishni osonlashtirgan va xavfni kamaytirgan.

Sofi [[Napoleon]]ning sevimli aeronavti bo‘lib, u tomonidan rasmiy tadbirlar uchun tayinlangan&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;. U hatto Napoleonni Angliyaga havo orqali hujum qilish rejasidan qaytargan.

[[Image:Blanchardballoon3.jpg|thumb|left|upright|1811-yil Milan parvozi]]

U Napoleon uchun turli bayramlarda chiqish qilgan, jumladan [[Champ de Mars]]da va boshqa marosimlarda&lt;ref&gt;Smucker 1857, p. 249.&lt;/ref&gt;.

1814-yilda [[Louis XVIII]] Parijga qaytganda, Sofi yana uchish qilgan va &quot;Restavratsiyaning rasmiy aeronavti&quot; deb nomlangan.

U butun Yevropa bo‘ylab mashhur bo‘lib, [[Frankfurt]]da hatto opera tomoshasidan ko‘ra ko‘proq tomoshabin yig‘gan&lt;ref&gt;Newman 1945, p. 513.&lt;/ref&gt;.

===O‘limi===
[[Image:Early flight 02561u (7).jpg|thumb|upright|Blansharning halokati tasviri]]

1819-yil 6-iyulda Parijdagi [[Jardin de Tivoli, Paris]]da uning aerostati yonib ketdi va u halok bo‘ldi.

U tez-tez bu bog‘da chiqish qilgan&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt;. Bu safar pirotexnika haddan tashqari ko‘p edi.

U &quot;Bu oxirgisi bo‘ladi&quot; degan so‘zlar bilan uchishga qaror qilgan&lt;ref name=&quot;Ireland&quot;&gt;Ireland 1822, p. 402.&lt;/ref&gt;.

Ko‘tarilish vaqtida aerostat daraxtlarga tegib ketgan va pirotexnika noto‘g‘ri yo‘nalishda yonib, gazni yoqib yuborgan.

U tez pastga tushgan, ammo shamol uni olib ketgan. Ba’zi tomoshabinlar buni shou deb o‘ylashgan&lt;ref&gt;Marion [1870] 2004, p. 99.&lt;/ref&gt;.

Oxir-oqibat aerostat tomga urilgan va Sofi pastga qulab tushgan.

Guvoh Jon Pul shunday yozgan:

{{quote|Dahshatli sukunat hukm surdi, so‘ngra xonim Blanshar tomdan pastga quladi va ko‘chada jon berdi.&lt;ref&gt;Poole 1838, p. 80.&lt;/ref&gt;}}

U ehtimol darhol vafot etgan.

===Merosi===
Uning o‘limi Yevropa bo‘ylab katta ta’sir qoldirgan.

[[Jules Verne]] uni o‘zining ''[[Five Weeks in a Balloon]]'' asarida eslatgan.

[[Fyodor Dostoevsky]] esa uning holatini qimor hissiyotiga qiyoslagan.

[[Charles Dickens]] esa bu voqeani ehtiyotkorlik sabog‘i sifatida ko‘rgan.

2019-yilda chiqqan ''[[The Aeronauts (film)]]'' filmidagi qahramon qisman Sofidan ilhomlangan.
===Mustaqil faoliyati===
[[Image:Blanchardchampdumars.jpg|upright|thumb|1810-yil 24-iyun, Champ de Marsdan uchish]]
Sofi eri kabi parashyut bilan tajribalar o‘tkazgan, o‘z aerostatidan itlarni parashyut yordamida tushirgan, shuningdek tomoshalari davomida pirotexnika vositalarini uchirgan va kichik parashyutlarga biriktirilgan otashin savatchalarni pastga tashlagan.&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt; Boshqa aeronavtlar ham aerostat savatchasidan parashyut bilan sakrash orqali mashhurlikka erishayotgan edilar, ayniqsa [[André-Jacques Garnerin]] oilasi — uning rafiqasi, qizi va jiyani muntazam chiqishlar qilishgan.&lt;ref&gt;Turgan 1851, p. 170.&lt;/ref&gt; Uning jiyani [[Élisa Garnerin]] Sofining asosiy raqibasi bo‘lgan va odatda muhim tadbirlar ularning kamida biri ishtirokisiz o‘tmagan.&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt; Sofi o‘zi ham ba’zi parashyut namoyishlarini o‘tkazgan bo‘lishi mumkin, biroq uning asosiy qiziqishi aerostat uchish edi.&lt;ref&gt;Figuier 1859, p. 239.&lt;/ref&gt;

Erining vafoti vaqtida ular hali ham qarzdor bo‘lganlari sababli, Sofi xarajatlarni kamaytirish uchun imkon qadar tejamkor bo‘lishga harakat qilgan. U [[hydrogen]] bilan to‘ldirilgan [[gas balloon]] (yoki ''Charlière'')dan foydalangan, chunki bu unga stuldek kichik savatchada uchishga imkon bergan va [[hot air balloon|issiq havo shariga]] xos katta hajmdagi material talab qilinmagan. Vodorodli aerostat undan doimiy olovni nazorat qilish majburiyatini ham olib tashlagan. Kichik va tez to‘ldiriladigan aerostat o‘sha davrda muhim edi, chunki &quot;aerostat tartibsizliklari&quot; tez-tez yuz berib, hafsalasi pir bo‘lgan olomon uchish amalga oshmaganida aerostatlarni yo‘q qilishi yoki aeronavtlarga hujum qilishi mumkin edi.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.whatshernamepodcast.com/sophie-blanchard/|title=THE AERONAUT Sophie Blanchard|last=What'sHerName and Sharon Wright|date=3 December 2018|website=What'shername|language=en-US|access-date=7 January 2019}}&lt;/ref&gt; U kichik va yengil bo‘lgani sababli aerostatni to‘ldirish uchun kamroq gaz talab etilgan.&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt; Sofi issiq havo sharidan ham foydalangan yoki kamida unga egalik qilgan; polkovnik [[Francis Maceroni]] o‘z xotiralarida u 1811-yilda sharni unga 40 funt sterlingga sotganini yozadi.&lt;ref name=&quot;Maceroni&quot;&gt;Maceroni 1838, p. 41.&lt;/ref&gt;

U [[Napoleon]]ning sevimlisiga aylangan va 1804-yilda u tomonidan André-Jacques Garnerin o‘rniga tayinlangan. Garnerin Parijdagi Napoleonning toj kiyish marosimida uchirilgan sharni boshqara olmagani sabab obro‘sini yo‘qotgan; shar Rimga uchib ketib, [[Lake Bracciano|Lago di Bracciano]]ga qulagan va bu Napoleon ustidan kulguga sabab bo‘lgan.&lt;ref&gt;Hoefer 1857, p. 499.&lt;/ref&gt; Napoleon unga qanday unvon bergani aniq emas: u albatta uni &quot;Rasmiy bayramlar aeronavti&quot; (''Aéronaute des Fêtes Officielles'') etib tayinlagan,&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt; biroq ehtimol uni aerostat ishlari bo‘yicha bosh vazir darajasiga ham ko‘targan, bu lavozimda u [[Napoleon's invasion of England|Angliyaga havo orqali bostirib kirish]] rejalarini ishlab chiqqani aytiladi.&lt;ref&gt;Martin 2000, p. 135.&lt;/ref&gt; Sofi esa bu rejaning amaliy emasligini, La-Mansh ustidagi shamollar bunga yo‘l qo‘ymasligini aytib, Napoleoni fikridan qaytargan.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.whatshernamepodcast.com/sophie-blanchard/|title=THE AERONAUT Sophie Blanchard|last=What'sHerName and Sharon Wright|date=7 January 2019|website=What'shername Podcast}}&lt;/ref&gt;  

[[Image:Blanchardballoon3.jpg|thumb|left|upright|Sofi 1811-yil 15-avgustda Milanda Napoleonning 42 yoshini nishonlash uchun uchmoqda]]
U 1810-yil 24-iyunda Parijdagi [[Champ de Mars]]dan Napoleon uchun chiqish qilgan va uning [[Imperial Guard (Napoleon I)|Imperator gvardiyasi]] tomonidan tashkil etilgan nikoh tantanalarida, [[Marie Louise, Duchess of Parma|Mariya-Luiza]] bilan turmush qurishi munosabati bilan ham ishtirok etgan. Napoleonning o‘g‘li [[Napoleon II]] tug‘ilganda, Sofi Parij ustidan uchib, bu voqeani e’lon qiluvchi varaqalar sochgan.&lt;ref&gt;Smucker 1857, p. 249.&lt;/ref&gt; U 1811-yil 23-iyunda [[Château de Saint-Cloud]]da o‘tkazilgan suvga cho‘qintirish marosimida pirotexnika bilan chiqish qilgan,&lt;ref&gt;de Saint-Amand [1890] 2004, p. 270.&lt;/ref&gt; hamda 1811-yil 15-avgustda [[Milan]]da &quot;Imperator bayrami&quot;da qatnashgan. U 1811-yilda Neapolda Napoleonning qaynotasi, qirol [[Joachim Murat]] qo‘shinlarini ko‘zdan kechirayotgan paytda yomon ob-havoda ham uchgan.&lt;ref name=&quot;Maceroni&quot; /&gt; 1814-yil 4-mayda [[Louis XVIII]] Parijga qaytganida, Sofi [[Pont Neuf]]dan uchib, tantanali yurishda ishtirok etgan. Qirol uning chiqishidan shunchalik hayratlanganki, uni &quot;Restavratsiyaning rasmiy aeronavti&quot; deb atagan.&lt;ref&gt;Peltier 1814, p. 391.&lt;/ref&gt;{{efn|[[Comte de Provence]] sifatida Lui ilgari aerostat pioneri [[Pilâtre de Rozier]]ni qo‘llab-quvvatlagan edi; u 1785-yilda ilk halokatli aerostat avariyasida vafot etgan.&lt;ref&gt;Canadian Aviation Museum 2004.&lt;/ref&gt;}}

Sofi butun Yevropada mashhur bo‘lib, uning chiqishlari katta olomonni jalb qilgan. [[Frankfurt]]da u [[Carl Maria von Weber]]ning ''[[Silvana (opera)|Silvana]]'' operasining premyerasiga tomoshabinlar kam kelishiga sabab bo‘lgan — odamlar operaga emas, uning uchishini tomosha qilishga borgan.&lt;ref&gt;Newman 1945, p. 513.&lt;/ref&gt; U Italiyada ko‘plab chiqishlar qilgan. 1811-yilda u Rimdan [[Naples]]ga uchib, yo‘lni ikki qismga bo‘lgan, keyin yana 12 000 fut (3 660 m) balandlikka ko‘tarilib, bir muddat uxlab qolganini aytgan va [[Tagliacozzo]]da qo‘ngan.&lt;ref&gt;Select Reviews 1812, p. 176.&lt;/ref&gt; Shu yili u [[Vincennes]] yaqinida do‘l bo‘ronidan qochish uchun balandlikka ko‘tarilib, hushini yo‘qotgan va 14,5 soat havoda qolgan.&lt;ref&gt;Wason 1897, p. 82.&lt;/ref&gt; Sofi [[Alps]] tog‘larini aerostatda kesib o‘tgan,&lt;ref&gt;Shayler 2005, p. 10.&lt;/ref&gt; va 1812-yil 26-aprelda [[Turin]]ga uchish paytida sovuq tufayli burnidan qon ketgan va qo‘llarida muz hosil bo‘lgan.&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt; 1817-yil 21-sentabrda [[Nantes]]dan uchish vaqtida u botqoqli joyni xavfsiz qo‘nish joyi deb o‘ylab, deyarli halok bo‘lgan: shar daraxtga ilinib qolib, savatcha ag‘darilgan va Sofi suvga tushib ketgan, biroq tez yordam kelib uni qutqargan.&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt; U [[Marie-Thérèse Charlotte de Lamourous|Mari Teres de Lamouru]]ga hamdardlik bildirib, [[Bordeaux]]dagi boshpanaga yordam sifatida o‘z chiqishlaridan birining daromadini berishni taklif qilgan, ammo u bu taklifni rad etgan.&lt;ref&gt;Yonge 1858, p. 57.&lt;/ref&gt;
===O‘limi===
[[Image:Early flight 02561u (7).jpg|thumb|upright|''Mme. Blansharning o‘limi'', XIX asr oxiriga oid tasvir]]
1819-yil 6-iyulda Parijdagi [[Jardin de Tivoli, Paris|Tivoli bog‘lari]]da uning vodorod bilan to‘ldirilgan aerostati yonib ketdi va Blanshar to‘rga o‘ralib, pastga qulab halok bo‘ldi.

Blanshar Tivoli bog‘larida muntazam chiqish qilgan, Parijda bo‘lganida haftasiga ikki marta uchgan.&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt; U pirotexnikadan foydalanish xavfi haqida bir necha bor ogohlantirilgan edi. Bu safargi chiqish odatdagidan ancha katta va ko‘proq otashin vositalarni o‘z ichiga olishi rejalashtirilgan edi va ogohlantirishlar unga ta’sir qilgandek tuyuladi. Ba’zi tomoshabinlar undan uchmaslikni iltimos qilgan bo‘lsa, boshqalar shouni ko‘rishni istab uni rag‘batlantirgan. Bir manbaga ko‘ra, u oxir-oqibat qaror qilib, savatchaga o‘tirar ekan: &quot;''Allons, ce sera pour la dernière fois''&quot; (&quot;Ketamiz, bu oxirgisi bo‘ladi&quot;) degan.&lt;ref name=&quot;Ireland&quot;&gt;Ireland 1822, p. 402.&lt;/ref&gt;

Taxminan soat 22:30 atrofida (aniq vaqt manbalarda farq qiladi) Blanshar oq libosda, tuyaqush patlari bilan bezatilgan oq shlyapa kiygan va oq bayroq ko‘tarib uchishni boshladi. Shamol kuchli esayotgan edi va aerostat ko‘tarilishda qiynalgandek ko‘rindi. Balastni tashlash orqali u biroz balandlikka ko‘tarildi, biroq aerostat ko‘tarilish vaqtida daraxtlarga tegib o‘tdi. Daraxtlardan yuqoriga chiqqach, Blanshar bayroqni silkitib chiqishni boshladi. Aerostat &quot;[[Bengal fire]]&quot; — sekin yonuvchi rangli pirotexnika — joylashtirilgan savatchalar bilan yoritilgan edi.&lt;ref&gt;Gentleman's Magazine 1819, p. 76.&lt;/ref&gt;

Namoyish boshlanganidan ko‘p o‘tmay, hali ko‘tarilish jarayonida bo‘lganida, aerostat yonayotgani ko‘rildi. Ba’zi xabarlarda aytilishicha, u bir muddat bulut ortida yo‘qolib, qayta ko‘ringanda allaqachon yonayotgan bo‘lgan — qanday bo‘lmasin, aerostat ichidagi gaz yonayotgan edi. Blanshar tezlik bilan pastga tusha boshladi, ammo shamol uni bog‘ hududidan uzoqlashtirib borardi. Ba’zi tomoshabinlar buni shouning bir qismi deb o‘ylab, qarsak chalib qo‘llab-quvvatlashgan.&lt;ref&gt;Marion [1870] 2004, p. 99.&lt;/ref&gt; Aerostat juda baland ko‘tarilmagan edi va chiqib ketayotgan gaz yonayotgan bo‘lsa ham, ichidagi gaz yetarli ko‘tarilish kuchini saqlab turgan. Balastni tezda tashlab, Blanshar tushishni sekinlashtirishga muvaffaq bo‘ldi. Ko‘pchilik ma’lumotlarga ko‘ra, u tushish paytida xotirjam ko‘ringan, biroq yerga yaqinlashganda umidsizlik bilan qo‘llarini siqib turgani aytiladi.&lt;ref name=&quot;Ireland&quot; /&gt; Keyinchalik mish-mishlarga ko‘ra, u savatchani shunchalik qattiq ushlaganki, &quot;bir nechta tomirlari uzilib ketgan&quot;.&lt;ref&gt;Mathews 1839, p.65.&lt;/ref&gt;

[[Image:Blancharddeath.jpg|right|thumb|upright|1869-yilga oid yana bir tasvir]]
Rue de Provence ko‘chasidagi uylar tomi ustiga yaqinlashganda aerostatdagi gaz tugadi va qurilma tomga urildi.{{efn|Ko‘pchilik manbalarda uy raqami ko‘rsatilmagan, ba’zilar 15 yoki 16-raqamli uy deb taxmin qiladi, ayrimlar esa bu bino mehmonxona bo‘lganini aytadi.}} Agar shu bilan tugaganida, ehtimol u omon qolishi mumkin edi, ammo savatchani aerostatga bog‘lab turgan arqonlar kuyib uzilgan yoki zarba uni oldinga uloqtirgan. Natijada, to‘rga ilinib qolgan Blanshar tomdan pastga — ko‘chaga qulab tushgan. Guvoh Jon Pul uning so‘nggi lahzalarini shunday tasvirlaydi:

{{quote|Dahshatli sukunat hukm surdi, so‘ngra xonim Blanshar aerostat to‘riga o‘ralgan holda qiya tomga urilib tushdi va keyin ko‘chaga quladi; u yerda uni ezilgan jasad holida olib ketishdi.&lt;ref&gt;Poole 1838, p. 80.&lt;/ref&gt;}}

Ba’zi manbalarda aytilishicha, u tomga urilayotganda &quot;''À moi!''&quot; (&quot;yordam!&quot;) deb baqirgan.&lt;ref&gt;Turgan 1851, p. 145.&lt;/ref&gt; Olomon yordamga oshiqib kelganiga qaramay, uni qutqarib bo‘lmadi — u ehtimol darhol, bo‘yni sinishi natijasida yoki ko‘pi bilan o‘n daqiqa ichida vafot etgan.

Halokatning eng ehtimoliy sababi shuki, aerostatga biriktirilgan pirotexnika vositalari ko‘tarilish vaqtida daraxtga tegib joyidan siljigan bo‘lishi mumkin; ehtimol aerostat haddan tashqari yuklangan va tez ko‘tarila olmagan. U fitillarni yoqqanida, otashinlar aerostatdan uzoqlashish o‘rniga unga qarab yo‘nalgan va ulardan biri matoni kuydirib, gazni alangalatgan. Aytilishicha, bir kishi bu muammoni payqab, unga fitillarni yoqmaslikni baqirib aytgan, ammo uning ovozi olomonning shovqini ichida eshitilmagan.&lt;ref name=&quot;Ireland&quot; /&gt; Keyingi xabarlarda esa u gaz klapanini ochiq qoldirgani yoki aerostat sifatsiz bo‘lgani sabab gaz sizib chiqib, yonishga sabab bo‘lgani ham taxmin qilingan.&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;
===Merosi===
[[Norwich Duff]] Blansharning parvozini va halokatini ko‘rgan guvoh sifatida shunday yozgan:
{{quote|Bunday dahshatli hodisaning zavqlanish uchun yig‘ilgan va kayfiyati yuqori bo‘lgan minglab odamlar ongiga qanday ta’sir qilganini tasavvur qilish qiyin emas...&lt;ref name=&quot;Duff&quot;&gt;Duff 1819.&lt;/ref&gt;}}

Uning vafoti haqida xabar tarqalishi bilan Tivoli bog‘lari egalari darhol kirish chiptalari daromadi uning bolalarini qo‘llab-quvvatlash uchun berilishini e’lon qilishdi, ayrim tomoshabinlar esa darvozalar oldida turib Parij aholisi orasida xayriya yig‘ishdi.&lt;ref name=&quot;Duff&quot; /&gt; Natijada 2 400 [[french franc|frank]] yig‘ildi, biroq keyinchalik uning tirik qolgan farzandlari yo‘qligi ma’lum bo‘lgach, bu mablag‘ [[Père Lachaise Cemetery]]dagi qabri ustiga yonayotgan aerostat tasviri bilan bezatilgan yodgorlik o‘rnatishga sarflandi. Uning qabr toshiga &quot;''victime de son art et de son intrépidité''&quot; (&quot;o‘z san’ati va jasorati qurboni&quot;) degan yozuv o‘yib yozilgan.&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt; Qolgan taxminan 1 000 frank esa Blanshar qatnashgan [[Lutheran]] ''[[:fr:Cloître et église des Billettes|Église des Billettes]]'' cherkoviga berilgan.&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;

U boy bo‘lmagan bo‘lsa-da, vafoti vaqtida eri qoldirgan qarzlardan qutulgan va moliyaviy jihatdan barqaror edi. Har bir parvozi unga taxminan 1 000 frankka tushgan (aerostatni saqlash xarajatlaridan tashqari). Vasiyatnomasida u 1 000&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt; dan 50 000&lt;ref&gt;Lesur 1820, p. 651.&lt;/ref&gt; frankgacha bo‘lgan mulkni tanishlaridan birining qiziga qoldirgan.

Uning o‘limi haqidagi hikoya butun Yevropa bo‘ylab tarqalgan. [[Jules Verne]] uni ''[[Five Weeks in a Balloon]]'' asarida eslatgan, [[Fyodor Dostoevsky]] esa ''[[The Gambler (novel)|The Gambler]]'' romanida qimor paytidagi hayajonni Blansharning qulash paytidagi hissiyotlariga qiyoslagan. Boshqalar uchun esa uning o‘limi ogohlantiruvchi saboq bo‘lib xizmat qilgan — masalan, [[Grenville Mellen]] buni &quot;ayol o‘z o‘rnidan chiqib ketgan yoki juda balandga ko‘tarilgan&quot; deb talqin qilgan&lt;ref&gt;Mellen 1825, p. 154.&lt;/ref&gt;, yoki bunday tomoshalar ortidagi behudalikning oqibati sifatida baholangan. [[Charles Dickens]] esa shunday degan: &quot;Ko‘za ko‘p bor quduqqa boradi, ammo oxir-oqibat sinadi&quot;.&lt;ref&gt;Dickens 1853, p. 488.&lt;/ref&gt; 

Blanshar hikoyasidan ilhomlangan Linda Donnning ''[[The Little Balloonist]]'' romani 2006-yilda nashr etilgan.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.publishersweekly.com/978-0-525-94928-2|title=Fiction Book Review: The Little Balloonist|publisher=Publishers Weekly|date=21 November 2005|access-date=23 April 2019}}&lt;/ref&gt;

2019-yilda chiqarilgan ''[[The Aeronauts (film)|The Aeronauts]]'' filmida (unda [[Felicity Jones]] ijro etgan Amelia Rennes obrazi) qisman Blanshardan ilhom olingan.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://parade.com/724853/walterscott/felicity-jones-on-meeting-ruth-bader-ginsburg-why-she-joined-star-wars/ |title=Felicity Jones on Meeting Ruth Bader Ginsburg &amp; Why She Joined Star Wars |date=21 December 2018|first=Walter|last=Scott|work=Parade|access-date=25 August 2019}}&lt;/ref&gt;
==Yana qarang==
* [[Aviatsiyadagi birinchilar roʻyxati]]
==Izohlar==
{{notelist}}
==Manbalar==
{{reflist|30em}}

==Adabiyotlar==
{{refbegin}}
*{{cite book | last=Brown | first=Charles Brockden | year=1808 | title=The Literary Magazine, and American Register | publisher=Thomas and George Palmer | volume=VIII | pages=336 | location=Philadelphia}}
*{{cite web | author=Canadian Aviation Museum | year=2004 | title=The Balloon Era | url=http://www.aviation.technomuses.ca/assets/pdf/e_Ballons.pdf | publisher=Canadian Aviation Museum | access-date=27 June 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120320032245/http://www.aviation.technomuses.ca/assets/pdf/e_Ballons.pdf | archive-date=20 March 2012 | url-status=dead }}
*{{cite book | last=De Saint-Amand | first=Imbert|year=2004 | title=The Happy Days of the Empress Marie Louise | pages=396 | publisher=Kessinger Publishing Co. | isbn=1-4179-2219-2 | orig-year=1890}} 
*{{cite book | last=Dickens | first=Charles | year=1853 | title=Household Words: A Weekly Journal | volume=7 | publisher=Dix and Edwards | location=New York}}
*{{cite web | last=Duff | first=Norwich | url=http://www.kittybrewster.com/images/Norwich_Duff_Journal_pages017to018.htm | title=Extract from the journal of Norwich Duff | date=6 July 1819 | access-date=24 July 2007 | url-status=usurped | archive-url=https://web.archive.org/web/20101216181225/http://kittybrewster.com/images/Norwich_Duff_Journal_pages017to018.htm | archive-date=16 December 2010 }}
*{{cite book | last=Figuier | first=Louis | title=Les Grandes Inventions Scientifiques et Industrielles Chez les Anciens et les Modernes | url=https://archive.org/details/lesgrandesinven00figugoog | publisher=Hachette | year=1859 | pages=[https://archive.org/details/lesgrandesinven00figugoog/page/n317 304] | location=Paris | language=fr}}
*{{cite journal | author=Gentleman's Magazine | year=1819 | title=Abstract of Foreign Occurrences | journal=Gentleman's Magazine | publisher=F. Jefferies | volume=LXXXIX | issue=12 | page=96}}
*{{cite book | author=Hoefer | year=1857 | title=Nouvelle Biographie Générale | publisher=Firmin Didot frères | pages=960 | language=fr | location=Paris}}
*{{cite book | last=Ireland | first=William Henry | year=1822 | title=France for the Last Seven Years | publisher=G. and W. B. Whittaker | location=London | pages=439}}
*{{cite book | last=Lesur | first=C. L. |year=1820 | title=Annuaire Historique Universel Pour 1819 | url=https://archive.org/details/annuairehistori05lesugoog | language=fr | location=Paris | pages=[https://archive.org/details/annuairehistori05lesugoog/page/n769 768]}}
*{{cite book | last=Lynn | first=Michael R. | year=2006 | title=Popular Science And Public Opinion in Eighteenth-century France | pages=177 | publisher=Manchester University Press | isbn=0-7190-7373-1}}
*{{cite book | last=Maceroni | first=Francis | year=1838 | title=Memoirs of the Life and Adventures of Colonel Maceroni | url=https://archive.org/details/memoirslifeanda06macegoog | publisher=John Macrone | location=London | pages=509}}
*{{cite book | last=Marck | first=Bernard | year=2006 | title=Le Rêve de Vol | publisher=Le Pérégrinateur Editeur | location=Toulouse | pages=216 | isbn=2-910352-45-5 | language=fr}}
*{{cite book | last=Marion | first=Fulgence | year=2004 | title=Wonderful Balloon Ascents or the Conquest of the Skies | publisher=Kessinger Publishing Co | pages=124 | isbn=1-4191-9483-6 | orig-year=1870}}
*{{cite book | last=Martin  | first=J | year=2000 | title=The Almanac of Women and Minorities in World Politics | pages=466 | publisher=Harper Collins | isbn=0-8133-6805-7}}
*{{cite book | last=Mathews | first=Charles | year=1839 | title=Memoirs of Charles Mathews, Comedian. Volume III | publisher=Richard Bentley | location=London | pages=650}}
*{{cite book | last=Mellen | first=Grenville | year=1825 | title=Sad Tales and Glad Tales | publisher=S. G. Goodrich | pages=185 | location=Boston}}
*{{cite book | title=Biographie Universelle Ancienne et Moderne | first=Louis Gabriel | last=Michaud | publisher=C. Desplaces | year=1854 | pages=700 | language=fr}}
*{{cite book | last=Newman | first=Ernest | year=1945 | title=Stories of the Great Operas and Their Composers | url=https://archive.org/details/storiesofgreatop1945newm | url-access=registration | publisher=Blakiston | location=Philadelphia | pages=[https://archive.org/details/storiesofgreatop1945newm/page/889 889]}}
*{{cite journal | last=Peltier | first=Jean-Gabriel | year=1814 | journal=L'Ambigu | title=Entrée Solennelle de Louis XVIII dans sa Capitale | volume=XLV | issue=400 | publisher=Schulze and Dean | location=London | language=fr}}
*{{cite book | last=Poole | first=John | year=1838 | title=Crotchets in the Air; or; an (Un) Scientific Account of a Balloon-Trip | url=https://archive.org/details/crotchetsinairo00poolgoog | publisher=Henry Colburn | location=London | pages=[https://archive.org/details/crotchetsinairo00poolgoog/page/n106 98]}}
*{{cite book | last=Saunders | first=Frederick | year=1853 | title=Salad for the Solitary | url=https://archive.org/details/saladforsolitar04saungoog | pages=[https://archive.org/details/saladforsolitar04saungoog/page/n296 284] | publisher=Lamport, Blakeman and Law}}
*{{cite journal | author=Select Reviews of Literature | title=Miscellaneous: Madame Blanchard | year=1812 | journal=Select Reviews of Literature, and Spirit of Foreign Magazines | volume=VIII | issue=XLIV | pages=184 | publisher=John F. Watson | editor=Enos Bronson | location=Philadelphia}}
*{{cite book | last=Shayler | first=David J. | year=2005 | title=Women in Space – Following Valentina | pages=410 | publisher=Springer | isbn=1-85233-744-3}}
*{{cite book | last=Smucker | first=Samuel Mosheim | year=1857 | title=Memorable Scenes in French History: From the Era of Cardinal Richelieu to the Present Time | url=https://archive.org/details/memorablescenes00smucgoog | pages=[https://archive.org/details/memorablescenes00smucgoog/page/n389 385] | publisher=Miller, Orten, and Co.}}
*{{cite book | last=Turgan | first=Julien | year=1851 | title=Les Ballons: Histoire de la Locomotion Aérienne Depuis son Origine jusqu'à nos Jours | url=https://archive.org/details/lesballoonshist00nervgoog | publisher=Plon Frères | pages=[https://archive.org/details/lesballoonshist00nervgoog/page/n256 208] | language=fr}}
*{{cite book | last=Walker | first=Mike | year=2004| title=Powder Puff Derby: Petticoat Pilots and Flying Flappers | pages=304 | isbn=0-470-85141-4 | publisher=Wiley}}
*{{cite book | last=Walsh | first=William | year=1913 | title=A Handy Book of Curious Information | url=https://archive.org/details/ahandybookcurio00walsgoog | pages=[https://archive.org/details/ahandybookcurio00walsgoog/page/n959 942] | publisher=Lippincott | location=London}}
*{{cite book | last=Wason | first=Charles William | year=1897 | title=Annual Register | publisher=Baldwin, Cradock and Joy}}
*{{cite book | title=Marie Thérèse de Lamourous, a Biography | first=Charlotte Mary | last=Yonge | year=1858 | publisher=John W. Parker and Son | location=London | pages=131}}
{{refend}}</text>
      <sha1>61k59n7x9ldrks9tezbjx77us76xxb9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974194</id>
      <parentid>5974193</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:23:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <origin>5974194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29222" sha1="8jiw25e80b1j84cepd4scn5zv0gvp16" xml:space="preserve">{{thr}}
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi                     = Sophie Blanchard
| tasvir                   = Sophie Blanchard.jpg
| izoh                     = 1859-yilgi gravura
| tavallud_paytidagi_ismi  = Marie Madeleine-Sophie Armant
| tavallud_sanasi          = {{tugʻilgan sanasi|1778|3|25}}
| tavallud_joyi            = Trois-Canons, [[Fransiya qirolligi]] (hozirgi [[Yves, Charente-Maritime|Yves]], [[Fransiya]])
| vafot_sanasi             = {{death date and age|1819|7|6|1778|3|25|df=yes}}
| vafot_joyi               = [[Parij]], [[Fransiya]]
| vafot_sababi             = Havo sharining halokati
| fuqaroligi               = Fransuz
| turmush_o‘rtog‘i         = [[Jean-Pierre Blanchard]]
| kasbi                    = aeronavt
| mashhurligi              = professional [[aeronavtika|aeronavt]] sifatida ishlagan ilk ayol
| faoliyat_yillari         = 1804–1819
}}
'''Sophie Blanchard''' ({{IPA|fr|sɔfi blɑ̃ʃaʁ}}; 1778-yil 25-mart — 1819-yil 6-iyul&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://blog.library.si.edu/blog/2016/03/28/sophie-blanchard-pioneer-aeronaut/#.WraQz5ch2Uk |title=Sophie Blanchard: Pioneer Aeronaut |last=Dunlop |first=Doug |date=28 March 2016 |website=Smithsonian Libraries Unbound |publisher=Smithsonian Institution |language=en-US |access-date=24 March 2018}}&lt;/ref&gt;), odatda '''Madame Blanchard''' nomi bilan tanilgan{{efn|Blanchard o‘zining qizlik va turmushdagi familiyalari turli kombinatsiyalari bilan ham tanilgan, jumladan '''Madeleine-Sophie Blanchard''', '''Marie Madeleine-Sophie Blanchard''', '''Marie Sophie Armant''' va '''Madeleine-Sophie Armant Blanchard'''}}, fransuz [[aeronavtika|aeronavti]] hamda [[Balloon (aircraft)|havo shari]] uchirish kashshofi [[Jean-Pierre Blanchard]]ning rafiqasi edi. Blanchard professional havo shari uchuvchisi sifatida faoliyat yuritgan ilk ayol bo‘lib, erining vafotidan so‘ng ham bu faoliyatni davom ettirib, 60 dan ortiq parvozlarni amalga oshirdi. U o‘zining havo sharidagi jasoratli chiqishlari bilan butun Yevropada mashhur bo‘lib, [[Napoleon Bonapart]]ni ham xushnud etgan; u Blanchardni [[André-Jacques Garnerin]] o‘rniga “Rasmiy bayramlar aeronavti” lavozimiga tayinlagan. 1814-yilda monarxiya [[Bourbon Restavratsiyasi|tiklangach]], u [[Louis XVIII|Lyudovik XVIII]] uchun ham chiqishlar qilgan va u tomonidan “Restavratsiyaning rasmiy aeronavti” deb nomlangan.

Havo sharida uchish o‘sha davr kashshoflari uchun nihoyatda xavfli edi. Blanchard bir necha bor hushidan ketgan, sovuq haroratlarga bardosh bergan va hatto uning shari botqoqqa qulaganida deyarli cho‘kib ketgan. 1819-yilda u aviatsiya tarixida [[Aviation accidents and incidents|aviatsiya halokati]] natijasida halok bo‘lgan ilk ayolga aylandi: Parijdagi [[Tivoli bog‘lari|Tivoli bog‘larida]] namoyish paytida u uchirgan mushaklar shar ichidagi gazni alangalantirib yuborgan. Natijada uning havo shari uy tomiga qulab, u pastga yiqilib halok bo‘lgan.
==Biografiya==

===Dastlabki hayoti va faoliyati===
[[File:Jean Pierre Blanchard.jpg|thumb|upright|[[Jean Pierre Blanchard]]]]
Sofi Blanshar '''Mari Madlen-Sofi Arman''' (Marie Madeleine-Sophie Armant) nomi bilan protestant oilasida [[Trois-Canons]], [[La Rochelle]] yaqinida tug‘ilgan. Uning [[Jean-Pierre Blanchard]] bilan turmush qurishidan oldingi hayoti haqida juda kam ma’lumot mavjud. U dunyodagi birinchi professional aerostat uchuvchisi edi. Nikoh sanasi aniq emas; manbalarda 1794&lt;ref name=&quot;Marck&quot;&gt;Marck 2006, pp. 70–71.&lt;/ref&gt; yoki 1797&lt;ref name=&quot;Lynn&quot;&gt;Lynn 2006, p. 132.&lt;/ref&gt; deb keltiriladi, biroq ko‘pchilik 1804-yilni — uning birinchi parvoz yili — deb hisoblaydi. Blanshar o‘zining birinchi rafiqasi Viktuar Lebrun va to‘rt farzandini tashlab, Yevropa bo‘ylab sayohat qilgan; keyinchalik u qashshoqlikda vafot etgan&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt;.

Sofi turli manbalarda &quot;kichik, xunuk, asabiy ayol&quot;, &quot;qushga o‘xshash o‘tkir yuzli&quot;, keyinchalik esa &quot;kichik va go‘zal&quot; deb tasvirlangan&lt;ref name=&quot;Walker&quot;&gt;Walker 2004, pp. 50–53.&lt;/ref&gt;. U yerda yurishdan ko‘ra osmonda o‘zini erkinroq his qilgan, chunki yerda u tez qo‘rqib ketardi&lt;ref name=&quot;Walker&quot; /&gt;. U baland tovushlardan va aravalarda yurishdan qo‘rqardi, ammo osmonda qo‘rqmas edi&lt;ref name=&quot;Walker&quot; /&gt;. 1807-yilda ular birgalikdagi parvoz paytida halokatga uchragan va eri boshidan jarohat olgan. Bu voqea Sofini bir muddat soqov qilib qo‘ygan&lt;ref&gt;Brown 1801, pp. 207–208.&lt;/ref&gt;.

Sofi birinchi marta 1804-yil 27-dekabrda [[Marseille]] shahrida eri bilan uchdi. Moliyaviy muammolar tufayli ular ayol aerostat uchuvchisi sifatida e’tibor jalb qilib daromad topishni rejalashtirishgan. Sofi bu hissiyotni &quot;beqiyos tuyg‘u&quot; deb ta’riflagan&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;.

U uchinchi parvozini 1805-yil 18-avgustda [[Toulouse]] shahrida mustaqil amalga oshirdi&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Michaud&quot;&gt;Michaud 1854, pp. 415–416.&lt;/ref&gt;.

U birinchi ayol aerostat uchuvchisi emas edi. 1784-yilda Parijda bir nechta ayollar bog‘langan aerostatda uchgan. Shuningdek, [[Élisabeth Thible]] 1784-yilda mustaqil uchgan birinchi ayol hisoblanadi. Biroq Sofi o‘z aerostatini boshqargan va bu ishni kasbga aylantirgan birinchi ayol edi&lt;ref&gt;Walsh 1913, pp. 11–12.&lt;/ref&gt;.

1809-yil 7-martda eri vafot etganidan so‘ng, Sofi mustaqil parvozlarni davom ettirdi va ayniqsa tungi parvozlari bilan mashhur bo‘ldi&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;.

===Mustaqil faoliyati===
[[Image:Blanchardchampdumars.jpg|upright|thumb|1810-yil 24-iyun, Champ de Marsdan uchish]]

Sofi tajribalar o‘tkazib, parashyutlardan foydalangan, hatto itlarni ham tushirgan. U tomoshalarda pirotexnika vositalaridan foydalangan&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt;.

Uning asosiy raqibi [[Élisa Garnerin]] edi&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;.

U kichik vodorod bilan to‘ldirilgan aerostatlardan foydalangan, bu esa uni boshqarishni osonlashtirgan va xavfni kamaytirgan.

Sofi [[Napoleon]]ning sevimli aeronavti bo‘lib, u tomonidan rasmiy tadbirlar uchun tayinlangan&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;. U hatto Napoleonni Angliyaga havo orqali hujum qilish rejasidan qaytargan.

[[Image:Blanchardballoon3.jpg|thumb|left|upright|1811-yil Milan parvozi]]

U Napoleon uchun turli bayramlarda chiqish qilgan, jumladan [[Champ de Mars]]da va boshqa marosimlarda&lt;ref&gt;Smucker 1857, p. 249.&lt;/ref&gt;.

1814-yilda [[Louis XVIII]] Parijga qaytganda, Sofi yana uchish qilgan va &quot;Restavratsiyaning rasmiy aeronavti&quot; deb nomlangan.

U butun Yevropa bo‘ylab mashhur bo‘lib, [[Frankfurt]]da hatto opera tomoshasidan ko‘ra ko‘proq tomoshabin yig‘gan&lt;ref&gt;Newman 1945, p. 513.&lt;/ref&gt;.

===O‘limi===
[[Image:Early flight 02561u (7).jpg|thumb|upright|Blansharning halokati tasviri]]

1819-yil 6-iyulda Parijdagi [[Jardin de Tivoli, Paris]]da uning aerostati yonib ketdi va u halok bo‘ldi.

U tez-tez bu bog‘da chiqish qilgan&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt;. Bu safar pirotexnika haddan tashqari ko‘p edi.

U &quot;Bu oxirgisi bo‘ladi&quot; degan so‘zlar bilan uchishga qaror qilgan&lt;ref name=&quot;Ireland&quot;&gt;Ireland 1822, p. 402.&lt;/ref&gt;.

Ko‘tarilish vaqtida aerostat daraxtlarga tegib ketgan va pirotexnika noto‘g‘ri yo‘nalishda yonib, gazni yoqib yuborgan.

U tez pastga tushgan, ammo shamol uni olib ketgan. Ba’zi tomoshabinlar buni shou deb o‘ylashgan&lt;ref&gt;Marion [1870] 2004, p. 99.&lt;/ref&gt;.

Oxir-oqibat aerostat tomga urilgan va Sofi pastga qulab tushgan.

Guvoh Jon Pul shunday yozgan:

{{quote|Dahshatli sukunat hukm surdi, so‘ngra xonim Blanshar tomdan pastga quladi va ko‘chada jon berdi&lt;ref&gt;Poole 1838, p. 80.&lt;/ref&gt;}}

U ehtimol darhol vafot etgan.

===Merosi===
Uning o‘limi Yevropa bo‘ylab katta ta’sir qoldirgan.

[[Jules Verne]] uni o‘zining ''[[Five Weeks in a Balloon]]'' asarida eslatgan.

[[Fyodor Dostoevsky]] esa uning holatini qimor hissiyotiga qiyoslagan.

[[Charles Dickens]] esa bu voqeani ehtiyotkorlik sabog‘i sifatida ko‘rgan.

2019-yilda chiqqan ''[[The Aeronauts (film)]]'' filmidagi qahramon qisman Sofidan ilhomlangan.
===Mustaqil faoliyati===
[[Image:Blanchardchampdumars.jpg|upright|thumb|1810-yil 24-iyun, Champ de Marsdan uchish]]
Sofi eri kabi parashyut bilan tajribalar o‘tkazgan, o‘z aerostatidan itlarni parashyut yordamida tushirgan, shuningdek tomoshalari davomida pirotexnika vositalarini uchirgan va kichik parashyutlarga biriktirilgan otashin savatchalarni pastga tashlagan.&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt; Boshqa aeronavtlar ham aerostat savatchasidan parashyut bilan sakrash orqali mashhurlikka erishayotgan edilar, ayniqsa [[André-Jacques Garnerin]] oilasi — uning rafiqasi, qizi va jiyani muntazam chiqishlar qilishgan.&lt;ref&gt;Turgan 1851, p. 170.&lt;/ref&gt; Uning jiyani [[Élisa Garnerin]] Sofining asosiy raqibasi bo‘lgan va odatda muhim tadbirlar ularning kamida biri ishtirokisiz o‘tmagan.&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt; Sofi o‘zi ham ba’zi parashyut namoyishlarini o‘tkazgan bo‘lishi mumkin, biroq uning asosiy qiziqishi aerostat uchish edi.&lt;ref&gt;Figuier 1859, p. 239.&lt;/ref&gt;

Erining vafoti vaqtida ular hali ham qarzdor bo‘lganlari sababli, Sofi xarajatlarni kamaytirish uchun imkon qadar tejamkor bo‘lishga harakat qilgan. U [[hydrogen]] bilan to‘ldirilgan [[gas balloon]] (yoki ''Charlière'')dan foydalangan, chunki bu unga stuldek kichik savatchada uchishga imkon bergan va [[hot air balloon|issiq havo shariga]] xos katta hajmdagi material talab qilinmagan. Vodorodli aerostat undan doimiy olovni nazorat qilish majburiyatini ham olib tashlagan. Kichik va tez to‘ldiriladigan aerostat o‘sha davrda muhim edi, chunki &quot;aerostat tartibsizliklari&quot; tez-tez yuz berib, hafsalasi pir bo‘lgan olomon uchish amalga oshmaganida aerostatlarni yo‘q qilishi yoki aeronavtlarga hujum qilishi mumkin edi.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.whatshernamepodcast.com/sophie-blanchard/|title=THE AERONAUT Sophie Blanchard|last=What'sHerName and Sharon Wright|date=3 December 2018|website=What'shername|language=en-US|access-date=7 January 2019}}&lt;/ref&gt; U kichik va yengil bo‘lgani sababli aerostatni to‘ldirish uchun kamroq gaz talab etilgan.&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt; Sofi issiq havo sharidan ham foydalangan yoki kamida unga egalik qilgan; polkovnik [[Francis Maceroni]] o‘z xotiralarida u 1811-yilda sharni unga 40 funt sterlingga sotganini yozadi.&lt;ref name=&quot;Maceroni&quot;&gt;Maceroni 1838, p. 41.&lt;/ref&gt;

U [[Napoleon]]ning sevimlisiga aylangan va 1804-yilda u tomonidan André-Jacques Garnerin o‘rniga tayinlangan. Garnerin Parijdagi Napoleonning toj kiyish marosimida uchirilgan sharni boshqara olmagani sabab obro‘sini yo‘qotgan; shar Rimga uchib ketib, [[Lake Bracciano|Lago di Bracciano]]ga qulagan va bu Napoleon ustidan kulguga sabab bo‘lgan.&lt;ref&gt;Hoefer 1857, p. 499.&lt;/ref&gt; Napoleon unga qanday unvon bergani aniq emas: u albatta uni &quot;Rasmiy bayramlar aeronavti&quot; (''Aéronaute des Fêtes Officielles'') etib tayinlagan,&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt; biroq ehtimol uni aerostat ishlari bo‘yicha bosh vazir darajasiga ham ko‘targan, bu lavozimda u [[Napoleon's invasion of England|Angliyaga havo orqali bostirib kirish]] rejalarini ishlab chiqqani aytiladi.&lt;ref&gt;Martin 2000, p. 135.&lt;/ref&gt; Sofi esa bu rejaning amaliy emasligini, La-Mansh ustidagi shamollar bunga yo‘l qo‘ymasligini aytib, Napoleoni fikridan qaytargan.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.whatshernamepodcast.com/sophie-blanchard/|title=THE AERONAUT Sophie Blanchard|last=What'sHerName and Sharon Wright|date=7 January 2019|website=What'shername Podcast}}&lt;/ref&gt;  

[[Image:Blanchardballoon3.jpg|thumb|left|upright|Sofi 1811-yil 15-avgustda Milanda Napoleonning 42 yoshini nishonlash uchun uchmoqda]]
U 1810-yil 24-iyunda Parijdagi [[Champ de Mars]]dan Napoleon uchun chiqish qilgan va uning [[Imperial Guard (Napoleon I)|Imperator gvardiyasi]] tomonidan tashkil etilgan nikoh tantanalarida, [[Marie Louise, Duchess of Parma|Mariya-Luiza]] bilan turmush qurishi munosabati bilan ham ishtirok etgan. Napoleonning o‘g‘li [[Napoleon II]] tug‘ilganda, Sofi Parij ustidan uchib, bu voqeani e’lon qiluvchi varaqalar sochgan.&lt;ref&gt;Smucker 1857, p. 249.&lt;/ref&gt; U 1811-yil 23-iyunda [[Château de Saint-Cloud]]da o‘tkazilgan suvga cho‘qintirish marosimida pirotexnika bilan chiqish qilgan,&lt;ref&gt;de Saint-Amand [1890] 2004, p. 270.&lt;/ref&gt; hamda 1811-yil 15-avgustda [[Milan]]da &quot;Imperator bayrami&quot;da qatnashgan. U 1811-yilda Neapolda Napoleonning qaynotasi, qirol [[Joachim Murat]] qo‘shinlarini ko‘zdan kechirayotgan paytda yomon ob-havoda ham uchgan.&lt;ref name=&quot;Maceroni&quot; /&gt; 1814-yil 4-mayda [[Louis XVIII]] Parijga qaytganida, Sofi [[Pont Neuf]]dan uchib, tantanali yurishda ishtirok etgan. Qirol uning chiqishidan shunchalik hayratlanganki, uni &quot;Restavratsiyaning rasmiy aeronavti&quot; deb atagan.&lt;ref&gt;Peltier 1814, p. 391.&lt;/ref&gt;{{efn|[[Comte de Provence]] sifatida Lui ilgari aerostat pioneri [[Pilâtre de Rozier]]ni qo‘llab-quvvatlagan edi; u 1785-yilda ilk halokatli aerostat avariyasida vafot etgan.&lt;ref&gt;Canadian Aviation Museum 2004.&lt;/ref&gt;}}

Sofi butun Yevropada mashhur bo‘lib, uning chiqishlari katta olomonni jalb qilgan. [[Frankfurt]]da u [[Carl Maria von Weber]]ning ''[[Silvana (opera)|Silvana]]'' operasining premyerasiga tomoshabinlar kam kelishiga sabab bo‘lgan — odamlar operaga emas, uning uchishini tomosha qilishga borgan.&lt;ref&gt;Newman 1945, p. 513.&lt;/ref&gt; U Italiyada ko‘plab chiqishlar qilgan. 1811-yilda u Rimdan [[Naples]]ga uchib, yo‘lni ikki qismga bo‘lgan, keyin yana 12 000 fut (3 660 m) balandlikka ko‘tarilib, bir muddat uxlab qolganini aytgan va [[Tagliacozzo]]da qo‘ngan.&lt;ref&gt;Select Reviews 1812, p. 176.&lt;/ref&gt; Shu yili u [[Vincennes]] yaqinida do‘l bo‘ronidan qochish uchun balandlikka ko‘tarilib, hushini yo‘qotgan va 14,5 soat havoda qolgan.&lt;ref&gt;Wason 1897, p. 82.&lt;/ref&gt; Sofi [[Alps]] tog‘larini aerostatda kesib o‘tgan,&lt;ref&gt;Shayler 2005, p. 10.&lt;/ref&gt; va 1812-yil 26-aprelda [[Turin]]ga uchish paytida sovuq tufayli burnidan qon ketgan va qo‘llarida muz hosil bo‘lgan.&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt; 1817-yil 21-sentabrda [[Nantes]]dan uchish vaqtida u botqoqli joyni xavfsiz qo‘nish joyi deb o‘ylab, deyarli halok bo‘lgan: shar daraxtga ilinib qolib, savatcha ag‘darilgan va Sofi suvga tushib ketgan, biroq tez yordam kelib uni qutqargan.&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt; U [[Marie-Thérèse Charlotte de Lamourous|Mari Teres de Lamouru]]ga hamdardlik bildirib, [[Bordeaux]]dagi boshpanaga yordam sifatida o‘z chiqishlaridan birining daromadini berishni taklif qilgan, ammo u bu taklifni rad etgan.&lt;ref&gt;Yonge 1858, p. 57.&lt;/ref&gt;
===O‘limi===
[[Image:Early flight 02561u (7).jpg|thumb|upright|''Mme. Blansharning o‘limi'', XIX asr oxiriga oid tasvir]]
1819-yil 6-iyulda Parijdagi [[Jardin de Tivoli, Paris|Tivoli bog‘lari]]da uning vodorod bilan to‘ldirilgan aerostati yonib ketdi va Blanshar to‘rga o‘ralib, pastga qulab halok bo‘ldi.

Blanshar Tivoli bog‘larida muntazam chiqish qilgan, Parijda bo‘lganida haftasiga ikki marta uchgan.&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt; U pirotexnikadan foydalanish xavfi haqida bir necha bor ogohlantirilgan edi. Bu safargi chiqish odatdagidan ancha katta va ko‘proq otashin vositalarni o‘z ichiga olishi rejalashtirilgan edi va ogohlantirishlar unga ta’sir qilgandek tuyuladi. Ba’zi tomoshabinlar undan uchmaslikni iltimos qilgan bo‘lsa, boshqalar shouni ko‘rishni istab uni rag‘batlantirgan. Bir manbaga ko‘ra, u oxir-oqibat qaror qilib, savatchaga o‘tirar ekan: &quot;''Allons, ce sera pour la dernière fois''&quot; (&quot;Ketamiz, bu oxirgisi bo‘ladi&quot;) degan.&lt;ref name=&quot;Ireland&quot;&gt;Ireland 1822, p. 402.&lt;/ref&gt;

Taxminan soat 22:30 atrofida (aniq vaqt manbalarda farq qiladi) Blanshar oq libosda, tuyaqush patlari bilan bezatilgan oq shlyapa kiygan va oq bayroq ko‘tarib uchishni boshladi. Shamol kuchli esayotgan edi va aerostat ko‘tarilishda qiynalgandek ko‘rindi. Balastni tashlash orqali u biroz balandlikka ko‘tarildi, biroq aerostat ko‘tarilish vaqtida daraxtlarga tegib o‘tdi. Daraxtlardan yuqoriga chiqqach, Blanshar bayroqni silkitib chiqishni boshladi. Aerostat &quot;[[Bengal fire]]&quot; — sekin yonuvchi rangli pirotexnika — joylashtirilgan savatchalar bilan yoritilgan edi.&lt;ref&gt;Gentleman's Magazine 1819, p. 76.&lt;/ref&gt;

Namoyish boshlanganidan ko‘p o‘tmay, hali ko‘tarilish jarayonida bo‘lganida, aerostat yonayotgani ko‘rildi. Ba’zi xabarlarda aytilishicha, u bir muddat bulut ortida yo‘qolib, qayta ko‘ringanda allaqachon yonayotgan bo‘lgan — qanday bo‘lmasin, aerostat ichidagi gaz yonayotgan edi. Blanshar tezlik bilan pastga tusha boshladi, ammo shamol uni bog‘ hududidan uzoqlashtirib borardi. Ba’zi tomoshabinlar buni shouning bir qismi deb o‘ylab, qarsak chalib qo‘llab-quvvatlashgan.&lt;ref&gt;Marion [1870] 2004, p. 99.&lt;/ref&gt; Aerostat juda baland ko‘tarilmagan edi va chiqib ketayotgan gaz yonayotgan bo‘lsa ham, ichidagi gaz yetarli ko‘tarilish kuchini saqlab turgan. Balastni tezda tashlab, Blanshar tushishni sekinlashtirishga muvaffaq bo‘ldi. Ko‘pchilik ma’lumotlarga ko‘ra, u tushish paytida xotirjam ko‘ringan, biroq yerga yaqinlashganda umidsizlik bilan qo‘llarini siqib turgani aytiladi.&lt;ref name=&quot;Ireland&quot; /&gt; Keyinchalik mish-mishlarga ko‘ra, u savatchani shunchalik qattiq ushlaganki, &quot;bir nechta tomirlari uzilib ketgan&quot;.&lt;ref&gt;Mathews 1839, p.65.&lt;/ref&gt;

[[Image:Blancharddeath.jpg|right|thumb|upright|1869-yilga oid yana bir tasvir]]
Rue de Provence ko‘chasidagi uylar tomi ustiga yaqinlashganda aerostatdagi gaz tugadi va qurilma tomga urildi.{{efn|Ko‘pchilik manbalarda uy raqami ko‘rsatilmagan, ba’zilar 15 yoki 16-raqamli uy deb taxmin qiladi, ayrimlar esa bu bino mehmonxona bo‘lganini aytadi.}} Agar shu bilan tugaganida, ehtimol u omon qolishi mumkin edi, ammo savatchani aerostatga bog‘lab turgan arqonlar kuyib uzilgan yoki zarba uni oldinga uloqtirgan. Natijada, to‘rga ilinib qolgan Blanshar tomdan pastga — ko‘chaga qulab tushgan. Guvoh Jon Pul uning so‘nggi lahzalarini shunday tasvirlaydi:

{{quote|Dahshatli sukunat hukm surdi, so‘ngra xonim Blanshar aerostat to‘riga o‘ralgan holda qiya tomga urilib tushdi va keyin ko‘chaga quladi; u yerda uni ezilgan jasad holida olib ketishdi.&lt;ref&gt;Poole 1838, p. 80.&lt;/ref&gt;}}

Ba’zi manbalarda aytilishicha, u tomga urilayotganda &quot;''À moi!''&quot; (&quot;yordam!&quot;) deb baqirgan.&lt;ref&gt;Turgan 1851, p. 145.&lt;/ref&gt; Olomon yordamga oshiqib kelganiga qaramay, uni qutqarib bo‘lmadi — u ehtimol darhol, bo‘yni sinishi natijasida yoki ko‘pi bilan o‘n daqiqa ichida vafot etgan.

Halokatning eng ehtimoliy sababi shuki, aerostatga biriktirilgan pirotexnika vositalari ko‘tarilish vaqtida daraxtga tegib joyidan siljigan bo‘lishi mumkin; ehtimol aerostat haddan tashqari yuklangan va tez ko‘tarila olmagan. U fitillarni yoqqanida, otashinlar aerostatdan uzoqlashish o‘rniga unga qarab yo‘nalgan va ulardan biri matoni kuydirib, gazni alangalatgan. Aytilishicha, bir kishi bu muammoni payqab, unga fitillarni yoqmaslikni baqirib aytgan, ammo uning ovozi olomonning shovqini ichida eshitilmagan.&lt;ref name=&quot;Ireland&quot; /&gt; Keyingi xabarlarda esa u gaz klapanini ochiq qoldirgani yoki aerostat sifatsiz bo‘lgani sabab gaz sizib chiqib, yonishga sabab bo‘lgani ham taxmin qilingan.&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;
===Merosi===
[[Norwich Duff]] Blansharning parvozini va halokatini ko‘rgan guvoh sifatida shunday yozgan:
{{quote|Bunday dahshatli hodisaning zavqlanish uchun yig‘ilgan va kayfiyati yuqori bo‘lgan minglab odamlar ongiga qanday ta’sir qilganini tasavvur qilish qiyin emas...&lt;ref name=&quot;Duff&quot;&gt;Duff 1819.&lt;/ref&gt;}}

Uning vafoti haqida xabar tarqalishi bilan Tivoli bog‘lari egalari darhol kirish chiptalari daromadi uning bolalarini qo‘llab-quvvatlash uchun berilishini e’lon qilishdi, ayrim tomoshabinlar esa darvozalar oldida turib Parij aholisi orasida xayriya yig‘ishdi.&lt;ref name=&quot;Duff&quot; /&gt; Natijada 2 400 [[french franc|frank]] yig‘ildi, biroq keyinchalik uning tirik qolgan farzandlari yo‘qligi ma’lum bo‘lgach, bu mablag‘ [[Père Lachaise Cemetery]]dagi qabri ustiga yonayotgan aerostat tasviri bilan bezatilgan yodgorlik o‘rnatishga sarflandi. Uning qabr toshiga &quot;''victime de son art et de son intrépidité''&quot; (&quot;o‘z san’ati va jasorati qurboni&quot;) degan yozuv o‘yib yozilgan.&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt; Qolgan taxminan 1 000 frank esa Blanshar qatnashgan [[Lutheran]] ''[[:fr:Cloître et église des Billettes|Église des Billettes]]'' cherkoviga berilgan.&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;

U boy bo‘lmagan bo‘lsa-da, vafoti vaqtida eri qoldirgan qarzlardan qutulgan va moliyaviy jihatdan barqaror edi. Har bir parvozi unga taxminan 1 000 frankka tushgan (aerostatni saqlash xarajatlaridan tashqari). Vasiyatnomasida u 1 000&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt; dan 50 000&lt;ref&gt;Lesur 1820, p. 651.&lt;/ref&gt; frankgacha bo‘lgan mulkni tanishlaridan birining qiziga qoldirgan.

Uning o‘limi haqidagi hikoya butun Yevropa bo‘ylab tarqalgan. [[Jules Verne]] uni ''[[Five Weeks in a Balloon]]'' asarida eslatgan, [[Fyodor Dostoevsky]] esa ''[[The Gambler (novel)|The Gambler]]'' romanida qimor paytidagi hayajonni Blansharning qulash paytidagi hissiyotlariga qiyoslagan. Boshqalar uchun esa uning o‘limi ogohlantiruvchi saboq bo‘lib xizmat qilgan — masalan, [[Grenville Mellen]] buni &quot;ayol o‘z o‘rnidan chiqib ketgan yoki juda balandga ko‘tarilgan&quot; deb talqin qilgan&lt;ref&gt;Mellen 1825, p. 154.&lt;/ref&gt;, yoki bunday tomoshalar ortidagi behudalikning oqibati sifatida baholangan. [[Charles Dickens]] esa shunday degan: &quot;Ko‘za ko‘p bor quduqqa boradi, ammo oxir-oqibat sinadi&quot;.&lt;ref&gt;Dickens 1853, p. 488.&lt;/ref&gt; 

Blanshar hikoyasidan ilhomlangan Linda Donnning ''[[The Little Balloonist]]'' romani 2006-yilda nashr etilgan.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.publishersweekly.com/978-0-525-94928-2|title=Fiction Book Review: The Little Balloonist|publisher=Publishers Weekly|date=21 November 2005|access-date=23 April 2019}}&lt;/ref&gt;

2019-yilda chiqarilgan ''[[The Aeronauts (film)|The Aeronauts]]'' filmida (unda [[Felicity Jones]] ijro etgan Amelia Rennes obrazi) qisman Blanshardan ilhom olingan.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://parade.com/724853/walterscott/felicity-jones-on-meeting-ruth-bader-ginsburg-why-she-joined-star-wars/ |title=Felicity Jones on Meeting Ruth Bader Ginsburg &amp; Why She Joined Star Wars |date=21 December 2018|first=Walter|last=Scott|work=Parade|access-date=25 August 2019}}&lt;/ref&gt;
==Yana qarang==
* [[Aviatsiyadagi birinchilar roʻyxati]]
==Izohlar==
{{notelist}}
==Manbalar==
{{reflist|30em}}

==Adabiyotlar==
{{refbegin}}
*{{cite book | last=Brown | first=Charles Brockden | year=1808 | title=The Literary Magazine, and American Register | publisher=Thomas and George Palmer | volume=VIII | pages=336 | location=Philadelphia}}
*{{cite web | author=Canadian Aviation Museum | year=2004 | title=The Balloon Era | url=http://www.aviation.technomuses.ca/assets/pdf/e_Ballons.pdf | publisher=Canadian Aviation Museum | access-date=27 June 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120320032245/http://www.aviation.technomuses.ca/assets/pdf/e_Ballons.pdf | archive-date=20 March 2012 | url-status=dead }}
*{{cite book | last=De Saint-Amand | first=Imbert|year=2004 | title=The Happy Days of the Empress Marie Louise | pages=396 | publisher=Kessinger Publishing Co. | isbn=1-4179-2219-2 | orig-year=1890}} 
*{{cite book | last=Dickens | first=Charles | year=1853 | title=Household Words: A Weekly Journal | volume=7 | publisher=Dix and Edwards | location=New York}}
*{{cite web | last=Duff | first=Norwich | url=http://www.kittybrewster.com/images/Norwich_Duff_Journal_pages017to018.htm | title=Extract from the journal of Norwich Duff | date=6 July 1819 | access-date=24 July 2007 | url-status=usurped | archive-url=https://web.archive.org/web/20101216181225/http://kittybrewster.com/images/Norwich_Duff_Journal_pages017to018.htm | archive-date=16 December 2010 }}
*{{cite book | last=Figuier | first=Louis | title=Les Grandes Inventions Scientifiques et Industrielles Chez les Anciens et les Modernes | url=https://archive.org/details/lesgrandesinven00figugoog | publisher=Hachette | year=1859 | pages=[https://archive.org/details/lesgrandesinven00figugoog/page/n317 304] | location=Paris | language=fr}}
*{{cite journal | author=Gentleman's Magazine | year=1819 | title=Abstract of Foreign Occurrences | journal=Gentleman's Magazine | publisher=F. Jefferies | volume=LXXXIX | issue=12 | page=96}}
*{{cite book | author=Hoefer | year=1857 | title=Nouvelle Biographie Générale | publisher=Firmin Didot frères | pages=960 | language=fr | location=Paris}}
*{{cite book | last=Ireland | first=William Henry | year=1822 | title=France for the Last Seven Years | publisher=G. and W. B. Whittaker | location=London | pages=439}}
*{{cite book | last=Lesur | first=C. L. |year=1820 | title=Annuaire Historique Universel Pour 1819 | url=https://archive.org/details/annuairehistori05lesugoog | language=fr | location=Paris | pages=[https://archive.org/details/annuairehistori05lesugoog/page/n769 768]}}
*{{cite book | last=Lynn | first=Michael R. | year=2006 | title=Popular Science And Public Opinion in Eighteenth-century France | pages=177 | publisher=Manchester University Press | isbn=0-7190-7373-1}}
*{{cite book | last=Maceroni | first=Francis | year=1838 | title=Memoirs of the Life and Adventures of Colonel Maceroni | url=https://archive.org/details/memoirslifeanda06macegoog | publisher=John Macrone | location=London | pages=509}}
*{{cite book | last=Marck | first=Bernard | year=2006 | title=Le Rêve de Vol | publisher=Le Pérégrinateur Editeur | location=Toulouse | pages=216 | isbn=2-910352-45-5 | language=fr}}
*{{cite book | last=Marion | first=Fulgence | year=2004 | title=Wonderful Balloon Ascents or the Conquest of the Skies | publisher=Kessinger Publishing Co | pages=124 | isbn=1-4191-9483-6 | orig-year=1870}}
*{{cite book | last=Martin  | first=J | year=2000 | title=The Almanac of Women and Minorities in World Politics | pages=466 | publisher=Harper Collins | isbn=0-8133-6805-7}}
*{{cite book | last=Mathews | first=Charles | year=1839 | title=Memoirs of Charles Mathews, Comedian. Volume III | publisher=Richard Bentley | location=London | pages=650}}
*{{cite book | last=Mellen | first=Grenville | year=1825 | title=Sad Tales and Glad Tales | publisher=S. G. Goodrich | pages=185 | location=Boston}}
*{{cite book | title=Biographie Universelle Ancienne et Moderne | first=Louis Gabriel | last=Michaud | publisher=C. Desplaces | year=1854 | pages=700 | language=fr}}
*{{cite book | last=Newman | first=Ernest | year=1945 | title=Stories of the Great Operas and Their Composers | url=https://archive.org/details/storiesofgreatop1945newm | url-access=registration | publisher=Blakiston | location=Philadelphia | pages=[https://archive.org/details/storiesofgreatop1945newm/page/889 889]}}
*{{cite journal | last=Peltier | first=Jean-Gabriel | year=1814 | journal=L'Ambigu | title=Entrée Solennelle de Louis XVIII dans sa Capitale | volume=XLV | issue=400 | publisher=Schulze and Dean | location=London | language=fr}}
*{{cite book | last=Poole | first=John | year=1838 | title=Crotchets in the Air; or; an (Un) Scientific Account of a Balloon-Trip | url=https://archive.org/details/crotchetsinairo00poolgoog | publisher=Henry Colburn | location=London | pages=[https://archive.org/details/crotchetsinairo00poolgoog/page/n106 98]}}
*{{cite book | last=Saunders | first=Frederick | year=1853 | title=Salad for the Solitary | url=https://archive.org/details/saladforsolitar04saungoog | pages=[https://archive.org/details/saladforsolitar04saungoog/page/n296 284] | publisher=Lamport, Blakeman and Law}}
*{{cite journal | author=Select Reviews of Literature | title=Miscellaneous: Madame Blanchard | year=1812 | journal=Select Reviews of Literature, and Spirit of Foreign Magazines | volume=VIII | issue=XLIV | pages=184 | publisher=John F. Watson | editor=Enos Bronson | location=Philadelphia}}
*{{cite book | last=Shayler | first=David J. | year=2005 | title=Women in Space – Following Valentina | pages=410 | publisher=Springer | isbn=1-85233-744-3}}
*{{cite book | last=Smucker | first=Samuel Mosheim | year=1857 | title=Memorable Scenes in French History: From the Era of Cardinal Richelieu to the Present Time | url=https://archive.org/details/memorablescenes00smucgoog | pages=[https://archive.org/details/memorablescenes00smucgoog/page/n389 385] | publisher=Miller, Orten, and Co.}}
*{{cite book | last=Turgan | first=Julien | year=1851 | title=Les Ballons: Histoire de la Locomotion Aérienne Depuis son Origine jusqu'à nos Jours | url=https://archive.org/details/lesballoonshist00nervgoog | publisher=Plon Frères | pages=[https://archive.org/details/lesballoonshist00nervgoog/page/n256 208] | language=fr}}
*{{cite book | last=Walker | first=Mike | year=2004| title=Powder Puff Derby: Petticoat Pilots and Flying Flappers | pages=304 | isbn=0-470-85141-4 | publisher=Wiley}}
*{{cite book | last=Walsh | first=William | year=1913 | title=A Handy Book of Curious Information | url=https://archive.org/details/ahandybookcurio00walsgoog | pages=[https://archive.org/details/ahandybookcurio00walsgoog/page/n959 942] | publisher=Lippincott | location=London}}
*{{cite book | last=Wason | first=Charles William | year=1897 | title=Annual Register | publisher=Baldwin, Cradock and Joy}}
*{{cite book | title=Marie Thérèse de Lamourous, a Biography | first=Charlotte Mary | last=Yonge | year=1858 | publisher=John W. Parker and Son | location=London | pages=131}}
{{refend}}</text>
      <sha1>8jiw25e80b1j84cepd4scn5zv0gvp16</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974196</id>
      <parentid>5974194</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:31:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5974196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29164" sha1="7axq89x0y96fsndljuh2tdv6g3mywps" xml:space="preserve">{{thr}}
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi                     = Sophie Blanchard
| tasvir                   = Sophie Blanchard.jpg
| izoh                     = 1859-yilgi gravura
| tavallud_paytidagi_ismi  = Marie Madeleine-Sophie Armant
| tavallud_sanasi          = {{tugʻilgan sanasi|1778|3|25}}
| tavallud_joyi            = Trois-Canons, [[Fransiya qirolligi]] (hozirgi [[Yves, Charente-Maritime|Yves]], [[Fransiya]])
| vafot_sanasi             = {{death date and age|1819|7|6|1778|3|25|df=yes}}
| vafot_joyi               = [[Parij]], [[Fransiya]]
| vafot_sababi             = Havo sharining halokati
| fuqaroligi               = Fransuz
| turmush_o‘rtog‘i         = [[Jean-Pierre Blanchard]]
| kasbi                    = aeronavt
| mashhurligi              = professional [[aeronavtika|aeronavt]] sifatida ishlagan ilk ayol
| faoliyat_yillari         = 1804–1819
}}
'''Sophie Blanchard''' ({{IPA|fr|sɔfi blɑ̃ʃaʁ}}; 1778-yil 25-mart — 1819-yil 6-iyul&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://blog.library.si.edu/blog/2016/03/28/sophie-blanchard-pioneer-aeronaut/#.WraQz5ch2Uk |title=Sophie Blanchard: Pioneer Aeronaut |last=Dunlop |first=Doug |date=28 March 2016 |website=Smithsonian Libraries Unbound |publisher=Smithsonian Institution |language=en-US |access-date=24 March 2018}}&lt;/ref&gt;), odatda '''Madame Blanchard''' nomi bilan tanilgan{{efn|Blanchard o‘zining qizlik va turmushdagi familiyalari turli kombinatsiyalari bilan ham tanilgan, jumladan '''Madeleine-Sophie Blanchard''', '''Marie Madeleine-Sophie Blanchard''', '''Marie Sophie Armant''' va '''Madeleine-Sophie Armant Blanchard'''}}, fransuz [[aeronavtika|aeronavti]] hamda [[Balloon (aircraft)|havo shari]] uchirish kashshofi [[Jean-Pierre Blanchard]]ning rafiqasi edi. Blanchard professional havo shari uchuvchisi sifatida faoliyat yuritgan ilk ayol bo‘lib, erining vafotidan so‘ng ham bu faoliyatni davom ettirib, 60 dan ortiq parvozlarni amalga oshirdi. U o‘zining havo sharidagi jasoratli chiqishlari bilan butun Yevropada mashhur bo‘lib, [[Napoleon Bonapart]]ni ham xushnud etgan; u Blanchardni [[André-Jacques Garnerin]] o‘rniga “Rasmiy bayramlar aeronavti” lavozimiga tayinlagan. 1814-yilda monarxiya [[Bourbon Restavratsiyasi|tiklangach]], u [[Louis XVIII|Lyudovik XVIII]] uchun ham chiqishlar qilgan va u tomonidan “Restavratsiyaning rasmiy aeronavti” deb nomlangan.

Havo sharida uchish o‘sha davr kashshoflari uchun nihoyatda xavfli edi. Blanchard bir necha bor hushidan ketgan, sovuq haroratlarga bardosh bergan va hatto uning shari botqoqqa qulaganida deyarli cho‘kib ketgan. 1819-yilda u aviatsiya tarixida [[Aviation accidents and incidents|aviatsiya halokati]] natijasida halok bo‘lgan ilk ayolga aylandi: Parijdagi [[Tivoli bog‘lari|Tivoli bog‘larida]] namoyish paytida u uchirgan mushaklar shar ichidagi gazni alangalantirib yuborgan. Natijada uning havo shari uy tomiga qulab, u pastga yiqilib halok bo‘lgan.
==Biografiya==

===Dastlabki hayoti va faoliyati===
[[File:Jean Pierre Blanchard.jpg|thumb|upright|[[Jean Pierre Blanchard]]]]
Sofi Blanshar '''Mari Madlen-Sofi Arman''' (Marie Madeleine-Sophie Armant) nomi bilan protestant oilasida [[Trois-Canons]], [[La Rochelle]] yaqinida tug‘ilgan. Uning [[Jean-Pierre Blanchard]] bilan turmush qurishidan oldingi hayoti haqida juda kam ma’lumot mavjud. U dunyodagi birinchi professional aerostat uchuvchisi edi. Nikoh sanasi aniq emas; manbalarda 1794&lt;ref name=&quot;Marck&quot;&gt;Marck 2006, pp. 70–71.&lt;/ref&gt; yoki 1797&lt;ref name=&quot;Lynn&quot;&gt;Lynn 2006, p. 132.&lt;/ref&gt; deb keltiriladi, biroq ko‘pchilik 1804-yilni — uning birinchi parvoz yili — deb hisoblaydi. Blanshar o‘zining birinchi rafiqasi Viktuar Lebrun va to‘rt farzandini tashlab, Yevropa bo‘ylab sayohat qilgan; keyinchalik u qashshoqlikda vafot etgan&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt;.

Sofi turli manbalarda &quot;kichik, xunuk, asabiy ayol&quot;, &quot;qushga o‘xshash o‘tkir yuzli&quot;, keyinchalik esa &quot;kichik va go‘zal&quot; deb tasvirlangan&lt;ref name=&quot;Walker&quot;&gt;Walker 2004, pp. 50–53.&lt;/ref&gt;. U yerda yurishdan ko‘ra osmonda o‘zini erkinroq his qilgan, chunki yerda u tez qo‘rqib ketardi&lt;ref name=&quot;Walker&quot; /&gt;. U baland tovushlardan va aravalarda yurishdan qo‘rqardi, ammo osmonda qo‘rqmas edi&lt;ref name=&quot;Walker&quot; /&gt;. 1807-yilda ular birgalikdagi parvoz paytida halokatga uchragan va eri boshidan jarohat olgan. Bu voqea Sofini bir muddat soqov qilib qo‘ygan&lt;ref&gt;Brown 1801, pp. 207–208.&lt;/ref&gt;.

Sofi birinchi marta 1804-yil 27-dekabrda [[Marseille]] shahrida eri bilan uchdi. Moliyaviy muammolar tufayli ular ayol aerostat uchuvchisi sifatida e’tibor jalb qilib daromad topishni rejalashtirishgan. Sofi bu hissiyotni &quot;beqiyos tuyg‘u&quot; deb ta’riflagan&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;.

U uchinchi parvozini 1805-yil 18-avgustda [[Toulouse]] shahrida mustaqil amalga oshirdi&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Michaud&quot;&gt;Michaud 1854, pp. 415–416.&lt;/ref&gt;.

U birinchi ayol aerostat uchuvchisi emas edi. 1784-yilda Parijda bir nechta ayollar bog‘langan aerostatda uchgan. Shuningdek, [[Élisabeth Thible]] 1784-yilda mustaqil uchgan birinchi ayol hisoblanadi. Biroq Sofi o‘z aerostatini boshqargan va bu ishni kasbga aylantirgan birinchi ayol edi&lt;ref&gt;Walsh 1913, pp. 11–12.&lt;/ref&gt;.

1809-yil 7-martda eri vafot etganidan so‘ng, Sofi mustaqil parvozlarni davom ettirdi va ayniqsa tungi parvozlari bilan mashhur bo‘ldi&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;.

===Mustaqil faoliyati===
[[Image:Blanchardchampdumars.jpg|upright|thumb|1810-yil 24-iyun, Champ de Marsdan uchish]]

Sofi tajribalar o‘tkazib, parashyutlardan foydalangan, hatto itlarni ham tushirgan. U tomoshalarda pirotexnika vositalaridan foydalangan&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt;.

Uning asosiy raqibi [[Élisa Garnerin]] edi&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;.

U kichik vodorod bilan to‘ldirilgan aerostatlardan foydalangan, bu esa uni boshqarishni osonlashtirgan va xavfni kamaytirgan.

Sofi [[Napoleon]]ning sevimli aeronavti bo‘lib, u tomonidan rasmiy tadbirlar uchun tayinlangan&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;. U hatto Napoleonni Angliyaga havo orqali hujum qilish rejasidan qaytargan.

[[Image:Blanchardballoon3.jpg|thumb|left|upright|1811-yil Milan parvozi]]

U Napoleon uchun turli bayramlarda chiqish qilgan, jumladan [[Champ de Mars]]da va boshqa marosimlarda&lt;ref&gt;Smucker 1857, p. 249.&lt;/ref&gt;.

1814-yilda [[Louis XVIII]] Parijga qaytganda, Sofi yana uchish qilgan va &quot;Restavratsiyaning rasmiy aeronavti&quot; deb nomlangan.

U butun Yevropa bo‘ylab mashhur bo‘lib, [[Frankfurt]]da hatto opera tomoshasidan ko‘ra ko‘proq tomoshabin yig‘gan&lt;ref&gt;Newman 1945, p. 513.&lt;/ref&gt;.

===O‘limi===
[[Image:Early flight 02561u (7).jpg|thumb|upright|Blansharning halokati tasviri]]

1819-yil 6-iyulda Parijdagi [[Jardin de Tivoli, Paris]]da uning aerostati yonib ketdi va u halok bo‘ldi.

U tez-tez bu bog‘da chiqish qilgan&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt;. Bu safar pirotexnika haddan tashqari ko‘p edi.

U &quot;Bu oxirgisi bo‘ladi&quot; degan so‘zlar bilan uchishga qaror qilgan&lt;ref name=&quot;Ireland&quot;&gt;Ireland 1822, p. 402.&lt;/ref&gt;.

Ko‘tarilish vaqtida aerostat daraxtlarga tegib ketgan va pirotexnika noto‘g‘ri yo‘nalishda yonib, gazni yoqib yuborgan.

U tez pastga tushgan, ammo shamol uni olib ketgan. Ba’zi tomoshabinlar buni shou deb o‘ylashgan&lt;ref&gt;Marion [1870] 2004, p. 99.&lt;/ref&gt;.

Oxir-oqibat aerostat tomga urilgan va Sofi pastga qulab tushgan.

Guvoh Jon Pul shunday yozgan:

{{quote|Dahshatli sukunat hukm surdi, so‘ngra xonim Blanshar tomdan pastga quladi va ko‘chada jon berdi&lt;ref&gt;Poole 1838, p. 80.&lt;/ref&gt;}}

U ehtimol darhol vafot etgan.

===Merosi===
Uning o‘limi Yevropa bo‘ylab katta ta’sir qoldirgan.

[[Jules Verne]] uni o‘zining ''[[Five Weeks in a Balloon]]'' asarida eslatgan.

[[Fyodor Dostoevsky]] esa uning holatini qimor hissiyotiga qiyoslagan.

[[Charles Dickens]] esa bu voqeani ehtiyotkorlik sabog‘i sifatida ko‘rgan.

2019-yilda chiqqan ''[[The Aeronauts (film)]]'' filmidagi qahramon qisman Sofidan ilhomlangan.
===Mustaqil faoliyati===
[[Image:Blanchardchampdumars.jpg|upright|thumb|1810-yil 24-iyun, Champ de Marsdan uchish]]
Sofi eri kabi parashyut bilan tajribalar o‘tkazgan, o‘z aerostatidan itlarni parashyut yordamida tushirgan, shuningdek tomoshalari davomida pirotexnika vositalarini uchirgan va kichik parashyutlarga biriktirilgan otashin savatchalarni pastga tashlagan&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt;. Boshqa aeronavtlar ham aerostat savatchasidan parashyut bilan sakrash orqali mashhurlikka erishayotgan edilar, ayniqsa [[André-Jacques Garnerin]] oilasi — uning rafiqasi, qizi va jiyani muntazam chiqishlar qilishgan&lt;ref&gt;Turgan 1851, p. 170.&lt;/ref&gt;. Uning jiyani [[Élisa Garnerin]] Sofining asosiy raqibasi bo‘lgan va odatda muhim tadbirlar ularning kamida biri ishtirokisiz o‘tmagan.&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt; Sofi o‘zi ham ba’zi parashyut namoyishlarini o‘tkazgan bo‘lishi mumkin, biroq uning asosiy qiziqishi aerostat uchish edi&lt;ref&gt;Figuier 1859, p. 239.&lt;/ref&gt;.

Erining vafoti vaqtida ular hali ham qarzdor bo‘lganlari sababli, Sofi xarajatlarni kamaytirish uchun imkon qadar tejamkor bo‘lishga harakat qilgan. U [[vodorod]] bilan to‘ldirilgan [[havo shari]] (yoki ''Charlière'')dan foydalangan, chunki bu unga stuldek kichik savatchada uchishga imkon bergan va [[Havo shari|issiq havo shariga]] xos katta hajmdagi material talab qilinmagan. Vodorodli aerostat undan doimiy olovni nazorat qilish majburiyatini ham olib tashlagan. Kichik va tez to‘ldiriladigan aerostat o‘sha davrda muhim edi, chunki &quot;aerostat tartibsizliklari&quot; tez-tez yuz berib, hafsalasi pir bo‘lgan olomon uchish amalga oshmaganida aerostatlarni yo‘q qilishi yoki aeronavtlarga hujum qilishi mumkin edi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.whatshernamepodcast.com/sophie-blanchard/|title=THE AERONAUT Sophie Blanchard|last=What'sHerName and Sharon Wright|date=3 December 2018|website=What'shername|language=en-US|access-date=7 January 2019}}&lt;/ref&gt;. U kichik va yengil bo‘lgani sababli aerostatni to‘ldirish uchun kamroq gaz talab etilgan&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;. Sofi issiq havo sharidan ham foydalangan yoki kamida unga egalik qilgan; polkovnik [[Francis Maceroni]] o‘z xotiralarida u 1811-yilda sharni unga 40 funt sterlingga sotganini yozadi&lt;ref name=&quot;Maceroni&quot;&gt;Maceroni 1838, p. 41.&lt;/ref&gt;.

U [[Napoleon]]ning sevimlisiga aylangan va 1804-yilda u tomonidan André-Jacques Garnerin o‘rniga tayinlangan. Garnerin Parijdagi Napoleonning toj kiyish marosimida uchirilgan sharni boshqara olmagani sabab obro‘sini yo‘qotgan; shar Rimga uchib ketib, [[Lake Bracciano|Lago di Bracciano]]ga qulagan va bu Napoleon ustidan kulguga sabab bo‘lgan&lt;ref&gt;Hoefer 1857, p. 499.&lt;/ref&gt;. Napoleon unga qanday unvon bergani aniq emas: u albatta uni &quot;Rasmiy bayramlar aeronavti&quot; (''Aéronaute des Fêtes Officielles'') etib tayinlagan&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;, biroq ehtimol uni aerostat ishlari bo‘yicha bosh vazir darajasiga ham ko‘targan, bu lavozimda u [[Napaleonning Angliyaga bosqini|Angliyaga havo orqali bostirib kirish]] rejalarini ishlab chiqqani aytiladi&lt;ref&gt;Martin 2000, p. 135.&lt;/ref&gt;. Sofi esa bu rejaning amaliy emasligini, La-Mansh ustidagi shamollar bunga yo‘l qo‘ymasligini aytib, Napoleoni fikridan qaytargan&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.whatshernamepodcast.com/sophie-blanchard/|title=THE AERONAUT Sophie Blanchard|last=What'sHerName and Sharon Wright|date=7 January 2019|website=What'shername Podcast}}&lt;/ref&gt;.  

[[Image:Blanchardballoon3.jpg|thumb|left|upright|Sofi 1811-yil 15-avgustda Milanda Napoleonning 42 yoshini nishonlash uchun uchmoqda]]
U 1810-yil 24-iyunda Parijdagi [[Champ de Mars]]dan Napoleon uchun chiqish qilgan va uning [[Imperator gvardiyasi]] tomonidan tashkil etilgan nikoh tantanalarida, [[Marie Louise|Mariya-Luiza]] bilan turmush qurishi munosabati bilan ham ishtirok etgan. Napoleonning o‘g‘li [[Napoleon II]] tug‘ilganda, Sofi Parij ustidan uchib, bu voqeani e’lon qiluvchi varaqalar sochgan&lt;ref&gt;Smucker 1857, p. 249.&lt;/ref&gt;. U 1811-yil 23-iyunda [[Château de Saint-Cloud]]da o‘tkazilgan suvga cho‘qintirish marosimida pirotexnika bilan chiqish qilgan&lt;ref&gt;de Saint-Amand [1890] 2004, p. 270.&lt;/ref&gt;, hamda 1811-yil 15-avgustda [[Milan]]da &quot;Imperator bayrami&quot;da qatnashgan. U 1811-yilda Neapolda Napoleonning qaynotasi, qirol [[Joachim Murat]] qo‘shinlarini ko‘zdan kechirayotgan paytda yomon ob-havoda ham uchgan&lt;ref name=&quot;Maceroni&quot; /&gt;. 1814-yil 4-mayda [[Louis XVIII]] Parijga qaytganida, Sofi [[Pont Neuf]]dan uchib, tantanali yurishda ishtirok etgan. Qirol uning chiqishidan shunchalik hayratlanganki, uni &quot;Restavratsiyaning rasmiy aeronavti&quot; deb atagan&lt;ref&gt;Peltier 1814, p. 391.&lt;/ref&gt;{{efn|[[Comte de Provence]] sifatida Lui ilgari aerostat pioneri [[Pilâtre de Rozier]]ni qo‘llab-quvvatlagan edi; u 1785-yilda ilk halokatli aerostat avariyasida vafot etgan.&lt;ref&gt;Canadian Aviation Museum 2004.&lt;/ref&gt;}}.

Sofi butun Yevropada mashhur bo‘lib, uning chiqishlari katta olomonni jalb qilgan. [[Frankfurt]]da u [[Carl Maria von Weber]]ning ''[[Silvana (opera)|Silvana]]'' operasining premyerasiga tomoshabinlar kam kelishiga sabab bo‘lgan — odamlar operaga emas, uning uchishini tomosha qilishga borgan&lt;ref&gt;Newman 1945, p. 513.&lt;/ref&gt;. U Italiyada ko‘plab chiqishlar qilgan. 1811-yilda u Rimdan [[Naples]]ga uchib, yo‘lni ikki qismga bo‘lgan, keyin yana 12 000 fut (3 660 m) balandlikka ko‘tarilib, bir muddat uxlab qolganini aytgan va [[Tagliacozzo]]da qo‘ngan&lt;ref&gt;Select Reviews 1812, p. 176.&lt;/ref&gt;. Shu yili u [[Vincennes]] yaqinida do‘l bo‘ronidan qochish uchun balandlikka ko‘tarilib, hushini yo‘qotgan va 14,5 soat havoda qolgan&lt;ref&gt;Wason 1897, p. 82.&lt;/ref&gt;. Sofi [[Alps]] tog‘larini aerostatda kesib o‘tgan&lt;ref&gt;Shayler 2005, p. 10.&lt;/ref&gt;, va 1812-yil 26-aprelda [[Turin]]ga uchish paytida sovuq tufayli burnidan qon ketgan va qo‘llarida muz hosil bo‘lgan&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;. 1817-yil 21-sentabrda [[Nantes]]dan uchish vaqtida u botqoqli joyni xavfsiz qo‘nish joyi deb o‘ylab, deyarli halok bo‘lgan: shar daraxtga ilinib qolib, savatcha ag‘darilgan va Sofi suvga tushib ketgan, biroq tez yordam kelib uni qutqargan&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;. U [[Marie-Thérèse Charlotte de Lamourous|Mari Teres de Lamouru]]ga hamdardlik bildirib, [[Bordeaux]]dagi boshpanaga yordam sifatida o‘z chiqishlaridan birining daromadini berishni taklif qilgan, ammo u bu taklifni rad etgan&lt;ref&gt;Yonge 1858, p. 57.&lt;/ref&gt;.

===O‘limi===
[[Image:Early flight 02561u (7).jpg|thumb|upright|''Mme. Blansharning o‘limi'', XIX asr oxiriga oid tasvir]]
1819-yil 6-iyulda Parijdagi [[Tivoli bog‘lari|Tivoli bog‘larida]] uning vodorod bilan to‘ldirilgan aerostati yonib ketdi va Blanshar to‘rga o‘ralib, pastga qulab halok bo‘ldi.

Blanshar Tivoli bog‘larida muntazam chiqish qilgan, Parijda bo‘lganida haftasiga ikki marta uchgan&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt;. U pirotexnikadan foydalanish xavfi haqida bir necha bor ogohlantirilgan edi. Bu safargi chiqish odatdagidan ancha katta va ko‘proq otashin vositalarni o‘z ichiga olishi rejalashtirilgan edi va ogohlantirishlar unga ta’sir qilgandek tuyuladi. Ba’zi tomoshabinlar undan uchmaslikni iltimos qilgan bo‘lsa, boshqalar shouni ko‘rishni istab uni rag‘batlantirgan. Bir manbaga ko‘ra, u oxir-oqibat qaror qilib, savatchaga o‘tirar ekan: &quot;''Allons, ce sera pour la dernière fois''&quot; (&quot;Ketamiz, bu oxirgisi bo‘ladi&quot;) degan&lt;ref name=&quot;Ireland&quot;&gt;Ireland 1822, p. 402.&lt;/ref&gt;.

Taxminan soat 22:30 atrofida (aniq vaqt manbalarda farq qiladi) Blanshar oq libosda, tuyaqush patlari bilan bezatilgan oq shlyapa kiygan va oq bayroq ko‘tarib uchishni boshladi. Shamol kuchli esayotgan edi va aerostat ko‘tarilishda qiynalgandek ko‘rindi. Balastni tashlash orqali u biroz balandlikka ko‘tarildi, biroq aerostat ko‘tarilish vaqtida daraxtlarga tegib o‘tdi. Daraxtlardan yuqoriga chiqqach, Blanshar bayroqni silkitib chiqishni boshladi. Aerostat &quot;[[Bengal fire]]&quot; — sekin yonuvchi rangli pirotexnika — joylashtirilgan savatchalar bilan yoritilgan edi&lt;ref&gt;Gentleman's Magazine 1819, p. 76.&lt;/ref&gt;.

Namoyish boshlanganidan ko‘p o‘tmay, hali ko‘tarilish jarayonida bo‘lganida, aerostat yonayotgani ko‘rildi. Ba’zi xabarlarda aytilishicha, u bir muddat bulut ortida yo‘qolib, qayta ko‘ringanda allaqachon yonayotgan bo‘lgan — qanday bo‘lmasin, aerostat ichidagi gaz yonayotgan edi. Blanshar tezlik bilan pastga tusha boshladi, ammo shamol uni bog‘ hududidan uzoqlashtirib borardi. Ba’zi tomoshabinlar buni shouning bir qismi deb o‘ylab, qarsak chalib qo‘llab-quvvatlashgan&lt;ref&gt;Marion [1870] 2004, p. 99.&lt;/ref&gt;. Aerostat juda baland ko‘tarilmagan edi va chiqib ketayotgan gaz yonayotgan bo‘lsa ham, ichidagi gaz yetarli ko‘tarilish kuchini saqlab turgan. Balastni tezda tashlab, Blanshar tushishni sekinlashtirishga muvaffaq bo‘ldi. Ko‘pchilik ma’lumotlarga ko‘ra, u tushish paytida xotirjam ko‘ringan, biroq yerga yaqinlashganda umidsizlik bilan qo‘llarini siqib turgani aytiladi&lt;ref name=&quot;Ireland&quot; /&gt;. Keyinchalik mish-mishlarga ko‘ra, u savatchani shunchalik qattiq ushlaganki, &quot;bir nechta tomirlari uzilib ketgan&quot;&lt;ref&gt;Mathews 1839, p.65.&lt;/ref&gt;.

[[Image:Blancharddeath.jpg|right|thumb|upright|1869-yilga oid yana bir tasvir]]
Rue de Provence ko‘chasidagi uylar tomi ustiga yaqinlashganda aerostatdagi gaz tugadi va qurilma tomga urildi{{efn|Ko‘pchilik manbalarda uy raqami ko‘rsatilmagan, ba’zilar 15 yoki 16-raqamli uy deb taxmin qiladi, ayrimlar esa bu bino mehmonxona bo‘lganini aytadi.}}. Agar shu bilan tugaganida, ehtimol u omon qolishi mumkin edi, ammo savatchani aerostatga bog‘lab turgan arqonlar kuyib uzilgan yoki zarba uni oldinga uloqtirgan. Natijada, to‘rga ilinib qolgan Blanshar tomdan pastga — ko‘chaga qulab tushgan. Guvoh Jon Pul uning so‘nggi lahzalarini shunday tasvirlaydi:

{{quote|Dahshatli sukunat hukm surdi, so‘ngra xonim Blanshar aerostat to‘riga o‘ralgan holda qiya tomga urilib tushdi va keyin ko‘chaga quladi; u yerda uni ezilgan jasad holida olib ketishdi.&lt;ref&gt;Poole 1838, p. 80.&lt;/ref&gt;}}

Ba’zi manbalarda aytilishicha, u tomga urilayotganda &quot;''À moi!''&quot; (&quot;yordam!&quot;) deb baqirgan&lt;ref&gt;Turgan 1851, p. 145.&lt;/ref&gt;. Olomon yordamga oshiqib kelganiga qaramay, uni qutqarib bo‘lmadi — u ehtimol darhol, bo‘yni sinishi natijasida yoki ko‘pi bilan o‘n daqiqa ichida vafot etgan.

Halokatning eng ehtimoliy sababi shuki, aerostatga biriktirilgan pirotexnika vositalari ko‘tarilish vaqtida daraxtga tegib joyidan siljigan bo‘lishi mumkin; ehtimol aerostat haddan tashqari yuklangan va tez ko‘tarila olmagan. U fitillarni yoqqanida, otashinlar aerostatdan uzoqlashish o‘rniga unga qarab yo‘nalgan va ulardan biri matoni kuydirib, gazni alangalatgan. Aytilishicha, bir kishi bu muammoni payqab, unga fitillarni yoqmaslikni baqirib aytgan, ammo uning ovozi olomonning shovqini ichida eshitilmagan&lt;ref name=&quot;Ireland&quot; /&gt;. Keyingi xabarlarda esa u gaz klapanini ochiq qoldirgani yoki aerostat sifatsiz bo‘lgani sabab gaz sizib chiqib, yonishga sabab bo‘lgani ham taxmin qilingan&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;.
===Merosi===
[[Norwich Duff]] Blansharning parvozini va halokatini ko‘rgan guvoh sifatida shunday yozgan:
{{quote|Bunday dahshatli hodisaning zavqlanish uchun yig‘ilgan va kayfiyati yuqori bo‘lgan minglab odamlar ongiga qanday ta’sir qilganini tasavvur qilish qiyin emas...&lt;ref name=&quot;Duff&quot;&gt;Duff 1819.&lt;/ref&gt;}}

Uning vafoti haqida xabar tarqalishi bilan Tivoli bog‘lari egalari darhol kirish chiptalari daromadi uning bolalarini qo‘llab-quvvatlash uchun berilishini e’lon qilishdi, ayrim tomoshabinlar esa darvozalar oldida turib Parij aholisi orasida xayriya yig‘ishdi&lt;ref name=&quot;Duff&quot; /&gt;. Natijada 2 400 [[french franc|frank]] yig‘ildi, biroq keyinchalik uning tirik qolgan farzandlari yo‘qligi ma’lum bo‘lgach, bu mablag‘ [[Père Lachaise Cemetery]]dagi qabri ustiga yonayotgan aerostat tasviri bilan bezatilgan yodgorlik o‘rnatishga sarflandi. Uning qabr toshiga &quot;''victime de son art et de son intrépidité''&quot; (&quot;o‘z san’ati va jasorati qurboni&quot;) degan yozuv o‘yib yozilgan.&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt; Qolgan taxminan 1 000 frank esa Blanshar qatnashgan [[Lutheran]] ''[[:fr:Cloître et église des Billettes|Église des Billettes]]'' cherkoviga berilgan&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;.

U boy bo‘lmagan bo‘lsa-da, vafoti vaqtida eri qoldirgan qarzlardan qutulgan va moliyaviy jihatdan barqaror edi. Har bir parvozi unga taxminan 1 000 frankka tushgan (aerostatni saqlash xarajatlaridan tashqari). Vasiyatnomasida u 1 000&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt; dan 50 000&lt;ref&gt;Lesur 1820, p. 651.&lt;/ref&gt; frankgacha bo‘lgan mulkni tanishlaridan birining qiziga qoldirgan.

Uning o‘limi haqidagi hikoya butun Yevropa bo‘ylab tarqalgan. [[Jules Verne]] uni ''[[Five Weeks in a Balloon]]'' asarida eslatgan, [[Fyodor Dostoevsky]] esa ''[[The Gambler (novel)|The Gambler]]'' romanida qimor paytidagi hayajonni Blansharning qulash paytidagi hissiyotlariga qiyoslagan. Boshqalar uchun esa uning o‘limi ogohlantiruvchi saboq bo‘lib xizmat qilgan — masalan, [[Grenville Mellen]] buni &quot;ayol o‘z o‘rnidan chiqib ketgan yoki juda balandga ko‘tarilgan&quot; deb talqin qilgan&lt;ref&gt;Mellen 1825, p. 154.&lt;/ref&gt;, yoki bunday tomoshalar ortidagi behudalikning oqibati sifatida baholangan. [[Charles Dickens]] esa shunday degan: &quot;Ko‘za ko‘p bor quduqqa boradi, ammo oxir-oqibat sinadi&quot;&lt;ref&gt;Dickens 1853, p. 488.&lt;/ref&gt;. 

Blanshar hikoyasidan ilhomlangan Linda Donnning ''[[The Little Balloonist]]'' romani 2006-yilda nashr etilgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.publishersweekly.com/978-0-525-94928-2|title=Fiction Book Review: The Little Balloonist|publisher=Publishers Weekly|date=21 November 2005|access-date=23 April 2019}}&lt;/ref&gt;.

2019-yilda chiqarilgan ''[[The Aeronauts (film)|The Aeronauts]]'' filmida (unda [[Felicity Jones]] ijro etgan Amelia Rennes obrazi) qisman Blanshardan ilhom olingan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://parade.com/724853/walterscott/felicity-jones-on-meeting-ruth-bader-ginsburg-why-she-joined-star-wars/ |title=Felicity Jones on Meeting Ruth Bader Ginsburg &amp; Why She Joined Star Wars |date=21 December 2018|first=Walter|last=Scott|work=Parade|access-date=25 August 2019}}&lt;/ref&gt;.
==Yana qarang==
* [[Aviatsiyadagi birinchilar roʻyxati]]
==Izohlar==
{{notelist}}
==Manbalar==
{{reflist|30em}}

==Adabiyotlar==
{{refbegin}}
*{{cite book | last=Brown | first=Charles Brockden | year=1808 | title=The Literary Magazine, and American Register | publisher=Thomas and George Palmer | volume=VIII | pages=336 | location=Philadelphia}}
*{{cite web | author=Canadian Aviation Museum | year=2004 | title=The Balloon Era | url=http://www.aviation.technomuses.ca/assets/pdf/e_Ballons.pdf | publisher=Canadian Aviation Museum | access-date=27 June 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120320032245/http://www.aviation.technomuses.ca/assets/pdf/e_Ballons.pdf | archive-date=20 March 2012 | url-status=dead }}
*{{cite book | last=De Saint-Amand | first=Imbert|year=2004 | title=The Happy Days of the Empress Marie Louise | pages=396 | publisher=Kessinger Publishing Co. | isbn=1-4179-2219-2 | orig-year=1890}} 
*{{cite book | last=Dickens | first=Charles | year=1853 | title=Household Words: A Weekly Journal | volume=7 | publisher=Dix and Edwards | location=New York}}
*{{cite web | last=Duff | first=Norwich | url=http://www.kittybrewster.com/images/Norwich_Duff_Journal_pages017to018.htm | title=Extract from the journal of Norwich Duff | date=6 July 1819 | access-date=24 July 2007 | url-status=usurped | archive-url=https://web.archive.org/web/20101216181225/http://kittybrewster.com/images/Norwich_Duff_Journal_pages017to018.htm | archive-date=16 December 2010 }}
*{{cite book | last=Figuier | first=Louis | title=Les Grandes Inventions Scientifiques et Industrielles Chez les Anciens et les Modernes | url=https://archive.org/details/lesgrandesinven00figugoog | publisher=Hachette | year=1859 | pages=[https://archive.org/details/lesgrandesinven00figugoog/page/n317 304] | location=Paris | language=fr}}
*{{cite journal | author=Gentleman's Magazine | year=1819 | title=Abstract of Foreign Occurrences | journal=Gentleman's Magazine | publisher=F. Jefferies | volume=LXXXIX | issue=12 | page=96}}
*{{cite book | author=Hoefer | year=1857 | title=Nouvelle Biographie Générale | publisher=Firmin Didot frères | pages=960 | language=fr | location=Paris}}
*{{cite book | last=Ireland | first=William Henry | year=1822 | title=France for the Last Seven Years | publisher=G. and W. B. Whittaker | location=London | pages=439}}
*{{cite book | last=Lesur | first=C. L. |year=1820 | title=Annuaire Historique Universel Pour 1819 | url=https://archive.org/details/annuairehistori05lesugoog | language=fr | location=Paris | pages=[https://archive.org/details/annuairehistori05lesugoog/page/n769 768]}}
*{{cite book | last=Lynn | first=Michael R. | year=2006 | title=Popular Science And Public Opinion in Eighteenth-century France | pages=177 | publisher=Manchester University Press | isbn=0-7190-7373-1}}
*{{cite book | last=Maceroni | first=Francis | year=1838 | title=Memoirs of the Life and Adventures of Colonel Maceroni | url=https://archive.org/details/memoirslifeanda06macegoog | publisher=John Macrone | location=London | pages=509}}
*{{cite book | last=Marck | first=Bernard | year=2006 | title=Le Rêve de Vol | publisher=Le Pérégrinateur Editeur | location=Toulouse | pages=216 | isbn=2-910352-45-5 | language=fr}}
*{{cite book | last=Marion | first=Fulgence | year=2004 | title=Wonderful Balloon Ascents or the Conquest of the Skies | publisher=Kessinger Publishing Co | pages=124 | isbn=1-4191-9483-6 | orig-year=1870}}
*{{cite book | last=Martin  | first=J | year=2000 | title=The Almanac of Women and Minorities in World Politics | pages=466 | publisher=Harper Collins | isbn=0-8133-6805-7}}
*{{cite book | last=Mathews | first=Charles | year=1839 | title=Memoirs of Charles Mathews, Comedian. Volume III | publisher=Richard Bentley | location=London | pages=650}}
*{{cite book | last=Mellen | first=Grenville | year=1825 | title=Sad Tales and Glad Tales | publisher=S. G. Goodrich | pages=185 | location=Boston}}
*{{cite book | title=Biographie Universelle Ancienne et Moderne | first=Louis Gabriel | last=Michaud | publisher=C. Desplaces | year=1854 | pages=700 | language=fr}}
*{{cite book | last=Newman | first=Ernest | year=1945 | title=Stories of the Great Operas and Their Composers | url=https://archive.org/details/storiesofgreatop1945newm | url-access=registration | publisher=Blakiston | location=Philadelphia | pages=[https://archive.org/details/storiesofgreatop1945newm/page/889 889]}}
*{{cite journal | last=Peltier | first=Jean-Gabriel | year=1814 | journal=L'Ambigu | title=Entrée Solennelle de Louis XVIII dans sa Capitale | volume=XLV | issue=400 | publisher=Schulze and Dean | location=London | language=fr}}
*{{cite book | last=Poole | first=John | year=1838 | title=Crotchets in the Air; or; an (Un) Scientific Account of a Balloon-Trip | url=https://archive.org/details/crotchetsinairo00poolgoog | publisher=Henry Colburn | location=London | pages=[https://archive.org/details/crotchetsinairo00poolgoog/page/n106 98]}}
*{{cite book | last=Saunders | first=Frederick | year=1853 | title=Salad for the Solitary | url=https://archive.org/details/saladforsolitar04saungoog | pages=[https://archive.org/details/saladforsolitar04saungoog/page/n296 284] | publisher=Lamport, Blakeman and Law}}
*{{cite journal | author=Select Reviews of Literature | title=Miscellaneous: Madame Blanchard | year=1812 | journal=Select Reviews of Literature, and Spirit of Foreign Magazines | volume=VIII | issue=XLIV | pages=184 | publisher=John F. Watson | editor=Enos Bronson | location=Philadelphia}}
*{{cite book | last=Shayler | first=David J. | year=2005 | title=Women in Space – Following Valentina | pages=410 | publisher=Springer | isbn=1-85233-744-3}}
*{{cite book | last=Smucker | first=Samuel Mosheim | year=1857 | title=Memorable Scenes in French History: From the Era of Cardinal Richelieu to the Present Time | url=https://archive.org/details/memorablescenes00smucgoog | pages=[https://archive.org/details/memorablescenes00smucgoog/page/n389 385] | publisher=Miller, Orten, and Co.}}
*{{cite book | last=Turgan | first=Julien | year=1851 | title=Les Ballons: Histoire de la Locomotion Aérienne Depuis son Origine jusqu'à nos Jours | url=https://archive.org/details/lesballoonshist00nervgoog | publisher=Plon Frères | pages=[https://archive.org/details/lesballoonshist00nervgoog/page/n256 208] | language=fr}}
*{{cite book | last=Walker | first=Mike | year=2004| title=Powder Puff Derby: Petticoat Pilots and Flying Flappers | pages=304 | isbn=0-470-85141-4 | publisher=Wiley}}
*{{cite book | last=Walsh | first=William | year=1913 | title=A Handy Book of Curious Information | url=https://archive.org/details/ahandybookcurio00walsgoog | pages=[https://archive.org/details/ahandybookcurio00walsgoog/page/n959 942] | publisher=Lippincott | location=London}}
*{{cite book | last=Wason | first=Charles William | year=1897 | title=Annual Register | publisher=Baldwin, Cradock and Joy}}
*{{cite book | title=Marie Thérèse de Lamourous, a Biography | first=Charlotte Mary | last=Yonge | year=1858 | publisher=John W. Parker and Son | location=London | pages=131}}
{{refend}}</text>
      <sha1>7axq89x0y96fsndljuh2tdv6g3mywps</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974231</id>
      <parentid>5974196</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T02:58:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <comment>/* O‘limi */</comment>
      <origin>5974231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29165" sha1="0fvsni11cs79h5gm8dmyedsd7u73ofo" xml:space="preserve">{{thr}}
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi                     = Sophie Blanchard
| tasvir                   = Sophie Blanchard.jpg
| izoh                     = 1859-yilgi gravura
| tavallud_paytidagi_ismi  = Marie Madeleine-Sophie Armant
| tavallud_sanasi          = {{tugʻilgan sanasi|1778|3|25}}
| tavallud_joyi            = Trois-Canons, [[Fransiya qirolligi]] (hozirgi [[Yves, Charente-Maritime|Yves]], [[Fransiya]])
| vafot_sanasi             = {{death date and age|1819|7|6|1778|3|25|df=yes}}
| vafot_joyi               = [[Parij]], [[Fransiya]]
| vafot_sababi             = Havo sharining halokati
| fuqaroligi               = Fransuz
| turmush_o‘rtog‘i         = [[Jean-Pierre Blanchard]]
| kasbi                    = aeronavt
| mashhurligi              = professional [[aeronavtika|aeronavt]] sifatida ishlagan ilk ayol
| faoliyat_yillari         = 1804–1819
}}
'''Sophie Blanchard''' ({{IPA|fr|sɔfi blɑ̃ʃaʁ}}; 1778-yil 25-mart — 1819-yil 6-iyul&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://blog.library.si.edu/blog/2016/03/28/sophie-blanchard-pioneer-aeronaut/#.WraQz5ch2Uk |title=Sophie Blanchard: Pioneer Aeronaut |last=Dunlop |first=Doug |date=28 March 2016 |website=Smithsonian Libraries Unbound |publisher=Smithsonian Institution |language=en-US |access-date=24 March 2018}}&lt;/ref&gt;), odatda '''Madame Blanchard''' nomi bilan tanilgan{{efn|Blanchard o‘zining qizlik va turmushdagi familiyalari turli kombinatsiyalari bilan ham tanilgan, jumladan '''Madeleine-Sophie Blanchard''', '''Marie Madeleine-Sophie Blanchard''', '''Marie Sophie Armant''' va '''Madeleine-Sophie Armant Blanchard'''}}, fransuz [[aeronavtika|aeronavti]] hamda [[Balloon (aircraft)|havo shari]] uchirish kashshofi [[Jean-Pierre Blanchard]]ning rafiqasi edi. Blanchard professional havo shari uchuvchisi sifatida faoliyat yuritgan ilk ayol bo‘lib, erining vafotidan so‘ng ham bu faoliyatni davom ettirib, 60 dan ortiq parvozlarni amalga oshirdi. U o‘zining havo sharidagi jasoratli chiqishlari bilan butun Yevropada mashhur bo‘lib, [[Napoleon Bonapart]]ni ham xushnud etgan; u Blanchardni [[André-Jacques Garnerin]] o‘rniga “Rasmiy bayramlar aeronavti” lavozimiga tayinlagan. 1814-yilda monarxiya [[Bourbon Restavratsiyasi|tiklangach]], u [[Louis XVIII|Lyudovik XVIII]] uchun ham chiqishlar qilgan va u tomonidan “Restavratsiyaning rasmiy aeronavti” deb nomlangan.

Havo sharida uchish o‘sha davr kashshoflari uchun nihoyatda xavfli edi. Blanchard bir necha bor hushidan ketgan, sovuq haroratlarga bardosh bergan va hatto uning shari botqoqqa qulaganida deyarli cho‘kib ketgan. 1819-yilda u aviatsiya tarixida [[Aviation accidents and incidents|aviatsiya halokati]] natijasida halok bo‘lgan ilk ayolga aylandi: Parijdagi [[Tivoli bog‘lari|Tivoli bog‘larida]] namoyish paytida u uchirgan mushaklar shar ichidagi gazni alangalantirib yuborgan. Natijada uning havo shari uy tomiga qulab, u pastga yiqilib halok bo‘lgan.
==Biografiya==

===Dastlabki hayoti va faoliyati===
[[File:Jean Pierre Blanchard.jpg|thumb|upright|[[Jean Pierre Blanchard]]]]
Sofi Blanshar '''Mari Madlen-Sofi Arman''' (Marie Madeleine-Sophie Armant) nomi bilan protestant oilasida [[Trois-Canons]], [[La Rochelle]] yaqinida tug‘ilgan. Uning [[Jean-Pierre Blanchard]] bilan turmush qurishidan oldingi hayoti haqida juda kam ma’lumot mavjud. U dunyodagi birinchi professional aerostat uchuvchisi edi. Nikoh sanasi aniq emas; manbalarda 1794&lt;ref name=&quot;Marck&quot;&gt;Marck 2006, pp. 70–71.&lt;/ref&gt; yoki 1797&lt;ref name=&quot;Lynn&quot;&gt;Lynn 2006, p. 132.&lt;/ref&gt; deb keltiriladi, biroq ko‘pchilik 1804-yilni — uning birinchi parvoz yili — deb hisoblaydi. Blanshar o‘zining birinchi rafiqasi Viktuar Lebrun va to‘rt farzandini tashlab, Yevropa bo‘ylab sayohat qilgan; keyinchalik u qashshoqlikda vafot etgan&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt;.

Sofi turli manbalarda &quot;kichik, xunuk, asabiy ayol&quot;, &quot;qushga o‘xshash o‘tkir yuzli&quot;, keyinchalik esa &quot;kichik va go‘zal&quot; deb tasvirlangan&lt;ref name=&quot;Walker&quot;&gt;Walker 2004, pp. 50–53.&lt;/ref&gt;. U yerda yurishdan ko‘ra osmonda o‘zini erkinroq his qilgan, chunki yerda u tez qo‘rqib ketardi&lt;ref name=&quot;Walker&quot; /&gt;. U baland tovushlardan va aravalarda yurishdan qo‘rqardi, ammo osmonda qo‘rqmas edi&lt;ref name=&quot;Walker&quot; /&gt;. 1807-yilda ular birgalikdagi parvoz paytida halokatga uchragan va eri boshidan jarohat olgan. Bu voqea Sofini bir muddat soqov qilib qo‘ygan&lt;ref&gt;Brown 1801, pp. 207–208.&lt;/ref&gt;.

Sofi birinchi marta 1804-yil 27-dekabrda [[Marseille]] shahrida eri bilan uchdi. Moliyaviy muammolar tufayli ular ayol aerostat uchuvchisi sifatida e’tibor jalb qilib daromad topishni rejalashtirishgan. Sofi bu hissiyotni &quot;beqiyos tuyg‘u&quot; deb ta’riflagan&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;.

U uchinchi parvozini 1805-yil 18-avgustda [[Toulouse]] shahrida mustaqil amalga oshirdi&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Michaud&quot;&gt;Michaud 1854, pp. 415–416.&lt;/ref&gt;.

U birinchi ayol aerostat uchuvchisi emas edi. 1784-yilda Parijda bir nechta ayollar bog‘langan aerostatda uchgan. Shuningdek, [[Élisabeth Thible]] 1784-yilda mustaqil uchgan birinchi ayol hisoblanadi. Biroq Sofi o‘z aerostatini boshqargan va bu ishni kasbga aylantirgan birinchi ayol edi&lt;ref&gt;Walsh 1913, pp. 11–12.&lt;/ref&gt;.

1809-yil 7-martda eri vafot etganidan so‘ng, Sofi mustaqil parvozlarni davom ettirdi va ayniqsa tungi parvozlari bilan mashhur bo‘ldi&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;.

===Mustaqil faoliyati===
[[Image:Blanchardchampdumars.jpg|upright|thumb|1810-yil 24-iyun, Champ de Marsdan uchish]]

Sofi tajribalar o‘tkazib, parashyutlardan foydalangan, hatto itlarni ham tushirgan. U tomoshalarda pirotexnika vositalaridan foydalangan&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt;.

Uning asosiy raqibi [[Élisa Garnerin]] edi&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;.

U kichik vodorod bilan to‘ldirilgan aerostatlardan foydalangan, bu esa uni boshqarishni osonlashtirgan va xavfni kamaytirgan.

Sofi [[Napoleon]]ning sevimli aeronavti bo‘lib, u tomonidan rasmiy tadbirlar uchun tayinlangan&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;. U hatto Napoleonni Angliyaga havo orqali hujum qilish rejasidan qaytargan.

[[Image:Blanchardballoon3.jpg|thumb|left|upright|1811-yil Milan parvozi]]

U Napoleon uchun turli bayramlarda chiqish qilgan, jumladan [[Champ de Mars]]da va boshqa marosimlarda&lt;ref&gt;Smucker 1857, p. 249.&lt;/ref&gt;.

1814-yilda [[Louis XVIII]] Parijga qaytganda, Sofi yana uchish qilgan va &quot;Restavratsiyaning rasmiy aeronavti&quot; deb nomlangan.

U butun Yevropa bo‘ylab mashhur bo‘lib, [[Frankfurt]]da hatto opera tomoshasidan ko‘ra ko‘proq tomoshabin yig‘gan&lt;ref&gt;Newman 1945, p. 513.&lt;/ref&gt;.

===O‘limi===
[[Image:Early flight 02561u (7).jpg|thumb|upright|Blansharning halokati tasviri]]

1819-yil 6-iyulda Parijdagi [[Jardin de Tivoli, Paris]]da uning aerostati yonib ketdi va u halok bo‘ldi.

U tez-tez bu bog‘da chiqish qilgan&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt;. Bu safar pirotexnika haddan tashqari ko‘p edi.

U &quot;Bu oxirgisi bo‘ladi&quot; degan so‘zlar bilan uchishga qaror qilgan&lt;ref name=&quot;Ireland&quot;&gt;Ireland 1822, p. 402.&lt;/ref&gt;.

Ko‘tarilish vaqtida aerostat daraxtlarga tegib ketgan va pirotexnika noto‘g‘ri yo‘nalishda yonib, gazni yoqib yuborgan.

U tez pastga tushgan, ammo shamol uni olib ketgan. Ba’zi tomoshabinlar buni shou deb o‘ylashgan&lt;ref&gt;Marion [1870] 2004, p. 99.&lt;/ref&gt;.

Oxir-oqibat aerostat tomga urilgan va Sofi pastga qulab tushgan.

Guvoh Jon Pul shunday yozgan:

{{quote|Dahshatli sukunat hukm surdi, so‘ngra xonim Blanshar tomdan pastga quladi va ko‘chada jon berdi&lt;ref&gt;Poole 1838, p. 80.&lt;/ref&gt;}}

U ehtimol darhol vafot etgan.

===Merosi===
Uning o‘limi Yevropa bo‘ylab katta ta’sir qoldirgan.

[[Jules Verne]] uni o‘zining ''[[Five Weeks in a Balloon]]'' asarida eslatgan.

[[Fyodor Dostoevsky]] esa uning holatini qimor hissiyotiga qiyoslagan.

[[Charles Dickens]] esa bu voqeani ehtiyotkorlik sabog‘i sifatida ko‘rgan.

2019-yilda chiqqan ''[[The Aeronauts (film)]]'' filmidagi qahramon qisman Sofidan ilhomlangan.
===Mustaqil faoliyati===
[[Image:Blanchardchampdumars.jpg|upright|thumb|1810-yil 24-iyun, Champ de Marsdan uchish]]
Sofi eri kabi parashyut bilan tajribalar o‘tkazgan, o‘z aerostatidan itlarni parashyut yordamida tushirgan, shuningdek tomoshalari davomida pirotexnika vositalarini uchirgan va kichik parashyutlarga biriktirilgan otashin savatchalarni pastga tashlagan&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt;. Boshqa aeronavtlar ham aerostat savatchasidan parashyut bilan sakrash orqali mashhurlikka erishayotgan edilar, ayniqsa [[André-Jacques Garnerin]] oilasi — uning rafiqasi, qizi va jiyani muntazam chiqishlar qilishgan&lt;ref&gt;Turgan 1851, p. 170.&lt;/ref&gt;. Uning jiyani [[Élisa Garnerin]] Sofining asosiy raqibasi bo‘lgan va odatda muhim tadbirlar ularning kamida biri ishtirokisiz o‘tmagan.&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt; Sofi o‘zi ham ba’zi parashyut namoyishlarini o‘tkazgan bo‘lishi mumkin, biroq uning asosiy qiziqishi aerostat uchish edi&lt;ref&gt;Figuier 1859, p. 239.&lt;/ref&gt;.

Erining vafoti vaqtida ular hali ham qarzdor bo‘lganlari sababli, Sofi xarajatlarni kamaytirish uchun imkon qadar tejamkor bo‘lishga harakat qilgan. U [[vodorod]] bilan to‘ldirilgan [[havo shari]] (yoki ''Charlière'')dan foydalangan, chunki bu unga stuldek kichik savatchada uchishga imkon bergan va [[Havo shari|issiq havo shariga]] xos katta hajmdagi material talab qilinmagan. Vodorodli aerostat undan doimiy olovni nazorat qilish majburiyatini ham olib tashlagan. Kichik va tez to‘ldiriladigan aerostat o‘sha davrda muhim edi, chunki &quot;aerostat tartibsizliklari&quot; tez-tez yuz berib, hafsalasi pir bo‘lgan olomon uchish amalga oshmaganida aerostatlarni yo‘q qilishi yoki aeronavtlarga hujum qilishi mumkin edi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.whatshernamepodcast.com/sophie-blanchard/|title=THE AERONAUT Sophie Blanchard|last=What'sHerName and Sharon Wright|date=3 December 2018|website=What'shername|language=en-US|access-date=7 January 2019}}&lt;/ref&gt;. U kichik va yengil bo‘lgani sababli aerostatni to‘ldirish uchun kamroq gaz talab etilgan&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;. Sofi issiq havo sharidan ham foydalangan yoki kamida unga egalik qilgan; polkovnik [[Francis Maceroni]] o‘z xotiralarida u 1811-yilda sharni unga 40 funt sterlingga sotganini yozadi&lt;ref name=&quot;Maceroni&quot;&gt;Maceroni 1838, p. 41.&lt;/ref&gt;.

U [[Napoleon]]ning sevimlisiga aylangan va 1804-yilda u tomonidan André-Jacques Garnerin o‘rniga tayinlangan. Garnerin Parijdagi Napoleonning toj kiyish marosimida uchirilgan sharni boshqara olmagani sabab obro‘sini yo‘qotgan; shar Rimga uchib ketib, [[Lake Bracciano|Lago di Bracciano]]ga qulagan va bu Napoleon ustidan kulguga sabab bo‘lgan&lt;ref&gt;Hoefer 1857, p. 499.&lt;/ref&gt;. Napoleon unga qanday unvon bergani aniq emas: u albatta uni &quot;Rasmiy bayramlar aeronavti&quot; (''Aéronaute des Fêtes Officielles'') etib tayinlagan&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;, biroq ehtimol uni aerostat ishlari bo‘yicha bosh vazir darajasiga ham ko‘targan, bu lavozimda u [[Napaleonning Angliyaga bosqini|Angliyaga havo orqali bostirib kirish]] rejalarini ishlab chiqqani aytiladi&lt;ref&gt;Martin 2000, p. 135.&lt;/ref&gt;. Sofi esa bu rejaning amaliy emasligini, La-Mansh ustidagi shamollar bunga yo‘l qo‘ymasligini aytib, Napoleoni fikridan qaytargan&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.whatshernamepodcast.com/sophie-blanchard/|title=THE AERONAUT Sophie Blanchard|last=What'sHerName and Sharon Wright|date=7 January 2019|website=What'shername Podcast}}&lt;/ref&gt;.  

[[Image:Blanchardballoon3.jpg|thumb|left|upright|Sofi 1811-yil 15-avgustda Milanda Napoleonning 42 yoshini nishonlash uchun uchmoqda]]
U 1810-yil 24-iyunda Parijdagi [[Champ de Mars]]dan Napoleon uchun chiqish qilgan va uning [[Imperator gvardiyasi]] tomonidan tashkil etilgan nikoh tantanalarida, [[Marie Louise|Mariya-Luiza]] bilan turmush qurishi munosabati bilan ham ishtirok etgan. Napoleonning o‘g‘li [[Napoleon II]] tug‘ilganda, Sofi Parij ustidan uchib, bu voqeani e’lon qiluvchi varaqalar sochgan&lt;ref&gt;Smucker 1857, p. 249.&lt;/ref&gt;. U 1811-yil 23-iyunda [[Château de Saint-Cloud]]da o‘tkazilgan suvga cho‘qintirish marosimida pirotexnika bilan chiqish qilgan&lt;ref&gt;de Saint-Amand [1890] 2004, p. 270.&lt;/ref&gt;, hamda 1811-yil 15-avgustda [[Milan]]da &quot;Imperator bayrami&quot;da qatnashgan. U 1811-yilda Neapolda Napoleonning qaynotasi, qirol [[Joachim Murat]] qo‘shinlarini ko‘zdan kechirayotgan paytda yomon ob-havoda ham uchgan&lt;ref name=&quot;Maceroni&quot; /&gt;. 1814-yil 4-mayda [[Louis XVIII]] Parijga qaytganida, Sofi [[Pont Neuf]]dan uchib, tantanali yurishda ishtirok etgan. Qirol uning chiqishidan shunchalik hayratlanganki, uni &quot;Restavratsiyaning rasmiy aeronavti&quot; deb atagan&lt;ref&gt;Peltier 1814, p. 391.&lt;/ref&gt;{{efn|[[Comte de Provence]] sifatida Lui ilgari aerostat pioneri [[Pilâtre de Rozier]]ni qo‘llab-quvvatlagan edi; u 1785-yilda ilk halokatli aerostat avariyasida vafot etgan.&lt;ref&gt;Canadian Aviation Museum 2004.&lt;/ref&gt;}}.

Sofi butun Yevropada mashhur bo‘lib, uning chiqishlari katta olomonni jalb qilgan. [[Frankfurt]]da u [[Carl Maria von Weber]]ning ''[[Silvana (opera)|Silvana]]'' operasining premyerasiga tomoshabinlar kam kelishiga sabab bo‘lgan — odamlar operaga emas, uning uchishini tomosha qilishga borgan&lt;ref&gt;Newman 1945, p. 513.&lt;/ref&gt;. U Italiyada ko‘plab chiqishlar qilgan. 1811-yilda u Rimdan [[Naples]]ga uchib, yo‘lni ikki qismga bo‘lgan, keyin yana 12 000 fut (3 660 m) balandlikka ko‘tarilib, bir muddat uxlab qolganini aytgan va [[Tagliacozzo]]da qo‘ngan&lt;ref&gt;Select Reviews 1812, p. 176.&lt;/ref&gt;. Shu yili u [[Vincennes]] yaqinida do‘l bo‘ronidan qochish uchun balandlikka ko‘tarilib, hushini yo‘qotgan va 14,5 soat havoda qolgan&lt;ref&gt;Wason 1897, p. 82.&lt;/ref&gt;. Sofi [[Alps]] tog‘larini aerostatda kesib o‘tgan&lt;ref&gt;Shayler 2005, p. 10.&lt;/ref&gt;, va 1812-yil 26-aprelda [[Turin]]ga uchish paytida sovuq tufayli burnidan qon ketgan va qo‘llarida muz hosil bo‘lgan&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;. 1817-yil 21-sentabrda [[Nantes]]dan uchish vaqtida u botqoqli joyni xavfsiz qo‘nish joyi deb o‘ylab, deyarli halok bo‘lgan: shar daraxtga ilinib qolib, savatcha ag‘darilgan va Sofi suvga tushib ketgan, biroq tez yordam kelib uni qutqargan&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;. U [[Marie-Thérèse Charlotte de Lamourous|Mari Teres de Lamouru]]ga hamdardlik bildirib, [[Bordeaux]]dagi boshpanaga yordam sifatida o‘z chiqishlaridan birining daromadini berishni taklif qilgan, ammo u bu taklifni rad etgan&lt;ref&gt;Yonge 1858, p. 57.&lt;/ref&gt;.

===O‘limi===
[[Image:Early flight 02561u (7).jpg|thumb|upright|''Mme. Blansharning o‘limi'', XIX asr oxiriga oid tasvir]]
1819-yil 6-iyulda Parijdagi [[Tivoli bog‘lari|Tivoli bog‘larida]] uning vodorod bilan to‘ldirilgan aerostati yonib ketdi va Blanshar to‘rga o‘ralib, pastga qulab halok bo‘ldi.

Blanshar Tivoli bog‘larida muntazam chiqish qilgan, Parijda bo‘lganida haftasiga ikki marta uchgan&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt;. U pirotexnikadan foydalanish xavfi haqida bir necha bor ogohlantirilgan edi. Bu safargi chiqish odatdagidan ancha katta va ko‘proq otashin vositalarni o‘z ichiga olishi rejalashtirilgan edi va ogohlantirishlar unga ta’sir qilgandek tuyuladi. Ba’zi tomoshabinlar undan uchmaslikni iltimos qilgan bo‘lsa, boshqalar shouni ko‘rishni istab uni rag‘batlantirgan. Bir manbaga ko‘ra, u oxir-oqibat qaror qilib, savatchaga o‘tirar ekan: &quot;''Allons, ce sera pour la dernière fois''&quot; (&quot;Ketamiz, bu oxirgisi bo‘ladi&quot;) degan&lt;ref name=&quot;Ireland&quot;&gt;Ireland 1822, p. 402.&lt;/ref&gt;.

Taxminan soat 22:30 atrofida (aniq vaqt manbalarda farq qiladi) Blanshar oq libosda, tuyaqush patlari bilan bezatilgan oq shlyapa kiygan va oq bayroq ko‘tarib uchishni boshladi. Shamol kuchli esayotgan edi va aerostat ko‘tarilishda qiynalgandek ko‘rindi. Balastni tashlash orqali u biroz balandlikka ko‘tarildi, biroq aerostat ko‘tarilish vaqtida daraxtlarga tegib o‘tdi. Daraxtlardan yuqoriga chiqqach, Blanshar bayroqni silkitib chiqishni boshladi. Aerostat &quot;[[Bengal fire]]&quot; — sekin yonuvchi rangli pirotexnika — joylashtirilgan savatchalar bilan yoritilgan edi&lt;ref&gt;Gentleman's Magazine 1819, p. 76.&lt;/ref&gt;.

Namoyish boshlanganidan ko‘p o‘tmay, hali ko‘tarilish jarayonida bo‘lganida, aerostat yonayotgani ko‘rildi. Ba’zi xabarlarda aytilishicha, u bir muddat bulut ortida yo‘qolib, qayta ko‘ringanda allaqachon yonayotgan bo‘lgan — qanday bo‘lmasin, aerostat ichidagi gaz yonayotgan edi. Blanshar tezlik bilan pastga tusha boshladi, ammo shamol uni bog‘ hududidan uzoqlashtirib borardi. Ba’zi tomoshabinlar buni shouning bir qismi deb o‘ylab, qarsak chalib qo‘llab-quvvatlashgan&lt;ref&gt;Marion [1870] 2004, p. 99.&lt;/ref&gt;. Aerostat juda baland ko‘tarilmagan edi va chiqib ketayotgan gaz yonayotgan bo‘lsa ham, ichidagi gaz yetarli ko‘tarilish kuchini saqlab turgan. Balastni tezda tashlab, Blanshar tushishni sekinlashtirishga muvaffaq bo‘ldi. Ko‘pchilik ma’lumotlarga ko‘ra, u tushish paytida xotirjam ko‘ringan, biroq yerga yaqinlashganda umidsizlik bilan qo‘llarini siqib turgani aytiladi&lt;ref name=&quot;Ireland&quot; /&gt;. Keyinchalik mish-mishlarga ko‘ra, u savatchani shunchalik qattiq ushlaganki, &quot;bir nechta tomirlari uzilib ketgan&quot;&lt;ref&gt;Mathews 1839, p.65.&lt;/ref&gt;.

[[Image:Blancharddeath.jpg|right|thumb|upright|1869-yilga oid yana bir tasvir]]
Rue de Provence ko‘chasidagi uylar tomi ustiga yaqinlashganda aerostatdagi gaz tugadi va qurilma tomga urildi{{efn|Ko‘pchilik manbalarda uy raqami ko‘rsatilmagan, ba’zilar 15 yoki 16-raqamli uy deb taxmin qiladi, ayrimlar esa bu bino mehmonxona bo‘lganini aytadi.}}. Agar shu bilan tugaganida, ehtimol u omon qolishi mumkin edi, ammo savatchani aerostatga bog‘lab turgan arqonlar kuyib uzilgan yoki zarba uni oldinga uloqtirgan. Natijada, to‘rga ilinib qolgan Blanshar tomdan pastga — ko‘chaga qulab tushgan. Guvoh Jon Pul uning so‘nggi lahzalarini shunday tasvirlaydi:

{{quote|Dahshatli sukunat hukm surdi, so‘ngra xonim Blanshar aerostat to‘riga o‘ralgan holda qiya tomga urilib tushdi va keyin ko‘chaga quladi; u yerda uni ezilgan jasad holida olib ketishdi&lt;ref&gt;Poole 1838, p. 80.&lt;/ref&gt;.}}

Ba’zi manbalarda aytilishicha, u tomga urilayotganda &quot;''À moi!''&quot; (&quot;yordam!&quot;) deb baqirgan&lt;ref&gt;Turgan 1851, p. 145.&lt;/ref&gt;. Olomon yordamga oshiqib kelganiga qaramay, uni qutqarib bo‘lmadi — u ehtimol darhol, bo‘yni sinishi natijasida yoki ko‘pi bilan o‘n daqiqa ichida vafot etgan.

Halokatning eng ehtimoliy sababi shuki, aerostatga biriktirilgan pirotexnika vositalari ko‘tarilish vaqtida daraxtga tegib joyidan siljigan bo‘lishi mumkin; ehtimol aerostat haddan tashqari yuklangan va tez ko‘tarila olmagan. U fitillarni yoqqanida, otashinlar aerostatdan uzoqlashish o‘rniga unga qarab yo‘nalgan va ulardan biri matoni kuydirib, gazni alangalatgan. Aytilishicha, bir kishi bu muammoni payqab, unga fitillarni yoqmaslikni baqirib aytgan, ammo uning ovozi olomonning shovqini ichida eshitilmagan&lt;ref name=&quot;Ireland&quot; /&gt;. Keyingi xabarlarda esa u gaz klapanini ochiq qoldirgani yoki aerostat sifatsiz bo‘lgani sabab gaz sizib chiqib, yonishga sabab bo‘lgani ham taxmin qilingan&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;.

===Merosi===
[[Norwich Duff]] Blansharning parvozini va halokatini ko‘rgan guvoh sifatida shunday yozgan:
{{quote|Bunday dahshatli hodisaning zavqlanish uchun yig‘ilgan va kayfiyati yuqori bo‘lgan minglab odamlar ongiga qanday ta’sir qilganini tasavvur qilish qiyin emas...&lt;ref name=&quot;Duff&quot;&gt;Duff 1819.&lt;/ref&gt;}}

Uning vafoti haqida xabar tarqalishi bilan Tivoli bog‘lari egalari darhol kirish chiptalari daromadi uning bolalarini qo‘llab-quvvatlash uchun berilishini e’lon qilishdi, ayrim tomoshabinlar esa darvozalar oldida turib Parij aholisi orasida xayriya yig‘ishdi&lt;ref name=&quot;Duff&quot; /&gt;. Natijada 2 400 [[french franc|frank]] yig‘ildi, biroq keyinchalik uning tirik qolgan farzandlari yo‘qligi ma’lum bo‘lgach, bu mablag‘ [[Père Lachaise Cemetery]]dagi qabri ustiga yonayotgan aerostat tasviri bilan bezatilgan yodgorlik o‘rnatishga sarflandi. Uning qabr toshiga &quot;''victime de son art et de son intrépidité''&quot; (&quot;o‘z san’ati va jasorati qurboni&quot;) degan yozuv o‘yib yozilgan.&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt; Qolgan taxminan 1 000 frank esa Blanshar qatnashgan [[Lutheran]] ''[[:fr:Cloître et église des Billettes|Église des Billettes]]'' cherkoviga berilgan&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;.

U boy bo‘lmagan bo‘lsa-da, vafoti vaqtida eri qoldirgan qarzlardan qutulgan va moliyaviy jihatdan barqaror edi. Har bir parvozi unga taxminan 1 000 frankka tushgan (aerostatni saqlash xarajatlaridan tashqari). Vasiyatnomasida u 1 000&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt; dan 50 000&lt;ref&gt;Lesur 1820, p. 651.&lt;/ref&gt; frankgacha bo‘lgan mulkni tanishlaridan birining qiziga qoldirgan.

Uning o‘limi haqidagi hikoya butun Yevropa bo‘ylab tarqalgan. [[Jules Verne]] uni ''[[Five Weeks in a Balloon]]'' asarida eslatgan, [[Fyodor Dostoevsky]] esa ''[[The Gambler (novel)|The Gambler]]'' romanida qimor paytidagi hayajonni Blansharning qulash paytidagi hissiyotlariga qiyoslagan. Boshqalar uchun esa uning o‘limi ogohlantiruvchi saboq bo‘lib xizmat qilgan — masalan, [[Grenville Mellen]] buni &quot;ayol o‘z o‘rnidan chiqib ketgan yoki juda balandga ko‘tarilgan&quot; deb talqin qilgan&lt;ref&gt;Mellen 1825, p. 154.&lt;/ref&gt;, yoki bunday tomoshalar ortidagi behudalikning oqibati sifatida baholangan. [[Charles Dickens]] esa shunday degan: &quot;Ko‘za ko‘p bor quduqqa boradi, ammo oxir-oqibat sinadi&quot;&lt;ref&gt;Dickens 1853, p. 488.&lt;/ref&gt;. 

Blanshar hikoyasidan ilhomlangan Linda Donnning ''[[The Little Balloonist]]'' romani 2006-yilda nashr etilgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.publishersweekly.com/978-0-525-94928-2|title=Fiction Book Review: The Little Balloonist|publisher=Publishers Weekly|date=21 November 2005|access-date=23 April 2019}}&lt;/ref&gt;.

2019-yilda chiqarilgan ''[[The Aeronauts (film)|The Aeronauts]]'' filmida (unda [[Felicity Jones]] ijro etgan Amelia Rennes obrazi) qisman Blanshardan ilhom olingan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://parade.com/724853/walterscott/felicity-jones-on-meeting-ruth-bader-ginsburg-why-she-joined-star-wars/ |title=Felicity Jones on Meeting Ruth Bader Ginsburg &amp; Why She Joined Star Wars |date=21 December 2018|first=Walter|last=Scott|work=Parade|access-date=25 August 2019}}&lt;/ref&gt;.
==Yana qarang==
* [[Aviatsiyadagi birinchilar roʻyxati]]
==Izohlar==
{{notelist}}
==Manbalar==
{{reflist|30em}}

==Adabiyotlar==
{{refbegin}}
*{{cite book | last=Brown | first=Charles Brockden | year=1808 | title=The Literary Magazine, and American Register | publisher=Thomas and George Palmer | volume=VIII | pages=336 | location=Philadelphia}}
*{{cite web | author=Canadian Aviation Museum | year=2004 | title=The Balloon Era | url=http://www.aviation.technomuses.ca/assets/pdf/e_Ballons.pdf | publisher=Canadian Aviation Museum | access-date=27 June 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120320032245/http://www.aviation.technomuses.ca/assets/pdf/e_Ballons.pdf | archive-date=20 March 2012 | url-status=dead }}
*{{cite book | last=De Saint-Amand | first=Imbert|year=2004 | title=The Happy Days of the Empress Marie Louise | pages=396 | publisher=Kessinger Publishing Co. | isbn=1-4179-2219-2 | orig-year=1890}} 
*{{cite book | last=Dickens | first=Charles | year=1853 | title=Household Words: A Weekly Journal | volume=7 | publisher=Dix and Edwards | location=New York}}
*{{cite web | last=Duff | first=Norwich | url=http://www.kittybrewster.com/images/Norwich_Duff_Journal_pages017to018.htm | title=Extract from the journal of Norwich Duff | date=6 July 1819 | access-date=24 July 2007 | url-status=usurped | archive-url=https://web.archive.org/web/20101216181225/http://kittybrewster.com/images/Norwich_Duff_Journal_pages017to018.htm | archive-date=16 December 2010 }}
*{{cite book | last=Figuier | first=Louis | title=Les Grandes Inventions Scientifiques et Industrielles Chez les Anciens et les Modernes | url=https://archive.org/details/lesgrandesinven00figugoog | publisher=Hachette | year=1859 | pages=[https://archive.org/details/lesgrandesinven00figugoog/page/n317 304] | location=Paris | language=fr}}
*{{cite journal | author=Gentleman's Magazine | year=1819 | title=Abstract of Foreign Occurrences | journal=Gentleman's Magazine | publisher=F. Jefferies | volume=LXXXIX | issue=12 | page=96}}
*{{cite book | author=Hoefer | year=1857 | title=Nouvelle Biographie Générale | publisher=Firmin Didot frères | pages=960 | language=fr | location=Paris}}
*{{cite book | last=Ireland | first=William Henry | year=1822 | title=France for the Last Seven Years | publisher=G. and W. B. Whittaker | location=London | pages=439}}
*{{cite book | last=Lesur | first=C. L. |year=1820 | title=Annuaire Historique Universel Pour 1819 | url=https://archive.org/details/annuairehistori05lesugoog | language=fr | location=Paris | pages=[https://archive.org/details/annuairehistori05lesugoog/page/n769 768]}}
*{{cite book | last=Lynn | first=Michael R. | year=2006 | title=Popular Science And Public Opinion in Eighteenth-century France | pages=177 | publisher=Manchester University Press | isbn=0-7190-7373-1}}
*{{cite book | last=Maceroni | first=Francis | year=1838 | title=Memoirs of the Life and Adventures of Colonel Maceroni | url=https://archive.org/details/memoirslifeanda06macegoog | publisher=John Macrone | location=London | pages=509}}
*{{cite book | last=Marck | first=Bernard | year=2006 | title=Le Rêve de Vol | publisher=Le Pérégrinateur Editeur | location=Toulouse | pages=216 | isbn=2-910352-45-5 | language=fr}}
*{{cite book | last=Marion | first=Fulgence | year=2004 | title=Wonderful Balloon Ascents or the Conquest of the Skies | publisher=Kessinger Publishing Co | pages=124 | isbn=1-4191-9483-6 | orig-year=1870}}
*{{cite book | last=Martin  | first=J | year=2000 | title=The Almanac of Women and Minorities in World Politics | pages=466 | publisher=Harper Collins | isbn=0-8133-6805-7}}
*{{cite book | last=Mathews | first=Charles | year=1839 | title=Memoirs of Charles Mathews, Comedian. Volume III | publisher=Richard Bentley | location=London | pages=650}}
*{{cite book | last=Mellen | first=Grenville | year=1825 | title=Sad Tales and Glad Tales | publisher=S. G. Goodrich | pages=185 | location=Boston}}
*{{cite book | title=Biographie Universelle Ancienne et Moderne | first=Louis Gabriel | last=Michaud | publisher=C. Desplaces | year=1854 | pages=700 | language=fr}}
*{{cite book | last=Newman | first=Ernest | year=1945 | title=Stories of the Great Operas and Their Composers | url=https://archive.org/details/storiesofgreatop1945newm | url-access=registration | publisher=Blakiston | location=Philadelphia | pages=[https://archive.org/details/storiesofgreatop1945newm/page/889 889]}}
*{{cite journal | last=Peltier | first=Jean-Gabriel | year=1814 | journal=L'Ambigu | title=Entrée Solennelle de Louis XVIII dans sa Capitale | volume=XLV | issue=400 | publisher=Schulze and Dean | location=London | language=fr}}
*{{cite book | last=Poole | first=John | year=1838 | title=Crotchets in the Air; or; an (Un) Scientific Account of a Balloon-Trip | url=https://archive.org/details/crotchetsinairo00poolgoog | publisher=Henry Colburn | location=London | pages=[https://archive.org/details/crotchetsinairo00poolgoog/page/n106 98]}}
*{{cite book | last=Saunders | first=Frederick | year=1853 | title=Salad for the Solitary | url=https://archive.org/details/saladforsolitar04saungoog | pages=[https://archive.org/details/saladforsolitar04saungoog/page/n296 284] | publisher=Lamport, Blakeman and Law}}
*{{cite journal | author=Select Reviews of Literature | title=Miscellaneous: Madame Blanchard | year=1812 | journal=Select Reviews of Literature, and Spirit of Foreign Magazines | volume=VIII | issue=XLIV | pages=184 | publisher=John F. Watson | editor=Enos Bronson | location=Philadelphia}}
*{{cite book | last=Shayler | first=David J. | year=2005 | title=Women in Space – Following Valentina | pages=410 | publisher=Springer | isbn=1-85233-744-3}}
*{{cite book | last=Smucker | first=Samuel Mosheim | year=1857 | title=Memorable Scenes in French History: From the Era of Cardinal Richelieu to the Present Time | url=https://archive.org/details/memorablescenes00smucgoog | pages=[https://archive.org/details/memorablescenes00smucgoog/page/n389 385] | publisher=Miller, Orten, and Co.}}
*{{cite book | last=Turgan | first=Julien | year=1851 | title=Les Ballons: Histoire de la Locomotion Aérienne Depuis son Origine jusqu'à nos Jours | url=https://archive.org/details/lesballoonshist00nervgoog | publisher=Plon Frères | pages=[https://archive.org/details/lesballoonshist00nervgoog/page/n256 208] | language=fr}}
*{{cite book | last=Walker | first=Mike | year=2004| title=Powder Puff Derby: Petticoat Pilots and Flying Flappers | pages=304 | isbn=0-470-85141-4 | publisher=Wiley}}
*{{cite book | last=Walsh | first=William | year=1913 | title=A Handy Book of Curious Information | url=https://archive.org/details/ahandybookcurio00walsgoog | pages=[https://archive.org/details/ahandybookcurio00walsgoog/page/n959 942] | publisher=Lippincott | location=London}}
*{{cite book | last=Wason | first=Charles William | year=1897 | title=Annual Register | publisher=Baldwin, Cradock and Joy}}
*{{cite book | title=Marie Thérèse de Lamourous, a Biography | first=Charlotte Mary | last=Yonge | year=1858 | publisher=John W. Parker and Son | location=London | pages=131}}
{{refend}}</text>
      <sha1>0fvsni11cs79h5gm8dmyedsd7u73ofo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974232</id>
      <parentid>5974231</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T02:59:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <origin>5974232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29158" sha1="8uzh5br289djnwwt0u8vihdu2urjb36" xml:space="preserve">
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi                     = Sophie Blanchard
| tasvir                   = Sophie Blanchard.jpg
| izoh                     = 1859-yilgi gravura
| tavallud_paytidagi_ismi  = Marie Madeleine-Sophie Armant
| tavallud_sanasi          = {{tugʻilgan sanasi|1778|3|25}}
| tavallud_joyi            = Trois-Canons, [[Fransiya qirolligi]] (hozirgi [[Yves, Charente-Maritime|Yves]], [[Fransiya]])
| vafot_sanasi             = {{death date and age|1819|7|6|1778|3|25|df=yes}}
| vafot_joyi               = [[Parij]], [[Fransiya]]
| vafot_sababi             = Havo sharining halokati
| fuqaroligi               = Fransuz
| turmush_o‘rtog‘i         = [[Jean-Pierre Blanchard]]
| kasbi                    = aeronavt
| mashhurligi              = professional [[aeronavtika|aeronavt]] sifatida ishlagan ilk ayol
| faoliyat_yillari         = 1804–1819
}}
'''Sophie Blanchard''' ({{IPA|fr|sɔfi blɑ̃ʃaʁ}}; 1778-yil 25-mart — 1819-yil 6-iyul&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://blog.library.si.edu/blog/2016/03/28/sophie-blanchard-pioneer-aeronaut/#.WraQz5ch2Uk |title=Sophie Blanchard: Pioneer Aeronaut |last=Dunlop |first=Doug |date=28 March 2016 |website=Smithsonian Libraries Unbound |publisher=Smithsonian Institution |language=en-US |access-date=24 March 2018}}&lt;/ref&gt;), odatda '''Madame Blanchard''' nomi bilan tanilgan{{efn|Blanchard o‘zining qizlik va turmushdagi familiyalari turli kombinatsiyalari bilan ham tanilgan, jumladan '''Madeleine-Sophie Blanchard''', '''Marie Madeleine-Sophie Blanchard''', '''Marie Sophie Armant''' va '''Madeleine-Sophie Armant Blanchard'''}}, fransuz [[aeronavtika|aeronavti]] hamda [[Balloon (aircraft)|havo shari]] uchirish kashshofi [[Jean-Pierre Blanchard]]ning rafiqasi edi. Blanchard professional havo shari uchuvchisi sifatida faoliyat yuritgan ilk ayol bo‘lib, erining vafotidan so‘ng ham bu faoliyatni davom ettirib, 60 dan ortiq parvozlarni amalga oshirdi. U o‘zining havo sharidagi jasoratli chiqishlari bilan butun Yevropada mashhur bo‘lib, [[Napoleon Bonapart]]ni ham xushnud etgan; u Blanchardni [[André-Jacques Garnerin]] o‘rniga “Rasmiy bayramlar aeronavti” lavozimiga tayinlagan. 1814-yilda monarxiya [[Bourbon Restavratsiyasi|tiklangach]], u [[Louis XVIII|Lyudovik XVIII]] uchun ham chiqishlar qilgan va u tomonidan “Restavratsiyaning rasmiy aeronavti” deb nomlangan.

Havo sharida uchish o‘sha davr kashshoflari uchun nihoyatda xavfli edi. Blanchard bir necha bor hushidan ketgan, sovuq haroratlarga bardosh bergan va hatto uning shari botqoqqa qulaganida deyarli cho‘kib ketgan. 1819-yilda u aviatsiya tarixida [[Aviation accidents and incidents|aviatsiya halokati]] natijasida halok bo‘lgan ilk ayolga aylandi: Parijdagi [[Tivoli bog‘lari|Tivoli bog‘larida]] namoyish paytida u uchirgan mushaklar shar ichidagi gazni alangalantirib yuborgan. Natijada uning havo shari uy tomiga qulab, u pastga yiqilib halok bo‘lgan.
==Biografiya==

===Dastlabki hayoti va faoliyati===
[[File:Jean Pierre Blanchard.jpg|thumb|upright|[[Jean Pierre Blanchard]]]]
Sofi Blanshar '''Mari Madlen-Sofi Arman''' (Marie Madeleine-Sophie Armant) nomi bilan protestant oilasida [[Trois-Canons]], [[La Rochelle]] yaqinida tug‘ilgan. Uning [[Jean-Pierre Blanchard]] bilan turmush qurishidan oldingi hayoti haqida juda kam ma’lumot mavjud. U dunyodagi birinchi professional aerostat uchuvchisi edi. Nikoh sanasi aniq emas; manbalarda 1794&lt;ref name=&quot;Marck&quot;&gt;Marck 2006, pp. 70–71.&lt;/ref&gt; yoki 1797&lt;ref name=&quot;Lynn&quot;&gt;Lynn 2006, p. 132.&lt;/ref&gt; deb keltiriladi, biroq ko‘pchilik 1804-yilni — uning birinchi parvoz yili — deb hisoblaydi. Blanshar o‘zining birinchi rafiqasi Viktuar Lebrun va to‘rt farzandini tashlab, Yevropa bo‘ylab sayohat qilgan; keyinchalik u qashshoqlikda vafot etgan&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt;.

Sofi turli manbalarda &quot;kichik, xunuk, asabiy ayol&quot;, &quot;qushga o‘xshash o‘tkir yuzli&quot;, keyinchalik esa &quot;kichik va go‘zal&quot; deb tasvirlangan&lt;ref name=&quot;Walker&quot;&gt;Walker 2004, pp. 50–53.&lt;/ref&gt;. U yerda yurishdan ko‘ra osmonda o‘zini erkinroq his qilgan, chunki yerda u tez qo‘rqib ketardi&lt;ref name=&quot;Walker&quot; /&gt;. U baland tovushlardan va aravalarda yurishdan qo‘rqardi, ammo osmonda qo‘rqmas edi&lt;ref name=&quot;Walker&quot; /&gt;. 1807-yilda ular birgalikdagi parvoz paytida halokatga uchragan va eri boshidan jarohat olgan. Bu voqea Sofini bir muddat soqov qilib qo‘ygan&lt;ref&gt;Brown 1801, pp. 207–208.&lt;/ref&gt;.

Sofi birinchi marta 1804-yil 27-dekabrda [[Marseille]] shahrida eri bilan uchdi. Moliyaviy muammolar tufayli ular ayol aerostat uchuvchisi sifatida e’tibor jalb qilib daromad topishni rejalashtirishgan. Sofi bu hissiyotni &quot;beqiyos tuyg‘u&quot; deb ta’riflagan&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;.

U uchinchi parvozini 1805-yil 18-avgustda [[Toulouse]] shahrida mustaqil amalga oshirdi&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Michaud&quot;&gt;Michaud 1854, pp. 415–416.&lt;/ref&gt;.

U birinchi ayol aerostat uchuvchisi emas edi. 1784-yilda Parijda bir nechta ayollar bog‘langan aerostatda uchgan. Shuningdek, [[Élisabeth Thible]] 1784-yilda mustaqil uchgan birinchi ayol hisoblanadi. Biroq Sofi o‘z aerostatini boshqargan va bu ishni kasbga aylantirgan birinchi ayol edi&lt;ref&gt;Walsh 1913, pp. 11–12.&lt;/ref&gt;.

1809-yil 7-martda eri vafot etganidan so‘ng, Sofi mustaqil parvozlarni davom ettirdi va ayniqsa tungi parvozlari bilan mashhur bo‘ldi&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;.

===Mustaqil faoliyati===
[[Image:Blanchardchampdumars.jpg|upright|thumb|1810-yil 24-iyun, Champ de Marsdan uchish]]

Sofi tajribalar o‘tkazib, parashyutlardan foydalangan, hatto itlarni ham tushirgan. U tomoshalarda pirotexnika vositalaridan foydalangan&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt;.

Uning asosiy raqibi [[Élisa Garnerin]] edi&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;.

U kichik vodorod bilan to‘ldirilgan aerostatlardan foydalangan, bu esa uni boshqarishni osonlashtirgan va xavfni kamaytirgan.

Sofi [[Napoleon]]ning sevimli aeronavti bo‘lib, u tomonidan rasmiy tadbirlar uchun tayinlangan&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;. U hatto Napoleonni Angliyaga havo orqali hujum qilish rejasidan qaytargan.

[[Image:Blanchardballoon3.jpg|thumb|left|upright|1811-yil Milan parvozi]]

U Napoleon uchun turli bayramlarda chiqish qilgan, jumladan [[Champ de Mars]]da va boshqa marosimlarda&lt;ref&gt;Smucker 1857, p. 249.&lt;/ref&gt;.

1814-yilda [[Louis XVIII]] Parijga qaytganda, Sofi yana uchish qilgan va &quot;Restavratsiyaning rasmiy aeronavti&quot; deb nomlangan.

U butun Yevropa bo‘ylab mashhur bo‘lib, [[Frankfurt]]da hatto opera tomoshasidan ko‘ra ko‘proq tomoshabin yig‘gan&lt;ref&gt;Newman 1945, p. 513.&lt;/ref&gt;.

===O‘limi===
[[Image:Early flight 02561u (7).jpg|thumb|upright|Blansharning halokati tasviri]]

1819-yil 6-iyulda Parijdagi [[Jardin de Tivoli, Paris]]da uning aerostati yonib ketdi va u halok bo‘ldi.

U tez-tez bu bog‘da chiqish qilgan&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt;. Bu safar pirotexnika haddan tashqari ko‘p edi.

U &quot;Bu oxirgisi bo‘ladi&quot; degan so‘zlar bilan uchishga qaror qilgan&lt;ref name=&quot;Ireland&quot;&gt;Ireland 1822, p. 402.&lt;/ref&gt;.

Ko‘tarilish vaqtida aerostat daraxtlarga tegib ketgan va pirotexnika noto‘g‘ri yo‘nalishda yonib, gazni yoqib yuborgan.

U tez pastga tushgan, ammo shamol uni olib ketgan. Ba’zi tomoshabinlar buni shou deb o‘ylashgan&lt;ref&gt;Marion [1870] 2004, p. 99.&lt;/ref&gt;.

Oxir-oqibat aerostat tomga urilgan va Sofi pastga qulab tushgan.

Guvoh Jon Pul shunday yozgan:

{{quote|Dahshatli sukunat hukm surdi, so‘ngra xonim Blanshar tomdan pastga quladi va ko‘chada jon berdi&lt;ref&gt;Poole 1838, p. 80.&lt;/ref&gt;}}

U ehtimol darhol vafot etgan.

===Merosi===
Uning o‘limi Yevropa bo‘ylab katta ta’sir qoldirgan.

[[Jules Verne]] uni o‘zining ''[[Five Weeks in a Balloon]]'' asarida eslatgan.

[[Fyodor Dostoevsky]] esa uning holatini qimor hissiyotiga qiyoslagan.

[[Charles Dickens]] esa bu voqeani ehtiyotkorlik sabog‘i sifatida ko‘rgan.

2019-yilda chiqqan ''[[The Aeronauts (film)]]'' filmidagi qahramon qisman Sofidan ilhomlangan.
===Mustaqil faoliyati===
[[Image:Blanchardchampdumars.jpg|upright|thumb|1810-yil 24-iyun, Champ de Marsdan uchish]]
Sofi eri kabi parashyut bilan tajribalar o‘tkazgan, o‘z aerostatidan itlarni parashyut yordamida tushirgan, shuningdek tomoshalari davomida pirotexnika vositalarini uchirgan va kichik parashyutlarga biriktirilgan otashin savatchalarni pastga tashlagan&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt;. Boshqa aeronavtlar ham aerostat savatchasidan parashyut bilan sakrash orqali mashhurlikka erishayotgan edilar, ayniqsa [[André-Jacques Garnerin]] oilasi — uning rafiqasi, qizi va jiyani muntazam chiqishlar qilishgan&lt;ref&gt;Turgan 1851, p. 170.&lt;/ref&gt;. Uning jiyani [[Élisa Garnerin]] Sofining asosiy raqibasi bo‘lgan va odatda muhim tadbirlar ularning kamida biri ishtirokisiz o‘tmagan.&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt; Sofi o‘zi ham ba’zi parashyut namoyishlarini o‘tkazgan bo‘lishi mumkin, biroq uning asosiy qiziqishi aerostat uchish edi&lt;ref&gt;Figuier 1859, p. 239.&lt;/ref&gt;.

Erining vafoti vaqtida ular hali ham qarzdor bo‘lganlari sababli, Sofi xarajatlarni kamaytirish uchun imkon qadar tejamkor bo‘lishga harakat qilgan. U [[vodorod]] bilan to‘ldirilgan [[havo shari]] (yoki ''Charlière'')dan foydalangan, chunki bu unga stuldek kichik savatchada uchishga imkon bergan va [[Havo shari|issiq havo shariga]] xos katta hajmdagi material talab qilinmagan. Vodorodli aerostat undan doimiy olovni nazorat qilish majburiyatini ham olib tashlagan. Kichik va tez to‘ldiriladigan aerostat o‘sha davrda muhim edi, chunki &quot;aerostat tartibsizliklari&quot; tez-tez yuz berib, hafsalasi pir bo‘lgan olomon uchish amalga oshmaganida aerostatlarni yo‘q qilishi yoki aeronavtlarga hujum qilishi mumkin edi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.whatshernamepodcast.com/sophie-blanchard/|title=THE AERONAUT Sophie Blanchard|last=What'sHerName and Sharon Wright|date=3 December 2018|website=What'shername|language=en-US|access-date=7 January 2019}}&lt;/ref&gt;. U kichik va yengil bo‘lgani sababli aerostatni to‘ldirish uchun kamroq gaz talab etilgan&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;. Sofi issiq havo sharidan ham foydalangan yoki kamida unga egalik qilgan; polkovnik [[Francis Maceroni]] o‘z xotiralarida u 1811-yilda sharni unga 40 funt sterlingga sotganini yozadi&lt;ref name=&quot;Maceroni&quot;&gt;Maceroni 1838, p. 41.&lt;/ref&gt;.

U [[Napoleon]]ning sevimlisiga aylangan va 1804-yilda u tomonidan André-Jacques Garnerin o‘rniga tayinlangan. Garnerin Parijdagi Napoleonning toj kiyish marosimida uchirilgan sharni boshqara olmagani sabab obro‘sini yo‘qotgan; shar Rimga uchib ketib, [[Lake Bracciano|Lago di Bracciano]]ga qulagan va bu Napoleon ustidan kulguga sabab bo‘lgan&lt;ref&gt;Hoefer 1857, p. 499.&lt;/ref&gt;. Napoleon unga qanday unvon bergani aniq emas: u albatta uni &quot;Rasmiy bayramlar aeronavti&quot; (''Aéronaute des Fêtes Officielles'') etib tayinlagan&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;, biroq ehtimol uni aerostat ishlari bo‘yicha bosh vazir darajasiga ham ko‘targan, bu lavozimda u [[Napaleonning Angliyaga bosqini|Angliyaga havo orqali bostirib kirish]] rejalarini ishlab chiqqani aytiladi&lt;ref&gt;Martin 2000, p. 135.&lt;/ref&gt;. Sofi esa bu rejaning amaliy emasligini, La-Mansh ustidagi shamollar bunga yo‘l qo‘ymasligini aytib, Napoleoni fikridan qaytargan&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.whatshernamepodcast.com/sophie-blanchard/|title=THE AERONAUT Sophie Blanchard|last=What'sHerName and Sharon Wright|date=7 January 2019|website=What'shername Podcast}}&lt;/ref&gt;.  

[[Image:Blanchardballoon3.jpg|thumb|left|upright|Sofi 1811-yil 15-avgustda Milanda Napoleonning 42 yoshini nishonlash uchun uchmoqda]]
U 1810-yil 24-iyunda Parijdagi [[Champ de Mars]]dan Napoleon uchun chiqish qilgan va uning [[Imperator gvardiyasi]] tomonidan tashkil etilgan nikoh tantanalarida, [[Marie Louise|Mariya-Luiza]] bilan turmush qurishi munosabati bilan ham ishtirok etgan. Napoleonning o‘g‘li [[Napoleon II]] tug‘ilganda, Sofi Parij ustidan uchib, bu voqeani e’lon qiluvchi varaqalar sochgan&lt;ref&gt;Smucker 1857, p. 249.&lt;/ref&gt;. U 1811-yil 23-iyunda [[Château de Saint-Cloud]]da o‘tkazilgan suvga cho‘qintirish marosimida pirotexnika bilan chiqish qilgan&lt;ref&gt;de Saint-Amand [1890] 2004, p. 270.&lt;/ref&gt;, hamda 1811-yil 15-avgustda [[Milan]]da &quot;Imperator bayrami&quot;da qatnashgan. U 1811-yilda Neapolda Napoleonning qaynotasi, qirol [[Joachim Murat]] qo‘shinlarini ko‘zdan kechirayotgan paytda yomon ob-havoda ham uchgan&lt;ref name=&quot;Maceroni&quot; /&gt;. 1814-yil 4-mayda [[Louis XVIII]] Parijga qaytganida, Sofi [[Pont Neuf]]dan uchib, tantanali yurishda ishtirok etgan. Qirol uning chiqishidan shunchalik hayratlanganki, uni &quot;Restavratsiyaning rasmiy aeronavti&quot; deb atagan&lt;ref&gt;Peltier 1814, p. 391.&lt;/ref&gt;{{efn|[[Comte de Provence]] sifatida Lui ilgari aerostat pioneri [[Pilâtre de Rozier]]ni qo‘llab-quvvatlagan edi; u 1785-yilda ilk halokatli aerostat avariyasida vafot etgan.&lt;ref&gt;Canadian Aviation Museum 2004.&lt;/ref&gt;}}.

Sofi butun Yevropada mashhur bo‘lib, uning chiqishlari katta olomonni jalb qilgan. [[Frankfurt]]da u [[Carl Maria von Weber]]ning ''[[Silvana (opera)|Silvana]]'' operasining premyerasiga tomoshabinlar kam kelishiga sabab bo‘lgan — odamlar operaga emas, uning uchishini tomosha qilishga borgan&lt;ref&gt;Newman 1945, p. 513.&lt;/ref&gt;. U Italiyada ko‘plab chiqishlar qilgan. 1811-yilda u Rimdan [[Naples]]ga uchib, yo‘lni ikki qismga bo‘lgan, keyin yana 12 000 fut (3 660 m) balandlikka ko‘tarilib, bir muddat uxlab qolganini aytgan va [[Tagliacozzo]]da qo‘ngan&lt;ref&gt;Select Reviews 1812, p. 176.&lt;/ref&gt;. Shu yili u [[Vincennes]] yaqinida do‘l bo‘ronidan qochish uchun balandlikka ko‘tarilib, hushini yo‘qotgan va 14,5 soat havoda qolgan&lt;ref&gt;Wason 1897, p. 82.&lt;/ref&gt;. Sofi [[Alps]] tog‘larini aerostatda kesib o‘tgan&lt;ref&gt;Shayler 2005, p. 10.&lt;/ref&gt;, va 1812-yil 26-aprelda [[Turin]]ga uchish paytida sovuq tufayli burnidan qon ketgan va qo‘llarida muz hosil bo‘lgan&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;. 1817-yil 21-sentabrda [[Nantes]]dan uchish vaqtida u botqoqli joyni xavfsiz qo‘nish joyi deb o‘ylab, deyarli halok bo‘lgan: shar daraxtga ilinib qolib, savatcha ag‘darilgan va Sofi suvga tushib ketgan, biroq tez yordam kelib uni qutqargan&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;. U [[Marie-Thérèse Charlotte de Lamourous|Mari Teres de Lamouru]]ga hamdardlik bildirib, [[Bordeaux]]dagi boshpanaga yordam sifatida o‘z chiqishlaridan birining daromadini berishni taklif qilgan, ammo u bu taklifni rad etgan&lt;ref&gt;Yonge 1858, p. 57.&lt;/ref&gt;.

===O‘limi===
[[Image:Early flight 02561u (7).jpg|thumb|upright|''Mme. Blansharning o‘limi'', XIX asr oxiriga oid tasvir]]
1819-yil 6-iyulda Parijdagi [[Tivoli bog‘lari|Tivoli bog‘larida]] uning vodorod bilan to‘ldirilgan aerostati yonib ketdi va Blanshar to‘rga o‘ralib, pastga qulab halok bo‘ldi.

Blanshar Tivoli bog‘larida muntazam chiqish qilgan, Parijda bo‘lganida haftasiga ikki marta uchgan&lt;ref name=&quot;Lynn&quot; /&gt;. U pirotexnikadan foydalanish xavfi haqida bir necha bor ogohlantirilgan edi. Bu safargi chiqish odatdagidan ancha katta va ko‘proq otashin vositalarni o‘z ichiga olishi rejalashtirilgan edi va ogohlantirishlar unga ta’sir qilgandek tuyuladi. Ba’zi tomoshabinlar undan uchmaslikni iltimos qilgan bo‘lsa, boshqalar shouni ko‘rishni istab uni rag‘batlantirgan. Bir manbaga ko‘ra, u oxir-oqibat qaror qilib, savatchaga o‘tirar ekan: &quot;''Allons, ce sera pour la dernière fois''&quot; (&quot;Ketamiz, bu oxirgisi bo‘ladi&quot;) degan&lt;ref name=&quot;Ireland&quot;&gt;Ireland 1822, p. 402.&lt;/ref&gt;.

Taxminan soat 22:30 atrofida (aniq vaqt manbalarda farq qiladi) Blanshar oq libosda, tuyaqush patlari bilan bezatilgan oq shlyapa kiygan va oq bayroq ko‘tarib uchishni boshladi. Shamol kuchli esayotgan edi va aerostat ko‘tarilishda qiynalgandek ko‘rindi. Balastni tashlash orqali u biroz balandlikka ko‘tarildi, biroq aerostat ko‘tarilish vaqtida daraxtlarga tegib o‘tdi. Daraxtlardan yuqoriga chiqqach, Blanshar bayroqni silkitib chiqishni boshladi. Aerostat &quot;[[Bengal fire]]&quot; — sekin yonuvchi rangli pirotexnika — joylashtirilgan savatchalar bilan yoritilgan edi&lt;ref&gt;Gentleman's Magazine 1819, p. 76.&lt;/ref&gt;.

Namoyish boshlanganidan ko‘p o‘tmay, hali ko‘tarilish jarayonida bo‘lganida, aerostat yonayotgani ko‘rildi. Ba’zi xabarlarda aytilishicha, u bir muddat bulut ortida yo‘qolib, qayta ko‘ringanda allaqachon yonayotgan bo‘lgan — qanday bo‘lmasin, aerostat ichidagi gaz yonayotgan edi. Blanshar tezlik bilan pastga tusha boshladi, ammo shamol uni bog‘ hududidan uzoqlashtirib borardi. Ba’zi tomoshabinlar buni shouning bir qismi deb o‘ylab, qarsak chalib qo‘llab-quvvatlashgan&lt;ref&gt;Marion [1870] 2004, p. 99.&lt;/ref&gt;. Aerostat juda baland ko‘tarilmagan edi va chiqib ketayotgan gaz yonayotgan bo‘lsa ham, ichidagi gaz yetarli ko‘tarilish kuchini saqlab turgan. Balastni tezda tashlab, Blanshar tushishni sekinlashtirishga muvaffaq bo‘ldi. Ko‘pchilik ma’lumotlarga ko‘ra, u tushish paytida xotirjam ko‘ringan, biroq yerga yaqinlashganda umidsizlik bilan qo‘llarini siqib turgani aytiladi&lt;ref name=&quot;Ireland&quot; /&gt;. Keyinchalik mish-mishlarga ko‘ra, u savatchani shunchalik qattiq ushlaganki, &quot;bir nechta tomirlari uzilib ketgan&quot;&lt;ref&gt;Mathews 1839, p.65.&lt;/ref&gt;.

[[Image:Blancharddeath.jpg|right|thumb|upright|1869-yilga oid yana bir tasvir]]
Rue de Provence ko‘chasidagi uylar tomi ustiga yaqinlashganda aerostatdagi gaz tugadi va qurilma tomga urildi{{efn|Ko‘pchilik manbalarda uy raqami ko‘rsatilmagan, ba’zilar 15 yoki 16-raqamli uy deb taxmin qiladi, ayrimlar esa bu bino mehmonxona bo‘lganini aytadi.}}. Agar shu bilan tugaganida, ehtimol u omon qolishi mumkin edi, ammo savatchani aerostatga bog‘lab turgan arqonlar kuyib uzilgan yoki zarba uni oldinga uloqtirgan. Natijada, to‘rga ilinib qolgan Blanshar tomdan pastga — ko‘chaga qulab tushgan. Guvoh Jon Pul uning so‘nggi lahzalarini shunday tasvirlaydi:

{{quote|Dahshatli sukunat hukm surdi, so‘ngra xonim Blanshar aerostat to‘riga o‘ralgan holda qiya tomga urilib tushdi va keyin ko‘chaga quladi; u yerda uni ezilgan jasad holida olib ketishdi&lt;ref&gt;Poole 1838, p. 80.&lt;/ref&gt;.}}

Ba’zi manbalarda aytilishicha, u tomga urilayotganda &quot;''À moi!''&quot; (&quot;yordam!&quot;) deb baqirgan&lt;ref&gt;Turgan 1851, p. 145.&lt;/ref&gt;. Olomon yordamga oshiqib kelganiga qaramay, uni qutqarib bo‘lmadi — u ehtimol darhol, bo‘yni sinishi natijasida yoki ko‘pi bilan o‘n daqiqa ichida vafot etgan.

Halokatning eng ehtimoliy sababi shuki, aerostatga biriktirilgan pirotexnika vositalari ko‘tarilish vaqtida daraxtga tegib joyidan siljigan bo‘lishi mumkin; ehtimol aerostat haddan tashqari yuklangan va tez ko‘tarila olmagan. U fitillarni yoqqanida, otashinlar aerostatdan uzoqlashish o‘rniga unga qarab yo‘nalgan va ulardan biri matoni kuydirib, gazni alangalatgan. Aytilishicha, bir kishi bu muammoni payqab, unga fitillarni yoqmaslikni baqirib aytgan, ammo uning ovozi olomonning shovqini ichida eshitilmagan&lt;ref name=&quot;Ireland&quot; /&gt;. Keyingi xabarlarda esa u gaz klapanini ochiq qoldirgani yoki aerostat sifatsiz bo‘lgani sabab gaz sizib chiqib, yonishga sabab bo‘lgani ham taxmin qilingan&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt;.

===Merosi===
[[Norwich Duff]] Blansharning parvozini va halokatini ko‘rgan guvoh sifatida shunday yozgan:
{{quote|Bunday dahshatli hodisaning zavqlanish uchun yig‘ilgan va kayfiyati yuqori bo‘lgan minglab odamlar ongiga qanday ta’sir qilganini tasavvur qilish qiyin emas...&lt;ref name=&quot;Duff&quot;&gt;Duff 1819.&lt;/ref&gt;}}

Uning vafoti haqida xabar tarqalishi bilan Tivoli bog‘lari egalari darhol kirish chiptalari daromadi uning bolalarini qo‘llab-quvvatlash uchun berilishini e’lon qilishdi, ayrim tomoshabinlar esa darvozalar oldida turib Parij aholisi orasida xayriya yig‘ishdi&lt;ref name=&quot;Duff&quot; /&gt;. Natijada 2 400 [[french franc|frank]] yig‘ildi, biroq keyinchalik uning tirik qolgan farzandlari yo‘qligi ma’lum bo‘lgach, bu mablag‘ [[Père Lachaise Cemetery]]dagi qabri ustiga yonayotgan aerostat tasviri bilan bezatilgan yodgorlik o‘rnatishga sarflandi. Uning qabr toshiga &quot;''victime de son art et de son intrépidité''&quot; (&quot;o‘z san’ati va jasorati qurboni&quot;) degan yozuv o‘yib yozilgan.&lt;ref name=&quot;Marck&quot; /&gt; Qolgan taxminan 1 000 frank esa Blanshar qatnashgan [[Lutheran]] ''[[:fr:Cloître et église des Billettes|Église des Billettes]]'' cherkoviga berilgan&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt;.

U boy bo‘lmagan bo‘lsa-da, vafoti vaqtida eri qoldirgan qarzlardan qutulgan va moliyaviy jihatdan barqaror edi. Har bir parvozi unga taxminan 1 000 frankka tushgan (aerostatni saqlash xarajatlaridan tashqari). Vasiyatnomasida u 1 000&lt;ref name=&quot;Michaud&quot; /&gt; dan 50 000&lt;ref&gt;Lesur 1820, p. 651.&lt;/ref&gt; frankgacha bo‘lgan mulkni tanishlaridan birining qiziga qoldirgan.

Uning o‘limi haqidagi hikoya butun Yevropa bo‘ylab tarqalgan. [[Jules Verne]] uni ''[[Five Weeks in a Balloon]]'' asarida eslatgan, [[Fyodor Dostoevsky]] esa ''[[The Gambler (novel)|The Gambler]]'' romanida qimor paytidagi hayajonni Blansharning qulash paytidagi hissiyotlariga qiyoslagan. Boshqalar uchun esa uning o‘limi ogohlantiruvchi saboq bo‘lib xizmat qilgan — masalan, [[Grenville Mellen]] buni &quot;ayol o‘z o‘rnidan chiqib ketgan yoki juda balandga ko‘tarilgan&quot; deb talqin qilgan&lt;ref&gt;Mellen 1825, p. 154.&lt;/ref&gt;, yoki bunday tomoshalar ortidagi behudalikning oqibati sifatida baholangan. [[Charles Dickens]] esa shunday degan: &quot;Ko‘za ko‘p bor quduqqa boradi, ammo oxir-oqibat sinadi&quot;&lt;ref&gt;Dickens 1853, p. 488.&lt;/ref&gt;. 

Blanshar hikoyasidan ilhomlangan Linda Donnning ''[[The Little Balloonist]]'' romani 2006-yilda nashr etilgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.publishersweekly.com/978-0-525-94928-2|title=Fiction Book Review: The Little Balloonist|publisher=Publishers Weekly|date=21 November 2005|access-date=23 April 2019}}&lt;/ref&gt;.

2019-yilda chiqarilgan ''[[The Aeronauts (film)|The Aeronauts]]'' filmida (unda [[Felicity Jones]] ijro etgan Amelia Rennes obrazi) qisman Blanshardan ilhom olingan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://parade.com/724853/walterscott/felicity-jones-on-meeting-ruth-bader-ginsburg-why-she-joined-star-wars/ |title=Felicity Jones on Meeting Ruth Bader Ginsburg &amp; Why She Joined Star Wars |date=21 December 2018|first=Walter|last=Scott|work=Parade|access-date=25 August 2019}}&lt;/ref&gt;.
==Yana qarang==
* [[Aviatsiyadagi birinchilar roʻyxati]]
==Izohlar==
{{notelist}}
==Manbalar==
{{reflist|30em}}

==Adabiyotlar==
{{refbegin}}
*{{cite book | last=Brown | first=Charles Brockden | year=1808 | title=The Literary Magazine, and American Register | publisher=Thomas and George Palmer | volume=VIII | pages=336 | location=Philadelphia}}
*{{cite web | author=Canadian Aviation Museum | year=2004 | title=The Balloon Era | url=http://www.aviation.technomuses.ca/assets/pdf/e_Ballons.pdf | publisher=Canadian Aviation Museum | access-date=27 June 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120320032245/http://www.aviation.technomuses.ca/assets/pdf/e_Ballons.pdf | archive-date=20 March 2012 | url-status=dead }}
*{{cite book | last=De Saint-Amand | first=Imbert|year=2004 | title=The Happy Days of the Empress Marie Louise | pages=396 | publisher=Kessinger Publishing Co. | isbn=1-4179-2219-2 | orig-year=1890}} 
*{{cite book | last=Dickens | first=Charles | year=1853 | title=Household Words: A Weekly Journal | volume=7 | publisher=Dix and Edwards | location=New York}}
*{{cite web | last=Duff | first=Norwich | url=http://www.kittybrewster.com/images/Norwich_Duff_Journal_pages017to018.htm | title=Extract from the journal of Norwich Duff | date=6 July 1819 | access-date=24 July 2007 | url-status=usurped | archive-url=https://web.archive.org/web/20101216181225/http://kittybrewster.com/images/Norwich_Duff_Journal_pages017to018.htm | archive-date=16 December 2010 }}
*{{cite book | last=Figuier | first=Louis | title=Les Grandes Inventions Scientifiques et Industrielles Chez les Anciens et les Modernes | url=https://archive.org/details/lesgrandesinven00figugoog | publisher=Hachette | year=1859 | pages=[https://archive.org/details/lesgrandesinven00figugoog/page/n317 304] | location=Paris | language=fr}}
*{{cite journal | author=Gentleman's Magazine | year=1819 | title=Abstract of Foreign Occurrences | journal=Gentleman's Magazine | publisher=F. Jefferies | volume=LXXXIX | issue=12 | page=96}}
*{{cite book | author=Hoefer | year=1857 | title=Nouvelle Biographie Générale | publisher=Firmin Didot frères | pages=960 | language=fr | location=Paris}}
*{{cite book | last=Ireland | first=William Henry | year=1822 | title=France for the Last Seven Years | publisher=G. and W. B. Whittaker | location=London | pages=439}}
*{{cite book | last=Lesur | first=C. L. |year=1820 | title=Annuaire Historique Universel Pour 1819 | url=https://archive.org/details/annuairehistori05lesugoog | language=fr | location=Paris | pages=[https://archive.org/details/annuairehistori05lesugoog/page/n769 768]}}
*{{cite book | last=Lynn | first=Michael R. | year=2006 | title=Popular Science And Public Opinion in Eighteenth-century France | pages=177 | publisher=Manchester University Press | isbn=0-7190-7373-1}}
*{{cite book | last=Maceroni | first=Francis | year=1838 | title=Memoirs of the Life and Adventures of Colonel Maceroni | url=https://archive.org/details/memoirslifeanda06macegoog | publisher=John Macrone | location=London | pages=509}}
*{{cite book | last=Marck | first=Bernard | year=2006 | title=Le Rêve de Vol | publisher=Le Pérégrinateur Editeur | location=Toulouse | pages=216 | isbn=2-910352-45-5 | language=fr}}
*{{cite book | last=Marion | first=Fulgence | year=2004 | title=Wonderful Balloon Ascents or the Conquest of the Skies | publisher=Kessinger Publishing Co | pages=124 | isbn=1-4191-9483-6 | orig-year=1870}}
*{{cite book | last=Martin  | first=J | year=2000 | title=The Almanac of Women and Minorities in World Politics | pages=466 | publisher=Harper Collins | isbn=0-8133-6805-7}}
*{{cite book | last=Mathews | first=Charles | year=1839 | title=Memoirs of Charles Mathews, Comedian. Volume III | publisher=Richard Bentley | location=London | pages=650}}
*{{cite book | last=Mellen | first=Grenville | year=1825 | title=Sad Tales and Glad Tales | publisher=S. G. Goodrich | pages=185 | location=Boston}}
*{{cite book | title=Biographie Universelle Ancienne et Moderne | first=Louis Gabriel | last=Michaud | publisher=C. Desplaces | year=1854 | pages=700 | language=fr}}
*{{cite book | last=Newman | first=Ernest | year=1945 | title=Stories of the Great Operas and Their Composers | url=https://archive.org/details/storiesofgreatop1945newm | url-access=registration | publisher=Blakiston | location=Philadelphia | pages=[https://archive.org/details/storiesofgreatop1945newm/page/889 889]}}
*{{cite journal | last=Peltier | first=Jean-Gabriel | year=1814 | journal=L'Ambigu | title=Entrée Solennelle de Louis XVIII dans sa Capitale | volume=XLV | issue=400 | publisher=Schulze and Dean | location=London | language=fr}}
*{{cite book | last=Poole | first=John | year=1838 | title=Crotchets in the Air; or; an (Un) Scientific Account of a Balloon-Trip | url=https://archive.org/details/crotchetsinairo00poolgoog | publisher=Henry Colburn | location=London | pages=[https://archive.org/details/crotchetsinairo00poolgoog/page/n106 98]}}
*{{cite book | last=Saunders | first=Frederick | year=1853 | title=Salad for the Solitary | url=https://archive.org/details/saladforsolitar04saungoog | pages=[https://archive.org/details/saladforsolitar04saungoog/page/n296 284] | publisher=Lamport, Blakeman and Law}}
*{{cite journal | author=Select Reviews of Literature | title=Miscellaneous: Madame Blanchard | year=1812 | journal=Select Reviews of Literature, and Spirit of Foreign Magazines | volume=VIII | issue=XLIV | pages=184 | publisher=John F. Watson | editor=Enos Bronson | location=Philadelphia}}
*{{cite book | last=Shayler | first=David J. | year=2005 | title=Women in Space – Following Valentina | pages=410 | publisher=Springer | isbn=1-85233-744-3}}
*{{cite book | last=Smucker | first=Samuel Mosheim | year=1857 | title=Memorable Scenes in French History: From the Era of Cardinal Richelieu to the Present Time | url=https://archive.org/details/memorablescenes00smucgoog | pages=[https://archive.org/details/memorablescenes00smucgoog/page/n389 385] | publisher=Miller, Orten, and Co.}}
*{{cite book | last=Turgan | first=Julien | year=1851 | title=Les Ballons: Histoire de la Locomotion Aérienne Depuis son Origine jusqu'à nos Jours | url=https://archive.org/details/lesballoonshist00nervgoog | publisher=Plon Frères | pages=[https://archive.org/details/lesballoonshist00nervgoog/page/n256 208] | language=fr}}
*{{cite book | last=Walker | first=Mike | year=2004| title=Powder Puff Derby: Petticoat Pilots and Flying Flappers | pages=304 | isbn=0-470-85141-4 | publisher=Wiley}}
*{{cite book | last=Walsh | first=William | year=1913 | title=A Handy Book of Curious Information | url=https://archive.org/details/ahandybookcurio00walsgoog | pages=[https://archive.org/details/ahandybookcurio00walsgoog/page/n959 942] | publisher=Lippincott | location=London}}
*{{cite book | last=Wason | first=Charles William | year=1897 | title=Annual Register | publisher=Baldwin, Cradock and Joy}}
*{{cite book | title=Marie Thérèse de Lamourous, a Biography | first=Charlotte Mary | last=Yonge | year=1858 | publisher=John W. Parker and Son | location=London | pages=131}}
{{refend}}</text>
      <sha1>8uzh5br289djnwwt0u8vihdu2urjb36</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xavi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360647</id>
    <redirect title="Xavi (1980-yilda tugʻilgan futbolchi)" />
    <revision>
      <id>5974241</id>
      <timestamp>2026-04-04T03:39:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>AnvarxonM [[Xavi]] sahifasini [[Xavi (1980-yilda tugʻilgan futbolchi)]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>5974241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="44aezytj9hjnvw1ta8ejlu8fxtitb84" xml:space="preserve">#YOʻNALTIRISH [[Xavi (1980-yilda tugʻilgan futbolchi)]]</text>
      <sha1>44aezytj9hjnvw1ta8ejlu8fxtitb84</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Xavi</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360648</id>
    <redirect title="Munozara:Xavi (1980-yilda tugʻilgan futbolchi)" />
    <revision>
      <id>5974243</id>
      <timestamp>2026-04-04T03:39:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>AnvarxonM [[Munozara:Xavi]] sahifasini [[Munozara:Xavi (1980-yilda tugʻilgan futbolchi)]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>5974243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="6cs69a3xowsfnt9wx6yu16ont6cib5q" xml:space="preserve">#YOʻNALTIRISH [[Munozara:Xavi (1980-yilda tugʻilgan futbolchi)]]</text>
      <sha1>6cs69a3xowsfnt9wx6yu16ont6cib5q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andoza:Al Sadd SC murabbiylari</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1360649</id>
    <revision>
      <id>5974246</id>
      <timestamp>2026-04-04T03:42:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Football manager history |name=Al Sadd SC murabbiylari |teamname=Al Sadd SC |bgcolor=white |textcolor=black |bordercolor=black |list = [[Said Musa (futbolchi)|Musa]] 1969 to 74 [[Abdullah Balash|Balash]] 1974 [[Hassan Othman|Othman]] 1974 to 79 [[José Faria|Mehdi Faria]] 1979 to 82 [[Hassan Othman|Othman]] 1982 [[Jimmy Meadows|Meadows]] 1982 to 83 [[Pepe (1935-yilda tugʻilgan futbolchi)|Pepe]] 1983 to 84 [[Hassan Othman|Othman]] 1984 to 85 Pr...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2278" sha1="rzd5empvdrie5k31yrr62k1o7ksm6x1" xml:space="preserve">{{Football manager history
|name=Al Sadd SC murabbiylari
|teamname=Al Sadd SC
|bgcolor=white
|textcolor=black
|bordercolor=black
|list =
[[Said Musa (futbolchi)|Musa]] 1969 to 74
[[Abdullah Balash|Balash]] 1974
[[Hassan Othman|Othman]] 1974 to 79
[[José Faria|Mehdi Faria]] 1979 to 82
[[Hassan Othman|Othman]] 1982
[[Jimmy Meadows|Meadows]] 1982 to 83
[[Pepe (1935-yilda tugʻilgan futbolchi)|Pepe]] 1983 to 84
[[Hassan Othman|Othman]] 1984 to 85
[[Procópio Cardoso|Cardoso]] 1985 to 87
[[Ahmed Omar (futbolchi)|Omar]] 1987 to 88
[[José Carbone|Carbone]] 1988
[[Obeid Jumaa|Jumaa]] 1988 to 89
[[José Carbone|Carbone]] 1989
[[Cabralzinho (futbolchi)|Cabralzinho]] 1989 to 90
[[Cleyton Silas|Silas]] 1990 to 91
[[Obeid Jumaa|Jumaa]] 1991 to 92
[[Sebastião Lapola|Lapola]] 1992 to 93
[[Ahmed Omar (futbolchi)|Omar]] 1993 to 94
[[Flamarion (1951-yilda tugʻilgan futbolchi)|Flamarion]] 1994
[[Džemaludin Mušović|Mušović]] 1994 to 95
[[Sebastião Rocha (futbol murabbiy)|Rocha]] 1995 to 96
[[Abdelkader Youmir|Youmir]] 1996 to 97
[[Zé Mário (1949-yilda tugʻilgan futbolchi)|Zé Mário]] 1997
[[Rabah Madjer|Madjer]] 1997 to 98
[[Abdelkader Youmir|Youmir]] 1998 to 99
[[Luiz Gonzaga Milioli|Gonzaga]] 1999
[[Adnan Dirjal|Dirjal]] 1999
[[Džemaludin Mušović|Mušović]] 2000
[[René Meulensteen|Meulensteen]] 2000 to 01
[[Ilie Balaci|Balaci]] 2001 to 02
[[Luka Peruzović|Peruzović]] 2002 to 04
[[Bora Milutinović|Milutinović]] 2004 to 05
[[Mohammed Al Ammari|Ammari]] 2005 to 06
[[Jorge Fossati|Fossati]] 2006 to 07
[[Co Adriaanse|Adriaanse]] 2007 to 08
[[Hassan Hormutallah|Hormutallah]] 2008
[[Émerson Leão|Leão]] 2008
[[Džemaludin Mušović|Mušović]] 2008 to 09
[[Cosmin Olăroiu|Olăroiu]] 2009 to 10
[[Jorge Fossati|Fossati]] 2010 to 12
[[Hussein Ammouta|Ammouta]] 2012 to 15
[[Jesualdo Ferreira|Ferreira]] 2015 to 19
[[Xavi (1980-yilda tugʻilgan futbolchi)|Xavi]] 2019 to 21 
[[Javi Gracia|Gracia]] 2021 to 22
[[Juan Manuel Lillo|Lillo]] 2022 to 23
[[Bruno Pinheiro (futbol murabbiy)|Pinheiro]] 2023
[[Wesam Rizik|Rizik]] 2023 to 24
[[Félix Sánchez (futbol murabbiy)|Sánchez]] 2024 to 25
[[Roberto Mancini|Mancini]] 2025
}}&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}

[[Turkum:Qatar futbol jamoalarining murabbiylariga oid navigatsion andozalar]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rzd5empvdrie5k31yrr62k1o7ksm6x1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974251</id>
      <parentid>5974246</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T03:47:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5974251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2338" sha1="df4tsai2emxaogq42aue8hfre2a8m0z" xml:space="preserve">{{Football manager history
|name=Al Sadd SC murabbiylari
|teamname=Al Sadd SC
|state   = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt;
|bgcolor=white
|textcolor=black
|bordercolor=black
|list =
[[Said Musa (futbolchi)|Musa]] 1969 to 74
[[Abdullah Balash|Balash]] 1974
[[Hassan Othman|Othman]] 1974 to 79
[[José Faria|Mehdi Faria]] 1979 to 82
[[Hassan Othman|Othman]] 1982
[[Jimmy Meadows|Meadows]] 1982 to 83
[[Pepe (1935-yilda tugʻilgan futbolchi)|Pepe]] 1983 to 84
[[Hassan Othman|Othman]] 1984 to 85
[[Procópio Cardoso|Cardoso]] 1985 to 87
[[Ahmed Omar (futbolchi)|Omar]] 1987 to 88
[[José Carbone|Carbone]] 1988
[[Obeid Jumaa|Jumaa]] 1988 to 89
[[José Carbone|Carbone]] 1989
[[Cabralzinho (futbolchi)|Cabralzinho]] 1989 to 90
[[Cleyton Silas|Silas]] 1990 to 91
[[Obeid Jumaa|Jumaa]] 1991 to 92
[[Sebastião Lapola|Lapola]] 1992 to 93
[[Ahmed Omar (futbolchi)|Omar]] 1993 to 94
[[Flamarion (1951-yilda tugʻilgan futbolchi)|Flamarion]] 1994
[[Džemaludin Mušović|Mušović]] 1994 to 95
[[Sebastião Rocha (futbol murabbiy)|Rocha]] 1995 to 96
[[Abdelkader Youmir|Youmir]] 1996 to 97
[[Zé Mário (1949-yilda tugʻilgan futbolchi)|Zé Mário]] 1997
[[Rabah Madjer|Madjer]] 1997 to 98
[[Abdelkader Youmir|Youmir]] 1998 to 99
[[Luiz Gonzaga Milioli|Gonzaga]] 1999
[[Adnan Dirjal|Dirjal]] 1999
[[Džemaludin Mušović|Mušović]] 2000
[[René Meulensteen|Meulensteen]] 2000 to 01
[[Ilie Balaci|Balaci]] 2001 to 02
[[Luka Peruzović|Peruzović]] 2002 to 04
[[Bora Milutinović|Milutinović]] 2004 to 05
[[Mohammed Al Ammari|Ammari]] 2005 to 06
[[Jorge Fossati|Fossati]] 2006 to 07
[[Co Adriaanse|Adriaanse]] 2007 to 08
[[Hassan Hormutallah|Hormutallah]] 2008
[[Émerson Leão|Leão]] 2008
[[Džemaludin Mušović|Mušović]] 2008 to 09
[[Cosmin Olăroiu|Olăroiu]] 2009 to 10
[[Jorge Fossati|Fossati]] 2010 to 12
[[Hussein Ammouta|Ammouta]] 2012 to 15
[[Jesualdo Ferreira|Ferreira]] 2015 to 19
[[Xavi (1980-yilda tugʻilgan futbolchi)|Xavi]] 2019 to 21 
[[Javi Gracia|Gracia]] 2021 to 22
[[Juan Manuel Lillo|Lillo]] 2022 to 23
[[Bruno Pinheiro (futbol murabbiy)|Pinheiro]] 2023
[[Wesam Rizik|Rizik]] 2023 to 24
[[Félix Sánchez (futbol murabbiy)|Sánchez]] 2024 to 25
[[Roberto Mancini|Mancini]] 2025
}}&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}

[[Turkum:Qatar futbol jamoalarining murabbiylariga oid navigatsion andozalar]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>df4tsai2emxaogq42aue8hfre2a8m0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Qatar futbol jamoalarining murabbiylariga oid navigatsion andozalar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360650</id>
    <revision>
      <id>5974247</id>
      <timestamp>2026-04-04T03:44:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„[[Turkum:Futbol klublarining murabbiylariga oid navigatsion andozalar]] [[Turkum:Qatar futboliga oid navigatsion andozalar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124" sha1="4mfff3phni6go6xc4v02uxi1lznbdh4" xml:space="preserve">[[Turkum:Futbol klublarining murabbiylariga oid navigatsion andozalar]]
[[Turkum:Qatar futboliga oid navigatsion andozalar]]</text>
      <sha1>4mfff3phni6go6xc4v02uxi1lznbdh4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Qatar futboliga oid navigatsion andozalar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360651</id>
    <revision>
      <id>5974248</id>
      <timestamp>2026-04-04T03:45:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„[[Turkum:Mamlakatlar futboliga oid navigatsion andozalar]] [[Turkum:Qatar futboliga oid andozalar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="123fg0o2dtwz2ynhvrykrit0k6aakj5" xml:space="preserve">[[Turkum:Mamlakatlar futboliga oid navigatsion andozalar]]
[[Turkum:Qatar futboliga oid andozalar]]</text>
      <sha1>123fg0o2dtwz2ynhvrykrit0k6aakj5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andoza munozarasi:Al Sadd SC murabbiylari</title>
    <ns>11</ns>
    <id>1360652</id>
    <revision>
      <id>5974249</id>
      <timestamp>2026-04-04T03:46:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„{{munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="srjk8qw7fnryrp5m66amrx671fy75ox" xml:space="preserve">{{munozara}}</text>
      <sha1>srjk8qw7fnryrp5m66amrx671fy75ox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andoza:FC Zenit Sankt-Peterburg murabbiylari</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1360653</id>
    <revision>
      <id>5974257</id>
      <timestamp>2026-04-04T04:00:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Football manager history |name=FC Zenit Sankt-Peterburg murabbiylari |teamname=FC Zenit Sankt Peterburg |state   = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt; |bgcolor=#243e9c |textcolor=white |bordercolor=#4684d4 |list = [[Pyotr Filippov|Filippov]] 1936 to 37 [[Boris Ivin|Ivin]]&lt;sup&gt;c&lt;/sup&gt; 1938 [[Konstantin Yegorov|Yegorov]] 1938 to 40 [[Pyotr Filippov|Filippov]] 1940 [[Konstantin Lemeshev|K. Lemeshev]] 1941 to 45 [[Mixail Butusov|Butusov]...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2537" sha1="sz5odd76x4m02zr3rphub3dcv1ca3sp" xml:space="preserve">{{Football manager history
|name=FC Zenit Sankt-Peterburg murabbiylari
|teamname=FC Zenit Sankt Peterburg
|state   = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt;
|bgcolor=#243e9c
|textcolor=white
|bordercolor=#4684d4
|list =
[[Pyotr Filippov|Filippov]] 1936 to 37
[[Boris Ivin|Ivin]]&lt;sup&gt;c&lt;/sup&gt; 1938
[[Konstantin Yegorov|Yegorov]] 1938 to 40
[[Pyotr Filippov|Filippov]] 1940
[[Konstantin Lemeshev|K. Lemeshev]] 1941 to 45
[[Mixail Butusov|Butusov]] 1946
[[Ivan Talanov|Talanov]] 1946 to 48
[[Konstantin Lemeshev|K. Lemeshev]] 1948 to 50
[[Georgiy Lasin|Lasin]] 1950 to 51
[[Vladimir Lemeshev|V. Lemeshev]] 1952 to 54
[[Nikolay Lyukshinov|Lyukshinov]] 1954 to 55
[[Arkadiy Alov|Alov]] 1956 to 57
[[Georgiy Jarkov|Zharkov]] 1957 to 60
[[Gennadiy Bondarenko|Bondarenko]] 1960
[[Yevgeniy Yeliseyev|Yeliseyev]] 1961 to 64
[[Valentin Fyodorov|Fyodorov]] 1964 to 66
[[Arkadiy Alov|Alov]] 1967
[[Artyom Falyan|Falyan]] 1968 to 70
[[Yevgeniy Goryanskiy|Goryanskiy]] 1970 to 72
[[German Zonin|Zonin]] 1973 to 77
Kornev&lt;sup&gt;c&lt;/sup&gt; 1977
[[Yuriy Morozov (1934-yilda tugʻilgan futbolchi)|Morozov]] 1977 to 82
[[Pavel Sadirin|Sadirin]] 1983 to 87
[[Vladimir Golubev|Golubev]] 1987
[[Stanislav Zavidonov|Zavidonov]] 1988 to 89
[[Vladimir Golubev|Golubev]] 1989
[[Anatoliy Konkov|Konkov]] 1990
[[Vyacheslav Bulavin|Bulavin]] 1990
[[Yuriy Morozov (1934-yilda tugʻilgan futbolchi)|Morozov]] 1991
[[Vyacheslav Melnikov (1954-yilda tugʻilgan futbolchi)|Melnikov]] 1992 to 1994
[[Pavel Sadirin|Sadyrin]] 1995 to 96
[[Anatoliy Bishovets|Bishovets]] 1997 to 98
[[Anatoliy Davidov|Davydov]] 1998 to 2000
[[Yuriy Morozov (1934-yilda tugʻilgan futbolchi)|Morozov]] 2000 to 02
[[Mixail Biryukov (1958-yilda tugʻilgan futbolchi)|Biryukov]]&lt;sup&gt;c&lt;/sup&gt; 2002
[[Boris Rappoport|Rapoport]] 2002
[[Vlastimil Petržela|Petržela]] 2002 to 06
[[Vladimír Borovička|Borovička]]&lt;sup&gt;c&lt;/sup&gt; 2006
[[Dick Advocaat|Advocaat]] 2006 to 09
[[Anatoliy Davidov|Davidov]] 2009
[[Luciano Spalletti|Spalletti]] 2009 to 14
[[Sergey Semak|Semak]]&lt;sup&gt;c&lt;/sup&gt; 2014
[[André Villas-Boas|Villas-Boas]] 2014 to 16
[[Mircea Lucescu|Lucescu]] 2016 to 17
[[Roberto Mancini|Mancini]] 2017 to 18
[[Sergey Semak|Semak]] 2018
|note = (c) = [[Vaqtinchalik murabbiy]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;!--
http://www.fc-zenit.ru/info/page.phtml?id=147 (The Official Zenit FC Website - All mentors of Zenit)
--&gt;
[[Turkum:FC Zenit Sankt-Peterburgga oid andozalar|murabbiylar]]
[[Turkum:Rossiya futbol klublarining murabbiylariga oid navigatsion andozalar|Zenit Sankt-Peterburg]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sz5odd76x4m02zr3rphub3dcv1ca3sp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andoza munozarasi:FC Zenit Sankt-Peterburg murabbiylari</title>
    <ns>11</ns>
    <id>1360654</id>
    <revision>
      <id>5974258</id>
      <timestamp>2026-04-04T04:01:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„{{munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="srjk8qw7fnryrp5m66amrx671fy75ox" xml:space="preserve">{{munozara}}</text>
      <sha1>srjk8qw7fnryrp5m66amrx671fy75ox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andoza:Galatasaray SK murabbiylari</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1360655</id>
    <revision>
      <id>5974271</id>
      <timestamp>2026-04-04T04:13:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Football manager history |name=Galatasaray SK murabbiylari |teamname=Galatasaroy (futbol klubi) |state   = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt; |managerlist=Galatasaray S.K. Murabbiylari roʻyxati |bgcolor=#7f1e2e |textcolor=#e78e48 |bordercolor= |list = [[Boris Nikolov (futbolchi)|Nikolov]] 1905 to 06 [[Emin Bülent Serdaroğlu|Serdaroğlu]] 1907 [[Horace Armitage|Armitage]] 1908 to 11 [[Emin Bülent Serdaroğlu|Serdaroğlu]] 1911 to...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3587" sha1="qrwzd9pyaymxjclmct55k89z6iwccbz" xml:space="preserve">{{Football manager history
|name=Galatasaray SK murabbiylari
|teamname=Galatasaroy (futbol klubi)
|state   = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt;
|managerlist=Galatasaray S.K. Murabbiylari roʻyxati
|bgcolor=#7f1e2e
|textcolor=#e78e48
|bordercolor=
|list =
[[Boris Nikolov (futbolchi)|Nikolov]] 1905 to 06
[[Emin Bülent Serdaroğlu|Serdaroğlu]] 1907
[[Horace Armitage|Armitage]] 1908 to 11
[[Emin Bülent Serdaroğlu|Serdaroğlu]] 1911 to 14
[[Sadi Bey]] 1915
[[Ali Sami Yen|Yen]] 1916 to 17
[[Necip Şahin|Şahin]] 1919 to 21
[[Adil Giray (futbol murabbiy)|Giray]] 1922 to 23
[[Gjore Kabalski|Kabalski]] 1923 to 24
[[Billy Hunter (futbolchi)|Hunter]] 1924 to 28
[[Nihat Bekdik|Bekdik]] 1929
[[Jules Limbeck|Limbeck]] 1930 to 31
[[Fred Pagnam|Pagnam]] 1931 to 32
[[Syd Puddefoot|Puddefoot]] 1933 to 34
[[Hans Baar|Baar]] 1934 to 36
[[Péter Szabó|Szabó]] 1936 to 38
[[Hans Tandler|Tandler]] 1938 to 39
Hayman 1939
[[Ceslav Zaharczuk|Zaharczuk]] 1939 to 40
[[Bill Baggett|Baggett]] 1941 to 45
[[Miço Dimitriyadis|Dimitriyadis]] 1945 to 46
[[Josef Swenk|Swenk]] 1947
[[Peter Molloy (1909-yilda tugʻilgan futbolchi)|Molloy]] 1947 to 49
[[Duggie Lochhead|Lochhead]] 1950 to 52
[[Gündüz Kılıç|Kılıç]] 1952 to 53
[[László Székely|Székely]] 1953 to 54
[[Gündüz Kılıç|Kılıç]] 1954 to 57
[[George Dick (futbolchi)|Dick]] 1957 to 58
[[Leandro Remondini|Remondini]] 1959 to 61
[[Gündüz Kılıç|Kılıç]] 1961 to 63
[[Coşkun Özarı|Özarı]] 1963 to 64
[[Gündüz Kılıç|Kılıç]] 1964 to 67
[[Eşfak Aykaç|Aykaç]] 1967 to 68
[[Tomislav Kaloperović|Kaloperović]] 1968 to 70
[[Metin Oktay|Oktay]] 1970
[[Coşkun Özarı|Özarı]] 1970 to 71
[[Brian Birch|Birch]] 1971 to 74
[[Jack Mansell|Mansell]] 1974 to 75
[[Don Howe|Howe]] 1975 to 76
[[Malcolm Allison|Allison]] 1976 to 77
[[Fethi Demircan|Demircan]] 1977 to 78
[[Coşkun Özarı|Özarı]] 1978 to 79
[[Turgay Şeren|Şeren]] 1979 to 80
[[Brian Birch|Birch]] 1980 to 82
[[Özkan Sümer|Sümer]] 1982 to 83
[[Tomislav Ivić|Ivić]] 1983 to 84
[[Jupp Derwall|Derwall]] 1984 to 87
[[Mustafa Denizli|Denizli]] 1987 to 89
[[Sigfried Held|Held]] 1989 to 90
[[Mustafa Denizli|Denizli]] 1990 to 92
[[Karl-Heinz Feldkamp|Feldkamp]] 1992 to 93
[[Reiner Hollmann|Hollmann]] 1993 to 94
[[Reinhard Saftig|Saftig]] 1994 to 95
[[Müfit Erkasap|Erkasap]] 1995
[[Graeme Souness|Souness]] 1995 to 96
[[Fatih Terim|Terim]] 1996 to 2000
[[Mircea Lucescu|Lucescu]] 2000 to 02
[[Fatih Terim|Terim]] 2002 to 04
[[Gheorghe Hagi|Hagi]] 2004 to 05
[[Eric Gerets|Gerets]] 2005 to 07
[[Karl-Heinz Feldkamp|Feldkamp]] 2007 to 08
[[Cevat Güler|Güler]]&lt;sup&gt;c&lt;/sup&gt; 2008
[[Michael Skibbe|Skibbe]] 2008 to 09
[[Bülent Korkmaz|Korkmaz]] 2009
[[Frank Rijkaard|Rijkaard]] 2009 to 10
[[Gheorghe Hagi|Hagi]] 2010 to 11
[[Bülent Ünder|Ünder]] 2011
[[Fatih Terim|Terim]] 2011 to 13
[[Ümit Davala|Davala]]&lt;sup&gt;c&lt;/sup&gt; 2013
[[Roberto Mancini|Mancini]] 2013 to 14
[[Cesare Prandelli|Prandelli]] 2014
[[Cláudio Taffarel|Taffarel]]&lt;sup&gt;c&lt;/sup&gt; 2014
[[Hamza Hamzaoğlu|Hamzaoğlu]] 2014 to 15
[[Cláudio Taffarel|Taffarel]]&lt;sup&gt;c&lt;/sup&gt; 2015
[[Mustafa Denizli|Denizli]] 2015 to 16
[[Orhan Atik|Atik]]&lt;sup&gt;c&lt;/sup&gt; 2016
[[Jan Olde Riekerink|Olde Riekerink]] 2016 to 17
[[Igor Tudor|Tudor]] 2017
[[Fatih Terim|Terim]] 2017 to 22
[[Domènec Torrent|Torrent]] 2022
[[Okan Buruk|Buruk]] 2022
|note = (c) = [[Vaqtinchalik murabbiy]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
[[Turkum:Turkiya futbol klublarining murabbiylariga oid navigatsion andozalar|{{PAGENAME}}]]
[[Category:Galatasaray S.K. (erkaklar futboli)ga oid andozalar]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qrwzd9pyaymxjclmct55k89z6iwccbz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andoza munozarasi:Galatasaray SK murabbiylari</title>
    <ns>11</ns>
    <id>1360656</id>
    <revision>
      <id>5974272</id>
      <timestamp>2026-04-04T04:13:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„{{munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="srjk8qw7fnryrp5m66amrx671fy75ox" xml:space="preserve">{{munozara}}</text>
      <sha1>srjk8qw7fnryrp5m66amrx671fy75ox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Raymonde de Laroche</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360657</id>
    <revision>
      <id>5974274</id>
      <timestamp>2026-04-04T04:14:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <comment>Yangi maqola tarjima</comment>
      <origin>5974274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12013" sha1="ey2a2vksxqt3t1nhace54erujjbnmww" xml:space="preserve">{{thr}}
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi                     = Raymonde de Laroche
| tasvir                   = Raymonde_de_LaRoche_Head.jpg
| izoh                     = Raymonde de Laroche 1909-yilda
| tavallud_paytidagi_ismi  = Elise Raymonde Deroche
| tavallud_sanasi          = {{tugʻilgan sanasi|1882|08|22}}
| tavallud_joyi            = [[Parij]], Fransiya
| vafot_sanasi             = {{vafot sanasi va yoshi|1919|07|18|1882|08|22}}
| vafot_joyi               = Le Crotoy aerodromi, Fransiya
| kasbi                    = [[Samolyot uchuvchisi|Aviator]]
}}

'''Raymonde de Laroche''' (1882-yil 22-avgust – 1919-yil 18-iyul) — fransuz uchuvchisi bo‘lib, 1910-yil 8-mart kuni dunyodagi birinchi rasmiy litsenziyaga ega ayol pilotga aylangan. U, shuningdek, samolyotni boshqargan ilk ayol sifatida ham qaraladi.

U dunyoda birinchi bo‘lib uchuvchi litsenziyalarini berishni boshlagan tashkilot — [[Aéro-Club de France|Fransiya aeroklubi]] tomonidan berilgan 36-raqamli [[Pilot licensing and certification|samolyot uchuvchisi litsenziyasi]]ni olgan. O‘sha davrda uchuvchi litsenziyalari faqat tijorat maqsadida parvoz qiluvchi pilotlar uchun talab etilgan.

==Dastlabki hayoti==
1882-yil 22-avgustda [[Paris, France|Parij, Fransiya]]da '''Elise Raymonde Deroche''' nomi bilan tug‘ilgan&lt;!--frwiki claims Élisa Léontine Deroche--&gt;, de Laroche santexnikning qizi edi. U bolaligida sportga qiziqqan, keyinchalik esa mototsikllar va avtomobillarga ham qiziqish bildirgan. Yoshligida u aktrisa bo‘lib ishlagan va sahnada “Raymonde de Laroche” taxallusidan foydalangan. U [[Wilbur Wright]]ning 1908-yilda [[Paris|Parij]]da amalga oshirgan motorli parvoz namoyishlaridan ilhomlangan va bir nechta aviatorlar, jumladan rassomdan aviatorga aylangan [[Léon Delagrange]] bilan shaxsan tanish bo‘lgan. Delagrange uning o‘g‘li Andréning otasi bo‘lishi mumkinligi haqida taxminlar mavjud. Shu barcha omillar ta’sirida de Laroche o‘zi ham uchishni o‘rganishga qat’iy qaror qilgan&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;.

==Aviatsiyadagi yutuqlari==
[[File:Mme. la Baronne de Laroche, aviatrice, au poste de direction d'un biplan Voisin (c. 1910).jpg|left|thumb|de Laroche 1909-yilda Voisin samolyotida]]
1909-yil oktabrida de Laroche do‘sti, aviator va samolyot quruvchisi [[Charles Voisin]]dan uchishni o‘rgatishini so‘radi. 1909-yil 22-oktabrda de Laroche [[Châlons-en-Champagne|Shalon]]dagi Voisin aka-uka ish bazasiga bordi, bu Parijdan {{convert|90|mi|km}} sharqda edi. Voisin samolyoti faqat bitta kishiga mo‘ljallangan bo‘lib, u samolyotni o‘z-o‘zidan boshqardi, Voisin esa yerda turib ko‘rsatmalar berdi. U havo maydonida [[taxiing]]ni o‘rganganidan so‘ng, uchib ketdi va {{convert|300|yd}} masofani bosib o‘tdi.&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;{{rp|11–13}} De Laroche’ning parvozi ko‘pincha dunyoda og‘irroq-havo samolyotida birinchi parvoz qilgan ayol sifatida tilga olinadi; shuningdek, bir yil oldin P. Van Pottelsberghe va [[Thérèse Peltier]]ning mos ravishda [[Henri Farman]] va Delagrange bilan yo‘lovchi sifatida uchganligi ma’lum, lekin ular pilot bo‘lmagan.&lt;ref name=Peltier&gt;[http://www.earlyaviators.com/epeltier.htm Early Aviators – Peltier Biography]&lt;/ref&gt;

O‘nlab yillar o‘tib, aviatsiya jurnalisti Harry Harper shunday yozgan: de Laroche Voisin samolyotida mashhur parvozini amalga oshirgunga qadar u faqat bir marta, qisqa yo‘lovchi parvozini amalga oshirgan. U boshqaruvni qo‘lga olganida, Charles Voisin unga parvoz qilishni qat’iyan taqiqlagan; de Laroche havo maydonida ikki marta taxi qilgach, &quot;o‘n yoki o‘n besh fut balandlikda&quot; uchdi va boshqaruvni &quot;sovuq, tez va aniq&quot; tarzda amalga oshirdi.&lt;ref&gt;''Air Trails'', July 1953. &quot;The Brave Baroness – First Licensed Ladybird&quot; by Harry Harper.&lt;/ref&gt;

[[File:Photo Aviation Certificate 1910 - Touring Club Italiano 11.3020.jpg|thumb|De Laroche’ning pilotlik litsenziyasi]]
[[Gabriel Voisin]] yozganidek, &quot;... aka-ukam to‘liq uning qo‘l ostida edi&quot;,&lt;ref&gt;Voisin, G.: ''Mes 10000 Cerfs-Volants''. Editions Table Ronde, 1960. {{ISBN|2-7103-2012-6}}.&lt;/ref&gt; de Laroche’ning tayyorgarliksiz va Voisin buyruqlariga qarshi parvoz qilgan mustaqil ayol sifatidagi hikoyasi deyarli romantizatsiya qilingan bo‘lishi mumkin. ''Flight'' jurnali parvozdanoq bir hafta o‘tgach, shunday xabar bergan: &quot;Bir muddat Baronessa Shalon shahridagi Voisin instruktor M. Chateau’dan darslar olgan va o‘tgan juma kuni u birinchi marta rulni qo‘lga oldi. Ushbu dastlabki havo sayohati juda qisqa bo‘lib, ''terra firma'' {{convert|300|yd}} masofadan so‘ng qayta qo‘lga kiritildi.&quot;&lt;ref name=Flight&gt;[http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1909/1909%20-%200693.html ''Flight'', page 695, 30 October 1909.]&lt;/ref&gt; ''Flight'' jurnali shuningdek de Laroche’ga &quot;Baronessa&quot; unvoni berishga sabab bo‘lgan, chunki u [[nobility|noble]] tug‘ilmagan edi.&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;{{rp|9}} ''Flight'' qo‘shimcha qilgan: ertasi kuni u uchish maydonini ikki marta aylanib chiqqan, &quot;aylanishlar mukammal osonlik bilan amalga oshirilgan. Taxminan 6 km masofali bu parvoz paytida kuchli shamol bo‘lgan, lekin birinchi ikki aylanishdan keyin Baronessa shuni aytdiki, bu uni bezovta qilmagan, chunki u samolyotni to‘liq nazorat qilgan&quot;.&lt;ref name=Flight/&gt;

1910-yil 8-martda,&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;&gt;{{Cite book|author=Eileen F. Lebow|title=Before Amelia: Women Pilots in the Early Days of Aviation|url=https://archive.org/details/beforeameliawome00lebo|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/beforeameliawome00lebo/page/14 14]|accessdate=7 March 2011|year=2003|publisher=Brassey's|isbn=978-1-57488-532-3}}&lt;/ref&gt;{{rp|14}} de Laroche dunyoda birinchi bo‘lib pilotlik litsenziyasini oldi, Aero-Club of France unga ''[[Fédération Aéronautique Internationale]]'' (Xalqaro Aviatsiya Federatsiyasi yoki F.A.I.) tomonidan 36-raqamli litsenziya berdi.

[[File: Raymonde de Laroche in her Voisin biplane, Reims air show - 191007.jpg|thumb|1910-yilda [[Grande Semaine d'Aviation de la Champagne]] Reims aviatsiya ko‘rgazmasida de Laroche’ning Voisin samolyotida uchayotgani ko‘rsatilgan kartochka fotosi; aslida 1909-yil voqeasidagi noma’lum Voisin samolyotini ko‘rsatadi]]
De Laroche [[Heliopolis, Cairo|Heliopolis]] (Misr), shuningdek [[Saint Petersburg]], [[Budapest]] va [[Rouen]] shaharlaridagi aviatsiya uchrashuvlarida ishtirok etdi. Sankt-Peterburgdagi ko‘rgazmada unga shaxsan tsar [[Nicholas II of Russia|Nikolay II]] tomonidan tabriklar bildirildi. U yerda yana bir bor &quot;Baronessa&quot; de Laroche sifatida taqdim etildi va shu vaqtdan boshlab bu unvon keng qo‘llanila boshlandi.&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;{{rp|16}}

De Laroche’ning harakatlari muammosiz bo‘lmagan. ''La Petite Gironde'' 1910-yil 5-yanvarda uning faoliyati haqida xabar bergan. Uni uchuvchi birinchi ayol deb atab, Shalon havo maydonida parvoz qilayotganda samolyoti 4-5 metr balandlikda uchgan, lekin birdaniga qulab tushgan. Dastlab hushsiz bo‘lgan de Laroche keyin ichki jarohat tufayli og‘riqdan shikoyat qilgan.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.retronews.fr/journal/la-petite-gironde/05-janvier-1910/241/1404861/2 | title=La Petite Gironde | date=5 January 1910 }}&lt;/ref&gt; 1910-yil iyul oyida de Laroche Fransiyadagi [[Reims]]da bo‘lib o‘tgan haftalik aviatsiya ko‘rgazmasida ishtirok etgan. 8-iyul kuni uning samolyoti qulab, u shikastlangan, sog‘ayishi shubha ostida bo‘lgan, lekin ikki yil o‘tib u sog‘lom bo‘lib, uchishga qaytgan.{{cn|date=March 2026}} 1912-yil 26-sentabrda u va Charles Voisin avtomobil halokatiga uchragan. Voisin halok bo‘lgan, de Laroche og‘ir jarohat olgan.&lt;ref name=CharlesVoisin&gt;[http://www.earlyaviators.com/evoisin.htm Early Aviators – Charles Voisin Biography]&lt;/ref&gt;

1913-yil 25-noyabrda de Laroche Aero-Club of France ning [[Femina Cup]] mukofotini to‘xtovsiz to‘rt soat davom etgan uzoq masofali parvoz uchun qo‘lga kiritgan.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Mme de Laroche gagne la Coup Femina|language=fr|date=10 December 1913|journal=La Revue aérienne| url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6555030g/f13.item.r=coupe%20femina |page=669|access-date=29 November 2017}}&lt;/ref&gt;

[[World War I|Birinchi jahon urushi]] davomida, ayollar uchun uchish xavfli hisoblanganligi sababli, u harbiy haydovchi sifatida xizmat qilgan, ofitserlarni orqa chiziqlardan frontga olib borgan.&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;{{rp|20}}

1919-yil iyun oyida de Laroche ikki ayollar balandlik rekordini o‘rnatgan,&lt;ref name=Lienhard&gt;[http://www.uh.edu/engines/epi1813.htm University of Houson, &quot;Engines of our Ingenuity, No. 1813: Raymonde de Laroche&quot;, undated article by John H. Lienhard], retrieved on 27 March 2008.&lt;/ref&gt; biri {{convert|15700|ft|m}}; va ayollar masofa rekordi, {{convert|201|mi|km}}.&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;{{rp|21}}
==Vafoti va merosi==
1919-yil 18-iyulda,&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=YbE7DwAAQBAJ&amp;pg=PT22 |title=Pourquoi des avions s'écrasent-ils encore ? |trans-title=Samolyotlar nega yana qulayapti? |last=Polacco |first=Michel |year=2017 |publisher=[[Hachette Livre|Hachette]] |isbn=9782851209764 |pages=22 |language=fr}}&lt;/ref&gt; iste’dodli muhandis bo‘lgan de Laroche [[Le Crotoy]] havo maydoniga bordi, u birinchi ayol [[test pilot]] bo‘lish rejasi doirasida edi.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://airandspace.si.edu/explore-and-learn/topics/women-in-aviation/roche.cfm |title=Raymonde de Laroche |website=Women in Aviation and Space History |publisher=[[National Air and Space Museum]] |access-date=28 February 2019 |archive-date=6 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220306154555/https://airandspace.si.edu/explore-and-learn/topics/women-in-aviation/roche.cfm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; U tajriba samolyotida birinchi yordamchi pilot sifatida uchdi (ushbu parvoz qilgan yoki qilmaganligi noma’lum); samolyot qo‘nish chog‘ida tez pasayib, qulab tushdi va de Laroche hamda yordamchi pilot halok bo‘ldi.&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;{{rp|21}}

Fransiyadagi [[Paris–Le Bourget Airport]] aeroportida de Laroche haykali mavjud.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://fly.historicwings.com/2013/03/the-baroness-of-flight/ |title=Uchish Baronessasi |date=8 March 2013 |website=Historic Wings |access-date=28 February 2019}}&lt;/ref&gt;

2010-yil 6–12-mart kunlari, Litsenziyaga ega ayol pilotlar yuz yilligi munosabati bilan, uch qit’adan sakkiz mamlakatdan ayol pilotlar 20 turdagi samolyotdan foydalanib yangi dunyo rekordini o‘rnatdi: bir hafta ichida 310 qiz va ayol birinchi marta ayol pilotlar tomonidan uchishni o‘rgandi.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.avweb.com/eletter/archives/avflash/1594-full.html |title=Ayol Pilotlar Rekordi: 310 Birinchi Parvoz |archive-url=https://web.archive.org/web/20100404062654/http://www.avweb.com/eletter/archives/avflash/1594-full.html#202260 |archive-date=4 April 2010 |date=1 April 2010 |publisher=AVweb}}&lt;/ref&gt;

[[Women of Aviation Worldwide Week]] har yili 8-martni o‘z ichiga olgan hafta davomida o‘tkaziladi, bu Raymonde de Laroche’ning pilotlik litsenziyasi olish kunining yilligi sifatida nishonlanadi.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://womenofaviationweek.org/about/about-women-of-aviation-worldwide-week/ |title=WOAW – Tez-tez so‘raladigan savollar |website=Women of Aviation Worldwide Week |date=6 October 2015 |access-date=28 February 2019}}&lt;/ref&gt;
==Manbalar==
{{Reflist}}

==Tashqi havolalar==
{{Commons}}
*[http://www.earlyaviators.com/edelaroc.htm Early Aviators – De Laroche Biography]

{{DEFAULTSORT:Laroche, Raymonde de}}
[[Category:1882-yilda tug‘ilganlar]]
[[Category:1919-yilda vafot etganlar]]
[[Category:Fransuz aviatsiya pionerlari]]
[[Category:Fransiyada aviatsiya avariyalarida halok bo‘lgan uchuvchilar]]
[[Category:Parijdan bo‘lgan uchuvchilar]]
[[Category:Fransuz baroneslari]]
[[Category:Père Lachaise qabristonida dafn qilinganlar]]
[[Category:Fransuz aviatsiya rekordchilari]]
[[Category:Fransuz ayol aviatsiya rekordchilari]]
[[Category:1919-yilda aviatsiya avariyalarining qurbonlari]]
[[Category:Ayol aviatsiya pionerlari]]</text>
      <sha1>ey2a2vksxqt3t1nhace54erujjbnmww</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974276</id>
      <parentid>5974274</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:15:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tashqi havolalar */</comment>
      <origin>5974276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12006" sha1="qb47trti7z6xppleg8eov4shp21v75v" xml:space="preserve">{{thr}}
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi                     = Raymonde de Laroche
| tasvir                   = Raymonde_de_LaRoche_Head.jpg
| izoh                     = Raymonde de Laroche 1909-yilda
| tavallud_paytidagi_ismi  = Elise Raymonde Deroche
| tavallud_sanasi          = {{tugʻilgan sanasi|1882|08|22}}
| tavallud_joyi            = [[Parij]], Fransiya
| vafot_sanasi             = {{vafot sanasi va yoshi|1919|07|18|1882|08|22}}
| vafot_joyi               = Le Crotoy aerodromi, Fransiya
| kasbi                    = [[Samolyot uchuvchisi|Aviator]]
}}

'''Raymonde de Laroche''' (1882-yil 22-avgust – 1919-yil 18-iyul) — fransuz uchuvchisi bo‘lib, 1910-yil 8-mart kuni dunyodagi birinchi rasmiy litsenziyaga ega ayol pilotga aylangan. U, shuningdek, samolyotni boshqargan ilk ayol sifatida ham qaraladi.

U dunyoda birinchi bo‘lib uchuvchi litsenziyalarini berishni boshlagan tashkilot — [[Aéro-Club de France|Fransiya aeroklubi]] tomonidan berilgan 36-raqamli [[Pilot licensing and certification|samolyot uchuvchisi litsenziyasi]]ni olgan. O‘sha davrda uchuvchi litsenziyalari faqat tijorat maqsadida parvoz qiluvchi pilotlar uchun talab etilgan.

==Dastlabki hayoti==
1882-yil 22-avgustda [[Paris, France|Parij, Fransiya]]da '''Elise Raymonde Deroche''' nomi bilan tug‘ilgan&lt;!--frwiki claims Élisa Léontine Deroche--&gt;, de Laroche santexnikning qizi edi. U bolaligida sportga qiziqqan, keyinchalik esa mototsikllar va avtomobillarga ham qiziqish bildirgan. Yoshligida u aktrisa bo‘lib ishlagan va sahnada “Raymonde de Laroche” taxallusidan foydalangan. U [[Wilbur Wright]]ning 1908-yilda [[Paris|Parij]]da amalga oshirgan motorli parvoz namoyishlaridan ilhomlangan va bir nechta aviatorlar, jumladan rassomdan aviatorga aylangan [[Léon Delagrange]] bilan shaxsan tanish bo‘lgan. Delagrange uning o‘g‘li Andréning otasi bo‘lishi mumkinligi haqida taxminlar mavjud. Shu barcha omillar ta’sirida de Laroche o‘zi ham uchishni o‘rganishga qat’iy qaror qilgan&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;.

==Aviatsiyadagi yutuqlari==
[[File:Mme. la Baronne de Laroche, aviatrice, au poste de direction d'un biplan Voisin (c. 1910).jpg|left|thumb|de Laroche 1909-yilda Voisin samolyotida]]
1909-yil oktabrida de Laroche do‘sti, aviator va samolyot quruvchisi [[Charles Voisin]]dan uchishni o‘rgatishini so‘radi. 1909-yil 22-oktabrda de Laroche [[Châlons-en-Champagne|Shalon]]dagi Voisin aka-uka ish bazasiga bordi, bu Parijdan {{convert|90|mi|km}} sharqda edi. Voisin samolyoti faqat bitta kishiga mo‘ljallangan bo‘lib, u samolyotni o‘z-o‘zidan boshqardi, Voisin esa yerda turib ko‘rsatmalar berdi. U havo maydonida [[taxiing]]ni o‘rganganidan so‘ng, uchib ketdi va {{convert|300|yd}} masofani bosib o‘tdi.&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;{{rp|11–13}} De Laroche’ning parvozi ko‘pincha dunyoda og‘irroq-havo samolyotida birinchi parvoz qilgan ayol sifatida tilga olinadi; shuningdek, bir yil oldin P. Van Pottelsberghe va [[Thérèse Peltier]]ning mos ravishda [[Henri Farman]] va Delagrange bilan yo‘lovchi sifatida uchganligi ma’lum, lekin ular pilot bo‘lmagan.&lt;ref name=Peltier&gt;[http://www.earlyaviators.com/epeltier.htm Early Aviators – Peltier Biography]&lt;/ref&gt;

O‘nlab yillar o‘tib, aviatsiya jurnalisti Harry Harper shunday yozgan: de Laroche Voisin samolyotida mashhur parvozini amalga oshirgunga qadar u faqat bir marta, qisqa yo‘lovchi parvozini amalga oshirgan. U boshqaruvni qo‘lga olganida, Charles Voisin unga parvoz qilishni qat’iyan taqiqlagan; de Laroche havo maydonida ikki marta taxi qilgach, &quot;o‘n yoki o‘n besh fut balandlikda&quot; uchdi va boshqaruvni &quot;sovuq, tez va aniq&quot; tarzda amalga oshirdi.&lt;ref&gt;''Air Trails'', July 1953. &quot;The Brave Baroness – First Licensed Ladybird&quot; by Harry Harper.&lt;/ref&gt;

[[File:Photo Aviation Certificate 1910 - Touring Club Italiano 11.3020.jpg|thumb|De Laroche’ning pilotlik litsenziyasi]]
[[Gabriel Voisin]] yozganidek, &quot;... aka-ukam to‘liq uning qo‘l ostida edi&quot;,&lt;ref&gt;Voisin, G.: ''Mes 10000 Cerfs-Volants''. Editions Table Ronde, 1960. {{ISBN|2-7103-2012-6}}.&lt;/ref&gt; de Laroche’ning tayyorgarliksiz va Voisin buyruqlariga qarshi parvoz qilgan mustaqil ayol sifatidagi hikoyasi deyarli romantizatsiya qilingan bo‘lishi mumkin. ''Flight'' jurnali parvozdanoq bir hafta o‘tgach, shunday xabar bergan: &quot;Bir muddat Baronessa Shalon shahridagi Voisin instruktor M. Chateau’dan darslar olgan va o‘tgan juma kuni u birinchi marta rulni qo‘lga oldi. Ushbu dastlabki havo sayohati juda qisqa bo‘lib, ''terra firma'' {{convert|300|yd}} masofadan so‘ng qayta qo‘lga kiritildi.&quot;&lt;ref name=Flight&gt;[http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1909/1909%20-%200693.html ''Flight'', page 695, 30 October 1909.]&lt;/ref&gt; ''Flight'' jurnali shuningdek de Laroche’ga &quot;Baronessa&quot; unvoni berishga sabab bo‘lgan, chunki u [[nobility|noble]] tug‘ilmagan edi.&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;{{rp|9}} ''Flight'' qo‘shimcha qilgan: ertasi kuni u uchish maydonini ikki marta aylanib chiqqan, &quot;aylanishlar mukammal osonlik bilan amalga oshirilgan. Taxminan 6 km masofali bu parvoz paytida kuchli shamol bo‘lgan, lekin birinchi ikki aylanishdan keyin Baronessa shuni aytdiki, bu uni bezovta qilmagan, chunki u samolyotni to‘liq nazorat qilgan&quot;.&lt;ref name=Flight/&gt;

1910-yil 8-martda,&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;&gt;{{Cite book|author=Eileen F. Lebow|title=Before Amelia: Women Pilots in the Early Days of Aviation|url=https://archive.org/details/beforeameliawome00lebo|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/beforeameliawome00lebo/page/14 14]|accessdate=7 March 2011|year=2003|publisher=Brassey's|isbn=978-1-57488-532-3}}&lt;/ref&gt;{{rp|14}} de Laroche dunyoda birinchi bo‘lib pilotlik litsenziyasini oldi, Aero-Club of France unga ''[[Fédération Aéronautique Internationale]]'' (Xalqaro Aviatsiya Federatsiyasi yoki F.A.I.) tomonidan 36-raqamli litsenziya berdi.

[[File: Raymonde de Laroche in her Voisin biplane, Reims air show - 191007.jpg|thumb|1910-yilda [[Grande Semaine d'Aviation de la Champagne]] Reims aviatsiya ko‘rgazmasida de Laroche’ning Voisin samolyotida uchayotgani ko‘rsatilgan kartochka fotosi; aslida 1909-yil voqeasidagi noma’lum Voisin samolyotini ko‘rsatadi]]
De Laroche [[Heliopolis, Cairo|Heliopolis]] (Misr), shuningdek [[Saint Petersburg]], [[Budapest]] va [[Rouen]] shaharlaridagi aviatsiya uchrashuvlarida ishtirok etdi. Sankt-Peterburgdagi ko‘rgazmada unga shaxsan tsar [[Nicholas II of Russia|Nikolay II]] tomonidan tabriklar bildirildi. U yerda yana bir bor &quot;Baronessa&quot; de Laroche sifatida taqdim etildi va shu vaqtdan boshlab bu unvon keng qo‘llanila boshlandi.&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;{{rp|16}}

De Laroche’ning harakatlari muammosiz bo‘lmagan. ''La Petite Gironde'' 1910-yil 5-yanvarda uning faoliyati haqida xabar bergan. Uni uchuvchi birinchi ayol deb atab, Shalon havo maydonida parvoz qilayotganda samolyoti 4-5 metr balandlikda uchgan, lekin birdaniga qulab tushgan. Dastlab hushsiz bo‘lgan de Laroche keyin ichki jarohat tufayli og‘riqdan shikoyat qilgan.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.retronews.fr/journal/la-petite-gironde/05-janvier-1910/241/1404861/2 | title=La Petite Gironde | date=5 January 1910 }}&lt;/ref&gt; 1910-yil iyul oyida de Laroche Fransiyadagi [[Reims]]da bo‘lib o‘tgan haftalik aviatsiya ko‘rgazmasida ishtirok etgan. 8-iyul kuni uning samolyoti qulab, u shikastlangan, sog‘ayishi shubha ostida bo‘lgan, lekin ikki yil o‘tib u sog‘lom bo‘lib, uchishga qaytgan.{{cn|date=March 2026}} 1912-yil 26-sentabrda u va Charles Voisin avtomobil halokatiga uchragan. Voisin halok bo‘lgan, de Laroche og‘ir jarohat olgan.&lt;ref name=CharlesVoisin&gt;[http://www.earlyaviators.com/evoisin.htm Early Aviators – Charles Voisin Biography]&lt;/ref&gt;

1913-yil 25-noyabrda de Laroche Aero-Club of France ning [[Femina Cup]] mukofotini to‘xtovsiz to‘rt soat davom etgan uzoq masofali parvoz uchun qo‘lga kiritgan.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Mme de Laroche gagne la Coup Femina|language=fr|date=10 December 1913|journal=La Revue aérienne| url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6555030g/f13.item.r=coupe%20femina |page=669|access-date=29 November 2017}}&lt;/ref&gt;

[[World War I|Birinchi jahon urushi]] davomida, ayollar uchun uchish xavfli hisoblanganligi sababli, u harbiy haydovchi sifatida xizmat qilgan, ofitserlarni orqa chiziqlardan frontga olib borgan.&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;{{rp|20}}

1919-yil iyun oyida de Laroche ikki ayollar balandlik rekordini o‘rnatgan,&lt;ref name=Lienhard&gt;[http://www.uh.edu/engines/epi1813.htm University of Houson, &quot;Engines of our Ingenuity, No. 1813: Raymonde de Laroche&quot;, undated article by John H. Lienhard], retrieved on 27 March 2008.&lt;/ref&gt; biri {{convert|15700|ft|m}}; va ayollar masofa rekordi, {{convert|201|mi|km}}.&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;{{rp|21}}
==Vafoti va merosi==
1919-yil 18-iyulda,&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=YbE7DwAAQBAJ&amp;pg=PT22 |title=Pourquoi des avions s'écrasent-ils encore ? |trans-title=Samolyotlar nega yana qulayapti? |last=Polacco |first=Michel |year=2017 |publisher=[[Hachette Livre|Hachette]] |isbn=9782851209764 |pages=22 |language=fr}}&lt;/ref&gt; iste’dodli muhandis bo‘lgan de Laroche [[Le Crotoy]] havo maydoniga bordi, u birinchi ayol [[test pilot]] bo‘lish rejasi doirasida edi.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://airandspace.si.edu/explore-and-learn/topics/women-in-aviation/roche.cfm |title=Raymonde de Laroche |website=Women in Aviation and Space History |publisher=[[National Air and Space Museum]] |access-date=28 February 2019 |archive-date=6 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220306154555/https://airandspace.si.edu/explore-and-learn/topics/women-in-aviation/roche.cfm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; U tajriba samolyotida birinchi yordamchi pilot sifatida uchdi (ushbu parvoz qilgan yoki qilmaganligi noma’lum); samolyot qo‘nish chog‘ida tez pasayib, qulab tushdi va de Laroche hamda yordamchi pilot halok bo‘ldi.&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;{{rp|21}}

Fransiyadagi [[Paris–Le Bourget Airport]] aeroportida de Laroche haykali mavjud.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://fly.historicwings.com/2013/03/the-baroness-of-flight/ |title=Uchish Baronessasi |date=8 March 2013 |website=Historic Wings |access-date=28 February 2019}}&lt;/ref&gt;

2010-yil 6–12-mart kunlari, Litsenziyaga ega ayol pilotlar yuz yilligi munosabati bilan, uch qit’adan sakkiz mamlakatdan ayol pilotlar 20 turdagi samolyotdan foydalanib yangi dunyo rekordini o‘rnatdi: bir hafta ichida 310 qiz va ayol birinchi marta ayol pilotlar tomonidan uchishni o‘rgandi.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.avweb.com/eletter/archives/avflash/1594-full.html |title=Ayol Pilotlar Rekordi: 310 Birinchi Parvoz |archive-url=https://web.archive.org/web/20100404062654/http://www.avweb.com/eletter/archives/avflash/1594-full.html#202260 |archive-date=4 April 2010 |date=1 April 2010 |publisher=AVweb}}&lt;/ref&gt;

[[Women of Aviation Worldwide Week]] har yili 8-martni o‘z ichiga olgan hafta davomida o‘tkaziladi, bu Raymonde de Laroche’ning pilotlik litsenziyasi olish kunining yilligi sifatida nishonlanadi.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://womenofaviationweek.org/about/about-women-of-aviation-worldwide-week/ |title=WOAW – Tez-tez so‘raladigan savollar |website=Women of Aviation Worldwide Week |date=6 October 2015 |access-date=28 February 2019}}&lt;/ref&gt;
==Manbalar==
{{Reflist}}

==Havolalar==
{{Commons}}
*[http://www.earlyaviators.com/edelaroc.htm Early Aviators – De Laroche Biography]

{{DEFAULTSORT:Laroche, Raymonde de}}
[[Category:1882-yilda tug‘ilganlar]]
[[Category:1919-yilda vafot etganlar]]
[[Category:Fransuz aviatsiya pionerlari]]
[[Category:Fransiyada aviatsiya avariyalarida halok bo‘lgan uchuvchilar]]
[[Category:Parijdan bo‘lgan uchuvchilar]]
[[Category:Fransuz baroneslari]]
[[Category:Père Lachaise qabristonida dafn qilinganlar]]
[[Category:Fransuz aviatsiya rekordchilari]]
[[Category:Fransuz ayol aviatsiya rekordchilari]]
[[Category:1919-yilda aviatsiya avariyalarining qurbonlari]]
[[Category:Ayol aviatsiya pionerlari]]</text>
      <sha1>qb47trti7z6xppleg8eov4shp21v75v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974284</id>
      <parentid>5974276</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:22:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <origin>5974284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11948" sha1="78g84b980g1vjmxzb0agfixpba71ymj" xml:space="preserve">{{thr}}
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi                     = Raymonde de Laroche
| tasvir                   = Raymonde_de_LaRoche_Head.jpg
| izoh                     = Raymonde de Laroche 1909-yilda
| tavallud_paytidagi_ismi  = Elise Raymonde Deroche
| tavallud_sanasi          = {{tugʻilgan sanasi|1882|08|22}}
| tavallud_joyi            = [[Parij]], Fransiya
| vafot_sanasi             = {{vafot sanasi va yoshi|1919|07|18|1882|08|22}}
| vafot_joyi               = Le Crotoy aerodromi, Fransiya
| kasbi                    = [[Samolyot uchuvchisi|Aviator]]
}}

'''Raymonde de Laroche''' (1882-yil 22-avgust – 1919-yil 18-iyul) — fransuz uchuvchisi bo‘lib, 1910-yil 8-mart kuni dunyodagi birinchi rasmiy litsenziyaga ega ayol pilotga aylangan. U, shuningdek, samolyotni boshqargan ilk ayol sifatida ham qaraladi.

U dunyoda birinchi bo‘lib uchuvchi litsenziyalarini berishni boshlagan tashkilot — [[Aéro-Club de France|Fransiya aeroklubi]] tomonidan berilgan 36-raqamli [[Pilot licensing and certification|samolyot uchuvchisi litsenziyasi]]ni olgan. O‘sha davrda uchuvchi litsenziyalari faqat tijorat maqsadida parvoz qiluvchi pilotlar uchun talab etilgan.

==Dastlabki hayoti==
1882-yil 22-avgustda [[Paris, France|Parij, Fransiya]]da '''Elise Raymonde Deroche''' nomi bilan tug‘ilgan&lt;!--frwiki claims Élisa Léontine Deroche--&gt;, de Laroche santexnikning qizi edi. U bolaligida sportga qiziqqan, keyinchalik esa mototsikllar va avtomobillarga ham qiziqish bildirgan. Yoshligida u aktrisa bo‘lib ishlagan va sahnada “Raymonde de Laroche” taxallusidan foydalangan. U [[Wilbur Wright]]ning 1908-yilda [[Paris|Parij]]da amalga oshirgan motorli parvoz namoyishlaridan ilhomlangan va bir nechta aviatorlar, jumladan rassomdan aviatorga aylangan [[Léon Delagrange]] bilan shaxsan tanish bo‘lgan. Delagrange uning o‘g‘li Andréning otasi bo‘lishi mumkinligi haqida taxminlar mavjud. Shu barcha omillar ta’sirida de Laroche o‘zi ham uchishni o‘rganishga qat’iy qaror qilgan&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;.

==Aviatsiyadagi yutuqlari==
[[File:Mme. la Baronne de Laroche, aviatrice, au poste de direction d'un biplan Voisin (c. 1910).jpg|left|thumb|de Laroche 1909-yilda Voisin samolyotida]]
1909-yil oktabrida de Laroche do‘sti, aviator va samolyot quruvchisi [[Charles Voisin]]dan uchishni o‘rgatishini so‘radi. 1909-yil 22-oktabrda de Laroche [[Châlons-en-Champagne|Shalon]]dagi Voisin aka-uka ish bazasiga bordi, bu Parijdan {{convert|90|mi|km}} sharqda edi. Voisin samolyoti faqat bitta kishiga mo‘ljallangan bo‘lib, u samolyotni o‘z-o‘zidan boshqardi, Voisin esa yerda turib ko‘rsatmalar berdi. U havo maydonida [[taxiing]]ni o‘rganganidan so‘ng, uchib ketdi va {{convert|300|yd}} masofani bosib o‘tdi&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;. De Laroche’ning parvozi ko‘pincha dunyoda og‘irroq-havo samolyotida birinchi parvoz qilgan ayol sifatida tilga olinadi; shuningdek, bir yil oldin P. Van Pottelsberghe va [[Thérèse Peltier]]ning mos ravishda [[Henri Farman]] va Delagrange bilan yo‘lovchi sifatida uchganligi ma’lum, lekin ular pilot bo‘lmagan&lt;ref name=Peltier&gt;[http://www.earlyaviators.com/epeltier.htm Early Aviators – Peltier Biography]&lt;/ref&gt;.

O‘nlab yillar o‘tib, aviatsiya jurnalisti Harry Harper shunday yozgan: de Laroche Voisin samolyotida mashhur parvozini amalga oshirgunga qadar u faqat bir marta, qisqa yo‘lovchi parvozini amalga oshirgan. U boshqaruvni qo‘lga olganida, Charles Voisin unga parvoz qilishni qat’iyan taqiqlagan; de Laroche havo maydonida ikki marta taxi qilgach, &quot;o‘n yoki o‘n besh fut balandlikda&quot; uchdi va boshqaruvni &quot;sovuq, tez va aniq&quot; tarzda amalga oshirdi&lt;ref&gt;''Air Trails'', July 1953. &quot;The Brave Baroness – First Licensed Ladybird&quot; by Harry Harper.&lt;/ref&gt;.

[[File:Photo Aviation Certificate 1910 - Touring Club Italiano 11.3020.jpg|thumb|De Laroche’ning pilotlik litsenziyasi]]
[[Gabriel Voisin]] yozganidek, &quot;... aka-ukam to‘liq uning qo‘l ostida edi&quot;&lt;ref&gt;Voisin, G.: ''Mes 10000 Cerfs-Volants''. Editions Table Ronde, 1960. {{ISBN|2-7103-2012-6}}.&lt;/ref&gt;, de Laroche’ning tayyorgarliksiz va Voisin buyruqlariga qarshi parvoz qilgan mustaqil ayol sifatidagi hikoyasi deyarli romantizatsiya qilingan bo‘lishi mumkin. ''Flight'' jurnali parvozdanoq bir hafta o‘tgach, shunday xabar bergan: &quot;Bir muddat Baronessa Shalon shahridagi Voisin instruktor M. Chateau’dan darslar olgan va o‘tgan juma kuni u birinchi marta rulni qo‘lga oldi. Ushbu dastlabki havo sayohati juda qisqa bo‘lib, ''terra firma'' {{convert|300|yd}} masofadan so‘ng qayta qo‘lga kiritildi&quot;&lt;ref name=Flight&gt;[http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1909/1909%20-%200693.html ''Flight'', page 695, 30 October 1909.]&lt;/ref&gt;. ''Flight'' jurnali shuningdek de Laroche’ga &quot;Baronessa&quot; unvoni berishga sabab bo‘lgan, chunki u [[nobility|noble]] tug‘ilmagan edi.&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;{{rp|9}} ''Flight'' qo‘shimcha qilgan: ertasi kuni u uchish maydonini ikki marta aylanib chiqqan, &quot;aylanishlar mukammal osonlik bilan amalga oshirilgan. Taxminan 6 km masofali bu parvoz paytida kuchli shamol bo‘lgan, lekin birinchi ikki aylanishdan keyin Baronessa shuni aytdiki, bu uni bezovta qilmagan, chunki u samolyotni to‘liq nazorat qilgan&quot;&lt;ref name=Flight/&gt;.

1910-yil 8-martda&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;&gt;{{Cite book|author=Eileen F. Lebow|title=Before Amelia: Women Pilots in the Early Days of Aviation|url=https://archive.org/details/beforeameliawome00lebo|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/beforeameliawome00lebo/page/14 14]|accessdate=7 March 2011|year=2003|publisher=Brassey's|isbn=978-1-57488-532-3}}&lt;/ref&gt;, de Laroche dunyoda birinchi bo‘lib pilotlik litsenziyasini oldi, Aero-Club of France unga ''[[Fédération Aéronautique Internationale]]'' (Xalqaro Aviatsiya Federatsiyasi yoki F.A.I.) tomonidan 36-raqamli litsenziya berdi.

[[File: Raymonde de Laroche in her Voisin biplane, Reims air show - 191007.jpg|thumb|1910-yilda [[Grande Semaine d'Aviation de la Champagne]] Reims aviatsiya ko‘rgazmasida de Laroche’ning Voisin samolyotida uchayotgani ko‘rsatilgan kartochka fotosi; aslida 1909-yil voqeasidagi noma’lum Voisin samolyotini ko‘rsatadi]]
De Laroche [[Heliopolis, Cairo|Heliopolis]] (Misr), shuningdek [[Saint Petersburg]], [[Budapest]] va [[Rouen]] shaharlaridagi aviatsiya uchrashuvlarida ishtirok etdi. Sankt-Peterburgdagi ko‘rgazmada unga shaxsan tsar [[Nicholas II of Russia|Nikolay II]] tomonidan tabriklar bildirildi. U yerda yana bir bor &quot;Baronessa&quot; de Laroche sifatida taqdim etildi va shu vaqtdan boshlab bu unvon keng qo‘llanila boshlandi&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;.

De Laroche’ning harakatlari muammosiz bo‘lmagan. ''La Petite Gironde'' 1910-yil 5-yanvarda uning faoliyati haqida xabar bergan. Uni uchuvchi birinchi ayol deb atab, Shalon havo maydonida parvoz qilayotganda samolyoti 4-5 metr balandlikda uchgan, lekin birdaniga qulab tushgan. Dastlab hushsiz bo‘lgan de Laroche keyin ichki jarohat tufayli og‘riqdan shikoyat qilgan&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.retronews.fr/journal/la-petite-gironde/05-janvier-1910/241/1404861/2 | title=La Petite Gironde | date=5 January 1910 }}&lt;/ref&gt;. 1910-yil iyul oyida de Laroche Fransiyadagi [[Reims]]da bo‘lib o‘tgan haftalik aviatsiya ko‘rgazmasida ishtirok etgan. 8-iyul kuni uning samolyoti qulab, u shikastlangan, sog‘ayishi shubha ostida bo‘lgan, lekin ikki yil o‘tib u sog‘lom bo‘lib, uchishga qaytgan.{{cn|date=March 2026}} 1912-yil 26-sentabrda u va Charles Voisin avtomobil halokatiga uchragan. Voisin halok bo‘lgan, de Laroche og‘ir jarohat olgan&lt;ref name=CharlesVoisin&gt;[http://www.earlyaviators.com/evoisin.htm Early Aviators – Charles Voisin Biography]&lt;/ref&gt;.

1913-yil 25-noyabrda de Laroche Aero-Club of France ning [[Femina Cup]] mukofotini to‘xtovsiz to‘rt soat davom etgan uzoq masofali parvoz uchun qo‘lga kiritgan&lt;ref&gt;{{cite news|title=Mme de Laroche gagne la Coup Femina|language=fr|date=10 December 1913|journal=La Revue aérienne| url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6555030g/f13.item.r=coupe%20femina |page=669|access-date=29 November 2017}}&lt;/ref&gt;.

[[World War I|Birinchi jahon urushi]] davomida, ayollar uchun uchish xavfli hisoblanganligi sababli, u harbiy haydovchi sifatida xizmat qilgan, ofitserlarni orqa chiziqlardan frontga olib borgan&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;.

1919-yil iyun oyida de Laroche ikki ayollar balandlik rekordini o‘rnatgan&lt;ref name=Lienhard&gt;[http://www.uh.edu/engines/epi1813.htm University of Houson, &quot;Engines of our Ingenuity, No. 1813: Raymonde de Laroche&quot;, undated article by John H. Lienhard], retrieved on 27 March 2008.&lt;/ref&gt;, biri {{convert|15700|ft|m}}; va ayollar masofa rekordi, {{convert|201|mi|km}}&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot; /&gt;.
==Vafoti va merosi==
1919-yil 18-iyulda&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=YbE7DwAAQBAJ&amp;pg=PT22 |title=Pourquoi des avions s'écrasent-ils encore ? |trans-title=Samolyotlar nega yana qulayapti? |last=Polacco |first=Michel |year=2017 |publisher=[[Hachette Livre|Hachette]] |isbn=9782851209764 |pages=22 |language=fr}}&lt;/ref&gt;, iste’dodli muhandis bo‘lgan de Laroche [[Le Crotoy]] havo maydoniga bordi, u birinchi ayol [[test pilot]] bo‘lish rejasi doirasida edi&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://airandspace.si.edu/explore-and-learn/topics/women-in-aviation/roche.cfm |title=Raymonde de Laroche |website=Women in Aviation and Space History |publisher=[[National Air and Space Museum]] |access-date=28 February 2019 |archive-date=6 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220306154555/https://airandspace.si.edu/explore-and-learn/topics/women-in-aviation/roche.cfm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. U tajriba samolyotida birinchi yordamchi pilot sifatida uchdi (ushbu parvoz qilgan yoki qilmaganligi noma’lum); samolyot qo‘nish chog‘ida tez pasayib, qulab tushdi va de Laroche hamda yordamchi pilot halok bo‘ldi&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;.

Fransiyadagi [[Paris–Le Bourget Airport]] aeroportida de Laroche haykali mavjud&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://fly.historicwings.com/2013/03/the-baroness-of-flight/ |title=Uchish Baronessasi |date=8 March 2013 |website=Historic Wings |access-date=28 February 2019}}&lt;/ref&gt;.

2010-yil 6–12-mart kunlari, Litsenziyaga ega ayol pilotlar yuz yilligi munosabati bilan, uch qit’adan sakkiz mamlakatdan ayol pilotlar 20 turdagi samolyotdan foydalanib yangi dunyo rekordini o‘rnatdi: bir hafta ichida 310 qiz va ayol birinchi marta ayol pilotlar tomonidan uchishni o‘rgandi&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.avweb.com/eletter/archives/avflash/1594-full.html |title=Ayol Pilotlar Rekordi: 310 Birinchi Parvoz |archive-url=https://web.archive.org/web/20100404062654/http://www.avweb.com/eletter/archives/avflash/1594-full.html#202260 |archive-date=4 April 2010 |date=1 April 2010 |publisher=AVweb}}&lt;/ref&gt;.

[[Women of Aviation Worldwide Week]] har yili 8-martni o‘z ichiga olgan hafta davomida o‘tkaziladi, bu Raymonde de Laroche’ning pilotlik litsenziyasi olish kunining yilligi sifatida nishonlanadi&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://womenofaviationweek.org/about/about-women-of-aviation-worldwide-week/ |title=WOAW – Tez-tez so‘raladigan savollar |website=Women of Aviation Worldwide Week |date=6 October 2015 |access-date=28 February 2019}}&lt;/ref&gt;.
==Manbalar==
{{Reflist}}

==Havolalar==
{{Commons}}
*[http://www.earlyaviators.com/edelaroc.htm Early Aviators – De Laroche Biography]

{{DEFAULTSORT:Laroche, Raymonde de}}
[[Category:1882-yilda tug‘ilganlar]]
[[Category:1919-yilda vafot etganlar]]
[[Category:Fransuz aviatsiya pionerlari]]
[[Category:Fransiyada aviatsiya avariyalarida halok bo‘lgan uchuvchilar]]
[[Category:Parijdan bo‘lgan uchuvchilar]]
[[Category:Fransuz baroneslari]]
[[Category:Père Lachaise qabristonida dafn qilinganlar]]
[[Category:Fransuz aviatsiya rekordchilari]]
[[Category:Fransuz ayol aviatsiya rekordchilari]]
[[Category:1919-yilda aviatsiya avariyalarining qurbonlari]]
[[Category:Ayol aviatsiya pionerlari]]</text>
      <sha1>78g84b980g1vjmxzb0agfixpba71ymj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974286</id>
      <parentid>5974284</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T04:22:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doctormeee</username>
        <id>105908</id>
      </contributor>
      <origin>5974286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11941" sha1="ei1nhh2h909aqssa0f3qvxkzixh4x5a" xml:space="preserve">
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi                     = Raymonde de Laroche
| tasvir                   = Raymonde_de_LaRoche_Head.jpg
| izoh                     = Raymonde de Laroche 1909-yilda
| tavallud_paytidagi_ismi  = Elise Raymonde Deroche
| tavallud_sanasi          = {{tugʻilgan sanasi|1882|08|22}}
| tavallud_joyi            = [[Parij]], Fransiya
| vafot_sanasi             = {{vafot sanasi va yoshi|1919|07|18|1882|08|22}}
| vafot_joyi               = Le Crotoy aerodromi, Fransiya
| kasbi                    = [[Samolyot uchuvchisi|Aviator]]
}}

'''Raymonde de Laroche''' (1882-yil 22-avgust – 1919-yil 18-iyul) — fransuz uchuvchisi bo‘lib, 1910-yil 8-mart kuni dunyodagi birinchi rasmiy litsenziyaga ega ayol pilotga aylangan. U, shuningdek, samolyotni boshqargan ilk ayol sifatida ham qaraladi.

U dunyoda birinchi bo‘lib uchuvchi litsenziyalarini berishni boshlagan tashkilot — [[Aéro-Club de France|Fransiya aeroklubi]] tomonidan berilgan 36-raqamli [[Pilot licensing and certification|samolyot uchuvchisi litsenziyasi]]ni olgan. O‘sha davrda uchuvchi litsenziyalari faqat tijorat maqsadida parvoz qiluvchi pilotlar uchun talab etilgan.

==Dastlabki hayoti==
1882-yil 22-avgustda [[Paris, France|Parij, Fransiya]]da '''Elise Raymonde Deroche''' nomi bilan tug‘ilgan&lt;!--frwiki claims Élisa Léontine Deroche--&gt;, de Laroche santexnikning qizi edi. U bolaligida sportga qiziqqan, keyinchalik esa mototsikllar va avtomobillarga ham qiziqish bildirgan. Yoshligida u aktrisa bo‘lib ishlagan va sahnada “Raymonde de Laroche” taxallusidan foydalangan. U [[Wilbur Wright]]ning 1908-yilda [[Paris|Parij]]da amalga oshirgan motorli parvoz namoyishlaridan ilhomlangan va bir nechta aviatorlar, jumladan rassomdan aviatorga aylangan [[Léon Delagrange]] bilan shaxsan tanish bo‘lgan. Delagrange uning o‘g‘li Andréning otasi bo‘lishi mumkinligi haqida taxminlar mavjud. Shu barcha omillar ta’sirida de Laroche o‘zi ham uchishni o‘rganishga qat’iy qaror qilgan&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;.

==Aviatsiyadagi yutuqlari==
[[File:Mme. la Baronne de Laroche, aviatrice, au poste de direction d'un biplan Voisin (c. 1910).jpg|left|thumb|de Laroche 1909-yilda Voisin samolyotida]]
1909-yil oktabrida de Laroche do‘sti, aviator va samolyot quruvchisi [[Charles Voisin]]dan uchishni o‘rgatishini so‘radi. 1909-yil 22-oktabrda de Laroche [[Châlons-en-Champagne|Shalon]]dagi Voisin aka-uka ish bazasiga bordi, bu Parijdan {{convert|90|mi|km}} sharqda edi. Voisin samolyoti faqat bitta kishiga mo‘ljallangan bo‘lib, u samolyotni o‘z-o‘zidan boshqardi, Voisin esa yerda turib ko‘rsatmalar berdi. U havo maydonida [[taxiing]]ni o‘rganganidan so‘ng, uchib ketdi va {{convert|300|yd}} masofani bosib o‘tdi&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;. De Laroche’ning parvozi ko‘pincha dunyoda og‘irroq-havo samolyotida birinchi parvoz qilgan ayol sifatida tilga olinadi; shuningdek, bir yil oldin P. Van Pottelsberghe va [[Thérèse Peltier]]ning mos ravishda [[Henri Farman]] va Delagrange bilan yo‘lovchi sifatida uchganligi ma’lum, lekin ular pilot bo‘lmagan&lt;ref name=Peltier&gt;[http://www.earlyaviators.com/epeltier.htm Early Aviators – Peltier Biography]&lt;/ref&gt;.

O‘nlab yillar o‘tib, aviatsiya jurnalisti Harry Harper shunday yozgan: de Laroche Voisin samolyotida mashhur parvozini amalga oshirgunga qadar u faqat bir marta, qisqa yo‘lovchi parvozini amalga oshirgan. U boshqaruvni qo‘lga olganida, Charles Voisin unga parvoz qilishni qat’iyan taqiqlagan; de Laroche havo maydonida ikki marta taxi qilgach, &quot;o‘n yoki o‘n besh fut balandlikda&quot; uchdi va boshqaruvni &quot;sovuq, tez va aniq&quot; tarzda amalga oshirdi&lt;ref&gt;''Air Trails'', July 1953. &quot;The Brave Baroness – First Licensed Ladybird&quot; by Harry Harper.&lt;/ref&gt;.

[[File:Photo Aviation Certificate 1910 - Touring Club Italiano 11.3020.jpg|thumb|De Laroche’ning pilotlik litsenziyasi]]
[[Gabriel Voisin]] yozganidek, &quot;... aka-ukam to‘liq uning qo‘l ostida edi&quot;&lt;ref&gt;Voisin, G.: ''Mes 10000 Cerfs-Volants''. Editions Table Ronde, 1960. {{ISBN|2-7103-2012-6}}.&lt;/ref&gt;, de Laroche’ning tayyorgarliksiz va Voisin buyruqlariga qarshi parvoz qilgan mustaqil ayol sifatidagi hikoyasi deyarli romantizatsiya qilingan bo‘lishi mumkin. ''Flight'' jurnali parvozdanoq bir hafta o‘tgach, shunday xabar bergan: &quot;Bir muddat Baronessa Shalon shahridagi Voisin instruktor M. Chateau’dan darslar olgan va o‘tgan juma kuni u birinchi marta rulni qo‘lga oldi. Ushbu dastlabki havo sayohati juda qisqa bo‘lib, ''terra firma'' {{convert|300|yd}} masofadan so‘ng qayta qo‘lga kiritildi&quot;&lt;ref name=Flight&gt;[http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1909/1909%20-%200693.html ''Flight'', page 695, 30 October 1909.]&lt;/ref&gt;. ''Flight'' jurnali shuningdek de Laroche’ga &quot;Baronessa&quot; unvoni berishga sabab bo‘lgan, chunki u [[nobility|noble]] tug‘ilmagan edi.&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;{{rp|9}} ''Flight'' qo‘shimcha qilgan: ertasi kuni u uchish maydonini ikki marta aylanib chiqqan, &quot;aylanishlar mukammal osonlik bilan amalga oshirilgan. Taxminan 6 km masofali bu parvoz paytida kuchli shamol bo‘lgan, lekin birinchi ikki aylanishdan keyin Baronessa shuni aytdiki, bu uni bezovta qilmagan, chunki u samolyotni to‘liq nazorat qilgan&quot;&lt;ref name=Flight/&gt;.

1910-yil 8-martda&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;&gt;{{Cite book|author=Eileen F. Lebow|title=Before Amelia: Women Pilots in the Early Days of Aviation|url=https://archive.org/details/beforeameliawome00lebo|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/beforeameliawome00lebo/page/14 14]|accessdate=7 March 2011|year=2003|publisher=Brassey's|isbn=978-1-57488-532-3}}&lt;/ref&gt;, de Laroche dunyoda birinchi bo‘lib pilotlik litsenziyasini oldi, Aero-Club of France unga ''[[Fédération Aéronautique Internationale]]'' (Xalqaro Aviatsiya Federatsiyasi yoki F.A.I.) tomonidan 36-raqamli litsenziya berdi.

[[File: Raymonde de Laroche in her Voisin biplane, Reims air show - 191007.jpg|thumb|1910-yilda [[Grande Semaine d'Aviation de la Champagne]] Reims aviatsiya ko‘rgazmasida de Laroche’ning Voisin samolyotida uchayotgani ko‘rsatilgan kartochka fotosi; aslida 1909-yil voqeasidagi noma’lum Voisin samolyotini ko‘rsatadi]]
De Laroche [[Heliopolis, Cairo|Heliopolis]] (Misr), shuningdek [[Saint Petersburg]], [[Budapest]] va [[Rouen]] shaharlaridagi aviatsiya uchrashuvlarida ishtirok etdi. Sankt-Peterburgdagi ko‘rgazmada unga shaxsan tsar [[Nicholas II of Russia|Nikolay II]] tomonidan tabriklar bildirildi. U yerda yana bir bor &quot;Baronessa&quot; de Laroche sifatida taqdim etildi va shu vaqtdan boshlab bu unvon keng qo‘llanila boshlandi&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;.

De Laroche’ning harakatlari muammosiz bo‘lmagan. ''La Petite Gironde'' 1910-yil 5-yanvarda uning faoliyati haqida xabar bergan. Uni uchuvchi birinchi ayol deb atab, Shalon havo maydonida parvoz qilayotganda samolyoti 4-5 metr balandlikda uchgan, lekin birdaniga qulab tushgan. Dastlab hushsiz bo‘lgan de Laroche keyin ichki jarohat tufayli og‘riqdan shikoyat qilgan&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.retronews.fr/journal/la-petite-gironde/05-janvier-1910/241/1404861/2 | title=La Petite Gironde | date=5 January 1910 }}&lt;/ref&gt;. 1910-yil iyul oyida de Laroche Fransiyadagi [[Reims]]da bo‘lib o‘tgan haftalik aviatsiya ko‘rgazmasida ishtirok etgan. 8-iyul kuni uning samolyoti qulab, u shikastlangan, sog‘ayishi shubha ostida bo‘lgan, lekin ikki yil o‘tib u sog‘lom bo‘lib, uchishga qaytgan.{{cn|date=March 2026}} 1912-yil 26-sentabrda u va Charles Voisin avtomobil halokatiga uchragan. Voisin halok bo‘lgan, de Laroche og‘ir jarohat olgan&lt;ref name=CharlesVoisin&gt;[http://www.earlyaviators.com/evoisin.htm Early Aviators – Charles Voisin Biography]&lt;/ref&gt;.

1913-yil 25-noyabrda de Laroche Aero-Club of France ning [[Femina Cup]] mukofotini to‘xtovsiz to‘rt soat davom etgan uzoq masofali parvoz uchun qo‘lga kiritgan&lt;ref&gt;{{cite news|title=Mme de Laroche gagne la Coup Femina|language=fr|date=10 December 1913|journal=La Revue aérienne| url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6555030g/f13.item.r=coupe%20femina |page=669|access-date=29 November 2017}}&lt;/ref&gt;.

[[World War I|Birinchi jahon urushi]] davomida, ayollar uchun uchish xavfli hisoblanganligi sababli, u harbiy haydovchi sifatida xizmat qilgan, ofitserlarni orqa chiziqlardan frontga olib borgan&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;.

1919-yil iyun oyida de Laroche ikki ayollar balandlik rekordini o‘rnatgan&lt;ref name=Lienhard&gt;[http://www.uh.edu/engines/epi1813.htm University of Houson, &quot;Engines of our Ingenuity, No. 1813: Raymonde de Laroche&quot;, undated article by John H. Lienhard], retrieved on 27 March 2008.&lt;/ref&gt;, biri {{convert|15700|ft|m}}; va ayollar masofa rekordi, {{convert|201|mi|km}}&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot; /&gt;.
==Vafoti va merosi==
1919-yil 18-iyulda&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=YbE7DwAAQBAJ&amp;pg=PT22 |title=Pourquoi des avions s'écrasent-ils encore ? |trans-title=Samolyotlar nega yana qulayapti? |last=Polacco |first=Michel |year=2017 |publisher=[[Hachette Livre|Hachette]] |isbn=9782851209764 |pages=22 |language=fr}}&lt;/ref&gt;, iste’dodli muhandis bo‘lgan de Laroche [[Le Crotoy]] havo maydoniga bordi, u birinchi ayol [[test pilot]] bo‘lish rejasi doirasida edi&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://airandspace.si.edu/explore-and-learn/topics/women-in-aviation/roche.cfm |title=Raymonde de Laroche |website=Women in Aviation and Space History |publisher=[[National Air and Space Museum]] |access-date=28 February 2019 |archive-date=6 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220306154555/https://airandspace.si.edu/explore-and-learn/topics/women-in-aviation/roche.cfm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. U tajriba samolyotida birinchi yordamchi pilot sifatida uchdi (ushbu parvoz qilgan yoki qilmaganligi noma’lum); samolyot qo‘nish chog‘ida tez pasayib, qulab tushdi va de Laroche hamda yordamchi pilot halok bo‘ldi&lt;ref name=&quot;Lebow2003&quot;/&gt;.

Fransiyadagi [[Paris–Le Bourget Airport]] aeroportida de Laroche haykali mavjud&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://fly.historicwings.com/2013/03/the-baroness-of-flight/ |title=Uchish Baronessasi |date=8 March 2013 |website=Historic Wings |access-date=28 February 2019}}&lt;/ref&gt;.

2010-yil 6–12-mart kunlari, Litsenziyaga ega ayol pilotlar yuz yilligi munosabati bilan, uch qit’adan sakkiz mamlakatdan ayol pilotlar 20 turdagi samolyotdan foydalanib yangi dunyo rekordini o‘rnatdi: bir hafta ichida 310 qiz va ayol birinchi marta ayol pilotlar tomonidan uchishni o‘rgandi&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.avweb.com/eletter/archives/avflash/1594-full.html |title=Ayol Pilotlar Rekordi: 310 Birinchi Parvoz |archive-url=https://web.archive.org/web/20100404062654/http://www.avweb.com/eletter/archives/avflash/1594-full.html#202260 |archive-date=4 April 2010 |date=1 April 2010 |publisher=AVweb}}&lt;/ref&gt;.

[[Women of Aviation Worldwide Week]] har yili 8-martni o‘z ichiga olgan hafta davomida o‘tkaziladi, bu Raymonde de Laroche’ning pilotlik litsenziyasi olish kunining yilligi sifatida nishonlanadi&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://womenofaviationweek.org/about/about-women-of-aviation-worldwide-week/ |title=WOAW – Tez-tez so‘raladigan savollar |website=Women of Aviation Worldwide Week |date=6 October 2015 |access-date=28 February 2019}}&lt;/ref&gt;.
==Manbalar==
{{Reflist}}

==Havolalar==
{{Commons}}
*[http://www.earlyaviators.com/edelaroc.htm Early Aviators – De Laroche Biography]

{{DEFAULTSORT:Laroche, Raymonde de}}
[[Category:1882-yilda tug‘ilganlar]]
[[Category:1919-yilda vafot etganlar]]
[[Category:Fransuz aviatsiya pionerlari]]
[[Category:Fransiyada aviatsiya avariyalarida halok bo‘lgan uchuvchilar]]
[[Category:Parijdan bo‘lgan uchuvchilar]]
[[Category:Fransuz baroneslari]]
[[Category:Père Lachaise qabristonida dafn qilinganlar]]
[[Category:Fransuz aviatsiya rekordchilari]]
[[Category:Fransuz ayol aviatsiya rekordchilari]]
[[Category:1919-yilda aviatsiya avariyalarining qurbonlari]]
[[Category:Ayol aviatsiya pionerlari]]</text>
      <sha1>ei1nhh2h909aqssa0f3qvxkzixh4x5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jihod muzeyi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360659</id>
    <revision>
      <id>5974289</id>
      <timestamp>2026-04-04T05:03:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <comment>„'''Jihod muzeyi''' [[Afgʻoniston]]ning gʻarbiy viloyat markazi [[Hirot]] shahrida joylashgan. U 2010-yilda afgʻonlar oʻtmishdagi mojarolar va oʻz tarixlarini anglab yetishlari uchun barpo etilgan. Ochilganidan beri muzeyni koʻplab tashrif buyuruvchilar, jumladan AQSh kongress aʼzolari va [[Afgʻoniston]]dagi NATO kuchlari qoʻmondonining oʻrinbosari ham ziyorat qilgan&lt;ref name=&quot;reuters&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/idUSSGE...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2044" sha1="5347rm8kqqwf8f4ui923ucz6ejezsjw" xml:space="preserve">'''Jihod muzeyi''' [[Afgʻoniston]]ning gʻarbiy viloyat markazi [[Hirot]] shahrida joylashgan. U 2010-yilda afgʻonlar oʻtmishdagi mojarolar va oʻz tarixlarini anglab yetishlari uchun barpo etilgan. Ochilganidan beri muzeyni koʻplab tashrif buyuruvchilar, jumladan AQSh kongress aʼzolari va [[Afgʻoniston]]dagi NATO kuchlari qoʻmondonining oʻrinbosari ham ziyorat qilgan&lt;ref name=&quot;reuters&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/idUSSGE63L059 |title=Grisly Afghan Museum Honors Anti-Soviet Jihad|publisher=reuters.com |date= |accessdate=2013-03-21}}&lt;/ref&gt;. Muzey tashrif buyuruvchilarga mujohidlarning ahvoli haqida maʼlumot berish va afgʻonlarni maʼrifat qilishni maqsad qiladi&lt;ref name=&quot;nytimes&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2012/12/12/world/asia/afghan-museum-recalls-a-previous-war.html |title=Where War Still Echoes, Recalling Earlier Battles|publisher=nytimes.com |date= |accessdate=2013-03-19}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, u 70–80-yillarda sovetlarga qarshi jang qilgan mujohid qahramonlar va shu yoʻlda hayotini yoʻqotgan afgʻonlarga bagʻishlangan yodgorlikdir.

== Arxitektura ==
Muzey koʻk, yashil va oq rangli rotonda shaklida loyihalashtirilgan. Bino tashqi qismida urush qurbonlari — erkaklar va ayollarning baʼzi ismlari bitib qoʻyilgan&lt;ref name=&quot;nytimes&quot;/&gt;. Rotondaning yuzasida shahidlarga bagʻishlangan bir qancha sheʼrlar ham bor&lt;ref name=&quot;Sciencepo&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.unige.ch/ses/spo/Accueil-1/Papiers/Milosevic-Bijleveld.pdf |title=Politics of Memory, The Jihad Museum in Herat |accessdate=2013-03-19 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131227105713/http://www.unige.ch/ses/spo/Accueil-1/Papiers/Milosevic-Bijleveld.pdf |archivedate=2013-12-27 }}&lt;/ref&gt;. Tepalikdagi bogʻ ichida joylashgan Jihod muzeyi atrofida gulzorlar va favvorali bogʻ barpo etilgan.

== Ekspozitsiyalar ==
Jihod muzeyida mujohidlarning sovetlarga qarshi janglariga oid turli mavzularni yorituvchi va doimiy ochiq boʻlgan bir nechta ekspozitsiyalar mavjud.

== Manbalar ==
{{manbalar}}</text>
      <sha1>5347rm8kqqwf8f4ui923ucz6ejezsjw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974290</id>
      <parentid>5974289</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:03:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Muzeylar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2065" sha1="eyn5pmghmq69v71pvccu5nd6qnriuot" xml:space="preserve">'''Jihod muzeyi''' [[Afgʻoniston]]ning gʻarbiy viloyat markazi [[Hirot]] shahrida joylashgan. U 2010-yilda afgʻonlar oʻtmishdagi mojarolar va oʻz tarixlarini anglab yetishlari uchun barpo etilgan. Ochilganidan beri muzeyni koʻplab tashrif buyuruvchilar, jumladan AQSh kongress aʼzolari va [[Afgʻoniston]]dagi NATO kuchlari qoʻmondonining oʻrinbosari ham ziyorat qilgan&lt;ref name=&quot;reuters&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/idUSSGE63L059 |title=Grisly Afghan Museum Honors Anti-Soviet Jihad|publisher=reuters.com |date= |accessdate=2013-03-21}}&lt;/ref&gt;. Muzey tashrif buyuruvchilarga mujohidlarning ahvoli haqida maʼlumot berish va afgʻonlarni maʼrifat qilishni maqsad qiladi&lt;ref name=&quot;nytimes&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2012/12/12/world/asia/afghan-museum-recalls-a-previous-war.html |title=Where War Still Echoes, Recalling Earlier Battles|publisher=nytimes.com |date= |accessdate=2013-03-19}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, u 70–80-yillarda sovetlarga qarshi jang qilgan mujohid qahramonlar va shu yoʻlda hayotini yoʻqotgan afgʻonlarga bagʻishlangan yodgorlikdir.

== Arxitektura ==
Muzey koʻk, yashil va oq rangli rotonda shaklida loyihalashtirilgan. Bino tashqi qismida urush qurbonlari — erkaklar va ayollarning baʼzi ismlari bitib qoʻyilgan&lt;ref name=&quot;nytimes&quot;/&gt;. Rotondaning yuzasida shahidlarga bagʻishlangan bir qancha sheʼrlar ham bor&lt;ref name=&quot;Sciencepo&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.unige.ch/ses/spo/Accueil-1/Papiers/Milosevic-Bijleveld.pdf |title=Politics of Memory, The Jihad Museum in Herat |accessdate=2013-03-19 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131227105713/http://www.unige.ch/ses/spo/Accueil-1/Papiers/Milosevic-Bijleveld.pdf |archivedate=2013-12-27 }}&lt;/ref&gt;. Tepalikdagi bogʻ ichida joylashgan Jihod muzeyi atrofida gulzorlar va favvorali bogʻ barpo etilgan.

== Ekspozitsiyalar ==
Jihod muzeyida mujohidlarning sovetlarga qarshi janglariga oid turli mavzularni yorituvchi va doimiy ochiq boʻlgan bir nechta ekspozitsiyalar mavjud.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Muzeylar]]</text>
      <sha1>eyn5pmghmq69v71pvccu5nd6qnriuot</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974291</id>
      <parentid>5974290</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:03:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Afgʻonistondagi muzeylar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2102" sha1="2y91aqceyqofvvwa251fgyjb6scei86" xml:space="preserve">'''Jihod muzeyi''' [[Afgʻoniston]]ning gʻarbiy viloyat markazi [[Hirot]] shahrida joylashgan. U 2010-yilda afgʻonlar oʻtmishdagi mojarolar va oʻz tarixlarini anglab yetishlari uchun barpo etilgan. Ochilganidan beri muzeyni koʻplab tashrif buyuruvchilar, jumladan AQSh kongress aʼzolari va [[Afgʻoniston]]dagi NATO kuchlari qoʻmondonining oʻrinbosari ham ziyorat qilgan&lt;ref name=&quot;reuters&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/idUSSGE63L059 |title=Grisly Afghan Museum Honors Anti-Soviet Jihad|publisher=reuters.com |date= |accessdate=2013-03-21}}&lt;/ref&gt;. Muzey tashrif buyuruvchilarga mujohidlarning ahvoli haqida maʼlumot berish va afgʻonlarni maʼrifat qilishni maqsad qiladi&lt;ref name=&quot;nytimes&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2012/12/12/world/asia/afghan-museum-recalls-a-previous-war.html |title=Where War Still Echoes, Recalling Earlier Battles|publisher=nytimes.com |date= |accessdate=2013-03-19}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, u 70–80-yillarda sovetlarga qarshi jang qilgan mujohid qahramonlar va shu yoʻlda hayotini yoʻqotgan afgʻonlarga bagʻishlangan yodgorlikdir.

== Arxitektura ==
Muzey koʻk, yashil va oq rangli rotonda shaklida loyihalashtirilgan. Bino tashqi qismida urush qurbonlari — erkaklar va ayollarning baʼzi ismlari bitib qoʻyilgan&lt;ref name=&quot;nytimes&quot;/&gt;. Rotondaning yuzasida shahidlarga bagʻishlangan bir qancha sheʼrlar ham bor&lt;ref name=&quot;Sciencepo&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.unige.ch/ses/spo/Accueil-1/Papiers/Milosevic-Bijleveld.pdf |title=Politics of Memory, The Jihad Museum in Herat |accessdate=2013-03-19 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131227105713/http://www.unige.ch/ses/spo/Accueil-1/Papiers/Milosevic-Bijleveld.pdf |archivedate=2013-12-27 }}&lt;/ref&gt;. Tepalikdagi bogʻ ichida joylashgan Jihod muzeyi atrofida gulzorlar va favvorali bogʻ barpo etilgan.

== Ekspozitsiyalar ==
Jihod muzeyida mujohidlarning sovetlarga qarshi janglariga oid turli mavzularni yorituvchi va doimiy ochiq boʻlgan bir nechta ekspozitsiyalar mavjud.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Muzeylar]]
[[Turkum:Afgʻonistondagi muzeylar]]</text>
      <sha1>2y91aqceyqofvvwa251fgyjb6scei86</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nangarhor viloyat muzeyi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360660</id>
    <revision>
      <id>5974292</id>
      <timestamp>2026-04-04T05:05:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <comment>„'''Nangarhor viloyat muzeyi''' [[Afgʻoniston]]ning Hadda hududida joylashgan [[Muzey|muzey]]dir&lt;ref name=&quot;Bamdad&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bamdad.af/index.php/|title=Bamdad|date=May 8, 2007|accessdate=April 25, 2012|publisher=Bamdad|archive-date=November 3, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131103021528/http://www.bamdad.af/index.php/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.  == Yana qarang == * [[Afgʻonistondagi muzeylar roʻyxati]]  == Manbalar =...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="488" sha1="k0py956thtiz2dc902rn1oadjh6aqou" xml:space="preserve">'''Nangarhor viloyat muzeyi''' [[Afgʻoniston]]ning Hadda hududida joylashgan [[Muzey|muzey]]dir&lt;ref name=&quot;Bamdad&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bamdad.af/index.php/|title=Bamdad|date=May 8, 2007|accessdate=April 25, 2012|publisher=Bamdad|archive-date=November 3, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131103021528/http://www.bamdad.af/index.php/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

== Yana qarang ==
* [[Afgʻonistondagi muzeylar roʻyxati]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}</text>
      <sha1>k0py956thtiz2dc902rn1oadjh6aqou</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974293</id>
      <parentid>5974292</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:05:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Muzeylar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="509" sha1="6nejlehd9fl7jlhim7xlrej06e8q8wc" xml:space="preserve">'''Nangarhor viloyat muzeyi''' [[Afgʻoniston]]ning Hadda hududida joylashgan [[Muzey|muzey]]dir&lt;ref name=&quot;Bamdad&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bamdad.af/index.php/|title=Bamdad|date=May 8, 2007|accessdate=April 25, 2012|publisher=Bamdad|archive-date=November 3, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131103021528/http://www.bamdad.af/index.php/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

== Yana qarang ==
* [[Afgʻonistondagi muzeylar roʻyxati]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}

[[Turkum:Muzeylar]]</text>
      <sha1>6nejlehd9fl7jlhim7xlrej06e8q8wc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974295</id>
      <parentid>5974293</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:06:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Afgʻonistondagi muzeylar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="546" sha1="8ry28zz7bh8trdqopv9yy57tvo0bu4n" xml:space="preserve">'''Nangarhor viloyat muzeyi''' [[Afgʻoniston]]ning Hadda hududida joylashgan [[Muzey|muzey]]dir&lt;ref name=&quot;Bamdad&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bamdad.af/index.php/|title=Bamdad|date=May 8, 2007|accessdate=April 25, 2012|publisher=Bamdad|archive-date=November 3, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131103021528/http://www.bamdad.af/index.php/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

== Yana qarang ==
* [[Afgʻonistondagi muzeylar roʻyxati]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}

[[Turkum:Muzeylar]]
[[Turkum:Afgʻonistondagi muzeylar]]</text>
      <sha1>8ry28zz7bh8trdqopv9yy57tvo0bu4n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Afgʻonistondagi muzeylar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360661</id>
    <revision>
      <id>5974296</id>
      <timestamp>2026-04-04T05:06:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <comment>„[[Turkum:Mamlakatiga koʻra muzeylar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="sr2u32smpz90rcp9gqac3myok7tofx8" xml:space="preserve">[[Turkum:Mamlakatiga koʻra muzeylar]]</text>
      <sha1>sr2u32smpz90rcp9gqac3myok7tofx8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xanda muzeyi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360662</id>
    <revision>
      <id>5974306</id>
      <timestamp>2026-04-04T05:12:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Muzey |nomi                     =Xanda muzeyi |original                 =ਖੰਡਾ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ |tasvir                   =Khanda museum Fatehgarh Sahib.jpg |asos_solingan            = |joylashuvi               =Fatehgarh Sahib, [[Panjob (shtat)|Panjob]], [[Hindiston]] |keluvchilar              = |arxitektor               = |koordinatalari           ={{Coord|30.65103|N|76.39355|E|display=inline}} |direktor                 = |egasi...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1643" sha1="pglyu19toq4ww2zhv4x0dr3e9g32v3c" xml:space="preserve">{{Muzey
|nomi                     =Xanda muzeyi
|original                 =ਖੰਡਾ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ
|tasvir                   =Khanda museum Fatehgarh Sahib.jpg
|asos_solingan            =
|joylashuvi               =Fatehgarh Sahib, [[Panjob (shtat)|Panjob]], [[Hindiston]]
|keluvchilar              =
|arxitektor               =
|koordinatalari           ={{Coord|30.65103|N|76.39355|E|display=inline}}
|direktor                 =
|egasi                    =SGPC
|jamoat_transporti        =
|oʻtish_yoʻli             =
|turi                     =jamoat muzeyi
|toʻplam                  =
|havola                   =
|sayt                     ={{URL|sgpc.net}}
|Commons                  =
}}
[[File:Khanda Museum Fatehgarh Sahib.jpg|thumb|right|Xanda muzeyi qurilish jarayonida (dekabr 2017)]]
'''Xanda muzeyi''' [[Hindiston]]ning Fatehgarh Sohib hududida joylashgan muzey boʻlib, uning binosi [[Sikhizm|sikh]]larning diniy ramzi [[Xanda]] shaklida qurilgan&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pressreader.com/india/hindustan-times-patiala/20140515/281543698952197 |title=Museum to be set up in memory of Baba Banda Singh Bahadur |newspaper=Hindustan Times |via=[[PressReader]] |location=Patiala |date=15 May 2014|access-date=21 December 2019}}&lt;/ref&gt;. Muzey SGPC tomonidan [[Sikhlar|sikh]] jangchisi [[Banda Singx Bahodur]] xotirasiga bagʻishlab qurilgan boʻlib, unda uning tarixi namoyish etiladi. Muzey Gurdvara Fatehgarh Sohib yaqinida joylashgan. Muzey 2018-yil 7-yanvarda ochilgan{{Manba kerak|date=January 2023}}.

== Yana qarang ==
* [[Fateh Burj]]
* [[Chappar Chiri jangi]]
* [[Rauza Sharif]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}</text>
      <sha1>pglyu19toq4ww2zhv4x0dr3e9g32v3c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974307</id>
      <parentid>5974306</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Hindistondagi muzeylar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1678" sha1="6sjgr9x3i8i9d99ps33fsswvnc5t1y9" xml:space="preserve">{{Muzey
|nomi                     =Xanda muzeyi
|original                 =ਖੰਡਾ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ
|tasvir                   =Khanda museum Fatehgarh Sahib.jpg
|asos_solingan            =
|joylashuvi               =Fatehgarh Sahib, [[Panjob (shtat)|Panjob]], [[Hindiston]]
|keluvchilar              =
|arxitektor               =
|koordinatalari           ={{Coord|30.65103|N|76.39355|E|display=inline}}
|direktor                 =
|egasi                    =SGPC
|jamoat_transporti        =
|oʻtish_yoʻli             =
|turi                     =jamoat muzeyi
|toʻplam                  =
|havola                   =
|sayt                     ={{URL|sgpc.net}}
|Commons                  =
}}
[[File:Khanda Museum Fatehgarh Sahib.jpg|thumb|right|Xanda muzeyi qurilish jarayonida (dekabr 2017)]]
'''Xanda muzeyi''' [[Hindiston]]ning Fatehgarh Sohib hududida joylashgan muzey boʻlib, uning binosi [[Sikhizm|sikh]]larning diniy ramzi [[Xanda]] shaklida qurilgan&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pressreader.com/india/hindustan-times-patiala/20140515/281543698952197 |title=Museum to be set up in memory of Baba Banda Singh Bahadur |newspaper=Hindustan Times |via=[[PressReader]] |location=Patiala |date=15 May 2014|access-date=21 December 2019}}&lt;/ref&gt;. Muzey SGPC tomonidan [[Sikhlar|sikh]] jangchisi [[Banda Singx Bahodur]] xotirasiga bagʻishlab qurilgan boʻlib, unda uning tarixi namoyish etiladi. Muzey Gurdvara Fatehgarh Sohib yaqinida joylashgan. Muzey 2018-yil 7-yanvarda ochilgan{{Manba kerak|date=January 2023}}.

== Yana qarang ==
* [[Fateh Burj]]
* [[Chappar Chiri jangi]]
* [[Rauza Sharif]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Hindistondagi muzeylar]]</text>
      <sha1>6sjgr9x3i8i9d99ps33fsswvnc5t1y9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jalan muzeyi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360663</id>
    <revision>
      <id>5974309</id>
      <timestamp>2026-04-04T05:19:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Muzey |nomi                     = |original                 =जलान संग्रहालय |tasvir                   = |asos_solingan            =1919-yil |joylashuvi               = [[Patna]], [[Bihar]], [[Hindiston]] |keluvchilar              = |arxitektor               = |koordinatalari           ={{coord|25.598591|85.229547|display=inline}} |direktor                 = |egasi                    =BM Jalan, GM Jalan and Advay Jalan |j...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5139" sha1="1q2ork4op8xz658k3w7s3c2rgrgiopn" xml:space="preserve">{{Muzey
|nomi                     =
|original                 =जलान संग्रहालय
|tasvir                   =
|asos_solingan            =1919-yil
|joylashuvi               = [[Patna]], [[Bihar]], [[Hindiston]]
|keluvchilar              =
|arxitektor               =
|koordinatalari           ={{coord|25.598591|85.229547|display=inline}}
|direktor                 =
|egasi                    =BM Jalan, GM Jalan and Advay Jalan
|jamoat_transporti        =
|o'tish_yo'li             =
|turi                     =Sanʼat va madaniy meros&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nivalink.com/things-to-do/jalan-museum |title=Things to Do&amp;nbsp;— Jalan Museum, Patna, Bihar |publisher=Nivalink.com |accessdate=2014-01-04}}&lt;/ref&gt;
|toʻplam                  =10,000 artefakt&lt;ref name=&quot;go4patna1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.go4patna.com/index.php/patna/the-fragrance-of-patna/32-cf-cf/154-jalan-museum-patnas-unique-private-museum |title=Jalan Museum&amp;nbsp;— Patna's Unique Private Museum |publisher=Go4patna.com |accessdate=2014-01-04 |archive-date=19 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219080640/http://www.go4patna.com/index.php/patna/the-fragrance-of-patna/32-cf-cf/154-jalan-museum-patnas-unique-private-museum |url-status=usurped }}&lt;/ref&gt;
|havola                   =
|sayt                     ={{URL|quilahouse.com}}
|Commons                  =
}}
'''''Jalan muzeyi''''' ([[Hind tili|hindcha]]: जलान संग्रहालय), Quila House, [[Hindiston]]ning [[Bihar|Bihar]] shtatidagi [[Patna]] shahrida joylashgan xususiy muzeydir. Bu Bihar shtatidagi ikkita xususiy muzeydan biridir&lt;ref&gt;{{cite web | title = Museums run by the Private Individuals | publisher = Directorate of Museum, Govt. of Birhar | page = 5 | url = http://yac.bih.nic.in/DM-05.htm | quote = Other one being: Kumar Sangrahalay, Hasanpur, Smastipur | accessdate = 2014-01-06 | archive-date = 4 March 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304002723/http://yac.bih.nic.in/DM-05.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Pranava K Chaudhary |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/Quake-damages-Jalan-Museum/articleshow/10048865.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20120418203259/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-09-20/patna/30179355_1_hairline-cracks-leakages-damages |url-status=live |archive-date=2012-04-18 |title=Quake damages Jalan Museum |date=2011-09-20 |work=[[The Times of India]] |access-date=2014-01-04}}&lt;/ref&gt;.

==Umumiy maʼlumot==
Quila House Bihar shtatining shimoliy qismidagi Hindistonning qadimgi shahri Patnada, Ganga daryosi bo‘yidagi xususiy turar-joy uyidir. 1919-yilda qurilgan bu uy asosan ishbilarmon va sanʼat kollektori bo‘lgan [[Divan Bahodir]] Radha Krishn Jalan (R.K. Jalan) (1882–1954)ning shaxsiy kolleksiyasi hisoblangan sanʼat buyumlari va qadimiy ashyolar to‘plami bilan mashhurdir&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W8C1AAAAIAAJ&amp;q=jalan+museum+patna |title=Bihar, past &amp; present: souvenir, 13th Annual Congress of Epigraphical ... – P. N. Ojha, Kashi Prasad Jayaswal Research Institute&amp;nbsp;— Google Books |date=1985-01-01 |accessdate=2014-01-04}}&lt;/ref&gt;. Bino uslubi [[ingliz]] va [[golland]] arxitekturasi tarzida bo‘lib, mahalliy aholiga ''Quila House'' nomi bilan tanish&lt;ref&gt;{{cite web|author=Opening hours |url=https://www.lonelyplanet.com/india/bihar-and-jharkhand/patna/sights/museums-galleries/qila-house-jalan-museum |title=Qila House (Jalan Museum) |publisher=Lonely Planet |accessdate=2014-01-04}}&lt;/ref&gt;.

Taxminan 10 000 dona ashyodan iborat to‘plamning aksariyati yangi davrga mansub bo‘lib, tosh, metal, terrakota, fil suyagi, shisha va chinni buyumlarni o‘z ichiga oladi. Sanʼat buyumlarining ko‘pchiligi yevropalik ustalarga, ayrimlari esa [[Osiyo]]ning yaqin va Uzoq Sharq mamlakatlariga mansub&lt;ref name=&quot;go4patna1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://patna4u.com/jalan_museum.htm |title=Jalan Museum |publisher=Patna4u.com |accessdate=2014-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140110142201/http://patna4u.com/jalan_museum.htm |archive-date=10 January 2014 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Bino qismlaridan biri hanuzgacha Jalan oilasining xususiy turar-joy qismi bo‘lib qolmoqda. Muzey tashrif buyuruvchilar uchun dushanbadan shanbagacha soat 9:00 dan 11:00 gacha, yakshanba kunlari esa 10:00 dan 16:00 gacha ochiq, biroq tashrifdan 48 soat oldin oldindan kelishib qo‘yish talab etiladi&lt;ref&gt;{{cite web | title = Contact Quila House | publisher = Quila House | url = http://quilahouse.com/contact.htm | accessdate = 2014-01-06 | archive-date = 2 November 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131102153637/http://quilahouse.com/contact.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;.

== Yana qarang ==

* [[Patna muzeyi]]
* [[Bihar muzeyi]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar == 
* [http://www.quilahouse.com/jalan-collection.htm Quila House and the Jalan Collection, ''A Brief Introduction''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180819011744/http://www.quilahouse.com/jalan-collection.htm |date=19 August 2018 }}

{{authority control}}</text>
      <sha1>1q2ork4op8xz658k3w7s3c2rgrgiopn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974310</id>
      <parentid>5974309</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:19:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <origin>5974310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5054" sha1="66oijogtwkntxu3i3v7p126cpc4zjip" xml:space="preserve">{{Muzey
| nomi            = 
| original        = जलान संग्रहालय
| tasvir          = 
| asos_solingan   = 1919-yil
| joylashuvi      = [[Patna]], [[Bihar]], [[Hindiston]]
| keluvchilar     = 
| arxitektor      = 
| koordinatalari  = {{coord|25.598591|85.229547|display=inline}}
| direktor        = 
| egasi           = BM Jalan, GM Jalan and Advay Jalan
| jamoat_transporti = 
| o'tish_yo'li    = 
| turi            = Sanʼat va madaniy meros&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nivalink.com/things-to-do/jalan-museum |title=Things to Do&amp;nbsp;— Jalan Museum, Patna, Bihar |publisher=Nivalink.com |accessdate=2014-01-04}}&lt;/ref&gt;
| toʻplam         = 10,000 artefakt&lt;ref name=&quot;go4patna1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.go4patna.com/index.php/patna/the-fragrance-of-patna/32-cf-cf/154-jalan-museum-patnas-unique-private-museum |title=Jalan Museum&amp;nbsp;— Patna's Unique Private Museum |publisher=Go4patna.com |accessdate=2014-01-04 |archive-date=19 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219080640/http://www.go4patna.com/index.php/patna/the-fragrance-of-patna/32-cf-cf/154-jalan-museum-patnas-unique-private-museum |url-status=usurped }}&lt;/ref&gt;
| havola          = 
| sayt            = {{URL|quilahouse.com}}
| Commons         = 
| name            = Jalan muzeyi
}}
'''''Jalan muzeyi''''' ([[Hind tili|hindcha]]: जलान संग्रहालय), Quila House, [[Hindiston]]ning [[Bihar|Bihar]] shtatidagi [[Patna]] shahrida joylashgan xususiy muzeydir. Bu Bihar shtatidagi ikkita xususiy muzeydan biridir&lt;ref&gt;{{cite web | title = Museums run by the Private Individuals | publisher = Directorate of Museum, Govt. of Birhar | page = 5 | url = http://yac.bih.nic.in/DM-05.htm | quote = Other one being: Kumar Sangrahalay, Hasanpur, Smastipur | accessdate = 2014-01-06 | archive-date = 4 March 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304002723/http://yac.bih.nic.in/DM-05.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Pranava K Chaudhary |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/Quake-damages-Jalan-Museum/articleshow/10048865.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20120418203259/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-09-20/patna/30179355_1_hairline-cracks-leakages-damages |url-status=live |archive-date=2012-04-18 |title=Quake damages Jalan Museum |date=2011-09-20 |work=[[The Times of India]] |access-date=2014-01-04}}&lt;/ref&gt;.

==Umumiy maʼlumot==
Quila House Bihar shtatining shimoliy qismidagi Hindistonning qadimgi shahri Patnada, Ganga daryosi bo‘yidagi xususiy turar-joy uyidir. 1919-yilda qurilgan bu uy asosan ishbilarmon va sanʼat kollektori bo‘lgan [[Divan Bahodir]] Radha Krishn Jalan (R.K. Jalan) (1882–1954)ning shaxsiy kolleksiyasi hisoblangan sanʼat buyumlari va qadimiy ashyolar to‘plami bilan mashhurdir&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W8C1AAAAIAAJ&amp;q=jalan+museum+patna |title=Bihar, past &amp; present: souvenir, 13th Annual Congress of Epigraphical ... – P. N. Ojha, Kashi Prasad Jayaswal Research Institute&amp;nbsp;— Google Books |date=1985-01-01 |accessdate=2014-01-04}}&lt;/ref&gt;. Bino uslubi [[ingliz]] va [[golland]] arxitekturasi tarzida bo‘lib, mahalliy aholiga ''Quila House'' nomi bilan tanish&lt;ref&gt;{{cite web|author=Opening hours |url=https://www.lonelyplanet.com/india/bihar-and-jharkhand/patna/sights/museums-galleries/qila-house-jalan-museum |title=Qila House (Jalan Museum) |publisher=Lonely Planet |accessdate=2014-01-04}}&lt;/ref&gt;.

Taxminan 10 000 dona ashyodan iborat to‘plamning aksariyati yangi davrga mansub bo‘lib, tosh, metal, terrakota, fil suyagi, shisha va chinni buyumlarni o‘z ichiga oladi. Sanʼat buyumlarining ko‘pchiligi yevropalik ustalarga, ayrimlari esa [[Osiyo]]ning yaqin va Uzoq Sharq mamlakatlariga mansub&lt;ref name=&quot;go4patna1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://patna4u.com/jalan_museum.htm |title=Jalan Museum |publisher=Patna4u.com |accessdate=2014-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140110142201/http://patna4u.com/jalan_museum.htm |archive-date=10 January 2014 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Bino qismlaridan biri hanuzgacha Jalan oilasining xususiy turar-joy qismi bo‘lib qolmoqda. Muzey tashrif buyuruvchilar uchun dushanbadan shanbagacha soat 9:00 dan 11:00 gacha, yakshanba kunlari esa 10:00 dan 16:00 gacha ochiq, biroq tashrifdan 48 soat oldin oldindan kelishib qo‘yish talab etiladi&lt;ref&gt;{{cite web | title = Contact Quila House | publisher = Quila House | url = http://quilahouse.com/contact.htm | accessdate = 2014-01-06 | archive-date = 2 November 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131102153637/http://quilahouse.com/contact.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;.

== Yana qarang ==

* [[Patna muzeyi]]
* [[Bihar muzeyi]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar == 
* [http://www.quilahouse.com/jalan-collection.htm Quila House and the Jalan Collection, ''A Brief Introduction''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180819011744/http://www.quilahouse.com/jalan-collection.htm |date=19 August 2018 }}

{{authority control}}</text>
      <sha1>66oijogtwkntxu3i3v7p126cpc4zjip</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974311</id>
      <parentid>5974310</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:20:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <origin>5974311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5066" sha1="tn69ehuwc6l8plt48rx1tbd44b0e5d2" xml:space="preserve">{{Muzey
| nomi            = Jalan muzeyi
| original        = जलान संग्रहालय
| tasvir          = 
| asos_solingan   = 1919-yil
| joylashuvi      = [[Patna]], [[Bihar]], [[Hindiston]]
| keluvchilar     = 
| arxitektor      = 
| koordinatalari  = {{coord|25.598591|85.229547|display=inline}}
| direktor        = 
| egasi           = BM Jalan, GM Jalan and Advay Jalan
| jamoat_transporti = 
| o'tish_yo'li    = 
| turi            = Sanʼat va madaniy meros&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nivalink.com/things-to-do/jalan-museum |title=Things to Do&amp;nbsp;— Jalan Museum, Patna, Bihar |publisher=Nivalink.com |accessdate=2014-01-04}}&lt;/ref&gt;
| toʻplam         = 10,000 artefakt&lt;ref name=&quot;go4patna1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.go4patna.com/index.php/patna/the-fragrance-of-patna/32-cf-cf/154-jalan-museum-patnas-unique-private-museum |title=Jalan Museum&amp;nbsp;— Patna's Unique Private Museum |publisher=Go4patna.com |accessdate=2014-01-04 |archive-date=19 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219080640/http://www.go4patna.com/index.php/patna/the-fragrance-of-patna/32-cf-cf/154-jalan-museum-patnas-unique-private-museum |url-status=usurped }}&lt;/ref&gt;
| havola          = 
| sayt            = {{URL|quilahouse.com}}
| Commons         = 
| name            = Jalan muzeyi
}}
'''''Jalan muzeyi''''' ([[Hind tili|hindcha]]: जलान संग्रहालय), Quila House, [[Hindiston]]ning [[Bihar|Bihar]] shtatidagi [[Patna]] shahrida joylashgan xususiy muzeydir. Bu Bihar shtatidagi ikkita xususiy muzeydan biridir&lt;ref&gt;{{cite web | title = Museums run by the Private Individuals | publisher = Directorate of Museum, Govt. of Birhar | page = 5 | url = http://yac.bih.nic.in/DM-05.htm | quote = Other one being: Kumar Sangrahalay, Hasanpur, Smastipur | accessdate = 2014-01-06 | archive-date = 4 March 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304002723/http://yac.bih.nic.in/DM-05.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Pranava K Chaudhary |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/Quake-damages-Jalan-Museum/articleshow/10048865.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20120418203259/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-09-20/patna/30179355_1_hairline-cracks-leakages-damages |url-status=live |archive-date=2012-04-18 |title=Quake damages Jalan Museum |date=2011-09-20 |work=[[The Times of India]] |access-date=2014-01-04}}&lt;/ref&gt;.

==Umumiy maʼlumot==
Quila House Bihar shtatining shimoliy qismidagi Hindistonning qadimgi shahri Patnada, Ganga daryosi bo‘yidagi xususiy turar-joy uyidir. 1919-yilda qurilgan bu uy asosan ishbilarmon va sanʼat kollektori bo‘lgan [[Divan Bahodir]] Radha Krishn Jalan (R.K. Jalan) (1882–1954)ning shaxsiy kolleksiyasi hisoblangan sanʼat buyumlari va qadimiy ashyolar to‘plami bilan mashhurdir&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W8C1AAAAIAAJ&amp;q=jalan+museum+patna |title=Bihar, past &amp; present: souvenir, 13th Annual Congress of Epigraphical ... – P. N. Ojha, Kashi Prasad Jayaswal Research Institute&amp;nbsp;— Google Books |date=1985-01-01 |accessdate=2014-01-04}}&lt;/ref&gt;. Bino uslubi [[ingliz]] va [[golland]] arxitekturasi tarzida bo‘lib, mahalliy aholiga ''Quila House'' nomi bilan tanish&lt;ref&gt;{{cite web|author=Opening hours |url=https://www.lonelyplanet.com/india/bihar-and-jharkhand/patna/sights/museums-galleries/qila-house-jalan-museum |title=Qila House (Jalan Museum) |publisher=Lonely Planet |accessdate=2014-01-04}}&lt;/ref&gt;.

Taxminan 10 000 dona ashyodan iborat to‘plamning aksariyati yangi davrga mansub bo‘lib, tosh, metal, terrakota, fil suyagi, shisha va chinni buyumlarni o‘z ichiga oladi. Sanʼat buyumlarining ko‘pchiligi yevropalik ustalarga, ayrimlari esa [[Osiyo]]ning yaqin va Uzoq Sharq mamlakatlariga mansub&lt;ref name=&quot;go4patna1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://patna4u.com/jalan_museum.htm |title=Jalan Museum |publisher=Patna4u.com |accessdate=2014-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140110142201/http://patna4u.com/jalan_museum.htm |archive-date=10 January 2014 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Bino qismlaridan biri hanuzgacha Jalan oilasining xususiy turar-joy qismi bo‘lib qolmoqda. Muzey tashrif buyuruvchilar uchun dushanbadan shanbagacha soat 9:00 dan 11:00 gacha, yakshanba kunlari esa 10:00 dan 16:00 gacha ochiq, biroq tashrifdan 48 soat oldin oldindan kelishib qo‘yish talab etiladi&lt;ref&gt;{{cite web | title = Contact Quila House | publisher = Quila House | url = http://quilahouse.com/contact.htm | accessdate = 2014-01-06 | archive-date = 2 November 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131102153637/http://quilahouse.com/contact.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;.

== Yana qarang ==

* [[Patna muzeyi]]
* [[Bihar muzeyi]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar == 
* [http://www.quilahouse.com/jalan-collection.htm Quila House and the Jalan Collection, ''A Brief Introduction''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180819011744/http://www.quilahouse.com/jalan-collection.htm |date=19 August 2018 }}

{{authority control}}</text>
      <sha1>tn69ehuwc6l8plt48rx1tbd44b0e5d2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974312</id>
      <parentid>5974311</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:20:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Hindistondagi muzeylar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5101" sha1="cwk42qcnnuv6ybhncmy03q5ntvuvdv9" xml:space="preserve">{{Muzey
| nomi            = Jalan muzeyi
| original        = जलान संग्रहालय
| tasvir          = 
| asos_solingan   = 1919-yil
| joylashuvi      = [[Patna]], [[Bihar]], [[Hindiston]]
| keluvchilar     = 
| arxitektor      = 
| koordinatalari  = {{coord|25.598591|85.229547|display=inline}}
| direktor        = 
| egasi           = BM Jalan, GM Jalan and Advay Jalan
| jamoat_transporti = 
| o'tish_yo'li    = 
| turi            = Sanʼat va madaniy meros&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nivalink.com/things-to-do/jalan-museum |title=Things to Do&amp;nbsp;— Jalan Museum, Patna, Bihar |publisher=Nivalink.com |accessdate=2014-01-04}}&lt;/ref&gt;
| toʻplam         = 10,000 artefakt&lt;ref name=&quot;go4patna1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.go4patna.com/index.php/patna/the-fragrance-of-patna/32-cf-cf/154-jalan-museum-patnas-unique-private-museum |title=Jalan Museum&amp;nbsp;— Patna's Unique Private Museum |publisher=Go4patna.com |accessdate=2014-01-04 |archive-date=19 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219080640/http://www.go4patna.com/index.php/patna/the-fragrance-of-patna/32-cf-cf/154-jalan-museum-patnas-unique-private-museum |url-status=usurped }}&lt;/ref&gt;
| havola          = 
| sayt            = {{URL|quilahouse.com}}
| Commons         = 
| name            = Jalan muzeyi
}}
'''''Jalan muzeyi''''' ([[Hind tili|hindcha]]: जलान संग्रहालय), Quila House, [[Hindiston]]ning [[Bihar|Bihar]] shtatidagi [[Patna]] shahrida joylashgan xususiy muzeydir. Bu Bihar shtatidagi ikkita xususiy muzeydan biridir&lt;ref&gt;{{cite web | title = Museums run by the Private Individuals | publisher = Directorate of Museum, Govt. of Birhar | page = 5 | url = http://yac.bih.nic.in/DM-05.htm | quote = Other one being: Kumar Sangrahalay, Hasanpur, Smastipur | accessdate = 2014-01-06 | archive-date = 4 March 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304002723/http://yac.bih.nic.in/DM-05.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Pranava K Chaudhary |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/Quake-damages-Jalan-Museum/articleshow/10048865.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20120418203259/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-09-20/patna/30179355_1_hairline-cracks-leakages-damages |url-status=live |archive-date=2012-04-18 |title=Quake damages Jalan Museum |date=2011-09-20 |work=[[The Times of India]] |access-date=2014-01-04}}&lt;/ref&gt;.

==Umumiy maʼlumot==
Quila House Bihar shtatining shimoliy qismidagi Hindistonning qadimgi shahri Patnada, Ganga daryosi bo‘yidagi xususiy turar-joy uyidir. 1919-yilda qurilgan bu uy asosan ishbilarmon va sanʼat kollektori bo‘lgan [[Divan Bahodir]] Radha Krishn Jalan (R.K. Jalan) (1882–1954)ning shaxsiy kolleksiyasi hisoblangan sanʼat buyumlari va qadimiy ashyolar to‘plami bilan mashhurdir&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W8C1AAAAIAAJ&amp;q=jalan+museum+patna |title=Bihar, past &amp; present: souvenir, 13th Annual Congress of Epigraphical ... – P. N. Ojha, Kashi Prasad Jayaswal Research Institute&amp;nbsp;— Google Books |date=1985-01-01 |accessdate=2014-01-04}}&lt;/ref&gt;. Bino uslubi [[ingliz]] va [[golland]] arxitekturasi tarzida bo‘lib, mahalliy aholiga ''Quila House'' nomi bilan tanish&lt;ref&gt;{{cite web|author=Opening hours |url=https://www.lonelyplanet.com/india/bihar-and-jharkhand/patna/sights/museums-galleries/qila-house-jalan-museum |title=Qila House (Jalan Museum) |publisher=Lonely Planet |accessdate=2014-01-04}}&lt;/ref&gt;.

Taxminan 10 000 dona ashyodan iborat to‘plamning aksariyati yangi davrga mansub bo‘lib, tosh, metal, terrakota, fil suyagi, shisha va chinni buyumlarni o‘z ichiga oladi. Sanʼat buyumlarining ko‘pchiligi yevropalik ustalarga, ayrimlari esa [[Osiyo]]ning yaqin va Uzoq Sharq mamlakatlariga mansub&lt;ref name=&quot;go4patna1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://patna4u.com/jalan_museum.htm |title=Jalan Museum |publisher=Patna4u.com |accessdate=2014-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140110142201/http://patna4u.com/jalan_museum.htm |archive-date=10 January 2014 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Bino qismlaridan biri hanuzgacha Jalan oilasining xususiy turar-joy qismi bo‘lib qolmoqda. Muzey tashrif buyuruvchilar uchun dushanbadan shanbagacha soat 9:00 dan 11:00 gacha, yakshanba kunlari esa 10:00 dan 16:00 gacha ochiq, biroq tashrifdan 48 soat oldin oldindan kelishib qo‘yish talab etiladi&lt;ref&gt;{{cite web | title = Contact Quila House | publisher = Quila House | url = http://quilahouse.com/contact.htm | accessdate = 2014-01-06 | archive-date = 2 November 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131102153637/http://quilahouse.com/contact.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;.

== Yana qarang ==

* [[Patna muzeyi]]
* [[Bihar muzeyi]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar == 
* [http://www.quilahouse.com/jalan-collection.htm Quila House and the Jalan Collection, ''A Brief Introduction''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180819011744/http://www.quilahouse.com/jalan-collection.htm |date=19 August 2018 }}

{{authority control}}

[[Turkum:Hindistondagi muzeylar]]</text>
      <sha1>cwk42qcnnuv6ybhncmy03q5ntvuvdv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sanghol muzeyi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360664</id>
    <revision>
      <id>5974316</id>
      <timestamp>2026-04-04T05:24:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Muzey |nomi                     =Sanghol muzeyi |original                 = |tasvir                   =SangholIndia_PArt_of_stupa_site.JPG |asos_solingan            = |joylashuvi               =[[Sanghol]], [[Panjob (shtat)|Panjob]], [[Hindiston]] |keluvchilar              = |arxitektor               = |koordinatalari           ={{Coord|30.7902|76.4012|display=inline}} |direktor                 = |egasi                    = |jamoat_transporti...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1683" sha1="q6ng8g3o28x15bydgzwb4bjzgyagwfp" xml:space="preserve">{{Muzey
|nomi                     =Sanghol muzeyi
|original                 =
|tasvir                   =SangholIndia_PArt_of_stupa_site.JPG
|asos_solingan            =
|joylashuvi               =[[Sanghol]], [[Panjob (shtat)|Panjob]], [[Hindiston]]
|keluvchilar              =
|arxitektor               =
|koordinatalari           ={{Coord|30.7902|76.4012|display=inline}}
|direktor                 =
|egasi                    =
|jamoat_transporti        =
|oʻtish_yoʻli             =
|turi                     =arxeologik
|toʻplam                  =
|havola                   =
|sayt                     =
|Commons                  =
}}
'''Sanghol muzeyi''' — [[Hindiston]]ning [[Panjob (shtat)|Panjob]] shtatidagi [[Sanghol]] qishlogʻida joylashgan [[arxeologiya muzeyi]]. Muzeyning mavjud binosi 1990-yil 10-aprelda&lt;ref name=&quot;MogaSingh2011&quot;&gt;{{cite book|author1=Parminder Singh Grover Moga|author2=Davinderjit Singh|title=Discover Punjab: Attractions of Punjab|url=https://books.google.com/books?id=Dy-pOAnlQL0C&amp;pg=PT68|date=20 May 2011|publisher=Parminder Singh Grover|pages=68–|id=GGKEY:XNGH941JBTK}}&lt;/ref&gt; [[Panjob hukumati]]ning Madaniy ishlar, arxeologiya va muzeylar boshqarmasining quyi boʻlinmasi sifatida ochilgan&lt;ref&gt;{{cite book|title=Disvoer Punajb|url=https://books.google.com/books?id=Lc1Fs9JykeYC&amp;pg=PT68|publisher=Parminder Singh Grover|pages=68–|id=GGKEY:LDGC4W6XWEX}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title=Uchha pind of Buddhism in Punjab | website=The Tribune | date=2019-11-20 | url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/features/uchha-pind-of-buddhism-in-punjab-861196 | access-date=2020-09-09}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}</text>
      <sha1>q6ng8g3o28x15bydgzwb4bjzgyagwfp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974317</id>
      <parentid>5974316</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:24:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Hindistondagi muzeylar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1718" sha1="briv6pr6n9fj22l5eevgl20hnc75vio" xml:space="preserve">{{Muzey
|nomi                     =Sanghol muzeyi
|original                 =
|tasvir                   =SangholIndia_PArt_of_stupa_site.JPG
|asos_solingan            =
|joylashuvi               =[[Sanghol]], [[Panjob (shtat)|Panjob]], [[Hindiston]]
|keluvchilar              =
|arxitektor               =
|koordinatalari           ={{Coord|30.7902|76.4012|display=inline}}
|direktor                 =
|egasi                    =
|jamoat_transporti        =
|oʻtish_yoʻli             =
|turi                     =arxeologik
|toʻplam                  =
|havola                   =
|sayt                     =
|Commons                  =
}}
'''Sanghol muzeyi''' — [[Hindiston]]ning [[Panjob (shtat)|Panjob]] shtatidagi [[Sanghol]] qishlogʻida joylashgan [[arxeologiya muzeyi]]. Muzeyning mavjud binosi 1990-yil 10-aprelda&lt;ref name=&quot;MogaSingh2011&quot;&gt;{{cite book|author1=Parminder Singh Grover Moga|author2=Davinderjit Singh|title=Discover Punjab: Attractions of Punjab|url=https://books.google.com/books?id=Dy-pOAnlQL0C&amp;pg=PT68|date=20 May 2011|publisher=Parminder Singh Grover|pages=68–|id=GGKEY:XNGH941JBTK}}&lt;/ref&gt; [[Panjob hukumati]]ning Madaniy ishlar, arxeologiya va muzeylar boshqarmasining quyi boʻlinmasi sifatida ochilgan&lt;ref&gt;{{cite book|title=Disvoer Punajb|url=https://books.google.com/books?id=Lc1Fs9JykeYC&amp;pg=PT68|publisher=Parminder Singh Grover|pages=68–|id=GGKEY:LDGC4W6XWEX}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title=Uchha pind of Buddhism in Punjab | website=The Tribune | date=2019-11-20 | url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/features/uchha-pind-of-buddhism-in-punjab-861196 | access-date=2020-09-09}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}

[[Turkum:Hindistondagi muzeylar]]</text>
      <sha1>briv6pr6n9fj22l5eevgl20hnc75vio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Malda muzeyi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360665</id>
    <revision>
      <id>5974320</id>
      <timestamp>2026-04-04T05:28:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Muzey |nomi                     =Malda muzeyi |original                 = |tasvir                   = |asos_solingan            =1937-yil&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Gita Dutta, Mrinal Dutta|title=Vraman Sangi: India Travel Companion, 1991-92|url=https://books.google.com/books?id=dSxWAAAAYAAJ|year=1990|publisher=Asia Publishing Company}}&lt;/ref&gt; |joylashuvi               =Malda tumani [[Gʻarbiy Bengaliya]], [[Hindiston]] |keluvchilar              = |a...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2559" sha1="6y8bag7lpowq4lylsslpua3pni29ykt" xml:space="preserve">{{Muzey
|nomi                     =Malda muzeyi
|original                 =
|tasvir                   =
|asos_solingan            =1937-yil&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Gita Dutta, Mrinal Dutta|title=Vraman Sangi: India Travel Companion, 1991-92|url=https://books.google.com/books?id=dSxWAAAAYAAJ|year=1990|publisher=Asia Publishing Company}}&lt;/ref&gt;
|joylashuvi               =Malda tumani [[Gʻarbiy Bengaliya]], [[Hindiston]]
|keluvchilar              =
|arxitektor               =
|koordinatalari           ={{Coord|24.9969|88.1440|display=inline}}
|direktor                 =
|egasi                    =
|jamoat_transporti        =
|oʻtish_yoʻli             =
|turi                     =arxeologiya
|toʻplam                  =
|havola                   =
|sayt                     =
|Commons                  =
}}
'''Malda muzeyi''' — Gʻarbiy Bengal arxeologiya boshqarmasi tasarrufidagi [[Arxeologiya|arxeologik]] [[Muzey|muzey]]. Muzey 1937-yilda tashkil etilgan&lt;ref name=&quot;BradnockBradnock2001&quot;&gt;{{cite book|author=Robert Bradnock, Roma Bradnock|title=India Handbook|url=https://books.google.com/books?id=EB0wAQAAIAAJ|year=2001|publisher=Trade &amp; Travel Publications}}&lt;/ref&gt; va Hindistonning [[Gʻarbiy Bengaliya|Gʻarbiy Bengal]] shtatidagi Malda tumanining Ingliz Bozori shahri Subhankar Bandh yoʻlidagi manzilda joylashgan.

== Umumiy maʼlumot ==
Muzey dastlab [[tuman]] hududida topilgan tarixiy topilmalar toʻplami sifatida vujudga kelgan va Malda tuman kutubxonasi binosi ichida joylashtirilgan. Keyinchalik u oʻzining yonida qurilgan yangi binoga koʻchirildi va Shtat arxeologiya boshqarmasi tarkibida mustaqil muzey maqomini oldi.

[[Malda]]ning oʻzi faqat [[Britaniya Hindistoni|Britaniya mustamlakachilik boshqaruvi]] davrida shakllangan boʻlsa-da, bu mintaqa 7-asrdan 16-asr oxirigacha, yaqin atrofdagi [[Gor]] va [[Pandua]] butun Bengal mintaqasining poytaxt shaharlari boʻlib xizmat qilgan davrlarda, [[Bengaliya|Bengal]] hokimiyatining markazi boʻlib kelgan. Yaqinda taʼmirlanib, yangilangan muzey mintaqaning arxeologik, [[Antropologiya|antropologik]] va tarixiy merosini namoyish etadi&lt;ref&gt;{{cite book|title=Footprint India|url=https://books.google.com/books?id=NNsvAQAAIAAJ|year=2004|publisher=Footprint Handbooks}}&lt;/ref&gt;. Muzeyda 1500 yildan ortiq tarix va merosni ifoda etuvchi bir qator nafis [[Haykaltaroshlik|haykallar]], [[haykalcha]]lar, [[Epigrafika|xattotlik yozuvlari tushirilgan lavhalar]], [[terrakota lavhalar]] va boshqa artefaktlar namunalarini koʻrish mumkin.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}</text>
      <sha1>6y8bag7lpowq4lylsslpua3pni29ykt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974321</id>
      <parentid>5974320</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:28:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:HIndistondagi muzeylar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2594" sha1="dn7z5myq121sezlhhoormm76e0v5tph" xml:space="preserve">{{Muzey
|nomi                     =Malda muzeyi
|original                 =
|tasvir                   =
|asos_solingan            =1937-yil&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Gita Dutta, Mrinal Dutta|title=Vraman Sangi: India Travel Companion, 1991-92|url=https://books.google.com/books?id=dSxWAAAAYAAJ|year=1990|publisher=Asia Publishing Company}}&lt;/ref&gt;
|joylashuvi               =Malda tumani [[Gʻarbiy Bengaliya]], [[Hindiston]]
|keluvchilar              =
|arxitektor               =
|koordinatalari           ={{Coord|24.9969|88.1440|display=inline}}
|direktor                 =
|egasi                    =
|jamoat_transporti        =
|oʻtish_yoʻli             =
|turi                     =arxeologiya
|toʻplam                  =
|havola                   =
|sayt                     =
|Commons                  =
}}
'''Malda muzeyi''' — Gʻarbiy Bengal arxeologiya boshqarmasi tasarrufidagi [[Arxeologiya|arxeologik]] [[Muzey|muzey]]. Muzey 1937-yilda tashkil etilgan&lt;ref name=&quot;BradnockBradnock2001&quot;&gt;{{cite book|author=Robert Bradnock, Roma Bradnock|title=India Handbook|url=https://books.google.com/books?id=EB0wAQAAIAAJ|year=2001|publisher=Trade &amp; Travel Publications}}&lt;/ref&gt; va Hindistonning [[Gʻarbiy Bengaliya|Gʻarbiy Bengal]] shtatidagi Malda tumanining Ingliz Bozori shahri Subhankar Bandh yoʻlidagi manzilda joylashgan.

== Umumiy maʼlumot ==
Muzey dastlab [[tuman]] hududida topilgan tarixiy topilmalar toʻplami sifatida vujudga kelgan va Malda tuman kutubxonasi binosi ichida joylashtirilgan. Keyinchalik u oʻzining yonida qurilgan yangi binoga koʻchirildi va Shtat arxeologiya boshqarmasi tarkibida mustaqil muzey maqomini oldi.

[[Malda]]ning oʻzi faqat [[Britaniya Hindistoni|Britaniya mustamlakachilik boshqaruvi]] davrida shakllangan boʻlsa-da, bu mintaqa 7-asrdan 16-asr oxirigacha, yaqin atrofdagi [[Gor]] va [[Pandua]] butun Bengal mintaqasining poytaxt shaharlari boʻlib xizmat qilgan davrlarda, [[Bengaliya|Bengal]] hokimiyatining markazi boʻlib kelgan. Yaqinda taʼmirlanib, yangilangan muzey mintaqaning arxeologik, [[Antropologiya|antropologik]] va tarixiy merosini namoyish etadi&lt;ref&gt;{{cite book|title=Footprint India|url=https://books.google.com/books?id=NNsvAQAAIAAJ|year=2004|publisher=Footprint Handbooks}}&lt;/ref&gt;. Muzeyda 1500 yildan ortiq tarix va merosni ifoda etuvchi bir qator nafis [[Haykaltaroshlik|haykallar]], [[haykalcha]]lar, [[Epigrafika|xattotlik yozuvlari tushirilgan lavhalar]], [[terrakota lavhalar]] va boshqa artefaktlar namunalarini koʻrish mumkin.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}

[[Turkum:HIndistondagi muzeylar]]</text>
      <sha1>dn7z5myq121sezlhhoormm76e0v5tph</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974322</id>
      <parentid>5974321</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:29:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <comment>/* Manbalar */</comment>
      <origin>5974322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2594" sha1="fexnur3xo0zq9h7ykoq5r0kzq1gfaqq" xml:space="preserve">{{Muzey
|nomi                     =Malda muzeyi
|original                 =
|tasvir                   =
|asos_solingan            =1937-yil&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Gita Dutta, Mrinal Dutta|title=Vraman Sangi: India Travel Companion, 1991-92|url=https://books.google.com/books?id=dSxWAAAAYAAJ|year=1990|publisher=Asia Publishing Company}}&lt;/ref&gt;
|joylashuvi               =Malda tumani [[Gʻarbiy Bengaliya]], [[Hindiston]]
|keluvchilar              =
|arxitektor               =
|koordinatalari           ={{Coord|24.9969|88.1440|display=inline}}
|direktor                 =
|egasi                    =
|jamoat_transporti        =
|oʻtish_yoʻli             =
|turi                     =arxeologiya
|toʻplam                  =
|havola                   =
|sayt                     =
|Commons                  =
}}
'''Malda muzeyi''' — Gʻarbiy Bengal arxeologiya boshqarmasi tasarrufidagi [[Arxeologiya|arxeologik]] [[Muzey|muzey]]. Muzey 1937-yilda tashkil etilgan&lt;ref name=&quot;BradnockBradnock2001&quot;&gt;{{cite book|author=Robert Bradnock, Roma Bradnock|title=India Handbook|url=https://books.google.com/books?id=EB0wAQAAIAAJ|year=2001|publisher=Trade &amp; Travel Publications}}&lt;/ref&gt; va Hindistonning [[Gʻarbiy Bengaliya|Gʻarbiy Bengal]] shtatidagi Malda tumanining Ingliz Bozori shahri Subhankar Bandh yoʻlidagi manzilda joylashgan.

== Umumiy maʼlumot ==
Muzey dastlab [[tuman]] hududida topilgan tarixiy topilmalar toʻplami sifatida vujudga kelgan va Malda tuman kutubxonasi binosi ichida joylashtirilgan. Keyinchalik u oʻzining yonida qurilgan yangi binoga koʻchirildi va Shtat arxeologiya boshqarmasi tarkibida mustaqil muzey maqomini oldi.

[[Malda]]ning oʻzi faqat [[Britaniya Hindistoni|Britaniya mustamlakachilik boshqaruvi]] davrida shakllangan boʻlsa-da, bu mintaqa 7-asrdan 16-asr oxirigacha, yaqin atrofdagi [[Gor]] va [[Pandua]] butun Bengal mintaqasining poytaxt shaharlari boʻlib xizmat qilgan davrlarda, [[Bengaliya|Bengal]] hokimiyatining markazi boʻlib kelgan. Yaqinda taʼmirlanib, yangilangan muzey mintaqaning arxeologik, [[Antropologiya|antropologik]] va tarixiy merosini namoyish etadi&lt;ref&gt;{{cite book|title=Footprint India|url=https://books.google.com/books?id=NNsvAQAAIAAJ|year=2004|publisher=Footprint Handbooks}}&lt;/ref&gt;. Muzeyda 1500 yildan ortiq tarix va merosni ifoda etuvchi bir qator nafis [[Haykaltaroshlik|haykallar]], [[haykalcha]]lar, [[Epigrafika|xattotlik yozuvlari tushirilgan lavhalar]], [[terrakota lavhalar]] va boshqa artefaktlar namunalarini koʻrish mumkin.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}

[[Turkum:Hindistondagi muzeylar]]</text>
      <sha1>fexnur3xo0zq9h7ykoq5r0kzq1gfaqq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mediha Sulton</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360666</id>
    <revision>
      <id>5974326</id>
      <timestamp>2026-04-04T05:41:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oblakulova</username>
        <id>111326</id>
      </contributor>
      <comment>„{{qirollik bilgiqutisi | name         = Mediha Sulton | tasvir        = File:Mediha Sultan.png | image_size   = 150 | tugʻilgan_sanasi   = {{Tugʻilgan sanasi|1856|7|30|df=yes}} | tugʻilgan_joyi  = [[Dolmabahçe saroyi]], [[Konstantinopol]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] | vafot_sanasi   = {{Vafot sanasi va yoshi|1928|11|9|1856|7|31|df=yes}} | vafot_joyi  = [[Nice]], [[Fransiya]] | dafn_etilgan_joy = Fransiya | spouses       = {{Ni...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12199" sha1="e25stmn7v5f40e0ni5d2cog53c3n84x" xml:space="preserve">{{qirollik bilgiqutisi
| name         = Mediha Sulton
| tasvir        = File:Mediha Sultan.png
| image_size   = 150
| tugʻilgan_sanasi   = {{Tugʻilgan sanasi|1856|7|30|df=yes}}
| tugʻilgan_joyi  = [[Dolmabahçe saroyi]], [[Konstantinopol]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]]
| vafot_sanasi   = {{Vafot sanasi va yoshi|1928|11|9|1856|7|31|df=yes}}
| vafot_joyi  = [[Nice]], [[Fransiya]]
| dafn_etilgan_joy = Fransiya
| spouses       = {{Nikoh|Najib posho|1879|1885|end=died}}&lt;br /&gt;{{Nikoh|[[Ferid posho]]|1886|1923|end=died}}
| issue        = ''Birinchi nikoh''&lt;br /&gt;Sultonzoda Abdurahmon Sami bey
| house        = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]]
| house-type   = Sulola
| father       = [[Abdulmajid I]]
| mother       = ''Biologik''&lt;br /&gt;[[Gülistu Kadın]]&lt;br /&gt;''Asrab olgan''&lt;br /&gt;[[Verdicenan Kadın]]
| religion     = [[Islom]], [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniylik]]
}}
'''Mediha Sulton''' ({{Lang-ota|مدیحه سطان}}; 1856-yil 30-iyul — 1928-yil 9-noyabr) — [[Usmoniylar]] malikasi, sulton [[Abdulmajid I]] va [[Gülistu Kadın]]ning qizi, sulton [[Mehmed VI|Mehmed VI ning]] tugʻishgan opasi va sulton [[Murod V]], [[Abdulhamid II]] hamda [[Mehmed V|Mehmed V ning]] ota bir opasi.

== Yoshligi ==
Mediha Sulton 1856-yil 30-iyulda [[Dolmabahçe saroyi]]da tugʻilgan. Uning otasi Sulton [[Abdulmajid I]] sulton [[Mahmud II]] va [[Bezmiâlem Sulton]]ning oʻgʻli edi. Onasi [[Gülistu Kadın]]{{Sfn|Brookes|2010|p=284}} shahzoda Tohir bey Chachbaning qizi boʻlgan&lt;ref&gt;{{cite book|first1=Rumeysa|last1=Aredba|first2=Edadil|last2=Açba|title=Sultan Vahdeddin'in San Remo günleri|publisher=Timaş Yayınları|year=2009|pages=73|isbn=978-9-752-63955-3}}&lt;/ref&gt;. Uning Zekiye Sulton va Fehime Sulton ismli goʻdakligida vafot etgan egizak opalari bor edi. Boʻlajak sulton [[Mehmed VI]] uning tugʻishgan ukasi boʻlgan. 1861-yilda u ota-onasidan ham ayrildi. Otasi [[sil]] kasalligidan, onasi esa [[vabo]]dan vafot etdi&lt;ref name=&quot;Gülüstü&quot;&gt;{{cite book|first=Murat|last=Bardakçı|title=Neslishah: The Last Ottoman Princess|publisher=Oxford University Press|year=2017|pages=5, 6|isbn=978-9-774-16837-6}}&lt;/ref&gt;.

Shundan soʻng u otasining boshqa bir xotini [[Verdicenan Kadın]]ning qaramogʻiga topshirildi{{Sfn|Uluçay|2011|p=229}}{{Sfn|Sakaoğlu|2008|p=630}}. Ular oʻrtasidagi munosabat haqiqiy ona va qiznikidek edi. Verdicenan 1862-yilda qizi [[Munira Sulton]]ni yoʻqotgani uchun Medihaga doimo yaqin boʻldi va muammolari boʻlsa, har doim unga yordam berdi. Uning ukasi esa [[Şayeste Hanim]] qaramogʻiga topshirildi{{Sfn|Kahya|2012|p=8}}.

== Birinchi nikohi ==
Mediha shayx Najibzoda Sami beyning oʻgʻli Ahmad Najib poshoga oshiq boʻlib qoldi. U poshoni tasodifan koʻrib qolgan edi{{Sfn|Kahya|2012|p=37}}. Uning amakisi Sulton [[Abdulaziz (Usmonlilar imperiyasi)|Abdulaziz]] bu nikohni maʼqulladi va toʻyga tayyorgarlik ishlari uning hukmronligi davrida boshlandi{{Sfn|Kahya|2012|p=20}}. Keyinchalik Najibning oilasi [[Ali Suavi]] bilan aloqalari borligi sababli Abdulhamid ularga sovuq munosabatda boʻlardi va shu sababli Najibni [[Parij]]ga yubordi. Ammo Verdicenan xonim uning ortga qaytarilishini [[Rahime Perestu Sulton]]dan iltimos qilgach, Najib ortga qaytarildi. U posho unvonini oldi va Mediha bilan nikohi rasmiylashtirildi&lt;ref&gt;{{cite book|author=Fanny Davis|title=The Ottoman Lady: A Social History from 1718 to 1918|year=1986|pages=12|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-313-24811-5}}&lt;/ref&gt;. Medihaning sepi 1876-yilda oʻgay opalari [[Behice Sulton]], [[Seniha Sulton]] va [[Noila Sulton]]niki bilan birga tayyorlandi{{Sfn|Kahya|2012|p=53}}. Nikoh shartnomasi 1879-yil 22-yanvarda tuzildi, toʻy esa 8-iyunda [[Yıldız saroyi]]da boʻlib oʻtdi{{Sfn|Sakaoğlu|2008|p=631}}. Juftlikka yashashi uchun Tarlaboshi saroyi ajratildi{{Sfn|Kahya|2012|p=53}}.

Ularning Sultonzoda Sami bey ismli oʻgʻli 1880-yilda tugʻildi&lt;ref name=&quot;Hülagü&quot;&gt;{{cite book | last=Hülagü | first=M.M. | title=Yurtsuz İmparator: Vahdeddin : İngiliz gizli belgelerinde Vahdeddin ve Osmanlı hanedanı | publisher=Timaş | series=Osmanlı tarihi | year=2008 | isbn=978-975-263-690-3 | page=324}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bardakçı 2008&quot;&gt;{{cite book | last=Bardakçı | first=Murat | title=Son Osmanlılar: Osmanlı hanedanı'nın sürgün ve miras öyküsü | publisher=İnkılâp | year=2008 | isbn=978-975-10-2616-3 | page=179}}&lt;/ref&gt;. Sami bey keyinchalik Abdulhamidning shaxsiy adyutanti sifatida Ertugʻrul polkida xizmat qildi. [[Shahzoda Mehmed Abdulqodir]] atrofidagilar safida u tantanali marosimlarda va har juma kuni boʻladigan Imperiya masjidiga yurishlarda qatnashib, ot ustida Abdulhamidning ortidan ergashib borardi{{Sfn|Brookes|2010|p=144}}. Najib posho 1885-yil aprelida vafot etgach, Mediha Sulton beva qoldi{{Sfn|Kahya|2012|p=39}}.

== Ikkinchi nikohi ==
Najib poshoning vafotidan keyin Abdulhamid 1885-yilda Medihani [[Mehmed Ferid posho]]ga unashtirdi{{Sfn|Kahya|2012|p=47}}. Nikoh 1886-yil 29-aprelda boʻlib oʻtdi. Mediha Sultonning vakili Hofiz Behram bey, Ferid poshoning vakili esa [[G‘ozi Usmon posho]] edi{{Sfn|Kahya|2012|p=46}}, biroq ular farzand koʻrmadi{{Sfn|Brookes|2010|p=144}}.

Mediha va eri Ferid posho 1884-yilda [[Fotma Sulton (Abdulmajid I ning qizi)|Fotma Sultonning]] vafotidan soʻng boʻshab qolgan Baltalimanidagi sohil saroyiga koʻchib oʻtishdi{{Sfn|Kahya|2012|p=47}}. Shundan keyin uning Tarlaboshidagi saroyi 1889-yilda turmushga chiqib, shu yerda yashagan Abdulhamidning qizi [[Zekiye Sulton]]ga ajratildi{{Sfn|Kahya|2012|p=55}}.

1898-yil oktyabr oyida&lt;ref&gt;{{cite book|first=Alexander W.|last=Hidden|title=The Ottoman Dynasty: A History of the Sultans of Turkey from the Earliest Authentic Record to the Present Time, with Notes on the Manners and Customs of the People|publisher=N. W. Hidden|year=1912|pages=417}}&lt;/ref&gt; Mediha Sulton imperator [[Wilhelm II (Germaniya imperatori)|Vilgelm II]] bilan [[Istanbul]]ga kelgan [[Germaniya]] imperatritsasi [[Augusta Victoria]] bilan [[Yıldız saroyi]] haramida uchrashdi. Xotiralarida [[Ayşe Sulton (Abdul Hamid II ning qizi)|Oyshe Sulton]] ([[Abdulhamid II]]ning qizi) shunday eslaydi: &quot;Opalari ([[Seniha Sulton]] va Mediha Sulton)ning tez-tez gapirib, qahqaha otish odatini yaxshi bilgan Abdulhamid II ularga oʻzini vazmin tutishni maslahat berib, iltimos qilgan edi, ammo baribir opa-singillar yana eski odatlariga qaytishdi. Bobo (otasi Sulton Abdulhamid II) imperatritsaga: „Iltimos, opalarimni kechiring, ular biroz hayajonlangan“, — deyishga majbur boʻldi&quot;{{Sfn|Brookes|2010|p=165, n. 9}}.

Ferid posho 1923-yilda vafot etgach, Mediha Sulton yana beva qoldi&lt;ref name=&quot;Küçük&quot;&gt;{{cite book | last=Küçük | first=H. | title=The Role of the Bektāshīs in Turkey's National Struggle | publisher=Brill | series=Social, Economic and Political Studies of the Middle East and Asia | year=2021 | isbn=978-90-04-49221-9 | page=281}}&lt;/ref&gt;.

== Vafoti ==
1922-yilda Usmoniylar imperiyasi tugatilgach, Mediha Sulton yashash uchun eri vafot etgan [[Fransiya]]ning [[Nice]] shahriga bordi. Keyinchalik avval [[Menton]]ga, soʻng ukasi [[Mehmed VI]] bilan birga [[Sanremo]]ga koʻchib oʻtdi. Ukasi 1926-yilda vafot etgach, u yana Nicega qaytdi va 1928-yil 9-noyabrda 72 yoshida shu yerda vafot etdi. Soʻnggi yillarida u oʻgʻli bilan yomon munosabatda boʻlgan. Oʻgʻli unga qarashdan bosh tortgan va dafn marosimiga ham bormagan. Mediha Sulton vafotidan keyin Nice shashrida dafn etilgan{{Sfn|Kahya|2012|p=77}}{{Sfn|Uluçay|2011|p=231}}{{Sfn|Sakaoğlu|2008|p=632}}.

== Shaxsiyati ==
Mediha [[Yevropa]] udumlarini yoqtirardi. U chiroyli va nihoyatda salobat bilan kiyinardi, uzun shleyfli koʻylaklarida koʻrkam va qirolichalardek koʻrinardi. Boʻyi pastroq, terisi oppoq, chiroyli qop-qora koʻzli edi va otasiga oʻxshardi. Muomalada u nazokatli, jozibali va nihoyatda mehribon boʻlgan. Saroydagilar uni juda yaxshi koʻrishardi. [[Seniha Sulton]] kabi u ham kulib, ovozida xushchaqchaqlik bilan gapirardi. Bu ikki opa ukalari sulton Abdulhamid bilan birga suhbatlashib oʻtirganida, ikkalasi ham kulib, goʻyo bir-biri bilan bellashgandek, uni kuldirib tabassum qildirishga urinardi{{Sfn|Brookes|2010|p=144}}.

== Unvon va mukofotlar ==
* Usmoniylar xonadoni ordeni&lt;ref name=&quot;Öztuna1978&quot;&gt;{{cite book|author=Yılmaz Öztuna|title=Başlangıcından zamanımıza kadar büyük Türkiye tarihi: Türkiye'nin siyasî, medenî, kültür, teşkilât ve san'at tarihi|year=1978|publisher=Ötüken Yayınevi|page=165}}&lt;/ref&gt;
* Javohirli Majidiye ordeni&lt;ref name=&quot;Öztuna1978&quot;/&gt;
* 1-darajali Saxovat ordeni&lt;ref name=&quot;Öztuna1978&quot;/&gt;
* Hijoz temir yoʻli oltin medali&lt;ref name=&quot;Öztuna1978&quot;/&gt;
* [[Iftixor sanoyi medali|Iftixor Sanoi oltin medali]]&lt;ref name=&quot;Öztuna1978&quot;/&gt;

== Farzandlari ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ismi !! Tavalludi !! Vafoti !! style=&quot;width:40%;&quot; |Izohlar
|-
! colspan=&quot;4&quot; | 1879-yil 22-yanvarda turmush qurgan Najib poshodan (1885-yil aprelda vafot etgan)
|-
| Sultonzoda Abdurahmon Sami bey
| 1880&lt;ref name=&quot;Hülagü&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Bardakçı 2008&quot;/&gt;
| 1961&lt;ref name=&quot;Hülagü&quot;/&gt;
| Tarlaboshi saroyida tugʻilgan. 1903-yilda Baltalimanı saroyida Ubix qabilasidan boʻlgan [[Cherkaslar|cherkes]] ayoli Peyveste Devletxon xonimga (1886-yil, [[Bandırma]] — 1964-yil, [[London]]) birinchi bor uylangan va Mehmed Bahoiddin Sami, Ahmad Rukniddin Sami, Umar Fathi Sami ismli uch oʻgʻil va Fotima Komron Sami va Hadicha Gulistu Sami ismli ikki qizi boʻlgan. Ikkinchi bor Peyveste Devletxon xonimning singlisi Dilbeste xonimga uylangan va Mustafo Soib Sami ismli oʻgʻil koʻrgan. Uchinchi marta Peyveste Devletxon xonimning xizmatkor ayoli Dilnigor xonimga uylangan va Mahmud Ekrem Sami ismli oʻgʻil farzand koʻrgan&lt;ref&gt;{{cite book|first1=Rumeysa|last1=Aredba|first2=Edadil|last2=Açba|title=Sultan Vahdeddinin San Remo Günleri|publisher=Timaş Yayınları|year=2009|pages=61, 62|isbn=978-9-752-63955-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bardakçı&quot;&gt;{{cite book | last=Bardakçı | first=Murat | title=Şahbaba: Osmanoğulları'nın son hükümdarı VI. Mehmed Vahideddin'in hayatı, hatıraları, ve özel mektupları | publisher=Pan Yayıncılık | series=Gri yayın dizisi | year=1998 | isbn=978-975-7652-75-5 | page=384}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Vâsıb&quot;&gt;{{cite book | last=Vâsıb | first=Ali | last2=Osmanoğlu | first2=Osman Selaheddin | title=Bir şehzadenin hâtırâtı: vatan ve menfâda gördüklerim ve işittiklerim | publisher=YKY | series=Yapı Kredi Yayınları | year=2004 | isbn=978-975-08-0878-4 | page=114}}&lt;/ref&gt;. 1961-yilda [[Angliya]]ning [[London]] shahrida vafot etgan.
|-
|}

== Shajarasi ==
{{Ajdodlar|collapsed=yes |align=center
|boxstyle_1=background-color: #fcc;
|boxstyle_2=background-color: #fb9;
|boxstyle_3=background-color: #ffc;
|boxstyle_4=background-color: #bfc;
| 1 = 1. '''Mediha Sulton'''
| 2 = 2. [[Abdulmajid I]]
| 3 = 3. [[Gülistu Kadın]]
| 4 = 4. [[Mahmud II]]
| 5 = 5. [[Bezmiâlem Sulton]]
| 6 = 6. Tohir Çaçba
| 8 = 8. [[Abdulhamid I]]
| 9 = 9. [[Nakşidil Sultan]]
}}

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}

== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi|first=Douglas Scott|last=Brookes|title=Kanizak, malika va muallima: Usmonli haramidan ovozlar|year=2010|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-78335-5}}
* {{Kitob manbasi|first=Özge|last=Kahya|title=Sulton Abdulmecidning qizi Mediha Sultonning hayoti (1856-1928)|url=https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=09HxGWLePpyhIHrlK2N-Ww&amp;no=dGh9LHo7zDpt9sRihaNYXQ|year=2012|publisher=Marmara University Institute of Social Sciences |type=Magistrlik dissertatsiyasi |language=Turkcha}}
* {{Kitob manbasi|first=Necdet|last=Sakaoğlu|title=Bu mulkning ayol sultonlari: Volida sultonlar, hotunlar, hasekilar, qodinefendilar, sultonafendilar|publisher=Oğlak Yayıncılık|year=2008|isbn=978-9-753-29623-6}}
* {{Kitob manbasi|first=Mustafa Çağatay |last=Uluçay|title=Podshohlarning ayollari va qizlari|location=Ankara|publisher= Ötüken|year=2011|isbn=978-9-754-37840-5}}


[[Turkum:1856-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1928-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:19-asr Usmoniylar imperiyasi malikalari]]
[[Turkum:20-asr Usmoniylar imperiyasi malikalari]]
[[Turkum:Fransiyaga ko‘chib ketgan turklar]]
[[Turkum:Abdulmajid I ning qizlari]]</text>
      <sha1>e25stmn7v5f40e0ni5d2cog53c3n84x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974344</id>
      <parentid>5974326</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:53:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oblakulova</username>
        <id>111326</id>
      </contributor>
      <origin>5974344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12233" sha1="0d6q2ujrtmtacu6nj7wun70s1kymaqj" xml:space="preserve">{{qirollik bilgiqutisi
| name         = Mediha Sulton
| tasvir        = File:Mediha Sultan.png
| image_size   = 150
| tugʻilgan_sanasi   = {{Tugʻilgan sanasi|1856|7|30|df=yes}}
| tugʻilgan_joyi  = [[Dolmabahçe saroyi]], [[Konstantinopol]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]]
| vafot_sanasi   = {{Vafot sanasi va yoshi|1928|11|9|1856|7|31|df=yes}}
| vafot_joyi  = [[Nice]], [[Fransiya]]
| dafn_etilgan_joy = Fransiya
| spouses       = {{Nikoh|Najib posho|1879|1885|end=died}}&lt;br /&gt;{{Nikoh|[[Ferid posho]]|1886|1923|end=died}}
| issue        = ''Birinchi nikoh''&lt;br /&gt;Sultonzoda Abdurahmon Sami bey
| house        = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]]
| house-type   = Sulola
| father       = [[Abdulmajid I]]
| mother       = ''Biologik''&lt;br /&gt;[[Gülistu Kadın]]&lt;br /&gt;''Asrab olgan''&lt;br /&gt;[[Verdicenan Kadın]]
| religion     = [[Islom]], [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniylik]]
}}
'''Mediha Sulton''' ({{Lang-ota|مدیحه سطان}}; 1856-yil 30-iyul — 1928-yil 9-noyabr) — [[Usmoniylar]] malikasi, sulton [[Abdulmajid I]] va [[Gülistu Kadın]]ning qizi, sulton [[Mehmed VI|Mehmed VI ning]] tugʻishgan opasi va sulton [[Murod V]], [[Abdulhamid II]] hamda [[Mehmed V|Mehmed V ning]] ota bir, ona boshqa opasi.

== Yoshligi ==
Mediha Sulton 1856-yil 30-iyulda [[Dolmabahçe saroyi]]da tugʻilgan. Uning otasi Sulton [[Abdulmajid I]] sulton [[Mahmud II]] va [[Bezmiâlem Sulton]]ning oʻgʻli edi. Onasi [[Gülistu Kadın]]{{Sfn|Brookes|2010|p=284}} shahzoda Tohir bey Chachbaning qizi boʻlgan&lt;ref&gt;{{cite book|first1=Rumeysa|last1=Aredba|first2=Edadil|last2=Açba|title=Sultan Vahdeddin'in San Remo günleri|publisher=Timaş Yayınları|year=2009|pages=73|isbn=978-9-752-63955-3}}&lt;/ref&gt;. Uning Zekiye Sulton va Fehime Sulton ismli goʻdakligida vafot etgan egizak opalari bor edi. Boʻlajak sulton [[Mehmed VI]] uning tugʻishgan ukasi boʻlgan. 1861-yilda u ota-onasidan ham ayrildi. Otasi [[sil]] kasalligidan, onasi esa [[vabo]]dan vafot etdi&lt;ref name=&quot;Gülüstü&quot;&gt;{{cite book|first=Murat|last=Bardakçı|title=Neslishah: The Last Ottoman Princess|publisher=Oxford University Press|year=2017|pages=5, 6|isbn=978-9-774-16837-6}}&lt;/ref&gt;.

Shundan soʻng u otasining boshqa bir xotini [[Verdicenan Kadın]]ning qaramogʻiga topshirildi{{Sfn|Uluçay|2011|p=229}}{{Sfn|Sakaoğlu|2008|p=630}}. Ular oʻrtasidagi munosabat haqiqiy ona va qiznikidek edi. Verdicenan 1862-yilda qizi [[Munira Sulton]]ni yoʻqotgani uchun Medihaga doimo yaqin boʻldi va muammolari boʻlsa, har doim unga yordam berdi. Uning ukasi esa [[Şayeste Hanim|Şayeste Xonimning]] qaramogʻiga topshirildi{{Sfn|Kahya|2012|p=8}}.

== Birinchi nikohi ==
Mediha shayx Najibzoda Sami beyning oʻgʻli Ahmad Najib poshoga oshiq boʻlib qoldi. U poshoni tasodifan koʻrib qolgan edi{{Sfn|Kahya|2012|p=37}}. Uning amakisi Sulton [[Abdulaziz (Usmonlilar imperiyasi)|Abdulaziz]] bu nikohni maʼqulladi va toʻyga tayyorgarlik ishlari uning hukmronligi davrida boshlandi{{Sfn|Kahya|2012|p=20}}. Keyinchalik Najibning oilasi [[Ali Suavi]] bilan aloqalari borligi sababli Abdulhamid ularga sovuq munosabatda boʻlardi va shu sababli Najibni [[Parij]]ga yubordi. Ammo Verdicenan xonim uning ortga qaytarilishini [[Rahime Perestu Sulton]]dan iltimos qilgach, Najib ortga qaytarildi. U posho unvonini oldi va Mediha bilan nikohini rasmiylashtirildi&lt;ref&gt;{{cite book|author=Fanny Davis|title=The Ottoman Lady: A Social History from 1718 to 1918|year=1986|pages=12|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-313-24811-5}}&lt;/ref&gt;. Medihaning sepi 1876-yilda oʻgay opalari [[Behice Sulton]], [[Seniha Sulton]] va [[Noila Sulton]]niki bilan birga tayyorlandi{{Sfn|Kahya|2012|p=53}}. Nikoh shartnomasi 1879-yil 22-yanvarda tuzildi, toʻy esa 8-iyunda [[Yıldız saroyi]]da boʻlib oʻtdi{{Sfn|Sakaoğlu|2008|p=631}}. Juftlikka yashashi uchun Tarlaboshi saroyi ajratildi{{Sfn|Kahya|2012|p=53}}.

Ularning Sultonzoda Sami bey ismli oʻgʻli 1880-yilda tugʻildi&lt;ref name=&quot;Hülagü&quot;&gt;{{cite book | last=Hülagü | first=M.M. | title=Yurtsuz İmparator: Vahdeddin : İngiliz gizli belgelerinde Vahdeddin ve Osmanlı hanedanı | publisher=Timaş | series=Osmanlı tarihi | year=2008 | isbn=978-975-263-690-3 | page=324}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bardakçı 2008&quot;&gt;{{cite book | last=Bardakçı | first=Murat | title=Son Osmanlılar: Osmanlı hanedanı'nın sürgün ve miras öyküsü | publisher=İnkılâp | year=2008 | isbn=978-975-10-2616-3 | page=179}}&lt;/ref&gt;. Sami bey keyinchalik Abdulhamidning shaxsiy adyutanti sifatida Ertugʻrul polkida xizmat qildi. [[Shahzoda Mehmed Abdulqodir]] atrofidagilar safida u tantanali marosimlarda va har juma kuni boʻladigan Imperiya masjidiga yurishlarda qatnashib, ot ustida Abdulhamidning ortidan ergashib borardi{{Sfn|Brookes|2010|p=144}}. Najib posho 1885-yil aprelida vafot etgach, Mediha Sulton beva qoldi{{Sfn|Kahya|2012|p=39}}.

== Ikkinchi nikohi ==
Najib poshoning vafotidan keyin Abdulhamid 1885-yilda Medihani [[Mehmed Ferid posho]]ga unashtirdi{{Sfn|Kahya|2012|p=47}}. Nikoh 1886-yil 29-aprelda boʻlib oʻtdi. Mediha Sultonning vakili Hofiz Behram bey, Ferid poshoning vakili esa [[G‘ozi Usmon posho]] edi{{Sfn|Kahya|2012|p=46}}, biroq ular farzand koʻrmadi{{Sfn|Brookes|2010|p=144}}.

Mediha va eri Ferid posho 1884-yilda [[Fotma Sulton (Abdulmajid I ning qizi)|Fotma Sultonning]] vafotidan soʻng boʻshab qolgan Baltalimanidagi sohil saroyiga koʻchib oʻtishdi{{Sfn|Kahya|2012|p=47}}. Shundan keyin uning Tarlaboshidagi saroyi 1889-yilda turmushga chiqib, shu yerda yashagan Abdulhamidning qizi [[Zekiye Sulton]]ga ajratildi{{Sfn|Kahya|2012|p=55}}.

1898-yil oktyabr oyida&lt;ref&gt;{{cite book|first=Alexander W.|last=Hidden|title=The Ottoman Dynasty: A History of the Sultans of Turkey from the Earliest Authentic Record to the Present Time, with Notes on the Manners and Customs of the People|publisher=N. W. Hidden|year=1912|pages=417}}&lt;/ref&gt; Mediha Sulton imperator [[Wilhelm II (Germaniya imperatori)|Vilgelm II]] bilan [[Istanbul]]ga kelgan [[Germaniya]] imperatritsasi [[Augusta Victoria]] bilan [[Yıldız saroyi]] haramida uchrashdi. Xotiralarida [[Ayşe Sulton (Abdul Hamid II ning qizi)|Oyshe Sulton]] ([[Abdulhamid II]]ning qizi) shunday eslaydi: „Opalari ([[Seniha Sulton]] va Mediha Sulton)ning tez-tez gapirib, qahqaha otish odatini yaxshi bilgan Abdulhamid II ularga oʻzini vazmin tutishni maslahat berib, iltimos qilgan edi, ammo baribir opa-singillar yana eski odatlariga qaytishdi. Bobo (otasi Sulton Abdulhamid II) imperatritsaga: „Iltimos, opalarimni kechiring, ular biroz hayajonlangan“, — deyishga majbur boʻldi“{{Sfn|Brookes|2010|p=165, n. 9}}.

Ferid posho 1923-yilda vafot etgach, Mediha Sulton yana beva qoldi&lt;ref name=&quot;Küçük&quot;&gt;{{cite book | last=Küçük | first=H. | title=The Role of the Bektāshīs in Turkey's National Struggle | publisher=Brill | series=Social, Economic and Political Studies of the Middle East and Asia | year=2021 | isbn=978-90-04-49221-9 | page=281}}&lt;/ref&gt;.

== Vafoti ==
1922-yilda Usmoniylar imperiyasi tugatilgach, Mediha Sulton yashash uchun eri vafot etgan [[Fransiya]]ning [[Nice]] shahriga bordi. Keyinchalik avval [[Menton]]ga, soʻng ukasi [[Mehmed VI]] bilan birga [[Sanremo]]ga koʻchib oʻtdi. Ukasi 1926-yilda vafot etgach, u yana Nicega qaytdi va 1928-yil 9-noyabrda 72 yoshida shu yerda vafot etdi. Soʻnggi yillarida u oʻgʻli bilan yomon munosabatda boʻlgan. Oʻgʻli unga qarashdan bosh tortgan va dafn marosimiga ham bormagan. Mediha Sulton vafotidan keyin Nice shashrida dafn etilgan{{Sfn|Kahya|2012|p=77}}{{Sfn|Uluçay|2011|p=231}}{{Sfn|Sakaoğlu|2008|p=632}}.

== Shaxsiyati ==
Mediha [[Yevropa]] udumlarini yoqtirardi. U chiroyli va nihoyatda salobat bilan kiyinardi, uzun shleyfli koʻylaklarida koʻrkam va qirolichalardek koʻrinardi. Boʻyi pastroq, terisi oppoq, chiroyli qop-qora koʻzli edi va otasiga oʻxshardi. Muomalada u nazokatli, jozibali va nihoyatda mehribon boʻlgan. Saroydagilar uni juda yaxshi koʻrishardi. [[Seniha Sulton]] kabi u ham kulib, ovozida xushchaqchaqlik bilan gapirardi. Bu ikki opa ukalari sulton Abdulhamid bilan birga suhbatlashib oʻtirganida, ikkalasi ham kulib, goʻyo bir-biri bilan bellashgandek, uni kuldirib tabassum qildirishga urinardi{{Sfn|Brookes|2010|p=144}}.

== Unvon va mukofotlar ==
* Usmoniylar xonadoni ordeni&lt;ref name=&quot;Öztuna1978&quot;&gt;{{cite book|author=Yılmaz Öztuna|title=Başlangıcından zamanımıza kadar büyük Türkiye tarihi: Türkiye'nin siyasî, medenî, kültür, teşkilât ve san'at tarihi|year=1978|publisher=Ötüken Yayınevi|page=165}}&lt;/ref&gt;
* Javohirli Majidiye ordeni&lt;ref name=&quot;Öztuna1978&quot;/&gt;
* 1-darajali Saxovat ordeni&lt;ref name=&quot;Öztuna1978&quot;/&gt;
* Hijoz temir yoʻli oltin medali&lt;ref name=&quot;Öztuna1978&quot;/&gt;
* [[Iftixor sanoyi medali|Iftixor Sanoi oltin medali]]&lt;ref name=&quot;Öztuna1978&quot;/&gt;

== Farzandlari ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ismi !! Tavalludi !! Vafoti !! style=&quot;width:40%;&quot; |Izohlar
|-
! colspan=&quot;4&quot; | 1879-yil 22-yanvarda turmush qurgan Najib poshodan (1885-yil aprelda vafot etgan)
|-
| Sultonzoda Abdurahmon Sami bey
| 1880&lt;ref name=&quot;Hülagü&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Bardakçı 2008&quot;/&gt;
| 1961&lt;ref name=&quot;Hülagü&quot;/&gt;
| Tarlaboshi saroyida tugʻilgan. Birinchi bor 1903-yilda Baltalimanı saroyida Ubix qabilasidan boʻlgan [[Cherkaslar|cherkes]] ayoli Peyveste Devletxon xonimga (1886-yil, [[Bandırma]] — 1964-yil, [[London]]) uylanib, Mehmed Bahoiddin Sami, Ahmad Rukniddin Sami, Umar Fathi Sami ismli uch oʻgʻil va Fotima Komron Sami va Hadicha Gulistu Sami ismli ikki qizi boʻlgan. Ikkinchi bor Peyveste Devletxon xonimning singlisi Dilbeste xonimga uylangan va Mustafo Soib Sami ismli oʻgʻil koʻrgan. Uchinchi marta Peyveste Devletxon xonimning xizmatkor ayoli Dilnigor xonimga uylangan va Mahmud Ekrem Sami ismli oʻgʻil farzand koʻrgan&lt;ref&gt;{{cite book|first1=Rumeysa|last1=Aredba|first2=Edadil|last2=Açba|title=Sultan Vahdeddinin San Remo Günleri|publisher=Timaş Yayınları|year=2009|pages=61, 62|isbn=978-9-752-63955-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bardakçı&quot;&gt;{{cite book | last=Bardakçı | first=Murat | title=Şahbaba: Osmanoğulları'nın son hükümdarı VI. Mehmed Vahideddin'in hayatı, hatıraları, ve özel mektupları | publisher=Pan Yayıncılık | series=Gri yayın dizisi | year=1998 | isbn=978-975-7652-75-5 | page=384}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Vâsıb&quot;&gt;{{cite book | last=Vâsıb | first=Ali | last2=Osmanoğlu | first2=Osman Selaheddin | title=Bir şehzadenin hâtırâtı: vatan ve menfâda gördüklerim ve işittiklerim | publisher=YKY | series=Yapı Kredi Yayınları | year=2004 | isbn=978-975-08-0878-4 | page=114}}&lt;/ref&gt;. 1961-yilda [[Angliya]]ning [[London]] shahrida vafot etgan.
|-
|}

== Shajarasi ==
{{Ajdodlar|collapsed=yes |align=center
|boxstyle_1=background-color: #fcc;
|boxstyle_2=background-color: #fb9;
|boxstyle_3=background-color: #ffc;
|boxstyle_4=background-color: #bfc;
| 1 = 1. '''Mediha Sulton'''
| 2 = 2. [[Abdulmajid I]]
| 3 = 3. [[Gülistu Kadın]]
| 4 = 4. [[Mahmud II]]
| 5 = 5. [[Bezmiâlem Sulton]]
| 6 = 6. Tohir Çaçba
| 8 = 8. [[Abdulhamid I]]
| 9 = 9. [[Nakşidil Sultan]]
}}

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}

== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi|first=Douglas Scott|last=Brookes|title=Kanizak, malika va muallima: Usmonli haramidan ovozlar|year=2010|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-78335-5}}
* {{Kitob manbasi|first=Özge|last=Kahya|title=Sulton Abdulmecidning qizi Mediha Sultonning hayoti (1856-1928)|url=https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=09HxGWLePpyhIHrlK2N-Ww&amp;no=dGh9LHo7zDpt9sRihaNYXQ|year=2012|publisher=Marmara University Institute of Social Sciences |type=Magistrlik dissertatsiyasi |language=Turkcha}}
* {{Kitob manbasi|first=Necdet|last=Sakaoğlu|title=Bu mulkning ayol sultonlari: Volida sultonlar, hotunlar, hasekilar, qodinefendilar, sultonafendilar|publisher=Oğlak Yayıncılık|year=2008|isbn=978-9-753-29623-6}}
* {{Kitob manbasi|first=Mustafa Çağatay |last=Uluçay|title=Podshohlarning ayollari va qizlari|location=Ankara|publisher= Ötüken|year=2011|isbn=978-9-754-37840-5}}


[[Turkum:1856-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1928-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:19-asr Usmoniylar imperiyasi malikalari]]
[[Turkum:20-asr Usmoniylar imperiyasi malikalari]]
[[Turkum:Fransiyaga ko‘chib ketgan turklar]]
[[Turkum:Abdulmajid I ning qizlari]]</text>
      <sha1>0d6q2ujrtmtacu6nj7wun70s1kymaqj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Sophia Patsalides</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360667</id>
    <revision>
      <id>5974329</id>
      <timestamp>2026-04-04T05:42:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Kipr|mamlakat2= |mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134" sha1="l3xltxztepl2509prvshgr5woq7vusa" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Kipr|mamlakat2= |mamlakat3= }}</text>
      <sha1>l3xltxztepl2509prvshgr5woq7vusa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lina Kuduzović</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360668</id>
    <revision>
      <id>5974333</id>
      <timestamp>2026-04-04T05:49:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Infobox musical artist | name            = Lina Kuduzović | image           = Lina Kuduzovic at stage of JESC 2015 (2).jpg | image_size      = 250px | landscape       = | alt             = | caption         = | birth_name      =  | death_date      = | death_place     = | Janr          = [[Pop musiqa|Pop]] | kasb= qoʻshiqchi | instrument      = Vokal | faoliyat yillari    = 2010–hozir | label           = | associated_acts = | website         =...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3884" sha1="k1uvc5vapn93h3s4byfur77a0qk6caz" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name            = Lina Kuduzović
| image           = Lina Kuduzovic at stage of JESC 2015 (2).jpg
| image_size      = 250px
| landscape       =
| alt             =
| caption         =
| birth_name      =

| death_date      =
| death_place     =
| Janr          = [[Pop musiqa|Pop]]
| kasb= qoʻshiqchi
| instrument      = Vokal
| faoliyat yillari    = 2010–hozir
| label           =
| associated_acts =
| website         = {{URL|linakuduzovic.com}}
}}
'''Lina Kuduzović''' (2002-yil 30-dekabrda tugʻilgan) — [[Sloveniya]]lik qoʻshiqchi boʻlib, u 2010-yilda yetti yoshida ''Sloveniaʼs Got Talent'' shousining birinchi mavsumida gʻolib boʻlgan va oʻsha paytgacha barcha ''[[Got Talent]]'' shousining eng yosh gʻolibiga aylangan&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://oikotimes.com/2015/11/17/november-17-first-impression-from-slovenia/|title = November 17: First impression from Slovenia|publisher = [[Oiko Times]]|accessdate = 2015-11-25|date = 2015-11-17|language = Slovenian|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125191502/http://oikotimes.com/2015/11/17/november-17-first-impression-from-slovenia/|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;. 2015-yilda Kuduzović „Prva ljubezen“ („Birinchi sevgi“) nomli qoʻshigʻi bilan [[Sloveniya]] nomidan Yevrovidenie bolalar qoʻshiq tanlovida ishtirok etgan. U 112 ball bilan 3-oʻrinni egallagan&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.zurnal24.si/lina-kuduzovic-tretja-na-otroski-evroviziji-clanek-260368|title=Lina Kuduzović tretja na otroški Evroviziji|publisher=zurnal24|accessdate=2015-11-25|date=2015-11-22|language=Slovenian}}&lt;/ref&gt;. 2017-yilda u ''The Voice Kids Germany'' tanlovida qatnashib, finalgacha yetib bordi. Hozirda u oilasi bilan Shveytsariyada yashaydi. „Jang“ bosqichida u Forster jamoasidan boʻlgan Kayana va Ashleyni yengdi, uchalasi ham „The Greatest“ (Sia) qoʻshigʻini kuyladilar. Yarim finalda u yana „Hurt“ qoʻshigʻini ijro etdi va murabbiy Mark Foster tomonidan final uchun tanlandi. Finalda u „If I Were a Boy“ (Beyoncé) qoʻshigʻini kuyladi, biroq bu gʻalaba qozonish uchun yetarli boʻlmadi. Gʻolib 11 yoshli Sofiya boʻldi&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=31 March 2017 |date=20 February 2017 |title=Boj za Lino Kuduzović je bil umazan |url=http://www.zurnal24.si/boj-za-lino-kuduzovic-je-bil-umazan-clanek-286161 |work=Žurnal24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=31 March 2017 |date=6 March 2017 |title=Lina Kuduzović v jok zaradi konkurentke |url=http://www.zurnal24.si/lina-kuduzovic-v-jok-zaradi-konkurentke-clanek-286878 |work=Žurnal24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=31 March 2017 |date=13 March 2017 |title=The Voice Kids: Lina Kuduzović morala trepetati |url=http://www.zurnal24.si/the-voice-kids-lina-kuduzovic-trepetala-na-odru-clanek-287247 |work=Žurnal24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=31 March 2017 |date=27 March 2017 |title=Video: Na žalost Lini ni uspelo zmagati v nemškem šovu pevskih talentov |url=http://www.24ur.com/ekskluziv/glasba/video-na-zalost-lini-ni-uspelo-zmagati-v-nemskem-sovu.html |work=24ur.com}}&lt;/ref&gt;.

Uning birinchi yakkaxon qoʻshigʻi — „Ephemeral“ — 2018-yilda chiqarilgan. U EMA 2020 tanlovida „Man Like U“ qoʻshigʻi bilan ishtirok etib, unda 666 ta ovoz bilan ikkinchi oʻrinni egalladi.

== Diskografiya ==
* ''Lina'' (2012)

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://linakuduzovic.com Rasmiy sahifa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201202175630/http://www.linakuduzovic.com/ |date=2020-12-02 }}
{{Start box}}
{{S-ach}}
{{Succession box| before=Birinchi gʻolib
| title=[[Slovenija ima talent]] gʻolibi
| years=2010
| after=[[Julija Kramar]]
}}
{{Succession box| before=[[Ula Ložar]]
| title=[[Sloveniya Junior Yevrovision qoʻshiq tanlovida]]
| years=[[2015]]
| after=—
}}
{{S-end}}

{{Tashqi_havolalar}}
{{DEFAULTSORT:Kuduzovic, Lina}}</text>
      <sha1>k1uvc5vapn93h3s4byfur77a0qk6caz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974334</id>
      <parentid>5974333</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:50:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <origin>5974334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4173" sha1="qaiamst0ul1yiqywst1eynamnziue1k" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name                     = Lina Kuduzović
| image                    = Lina Kuduzovic at stage of JESC 2015 (2).jpg
| image_size               = 250px
| landscape                = 
| alt                      = 
| caption                  = 
| birth_name               = 
| tavallud_sanasi          = {{birth date and age|2002|12|30|df=yes}}
| tavallud_joyi            = [[Lyublyana]], [[Sloveniya]]
| death_date               = 
| death_place              = 
| Janr                     = [[Pop musiqa|Pop]]
| kasb                     = qoʻshiqchi
| instrument               = Vokal
| faoliyat yillari         = 2010–hozir
| label                    = 
| associated_acts          = 
| website                  = {{URL|linakuduzovic.com}}
}}
'''Lina Kuduzović''' (2002-yil 30-dekabrda tugʻilgan) — [[Sloveniya]]lik qoʻshiqchi boʻlib, u 2010-yilda yetti yoshida ''Sloveniaʼs Got Talent'' shousining birinchi mavsumida gʻolib boʻlgan va oʻsha paytgacha barcha ''[[Got Talent]]'' shousining eng yosh gʻolibiga aylangan&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://oikotimes.com/2015/11/17/november-17-first-impression-from-slovenia/|title = November 17: First impression from Slovenia|publisher = [[Oiko Times]]|accessdate = 2015-11-25|date = 2015-11-17|language = Slovenian|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125191502/http://oikotimes.com/2015/11/17/november-17-first-impression-from-slovenia/|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;. 2015-yilda Kuduzović „Prva ljubezen“ („Birinchi sevgi“) nomli qoʻshigʻi bilan [[Sloveniya]] nomidan Yevrovidenie bolalar qoʻshiq tanlovida ishtirok etgan. U 112 ball bilan 3-oʻrinni egallagan&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.zurnal24.si/lina-kuduzovic-tretja-na-otroski-evroviziji-clanek-260368|title=Lina Kuduzović tretja na otroški Evroviziji|publisher=zurnal24|accessdate=2015-11-25|date=2015-11-22|language=Slovenian}}&lt;/ref&gt;. 2017-yilda u ''The Voice Kids Germany'' tanlovida qatnashib, finalgacha yetib bordi. Hozirda u oilasi bilan Shveytsariyada yashaydi. „Jang“ bosqichida u Forster jamoasidan boʻlgan Kayana va Ashleyni yengdi, uchalasi ham „The Greatest“ (Sia) qoʻshigʻini kuyladilar. Yarim finalda u yana „Hurt“ qoʻshigʻini ijro etdi va murabbiy Mark Foster tomonidan final uchun tanlandi. Finalda u „If I Were a Boy“ (Beyoncé) qoʻshigʻini kuyladi, biroq bu gʻalaba qozonish uchun yetarli boʻlmadi. Gʻolib 11 yoshli Sofiya boʻldi&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=31 March 2017 |date=20 February 2017 |title=Boj za Lino Kuduzović je bil umazan |url=http://www.zurnal24.si/boj-za-lino-kuduzovic-je-bil-umazan-clanek-286161 |work=Žurnal24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=31 March 2017 |date=6 March 2017 |title=Lina Kuduzović v jok zaradi konkurentke |url=http://www.zurnal24.si/lina-kuduzovic-v-jok-zaradi-konkurentke-clanek-286878 |work=Žurnal24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=31 March 2017 |date=13 March 2017 |title=The Voice Kids: Lina Kuduzović morala trepetati |url=http://www.zurnal24.si/the-voice-kids-lina-kuduzovic-trepetala-na-odru-clanek-287247 |work=Žurnal24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=31 March 2017 |date=27 March 2017 |title=Video: Na žalost Lini ni uspelo zmagati v nemškem šovu pevskih talentov |url=http://www.24ur.com/ekskluziv/glasba/video-na-zalost-lini-ni-uspelo-zmagati-v-nemskem-sovu.html |work=24ur.com}}&lt;/ref&gt;.

Uning birinchi yakkaxon qoʻshigʻi — „Ephemeral“ — 2018-yilda chiqarilgan. U EMA 2020 tanlovida „Man Like U“ qoʻshigʻi bilan ishtirok etib, unda 666 ta ovoz bilan ikkinchi oʻrinni egalladi.

== Diskografiya ==
* ''Lina'' (2012)

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://linakuduzovic.com Rasmiy sahifa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201202175630/http://www.linakuduzovic.com/ |date=2020-12-02 }}
{{Start box}}
{{S-ach}}
{{Succession box| before=Birinchi gʻolib
| title=[[Slovenija ima talent]] gʻolibi
| years=2010
| after=[[Julija Kramar]]
}}
{{Succession box| before=[[Ula Ložar]]
| title=[[Sloveniya Junior Yevrovision qoʻshiq tanlovida]]
| years=[[2015]]
| after=—
}}
{{S-end}}

{{Tashqi_havolalar}}
{{DEFAULTSORT:Kuduzovic, Lina}}</text>
      <sha1>qaiamst0ul1yiqywst1eynamnziue1k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974335</id>
      <parentid>5974334</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:50:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Sloveniyalik ayol qoʻshiqchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4218" sha1="bo2qu3pliockh4ikfjzor27o7m4zukj" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name                     = Lina Kuduzović
| image                    = Lina Kuduzovic at stage of JESC 2015 (2).jpg
| image_size               = 250px
| landscape                = 
| alt                      = 
| caption                  = 
| birth_name               = 
| tavallud_sanasi          = {{birth date and age|2002|12|30|df=yes}}
| tavallud_joyi            = [[Lyublyana]], [[Sloveniya]]
| death_date               = 
| death_place              = 
| Janr                     = [[Pop musiqa|Pop]]
| kasb                     = qoʻshiqchi
| instrument               = Vokal
| faoliyat yillari         = 2010–hozir
| label                    = 
| associated_acts          = 
| website                  = {{URL|linakuduzovic.com}}
}}
'''Lina Kuduzović''' (2002-yil 30-dekabrda tugʻilgan) — [[Sloveniya]]lik qoʻshiqchi boʻlib, u 2010-yilda yetti yoshida ''Sloveniaʼs Got Talent'' shousining birinchi mavsumida gʻolib boʻlgan va oʻsha paytgacha barcha ''[[Got Talent]]'' shousining eng yosh gʻolibiga aylangan&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://oikotimes.com/2015/11/17/november-17-first-impression-from-slovenia/|title = November 17: First impression from Slovenia|publisher = [[Oiko Times]]|accessdate = 2015-11-25|date = 2015-11-17|language = Slovenian|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125191502/http://oikotimes.com/2015/11/17/november-17-first-impression-from-slovenia/|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;. 2015-yilda Kuduzović „Prva ljubezen“ („Birinchi sevgi“) nomli qoʻshigʻi bilan [[Sloveniya]] nomidan Yevrovidenie bolalar qoʻshiq tanlovida ishtirok etgan. U 112 ball bilan 3-oʻrinni egallagan&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.zurnal24.si/lina-kuduzovic-tretja-na-otroski-evroviziji-clanek-260368|title=Lina Kuduzović tretja na otroški Evroviziji|publisher=zurnal24|accessdate=2015-11-25|date=2015-11-22|language=Slovenian}}&lt;/ref&gt;. 2017-yilda u ''The Voice Kids Germany'' tanlovida qatnashib, finalgacha yetib bordi. Hozirda u oilasi bilan Shveytsariyada yashaydi. „Jang“ bosqichida u Forster jamoasidan boʻlgan Kayana va Ashleyni yengdi, uchalasi ham „The Greatest“ (Sia) qoʻshigʻini kuyladilar. Yarim finalda u yana „Hurt“ qoʻshigʻini ijro etdi va murabbiy Mark Foster tomonidan final uchun tanlandi. Finalda u „If I Were a Boy“ (Beyoncé) qoʻshigʻini kuyladi, biroq bu gʻalaba qozonish uchun yetarli boʻlmadi. Gʻolib 11 yoshli Sofiya boʻldi&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=31 March 2017 |date=20 February 2017 |title=Boj za Lino Kuduzović je bil umazan |url=http://www.zurnal24.si/boj-za-lino-kuduzovic-je-bil-umazan-clanek-286161 |work=Žurnal24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=31 March 2017 |date=6 March 2017 |title=Lina Kuduzović v jok zaradi konkurentke |url=http://www.zurnal24.si/lina-kuduzovic-v-jok-zaradi-konkurentke-clanek-286878 |work=Žurnal24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=31 March 2017 |date=13 March 2017 |title=The Voice Kids: Lina Kuduzović morala trepetati |url=http://www.zurnal24.si/the-voice-kids-lina-kuduzovic-trepetala-na-odru-clanek-287247 |work=Žurnal24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=31 March 2017 |date=27 March 2017 |title=Video: Na žalost Lini ni uspelo zmagati v nemškem šovu pevskih talentov |url=http://www.24ur.com/ekskluziv/glasba/video-na-zalost-lini-ni-uspelo-zmagati-v-nemskem-sovu.html |work=24ur.com}}&lt;/ref&gt;.

Uning birinchi yakkaxon qoʻshigʻi — „Ephemeral“ — 2018-yilda chiqarilgan. U EMA 2020 tanlovida „Man Like U“ qoʻshigʻi bilan ishtirok etib, unda 666 ta ovoz bilan ikkinchi oʻrinni egalladi.

== Diskografiya ==
* ''Lina'' (2012)

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://linakuduzovic.com Rasmiy sahifa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201202175630/http://www.linakuduzovic.com/ |date=2020-12-02 }}
{{Start box}}
{{S-ach}}
{{Succession box| before=Birinchi gʻolib
| title=[[Slovenija ima talent]] gʻolibi
| years=2010
| after=[[Julija Kramar]]
}}
{{Succession box| before=[[Ula Ložar]]
| title=[[Sloveniya Junior Yevrovision qoʻshiq tanlovida]]
| years=[[2015]]
| after=—
}}
{{S-end}}

{{Tashqi_havolalar}}
{{DEFAULTSORT:Kuduzovic, Lina}}

[[Turkum:Sloveniyalik ayol qoʻshiqchilar]]</text>
      <sha1>bo2qu3pliockh4ikfjzor27o7m4zukj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974338</id>
      <parentid>5974335</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:51:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4203" sha1="j0z4j4d2or42tm1imtji0auwn11fhkj" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name                     = Lina Kuduzović
| image                    = Lina Kuduzovic at stage of JESC 2015 (2).jpg
| image_size               = 250px
| landscape                = 
| alt                      = 
| caption                  = 
| birth_name               = 
| tavallud_sanasi          = {{birth date and age|2002|12|30|df=yes}}
| tavallud_joyi            = [[Lyublyana]], [[Sloveniya]]
| death_date               = 
| death_place              = 
| Janr                     = [[Pop musiqa|Pop]]
| kasb                     = qoʻshiqchi
| instrument               = Vokal
| faoliyat yillari         = 2010–hozir
| label                    = 
| associated_acts          = 
| website                  = {{URL|linakuduzovic.com}}
}}
'''Lina Kuduzović''' (2002-yil 30-dekabrda tugʻilgan) — [[Sloveniya]]lik qoʻshiqchi boʻlib, u 2010-yilda yetti yoshida ''Sloveniaʼs Got Talent'' shousining birinchi mavsumida gʻolib boʻlgan va oʻsha paytgacha barcha ''[[Got Talent]]'' shousining eng yosh gʻolibiga aylangan&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://oikotimes.com/2015/11/17/november-17-first-impression-from-slovenia/|title = November 17: First impression from Slovenia|publisher = [[Oiko Times]]|accessdate = 2015-11-25|date = 2015-11-17|language = Slovenian|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125191502/http://oikotimes.com/2015/11/17/november-17-first-impression-from-slovenia/|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;. 2015-yilda Kuduzović „Prva ljubezen“ („Birinchi sevgi“) nomli qoʻshigʻi bilan [[Sloveniya]] nomidan Yevrovidenie bolalar qoʻshiq tanlovida ishtirok etgan. U 112 ball bilan 3-oʻrinni egallagan&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.zurnal24.si/lina-kuduzovic-tretja-na-otroski-evroviziji-clanek-260368|title=Lina Kuduzović tretja na otroški Evroviziji|publisher=zurnal24|accessdate=2015-11-25|date=2015-11-22|language=Slovenian}}&lt;/ref&gt;. 2017-yilda u ''The Voice Kids Germany'' tanlovida qatnashib, finalgacha yetib bordi. Hozirda u oilasi bilan Shveytsariyada yashaydi. „Jang“ bosqichida u Forster jamoasidan boʻlgan Kayana va Ashleyni yengdi, uchalasi ham „The Greatest“ (Sia) qoʻshigʻini kuyladilar. Yarim finalda u yana „Hurt“ qoʻshigʻini ijro etdi va murabbiy Mark Foster tomonidan final uchun tanlandi. Finalda u „If I Were a Boy“ (Beyoncé) qoʻshigʻini kuyladi, biroq bu gʻalaba qozonish uchun yetarli boʻlmadi. Gʻolib 11 yoshli Sofiya boʻldi&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=31 March 2017 |date=20 February 2017 |title=Boj za Lino Kuduzović je bil umazan |url=http://www.zurnal24.si/boj-za-lino-kuduzovic-je-bil-umazan-clanek-286161 |work=Žurnal24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=31 March 2017 |date=6 March 2017 |title=Lina Kuduzović v jok zaradi konkurentke |url=http://www.zurnal24.si/lina-kuduzovic-v-jok-zaradi-konkurentke-clanek-286878 |work=Žurnal24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=31 March 2017 |date=13 March 2017 |title=The Voice Kids: Lina Kuduzović morala trepetati |url=http://www.zurnal24.si/the-voice-kids-lina-kuduzovic-trepetala-na-odru-clanek-287247 |work=Žurnal24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=31 March 2017 |date=27 March 2017 |title=Video: Na žalost Lini ni uspelo zmagati v nemškem šovu pevskih talentov |url=http://www.24ur.com/ekskluziv/glasba/video-na-zalost-lini-ni-uspelo-zmagati-v-nemskem-sovu.html |work=24ur.com}}&lt;/ref&gt;.

Uning birinchi yakkaxon qoʻshigʻi — „Ephemeral“ — 2018-yilda chiqarilgan. U EMA 2020 tanlovida „Man Like U“ qoʻshigʻi bilan ishtirok etib, unda 666 ta ovoz bilan ikkinchi oʻrinni egalladi.

== Diskografiya ==
* ''Lina'' (2012)

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://linakuduzovic.com Rasmiy sahifa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201202175630/http://www.linakuduzovic.com/ |date=2020-12-02 }}
{{Start box}}
{{S-ach}}
{{Succession box| before=Birinchi gʻolib
| title=Slovenija ima talent gʻolibi
| years=2010
| after=[[Julija Kramar]]
}}
{{Succession box| before=[[Ula Ložar]]
| title=Sloveniya Yevrovision qoʻshiq tanlovida
| years=[[2015]]
| after=—
}}
{{S-end}}

{{Tashqi_havolalar}}
{{DEFAULTSORT:Kuduzovic, Lina}}

[[Turkum:Sloveniyalik ayol qoʻshiqchilar]]</text>
      <sha1>j0z4j4d2or42tm1imtji0auwn11fhkj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Lina Kuduzović</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360669</id>
    <revision>
      <id>5974336</id>
      <timestamp>2026-04-04T05:50:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Sloveniya|mamlakat2= |mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="139" sha1="9l3gcm70ehfh3dgzn24b07wbxmfhq97" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Sloveniya|mamlakat2= |mamlakat3= }}</text>
      <sha1>9l3gcm70ehfh3dgzn24b07wbxmfhq97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Seydou Keita</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360670</id>
    <revision>
      <id>5974337</id>
      <timestamp>2026-04-04T05:51:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Futbolchi bilgiqutisi  | name               = Seydou Keita  | image              = Keita August 2008 Joan Gamper Trophy.jpg  | caption            = Keita with [[FC Barcelona|Barcelona]] in 2008  | full_name          = Seydou Keita&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.fifadata.com/document/fcwc/2009/PDF/FCWC_2009_SquadLists_BAR.pdf|title=FIFA Club World Cup UAE 2009 presented by Toyota: List of players|publisher=FIFA|page=1|date=1 December 2009|access-...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8714" sha1="js2kcrnb6fnfrsii2s291rxr6u01kw9" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | name               = Seydou Keita
 | image              = Keita August 2008 Joan Gamper Trophy.jpg
 | caption            = Keita with [[FC Barcelona|Barcelona]] in 2008
 | full_name          = Seydou Keita&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.fifadata.com/document/fcwc/2009/PDF/FCWC_2009_SquadLists_BAR.pdf|title=FIFA Club World Cup UAE 2009 presented by Toyota: List of players|publisher=FIFA|page=1|date=1 December 2009|access-date=27 March 2014|archive-date=29 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190629190325/https://www.fifadata.com/document/fcwc/2009/PDF/FCWC_2009_SquadLists_BAR.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 | birth_date         = {{Birth date and age|1980|1|16|df=y}}
 | birth_place        = [[Bamako]], Mali
 | height             = 1.83 m
 | position           = [[Yarim himoyachi]]
 | currentclub        = 
 | youthyears1        = 1995—1997
 | youthclubs1        = [[Centre Salif Keita]]
 | youthyears2        = 1997—1999
 | youthclubs2        = [[Olympique de Marseille|Marseille]]
 | yillar1            = 1999—2000
 | klublar1           = [[Olympique de Marseille|Marseille]]
 | isht1              = 6
 | gollar1            = 0
 | yillar2            = 2000—2002
 | klublar2           = [[FC Lorient|Lorient]]
 | isht2              = 58
 | gollar2            = 1
 | yillar3            = 2002—2007
 | klublar3           = [[RC Lens|Lens]]
 | isht3              = 157
 | gollar3            = 19
 | yillar4            = 2007—2008
 | klublar4           = [[Sevilla FC|Sevilla]]
 | isht4              = 31
 | gollar4            = 4
 | yillar5            = 2008—2012
 | klublar5           = [[FC Barcelona|Barcelona]]
 | isht5              = 119
 | gollar5            = 16
 | yillar6            = 2012—2014
 | klublar6           = [[Dalian Aerbin F.C.|Dalian Aerbin]]
 | isht6              = 37
 | gollar6            = 10
 | yillar7            = 2014
 | klublar7           = [[Valencia CF|Valencia]]
 | isht7              = 11
 | gollar7            = 1
 | yillar8            = 2014—2016
 | klublar8           = [[A.S. Roma|Roma]]
 | isht8              = 46
 | gollar8            = 3
 | yillar9            = 2016—2017
 | klublar9           = [[El Jaish SC|El Jaish]]
 | isht9              = 16
 | gollar9            = 6
 | totalcaps          = 481
 | totalgoals         = 60
 | milliyyillar1      = 1999
 | milliyjamoa1       = [[Mali milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|Mali U20]]
 | milliyisht1        = 
 | milliygollar1      = 
 | milliyyillar2      = 2000—2015
 | milliyjamoa2       = [[Mali milliy futbol terma jamoasi|Mali]]
 | milliyisht2        = 102
 | milliygollar2      = 25
}}

'''Seydou Keita''' (1980-yil 16-yanvarda tugʻilgan) — malilik sobiq professional [[futbolchi]]. Koʻp qirrali yarim himoyachi, u ham markaziy, ham tayanch yarim himoyachi sifatida harakat qilgan. U Mali milliy futbol jamoasining rekord oʻyinchisi va toʻpurari hisoblanadi.

Keyta asosan „Lans“ (besh mavsum) va „Barselona“ (toʻrt mavsum) klublarida oʻynagan va 2008-yilda shartnoma imzolaganidan soʻng oxirgi klub bilan 14 ta chempionlikni qoʻlga kiritgan. U yoshlik faoliyatini Malida, professional faoliyatini esa „Marsel“da boshlagan. Faoliyati uni Fransiya, Ispaniya, Xitoy, Italiya va Qatar klublariga olib boradi.

Keita 18 yoshidan beri Mali sharafini himoya qilib, Afrika Millatlar Kubogining yettita turnirida qatnashib, 102 ta oʻyinda gʻalaba qozongan va 25 marta gol urgan&lt;ref name=&quot;RSSSF&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/seykeita-intlg.html|title=Seydou Keïta – Century of International Appearances|first=Roberto|last=Mamrud|website=[[RSSSF]]|access-date=25 October 2017}}&lt;/ref&gt;. Mali millatidan tashqari, u fransuz millatiga ham ega.

== Shaxsiy hayoti ==
Keytaning amakisi Salif Keyta ham futbolchi boʻlgan. U, jumladan, „[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]“, „Marsel“, „Valensiya“ va „[[Sporting CP]]“ klublarida oʻynagan va bir marta Afrikaning eng yaxshi futbolchisi deb topilgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://es.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=648847.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20071201185308/http://es.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=648847.html|url-status=dead|archive-date=1 December 2007|title=Seydou Keita se ha forjado un nombre|trans-title=Seydou Keita has made a name for himself|publisher=FIFA|language=es|date=30 November 2007|access-date=31 October 2011}}&lt;/ref&gt;.

Keyta Kabo-Verdelik Zubayda Jonsonga turmushga chiqdi. 2008-yil 12-mayda u Sevilyada tugʻilgan oʻgʻli Muhammadning otasi boʻldi, shuningdek, Kataloniyaning Barselona shahrida tugʻilgan Hanane, Ishana va Zulaykaning otasi&lt;ref&gt;[https://muslimfield.blogspot.com/2011/07/seydou-keita.html Seydou Keita, Barcelona]; Muslim Footballers, 26 July 2011&lt;/ref&gt;.

== Mukofotlar ==
;Lorient

* Fransiya kubogi: 2001-02
;Lens

* UEFA Intertoto kubogi: 2005&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.uefa.com/competitions/IntertotoCup/FixturesResults/Round=2188/Match=81579/Report=LU.html |title=Lens 3-1 Cluj (Aggregate: 4 - 2)|publisher=[[UEFA]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20070614205426/http://www.uefa.com/competitions/IntertotoCup/FixturesResults/Round=2188/Match=81579/Report=LU.html|access-date=14 June 2020|archive-date=14 June 2007}}&lt;/ref&gt;

;Sevilya

* Ispaniya Superkubogi: 2007-yil

;Barselona

* La Liga: 2008-09, 2009-10, 2010-11
* Qirol kubogi: 2008-09, 2011-12; ikkinchi oʻrin 2010-11
* Ispaniya Superkubogi: 2009, 2010, 2011
* UEFA Chempionlar Ligasi: 2008-09, 2010-11
* UEFA Superkubogi: 2009, 2011
* FIFA klublar oʻrtasidagi jahon chempionati: 2009, 2011

;Mali

* FIFA yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida uchinchi oʻrin: 1999-yil
* Afrika Millatlar Kubogi uchinchi oʻrin: 2012, 2013

=== Individual ===

* FIFA yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatining oltin toʻpi: 1999-yil
* Afrika Millatlar Kubogi Turnir jamoasi: 2002, 2010, 2012, 2013&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 February 2013 |title=Pitroipa named Player of Tournament |language=en-GB |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/21416197 |access-date=14 March 2023}}&lt;/ref&gt;
* UNFP Liga 1 yilning eng yaxshi jamoasi: 2006-07
* CAF yilning eng yaxshi jamoasi: 2009, 2011&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cafonline.com/en-us/cafawards/previouseditions/2011.aspx|title=2011 CAF Awards|website=[[Confederation of African Football]]|access-date=12 January 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150110061420/http://www.cafonline.com/en-us/cafawards/previouseditions/2011.aspx|archive-date=10 January 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=CAF - CAF Awards - Previous Editions - 2011|url=http://www.cafonline.com/en-us/cafawards/previouseditions/2011.aspx|publisher=CAF|access-date=9 December 2015}}&lt;/ref&gt;

== Yana qarang ==
* [[Xalqaro darajadagi 100 va undan ortiq oʻyinlardan maydonga tushgan erkak futbolchilar roʻyxati]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{Commons category}}
* {{BDFutbol}}
* {{NFT}}
* {{UEFA player}}

{{FIFA U-20 Jahon chempionati mukofotlari}}

{{DEFAULTSORT:Keita, Seydou}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Malilik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:JS Centre Salif Keita futbolchilari]]
[[Turkum:Olympique de Marseille klubi futbolchilari]]
[[Turkum:FC Lorient futbolchilari]]
[[Turkum:RC Lans klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Sevilla FC futbolchilari]]
[[Turkum:FC Barcelona futbolchilari]]
[[Turkum:Valencia CF futbolchilari]]
[[Turkum:Dalian Professional F.C. futbolchilari]]
[[Turkum:AS Roma futbolchilari]]
[[Turkum:El Jaish SC futbolchilari]]
[[Turkum:Liga 1 futbolchilari]]
[[Turkum:Liga 2 futbolchilari]]
[[Turkum:La Liga oʻyinchilari]]
[[Turkum:Xitoy Superligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Serie A futbolchilari]]
[[Turkum:Qatar Yulduzlar Ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:UEFA Chempionlar ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar]]
[[Turkum:2002-yilgi Afrika Millatlar Kubogi futbolchilari]]
[[Turkum:2004-yilgi Afrika Millatlar Kubogi futbolchilari]]
[[Turkum:2008-yilgi Afrika Millatlar Kubogi futbolchilari]]
[[Turkum:2010-yilgi Afrika Millatlar Kubogi futbolchilari]]
[[Turkum:2012-yilgi Afrika Millatlar Kubogi futbolchilari]]
[[Turkum:2013-yilgi Afrika Millatlar Kubogi futbolchilari]]
[[Turkum:2015-yilgi Afrika Millatlar Kubogi futbolchilari]]
[[Turkum:FIFA erkaklar markaziy klubi]]
[[Turkum:Malilik muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Fransiyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Ispaniyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Xitoydagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Qatardagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Italiyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Category:Keïta oilasi|Seydou]]</text>
      <sha1>js2kcrnb6fnfrsii2s291rxr6u01kw9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Mediha Sulton</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360671</id>
    <revision>
      <id>5974345</id>
      <timestamp>2026-04-04T05:53:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oblakulova</username>
        <id>111326</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Dalian Professional F.C. futbolchilari</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360672</id>
    <revision>
      <id>5974346</id>
      <timestamp>2026-04-04T05:54:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„[[Turkum:Xitoydagi klublar boʻyicha erkak futbolchilari]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="h8qc94edre16l4xmy4cbhgj9fo2hrf6" xml:space="preserve">[[Turkum:Xitoydagi klublar boʻyicha erkak futbolchilari]]</text>
      <sha1>h8qc94edre16l4xmy4cbhgj9fo2hrf6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Valencia C.F. futbolchilari</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360673</id>
    <redirect title="Turkum:Valencia CF futbolchilari" />
    <revision>
      <id>5974348</id>
      <timestamp>2026-04-04T05:55:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>AnvarxonM [[Turkum:Valencia C.F. futbolchilari]] sahifasini [[Turkum:Valencia CF futbolchilari]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>5974348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="0g23yapizos6r94ztunci1xu4fzar2t" xml:space="preserve">#YOʻNALTIRISH [[:Turkum:Valencia CF futbolchilari]]</text>
      <sha1>0g23yapizos6r94ztunci1xu4fzar2t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ula Ložar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360674</id>
    <revision>
      <id>5974349</id>
      <timestamp>2026-04-04T05:55:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Infobox musical artist | name            = | image           = | caption         = | image_size      =   | death_date      =  | instrument      = Vokal | Janr= [[Pop musiqa|Pop]] |Kasbi      = qoʻshiqchi | Faoliyat yillari    = 2009–hozir | label           = | associated_acts = [[Maraaya]] | website         = | current_members = | past_members    =  }}  '''Ula Ložar''' (2002-yil 24-yanvarda tugʻilgan), shunchaki '''Ula''' nomi bilan tanilgan...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2443" sha1="hplzigzxl1vqxhzgam9v30cob0302kh" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name            =
| image           =
| caption         =
| image_size      =


| death_date      =

| instrument      = Vokal
| Janr= [[Pop musiqa|Pop]]
|Kasbi      = qoʻshiqchi
| Faoliyat yillari    = 2009–hozir
| label           =
| associated_acts = [[Maraaya]]
| website         =
| current_members =
| past_members    = 
}}

'''Ula Ložar''' (2002-yil 24-yanvarda tugʻilgan), shunchaki '''Ula''' nomi bilan tanilgan, sloveniyalik xonanda. U ''Nisi sam (Your Light)'' qoʻshigʻi bilan Sloveniya nomidan ishtirok etgan va 2014-yilgi Yevrovideniya bolalar tanlovida, [[Malta]]da ishtirok etgan&lt;ref name=Slovenia1&gt;{{cite web|last1=Fisher|first1=Luke James|title=Slovenian participation confirmed; artist to be chosen internally|url=http://www.junioreurovision.tv/page/blog?id=slovenian_participation_confirmed_artist_to_be_chosen_internally|website=junioreurovision.tv|publisher=European Broadcasting Union|access-date=20 August 2014|date= 20 August 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Juhász|first1=Ervin|title=&quot;Nisi Sam / Your Light&quot; presented!|url=http://www.junioreurovision.tv/page/blog?id=nisi_sam_your_light_presented|website=junioreurovision.tv|publisher=European Broadcasting Union|access-date=5 October 2014|date=5 October 2014}}&lt;/ref&gt;. U „EMA 2019“ tanlovida „Fridays“ qoʻshigʻi bilan ishtirok etib, 3-oʻrinni egallagan.

== Diskografiya ==
=== Yakkaxon qoʻshiqlar ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Nomi
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Yili
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;1&quot; |Eng yuqori chart oʻrni
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Albomi
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em; font-size:85%;&quot;|[[SLO]]
|-
! scope=&quot;row&quot;|Nisi sam (Your Light)
| rowspan=&quot;1&quot;|2014
| —
| rowspan=&quot;3&quot; {{N/a|''Albomga kirmagan yakkaxon qoʻshiqlar''}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|White Christmas / Bel božič&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Maraaya]], [[BQL]], [[Nika Zorjan]], Manca Shpik, [[Luka Basi]] va Klara Yazbets bilan)&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;1&quot;|2017
| 28
|-
! scope=&quot;row&quot;|Fridays
| rowspan=&quot;1&quot;|2019
| —
|}

== Yana qarang ==
* [[Sloveniyaning 2019-yilgi Yevroviden qoʻshiq tanlovida ishtiroki]]
* [[2014-yilgi Yevrovideniya bolalar tanlovi]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{Start box}}
{{S-ach}}
{{Succession box| before=—
| title=[[Sloveniyaning Yevroviden bolalar tanlovida ishtiroki]]
| years=[[2014]]
| after=[[Lina Kuduzović]]
}}
{{S-end}}

{{Tashqi_havolalar}}</text>
      <sha1>hplzigzxl1vqxhzgam9v30cob0302kh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974351</id>
      <parentid>5974349</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:56:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <origin>5974351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2754" sha1="erq1e75hbtax6vl2vj6ih819t2qh8me" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name                     = 
| image                    = 
| caption                  = 
| tavallud_paytidagi_ismi  = Ula Ložar
| image_size               = 
| tavallud_sanasi          = {{birth date and age|2002|01|24|df=y}}
| tavallud_joyi            = [[Lyublyana]], [[Sloveniya]]
| death_date               = 
| instrument               = Vokal
| Janr                     = [[Pop musiqa|Pop]]
| Kasbi                    = qoʻshiqchi
| Faoliyat yillari         = 2009–hozir
| label                    = 
| associated_acts          = [[Maraaya]]
| website                  = 
| current_members          = 
| past_members             = 
}}

'''Ula Ložar''' (2002-yil 24-yanvarda tugʻilgan), shunchaki '''Ula''' nomi bilan tanilgan, sloveniyalik xonanda. U ''Nisi sam (Your Light)'' qoʻshigʻi bilan Sloveniya nomidan ishtirok etgan va 2014-yilgi Yevrovideniya bolalar tanlovida, [[Malta]]da ishtirok etgan&lt;ref name=Slovenia1&gt;{{cite web|last1=Fisher|first1=Luke James|title=Slovenian participation confirmed; artist to be chosen internally|url=http://www.junioreurovision.tv/page/blog?id=slovenian_participation_confirmed_artist_to_be_chosen_internally|website=junioreurovision.tv|publisher=European Broadcasting Union|access-date=20 August 2014|date= 20 August 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Juhász|first1=Ervin|title=&quot;Nisi Sam / Your Light&quot; presented!|url=http://www.junioreurovision.tv/page/blog?id=nisi_sam_your_light_presented|website=junioreurovision.tv|publisher=European Broadcasting Union|access-date=5 October 2014|date=5 October 2014}}&lt;/ref&gt;. U „EMA 2019“ tanlovida „Fridays“ qoʻshigʻi bilan ishtirok etib, 3-oʻrinni egallagan.

== Diskografiya ==
=== Yakkaxon qoʻshiqlar ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Nomi
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Yili
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;1&quot; |Eng yuqori chart oʻrni
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Albomi
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em; font-size:85%;&quot;|[[SLO]]
|-
! scope=&quot;row&quot;|Nisi sam (Your Light)
| rowspan=&quot;1&quot;|2014
| —
| rowspan=&quot;3&quot; {{N/a|''Albomga kirmagan yakkaxon qoʻshiqlar''}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|White Christmas / Bel božič&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Maraaya]], [[BQL]], [[Nika Zorjan]], Manca Shpik, [[Luka Basi]] va Klara Yazbets bilan)&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;1&quot;|2017
| 28
|-
! scope=&quot;row&quot;|Fridays
| rowspan=&quot;1&quot;|2019
| —
|}

== Yana qarang ==
* [[Sloveniyaning 2019-yilgi Yevroviden qoʻshiq tanlovida ishtiroki]]
* [[2014-yilgi Yevrovideniya bolalar tanlovi]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{Start box}}
{{S-ach}}
{{Succession box| before=—
| title=[[Sloveniyaning Yevroviden bolalar tanlovida ishtiroki]]
| years=[[2014]]
| after=[[Lina Kuduzović]]
}}
{{S-end}}

{{Tashqi_havolalar}}</text>
      <sha1>erq1e75hbtax6vl2vj6ih819t2qh8me</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Seydou Keita</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360675</id>
    <revision>
      <id>5974350</id>
      <timestamp>2026-04-04T05:55:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Ula Ložar</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360676</id>
    <revision>
      <id>5974352</id>
      <timestamp>2026-04-04T05:56:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= musiqa|mamlakat=Sloveniya|mamlakat2= |mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145" sha1="sw603eatvbxjx7vkznamrz8h1ydg0kj" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= musiqa|mamlakat=Sloveniya|mamlakat2= |mamlakat3= }}</text>
      <sha1>sw603eatvbxjx7vkznamrz8h1ydg0kj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Italiya futbol federatsiyasi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360677</id>
    <revision>
      <id>5974353</id>
      <timestamp>2026-04-04T06:11:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Futbol assotsiatsiyasi bilgiqutisi | nomi                    = Italiya futbol federatsiyasi | logo                    = Logo Federazione Italiana Giuoco Calcio - 2021.svg | logo_eni                = 200 | tashkil_etilgan         = {{Start date and age|df=yes|1898|3|26}} | shtab-kvartirasi        = [[Rim]] | FIFA_ga_aʼzo_sana       = 1905 | region                  = [[UEFA]] | region_ga_aʼzo_sana     = 1954 | prezident               = TBD | vebs...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4551" sha1="gcrh2exnerfsv6ynahazkjgigq9j5c0" xml:space="preserve">{{Futbol assotsiatsiyasi bilgiqutisi
| nomi                    = Italiya futbol federatsiyasi
| logo                    = Logo Federazione Italiana Giuoco Calcio - 2021.svg
| logo_eni                = 200
| tashkil_etilgan         = {{Start date and age|df=yes|1898|3|26}}
| shtab-kvartirasi        = [[Rim]]
| FIFA_ga_aʼzo_sana       = 1905
| region                  = [[UEFA]]
| region_ga_aʼzo_sana     = 1954
| prezident               = TBD
| vebsayt                 = {{URL|https://www.figc.it/en/|figc.it}}
}}
'''Italiya futbol federatsiyasi''' ({{lang-it|Federazione Italiana Giuoco Calcio}}; '''FIGC''') — Italiyadagi futbolni boshqaruvchi organ. Uning qarorgohi Rimda, texnik boʻlimi esa Florensiyaning Koverciano shahrida joylashgan&lt;ref&gt;{{cite web|title=Settore Tecnico|url=http://www.settoretecnico.figc.it/|publisher=FIGC|access-date=25 May 2017|archive-date=26 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180926155016/http://www.settoretecnico.figc.it/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

Federatsiyasi Italiya futbol ligasi tizimini boshqaradi va muvofiqlashtiradi. Shuningdek, tashkilot [[Italiya milliy futbol terma jamoasi]] (erkaklar), [[Italiya ayollar milliy futbol terma jamoasi|ayollar]] va yoshlar milliy futbol terma jamoalari rahbariyatini tayinlash uchun ham javobgardir. [[Italiya milliy futzal terma jamoasi|Italiya milliy futzal jamoasi]] faoliyati ham federatsiya tomonidan nazorat qilinadi.

== Prezidentlar roʻyxati ==
&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.figc.it/it/federazione/la-storia/tutti-i-presidenti-federali/|title=Tutti i presidenti federali dal 1898 ad oggi|publisher=FIGC.it|access-date=3 March 2019|language=it|archive-date=24 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224024403/https://www.figc.it/it/federazione/la-storia/tutti-i-presidenti-federali/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.coni.it/it/federazioni-sportive-nazionali/federazione-italiana-giuoco-calcio-figc.html?view=minisito&amp;layout=federazione|title=Federazione Italiana Giuoco Calcio|publisher=CONI.it|access-date=3 March 2019|language=it}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! № !! Ism !! Davr
|-
|1||[[Mario Vicarj]]||1898–1905
|-
|2||[[Giovanni Silvestri]]||1905–1907
|-
|3||[[Emilio Balbiano di Belgioioso]]||1907–1909
|-
|4||[[Luigi Bosisio]]||1909–1910
|-
|5||[[Felice Radice]]||1910–1911
|-
|6||[[Emilio Valvassori]]||1911
|-
|7||[[Alfonso Ferrero de Gubernatis Ventimiglia]]||1911–1912
|-
|8||[[Vittorio Rignon]]||1912–1913
|-
|9||[[Luigi De Rossi]]||1913–1914
|-
|10||[[Carlo Montù]]||1914–1915
|-
|11||[[Francesco Mauro]]||1915–1919
|-
|12||[[Carlo Montù]]||1919–1920
|-
|13||[[Francesco Mauro]]||1920
|-
|14||[[Luigi Bozino]]||1920–1921
|-
|15||[[Giovanni Lombardi (manager)|Giovanni Lombardi]]||1922–1923
|-
|16||[[Luigi Bozino]]||1923–1924
|-
|||''Direktorlar kengashi''||1924
|-
|17||[[Luigi Bozino]]||1924–1926
|-
|18||[[Leandro Arpinati]]||1926–1933
|-
|19||[[Giorgio Vaccaro]]||1933–1942
|-
|20||[[Luigi Ridolfi Vay da Verrazzano]]||1942–1943
|-
|20||[[Giovanni Mauro]]||1943
|-
|||''Direktorlar kengashi''||1943–1944
|-
|21||[[Fulvio Bernardini]]||1944
|-
|23||[[Ottorino Barassi]]||1944–1958
|-
|24||[[Bruno Zauli]]||1958–1959
|-
|25||[[Umberto Agnelli]]||1959–1961
|-
|26||[[Giuseppe Pasquale]]||1961–1967
|-
|27||[[Artemio Franchi]]||1967–1976
|-
|28||[[Franco Carraro]]||1976–1978
|-
|29||[[Artemio Franchi]]||1978–1980
|-
|30||{{ill|Federico Sordillo|it|Federico Sordillo}}||1980–1986
|-
|31||[[Franco Carraro]]||1986–1987
|-
|32||[[Antonio Matarrese]]||1987–1996
|-
|33||{{ill|Raffaele Pagnozzi|it|Raffaele Pagnozzi}}||1996–1997
|-
|34||{{ill|Luciano Nizzola|it|Luciano Nizzola}}||1997–2000
|-
|35||[[Gianni Petrucci]]||2000–2001
|-
|36||[[Franco Carraro]]||2001–2006
|-
|37||[[Guido Rossi (lawyer)|Guido Rossi]]||2006
|-
|38||[[Luca Pancalli]]||2006–2007
|-
|39||[[Giancarlo Abete]]||2007–2014
|-
|40||[[Carlo Tavecchio]]||2014–2018
|-
|41||{{ill|Roberto Fabbricini|it|Roberto Fabbricini}}||2018
|-
|42||[[Gabriele Gravina]]||2018–2026
|}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{commons category}}
* {{Official website|www.figc.it}} {{in lang|it|en}}
* [https://web.archive.org/web/20070602174702/http://www.fifa.com/associations/association=ita/index.html Italy] at FIFA.com (archived)

{{Italiyada futbol}}
{{UEFA aʼzolari}}
{{Authority control}}

[[Turkum:Italiyadagi futbol boshqaruv organlari]]
[[Turkum:Rimda futbol]]
[[Turkum:FIFAning milliy aʼzolari]]
[[Turkum:UEFA milliy aʼzolari]]</text>
      <sha1>gcrh2exnerfsv6ynahazkjgigq9j5c0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Italiya futbol federatsiyasi</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360678</id>
    <revision>
      <id>5974354</id>
      <timestamp>2026-04-04T06:12:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dune: Part Three</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360679</id>
    <revision>
      <id>5974355</id>
      <timestamp>2026-04-04T06:13:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirishkorlik</username>
        <id>75661</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Infobox film | image          = Dune Part Three poster.jpg | caption        = Teaser poster | director       = [[Denis Villeneuve]] | screenplay     = {{Plainlist| * Denis Villeneuve * [[Brian K. Vaughan]] }} | based_on       = {{Based on|''[[Dune Messiah]]''|[[Frank Herbert]]}} | producer       = {{Plainlist| * [[Mary Parent]] * [[Cale Boyter]] * Joseph M. Caracciolo Jr. * [[Brian Herbert]] * Kim Herbert * Byron Merritt * [[Thomas Tull]] * Tan...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4243" sha1="rsjyor1v3h574trk9cqny3gzrwq9x0j" xml:space="preserve">{{Infobox film
| image          = Dune Part Three poster.jpg
| caption        = Teaser poster
| director       = [[Denis Villeneuve]]
| screenplay     = {{Plainlist|
* Denis Villeneuve
* [[Brian K. Vaughan]]
}}
| based_on       = {{Based on|''[[Dune Messiah]]''|[[Frank Herbert]]}}
| producer       = {{Plainlist|
* [[Mary Parent]]
* [[Cale Boyter]]
* Joseph M. Caracciolo Jr.
* [[Brian Herbert]]
* Kim Herbert
* Byron Merritt
* [[Thomas Tull]]
* [[Tanya Lapointe]]
* Denis Villeneuve
}} 
| starring       = {{Plainlist|
* [[Timothée Chalamet]]
* [[Zendaya]]
* [[Jason Momoa]]
* [[Florence Pugh]]
* [[Rebecca Ferguson]]
* [[Isaach de Bankolé]]
* [[Charlotte Rampling]]
* [[Anya Taylor-Joy]]
* [[Robert Pattinson]]
* [[Javier Bardem]]
}}
| cinematography = [[Linus Sandgren]]
| editing        = [[Joe Walker (film editor)|Joe Walker]]
| music          = [[Hans Zimmer]]
| studio         = [[Legendary Pictures]]
| distributor    = [[Warner Bros. Pictures]]
| released       = {{Film date|2026|12|18}}
| runtime        = 
| country        = United States
| language       = English
| budget         = 
| gross          = 
}}
'''''Dune: Part Three''''' — [[Denis Villeneuve]] tomonidan hamkorlikda ishlab chiqarilgan va rejissyorlik qilingan, namoyish etilishi kutilayotgan Amerika epik kosmik opera janridagi film. Ssenariy Denis Villeneuve va Brian K. Vaughan tomonidan birgalikda yozilgan boʻlib, u Frank Herbertning 1969-yilda chop etilgan „[[Dune Messiah]]“ romaniga asoslangan. Film „[[Dune: Part Two]]“ (2024) ning davomi hamda [[Legendary Pictures]]ning „[[Dune (franshiza)|Dune]]“ franshizasidagi uchinchi va yakuniy qismdir. Filmda [[Timothée Chalamet]], [[Zendaya]], [[Jason Momoa]], [[Florence Pugh]], [[Rebecca Ferguson]], [[Isaach de Bankolé]], [[Charlotte Rampling]], [[Anya Taylor-Joy]], [[Robert Pattinson]] va [[Javier Bardem]] kabi aktyorlar rol ijro etadi.

„Dune“ filmi targʻiboti davomida Villeneuve, agar film muvaffaqiyat qozonsa, „Dune Messiah“ni ham ekranlashtirish rejasini tasdiqlagan va keyinchalik bu uning ushbu turkumdagi soʻnggi filmi boʻlishini bildirgan. „Dune: Part Two“ning tanqidiy va tijoriy muvaffaqiyatidan soʻng film rasman ishlab chiqilayotgani tasdiqlangan hamda [[Warner Bros. Pictures]] uni 2026-yil dekabr oyida namoyish etishni belgilagan. Aktyorlar tarkibi 2025-yil mart oyida eʼlon qilinganidan soʻng, asosiy suratga olish ishlari 2025-yil iyulda boshlanib, noyabrda yakunlangan; suratga olish ishlari [[Budapesht]] va [[Abu-Dabi]]da olib borilgan. Oldingi qismlarda ishlagan [[Hans Zimmer]] yana film musiqasini yaratish uchun qaytgan.

„Dune: Part Three“ [[AQSh]]da 2026-yil 18-dekabrda namoyish etilishi rejalashtirilgan.
== Rollarda ==
Aktyorlar tarkibi

*[[Timothée Chalamet]] — [[Paul Atreides]] rolida, podishoh-imperator va Atreideslar xonadoni boshligʻi[1]

*[[Zendaya]] — [[Chani]] rolida, yosh va isyonkor frimen jangchisi hamda Paulning sevgilisi[1]

*[[Jason Momoa]] — Hayt rolida, Atreideslar xonadonining marhum qilichbozi va Paulning ustozlaridan biri boʻlgan [[Duncan Idaho]] qiyofasida yaratilgan gʻola[2][3]

*[[Florence Pugh]] — [[Malika Irulan|Irulan]] rolida, Paulning rafiqasi va sobiq podishoh-imperator Shaddam IV ning qizi[1]

*[[Rebecca Ferguson]] — [[Ledi Jessica]] rolida, Muhtarama Ona hamda Paul va Alianing onasi[4]

*[[Isaach de Bankolé]] — Faruk rolida, Paulning sobiq Fedaykini[5]

*[[Charlotte Rampling]] — Reverend Mother Mohiam rolida, Bene Gesserit aʼzosi va imperatorning haqiqat soʻzlovchisi[6]

*[[Anya Taylor-Joy]] — [[Alia Atreides]] rolida, Paulning singlisi[7]

*[[Robert Pattinson]] — Scytale rolida, Paulni taxtdan agʻdarishga qaratilgan fitnani amalga oshiruvchi Tleilaxu „yuz oʻzgartiruvchi“[8][9]

*[[Javier Bardem]] — Stilgar rolida, Sietch Tabr hududidagi frimen qabilasi yetakchisi[5]

[[Josh Brolin]] Gurney Halleck rolida, Atreideslar xonadonining qurol ustasi va Paulning ustozlaridan biri boʻlib, avvalgi „Dune“ filmlaridagi rolini yana ijro etadi[10]. [[Nakoa-Wolf Momoa]] va [[Ida Brooke]] mos ravishda Leto II Atreides hamda Gʻanima Atreides rollarini ijro etadi — ular Paul va Chanining egizak farzandlaridir[11].
== Manbalar ==
{{manbalar}}</text>
      <sha1>rsjyor1v3h574trk9cqny3gzrwq9x0j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974360</id>
      <parentid>5974355</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T06:33:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirishkorlik</username>
        <id>75661</id>
      </contributor>
      <origin>5974360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8219" sha1="k3pw4zxafgd47huafd6ev6ii6gvdea0" xml:space="preserve">{{Infobox film
| image          = Dune Part Three poster.jpg
| caption        = Teaser poster
| director       = [[Denis Villeneuve]]
| screenplay     = {{Plainlist|
* Denis Villeneuve
* [[Brian K. Vaughan]]
}}
| based_on       = {{Based on|''[[Dune Messiah]]''|[[Frank Herbert]]}}
| producer       = {{Plainlist|
* [[Mary Parent]]
* [[Cale Boyter]]
* Joseph M. Caracciolo Jr.
* [[Brian Herbert]]
* Kim Herbert
* Byron Merritt
* [[Thomas Tull]]
* [[Tanya Lapointe]]
* Denis Villeneuve
}} 
| starring       = {{Plainlist|
* [[Timothée Chalamet]]
* [[Zendaya]]
* [[Jason Momoa]]
* [[Florence Pugh]]
* [[Rebecca Ferguson]]
* [[Isaach de Bankolé]]
* [[Charlotte Rampling]]
* [[Anya Taylor-Joy]]
* [[Robert Pattinson]]
* [[Javier Bardem]]
}}
| cinematography = [[Linus Sandgren]]
| editing        = [[Joe Walker (film editor)|Joe Walker]]
| music          = [[Hans Zimmer]]
| studio         = [[Legendary Pictures]]
| distributor    = [[Warner Bros. Pictures]]
| released       = {{Film date|2026|12|18}}
| runtime        = 
| country        = United States
| language       = English
| budget         = 
| gross          = 
}}
'''''Dune: Part Three''''' — [[Denis Villeneuve]] tomonidan hamkorlikda ishlab chiqarilgan va rejissyorlik qilingan, namoyish etilishi kutilayotgan Amerika epik kosmik opera janridagi film. Ssenariy Denis Villeneuve va Brian K. Vaughan tomonidan birgalikda yozilgan boʻlib, u Frank Herbertning 1969-yilda chop etilgan „[[Dune Messiah]]“ romaniga asoslangan. Film „[[Dune: Part Two]]“ (2024) ning davomi hamda [[Legendary Pictures]]ning „[[Dune (franshiza)|Dune]]“ franshizasidagi uchinchi va yakuniy qismdir. Filmda [[Timothée Chalamet]], [[Zendaya]], [[Jason Momoa]], [[Florence Pugh]], [[Rebecca Ferguson]], [[Isaach de Bankolé]], [[Charlotte Rampling]], [[Anya Taylor-Joy]], [[Robert Pattinson]] va [[Javier Bardem]] kabi aktyorlar rol ijro etadi.

„Dune“ filmi targʻiboti davomida Villeneuve, agar film muvaffaqiyat qozonsa, „Dune Messiah“ni ham ekranlashtirish rejasini tasdiqlagan va keyinchalik bu uning ushbu turkumdagi soʻnggi filmi boʻlishini bildirgan. „Dune: Part Two“ning tanqidiy va tijoriy muvaffaqiyatidan soʻng film rasman ishlab chiqilayotgani tasdiqlangan hamda [[Warner Bros. Pictures]] uni 2026-yil dekabr oyida namoyish etishni belgilagan. Aktyorlar tarkibi 2025-yil mart oyida eʼlon qilinganidan soʻng, asosiy suratga olish ishlari 2025-yil iyulda boshlanib, noyabrda yakunlangan; suratga olish ishlari [[Budapesht]] va [[Abu-Dabi]]da olib borilgan. Oldingi qismlarda ishlagan [[Hans Zimmer]] yana film musiqasini yaratish uchun qaytgan.

„Dune: Part Three“ [[AQSh]]da 2026-yil 18-dekabrda namoyish etilishi rejalashtirilgan.
== Rollarda ==

*[[Timothée Chalamet]] — [[Paul Atreides]] rolida, podishoh-imperator va Atreideslar xonadoni boshligʻi&lt;ref name=&quot;Casting&quot;&gt;{{cite web|url=https://deadline.com/2025/04/dune-3-rob-pattinson-1236363305/|title=''Dune 3'': Legendary Circling Robert Pattinson for New Role in Upcoming Installment|last=Kroll|first=Justin|website=[[Deadline Hollywood]]|date=April 8, 2025|access-date=April 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

*[[Zendaya]] — [[Chani]] rolida, yosh va isyonkor frimen jangchisi hamda Paulning sevgilisi&lt;ref name=Casting/&gt;

*[[Jason Momoa]] — Hayt rolida, Atreideslar xonadonining marhum qilichbozi va Paulning ustozlaridan biri boʻlgan [[Duncan Idaho]] qiyofasida yaratilgan gʻola&lt;ref name=&quot;MomoaCasting&quot;&gt;{{cite web|url=https://collider.com/dune-messiah-cast-jason-momoa/ |title=Jason Momoa Returns to Arrakis as ''Fast X'' Star Joins ''Dune Messiah'' |last=McPherson |first=Chris |website=[[Collider (website)|Collider]] |date=March 31, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331182706/https://collider.com/dune-messiah-cast-jason-momoa/ |archive-date=March 31, 2025 |url-status=live |access-date=March 31, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Hayt&gt;{{Cite web |last=Pak |first=Jaron |date=March 17, 2025 |title=Who Is Hayt? Jason Momoa's New Dune 3 Character Explained |website=[[SlashFilm]] |url=https://www.slashfilm.com/2125573/hayt-jason-momoa-dune-3-character-explained/ |access-date=March 18, 2026 }}&lt;/ref&gt;

*[[Florence Pugh]] — [[Malika Irulan|Irulan]] rolida, Paulning rafiqasi va sobiq podishoh-imperator Shaddam IV ning qizi&lt;ref name=Casting/&gt;

*[[Rebecca Ferguson]] — [[Ledi Jessica]] rolida, Muhtarama Ona hamda Paul va Alianing onasi&lt;ref name=Ferguson&gt;{{Cite web |last=Erbland |first=Kate |date=October 7, 2025 |title=Kathryn Bigelow's riveting nuclear thriller ''A House of Dynamite'' scared star Rebecca Ferguson, too |website=[[IndieWire]] |url=https://www.indiewire.com/features/interviews/a-house-of-dynamite-rebecca-ferguson-interview-1235154395/ |access-date=October 8, 2025 }}&lt;/ref&gt;

*[[Isaach de Bankolé]] — Faruk rolida, Paulning sobiq Fedaykini&lt;ref name=&quot;Dune3Posters&quot;&gt;{{Cite web |url=https://deadline.com/2026/03/dune-part-3-trailer-release-date-character-posters-1236756805/ |title='Dune: Part Three' Trailer To Be Released Tuesday; Character Posters Revealed |last=Blyth |first=Antonia |website=[[Deadline Hollywood]] |date=March 16, 2026 |access-date=March 16, 2026}}&lt;/ref&gt;


*[[Charlotte Rampling]] — Muhtarama Ona Mohiam rolida, Bene Gesserit aʼzosi va imperatorning haqiqatgoʻyi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Return to Arrakis: 'Dune: Part Three' Trailer Debuts |url=https://www.awn.com/news/return-arrakis-dune-part-three-trailer-debuts |access-date=2026-03-17 |website=Animation World Network |language=en}}&lt;/ref&gt;

*[[Anya Taylor-Joy]] — [[Alia Atreides]] rolida, Paulning singlisi&lt;ref&gt;{{cite magazine |first=Anya |last=Taylor-Joy |date=August 21, 2025 |title=Matt Smith tells Anya Taylor-Joy why 'life's fucking mega' |magazine=[[Interview Magazine]] |url=https://www.interviewmagazine.com/film/matt-smith-tells-anya-taylor-joy-why-lifes-fucking-mega |url-status=live
|access-date=December 8, 2025 }}&lt;/ref&gt;

*[[Robert Pattinson]] — Scytale rolida, Paulni taxtdan agʻdarishga qaratilgan fitnani amalga oshiruvchi Tleilaxu „yuz oʻzgartiruvchi“&lt;ref&gt;{{cite magazine |last=Gomez |first=Dessi |date=February 6, 2026 |title='Dune 3' – Theaters – Dec. 18 |magazine=[[Deadline Hollywood|Deadline]] |url=https://deadline.com/lists/most-anticipated-movies-2026/dune-3-theaters-2026/ |access-date=February 10, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine |last=Sharf |first=Zack |date=November 4, 2025 |title=Robert Pattinson says filming ''Dune&amp;nbsp;3'' was 'so hot in the desert' that 'my brain wasn't operating: I did not have a single functioning brain cell'  |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://variety.com/2025/film/news/robert-pattinson-dune-3-filming-so-hot-desert-1236569744/ |access-date=November 5, 2025}}&lt;/ref&gt;

*[[Javier Bardem]] — Stilgar rolida, Sietch Tabr hududidagi frimen qabilasi yetakchisi&lt;ref name=&quot;Dune3Posters&quot; /&gt;

[[Josh Brolin]] Gurney Halleck rolida, Atreideslar xonadonining qurol ustasi va Paulning ustozlaridan biri boʻlib, avvalgi „Dune“ filmlaridagi rolini yana ijro etadi&lt;ref name=&quot;BrolinCasting&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.superherohype.com/movies/618248-dune-3-josh-brolin-disappointing-update-about-character|title=Dune 3: Josh Brolin Shares Disappointing Update About His Character |last=Girolamo |first=Dan |website=[[SuperHeroHype]] |date=August 7, 2025 |access-date=August 7, 2025 |archive-date=August 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250807160623/https://www.superherohype.com/movies/618248-dune-3-josh-brolin-disappointing-update-about-character |url-status=live}}&lt;/ref&gt;. [[Nakoa-Wolf Momoa]] va [[Ida Brooke]] mos ravishda Leto II Atreides hamda Gʻanima Atreides rollarini ijro etadi — ular Paul va Chanining egizak farzandlaridir&lt;ref name=&quot;TwinsCasting&quot;&gt;{{Cite web |url=https://deadline.com/2025/06/dune-3-casts-nakoa-wolf-momoa-ida-brooke-1236436045/ |title=Nakoa-Wolf Momoa &amp; Ida Brooke Join ''Dune 3'' as Twin Children of Paul Atreides |last=Grobar |first=Matt |website=[[Deadline Hollywood]] |date=June 17, 2025 |access-date=June 17, 2025 |archive-date=June 17, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617210817/https://deadline.com/2025/06/dune-3-casts-nakoa-wolf-momoa-ida-brooke-1236436045/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}</text>
      <sha1>k3pw4zxafgd47huafd6ev6ii6gvdea0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974362</id>
      <parentid>5974360</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T06:47:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirishkorlik</username>
        <id>75661</id>
      </contributor>
      <comment>+[[Turkum:Warner Bros. filmlari]]; +[[Turkum:Legendary Pictures filmlari]]; +[[Turkum:Hans Zimmer sountrekini bastalagan filmlar]]; +[[Turkum:AQSh epik filmlari]] ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8376" sha1="9uyht5kfe4fh61j15f2zhjwh978c9fd" xml:space="preserve">{{Infobox film
| image          = Dune Part Three poster.jpg
| caption        = Teaser poster
| director       = [[Denis Villeneuve]]
| screenplay     = {{Plainlist|
* Denis Villeneuve
* [[Brian K. Vaughan]]
}}
| based_on       = {{Based on|''[[Dune Messiah]]''|[[Frank Herbert]]}}
| producer       = {{Plainlist|
* [[Mary Parent]]
* [[Cale Boyter]]
* Joseph M. Caracciolo Jr.
* [[Brian Herbert]]
* Kim Herbert
* Byron Merritt
* [[Thomas Tull]]
* [[Tanya Lapointe]]
* Denis Villeneuve
}} 
| starring       = {{Plainlist|
* [[Timothée Chalamet]]
* [[Zendaya]]
* [[Jason Momoa]]
* [[Florence Pugh]]
* [[Rebecca Ferguson]]
* [[Isaach de Bankolé]]
* [[Charlotte Rampling]]
* [[Anya Taylor-Joy]]
* [[Robert Pattinson]]
* [[Javier Bardem]]
}}
| cinematography = [[Linus Sandgren]]
| editing        = [[Joe Walker (film editor)|Joe Walker]]
| music          = [[Hans Zimmer]]
| studio         = [[Legendary Pictures]]
| distributor    = [[Warner Bros. Pictures]]
| released       = {{Film date|2026|12|18}}
| runtime        = 
| country        = United States
| language       = English
| budget         = 
| gross          = 
}}
'''''Dune: Part Three''''' — [[Denis Villeneuve]] tomonidan hamkorlikda ishlab chiqarilgan va rejissyorlik qilingan, namoyish etilishi kutilayotgan Amerika epik kosmik opera janridagi film. Ssenariy Denis Villeneuve va Brian K. Vaughan tomonidan birgalikda yozilgan boʻlib, u Frank Herbertning 1969-yilda chop etilgan „[[Dune Messiah]]“ romaniga asoslangan. Film „[[Dune: Part Two]]“ (2024) ning davomi hamda [[Legendary Pictures]]ning „[[Dune (franshiza)|Dune]]“ franshizasidagi uchinchi va yakuniy qismdir. Filmda [[Timothée Chalamet]], [[Zendaya]], [[Jason Momoa]], [[Florence Pugh]], [[Rebecca Ferguson]], [[Isaach de Bankolé]], [[Charlotte Rampling]], [[Anya Taylor-Joy]], [[Robert Pattinson]] va [[Javier Bardem]] kabi aktyorlar rol ijro etadi.

„Dune“ filmi targʻiboti davomida Villeneuve, agar film muvaffaqiyat qozonsa, „Dune Messiah“ni ham ekranlashtirish rejasini tasdiqlagan va keyinchalik bu uning ushbu turkumdagi soʻnggi filmi boʻlishini bildirgan. „Dune: Part Two“ning tanqidiy va tijoriy muvaffaqiyatidan soʻng film rasman ishlab chiqilayotgani tasdiqlangan hamda [[Warner Bros. Pictures]] uni 2026-yil dekabr oyida namoyish etishni belgilagan. Aktyorlar tarkibi 2025-yil mart oyida eʼlon qilinganidan soʻng, asosiy suratga olish ishlari 2025-yil iyulda boshlanib, noyabrda yakunlangan; suratga olish ishlari [[Budapesht]] va [[Abu-Dabi]]da olib borilgan. Oldingi qismlarda ishlagan [[Hans Zimmer]] yana film musiqasini yaratish uchun qaytgan.

„Dune: Part Three“ [[AQSh]]da 2026-yil 18-dekabrda namoyish etilishi rejalashtirilgan.
== Rollarda ==

*[[Timothée Chalamet]] — [[Paul Atreides]] rolida, podishoh-imperator va Atreideslar xonadoni boshligʻi&lt;ref name=&quot;Casting&quot;&gt;{{cite web|url=https://deadline.com/2025/04/dune-3-rob-pattinson-1236363305/|title=''Dune 3'': Legendary Circling Robert Pattinson for New Role in Upcoming Installment|last=Kroll|first=Justin|website=[[Deadline Hollywood]]|date=April 8, 2025|access-date=April 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

*[[Zendaya]] — [[Chani]] rolida, yosh va isyonkor frimen jangchisi hamda Paulning sevgilisi&lt;ref name=Casting/&gt;

*[[Jason Momoa]] — Hayt rolida, Atreideslar xonadonining marhum qilichbozi va Paulning ustozlaridan biri boʻlgan [[Duncan Idaho]] qiyofasida yaratilgan gʻola&lt;ref name=&quot;MomoaCasting&quot;&gt;{{cite web|url=https://collider.com/dune-messiah-cast-jason-momoa/ |title=Jason Momoa Returns to Arrakis as ''Fast X'' Star Joins ''Dune Messiah'' |last=McPherson |first=Chris |website=[[Collider (website)|Collider]] |date=March 31, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331182706/https://collider.com/dune-messiah-cast-jason-momoa/ |archive-date=March 31, 2025 |url-status=live |access-date=March 31, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Hayt&gt;{{Cite web |last=Pak |first=Jaron |date=March 17, 2025 |title=Who Is Hayt? Jason Momoa's New Dune 3 Character Explained |website=[[SlashFilm]] |url=https://www.slashfilm.com/2125573/hayt-jason-momoa-dune-3-character-explained/ |access-date=March 18, 2026 }}&lt;/ref&gt;

*[[Florence Pugh]] — [[Malika Irulan|Irulan]] rolida, Paulning rafiqasi va sobiq podishoh-imperator Shaddam IV ning qizi&lt;ref name=Casting/&gt;

*[[Rebecca Ferguson]] — [[Ledi Jessica]] rolida, Muhtarama Ona hamda Paul va Alianing onasi&lt;ref name=Ferguson&gt;{{Cite web |last=Erbland |first=Kate |date=October 7, 2025 |title=Kathryn Bigelow's riveting nuclear thriller ''A House of Dynamite'' scared star Rebecca Ferguson, too |website=[[IndieWire]] |url=https://www.indiewire.com/features/interviews/a-house-of-dynamite-rebecca-ferguson-interview-1235154395/ |access-date=October 8, 2025 }}&lt;/ref&gt;

*[[Isaach de Bankolé]] — Faruk rolida, Paulning sobiq Fedaykini&lt;ref name=&quot;Dune3Posters&quot;&gt;{{Cite web |url=https://deadline.com/2026/03/dune-part-3-trailer-release-date-character-posters-1236756805/ |title='Dune: Part Three' Trailer To Be Released Tuesday; Character Posters Revealed |last=Blyth |first=Antonia |website=[[Deadline Hollywood]] |date=March 16, 2026 |access-date=March 16, 2026}}&lt;/ref&gt;


*[[Charlotte Rampling]] — Muhtarama Ona Mohiam rolida, Bene Gesserit aʼzosi va imperatorning haqiqatgoʻyi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Return to Arrakis: 'Dune: Part Three' Trailer Debuts |url=https://www.awn.com/news/return-arrakis-dune-part-three-trailer-debuts |access-date=2026-03-17 |website=Animation World Network |language=en}}&lt;/ref&gt;

*[[Anya Taylor-Joy]] — [[Alia Atreides]] rolida, Paulning singlisi&lt;ref&gt;{{cite magazine |first=Anya |last=Taylor-Joy |date=August 21, 2025 |title=Matt Smith tells Anya Taylor-Joy why 'life's fucking mega' |magazine=[[Interview Magazine]] |url=https://www.interviewmagazine.com/film/matt-smith-tells-anya-taylor-joy-why-lifes-fucking-mega |url-status=live
|access-date=December 8, 2025 }}&lt;/ref&gt;

*[[Robert Pattinson]] — Scytale rolida, Paulni taxtdan agʻdarishga qaratilgan fitnani amalga oshiruvchi Tleilaxu „yuz oʻzgartiruvchi“&lt;ref&gt;{{cite magazine |last=Gomez |first=Dessi |date=February 6, 2026 |title='Dune 3' – Theaters – Dec. 18 |magazine=[[Deadline Hollywood|Deadline]] |url=https://deadline.com/lists/most-anticipated-movies-2026/dune-3-theaters-2026/ |access-date=February 10, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine |last=Sharf |first=Zack |date=November 4, 2025 |title=Robert Pattinson says filming ''Dune&amp;nbsp;3'' was 'so hot in the desert' that 'my brain wasn't operating: I did not have a single functioning brain cell'  |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://variety.com/2025/film/news/robert-pattinson-dune-3-filming-so-hot-desert-1236569744/ |access-date=November 5, 2025}}&lt;/ref&gt;

*[[Javier Bardem]] — Stilgar rolida, Sietch Tabr hududidagi frimen qabilasi yetakchisi&lt;ref name=&quot;Dune3Posters&quot; /&gt;

[[Josh Brolin]] Gurney Halleck rolida, Atreideslar xonadonining qurol ustasi va Paulning ustozlaridan biri boʻlib, avvalgi „Dune“ filmlaridagi rolini yana ijro etadi&lt;ref name=&quot;BrolinCasting&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.superherohype.com/movies/618248-dune-3-josh-brolin-disappointing-update-about-character|title=Dune 3: Josh Brolin Shares Disappointing Update About His Character |last=Girolamo |first=Dan |website=[[SuperHeroHype]] |date=August 7, 2025 |access-date=August 7, 2025 |archive-date=August 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250807160623/https://www.superherohype.com/movies/618248-dune-3-josh-brolin-disappointing-update-about-character |url-status=live}}&lt;/ref&gt;. [[Nakoa-Wolf Momoa]] va [[Ida Brooke]] mos ravishda Leto II Atreides hamda Gʻanima Atreides rollarini ijro etadi — ular Paul va Chanining egizak farzandlaridir&lt;ref name=&quot;TwinsCasting&quot;&gt;{{Cite web |url=https://deadline.com/2025/06/dune-3-casts-nakoa-wolf-momoa-ida-brooke-1236436045/ |title=Nakoa-Wolf Momoa &amp; Ida Brooke Join ''Dune 3'' as Twin Children of Paul Atreides |last=Grobar |first=Matt |website=[[Deadline Hollywood]] |date=June 17, 2025 |access-date=June 17, 2025 |archive-date=June 17, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617210817/https://deadline.com/2025/06/dune-3-casts-nakoa-wolf-momoa-ida-brooke-1236436045/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Warner Bros. filmlari]]
[[Turkum:Legendary Pictures filmlari]]
[[Turkum:Hans Zimmer sountrekini bastalagan filmlar]]
[[Turkum:AQSh epik filmlari]]</text>
      <sha1>9uyht5kfe4fh61j15f2zhjwh978c9fd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974364</id>
      <parentid>5974362</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:12:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirishkorlik</username>
        <id>75661</id>
      </contributor>
      <origin>5974364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8375" sha1="eb7xzjqi6w0auoummnklqqakjak45za" xml:space="preserve">{{Infobox film
| image          = Dune Part Three poster.jpg
| caption        = Tizer poster
| director       = [[Denis Villeneuve]]
| screenplay     = {{Plainlist|
* Denis Villeneuve
* [[Brian K. Vaughan]]
}}
| based_on       = {{Based on|''[[Dune Messiah]]''|[[Frank Herbert]]}}
| producer       = {{Plainlist|
* [[Mary Parent]]
* [[Cale Boyter]]
* Joseph M. Caracciolo Jr.
* [[Brian Herbert]]
* Kim Herbert
* Byron Merritt
* [[Thomas Tull]]
* [[Tanya Lapointe]]
* Denis Villeneuve
}} 
| starring       = {{Plainlist|
* [[Timothée Chalamet]]
* [[Zendaya]]
* [[Jason Momoa]]
* [[Florence Pugh]]
* [[Rebecca Ferguson]]
* [[Isaach de Bankolé]]
* [[Charlotte Rampling]]
* [[Anya Taylor-Joy]]
* [[Robert Pattinson]]
* [[Javier Bardem]]
}}
| cinematography = [[Linus Sandgren]]
| editing        = [[Joe Walker (film editor)|Joe Walker]]
| music          = [[Hans Zimmer]]
| studio         = [[Legendary Pictures]]
| distributor    = [[Warner Bros. Pictures]]
| released       = {{Film date|2026|12|18}}
| runtime        = 
| country        = United States
| language       = English
| budget         = 
| gross          = 
}}
'''''Dune: Part Three''''' — [[Denis Villeneuve]] tomonidan hamkorlikda ishlab chiqarilgan va rejissyorlik qilingan, namoyish etilishi kutilayotgan Amerika epik kosmik opera janridagi film. Ssenariy Denis Villeneuve va Brian K. Vaughan tomonidan birgalikda yozilgan boʻlib, u Frank Herbertning 1969-yilda chop etilgan „[[Dune Messiah]]“ romaniga asoslangan. Film „[[Dune: Part Two]]“ (2024) ning davomi hamda [[Legendary Pictures]]ning „[[Dune (franshiza)|Dune]]“ franshizasidagi uchinchi va yakuniy qismdir. Filmda [[Timothée Chalamet]], [[Zendaya]], [[Jason Momoa]], [[Florence Pugh]], [[Rebecca Ferguson]], [[Isaach de Bankolé]], [[Charlotte Rampling]], [[Anya Taylor-Joy]], [[Robert Pattinson]] va [[Javier Bardem]] kabi aktyorlar rol ijro etadi.

„Dune“ filmi targʻiboti davomida Villeneuve, agar film muvaffaqiyat qozonsa, „Dune Messiah“ni ham ekranlashtirish rejasini tasdiqlagan va keyinchalik bu uning ushbu turkumdagi soʻnggi filmi boʻlishini bildirgan. „Dune: Part Two“ning tanqidiy va tijoriy muvaffaqiyatidan soʻng film rasman ishlab chiqilayotgani tasdiqlangan hamda [[Warner Bros. Pictures]] uni 2026-yil dekabr oyida namoyish etishni belgilagan. Aktyorlar tarkibi 2025-yil mart oyida eʼlon qilinganidan soʻng, asosiy suratga olish ishlari 2025-yil iyulda boshlanib, noyabrda yakunlangan; suratga olish ishlari [[Budapesht]] va [[Abu-Dabi]]da olib borilgan. Oldingi qismlarda ishlagan [[Hans Zimmer]] yana film musiqasini yaratish uchun qaytgan.

„Dune: Part Three“ [[AQSh]]da 2026-yil 18-dekabrda namoyish etilishi rejalashtirilgan.
== Rollarda ==

*[[Timothée Chalamet]] — [[Paul Atreides]] rolida, podishoh-imperator va Atreideslar xonadoni boshligʻi&lt;ref name=&quot;Casting&quot;&gt;{{cite web|url=https://deadline.com/2025/04/dune-3-rob-pattinson-1236363305/|title=''Dune 3'': Legendary Circling Robert Pattinson for New Role in Upcoming Installment|last=Kroll|first=Justin|website=[[Deadline Hollywood]]|date=April 8, 2025|access-date=April 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

*[[Zendaya]] — [[Chani]] rolida, yosh va isyonkor frimen jangchisi hamda Paulning sevgilisi&lt;ref name=Casting/&gt;

*[[Jason Momoa]] — Hayt rolida, Atreideslar xonadonining marhum qilichbozi va Paulning ustozlaridan biri boʻlgan [[Duncan Idaho]] qiyofasida yaratilgan gʻola&lt;ref name=&quot;MomoaCasting&quot;&gt;{{cite web|url=https://collider.com/dune-messiah-cast-jason-momoa/ |title=Jason Momoa Returns to Arrakis as ''Fast X'' Star Joins ''Dune Messiah'' |last=McPherson |first=Chris |website=[[Collider (website)|Collider]] |date=March 31, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331182706/https://collider.com/dune-messiah-cast-jason-momoa/ |archive-date=March 31, 2025 |url-status=live |access-date=March 31, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Hayt&gt;{{Cite web |last=Pak |first=Jaron |date=March 17, 2025 |title=Who Is Hayt? Jason Momoa's New Dune 3 Character Explained |website=[[SlashFilm]] |url=https://www.slashfilm.com/2125573/hayt-jason-momoa-dune-3-character-explained/ |access-date=March 18, 2026 }}&lt;/ref&gt;

*[[Florence Pugh]] — [[Malika Irulan|Irulan]] rolida, Paulning rafiqasi va sobiq podishoh-imperator Shaddam IV ning qizi&lt;ref name=Casting/&gt;

*[[Rebecca Ferguson]] — [[Ledi Jessica]] rolida, Muhtarama Ona hamda Paul va Alianing onasi&lt;ref name=Ferguson&gt;{{Cite web |last=Erbland |first=Kate |date=October 7, 2025 |title=Kathryn Bigelow's riveting nuclear thriller ''A House of Dynamite'' scared star Rebecca Ferguson, too |website=[[IndieWire]] |url=https://www.indiewire.com/features/interviews/a-house-of-dynamite-rebecca-ferguson-interview-1235154395/ |access-date=October 8, 2025 }}&lt;/ref&gt;

*[[Isaach de Bankolé]] — Faruk rolida, Paulning sobiq Fedaykini&lt;ref name=&quot;Dune3Posters&quot;&gt;{{Cite web |url=https://deadline.com/2026/03/dune-part-3-trailer-release-date-character-posters-1236756805/ |title='Dune: Part Three' Trailer To Be Released Tuesday; Character Posters Revealed |last=Blyth |first=Antonia |website=[[Deadline Hollywood]] |date=March 16, 2026 |access-date=March 16, 2026}}&lt;/ref&gt;


*[[Charlotte Rampling]] — Muhtarama Ona Mohiam rolida, Bene Gesserit aʼzosi va imperatorning haqiqatgoʻyi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Return to Arrakis: 'Dune: Part Three' Trailer Debuts |url=https://www.awn.com/news/return-arrakis-dune-part-three-trailer-debuts |access-date=2026-03-17 |website=Animation World Network |language=en}}&lt;/ref&gt;

*[[Anya Taylor-Joy]] — [[Alia Atreides]] rolida, Paulning singlisi&lt;ref&gt;{{cite magazine |first=Anya |last=Taylor-Joy |date=August 21, 2025 |title=Matt Smith tells Anya Taylor-Joy why 'life's fucking mega' |magazine=[[Interview Magazine]] |url=https://www.interviewmagazine.com/film/matt-smith-tells-anya-taylor-joy-why-lifes-fucking-mega |url-status=live
|access-date=December 8, 2025 }}&lt;/ref&gt;

*[[Robert Pattinson]] — Scytale rolida, Paulni taxtdan agʻdarishga qaratilgan fitnani amalga oshiruvchi Tleilaxu „yuz oʻzgartiruvchi“&lt;ref&gt;{{cite magazine |last=Gomez |first=Dessi |date=February 6, 2026 |title='Dune 3' – Theaters – Dec. 18 |magazine=[[Deadline Hollywood|Deadline]] |url=https://deadline.com/lists/most-anticipated-movies-2026/dune-3-theaters-2026/ |access-date=February 10, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine |last=Sharf |first=Zack |date=November 4, 2025 |title=Robert Pattinson says filming ''Dune&amp;nbsp;3'' was 'so hot in the desert' that 'my brain wasn't operating: I did not have a single functioning brain cell'  |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://variety.com/2025/film/news/robert-pattinson-dune-3-filming-so-hot-desert-1236569744/ |access-date=November 5, 2025}}&lt;/ref&gt;

*[[Javier Bardem]] — Stilgar rolida, Sietch Tabr hududidagi frimen qabilasi yetakchisi&lt;ref name=&quot;Dune3Posters&quot; /&gt;

[[Josh Brolin]] Gurney Halleck rolida, Atreideslar xonadonining qurol ustasi va Paulning ustozlaridan biri boʻlib, avvalgi „Dune“ filmlaridagi rolini yana ijro etadi&lt;ref name=&quot;BrolinCasting&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.superherohype.com/movies/618248-dune-3-josh-brolin-disappointing-update-about-character|title=Dune 3: Josh Brolin Shares Disappointing Update About His Character |last=Girolamo |first=Dan |website=[[SuperHeroHype]] |date=August 7, 2025 |access-date=August 7, 2025 |archive-date=August 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250807160623/https://www.superherohype.com/movies/618248-dune-3-josh-brolin-disappointing-update-about-character |url-status=live}}&lt;/ref&gt;. [[Nakoa-Wolf Momoa]] va [[Ida Brooke]] mos ravishda Leto II Atreides hamda Gʻanima Atreides rollarini ijro etadi — ular Paul va Chanining egizak farzandlaridir&lt;ref name=&quot;TwinsCasting&quot;&gt;{{Cite web |url=https://deadline.com/2025/06/dune-3-casts-nakoa-wolf-momoa-ida-brooke-1236436045/ |title=Nakoa-Wolf Momoa &amp; Ida Brooke Join ''Dune 3'' as Twin Children of Paul Atreides |last=Grobar |first=Matt |website=[[Deadline Hollywood]] |date=June 17, 2025 |access-date=June 17, 2025 |archive-date=June 17, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617210817/https://deadline.com/2025/06/dune-3-casts-nakoa-wolf-momoa-ida-brooke-1236436045/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Warner Bros. filmlari]]
[[Turkum:Legendary Pictures filmlari]]
[[Turkum:Hans Zimmer sountrekini bastalagan filmlar]]
[[Turkum:AQSh epik filmlari]]</text>
      <sha1>eb7xzjqi6w0auoummnklqqakjak45za</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fayl:Dune Part Three poster.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1360680</id>
    <revision>
      <id>5974359</id>
      <timestamp>2026-04-04T06:24:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirishkorlik</username>
        <id>75661</id>
      </contributor>
      <origin>5974359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="mk2oan7o2xywdf5m3k9uxxkyf75d171" xml:space="preserve">
== Litsenziyalash ==
{{Noerkin poster}}</text>
      <sha1>mk2oan7o2xywdf5m3k9uxxkyf75d171</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Naciye Sulton</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360681</id>
    <revision>
      <id>5974363</id>
      <timestamp>2026-04-04T06:52:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oblakulova</username>
        <id>111326</id>
      </contributor>
      <comment>„{{qirollik bilgiqutisi | name         = Naciye Sulton | tugʻilgan_sanasi   = {{Tugʻilgan sanasi|1896|10|25|df=yes}} | tugʻilgan_joyi  = [[Feriye saroyi]], [[Konstantinopol]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] | vafot_sanasi   = {{Vafot sanasi va yoshi|1957|12|04|1896|10|25|df=yes}} | vafot_joyi  = [[Nişantaşı]], [[Istanbul]], [[Turkiya]] | dafn_etilgan_joy = Shahzoda Ahmad Kamoliddin maqbarasi, Yahyo afandi qabristoni, [[Istanbul]]...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18121" sha1="4p4g7cpg9c1j9poz93tcxbsfk2vmh24" xml:space="preserve">{{qirollik bilgiqutisi
| name         = Naciye Sulton
| tugʻilgan_sanasi   = {{Tugʻilgan sanasi|1896|10|25|df=yes}}
| tugʻilgan_joyi  = [[Feriye saroyi]], [[Konstantinopol]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]]
| vafot_sanasi   = {{Vafot sanasi va yoshi|1957|12|04|1896|10|25|df=yes}}
| vafot_joyi  = [[Nişantaşı]], [[Istanbul]], [[Turkiya]]
| dafn_etilgan_joy = Shahzoda Ahmad Kamoliddin maqbarasi, Yahyo afandi qabristoni, [[Istanbul]]
| spouse       = {{Nikoh|[[Anvar Posho|Ismoil Anvar posho]]|1911|1922|end=died}}&lt;br /&gt;{{Nikoh|Mehmed Komil posho|1923|1949|end=divorce}}
| issue        = {{Unbulleted list|{{Small|'''''birinchi nikoh'''''}}|[[Mohpaykar Xonimsulton]]|[[Turkan Xonimsulton]]|[[Sultonzaoda Ali bey]]|{{Small|'''''ikkinchi nikoh'''''}}|[[Rana Xonimsulton]]}}
| house        = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]]
| house-type   = Sulola
| father       = [[Shahzoda Salim Sulaymon]]
| mother       = Oysha Tarziter xonim
| full name    = {{Lang-tr|Emine Naciye Sultan|italic=no}}&lt;br /&gt;{{Lang-ota|امینه ناجیه سلطان}}
| religion     = [[Islom]], [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniylik]]
}}
'''Emine Naciye Sulton''' ({{Lang-ota|امینه ناجیه سلطان}}; 1896-yil 25-oktyabr — 1957-yil 4-dekabr) — [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar]] malikasi, sulton [[Abdulmajid I|Abdulmajid I ning]] oʻgʻli [[Shahzoda Salim Sulaymon]]ning qizi.

== Yoshligi va taʼlimi ==
[[File:Left side - Piano of Ottoman princess Naciye Sultana (1880) by Julius Bluthner &amp; Co. and Maple &amp; Co, Ltd - Museo Soumaya - Mexico 2024.jpg|250px|thumb|left|[[Mexiko shahri]] Museo Soumaya muzeyidagi malika Naciye Sultonga tegishli pianino]]

Naciye Sulton 1896-yil 25-oktyabrda [[Feriye saroyi]]da tugʻilgan{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=3}}. Uning otasi sulton [[Abdulmajid I]] va [[Serfiraz xonim]]ning oʻgʻli [[Shahzoda Salim Sulaymon]], onasi esa Bargan-Ipa oilasidan boʻlgan [[Abxazlar|abxaz]] ayol Oysha Tarziter xonim edi{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=7}}. U otasining ikkinchi farzandi va yagona qizi, onasining esa toʻngʻich farzandi edi. Uning oʻzidan 7 yosh kichik [[Shahzoda Mehmed Sharafiddin]] ismli tugʻishgan ukasi va [[Shahzoda Mehmed Abdulhalim]] ismli ota bir, ona boshqa akasi boʻlgan&lt;ref name=&quot;abc&quot;&gt;{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|url=https://archive.org/details/GenealogyOfTheImperialOttomanFamily2005|year=2005|pages=[https://archive.org/details/GenealogyOfTheImperialOttomanFamily2005/page/n17 12]–13}}&lt;/ref&gt;.

Ularning oilasi qishni Feriye saroyida, yozni esa [[Bebek]]da joylashgan Nisbetiyye qasrida oʻtkazar edi{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=14}}.

Naciye xususiy taʼlim olgan. Uning birinchi ustozi Aynizoda Tahsin afandi boʻlib, unga alifboni oʻrgatgan. Ikkinchi ustozi Hofiz Ihsan afandida koʻp yillar [[turk tili]] darslarini olgan. Soʻngra Naciyega [[Holid Ziyo Ushoqligil]] taʼlim bergan. Shuningdek, keyinchalik [[islom]] dinini qabul qilib, Odila ismini olgan, asl ismi Fraulein Funke ismli nemis ayolidan [[fransuz tili|fransuz]] va turk tili darslarini olgan{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=14}}.

Naciye ulgʻaygach, musiqa darslarini ham ola boshladi. U [[pianino]] va [[skripka]] darslarini soz ustozi Udi Andondan oldi. Shuningdek, Braun ismli nemis oʻqituvchisidan skripka darslarini oʻrgangan, pianino boʻyicha ustozlari Lange va Hege saboq bergan. Naciye Sulton, ayniqsa, pianino darslarini va oʻzining pianino ustozi Hegeni juda yoqtirardi. Hege bir muddat ''Mekteb-i Harbiyyeda'' pianino oʻqituvchisi boʻlgan va oʻsha paytda [[Istanbul]]ning eng mashhur pianinochilaridan biri sanalgan{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=14}}.

Naciyeni otasining birinchi ayoli Filişan xonim juda yaxshi koʻrgan boʻlib, u Naciyeni va uning farzandlarini oʻz farzandlaridek tarbiya qilgan. Filişan xonim Naciyega pianino kuylarini mashq qilishida ham yordam bergan{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=7}}.

== Abdurrahimga unashtirilishi ==
Sulton [[Abdulhamid II|Abdulhamid II ning]] oʻgʻli [[Shahzoda Abdurrahim Xayriy]] nikoh yoshiga yetgach, otasi uni Naciye Sultonga uylantirishga qaror qildi. Biroq bu qaror Naciye va uning oilasiga darhol bildirilmagan. Ammo qarordan xabar topishgach, Naciye oʻshanda atigi 12 yoshda boʻlgani uchun ham otasi, ham onasi bunga qarshi chiqdi. Shunga qaramay, otasi akasiga qarshi bora olmadi va bunga rozi boʻlishga majbur boʻldi. Shu tariqa Naciye Abdürrahimga unashtirildi{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|pp=19–20}}.

== Birinchi nikohi ==
[[File:Naciye Sultan ve Enver Paşa'nın düğünü(1).jpg|thumb|Naciye Sulton va Anvar posho nikoh marosimida]]

[[Anvar Posho|Ismoil Anvar poshoning]] Misr malikasi Iffet bilan goʻyo ishqiy munosabatda boʻlgani haqidagi mish-mishlar tarqaldi. Bu gap Istanbulga yetib kelgach, Bosh vazir [[Husayn Hilmi posho]] Anvarning kuyovlikka munosib nomzodligidan foydalanib, [[Ittifoq va taraqqiyot qoʻmitasi]] bilan [[Usmonlilar sulolasi]] oʻrtasida yaqin munosabat oʻrnatishga qaror qildi{{Sfn|Rorlich|1972|pp=9–10}}. Sinchkovlik bilan olib borilgan izlanishdan soʻng Bosh vazir Anvarning boʻlajak rafiqasi sifatida Naciye Sultonni tanladi. Soʻngra bu qaror Anvarga ham Bosh vazir, ham Anvarning onasi tomonidan maʼlum qilindi. Anvar Naciyeni hech qachon koʻrmagan edi va u onasining maktublariga ishonmadi, chunki u onasining malikani kelin qilish gʻoyasiga oshufta boʻlib qolgan, deb gumon qilardi{{Sfn|Rorlich|1972|p=10}}.

Shuning uchun u [[Turkiya]] parlamenti aʼzosi boʻlgan ishonchli doʻsti [[Ahmad Rizo bey]]dan tekshirishni soʻradi. Doʻsti boʻlajak kelinning taʼlimi va goʻzalligi, shuningdek, boʻlajak sepi haqida ijobiy fikr bildirgach, Anvar bu nikohga amaliy yondashib, kelishuvni qabul qildi{{Sfn|Rorlich|1972|pp=10–11}}. Naciye avvalroq Shahzoda Abdurrahim Xayriyga unashtirilgan edi&lt;ref&gt;{{cite book|first=Adem|last=Suad|title=100 Meşhur Aşk|publisher=Az Kitap|date=April 6, 2015|isbn=978-6-054-81261-5}}&lt;/ref&gt;. Biroq sulton [[Mehmed V]] bu unashtiruvni bekor qildi&lt;ref&gt;{{cite book|first=Meral|last=Altındal|title=Osmanlı'da harem|publisher=Altın Kitaplar Yayınevi|year=1993|page=138}}&lt;/ref&gt; va 1909-yil aprelida&lt;ref&gt;{{cite book|first=Handan Nezir|last=Akmeşe|title=The Birth of Modern Turkey: The Ottoman Military and the March to WWI|publisher=I.B.Tauris|date=November 12, 2005|page=100|isbn=978-1-850-43797-0}}&lt;/ref&gt; Naciye atigi 12 yoshda boʻlganida uni oʻzidan 15 yosh katta Anvarga unashtirdi. Usmoniylarning eski hayot tarzi va anʼanalariga koʻra, Anvar [[Berlin]]da qolganligi sababli unashtiruv marosimi uning yoʻqligida oʻtkazildi{{Sfn|Rorlich|1972|p=11}}.

Nikoh 1911-yil 15-mayda [[Dolmabahçe saroyi]]da boʻlib oʻtdi va uni [[Shayx ul-islom]] Muso Kozim afandi oʻqidi. Sultonning bosh kotibi [[Holid Ziyo Ushoqligil]] Naciye nomidan vakil boʻlib xizmat qildi, uning guvohlari esa saroy oshxonasining boshligʻi Gʻolib bey va sultonning shaxsiy shifokori Hoji Ahmad bey edi. Harbiy vazir [[Mahmud Shavkat posho]] Anvarning nomidan vakil boʻlib xizmat qildi, uning guvohlari esa sultonning adyutanti Binboshi Refet bey va imperiya darvozalari kamarhujrasi Ahsan bey edi{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|pp=30–31}}. Toʻy esa taxminan 3 yildan soʻng 1914-yil 5-martda{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=57}} [[Nişantaşı saroyi]]da boʻlib oʻtdi&lt;ref&gt;{{cite book|first=Benjamin C.|last=Fortna|title=The Circassian: A Life of Eşref Bey, Late Ottoman Insurgent and Special Agent|publisher=Oxford University Press|year=2014|page=293 n. 16|isbn=978-0-190-49244-1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Tarih ve toplum: aylık ansiklopedik dergi, Volume 26|publisher=İletişim Yayınları/Perka A. Ş.|year=1934|page=171}}&lt;/ref&gt;. Juftlikning yashashi uchun [[Kuruçeşme]]dagi saroylardan biri berildi. Ularning nikohi juda baxtli kechdi&lt;ref&gt;{{cite book|first=Yaver Suphi|last=Bey|title=Enven Paşa'nın Son Günleri|publisher=artcivic|date=November 16, 2011|isbn=978-6-054-33739-2}}&lt;/ref&gt;.

1917-yil 17-mayda Naciye toʻngʻich farzandi — qizi [[Mohpaykar Xonimsulton]]ni dunyoga keltirdi. Uning ortidan 1919-yil 4-iyulda ikkinchi qizi [[Türkan Xonimsulton]] dunyoga keldi. Qizlarning ikkalasi ham [[Istanbul]]da tugʻilgan&lt;ref name=&quot;abc&quot;/&gt;. Anvar Berlinda yashagan paytda Naciye hamda qizlari Mohpaykar va Türkan uning yoniga bordilar. Anvar [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|Rossiya SSR]]ga joʻnagach, uning oilasi oʻsha yerda qoldi{{Sfn|Rorlich|1972|p=79}}. Uning oʻgʻli [[Sultonzoda Ali bey]] 1921-yil 29-sentyabrda Berlinda tugʻildi&lt;ref name=&quot;abc&quot;/&gt;. Anvar Rossiya SSRga ketganidan keyin Naciye uni hech qachon koʻrmadi{{Sfn|Rorlich|1972|p=79}}. 1922-yil 4-avgustda Anvar vafot etgach, Naciye Sulton beva qoldi&lt;ref name=&quot;abc&quot;/&gt;.

== Xayriya ishlari ==
1912-yilda Istanbul va shahr atrofdagi jamoalarga tibbiy yordam koʻrsatish uchun 1877-yilda tashkil etilgan „Usmoniylar Hilol-i Ahmer jamiyati“ doirasida „Hilol-i Ahmer ayollar markazi“ tuzildi&lt;ref&gt;{{cite book|first1=Barton|last1=Hacker|first2=Margaret|last2=Vining|title=A Companion to Women's Military History|publisher=BRILL|date=17 August 2012|page=199|isbn=978-9-004-21217-6}}&lt;/ref&gt;. 1914-yil fevralida tashkilot hamshiralik yordamchilari uchun kurs boshlanganini eʼlon qildi. Kurs juma va yakshanba kunlari har biri 2 soatdan iborat 18 ta darsdan tashkil topishi kerak edi. Mashgʻulotlarni [[Besim Umar]] va [[Akil Muxtor]] oʻtishi belgilandi. Kursda 40–50 nafar ayol qatnashdi va 5 oylik kurs yakunida 27 nafar ayol imtihonni muvaffaqiyatli topshirdi. Usmoniylar amaldorlarining taniqli xotinlari va qizlari boʻlgan bu 27 nafar ayol sertifikatlarini Naciye va uning onasi, shuningdek, sulton [[Mehmed V|Mehmed VI ning]] birinchi rafiqasi [[Kamures Kadın]] ishtirokidagi marosimda qabul qilib oldilar&lt;ref&gt;{{cite book|first=Nicolina Anna Norberta Maria van|last=Os|title=Feminism, Philanthropy and Patriotism: Female Associational Life in the Ottoman Empire|publisher=Leiden University Institute for Area Studies (LIAS), Faculty of Humanities, Leiden University|date=2013-10-31|pages=451–452}}&lt;/ref&gt;.

1916-yil avgustda poytaxtda „Musulmon mehnatkash ayollar jamiyati“ tuzildi. Uning [[Istanbul]], [[Pera]] va [[Üsküdar]]da uchta boʻlimi bor edi. Jamiyat prezidenti Naciye Sulton boʻlib, Anvarning oʻzi uning homiyi sifatida xizmat qildi&lt;ref&gt;{{cite book|first1=Albert|last1=Hourani|first2=Philip Shukry|last2=Khoury|first3=Mary Christina|last3=Wilson|title=The Modern Middle East: A Reader|url=https://archive.org/details/modernmiddleeast00hour|url-access=limited|publisher=University of California Press|date=January 1, 1993|pages=[https://archive.org/details/modernmiddleeast00hour/page/n143 137]|isbn=978-0-520-08241-0}}&lt;/ref&gt;. Naciye yetakchi sifatida qoʻmitaning ayollarni uy-roʻzgʻordan tashqaridagi hayotga integratsiya qilishdagi ishtirokini yaqqol koʻrsatardi. Jamiyat ayollarning mehnat sharoitlarini tartibga soldi va ularni turmush qurib, oila qurishga ragʻbatlantirdi&lt;ref&gt;{{cite book|first1=Annika|last1=Rabo|first2=Bo|last2=Utas|title=The Role of the State in West Asia|publisher=Swedish Research Institute in Istanbul|year=2005|page=21|isbn=978-9-186-88413-0}}&lt;/ref&gt;.

== Ikkinchi nikohi ==
Anvar poshoning vafotidan soʻng Naciye Sulton 1923-yil 30-oktyabrda Berlinda uning ukasi Mehmed Komil poshoga turmushga chiqdi&lt;ref name=&quot;abc&quot;/&gt;. Shundan soʻng Komil poshi ''Damat'' boʻldi. 1924-yil martda imperatorlik oilasi surgun qilingach, Naciye va uning eri [[Fransiya]]ning [[Parij]] shahriga joylashdilar. Bu yerda 1926-yil 25-fevral kuni juftlikning yagona farzandi — qizi [[Rana Xonimsulton|Rana ''Xonimsulton''ni]] dunyoga keldi&lt;ref name=&quot;abc&quot;/&gt;. 1933-yilda imperatorlik oilasi surgun qilinganidan 9 yil oʻtib, Naciye [[Nice]] shahrida ukasi [[Shahzoda Mehmed Sharafiddin]] bilan uchrashdi{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=129}}. [[Ikkinchi Jahon urushi]] boshida Naciye va eri [[Shveysariya]]ning [[Bern]] shahriga koʻchib oʻtdilar{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=130}}. Naciye Sulton farzandlariga boʻlgan sogʻinchiga chiday olmadi. Uning qizlari Mohpaykar, Türkan va Ranani amakisi Nuri posho Shveysariyaga olib keldi. Ali esa oʻqishi sababli Istanbulda edi va bu yerga kela olmadi. 1943-yilda Mohpaykar va Türkan Istanbulga qaytib ketdilar{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=131}}. 1946-yilda urush tugagach, Naciye, eri va qizlari yana Parijga qaytdilar{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=132}}.

Naciye farzandlarining yaxshi taʼlim olishini taʼminladi. Uning toʻngʻich qizi Mohpaykar shifokor boʻldi, ikkinchi qizi Türkan esa kimyo boʻyicha oʻqishni tugatdi. 1946-yilda Türkan [[Hasan Tahsin Mayatepek]]ning oʻgʻli, tashqi ishlar vaziri Hüveyda Mayatepekka turmushga chiqdi. Naciye qizining toʻyida qatnasha olmadi. Mohpaykar hamkasbi shifokor Fikret Urgüplüga turmushga chiqdi, Naciye bu toʻyda ham qatnasha olmadi{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=132}}. Naciyening oʻgʻli Ali Abdidin Daverning qizi Parizod xonimga uylangan. Soʻngra u oʻgʻli bilan [[London]]ga bordi, u yerda oʻgʻli aviatsiyada yongʻin xizmati yordamchisi boʻlib ishlagan. Oʻsha yerda ikki oy yashagach, Naciye qizi Türkanning yoniga Shveysariyaga ketdi{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=134}}.

Naciye 1949-yilda Komil posho bilan ajrashdi{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=133}}. Shundan soʻng u 1949-yil 22-sentyabrda Turkiyaga qaytdi va Vazirlar Kengashi qarori bilan Turkiya fuqaroligini oldi. Pasport va fuqarolik toʻgʻrisidagi qonun huquqiy boʻshliq yaratgan edi va Komil posho, ehtimol, bundan foydalangan. Naciye Sulton va uning oilasining ishlarini boshqarib turgan uning akasi [[Nuri Killigil]] 1949-yil 2-martda Istanbuldagi qurol zavodida sodir boʻlgan portlashda halok boʻldi. Komil posho xotini va uning oilasining ishlarini yuritish uchun Turkiyaga qaytishi kerak edi. Buni amalga oshirish uchun u qonunga muvofiq sulola bilan aloqalarini uzishi, yaʼni xotinidan ajrashishi lozim edi. Komil Naciye Sultondan ajrashdi va Turkiyaga qaytdi, biroq bu ajrim hujjatdagina edi, xolos. Buni, birinchidan, Naciye oʻz xotiralari va intervyularida ajrashuvni umuman tilga olmagani, ikkinchidan esa pasport qonuni kuchga kirgach, Turkiyaga qaytgan uning amakivachchasi [[Sabiha Sulton]] kundaligida Naciye va Komil posho 1952-yil 1-sentyabrda Istanbulda uning uyiga tashrif buyurganini yozgani tasdiqlaydi. Komil posho 1962-yilda vafot etgan&lt;ref&gt;{{cite book | last=Sönmez | first=Cahi̇de | title=The Visits of the Female Members of the Ottoman Dynasty to Turkey During the Presidency of Ismet İnönü | pages = 351–352 | date = January 28, 2017 | publisher = XII. European Conference on Social and Behavioral Sciences, Catania, Italy}}&lt;/ref&gt;.

== Vafoti ==
Naciye Sulton 1957-yil 4-dekabrda 61 yoshida [[Nişantaşı]]da jigar saratonidan vafot etdi va vasiyatiga koʻra otasining yoniga, Yahyo afandi qabristonidagi [[Shahzoda Ahmad Kamoliddin]] maqbarasiga dafn etildi{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|pp=iv, 140–141}}.

== Mukofotlari ==
* Usmoniylar xonadoni ordeni&lt;ref name=&quot;Öztuna1978&quot;&gt;{{cite book|author=Yılmaz Öztuna|title=Başlangıcından zamanımıza kadar büyük Türkiye tarihi: Türkiye'nin siyasî, medenî, kültür, teşkilât ve san'at tarihi|year=1978|publisher=Ötüken Yayınevi|page=165}}&lt;/ref&gt;
* 1-darajali Xayriya ordeni&lt;ref name=&quot;Öztuna1978&quot;/&gt;

== Farzandlari ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ism !! Tugʻilgan !! Vafot etgan !! style=&quot;width:40%;&quot; |Izohlar
|-
! colspan=&quot;4&quot; | 1911-yil 15-mayda turmush qurgan Ismoil Anvar poshodan (1881-yil 22-noyabr – 1922-yil 4-avgust)
|-
| [[Mohpaykar Xonimsulton]]
| 1917-yil 17-may
| 2000-yil 3-aprel
| Kuruçeşme saroyida tugʻilgan. Turmushga chiqqan va farzandli boʻlgan. Turkiyaning Istanbul shahrida vafot etgan va oʻsha yerda dafn etilgan&lt;ref name=&quot;abc&quot;/&gt;{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=153}}.
|-
| [[Türkan Xonimsulton]]
| 1919-yil 4-iyul
| 1989-yil 25-dekabr
| Kuruçeşme saroyida tugʻilgan. Turmushga chiqqan va farzandli boʻlgan. Turkiyaning [[Anqara]] shahrida vafot etgan va oʻsha yerda dafn etilgan&lt;ref name=&quot;abc&quot;/&gt;{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=153}}.
|-
| [[Sultonzaoda Ali Bey]]
| 1921-yil 29-sentyabr
| 1971-yil 2-dekabr
| [[Olmoniya (Germaniya)|Germaniya]]ning [[Berlin]] shahrida tugʻilgan. Turmush qurgan va farzandli boʻlgan. [[Avstraliya]]da vafot etgan&lt;ref name=&quot;abc&quot;/&gt;{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=153}}.
|-
! colspan=&quot;4&quot; | 1923-yil 30-oktyabrda turmush qurgan Mehmed Komil poshodan (1949-yilda ajrashishgan; 1962-yilda Mehmed Komil vafot etgan)
|-
| [[Rana Xonimsulton]]
| 1926-yil 25-fevral
| 2008-yil 14-aprel
| Fransiyaning Parij shahrida tugʻilgan. Turkiyaning Istanbul shahrida vafot etgan. 1949-yil 25-iyulda [[Sadi Eldem]]ga turmushga chiqib, Ceyda Eldem (1952-yil 1-mart — 2014-yil avgust) va Necla Eldem (1954-yil 24-mart — 1964) ismli ikki qiz va Edhem Eldem (1960-yil 2-mart) ismli oʻgʻil koʻrgan. Edhem Eldem 1983-yil 2-sentyabrda Zeynep Sedef Torunoglu bilan turmush qurgan va ularning Simin Eldem (1987-yil 2-yanvar) ismli qizi boʻlgan&lt;ref name=&quot;abc&quot;/&gt;{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=153}}.
|-
|}

== Nasabi ==
{{Ajdodlar|collapsed=yes |align=center
|boxstyle_1=background-color: #fcc;
|boxstyle_2=background-color: #fb9;
|boxstyle_3=background-color: #ffc;
|boxstyle_4=background-color: #bfc;
| 1 = 1. '''Naciye Sulton'''
| 2 = 2. [[Shahzoda Salim Sulaymon]]
| 3 = 3. Oysha Tarziter xonim
| 4 = 4. [[Abdulmajid I]]
| 5 = 5. [[Serfiraz xonim]]
| 8 = 8. [[Mahmud II]]
| 9 = 9. [[Bezmiâlem Sulton]]
| 10 = 10. Lah Usmon bey
| 11 = 11. Zeliha xonim Tapsin

}}

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}

== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi|first=Azade-Ayse|last=Rorlich|title=Enver Pasha and the Bolshevik Revolution|publisher=University of Wisconsin—Madison|year=1972}}
* {{Kitob manbasi|first=Neval|last=Milanlıoğlu|title=Emine Naciye Sultan'ın Hayatı (1896-1957)|year=2011|publisher=Marmara University Institute of Social Sciences |type=Postgraguate Thesis |url=https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=WwClKWAOk03Z_wiYQxX3Hw&amp;no=jKGuZMQmb4gUhRzqFUURjw|language=tr}}


{{DEFAULTSORT:Naciye Sultan}}
[[Turkum:1896-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1957-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:19-asr Usmoniylar imperiyasi malikalari]]
[[Turkum:20-asr Usmoniylar imperiyasi malikalari]]</text>
      <sha1>4p4g7cpg9c1j9poz93tcxbsfk2vmh24</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974365</id>
      <parentid>5974363</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:12:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oblakulova</username>
        <id>111326</id>
      </contributor>
      <origin>5974365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18169" sha1="qzlqi7jrw8pl8g4mho32r3jvov2p3li" xml:space="preserve">{{qirollik bilgiqutisi
| name         = Naciye Sulton
| tugʻilgan_sanasi   = {{Tugʻilgan sanasi|1896|10|25|df=yes}}
| tugʻilgan_joyi  = [[Feriye saroyi]], [[Konstantinopol]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]]
| vafot_sanasi   = {{Vafot sanasi va yoshi|1957|12|04|1896|10|25|df=yes}}
| vafot_joyi  = [[Nişantaşı]], [[Istanbul]], [[Turkiya]]
| dafn_etilgan_joy = Shahzoda Ahmad Kamoliddin maqbarasi, Yahyo afandi qabristoni, [[Istanbul]]
| spouse       = {{Nikoh|[[Anvar Posho|Ismoil Anvar posho]]|1911|1922|end=died}}&lt;br /&gt;{{Nikoh|Mehmed Komil posho|1923|1949|end=divorce}}
| issue        = {{Unbulleted list|{{Small|'''''birinchi nikoh'''''}}|[[Mohpaykar Xonimsulton]]|[[Turkan Xonimsulton]]|[[Sultonzaoda Ali bey]]|{{Small|'''''ikkinchi nikoh'''''}}|[[Rana Xonimsulton]]}}
| house        = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]]
| house-type   = Sulola
| father       = [[Shahzoda Salim Sulaymon]]
| mother       = Oysha Tarziter xonim
| full name    = {{Lang-tr|Emine Naciye Sultan|italic=no}}&lt;br /&gt;{{Lang-ota|امینه ناجیه سلطان}}
| religion     = [[Islom]], [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniylik]]
}}
'''Emine Naciye Sulton''' ({{Lang-ota|امینه ناجیه سلطان}}; 1896-yil 25-oktyabr — 1957-yil 4-dekabr) — [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar]] malikasi, sulton [[Abdulmajid I|Abdulmajid I ning]] oʻgʻli [[Shahzoda Salim Sulaymon]]ning qizi.

== Yoshligi va taʼlimi ==
[[File:Left side - Piano of Ottoman princess Naciye Sultana (1880) by Julius Bluthner &amp; Co. and Maple &amp; Co, Ltd - Museo Soumaya - Mexico 2024.jpg|250px|thumb|[[Mexiko shahri]] Museo Soumaya muzeyidagi malika Naciye Sultonga tegishli pianino]]

Naciye Sulton 1896-yil 25-oktyabrda [[Feriye saroyi]]da tugʻilgan{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=3}}. Uning otasi sulton [[Abdulmajid I]] va [[Serfiraz xonim]]ning oʻgʻli [[Shahzoda Salim Sulaymon]], onasi esa Bargan-Ipa oilasidan boʻlgan [[Abxazlar|abxaz]] millatiga mansub Oysha Tarziter xonim edi{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=7}}. U otasining ikkinchi farzandi va yagona qizi, onasining esa toʻngʻich farzandi boʻlgan. Uning oʻzidan 7 yosh kichik [[Shahzoda Mehmed Sharafiddin]] ismli tugʻishgan ukasi va [[Shahzoda Mehmed Abdulhalim]] ismli ota bir, ona boshqa akasi boʻlgan&lt;ref name=&quot;abc&quot;&gt;{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|url=https://archive.org/details/GenealogyOfTheImperialOttomanFamily2005|year=2005|pages=[https://archive.org/details/GenealogyOfTheImperialOttomanFamily2005/page/n17 12]–13}}&lt;/ref&gt;.

Ularning oilasi qishni Feriye saroyida, yozni esa [[Bebek]]da joylashgan Nisbetiyye qasrida oʻtkazgan{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=14}}.

Naciye xususiy taʼlim olgan. Uning birinchi ustozi Aynizoda Tahsin afandi boʻlib, unga alifboni oʻrgatgan. Ikkinchi ustozi Hofiz Ihsan afandidan koʻp yillar [[turk tili]] darslarini olgan. Soʻngra Naciyega [[Holid Ziyo Ushoqligil]] taʼlim bergan. Shuningdek, keyinchalik [[islom]] dinini qabul qilib, Odila ismini olgan, asl ismi Fraulein Funke ismli nemis ayolidan [[fransuz tili|fransuz]] va turk tili saboqlarini olgan{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=14}}.

Naciye ulgʻaygach, musiqa darslarini ham ola boshladi. U [[pianino]] va [[skripka]] darslarini soz ustozi Udi Andondan oldi. Shuningdek, Braun ismli nemis oʻqituvchisidan skripka darslarini oʻrgangan, pianino boʻyicha ustozlari Lange va Hege edi. Naciye Sulton, ayniqsa, pianino darslarini va oʻzining pianino ustozi Hegeni juda yoqtirardi. Hege bir muddat ''Mekteb-i Harbiyyeda'' pianino oʻqituvchisi boʻlgan va oʻsha paytda [[Istanbul]]ning eng mashhur pianinochilaridan biri sanalgan{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=14}}.

Naciyeni otasining birinchi ayoli Filişan xonim juda yaxshi koʻrgan boʻlib, u Naciyeni va uning farzandlarini oʻz farzandlaridek tarbiya qilgan. Filişan xonim Naciyega pianino kuylarini mashq qilishida ham yordam bergan{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=7}}.

== Abdurrahimga unashtirilishi ==
Sulton [[Abdulhamid II|Abdulhamid II ning]] oʻgʻli [[Shahzoda Abdurrahim Xayriy]] nikoh yoshiga yetgach, otasi uni Naciye Sultonga uylantirishga qaror qildi. Biroq bu qaror Naciye va uning oilasiga darhol bildirilmagan. Ammo qarordan xabar topishgach, Naciye oʻshanda atigi 12 yoshda boʻlgani uchun otasi ham, onasi ham bunga qarshi chiqdi. Shunga qaramay, otasi akasiga qarshi bora olmadi va bu nikohga rozi boʻlishga majbur boʻldi. Shu tariqa Naciye Abdürrahimga unashtirildi{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|pp=19–20}}.

== Birinchi nikohi ==
[[File:Naciye Sultan ve Enver Paşa'nın düğünü(1).jpg|thumb|Naciye Sulton va Anvar posho nikoh marosimida]]

[[Anvar Posho|Ismoil Anvar poshoning]] Misr malikasi Iffet bilan goʻyo ishqiy munosabatda boʻlgani haqidagi mish-mishlar tarqala boshladi. Bu gap [[Istanbul|Istanbulga]] yetib kelgach, Bosh vazir [[Husayn Hilmi posho]] Anvarning kuyovlikka munosib nomzodligidan foydalanib, [[Ittifoq va taraqqiyot qoʻmitasi]] bilan [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar sulolasi]] oʻrtasida yaqin munosabat oʻrnatishga qaror qildi{{Sfn|Rorlich|1972|pp=9–10}}. Sinchkovlik bilan olib borilgan izlanishdan soʻng Bosh vazir Anvarning boʻlajak rafiqasi sifatida Naciye Sultonni tanladi. Soʻngra bu qaror Anvarga ham Bosh vazir, ham Anvarning onasi tomonidan maʼlum qilindi. Anvar Naciyeni hech qachon koʻrmagan edi va u onasining maktublariga ishonmadi, chunki u onasining malikani kelin qilish gʻoyasiga oshufta boʻlib qolgan, deb gumon qilardi{{Sfn|Rorlich|1972|p=10}}.

Shuning uchun u [[Turkiya]] parlamenti aʼzosi boʻlgan ishonchli doʻsti [[Ahmad Rizo bey]]dan Naciye haqida bilib berishni soʻradi. Doʻsti boʻlajak kelinning taʼlimi va goʻzalligi, shuningdek, qilinadigan sepi haqida ijobiy fikr bildirgach, Anvar bu nikohga amaliy yondashib, kelishuvni qabul qildi{{Sfn|Rorlich|1972|pp=10–11}}. Naciye avvalroq Shahzoda Abdurrahim Xayriyga unashtirilgan edi&lt;ref&gt;{{cite book|first=Adem|last=Suad|title=100 Meşhur Aşk|publisher=Az Kitap|date=April 6, 2015|isbn=978-6-054-81261-5}}&lt;/ref&gt;. Biroq sulton [[Mehmed V]] bu unashtiruvni bekor qildi&lt;ref&gt;{{cite book|first=Meral|last=Altındal|title=Osmanlı'da harem|publisher=Altın Kitaplar Yayınevi|year=1993|page=138}}&lt;/ref&gt; va 1909-yil aprelida&lt;ref&gt;{{cite book|first=Handan Nezir|last=Akmeşe|title=The Birth of Modern Turkey: The Ottoman Military and the March to WWI|publisher=I.B.Tauris|date=November 12, 2005|page=100|isbn=978-1-850-43797-0}}&lt;/ref&gt; Naciye atigi 12 yoshda boʻlganida uni oʻzidan 15 yosh katta Anvarga unashtirdi. Usmoniylarning eski hayot tarzi va anʼanalariga koʻra, Anvar [[Berlin]]da qolganligi sababli unashtiruv marosimi uning yoʻqligida oʻtkazildi{{Sfn|Rorlich|1972|p=11}}.

Nikoh 1911-yil 15-mayda [[Dolmabahçe saroyi]]da boʻlib oʻtdi va [[Shayx ul-islom]] Muso Kozim afandi tomonidan oʻqildi. Sultonning bosh kotibi [[Holid Ziyo Ushoqligil]] Naciye nomidan vakil boʻlib xizmat qildi, uning guvohlari esa saroy oshxonasining boshligʻi Gʻolib bey va sultonning shaxsiy shifokori Hoji Ahmad bey edi. Harbiy vazir [[Mahmud Shavkat posho]] Anvarning nomidan vakil boʻldi, uning guvohlari esa sultonning adyutanti Binboshi Refet bey va imperiya darvozaboshisi Ahsan bey edi{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|pp=30–31}}. Toʻy esa taxminan 3 yildan soʻng 1914-yil 5-martda{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=57}} Nishontoshi saroyida boʻlib oʻtdi&lt;ref&gt;{{cite book|first=Benjamin C.|last=Fortna|title=The Circassian: A Life of Eşref Bey, Late Ottoman Insurgent and Special Agent|publisher=Oxford University Press|year=2014|page=293 n. 16|isbn=978-0-190-49244-1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Tarih ve toplum: aylık ansiklopedik dergi, Volume 26|publisher=İletişim Yayınları/Perka A. Ş.|year=1934|page=171}}&lt;/ref&gt;. Juftlikning yashashi uchun [[Kuruçeşme]]dagi saroylardan biri berildi. Ularning nikohi juda baxtli kechdi&lt;ref&gt;{{cite book|first=Yaver Suphi|last=Bey|title=Enven Paşa'nın Son Günleri|publisher=artcivic|date=November 16, 2011|isbn=978-6-054-33739-2}}&lt;/ref&gt;.

1917-yil 17-mayda Naciye toʻngʻich farzandi — qizi [[Mohpaykar Xonimsulton]]ni dunyoga keltirdi. Uning ortidan 1919-yil 4-iyulda ikkinchi qizi [[Türkan Xonimsulton]] dunyoga keldi. Qizlarning ikkalasi ham [[Istanbul]]da tugʻilgan&lt;ref name=&quot;abc&quot;/&gt;. Anvar Berlinda yashagan paytda Naciye hamda qizlari Mohpaykar va Türkan uning yoniga bordilar. Ularning oʻgʻli [[Sultonzoda Ali bey]] 1921-yil 29-sentyabrda Berlinda tugʻildi&lt;ref name=&quot;abc&quot; /&gt;. Anvar [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|Rossiya SSR]]ga joʻnagach, uning oilasi oʻsha yerda qoldi{{Sfn|Rorlich|1972|p=79}}. Anvar Rossiya SSRga ketganidan keyin Naciye uni hech qachon koʻrmadi{{Sfn|Rorlich|1972|p=79}}. 1922-yil 4-avgustda Anvar vafot etgach, Naciye Sulton beva qoldi&lt;ref name=&quot;abc&quot;/&gt;.

== Xayriya ishlari ==
1912-yilda Istanbul va shahr atrofdagi jamoalarga tibbiy yordam koʻrsatish uchun 1877-yilda tashkil etilgan „Usmoniylar Hilol-i Ahmer jamiyati“ doirasida „Hilol-i Ahmer ayollar markazi“ tuzildi&lt;ref&gt;{{cite book|first1=Barton|last1=Hacker|first2=Margaret|last2=Vining|title=A Companion to Women's Military History|publisher=BRILL|date=17 August 2012|page=199|isbn=978-9-004-21217-6}}&lt;/ref&gt;. 1914-yil fevralida tashkilot hamshira yordamchilari uchun kurs boshlanganini eʼlon qildi. Kurs juma va yakshanba kunlari har biri 2 soatdan iborat 18 ta darsdan tashkil topishi kerak edi. Mashgʻulotlarni [[Besim Umar]] va [[Akil Muxtor]] oʻtishi belgilandi. Kursda 40–50 nafar ayol qatnashdi va 5 oylik kurs yakunida 27 nafar ayol imtihonni muvaffaqiyatli topshirdi. Usmoniylar amaldorlarining taniqli xotinlari va qizlari boʻlgan bu 27 nafar ayol sertifikatlarini Naciye va uning onasi, shuningdek, sulton [[Mehmed V|Mehmed VI ning]] birinchi rafiqasi [[Kamures Kadın]] ishtirokidagi marosimda qabul qilib oldilar&lt;ref&gt;{{cite book|first=Nicolina Anna Norberta Maria van|last=Os|title=Feminism, Philanthropy and Patriotism: Female Associational Life in the Ottoman Empire|publisher=Leiden University Institute for Area Studies (LIAS), Faculty of Humanities, Leiden University|date=2013-10-31|pages=451–452}}&lt;/ref&gt;.

1916-yil avgustda poytaxtda „Musulmon mehnatkash ayollar jamiyati“ tuzildi. Uning [[Istanbul]], [[Pera]] va [[Üsküdar]]da uchta boʻlimi bor edi. Jamiyat prezidenti Naciye Sulton boʻlib, Anvarning oʻzi uning homiyi sifatida xizmat qildi&lt;ref&gt;{{cite book|first1=Albert|last1=Hourani|first2=Philip Shukry|last2=Khoury|first3=Mary Christina|last3=Wilson|title=The Modern Middle East: A Reader|url=https://archive.org/details/modernmiddleeast00hour|url-access=limited|publisher=University of California Press|date=January 1, 1993|pages=[https://archive.org/details/modernmiddleeast00hour/page/n143 137]|isbn=978-0-520-08241-0}}&lt;/ref&gt;. Naciye yetakchi sifatida qoʻmitaning ayollarni uy-roʻzgʻordan tashqaridagi hayotga integratsiya qilishdagi ishtirokini yaqqol koʻrsatardi. Jamiyat ayollarning mehnat sharoitlarini tartibga soldi va ularni turmush qurib, oila qurishga ragʻbatlantirdi&lt;ref&gt;{{cite book|first1=Annika|last1=Rabo|first2=Bo|last2=Utas|title=The Role of the State in West Asia|publisher=Swedish Research Institute in Istanbul|year=2005|page=21|isbn=978-9-186-88413-0}}&lt;/ref&gt;.

== Ikkinchi nikohi ==
Anvar poshoning vafotidan soʻng Naciye Sulton 1923-yil 30-oktyabrda Berlinda uning ukasi Mehmed Komil poshoga turmushga chiqdi&lt;ref name=&quot;abc&quot;/&gt;. Shundan soʻng Komil posho ''Damat'' boʻldi. 1924-yil martda Usmoniylar sulolasi vakillari surgun qilingach, Naciye va uning eri [[Fransiya]]ning [[Parij]] shahriga joylashdilar. Bu yerda 1926-yil 25-fevral kuni juftlikning yagona farzandi — qizi [[Rana Xonimsulton|Rana ''Xonimsulton'']] dunyoga keldi&lt;ref name=&quot;abc&quot;/&gt;. 1933-yilda sulola vakillari surgun qilinganidan 9 yil oʻtib, Naciye [[Nice]] shahrida ukasi [[Shahzoda Mehmed Sharafiddin]] bilan uchrashdi{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=129}}. [[Ikkinchi Jahon urushi]] boshida Naciye va eri [[Shveysariya]]ning [[Bern]] shahriga koʻchib oʻtdilar{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=130}}. Naciye Sulton farzandlariga boʻlgan sogʻinchiga chiday olmadi. Uning qizlari Mohpaykar, Türkan va Ranani amakisi Nuri posho Shveysariyaga olib keldi. Ali esa oʻqishi sababli Istanbulda edi va bu yerga kela olmadi. 1943-yilda Mohpaykar va Türkan Istanbulga qaytib ketdilar{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=131}}. 1946-yilda urush tugagach, Naciye, eri va qizlari yana Parijga qaytdilar{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=132}}.

Naciye farzandlarining yaxshi taʼlim olishini taʼminladi. Uning toʻngʻich qizi Mohpaykar shifokor boʻldi, ikkinchi qizi Türkan esa kimyo boʻyicha oʻqishni tugatdi. 1946-yilda Türkan [[Hasan Tahsin Mayatepek]]ning oʻgʻli, tashqi ishlar vaziri Hüveyda Mayatepekka turmushga chiqdi. Naciye qizining toʻyida qatnasha olmadi. Mohpaykar hamkasbi shifokor Fikret Urgüplüga turmushga chiqdi, Naciye bu toʻyda ham ishtirok eta olmadi{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=132}}. Naciyening oʻgʻli Ali Abdidin Daverning qizi Parizod xonimga uylandi. Soʻngra Naciye oʻgʻli bilan [[London]]ga bordi, u yerda oʻgʻli aviatsiyada yongʻin xizmati yordamchisi boʻlib ishlagan. Oʻsha yerda ikki oy yashagach, Naciye qizi Türkanning yoniga Shveysariyaga ketdi{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=134}}.

Naciye 1949-yilda Komil posho bilan ajrashdi{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=133}}. Shundan soʻng u 1949-yil 22-sentyabrda Turkiyaga qaytdi va Vazirlar Kengashi qarori bilan Turkiya fuqaroligini oldi. Pasport va fuqarolik toʻgʻrisidagi qonun huquqiy boʻshliq yaratgan edi va Komil posho, ehtimol, bundan foydalangan. Naciye Sulton va uning oilasining ishlarini boshqarib turgan uning akasi [[Nuri Killigil]] 1949-yil 2-martda Istanbuldagi qurol zavodida sodir boʻlgan portlashda halok boʻldi. Komil posho xotini va uning oilasining ishlarini yuritish uchun Turkiyaga qaytishi kerak edi. Buni amalga oshirish uchun u qonunga muvofiq sulola bilan aloqalarini uzishi, yaʼni xotinidan ajrashishi lozim edi. Komil Naciye Sultondan ajrashdi va Turkiyaga qaytdi, biroq bu ajrim hujjatdagina edi, xolos. Buni, birinchidan, Naciye oʻz xotiralari va intervyularida ajrashuvni umuman tilga olmagani, ikkinchidan esa pasport qonuni kuchga kirgach, Turkiyaga qaytgan uning amakivachchasi [[Sabiha Sulton]] kundaligida Naciye va Komil posho 1952-yil 1-sentyabrda Istanbulda uning uyiga tashrif buyurganini yozgani tasdiqlaydi. Komil posho 1962-yilda vafot etgan&lt;ref&gt;{{cite book | last=Sönmez | first=Cahi̇de | title=The Visits of the Female Members of the Ottoman Dynasty to Turkey During the Presidency of Ismet İnönü | pages = 351–352 | date = January 28, 2017 | publisher = XII. European Conference on Social and Behavioral Sciences, Catania, Italy}}&lt;/ref&gt;.

== Vafoti ==
Naciye Sulton 1957-yil 4-dekabrda 61 yoshida Nishontoshida jigar saratonidan vafot etdi va vasiyatiga koʻra otasining yoniga, Yahyo afandi qabristonidagi [[Shahzoda Ahmad Kamoliddin]] maqbarasiga dafn etildi{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|pp=iv, 140–141}}.

== Mukofotlari ==
* Usmoniylar xonadoni ordeni&lt;ref name=&quot;Öztuna1978&quot;&gt;{{cite book|author=Yılmaz Öztuna|title=Başlangıcından zamanımıza kadar büyük Türkiye tarihi: Türkiye'nin siyasî, medenî, kültür, teşkilât ve san'at tarihi|year=1978|publisher=Ötüken Yayınevi|page=165}}&lt;/ref&gt;
* 1-darajali Xayriya ordeni&lt;ref name=&quot;Öztuna1978&quot;/&gt;

== Farzandlari ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ism !! Tavalludi !! Vafoti !! style=&quot;width:40%;&quot; |Izohlar
|-
! colspan=&quot;4&quot; | 1911-yil 15-mayda turmush qurgan Ismoil Anvar poshodan (1881-yil 22-noyabr – 1922-yil 4-avgust)
|-
| [[Mohpaykar Xonimsulton]]
| 1917-yil 17-may
| 2000-yil 3-aprel
| Kuruçeşme saroyida tugʻilgan. Turmushga chiqqan va farzandli boʻlgan. Turkiyaning Istanbul shahrida vafot etgan va oʻsha yerda dafn etilgan&lt;ref name=&quot;abc&quot;/&gt;{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=153}}.
|-
| [[Türkan Xonimsulton]]
| 1919-yil 4-iyul
| 1989-yil 25-dekabr
| Kuruçeşme saroyida tugʻilgan. Turmushga chiqqan va farzandli boʻlgan. Turkiyaning [[Anqara]] shahrida vafot etgan va oʻsha yerda dafn etilgan&lt;ref name=&quot;abc&quot;/&gt;{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=153}}.
|-
| [[Sultonzaoda Ali Bey]]
| 1921-yil 29-sentyabr
| 1971-yil 2-dekabr
| [[Olmoniya (Germaniya)|Germaniya]]ning [[Berlin]] shahrida tugʻilgan. Turmush qurgan va farzandli boʻlgan. [[Avstraliya]]da vafot etgan&lt;ref name=&quot;abc&quot;/&gt;{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=153}}.
|-
! colspan=&quot;4&quot; | 1923-yil 30-oktyabrda turmush qurgan Mehmed Komil poshodan (1949-yilda ajrashishgan; 1962-yilda Mehmed Komil vafot etgan)
|-
| [[Rana Xonimsulton]]
| 1926-yil 25-fevral
| 2008-yil 14-aprel
| Fransiyaning Parij shahrida tugʻilgan. Turkiyaning Istanbul shahrida vafot etgan. 1949-yil 25-iyulda [[Sadi Eldem]]ga turmushga chiqib, Ceyda Eldem (1952-yil 1-mart — 2014-yil avgust) va Necla Eldem (1954-yil 24-mart — 1964) ismli ikki qiz va Edhem Eldem (1960-yil 2-mart) ismli oʻgʻil koʻrgan. Edhem Eldem 1983-yil 2-sentyabrda Zeynep Sedef Torunoglu bilan turmush qurgan va ularning Simin Eldem (1987-yil 2-yanvar) ismli qizi boʻlgan&lt;ref name=&quot;abc&quot;/&gt;{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=153}}.
|-
|}

== Nasabi ==
{{Ajdodlar|collapsed=yes |align=center
|boxstyle_1=background-color: #fcc;
|boxstyle_2=background-color: #fb9;
|boxstyle_3=background-color: #ffc;
|boxstyle_4=background-color: #bfc;
| 1 = 1. '''Naciye Sulton'''
| 2 = 2. [[Shahzoda Salim Sulaymon]]
| 3 = 3. Oysha Tarziter xonim
| 4 = 4. [[Abdulmajid I]]
| 5 = 5. [[Serfiraz xonim]]
| 8 = 8. [[Mahmud II]]
| 9 = 9. [[Bezmiâlem Sulton]]
| 10 = 10. Lah Usmon bey
| 11 = 11. Zeliha xonim Tapsin

}}

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}

== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi|first=Azade-Ayse|last=Rorlich|title=Enver Pasha and the Bolshevik Revolution|publisher=University of Wisconsin—Madison|year=1972}}
* {{Kitob manbasi|first=Neval|last=Milanlıoğlu|title=Emine Naciye Sultan'ın Hayatı (1896-1957)|year=2011|publisher=Marmara University Institute of Social Sciences |type=Postgraguate Thesis |url=https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=WwClKWAOk03Z_wiYQxX3Hw&amp;no=jKGuZMQmb4gUhRzqFUURjw|language=tr}}


{{DEFAULTSORT:Naciye Sultan}}
[[Turkum:1896-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1957-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:19-asr Usmoniylar imperiyasi malikalari]]
[[Turkum:20-asr Usmoniylar imperiyasi malikalari]]</text>
      <sha1>qzlqi7jrw8pl8g4mho32r3jvov2p3li</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Naciye Sulton</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360682</id>
    <revision>
      <id>5974366</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:12:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oblakulova</username>
        <id>111326</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endoclita purpurescens</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360683</id>
    <revision>
      <id>5974367</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:14:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1501" sha1="ro70m2cqtf4vt3xokjukiwd44kurjvw" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
 | nomi = Endoclita purpurescens
 | olam = [[Hayvonlar]]
 | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
 | sinf = [[Hasharotlar]]
 | turkum = [[Lepidoptera]]
 | oila = [[Hepialidae]]
 | urugʻ = [[Endoclita]]
 | tasvir = 
}}

'''Endoclita purpurescens''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1883-yilda Frederic Moore tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Shri-Lanka]]da uchraydi. Ushbu turning oziq o‘simliklari [[Camellia]] va [[Cinchona]] hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hampson |first=G. F. |authorlink=George Hampson |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/180068#page/5/mode/1up |title=The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma: Moths Volume I |publisher=Taylor and Francis |year=1892 |via=Biodiversity Heritage Library}}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
*[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]

{{Taxonbar |from=Q5376279}}

[[Category:Endoclita|purpurescens]]

{{Endoclita-stub}}</text>
      <sha1>ro70m2cqtf4vt3xokjukiwd44kurjvw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endoclita albofasciatus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360684</id>
    <revision>
      <id>5974368</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:15:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1063" sha1="4dn08bnsbj5hdfn2ocfte4invhj97rt" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
 | nomi = Endoclita albofasciatus
 | olam = [[Hayvonlar]]
 | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
 | sinf = [[Hasharotlar]]
 | turkum = [[Lepidoptera]]
 | oila = [[Hepialidae]]
 | urugʻ = [[Endoclita]]
 | tasvir = 
}}

'''Endoclita albofasciatus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Hindiston]]da uchraydi&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
*[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]

{{Taxonbar|from=Q5376240}}

[[Category:Endoclita|albofasciatus]]

{{Endoclita-stub}}</text>
      <sha1>4dn08bnsbj5hdfn2ocfte4invhj97rt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endoclita anhuiensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360685</id>
    <revision>
      <id>5974369</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:17:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1077" sha1="i9wrah0i1rew6ap7zu5q3fig9rpctdg" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
 | nomi = Endoclita anhuiensis
 | olam = [[Hayvonlar]]
 | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
 | sinf = [[Hasharotlar]]
 | turkum = [[Lepidoptera]]
 | oila = [[Hepialidae]]
 | urugʻ = [[Endoclita]]
 | tasvir = 
}}

'''Endoclita anhuiensis''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Xitoy]]ning [[Anxoy]] provinsiyasida uchraydi&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
*[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]

{{Taxonbar|from=Q5376241}}

[[Category:Endoclita|anhuiensis]]

{{Endoclita-stub}}</text>
      <sha1>i9wrah0i1rew6ap7zu5q3fig9rpctdg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endoclita annae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360686</id>
    <revision>
      <id>5974370</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:19:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1035" sha1="9bha5lye5tqjdvanv1ws96yf4590c21" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
 | nomi = Endoclita annae
 | olam = [[Hayvonlar]]
 | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
 | sinf = [[Hasharotlar]]
 | turkum = [[Lepidoptera]]
 | oila = [[Hepialidae]]
 | urugʻ = [[Endoclita]]
 | tasvir = 
}}

'''Endoclita annae''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Xitoy]]da uchraydi&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
*[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]

{{Taxonbar|from=Q5376242}}

[[Category:Endoclita|annae]]

{{Endoclita-stub}}</text>
      <sha1>9bha5lye5tqjdvanv1ws96yf4590c21</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ibn Zurayq al-Bagʻdodiy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360687</id>
    <revision>
      <id>5974371</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:19:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tilkobles</username>
        <id>92150</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3453" sha1="e3a00efrnhxuj0mrbtajnq2sq2r08bl" xml:space="preserve">'''Abu al-Hasan Ali Abu Abdulloh ibn Zurayq al-Bag‘dodiy''' ({{Lang-ar|أبو الحسن علي أبو عبد الله بن زريق البغدادي}}; hijriy 420-yil/milodiy 1029-yil) — [[Al-Andalus|al-Andalus]]da faol bo‘lgan iroqlik shoir&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kennedy |first=Hugh N. |url=https://books.google.com/books?id=jzVtAAAAMAAJ |title=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century |date=1986 |publisher=Longman |isbn=978-0-582-49313-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;.

[[Bagʻdod|Bag‘dod]]da tug‘ilgan Ibn Zurayq [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]]da ulg‘aygan. Uning yoshligi haqida ma'lumot kam, biroq u she’riy iste’dodi bilan tanilgan&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=p-9E89nDJv4C |title=Ibn Khallikan's Biographical Dictionary Translated from the Arabic by Bn. Mac Guckin De Slane: Paris Oriental Translation Fund of Great Britain and Northern Ireland, 1843 |date=1843 |language=en}}&lt;/ref&gt;. Iqtisodiy qiyinchiliklarga duch kelgan Ibn Zurayq yaxshiroq imkoniyatlar izlab al-Andalusga ketgan, she’riy ijodi orqali farovonlikka erishishni ko‘zgan&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Aziz |first=Aqil |title=History of the Arabs From the Earliest Times to the Present by Philip K. Hitti |url= |journal=Philip K Hitti}}&lt;/ref&gt;. Milodiy 1029-yil atrofida noma’lum kasallikdan vafot etgan. Rivoyatlarga ko‘ra, uning jasadi bilan birga faqat bitta she’r topilgan.{{Manba kerak|date=March 2024}}

Ibn Zurayq she’riyati muhabbat, [[sog‘inch]], hamda insoniy holat mavzularini aks ettiradi. Uning misralari nafisligi, teranligi va hissiy ta’sirchanligi bilan ajralib turgan bo‘lib, zamondoshlari va keyingi avlod shoirlari tomonidan e’tirof etilgan&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sells |first=Michael Anthony |url=https://books.google.com/books?id=BrU54SYQSyoC |title=Early Islamic Mysticism: Sufi, Qurʼan, Miraj, Poetic and Theological Writings |date=1996 |publisher=Paulist Press |isbn=978-0-8091-3619-3 |language=en}}&lt;/ref&gt;. Ibn Zurayq she’riyati vafotidan ancha keyin ham o‘quvchilarga ta’sir etishda davom etdi. Uning ''Qasida al-Andalusiyya'' asari [[Ibn Hazm]] tomonidan “agar yod olinsa, mukammal nafislikka erishish vositasi” sifatida maqtalgan&lt;ref&gt;Florian Sobieroj, [https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110460582/html ''Variance in Arabic Manuscripts: Arabic Didactic Poems from the Eleventh to the Seventeenth Centuries—Analysis of Textual Variance and Its Control in the Manuscripts''] (De Gruyter, 2016), pp. 107–125, contains a full analysis of this poem.&lt;/ref&gt;. She’riyatidan misol sifatida Bag‘dod haqidagi qisqa madh — “Bag‘dod ahli” keltiriladi:

:Bag‘dodga teng keladiganini topish uchun uzoq safar qildim,
:va uning ahli — bu ish umidsizlikdan keyingi (ikkinchi) mashg‘ulot bo‘ldi.

:Voy, men uchun Bag‘dod — butun dunyoning o‘zi,
:uning ahli esa — yagona chinakam odamlardir&lt;ref&gt;Reuven Snir (ed.), ''Baghdad: The City in Verse'' (Harvard University Press, 2013), p. 139. The love poem &quot;Moon over Baghdad&quot; is on pp. 137–138.&lt;/ref&gt;.

Bahraynlik muallif Ahmad al-Dosari Ibn Zurayq hayotiga asoslangan tarixiy roman yozgan bo‘lib, u ''Ibn Zurayq al-Baghdadi: A Passenger of Time'' deb nomlanadi.

== Yana qarang ==

* [[Arab tili shoirlari ro‘yxati]]

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

[[Turkum:Abbosiylar xalifaligidan bo‘lgan shoirlar]]
[[Turkum:1029-yilda vafot etganlar]]</text>
      <sha1>e3a00efrnhxuj0mrbtajnq2sq2r08bl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974377</id>
      <parentid>5974371</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:27:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tilkobles</username>
        <id>92150</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Tilkobles [[Ibn Zurayq al-Bag‘dodiy]] sahifasini [[Ibn Zurayq al-Bagʻdodiy]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>5974371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3453" sha1="e3a00efrnhxuj0mrbtajnq2sq2r08bl" xml:space="preserve">'''Abu al-Hasan Ali Abu Abdulloh ibn Zurayq al-Bag‘dodiy''' ({{Lang-ar|أبو الحسن علي أبو عبد الله بن زريق البغدادي}}; hijriy 420-yil/milodiy 1029-yil) — [[Al-Andalus|al-Andalus]]da faol bo‘lgan iroqlik shoir&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kennedy |first=Hugh N. |url=https://books.google.com/books?id=jzVtAAAAMAAJ |title=The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century |date=1986 |publisher=Longman |isbn=978-0-582-49313-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;.

[[Bagʻdod|Bag‘dod]]da tug‘ilgan Ibn Zurayq [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]]da ulg‘aygan. Uning yoshligi haqida ma'lumot kam, biroq u she’riy iste’dodi bilan tanilgan&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=p-9E89nDJv4C |title=Ibn Khallikan's Biographical Dictionary Translated from the Arabic by Bn. Mac Guckin De Slane: Paris Oriental Translation Fund of Great Britain and Northern Ireland, 1843 |date=1843 |language=en}}&lt;/ref&gt;. Iqtisodiy qiyinchiliklarga duch kelgan Ibn Zurayq yaxshiroq imkoniyatlar izlab al-Andalusga ketgan, she’riy ijodi orqali farovonlikka erishishni ko‘zgan&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Aziz |first=Aqil |title=History of the Arabs From the Earliest Times to the Present by Philip K. Hitti |url= |journal=Philip K Hitti}}&lt;/ref&gt;. Milodiy 1029-yil atrofida noma’lum kasallikdan vafot etgan. Rivoyatlarga ko‘ra, uning jasadi bilan birga faqat bitta she’r topilgan.{{Manba kerak|date=March 2024}}

Ibn Zurayq she’riyati muhabbat, [[sog‘inch]], hamda insoniy holat mavzularini aks ettiradi. Uning misralari nafisligi, teranligi va hissiy ta’sirchanligi bilan ajralib turgan bo‘lib, zamondoshlari va keyingi avlod shoirlari tomonidan e’tirof etilgan&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sells |first=Michael Anthony |url=https://books.google.com/books?id=BrU54SYQSyoC |title=Early Islamic Mysticism: Sufi, Qurʼan, Miraj, Poetic and Theological Writings |date=1996 |publisher=Paulist Press |isbn=978-0-8091-3619-3 |language=en}}&lt;/ref&gt;. Ibn Zurayq she’riyati vafotidan ancha keyin ham o‘quvchilarga ta’sir etishda davom etdi. Uning ''Qasida al-Andalusiyya'' asari [[Ibn Hazm]] tomonidan “agar yod olinsa, mukammal nafislikka erishish vositasi” sifatida maqtalgan&lt;ref&gt;Florian Sobieroj, [https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110460582/html ''Variance in Arabic Manuscripts: Arabic Didactic Poems from the Eleventh to the Seventeenth Centuries—Analysis of Textual Variance and Its Control in the Manuscripts''] (De Gruyter, 2016), pp. 107–125, contains a full analysis of this poem.&lt;/ref&gt;. She’riyatidan misol sifatida Bag‘dod haqidagi qisqa madh — “Bag‘dod ahli” keltiriladi:

:Bag‘dodga teng keladiganini topish uchun uzoq safar qildim,
:va uning ahli — bu ish umidsizlikdan keyingi (ikkinchi) mashg‘ulot bo‘ldi.

:Voy, men uchun Bag‘dod — butun dunyoning o‘zi,
:uning ahli esa — yagona chinakam odamlardir&lt;ref&gt;Reuven Snir (ed.), ''Baghdad: The City in Verse'' (Harvard University Press, 2013), p. 139. The love poem &quot;Moon over Baghdad&quot; is on pp. 137–138.&lt;/ref&gt;.

Bahraynlik muallif Ahmad al-Dosari Ibn Zurayq hayotiga asoslangan tarixiy roman yozgan bo‘lib, u ''Ibn Zurayq al-Baghdadi: A Passenger of Time'' deb nomlanadi.

== Yana qarang ==

* [[Arab tili shoirlari ro‘yxati]]

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

[[Turkum:Abbosiylar xalifaligidan bo‘lgan shoirlar]]
[[Turkum:1029-yilda vafot etganlar]]</text>
      <sha1>e3a00efrnhxuj0mrbtajnq2sq2r08bl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Igor Malinovskiy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360688</id>
    <revision>
      <id>5974372</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:21:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Futbolchi bilgiqutisi  | ism                = Igor Malinovskiy  | tavallud_sana      = {{tugʻilgan sanasi|1940|9|22}}  | toʻliqism          = Igor Yevgenievich Malinovskiy  | tavallud_joyi      = {{tavalludJoyi|SSSR}}  | vafot_sana         = {{vafot sanasi va yoshi|1995|9|25|1940|9|22}}  | vafot_joyi         = {{tavalludJoyi|Toshkent}}, Oʻzbekiston  | boʻyi              = {{boʻy|cm=176}}  | pozitsiya          = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]]...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4320" sha1="3w47k5os175w5w3lc10k1vi0selyq4l" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | ism                = Igor Malinovskiy
 | tavallud_sana      = {{tugʻilgan sanasi|1940|9|22}}
 | toʻliqism          = Igor Yevgenievich Malinovskiy
 | tavallud_joyi      = {{tavalludJoyi|SSSR}}
 | vafot_sana         = {{vafot sanasi va yoshi|1995|9|25|1940|9|22}}
 | vafot_joyi         = {{tavalludJoyi|Toshkent}}, Oʻzbekiston
 | boʻyi              = {{boʻy|cm=176}}
 | pozitsiya          = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]]
 | yillar1            = 1958
 | klublar1           = [[Mehnat (futbol klubi, Toshkent)|Mehnat]]
 | isht1              = 
 | gollar1            = KFK
 | yillar2            = 1961—1962
 | klublar2           = [[Sokol (Toshkent futbol klubi)|Sokol (Toshkent)]] 
 | isht2              = 
 | gollar2            = KFK
 | yillar3            = 1962—1965
 | klublar3           = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
 | isht3              = 73
 | gollar3            = 18
 | yillar4            = 1966
 | klublar4           = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftyanik]]
 | isht4              = 13
 | gollar4            = 4
 | yillar5            = 1967
 | klublar5           = [[Doʻstlik (futbol klubi)|Politodel]]
 | isht5              = 31
 | gollar5            = 10
 | yillar6            = 1968—1971
 | klublar6           = [[Zarafshon (futbol klubi)|Zarafshon]]
 | isht6              = 102
 | gollar6            = 33
 | boshliqyillar1     = 1971
 | boshliqklublar1    = [[Zarafshon (futbol klubi)|Zarafshon]] {{jamoa boshligʻi}}
 | boshliqyillar2     = 1972
 | boshliqklublar2    = [[Zarafshon (futbol klubi)|Zarafshon]] {{jamoa boshligʻi}}
 | boshliqyillar3     = 1973
 | boshliqklublar3    = [[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]] (murabbiy)
 | boshliqyillar4     = 1977
 | boshliqklublar4    = [[Zarafshon (futbol klubi)|Zarafshon]] (murabbiy)
}}
'''Igor Yevgenievich Malinovskiy''' ({{Lang-ru|Игорь Евгеньевич Малиновский}}; 1940-yil 22-sentyabr — 1995-yil 25-sentyabr, Toshkent) — sovet [[Futbolchi|futbolchisi]], [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]] pozitsiyasida oʻynagan. [[SSSR sport ustasi]] (1965).

== Biografiya ==
Igor [[Futbol bo‘yicha O‘zbekiston SSR chempionati|Oʻzbekiston SSR chempionati]] ishtirokchisi boʻlgan [[Toshkent]]ning „[[Mehnat (futbol klubi, Toshkent)|Mehnat]]“ (1958) va „Sokol“ (1961—1962) jamoalarida oʻynay boshlagan&lt;ref&gt;[https://footbook.ru/index.php?type=3&amp;pid=9840 footbook.ru]&lt;/ref&gt;. [[Gennadiy Krasnitskiy|Krasnitskiy]]ning diskvalifikatsiyasidan soʻng, u „[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]“ klubi tarkibiga jalb etilgan&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120408222159/http://tashkentpamyat.ru/malinovskijj-igor-evgenevich-futbolist-.html Malinovskiy Igor Yevgenevich]&lt;/ref&gt;. Malinovskiy 2-sentyabr kuni „Krilya Sovetov“ klubiga qarshi oʻyinda (2:1) debyut qilgan va ikkala golni ham urgan. Keyingi toʻrtta oʻyinda ham bitta gol urgan. 1963-yilda 23 ta oʻyinda ikkita gol urgan. 1964-yilgi mavsumda „Paxtakor“ bilan „A“ klassining ikkinchi guruhida — 38 ta oʻyinda oʻynadi va 9 ta gol muallifi boʻlgan. 1965-yilgi chempionatda beshta oʻyinda bitta gol urgan.

Keyinchalik [[Fargʻona]]ning „[[Neftchi (futbol klubi)|Neftyanik]]“ (1966), [[Toshkent viloyati]]ning „[[Doʻstlik (futbol klubi)|Politotdel]]“ (1967), [[Navoiy (shahar)|Navoiy]]ning „[[Zarafshon (futbol klubi)|Zarafshon]]“ (1968—1971) jamoalarida toʻp surgan.

Futbolchilik faoliyatini yakunlaganidan keyin Zarafshon jamoasi rahbari (1971-yil sentyabrdan; 1972-yil iyuldan). [[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]] (1973), Zarafshon (1977) murabbiyi.

Malinovskiy 1995-yil sentyabr oyida vafot etgan. U Toshkentdagi Botkin qabristoniga dafn etilgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==

* [https://footballfakts.ru/person/28903 Igor Malinovskiy] Footballfaktsru saytida
{{DEFAULTSORT:Malinovskiy, Igor}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbol murabbiylari]]
[[Turkum:SSSR erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]]
[[Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:Neftchi (Fargʻona) futbolchilari]]
[[Turkum:Doʻstlik Toshkent futbolchilari]]
[[Turkum:Zarafshon Navoiy futbolchilari]]
[[Turkum:SSSR sport ustasi]]
[[Turkum:Toshkentdagi Botkin qabristoniga dafn etilganlar]]</text>
      <sha1>3w47k5os175w5w3lc10k1vi0selyq4l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Igor Malinovskiy</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360689</id>
    <revision>
      <id>5974373</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:23:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Munozara}} {{OʻFL}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="756rozftsn6bjy41w6502ltyh7vqt4t" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{OʻFL}}</text>
      <sha1>756rozftsn6bjy41w6502ltyh7vqt4t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endoclita aroura</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360690</id>
    <revision>
      <id>5974374</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:23:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1096" sha1="6a2nodx1uyu9r6cb2jm4uw7v7au3oad" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
 | nomi = Endoclita aroura
 | olam = [[Hayvonlar]]
 | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
 | sinf = [[Hasharotlar]]
 | turkum = [[Lepidoptera]]
 | oila = [[Hepialidae]]
 | urugʻ = [[Endoclita]]
 | tasvir = 
}}

'''Endoclita aroura''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Sumatra]] orolida uchraydi. Turning oziq o‘simligi [[Tectona]] hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
*[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]

{{Taxonbar|from=Q5376243}}

[[Category:Endoclita|aroura]]

{{Endoclita-stub}}</text>
      <sha1>6a2nodx1uyu9r6cb2jm4uw7v7au3oad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andoza:Jamoa boshligʻi</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1360691</id>
    <revision>
      <id>5974375</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:26:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„&lt;abbr title=&quot;начальник команды&quot; class=&quot;nowrap&quot;&gt;jam. bosh.&lt;/abbr&gt;&lt;noinclude&gt; [[Turkum:Futbolga oid qisqartma andozalar]] &lt;/noinclude&gt;“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148" sha1="qndv776bjjxfnqpf2kgv9rd9ulb7j21" xml:space="preserve">&lt;abbr title=&quot;начальник команды&quot; class=&quot;nowrap&quot;&gt;jam. bosh.&lt;/abbr&gt;&lt;noinclude&gt;
[[Turkum:Futbolga oid qisqartma andozalar]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qndv776bjjxfnqpf2kgv9rd9ulb7j21</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endoclita auratus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360692</id>
    <revision>
      <id>5974376</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:27:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1126" sha1="9kncavq20uhxcxqgvfgsoopr88z0ww5" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
 | nomi = Endoclita auratus
 | olam = [[Hayvonlar]]
 | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
 | sinf = [[Hasharotlar]]
 | turkum = [[Lepidoptera]]
 | oila = [[Hepialidae]]
 | urugʻ = [[Endoclita]]
 | tasvir = 
}}

'''Endoclita auratus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Myanma]]da uchraydi. Turning oziq o‘simliklari [[Alnus]], [[Cryptomeria]] va [[Evkalipt]] hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
*[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]

{{Taxonbar|from=Q5376244}}

[[Category:Endoclita|auratus]]

{{Endoclita-stub}}</text>
      <sha1>9kncavq20uhxcxqgvfgsoopr88z0ww5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ibn Zurayq al-Bag‘dodiy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360693</id>
    <redirect title="Ibn Zurayq al-Bagʻdodiy" />
    <revision>
      <id>5974378</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:27:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tilkobles</username>
        <id>92150</id>
      </contributor>
      <comment>Tilkobles [[Ibn Zurayq al-Bag‘dodiy]] sahifasini [[Ibn Zurayq al-Bagʻdodiy]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>5974378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="jgapg6ycpwo2vchkgjx0stjca4ri28s" xml:space="preserve">#YOʻNALTIRISH [[Ibn Zurayq al-Bagʻdodiy]]</text>
      <sha1>jgapg6ycpwo2vchkgjx0stjca4ri28s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endoclita aurifer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360694</id>
    <revision>
      <id>5974379</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:29:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1065" sha1="8hstn7bpsqi4adsuykvsk1lc4al83ez" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
 | nomi = Endoclita aurifer
 | olam = [[Hayvonlar]]
 | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
 | sinf = [[Hasharotlar]]
 | turkum = [[Lepidoptera]]
 | oila = [[Hepialidae]]
 | urugʻ = [[Endoclita]]
 | tasvir = 
}}

'''Endoclita aurifer''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Indoneziya]]ning [[Yava]] orolida uchraydi&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
*[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]

{{Taxonbar|from=Q5376245}}

[[Category:Endoclita|aurifer]]

{{Endoclita-stub}}</text>
      <sha1>8hstn7bpsqi4adsuykvsk1lc4al83ez</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lilli Tagger</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360695</id>
    <revision>
      <id>5974380</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:30:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Tennischi bilgiqutisi |name                              = Lilli Tagger |tasvir                             = French Open Juniors Champion Lilli Tagger (cropped).jpg |izoh                           = Lilli Tagger 2025-yil mart oyida |image_upright                     = .8 |country                           = {{AUT}} |residence                         = [[Vareze]], [[Italiya]] |birth_date                        = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|2008|...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7065" sha1="i1fmmo93dh9dwj7d6xc02g0xtmteue9" xml:space="preserve">{{Tennischi bilgiqutisi
|name                              = Lilli Tagger
|tasvir                             = French Open Juniors Champion Lilli Tagger (cropped).jpg
|izoh                           = Lilli Tagger 2025-yil mart oyida
|image_upright                     = .8
|country                           = {{AUT}}
|residence                         = [[Vareze]], [[Italiya]]
|birth_date                        = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|2008|2|17|df=y}}
|birth_place                       = [[Lienz]], [[Avstriya]]
|plays                             = Oʻng qoʻl
|coach                             = [[Francesca Schiavone]]
|careerprizemoney                  = 152 841
|singlesrecord                     =
|singlestitles                     = 3 ta ITF
|highestsinglesranking             = 109-oʻrin (21-mart 2026)
|currentsinglesranking             = 109-oʻrin (21-mart 2026)
|AustralianOpenresult              = Q3 (2026)
|doublesrecord                     =
|doublestitles                     = 1 ta ITF
|highestdoublesranking             = 1 085-oʻrin (12-avgust 2024)
|AustralianOpenDoublesjuniorresult = 1R (2025)
|FrenchOpenDoublesjuniorresult     = YF (2025)
|WimbledonDoublesjuniorresult      = 2R (2024)
|USOpenDoublesjuniorresult         = 1R (2024)
|updated                           = 8-mart 2026
}}
'''Lilli Tagger''' (2008-yil 17-fevralda tugʻilgan) — avstriyalik [[Tennis|tennischi]]&lt;ref&gt;{{cite web|title= Lilli Tagger|website=usopen|url=https://www.usopen.org/en_US/players/overview/wta332150.html|accessdate=6 June 2025}}&lt;/ref&gt;. 2026-yil 21-martda yakkalik yoʻnalishida WTA reytingida faoliyatidagi eng yuqori natija — 109-oʻringa koʻtarilgan. 2025-yilgi oʻsmirlar oʻrtasida Fransiya ochiq chempionati yakkalik bahslari chempioni&lt;ref&gt;{{cite web |last=Sharp |first=Alex |title=Tagger and McDonald land junior silverware |url=https://www.rolandgarros.com/en-us/article/rg2025-tagger-and-mcdonald-land-junior-silverware |website=[[French Open]] |access-date=7 June 2025 |date=7 June 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Sport faoliyati ==
=== Oʻsmirlar ===
Dastlab [[Lienz]]da yashagan Tagger keyinchalik [[Italiya]]ning [[Milan (shahar)|Milan]] shahri yaqinidagi [[Varese]] kommunasida yashay boshladi. Varezeda u [[Francesca Schiavone]] akademiyasida tennis sporti bilan shugʻullandi&lt;ref name=&quot;lewis&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;baker&quot;/&gt;.

2024-yil iyul oyida Tagger Wimbledon musobaqasi qizlar oʻrtasida yakkalik bahslari [[Ksenia Efremova]]ni magʻlub etib saralash bosqichidan oʻtishga muvaffaq boʻldi&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.krone.at/3448060#|website=Krone.at|accessdate=22 January 2025|title= Wimbledon! Lienz woman serves on the holy grass|date=7 July 2024}}&lt;/ref&gt;.

Sportchi 2025-yilgi Avstraliya ochiq chempionati qizlar oʻrtasida yakkalik bahslarida chorak finalga chiqish uchun [[Mimi Xu]]ni yengdi. Chorak final bahsida esa avstraliyalik [[Emerson Jones]]ga oʻyinni boy berdi&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://7news.com.au/sport/tennis/aussie-teenage-prodigy-emerson-jones-suffers-heartbreaking-loss-at-australian-open-c-17492993.amp |website=7news.com|accessdate=24 January 2025|title= Aussie teenage prodigy Emerson Jones suffers heartbreaking loss at Australian Open|date=24 January 2025}}&lt;/ref&gt;.

2025-yilgi Fransiya ochiq chempionatida uni qoʻllab-quvvatlovchi jamoa tarkibida Francesca Schiavone ham bor edi&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.rolandgarros.com/en-us/article/rg2025-tagger-channels-former-champ-schiavone-girls-singles-semi-final |website=Rolandgarros.com|accessdate=6 June 2025|date=6 June 2025|title= TAGGER CHANNELS FORMER SCHIAVONE FIELD|first=Dan|last=Imhoff}}&lt;/ref&gt;. Tagger qizlar oʻrtasida yakkalik bahslarida 12-raqamda saralangan sportchi [[Julia Stusek]] ustidan gʻalaba qozonib yarim finalga chiqdi. Shu tariqa, u 2006-yilda [[Tamira Paszek]] qayd etgan natijadan keyin oʻsmirlar oʻrtasida [[Katta dubulgʻa]] turnirida yarim finalga chiqqan ilk avstriyalik ayol tennischiga aylandi. Shuningdek, 2011-yilda [[Dominic Thiem]] tomonidan qayd etilgan natijadan keyin ayollar va erkaklar oʻrtasida bu marraga yetib kelgan ilk avstriyalik tennischiga aylandi&lt;ref name=&quot;lewis&quot;/&gt;. Tagger yana Emerson Jonesga qarshi oʻynab, oʻyinda gʻalaba qozondi. Soʻng finalda buyuk britaniyalik [[Hannah Klugman]]ni ham yengishga muvaffaq boʻldi&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.canberratimes.com.au/story/8986282/jones-misses-out-on-french-open-girls-final-dream/|title= Jones misses out on French Open girls final dream|website=Canberra Times|first= Ben |last=Findon|date=June 6, 2025|accessdate=6 June 2025}}&lt;/ref&gt;. Qizlar oʻrtasida juftlik bahslarida Tagger slovakiyalik tennischi [[Mia Pohánková]] bilan birga ishtirok etib, yarim finalgacha yetib bordi. Yarim final bahsida ular germaniyalik juftlik [[Sonja Zhenikhova]] va [[Eva Bennemann]]ga qarshi bahs olib bordi&lt;ref name=&quot;lewis&quot;&gt;{{cite web|url=https://sport.orf.at/stories/3142090/|website=Sport.orf.at|accessdate=6 June 2025|date=5 June 2025|title= Tagger already in the Paris semifinals}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;twin&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/articles/c3wdy3l7lydo|title=Klugman misses out on rare British juniors win|date=7 June 2025|accessdate=7 June 2025|website=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;.

=== 2023–2024 ===
2023-yil noyabr oyida Tagger [[Sharm ash-Shayx]]da ilk bor ITF ayollar turniri finaliga chiqdi. U 2024-yil iyulda [[Italiya]]ning [[Viserba]] shahrida oʻtkazilgan musobaqada italiyalik tennischi Anastasia Bertacchi bilan juftlik bahsida ishtirok etib, ITF turi juftlik yoʻnalishida ilk bor chempionlikni qoʻlga kiritdi. Ular final bahsida [[Francesca Pace]] va [[Inès Ibbou]]ni magʻlub etishdi&lt;ref name=&quot;lewis&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;baker&quot;&gt;{{cite web|website=Krone.at|accessdate=22 January 2025|title= First title for Tagger! Still only €340 bonus|date=29 July 2024|url=https://www.krone.at/3475356}}&lt;/ref&gt;.

2024-yil dekabrda u [[Limoges]]da oʻtkazilgan ilk bor WTA 125 turniri asosiy toʻr bahsida ishtiro etdi va birinchi davrada jahonning 159-raqamli tennischisi [[Victoria Jiménez Kasintseva]]ni magʻlub etdi&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.tennismajors.com/wta-tour-news/open-bls-de-limoges-lilli-tagger-makes-last-16-798871.html|website=tennismajors|accessdate=22 January 2025|title= Open BLS de Limoges: Jimenez Kasintseva ousted in first round|date=9 December 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=15 January 2025|title= Third Grand Slam for Lienz tennis hopeful|url= https://www.krone.at/3653664#|website=Krone.at|accessdate=22 January 2025}}&lt;/ref&gt;. Soʻngra ikkinchi davrada 6-raqamda saralangan tennischi [[Nuriya Parrizas-Dias]]ga magʻlub boʻldi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.tennismajors.com/wta-tour-news/open-bls-de-limoges-parrizas-diaz-makes-quarter-finals-799061.html|title=Open BLS de Limoges: Parrizas Diaz makes quarter-finals|publisher=Tennis Majors|accessdate=1 November 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi havolalar}}

{{DEFAULTSORT:Tagger, Lilli}}
[[Turkum:2008-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Avstriyalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:Lienzlik sportchilar]]</text>
      <sha1>i1fmmo93dh9dwj7d6xc02g0xtmteue9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974383</id>
      <parentid>5974380</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:33:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <origin>5974383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7116" sha1="3wa8oy7qfvdo19yjwi1x37czkgwlcg6" xml:space="preserve">{{Tennischi bilgiqutisi
|name                              = Lilli Tagger
|tasvir                             = French Open Juniors Champion Lilli Tagger (cropped).jpg
|izoh                           = Lilli Tagger 2025-yil mart oyida
|image_upright                     = .8
|country                           = {{AUT}}
|residence                         = [[Vareze]], [[Italiya]]
|birth_date                        = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|2008|2|17|df=y}}
|birth_place                       = [[Lienz]], [[Avstriya]]
|plays                             = Oʻng qoʻl
|coach                             = [[Francesca Schiavone]]
|careerprizemoney                  = 152 841
|singlesrecord                     =
|singlestitles                     = 3 ta ITF
|highestsinglesranking             = 109-oʻrin (21-mart 2026)
|currentsinglesranking             = 109-oʻrin (21-mart 2026)
|AustralianOpenresult              = Q3 (2026)
|doublesrecord                     =
|doublestitles                     = 1 ta ITF
|highestdoublesranking             = 1 085-oʻrin (12-avgust 2024)
|AustralianOpenDoublesjuniorresult = 1R (2025)
|FrenchOpenDoublesjuniorresult     = YF (2025)
|WimbledonDoublesjuniorresult      = 2R (2024)
|USOpenDoublesjuniorresult         = 1R (2024)
|updated                           = 8-mart 2026
}}
'''Lilli Tagger''' (2008-yil 17-fevralda tugʻilgan) — avstriyalik [[Tennis|tennischi]]&lt;ref&gt;{{cite web|title= Lilli Tagger|website=usopen|url=https://www.usopen.org/en_US/players/overview/wta332150.html|accessdate=6 June 2025}}&lt;/ref&gt;. 2026-yil 21-martda yakkalik yoʻnalishida WTA reytingida faoliyatidagi eng yuqori natija — 109-oʻringa koʻtarilgan. 2025-yilgi oʻsmirlar oʻrtasida Fransiya ochiq chempionati yakkalik bahslari chempioni&lt;ref&gt;{{cite web |last=Sharp |first=Alex |title=Tagger and McDonald land junior silverware |url=https://www.rolandgarros.com/en-us/article/rg2025-tagger-and-mcdonald-land-junior-silverware |website=[[French Open]] |access-date=7 June 2025 |date=7 June 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Sport faoliyati ==
=== Oʻsmirlar ===
Dastlab [[Lienz]]da istiqomat qilgan Tagger keyinchalik [[Italiya]]ning [[Milan (shahar)|Milan]] shahri yaqinidagi [[Varese]] kommunasida yashay boshladi. Vareseda u [[Francesca Schiavone]] akademiyasida tennis sporti bilan shugʻullandi&lt;ref name=&quot;lewis&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;baker&quot;/&gt;.

2024-yil iyul oyida Tagger Wimbledon musobaqasi qizlar oʻrtasida yakkalik bahslarida [[Ksenia Efremova]]ni magʻlub etib saralash bosqichidan oʻtishga muvaffaq boʻldi&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.krone.at/3448060#|website=Krone.at|accessdate=22 January 2025|title= Wimbledon! Lienz woman serves on the holy grass|date=7 July 2024}}&lt;/ref&gt;.

Sportchi 2025-yilgi Avstraliya ochiq chempionatining qizlar oʻrtasida yakkalik bahslarida chorak finalga chiqish uchun [[Mimi Xu]]ni yengdi. Chorak final bahsida esa avstraliyalik [[Emerson Jones]]ga oʻyinni boy berdi&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://7news.com.au/sport/tennis/aussie-teenage-prodigy-emerson-jones-suffers-heartbreaking-loss-at-australian-open-c-17492993.amp |website=7news.com|accessdate=24 January 2025|title= Aussie teenage prodigy Emerson Jones suffers heartbreaking loss at Australian Open|date=24 January 2025}}&lt;/ref&gt;.

2025-yilgi Fransiya ochiq chempionatida uni qoʻllab-quvvatlovchi jamoa tarkibida Francesca Schiavone ham bor edi&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.rolandgarros.com/en-us/article/rg2025-tagger-channels-former-champ-schiavone-girls-singles-semi-final |website=Rolandgarros.com|accessdate=6 June 2025|date=6 June 2025|title= TAGGER CHANNELS FORMER SCHIAVONE FIELD|first=Dan|last=Imhoff}}&lt;/ref&gt;. Tagger qizlar oʻrtasida yakkalik bahslarida 12-raqamda saralangan sportchi [[Julia Stusek]] ustidan gʻalaba qozonib yarim finalga chiqdi. Shu tariqa, u 2006-yilda [[Tamira Paszek]] qayd etgan natijadan keyin oʻsmirlar oʻrtasida [[Katta dubulgʻa (tennis)|Katta dubulgʻa]] turnirida yarim finalga chiqqan ilk avstriyalik ayol tennischiga aylandi. Shuningdek, 2011-yilda [[Dominic Thiem]] tomonidan qayd etilgan natijadan keyin ayollar va erkaklar oʻrtasida bu marraga yetib kelgan ilk avstriyalik tennischiga aylandi&lt;ref name=&quot;lewis&quot;/&gt;. Tagger yana Emerson Jonesga qarshi oʻynab, oʻyinda gʻalaba qozondi. Soʻng finalda buyuk britaniyalik [[Hannah Klugman]]ni ham yengishga muvaffaq boʻldi&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.canberratimes.com.au/story/8986282/jones-misses-out-on-french-open-girls-final-dream/|title= Jones misses out on French Open girls final dream|website=Canberra Times|first= Ben |last=Findon|date=June 6, 2025|accessdate=6 June 2025}}&lt;/ref&gt;. Qizlar oʻrtasida juftlik bahslarida Tagger slovakiyalik tennischi [[Mia Pohánková]] bilan birga ishtirok etib, yarim finalgacha yetib bordi. Yarim final bahsida ular germaniyalik juftlik [[Sonja Zhenikhova]] va [[Eva Bennemann]]ga qarshi bahs olib bordi&lt;ref name=&quot;lewis&quot;&gt;{{cite web|url=https://sport.orf.at/stories/3142090/|website=Sport.orf.at|accessdate=6 June 2025|date=5 June 2025|title= Tagger already in the Paris semifinals}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;twin&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/articles/c3wdy3l7lydo|title=Klugman misses out on rare British juniors win|date=7 June 2025|accessdate=7 June 2025|website=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;.

=== 2023–2024 ===
2023-yil noyabr oyida Tagger [[Sharm ash-Shayx]]da ilk bor ITF ayollar turniri finaliga chiqdi. U 2024-yil iyulda [[Italiya]]ning [[Viserba]] shahrida oʻtkazilgan musobaqada italiyalik tennischi Anastasia Bertacchi bilan juftlik bahsida ishtirok etib, ITF turi juftlik yoʻnalishida ilk bor chempionlikni qoʻlga kiritdi. Ular final bahsida [[Francesca Pace]] va [[Inès Ibbou]]ni magʻlub etishdi&lt;ref name=&quot;lewis&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;baker&quot;&gt;{{cite web|website=Krone.at|accessdate=22 January 2025|title= First title for Tagger! Still only €340 bonus|date=29 July 2024|url=https://www.krone.at/3475356}}&lt;/ref&gt;.

2024-yil dekabrda u [[Limoges]]da oʻtkazilgan musobaqada ilk bor WTA 125 turniri asosiy toʻr bahsida ishtirok etdi va birinchi davrada jahonning 159-raqamli tennischisi [[Victoria Jiménez Kasintseva]]ni magʻlub etdi&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.tennismajors.com/wta-tour-news/open-bls-de-limoges-lilli-tagger-makes-last-16-798871.html|website=tennismajors|accessdate=22 January 2025|title= Open BLS de Limoges: Jimenez Kasintseva ousted in first round|date=9 December 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=15 January 2025|title= Third Grand Slam for Lienz tennis hopeful|url= https://www.krone.at/3653664#|website=Krone.at|accessdate=22 January 2025}}&lt;/ref&gt;. Soʻngra ikkinchi davrada 6-raqamda saralangan tennischi [[Nuriya Parrizas-Dias]]ga magʻlub boʻldi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.tennismajors.com/wta-tour-news/open-bls-de-limoges-parrizas-diaz-makes-quarter-finals-799061.html|title=Open BLS de Limoges: Parrizas Diaz makes quarter-finals|publisher=Tennis Majors|accessdate=1 November 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi havolalar}}

{{DEFAULTSORT:Tagger, Lilli}}
[[Turkum:2008-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Avstriyalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:Lienzlik sportchilar]]</text>
      <sha1>3wa8oy7qfvdo19yjwi1x37czkgwlcg6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endoclita chalybeatus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360696</id>
    <revision>
      <id>5974381</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:31:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1139" sha1="iaa76kd13pcqfgsqrhfhytues7rdi6n" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
 | nomi = Endoclita chalybeatus
 | olam = [[Hayvonlar]]
 | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
 | sinf = [[Hasharotlar]]
 | turkum = [[Lepidoptera]]
 | oila = [[Hepialidae]]
 | urugʻ = [[Endoclita]]
 | tasvir = 
}}

'''Endoclita chalybeatus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Hindiston]]da uchraydi. Turning oziq o‘simliklari [[Gmelina]], [[Tectona]] va [[Teobroma]] hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
*[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]

{{Taxonbar|from=Q5376248}}

[[Category:Endoclita|chalybeatus]]

{{Endoclita-stub}}</text>
      <sha1>iaa76kd13pcqfgsqrhfhytues7rdi6n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tekis va sferik shakllar maydonini oʻlchash haqida kitob</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360697</id>
    <revision>
      <id>5974382</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:32:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tilkobles</username>
        <id>92150</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Yotiq nom}} [[File:F. 122r from Kitāb al-mutawassiṭāt.jpg|thumb|''Tekis va sferik shakllar maydonini oʻlchash haqida kitob''dan bir sahifa, [[Columbia universiteti|Kolumbiya universiteti]], Nyu-York]]  '''''Tekis va sferik shakllar maydonini oʻlchash haqida kitob''''' ({{Lang-ar|كتاب معرفة مساحة الأشكال البسيطة والكريّة|italic=yes}}, {{Transl|ar|Kitab marifat masahat al-ashkal al-basita va-al-kuriyya}}){{...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6066" sha1="oh6epzy93ua3bbuw0xygxqzi19hn5gp" xml:space="preserve">{{Yotiq nom}}
[[File:F. 122r from Kitāb al-mutawassiṭāt.jpg|thumb|''Tekis va sferik shakllar maydonini oʻlchash haqida kitob''dan bir sahifa, [[Columbia universiteti|Kolumbiya universiteti]], Nyu-York]]

'''''Tekis va sferik shakllar maydonini oʻlchash haqida kitob''''' ({{Lang-ar|كتاب معرفة مساحة الأشكال البسيطة والكريّة|italic=yes}}, {{Transl|ar|Kitab marifat masahat al-ashkal al-basita va-al-kuriyya}}){{Refn|1=Asar {{Transl|ar|Kitab marifat masahat al-ashkal al-basita va-al-kuriyya}} nomi bilan ham tanilgan&lt;ref name=&quot;Kit&quot;&gt;{{cite web |title=Kitāb maʿrifah masāḥat al-ashkāl al-basīṭah wa-al-kuriyyah |url=https://ismi.mpiwg-berlin.mpg.de/text/112939 |publisher=[[Islamic Scientific Manuscripts Initiative]] |access-date=13 April 2023}}&lt;/ref&gt;.|group=note}} — [[Aka-uka Banu Musolar|Banu Muso]] (Bagʻdodda ishlagan 13-asrning uch fors aka-ukasi) yaratgan asarlar ichida eng muhimlaridan biri{{Sfn|al-Dabbagh|1970|p=444}}. 12-asr italiyalik [[Astrologiya|munajjimi]] [[Cremonalik Gerard]] tomonidan [[Lotin tili|lotin tiliga]] tarjima qilinib, {{Lang|la|Liber trium fratrum de geometria}} va {{Lang|la|Verba filiorum Moysi filii Sekir}} deb nomlangan. Asarning arab tilidagi asl nusxasi 13-asrda fors [[qomusiy olim]] [[Nasiriddin Tusiy]] tomonidan tahrir qilingan&lt;ref name=&quot;OCoRob&quot;&gt;{{cite web |last1=O'Connor |first1=J.J. |last2=Robertson |first2=E.F. |title=Banu Musa brothers |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Banu_Musa/ |website=[[MacTutor History of Mathematics archive|MacTutor]] |publisher=[[University of St Andrews]] |access-date=18 March 2023 |date=1999}}&lt;/ref&gt;. Arab tilidagi asl asar bizgacha yetib kelmagan, biroq uning mazmuni keyingi tarjimalar orqali maʼlum{{Sfn|Pascual|2015|p=117}}.

[[Geometriya]]ga oid ushbu risola [[Arximed]]ning ikki asari bo'lmish ''Doiraning oʻlchovi haqida'' va ''Shar va silindr haqida'' kitobiga oʻxshash edi&lt;ref name=&quot;OCoRob&quot; /&gt;. U Oʻrta asrlarda keng qoʻllangan va [[Sobit ibn Qurra]], [[Ibn al-Haysam]], [[Fibonacci|Leonardo Fibonacci]] (uning {{Lang|la|Practica geometriae}} asarida), [[Jordanus de Nemore]] hamda [[Rojer Bekon]] kabi mualliflar tomonidan iqtibos qilingan{{Sfn|Casulleras|2007}}. Unda [[yuza]] va [[Hajm|hajm]]ning geometrik tushunchalari, [[burchak triseksiyasi]], [[Toʻgʻri chiziq va kompas konstruksiyasi|yasash]], hamda [[Konus kesimlari|konus kesimlari]] masalalari yoritiladi{{Sfn|Papadopoulos|2016|p=5}}. Yunonlarga maʼlum boʻlmagan [[Teorema|teoremalar]] ham mavjud{{Sfn|al-Dabbagh|1970|p=445}}. 

Kitob lotin tilida qayta nashr etilib, amerikalik tarixchi [[Marshall Clagett]] tomonidan inglizcha tarjima bilan taqdim etilgan. Ushbu tarixchi, shuningdek, asarning [[Oʻrta asr|Oʻrta asrlar]] davrida [[Matematik|matematik]]larga qanday taʼsir koʻrsatganini ham umumlashtirib bergan{{Sfn|Pingree|1988}}.

== Yana qarang ==
* [[Islom olamida o‘rta asrlar matematikasi]]

== Eslatmalar ==
{{Manbalar|group=note}}

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Qoʻshimcha manbalar ==
* {{Kitob manbasi| last=Casulleras |first=Josep | editor1-last=Hockey |editor1-first=Thomas |title=Astronomlar biografik ensiklopediyasi |date=2007 |publisher=[[Springer Publishers]] |isbn=978-0-387-31022-0 |url-access=subscription |url=https://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Banu_Musa_BEA.htm |chapter=Banu Musa|display-editors=etal |doi=10.1007/978-0-387-30400-7_1433 |pages=92{{En dash}}94 |article-url=https://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Banu_Musa_BEA.htm }} ([https://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Banu_Musa_BEA.pdf PDF versiyasi])
* {{Kitob manbasi|last1=al-Dabbagh|first1=J. |editor1-last=Gillispie |editor1-first=Charles Coulston |editor2-last=Holmes |editor2-first=Frederic Lawrence |title=Ilmiy biografiya lugʻati |date=1970 |publisher=Scribner |location=Nyu-York |isbn=978-0-684-10114-9|oclc=755137603 |volume=1 |url=https://archive.org/details/dictionaryofsci001gill/page/n5/mode/2up |chapter=Banu Musa |chapter-url=https://archive.org/details/dictionaryofsci001gill/page/443/mode/2up}}
* {{Cite journal|last1=Papadopoulos |first1=Athanase |title=Roshdi Rashed — yunon va arab matematikasi tarixchisi |journal=Ganita Bharati (Hind matematikasi) |date=2016 |volume=38 |issue=2 |pages=1{{En dash}}26 |url=https://hal.science/hal-01653436/document |publisher=The Indian Society for History of Mathematics}}
* {{Cite journal|last1=Pascual |first1=Lluis |title=Banū Mūsā aka-ukalar tomonidan keltirilgan va „Kitāb al-Istikmāl“da (XI asr) qayta tiklangan Arximedcha taklif |journal=Suhayl. Islom sivilizatsiyasida aniq va tabiiy fanlar tarixi bo‘yicha xalqaro jurnal |date=2015 |volume=14 |pages=115{{En dash}}143 |url=https://core.ac.uk/download/pdf/39128844.pdf |issn=2013-620X}}
* {{Ensiklopediya manbasi| last=Pingree | first=David |author-link=David Pingree| title=Banu Musa | url=http://www.iranicaonline.org/articles/banu-musa-the-name-applied-to-three-brothers-abbasid-astronomers-whose-father-was-musa-b | encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]] | year=1988 }}

== Qoʻshimcha oʻqish uchun ==
* {{Kitob manbasi|last1=Rashed |first1=Roshdi |editor1-last=El-Bizri |editor1-first=Nader |title=Arab matematikasidagi asos soluvchi siymolar va sharhlovchilar: arab fanlari va matematikasi tarixi |date=2012 |publisher=[[Routledge]] |location=Abingdon, Birlashgan qirollik; Nyu-York |isbn=978-11366-2-000-3 |volume=1 |url=https://books.google.com/books?id=ndwsE1eJy3wC |ref=none}}
* [https://archive.org/details/ldpd_14294924_000/page/n254/mode/2up {{Transl|ar|Kitab al-mutawassitat}} qoʻlyozmasining faksimilesi] [[Columbia universiteti|Kolumbiya universiteti]], Nyu-Yorkda saqlanadi ([[Internet Archive]] orqali). {{Transl|ar|Kitab marifat masahat al-ashkal al-basita va-al-kuriyya}} risolasi 253{{En dash}}265-betlarda (116–122-varaqlar) joylashgan.

{{DEFAULTSORT:Kitab marifat masahat al-ashkal al-basita va-al-kuriyya}}

[[Turkum:Oʻrta asrlar islom olamining matematik asarlari]]
[[Turkum:Geometriya tarixi]]
[[Turkum:Abbosiy xalifaligi davrining ilmiy asarlari]]
[[Turkum:9-asr arab tilidagi kitoblar]]</text>
      <sha1>oh6epzy93ua3bbuw0xygxqzi19hn5gp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endoclita chrysoptera</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360698</id>
    <revision>
      <id>5974385</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:42:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1031" sha1="7leamulmvkwy3taiog6vdjsi1b03x9c" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
 | nomi = Endoclita chrysoptera
 | olam = [[Hayvonlar]]
 | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
 | sinf = [[Hasharotlar]]
 | turkum = [[Lepidoptera]]
 | oila = [[Hepialidae]]
 | tasvir = 
}}

'''Endoclita chrysoptera''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Hindiston]]da uchraydi&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
*[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]

{{Taxonbar|from=Q5376249}}

[[Category:Endoclita|chrysoptera]]

{{Endoclita-stub}}</text>
      <sha1>7leamulmvkwy3taiog6vdjsi1b03x9c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endoclita coomani</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360699</id>
    <revision>
      <id>5974386</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:43:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1017" sha1="mf3i720wsysn00gw3s8damfa4q0lmio" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
 | nomi = Endoclita coomani
 | olam = [[Hayvonlar]]
 | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
 | sinf = [[Hasharotlar]]
 | turkum = [[Lepidoptera]]
 | oila = [[Hepialidae]]
 | tasvir = 
}}

'''Endoclita coomani''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Vyetnam]]da uchraydi&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
*[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]

{{Taxonbar|from=Q5376250}}

[[Category:Endoclita|coomani]]

{{Endoclita-stub}}</text>
      <sha1>mf3i720wsysn00gw3s8damfa4q0lmio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oleg Pak</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360700</id>
    <revision>
      <id>5974389</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:49:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Futbolchi bilgiqutisi  | ism                = Oleg Pak  | tavallud_sana      = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1958|30|08}}  | toʻliqism          = Oleg Pak  | tavallud_joyi      = {{tavalludJoyi|SSSR}}  | pozitsiya          = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]]  | yillar1            = 1976  | klublar1           = [[CSKA Pomir (Dushanbe, futbol klubi)|Pomir]]  | isht1              = 1  | gollar1            = 0  | yillar2            = 1977—1978  | klub...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3864" sha1="rz6icsyanxmq1wktfk6dadxbmr1w1i9" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | ism                = Oleg Pak
 | tavallud_sana      = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1958|30|08}}
 | toʻliqism          = Oleg Pak
 | tavallud_joyi      = {{tavalludJoyi|SSSR}}
 | pozitsiya          = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]]
 | yillar1            = 1976
 | klublar1           = [[CSKA Pomir (Dushanbe, futbol klubi)|Pomir]]
 | isht1              = 1
 | gollar1            = 0
 | yillar2            = 1977—1978
 | klublar2           = [[Xoʻjand (futbol klubi)|Xoʻjand]]
 | isht2              = ?
 | gollar2            = ?
 | yillar3            = 1979
 | klublar3           = [[CSKA Pomir (Dushanbe, futbol klubi)|Pomir]]
 | isht3              = ?
 | gollar3            = ?
 | yillar4            = 1979
 | klublar4           = [[Xoʻjand (futbol klubi)|Xoʻjand]]
 | isht4              = ?
 | gollar4            = 12
 | yillar5            = 1980
 | klublar5           = [[Zarafshon (futbol klubi)|Zarafshon]]
 | isht5              = 18
 | gollar5            = 4
 | yillar6            = 1980—1982
 | klublar6           = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
 | isht6              = 40
 | gollar6            = 2
 | yillar7            = 1983
 | klublar7           = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Zvezda (Jizzax)]]
 | isht7              = 39
 | gollar7            = 6
 | yillar8            = 1984—1990
 | klublar8           = [[Xoʻjand (futbol klubi)|Xoʻjand]]
 | isht8              = 205
 | gollar8            = 29
 | yillar9            = 1990—1991
 | klublar9           = Sverdlovets
 | isht9              = 52
 | gollar9            = 1
 | yillar10           = 1991
 | klublar10          = [[Konchi (futbol klubi)|Konchi]]
 | isht10             = 20
 | gollar10           = 0
 | yillar11           = 
 | klublar11          = 
 | isht11             = 
 | gollar11           = 
}}
'''Oleg Pak''' (1958-yil 30-avgustda tugʻilgan) — sovet [[Futbolchi|futbolchisi]], [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]], [[yarim himoyachi]] pozitsiyalarida oʻynagan.

== Biografiyasi ==
Oleg 1976-yilda [[Dushanbe]]ning „[[CSKA Pomir (Dushanbe, futbol klubi)|Pomir]]“ jamoasi tarkibida debyut qilgan. Mavsum davomida [[Sovet Ittifoqi birinchi ligasi|SSSR birinchi ligasi]]da bitta oʻyin oʻtkazgan. Keyincgi yillarda SSSR ikkinchi ligasi ishtirokchisi [[Xoʻjand|Leninobod]]ning „[[Xoʻjand (futbol klubi)|Xoʻjand]]“ (1977—1978, 1979) va [[Navoiy (shahar)|Navoiy]]ning „[[Zarafshon (shahar)|Zarafshon]]“ (1980) jamoalarida oʻynagan. 1980-yilning yozida u [[Toshkent]]ning „[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]“ klubiga oʻtgan. Paxtakor klubi tarkibida 2,5 mavsum davomida oliy ligada 40 ta oʻyin oʻtkazib, ikkita gol urgan.

1983-yilgi mavsumda [[Sovet Ittifoqi birinchi ligasi|SSSR Birinchi liga]] ishtirokchisi [[Jizzax (shahar)|Jizzax]]ning „[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Zvezda]]“ jamoasida oʻtkazgan. Keyinchalik SSSR ikkinchi va ikkinchi quyi ligalarda ishtirok etgan „[[Xoʻjand (futbol klubi)|Xoʻjand]]“ (1984—1990), [[Toshkent viloyati]]ning „[[Sverdlovets (futbol klubi)|Sverdlovets]]“ (1990—1991), [[Angren (shahar)|Angren]]ning „[[Konchi (futbol klubi)|Konchi]]“ (1991) jamoalarida oʻynagan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [https://footballfakts.ru/person/48180 Oleg Pak] Footballfakts.ru saytida

{{DEFAULTSORT:Pak, Oleg}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:SSSR erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]]
[[Turkum:CSKA Pomir Dushanbe futbolchilari]]
[[Turkum:Xoʻjand klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Zarafshon Navoiy futbolchilari]]
[[Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:Soʻgʻdiyona Jizzax futbolchilari]]
[[Turkum:Sverdlovets klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Konchi Angren klubi futbolchilari]]
[[Turkum:SSSR ikkinchi ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:SSSR birinchi ligasi futbolchilari]]</text>
      <sha1>rz6icsyanxmq1wktfk6dadxbmr1w1i9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974397</id>
      <parentid>5974389</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:53:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <origin>5974397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3906" sha1="lv267e6splxdmtzy2gp692y9u0adren" xml:space="preserve">{{ism+familiya|Oleg|Oleg|Pak (familiya)}}
{{Futbolchi bilgiqutisi
 | ism                = Oleg Pak
 | tavallud_sana      = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1958|30|08}}
 | toʻliqism          = Oleg Pak
 | tavallud_joyi      = {{tavalludJoyi|SSSR}}
 | pozitsiya          = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]]
 | yillar1            = 1976
 | klublar1           = [[CSKA Pomir (Dushanbe, futbol klubi)|Pomir]]
 | isht1              = 1
 | gollar1            = 0
 | yillar2            = 1977—1978
 | klublar2           = [[Xoʻjand (futbol klubi)|Xoʻjand]]
 | isht2              = ?
 | gollar2            = ?
 | yillar3            = 1979
 | klublar3           = [[CSKA Pomir (Dushanbe, futbol klubi)|Pomir]]
 | isht3              = ?
 | gollar3            = ?
 | yillar4            = 1979
 | klublar4           = [[Xoʻjand (futbol klubi)|Xoʻjand]]
 | isht4              = ?
 | gollar4            = 12
 | yillar5            = 1980
 | klublar5           = [[Zarafshon (futbol klubi)|Zarafshon]]
 | isht5              = 18
 | gollar5            = 4
 | yillar6            = 1980—1982
 | klublar6           = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
 | isht6              = 40
 | gollar6            = 2
 | yillar7            = 1983
 | klublar7           = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Zvezda (Jizzax)]]
 | isht7              = 39
 | gollar7            = 6
 | yillar8            = 1984—1990
 | klublar8           = [[Xoʻjand (futbol klubi)|Xoʻjand]]
 | isht8              = 205
 | gollar8            = 29
 | yillar9            = 1990—1991
 | klublar9           = Sverdlovets
 | isht9              = 52
 | gollar9            = 1
 | yillar10           = 1991
 | klublar10          = [[Konchi (futbol klubi)|Konchi]]
 | isht10             = 20
 | gollar10           = 0
 | yillar11           = 
 | klublar11          = 
 | isht11             = 
 | gollar11           = 
}}
'''Oleg Pak''' (1958-yil 30-avgustda tugʻilgan) — sovet [[Futbolchi|futbolchisi]], [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]], [[yarim himoyachi]] pozitsiyalarida oʻynagan.

== Biografiyasi ==
Oleg 1976-yilda [[Dushanbe]]ning „[[CSKA Pomir (Dushanbe, futbol klubi)|Pomir]]“ jamoasi tarkibida debyut qilgan. Mavsum davomida [[Sovet Ittifoqi birinchi ligasi|SSSR birinchi ligasi]]da bitta oʻyin oʻtkazgan. Keyincgi yillarda SSSR ikkinchi ligasi ishtirokchisi [[Xoʻjand|Leninobod]]ning „[[Xoʻjand (futbol klubi)|Xoʻjand]]“ (1977—1978, 1979) va [[Navoiy (shahar)|Navoiy]]ning „[[Zarafshon (shahar)|Zarafshon]]“ (1980) jamoalarida oʻynagan. 1980-yilning yozida u [[Toshkent]]ning „[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]“ klubiga oʻtgan. Paxtakor klubi tarkibida 2,5 mavsum davomida oliy ligada 40 ta oʻyin oʻtkazib, ikkita gol urgan.

1983-yilgi mavsumda [[Sovet Ittifoqi birinchi ligasi|SSSR Birinchi liga]] ishtirokchisi [[Jizzax (shahar)|Jizzax]]ning „[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Zvezda]]“ jamoasida oʻtkazgan. Keyinchalik SSSR ikkinchi va ikkinchi quyi ligalarda ishtirok etgan „[[Xoʻjand (futbol klubi)|Xoʻjand]]“ (1984—1990), [[Toshkent viloyati]]ning „[[Sverdlovets (futbol klubi)|Sverdlovets]]“ (1990—1991), [[Angren (shahar)|Angren]]ning „[[Konchi (futbol klubi)|Konchi]]“ (1991) jamoalarida oʻynagan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [https://footballfakts.ru/person/48180 Oleg Pak] Footballfakts.ru saytida

{{DEFAULTSORT:Pak, Oleg}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:SSSR erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]]
[[Turkum:CSKA Pomir Dushanbe futbolchilari]]
[[Turkum:Xoʻjand klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Zarafshon Navoiy futbolchilari]]
[[Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:Soʻgʻdiyona Jizzax futbolchilari]]
[[Turkum:Sverdlovets klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Konchi Angren klubi futbolchilari]]
[[Turkum:SSSR ikkinchi ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:SSSR birinchi ligasi futbolchilari]]</text>
      <sha1>lv267e6splxdmtzy2gp692y9u0adren</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endoclita crenilimbata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360701</id>
    <revision>
      <id>5974390</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:49:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1032" sha1="r0k9ldh5ktt31fx260kq26ut0pwr9rv" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
 | nomi = Endoclita crenilimbata
 | olam = [[Hayvonlar]]
 | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
 | sinf = [[Hasharotlar]]
 | turkum = [[Lepidoptera]]
 | oila = [[Hepialidae]]
 | tasvir = 
}}

'''Endoclita crenilimbata''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Xitoy]]da uchraydi&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}&lt;/ref&gt;
.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
*[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]

{{Taxonbar|from=Q5376251}}

[[Category:Endoclita|crenilimbata]]

{{Hepialidae-stub}}</text>
      <sha1>r0k9ldh5ktt31fx260kq26ut0pwr9rv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Oleg Pak</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360702</id>
    <revision>
      <id>5974391</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:49:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Munozara}} {{OʻFL}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="756rozftsn6bjy41w6502ltyh7vqt4t" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{OʻFL}}</text>
      <sha1>756rozftsn6bjy41w6502ltyh7vqt4t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endoclita yunnanensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360703</id>
    <revision>
      <id>5974392</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:50:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1056" sha1="9bmk4sy2y51xssuh7buco9vfxevm680" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
 | nomi = Endoclita yunnanensis
 | olam = [[Hayvonlar]]
 | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
 | sinf = [[Hasharotlar]]
 | turkum = [[Lepidoptera]]
 | oila = [[Hepialidae]]
 | tasvir = 
}}

'''Endoclita yunnanensis''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Xitoy]]ning [[Yunnan]] provinsiyasida uchraydi&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
*[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]

{{Taxonbar|from=Q5376297}}


[[Category:Endoclita|yunnanensis]]

{{Endoclita-stub}}</text>
      <sha1>9bmk4sy2y51xssuh7buco9vfxevm680</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Avstriyalik ayol tennischilar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360704</id>
    <revision>
      <id>5974393</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:51:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <comment>„[[Turkum:Avstriyalik tennischilar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="7cqr1e28dyj4zx3kz4yelt7plmsyutw" xml:space="preserve">[[Turkum:Avstriyalik tennischilar]]</text>
      <sha1>7cqr1e28dyj4zx3kz4yelt7plmsyutw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endoclita xizangensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360705</id>
    <revision>
      <id>5974394</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:51:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1054" sha1="emx7cbh82vcn38bjp6zb7lo9848prwm" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
 | nomi = Endoclita xizangensis
 | olam = [[Hayvonlar]]
 | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
 | sinf = [[Hasharotlar]]
 | turkum = [[Lepidoptera]]
 | oila = [[Hepialidae]]
 | tasvir = 
}}

'''Endoclita xizangensis''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Xitoy]]ning [[Xunan]] provinsiyasida uchraydi&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
*[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]

{{Taxonbar|from=Q5376296}}

[[Category:Endoclita|xizangensis]]

{{Endoclita-stub}}</text>
      <sha1>emx7cbh82vcn38bjp6zb7lo9848prwm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Lienzlik sportchilar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360706</id>
    <revision>
      <id>5974395</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:52:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <comment>„[[Turkum:Lienzlik shaxslar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="lb8kttfb5iuk1rvwlbs8qi3uooz3tyq" xml:space="preserve">[[Turkum:Lienzlik shaxslar]]</text>
      <sha1>lb8kttfb5iuk1rvwlbs8qi3uooz3tyq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:21-asr avstriyalik ayol sportchilar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360707</id>
    <revision>
      <id>5974396</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:53:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <comment>„[[Turkum:21-asr avstriyalik sportchilar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="3uqbbg8g6h0j21ttv3cdmvo7gn5cbw8" xml:space="preserve">[[Turkum:21-asr avstriyalik sportchilar]]</text>
      <sha1>3uqbbg8g6h0j21ttv3cdmvo7gn5cbw8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andoza:Poem-stub</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1360708</id>
    <revision>
      <id>5974400</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:57:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="216" sha1="31kod35xvwc4wuhucjglbk8rxwluuik" xml:space="preserve">{{Asbox 
| andozanomi = Andoza:Poem-stub
| tasvir =Quill and ink.svg
| pix = 50
| tasvirtavsifi = Sheʼr
| oid = [[Sheʼr]]ga 
| turkum = Sheʼrga oid chala maqolalar
| andoza turkumi = Sheʼr
| andoza turkumi1 = 
}}</text>
      <sha1>31kod35xvwc4wuhucjglbk8rxwluuik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nuzhat al-mushtaq fi ixtiroq al-afaq</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360709</id>
    <revision>
      <id>5974401</id>
      <timestamp>2026-04-04T08:00:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tilkobles</username>
        <id>92150</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3892" sha1="ioyt1yrziwnp5lbu0ay580qdwuy8t4b" xml:space="preserve">{{Qisqa tavsif|Oʻrta asr xaritasi}}
{{Yotiq nom}}
{{Kitob bilgiqutisi
| tasvir       = 89v 90r نزهة المشتاق Arabe 2221 BNF.jpg
| muallif            = [[Idrisiy|Muhammad al-Idrisiy]]
| ismi              = Nuzhat al-mushtaq fi ixtiroq al-afaq&lt;br&gt;
{{Qalin emas|{{Noitalic|({{Lang|ar|نزهة المشتاق في اختراق الآفاق}})}}}}&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;{{Lang|la|Tabula Rogeriana}}&lt;/small&gt;
| izoh           = MS arabe 2221 dagi al-Magʻrib al-Aqso va al-Magʻrib al-Avsat (janub tepada) xaritasi, Idrisiyning {{Lang|la|Tabula Rogeriana}} asarining bizgacha yetib kelgan eng qadimgi maʼlum qoʻlyozma nusxasi.
}}

{{Transl|ar|'''Nuzhat al-mushtaq fi ikhtiroq al-afaq'''}} ({{Lang-ar|نزهة المشتاق في اختراق الآفاق}}, soʻzma-soʻz „Uzoq ufqlarni kesib oʻtishga oshufta kishining sayohati“) Gʻarbda odatda '''{{Lang|la|Tabula Rogeriana}}''' nomi bilan tanilgan (lotincha soʻzma-soʻz „'''''Roger kitobi'''''“), 1138-yilda norman qiroli [[Rojer II]] buyurtmasi bilan tuzilgan va 1154-yilda [[arab geograf]]i [[Idrisiy|Muhammad al-Idrisiy]] tomonidan yakunlangan atlasdir. Atlas maʼlum dunyoning 70 ta xaritasini, har bir aniq joy boʻyicha al-Idrisiyning tegishli tavsiflari va izohlari bilan jamlaydi&lt;ref name=&quot;houben&quot;&gt;Houben, 2002, pp. 102–104.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ahmad&quot;&gt;Ahmad, 1992, pp. 156–161.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite journal |last=Al-Fora |first=Uthman |date=1983 |title=Al-Sharif Al-Idrisi and His Contributions to Geography |url=https://jes.ksu.edu.sa/sites/jes.ksu.edu.sa/files/8_3.pdf |journal=King Saud University, Journal of the College of Education |volume=5 |pages=159–185 |via=King Saud University |archive-date=2023-02-05 |access-date=2022-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230205030327/https://jes.ksu.edu.sa/sites/jes.ksu.edu.sa/files/8_3.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite journal |last=Editorial Board of Aljaranda |date=March 2016 |title=Travelers in Tarifa |url=https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=5437125 |journal=Aljaranda |volume=89 |pages=95–98 |via=Dialnet}}&lt;/ref&gt;.

[[File:6 section of 4 clime left page.png|alt=al-Idrisiy atlasidagi 4-iqlimning 6-qismi. Pastki markazda Armaniston xaritasi, pastki chap burchakda Ozarbayjon, yuqori chapda Eronning gʻarbiy-markaziy qismi va pastki chapda Kaspiy dengizining kichik bir qismi, pastda esa Zagros togʻlari tasvirlangan. Al-Idrisiyning Nuzhat al-mushtaq asarining bizgacha yetib kelgan eng qadimgi qoʻlyozmasidan toʻrtinchi iqlimning oltinchi qismi, taxminan 1300-yilda koʻchirilgan.|thumb|Armaniston pastki markazda, Ozarbayjon pastki chap burchakda, Eronning gʻarbiy-markaziy qismi yuqori chapda va Kaspiy dengizining kichik bir qismi pastki chapda, pastda esa Zagros togʻlari tasvirlangan. Al-Idrisiyning ''Nuzhat al-mushtaq'' asarining hozirgacha yetib kelgan eng qadimgi qoʻlyozmasidan toʻrtinchi iqlimning oltinchi qismi, {{Circa|1300}}-yilda atrofida koʻchirilgan.]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
*{{Cite book |last=Houben |first=Hubert |title=Roger II of Sicily: A Ruler between East and West |date=2002 |publisher=Cambridge University |isbn=978-0-521-65208-7 |location=Cambridge |url=https://archive.org/details/hubert-houben-roger-ii-of-sicily-a-ruler-between-east-and-west-2002}}
*Al-Fora, Uthman (1983). &quot;Al-Sharif Al-Idrisi and His Contributions to Geography&quot; (PDF). ''King Saud University, Journal of the College of Education''. '''5''': 159–185 – via King Saud University.
*Editorial Board of Aljaranda (March 2016). &quot;Travelers in Tarifa&quot;. ''Aljaranda''. '''89''': 95–98 – via Dialnet.

{{Tashqi havolalar}}

[[Turkum:Dunyoning tarixiy xaritalari]]
[[Turkum:1150-yillar asarlari]]
[[Turkum:Oʻrta asr islom olamining geografik asarlari]]
[[Turkum:Sitsiliya qirolligida 12-asr]]
[[Turkum:Sitsiliyalik Rojer II]]
[[Turkum:Palermo tarixi]]
[[Turkum:12-asr xaritalari]]</text>
      <sha1>ioyt1yrziwnp5lbu0ay580qdwuy8t4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Sheʼrga oid chala maqolalar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360710</id>
    <revision>
      <id>5974402</id>
      <timestamp>2026-04-04T08:02:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>„{{WPSS-cat}} {{Chala maqolalar turkumi|maqola=[[sheʼr]]lar|newstub=poem-stub|category=Sheʼrlar}}  [[Category:Sheʼriyatga oid chala maqolalar| ]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="147" sha1="667ghb2nbcbbgv5mpsguhfi87vfl2b9" xml:space="preserve">{{WPSS-cat}}
{{Chala maqolalar turkumi|maqola=[[sheʼr]]lar|newstub=poem-stub|category=Sheʼrlar}}

[[Category:Sheʼriyatga oid chala maqolalar| ]]</text>
      <sha1>667ghb2nbcbbgv5mpsguhfi87vfl2b9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anhelina Kalinina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360711</id>
    <revision>
      <id>5974403</id>
      <timestamp>2026-04-04T08:03:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Tennischi bilgiqutisi | name                  = Anhelina Kalinina | native_name           = {{Lang|uk|Ангеліна Сергіївна Калініна}} | fullname              = Anhelina Serhiyivna Kalinina | tasvir                 = Day 3 - TransylvaniaOpen Anhelina Kalinina vs Elena Gabriela Ruse 6-2, 6-3 (54320717373) (cropped Anhelina Kalinina).jpg | image_upright         = .8 | izoh               = Kalinina 2025-yilgi Transilvaniya ochi...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3782" sha1="5wmj2a8vwynscft8d8fx9yr1jngksfx" xml:space="preserve">{{Tennischi bilgiqutisi
| name                  = Anhelina Kalinina
| native_name           = {{Lang|uk|Ангеліна Сергіївна Калініна}}
| fullname              = Anhelina Serhiyivna Kalinina
| tasvir                 = Day 3 - TransylvaniaOpen Anhelina Kalinina vs Elena Gabriela Ruse 6-2, 6-3 (54320717373) (cropped Anhelina Kalinina).jpg
| image_upright         = .8
| izoh               = Kalinina 2025-yilgi Transilvaniya ochiq turnirida
| country               = {{UKR}}
| birth_date            = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1997|02|07|df=yes}}
| birth_place           = [[Nova Kaxovka]], [[Ukraina]]
| height                = 1.80 m
| plays                 = Oʻng qoʻl
| coach                 = Anton Korchevskyi
| careerprizemoney      = 4 366 307 AQSh dollari
| singlesrecord         =
| singlestitles         = 3 ta WTA Challenger
| highestsinglesranking = 25-oʻrin (22-may 2023)
| currentsinglesranking = 127-oʻrin (15-dekabr 2025)
| AustralianOpenresult  = 3-bosqich (2023)
| FrenchOpenresult      = 2-bosqich (2021, 2022, 2025)
| Wimbledonresult       = 2-bosqich (2022, 2023)
| USOpenresult          = 2-bosqich (2018, 2021, 2022, 2024)
| doublesrecord         =
| doublestitles         = 3 ta ITF
| highestdoublesranking = 92-oʻrin (27-yanvar 2025)
| currentdoublesranking = 429-oʻrin (26-may 2025)
| AustralianOpenDoublesresult = 3-bosqich (2023)
| FrenchOpenDoublesresult     = 1-bosqich (2022, 2023, 2024, 2025)
| WimbledonDoublesresult      = 2-bosqich (2023)
| USOpenDoublesresult         = 2-bosqich (2021)
| updated               = 14-dekabr 2025
| medaltemplates =
{{MedalCountry|a [[File:Olympic flag.svg|border|22px]] Aralash MOQ jamoasi}}
{{MedalCompetition|[[Yoshlar Olimpiya Oʻyinlari|Yoshlar Olimpiya oʻyinlari]]}}
{{MedalGold|2014-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlari|Qizlar oʻrtasida juftlik}}
}}
'''Anhelina Serhiyivna Kalinina''' ({{Lang-uk|Ангеліна Сергіївна Калініна}}; 1997-yil 7-fevralda tugʻilgan) — ukrainalik professional [[Tennis|tennischi]]. 2023-yil 22-may kuni WTA yakkalik reytingida faoliyatidagi eng yuqori natija — 25-oʻringa koʻtarilgan. Juftlik yoʻnalishi boʻyicha reytingda 2025-yil yanvar oyida 92-oʻringa band qilgan. [[WTA Challenger Tour]] musobaqasi doirasida yakkalik yoʻnalishida 4 ta unvonni, shuningdek ITF ayollar turida yakkalik yoʻnalishida 15 ta va juftlik yoʻnalishida 3 ta unvonni qoʻlga kiritgan.

== Sport faoliyati ==
=== Yoshlar ===
2014-yilda Kalinina [[Elizaveta Kulichkova]] bilan juftlik yoʻnalishida [[Australian Open]] musobaqasida gʻolib chiqqan. Ular musobaqa finalida [[Katie Boulter]] va [[Ivana Jorović]] juftligini magʻlub etgan. Oʻsha yili sportchi AQSh yoshlar ochiq turniri finaliga chiqqan, biroq [[Marie Bouzková]]ga qarshi oʻyinda magʻlubiyatga uchragan{{Manba kerak|date=October 2024}}.

=== 2018: Katta dubulgʻadagi debyut ===
2018-yilgi AQSh ochiq turnirida Kalinina saralash bosqichida uchta uchrashuvda gʻalaba qozongach, [[Katta dubulgʻa (tennis)|Katta dubulgʻa]] turniri yakkalik yoʻnalishi asosiy toʻr bahslarida oʻzining ilk bor ishtirokini amalga oshirdi. U saralash oʻyinlarining birinchi bosqichida [[Elena-Gabriela Ruse]]ni, ikkinchi bosqichda [[Tereza Martincová]]ni, soʻngra [[Jaimee Fourlis]]ni magʻlub etdi va asosiy toʻr bahsida [[Kathinka von Deichmann]]ni uch setda yengishga muvaffaq boʻldi. Shu orqali sportchi Katta dubulgʻadagi ilk gʻalabasini qoʻlga kiritdi, biroq keyinchalik [[Sloane Stephens]]ga oʻyinni boy berdi{{Manba kerak|date=October 2024}}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{DEFAULTSORT:Kalinina, Anhelina}}
[[Turkum:1997-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Ukrainalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:21-asr ukrainalik ayol sportchilar]]</text>
      <sha1>5wmj2a8vwynscft8d8fx9yr1jngksfx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974404</id>
      <parentid>5974403</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:06:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <origin>5974404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5480" sha1="q5hez9xew3iv4x57lt45zsilpib5gcs" xml:space="preserve">{{Tennischi bilgiqutisi
| name                  = Anhelina Kalinina
| native_name           = {{Lang|uk|Ангеліна Сергіївна Калініна}}
| fullname              = Anhelina Serhiyivna Kalinina
| tasvir                 = Day 3 - TransylvaniaOpen Anhelina Kalinina vs Elena Gabriela Ruse 6-2, 6-3 (54320717373) (cropped Anhelina Kalinina).jpg
| image_upright         = .8
| izoh               = Kalinina 2025-yilgi Transilvaniya ochiq turnirida
| country               = {{UKR}}
| birth_date            = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1997|02|07|df=yes}}
| birth_place           = [[Nova Kaxovka]], [[Ukraina]]
| height                = 1.80 m
| plays                 = Oʻng qoʻl
| coach                 = Anton Korchevskyi
| careerprizemoney      = 4 366 307 AQSh dollari
| singlesrecord         =
| singlestitles         = 3 ta WTA Challenger
| highestsinglesranking = 25-oʻrin (22-may 2023)
| currentsinglesranking = 127-oʻrin (15-dekabr 2025)
| AustralianOpenresult  = 3-bosqich (2023)
| FrenchOpenresult      = 2-bosqich (2021, 2022, 2025)
| Wimbledonresult       = 2-bosqich (2022, 2023)
| USOpenresult          = 2-bosqich (2018, 2021, 2022, 2024)
| doublesrecord         =
| doublestitles         = 3 ta ITF
| highestdoublesranking = 92-oʻrin (27-yanvar 2025)
| currentdoublesranking = 429-oʻrin (26-may 2025)
| AustralianOpenDoublesresult = 3-bosqich (2023)
| FrenchOpenDoublesresult     = 1-bosqich (2022, 2023, 2024, 2025)
| WimbledonDoublesresult      = 2-bosqich (2023)
| USOpenDoublesresult         = 2-bosqich (2021)
| updated               = 14-dekabr 2025
| medaltemplates =
{{MedalCountry|a [[File:Olympic flag.svg|border|22px]] Aralash MOQ jamoasi}}
{{MedalCompetition|[[Yoshlar Olimpiya Oʻyinlari|Yoshlar Olimpiya oʻyinlari]]}}
{{MedalGold|2014-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlari|Qizlar oʻrtasida juftlik}}
}}
'''Anhelina Serhiyivna Kalinina''' ({{Lang-uk|Ангеліна Сергіївна Калініна}}; 1997-yil 7-fevralda tugʻilgan) — ukrainalik professional [[Tennis|tennischi]]. 2023-yil 22-may kuni WTA yakkalik reytingida faoliyatidagi eng yuqori natija — 25-oʻringa koʻtarilgan. Juftlik yoʻnalishi boʻyicha reytingda 2025-yil yanvar oyida 92-oʻringa band qilgan. [[WTA Challenger Tour]] musobaqasi doirasida yakkalik yoʻnalishida 4 ta unvonni, shuningdek ITF ayollar turida yakkalik yoʻnalishida 15 ta va juftlik yoʻnalishida 3 ta unvonni qoʻlga kiritgan.

== Sport faoliyati ==
=== Yoshlar ===
2014-yilda Kalinina [[Elizaveta Kulichkova]] bilan juftlik yoʻnalishida [[Australian Open]] musobaqasida gʻolib chiqqan. Ular musobaqa finalida [[Katie Boulter]] va [[Ivana Jorović]] juftligini magʻlub etgan. Oʻsha yili sportchi AQSh yoshlar ochiq turniri finaliga chiqqan, biroq [[Marie Bouzková]]ga qarshi oʻyinda magʻlubiyatga uchragan{{Manba kerak|date=October 2024}}.

=== 2018: Katta dubulgʻadagi debyut ===
2018-yilgi AQSh ochiq turnirida Kalinina saralash bosqichida uchta uchrashuvda gʻalaba qozongach, [[Katta dubulgʻa (tennis)|Katta dubulgʻa]] turniri yakkalik yoʻnalishi asosiy toʻr bahslarida oʻzining ilk bor ishtirokini amalga oshirdi. U saralash oʻyinlarining birinchi bosqichida [[Elena-Gabriela Ruse]]ni, ikkinchi bosqichda [[Tereza Martincová]]ni, soʻngra [[Jaimee Fourlis]]ni magʻlub etdi va asosiy toʻr bahsida [[Kathinka von Deichmann]]ni uch setda yengishga muvaffaq boʻldi. Shu orqali sportchi Katta dubulgʻadagi ilk gʻalabasini qoʻlga kiritdi, biroq keyinchalik [[Sloane Stephens]]ga oʻyinni boy berdi{{Manba kerak|date=October 2024}}.

=== 2021: WTA Tur finali ===
[[French Open|French Openda]] musobaqasida Kalinina saralash bosqichidan oʻtib ikkinchi bosqichga chiqdi va 26-raqamli ishtirokchi hamda uch karra Katta dubulgʻa chempioni [[Angelique Kerber|Angelique Kerberni]] magʻlub etdi{{Manba kerak|date=October 2024}}.

Kalinina Wimbledon musobaqasi saralash o'yinlarining soʻnggi bosqichida magʻlub boʻlganiga qaramay, keyingi ikki hafta ichida Montpellierda o'tkazilgan sovrin jamg'armasi 60 min dollar bo'lgan va Contrexévilleda bo'lib o'tgan 100 ming bollarlik turnirlarida gʻolib chiqib, 2021-yilda ITFdagi unvonlari sonini toʻrttaga yetkazdi{{Manba kerak|date=October 2024}}. U Budapesht Gran-pri finaliga ham chiqib, birinchi raqamli ishtirokchi [[Yulia Putintseva|Yulia Putintsevaga]] yutqazdi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/wta-roundup-yulia-putintseva-claims-budapest-title-2021-07-18/ |title=WTA roundup: Yulia Putintseva claims Budapest title |publisher=Reuters |accessdate=23 October 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.wtatennis.com/news/2192457/putintseva-charges-to-second-career-title-in-budapest |title=Putintseva charges to second career title in Budapest |publisher=Women's Tennis Association |accessdate=23 October 2024}}&lt;/ref&gt;. 2021-yil mavsumini 32 ta g'alaba va 7 ta mag'lubiyat bilan yakunlab, jahon reytingida 125-oʻrindan 95-oʻringa koʻtarildi (30 pogʻona)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.wtatennis.com/news/2188105/mertens-back-to-doubles-no-1-muguruza-returns-to-top-10-following-wimbledon |title=Mertens back to doubles No.1, Muguruza returns to Top 10 following Wimbledon |publisher=Women's Tennis Association |accessdate=25 June 2023}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{DEFAULTSORT:Kalinina, Anhelina}}
[[Turkum:1997-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Ukrainalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:21-asr ukrainalik ayol sportchilar]]</text>
      <sha1>q5hez9xew3iv4x57lt45zsilpib5gcs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974405</id>
      <parentid>5974404</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:06:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2021: WTA Tur finali */</comment>
      <origin>5974405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5488" sha1="ctx0o9hhkq2z4n39qk1z3pc1253wfzi" xml:space="preserve">{{Tennischi bilgiqutisi
| name                  = Anhelina Kalinina
| native_name           = {{Lang|uk|Ангеліна Сергіївна Калініна}}
| fullname              = Anhelina Serhiyivna Kalinina
| tasvir                 = Day 3 - TransylvaniaOpen Anhelina Kalinina vs Elena Gabriela Ruse 6-2, 6-3 (54320717373) (cropped Anhelina Kalinina).jpg
| image_upright         = .8
| izoh               = Kalinina 2025-yilgi Transilvaniya ochiq turnirida
| country               = {{UKR}}
| birth_date            = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1997|02|07|df=yes}}
| birth_place           = [[Nova Kaxovka]], [[Ukraina]]
| height                = 1.80 m
| plays                 = Oʻng qoʻl
| coach                 = Anton Korchevskyi
| careerprizemoney      = 4 366 307 AQSh dollari
| singlesrecord         =
| singlestitles         = 3 ta WTA Challenger
| highestsinglesranking = 25-oʻrin (22-may 2023)
| currentsinglesranking = 127-oʻrin (15-dekabr 2025)
| AustralianOpenresult  = 3-bosqich (2023)
| FrenchOpenresult      = 2-bosqich (2021, 2022, 2025)
| Wimbledonresult       = 2-bosqich (2022, 2023)
| USOpenresult          = 2-bosqich (2018, 2021, 2022, 2024)
| doublesrecord         =
| doublestitles         = 3 ta ITF
| highestdoublesranking = 92-oʻrin (27-yanvar 2025)
| currentdoublesranking = 429-oʻrin (26-may 2025)
| AustralianOpenDoublesresult = 3-bosqich (2023)
| FrenchOpenDoublesresult     = 1-bosqich (2022, 2023, 2024, 2025)
| WimbledonDoublesresult      = 2-bosqich (2023)
| USOpenDoublesresult         = 2-bosqich (2021)
| updated               = 14-dekabr 2025
| medaltemplates =
{{MedalCountry|a [[File:Olympic flag.svg|border|22px]] Aralash MOQ jamoasi}}
{{MedalCompetition|[[Yoshlar Olimpiya Oʻyinlari|Yoshlar Olimpiya oʻyinlari]]}}
{{MedalGold|2014-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlari|Qizlar oʻrtasida juftlik}}
}}
'''Anhelina Serhiyivna Kalinina''' ({{Lang-uk|Ангеліна Сергіївна Калініна}}; 1997-yil 7-fevralda tugʻilgan) — ukrainalik professional [[Tennis|tennischi]]. 2023-yil 22-may kuni WTA yakkalik reytingida faoliyatidagi eng yuqori natija — 25-oʻringa koʻtarilgan. Juftlik yoʻnalishi boʻyicha reytingda 2025-yil yanvar oyida 92-oʻringa band qilgan. [[WTA Challenger Tour]] musobaqasi doirasida yakkalik yoʻnalishida 4 ta unvonni, shuningdek ITF ayollar turida yakkalik yoʻnalishida 15 ta va juftlik yoʻnalishida 3 ta unvonni qoʻlga kiritgan.

== Sport faoliyati ==
=== Yoshlar ===
2014-yilda Kalinina [[Elizaveta Kulichkova]] bilan juftlik yoʻnalishida [[Australian Open]] musobaqasida gʻolib chiqqan. Ular musobaqa finalida [[Katie Boulter]] va [[Ivana Jorović]] juftligini magʻlub etgan. Oʻsha yili sportchi AQSh yoshlar ochiq turniri finaliga chiqqan, biroq [[Marie Bouzková]]ga qarshi oʻyinda magʻlubiyatga uchragan{{Manba kerak|date=October 2024}}.

=== 2018: Katta dubulgʻadagi debyut ===
2018-yilgi AQSh ochiq turnirida Kalinina saralash bosqichida uchta uchrashuvda gʻalaba qozongach, [[Katta dubulgʻa (tennis)|Katta dubulgʻa]] turniri yakkalik yoʻnalishi asosiy toʻr bahslarida oʻzining ilk bor ishtirokini amalga oshirdi. U saralash oʻyinlarining birinchi bosqichida [[Elena-Gabriela Ruse]]ni, ikkinchi bosqichda [[Tereza Martincová]]ni, soʻngra [[Jaimee Fourlis]]ni magʻlub etdi va asosiy toʻr bahsida [[Kathinka von Deichmann]]ni uch setda yengishga muvaffaq boʻldi. Shu orqali sportchi Katta dubulgʻadagi ilk gʻalabasini qoʻlga kiritdi, biroq keyinchalik [[Sloane Stephens]]ga oʻyinni boy berdi{{Manba kerak|date=October 2024}}.

=== 2021: WTA Tur finali ===
[[French Open|French Openda]] musobaqasida Kalinina saralash bosqichidan oʻtib ikkinchi bosqichga chiqdi va 26-raqamli ishtirokchi hamda uch karra Katta dubulgʻa chempioni [[Angelique Kerber|Angelique Kerberni]] magʻlub etdi{{Manba kerak|date=October 2024}}.

Kalinina Wimbledon musobaqasi saralash oʻyinlarining soʻnggi bosqichida magʻlub boʻlganiga qaramay, keyingi ikki hafta ichida Montpellierda oʻtkazilgan sovrin jamgʻarmasi 60 min dollar boʻlgan va Contrexévilleda boʻlib oʻtgan 100 ming bollarlik turnirlarida gʻolib chiqib, 2021-yilda ITFdagi unvonlari sonini toʻrttaga yetkazdi{{Manba kerak|date=October 2024}}. U Budapesht Gran-pri finaliga ham chiqib, birinchi raqamli ishtirokchi [[Yulia Putintseva|Yulia Putintsevaga]] yutqazdi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/wta-roundup-yulia-putintseva-claims-budapest-title-2021-07-18/ |title=WTA roundup: Yulia Putintseva claims Budapest title |publisher=Reuters |accessdate=23 October 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.wtatennis.com/news/2192457/putintseva-charges-to-second-career-title-in-budapest |title=Putintseva charges to second career title in Budapest |publisher=Women's Tennis Association |accessdate=23 October 2024}}&lt;/ref&gt;. 2021-yil mavsumini 32 ta gʻalaba va 7 ta magʻlubiyat bilan yakunlab, jahon reytingida 125-oʻrindan 95-oʻringa koʻtarildi (30 pogʻona)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.wtatennis.com/news/2188105/mertens-back-to-doubles-no-1-muguruza-returns-to-top-10-following-wimbledon |title=Mertens back to doubles No.1, Muguruza returns to Top 10 following Wimbledon |publisher=Women's Tennis Association |accessdate=25 June 2023}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{DEFAULTSORT:Kalinina, Anhelina}}
[[Turkum:1997-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Ukrainalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:21-asr ukrainalik ayol sportchilar]]</text>
      <sha1>ctx0o9hhkq2z4n39qk1z3pc1253wfzi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sifat Jazirat al-Arab</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360712</id>
    <revision>
      <id>5974407</id>
      <timestamp>2026-04-04T08:07:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tilkobles</username>
        <id>92150</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5134" sha1="qjz8t44lwecae2rp2v0t3zn52x5ouv8" xml:space="preserve">{{Yotiq nom}}
{{Kitob bilgiqutisi
| nomi              = Sifat Jazirat al-Arab
| muallif            = [[Abu Muhammad al-Hasan al-Hamdaniy]]
| asl nomi        = صفة جزيرة العرب
| davlat           = [[Leiden]]
| til          = [[Arab tili]]
| janr             = [[Geografiya]], [[Sayohat]]
| nashriyot         = [[Brill nashriyoti]]
}}

'''''Sifat Jazirat al-Arab''''' ([[Arab tili]]: صفة جزيرة العرب, ''Arabiston yarimorolining tavsiflari'') — X asr kimyogari, geograf va tarixchisi [[Abu Muhammad al-Hasan al-Hamdaniy]] tomonidan yozilgan kitob. Kitob al-Hamdaniy hayoti davridagi [[Arabiston yarim oroli|Arabiston yarimoroli]] holatini tasvirlaydi; unda yarimorolda uchraydigan turli flora va fauna hamda qabilalar haqida batafsil maʼlumotlar keltirilgan.

== Tarixi ==
Qoʻlyozmalari topilgach, ''Sifat Jazirat al-Arab'' qayta bosildi va 1884-yilda [[Leiden]] shahrida [[Brill nashriyoti]] tomonidan [[Sharqshunoslik|sharqshunos]] olim [[David Heinrich Müller]] tahriri va izohlari bilan nashr etildi&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=al-Hamdani |url=https://shamela.ws/book/12521 |title=Ṣifāt Jazīrat al-'Arab |publisher=Brill Publishers |year=1884 |editor-last=Müller |editor-first=David H. |location=Leiden}}&lt;/ref&gt;. Keyinchalik u 1953-yilda [[Qohira]]da qayta bosildi. Shundan soʻng tarixchi [[Ismail bin Ali al-Akva]] asarni 1974-yilda yana tahrir qilib, izohlar bilan toʻldirdi va qayta koʻrib chiqilgan nusxani 1990-yilda nashr qildi&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=al-Hamdani |url=https://www.noor-book.com/%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B5%D9%81%D9%87-%D8%AC%D8%B2%D9%8A%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%AA-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%83%D9%88%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%8A-pdf |title=Ṣifāt Jazīrat al-'Arab |publisher=Maktaba Al Arshad |year=1990 |editor-last=al-Akwa |editor-first=Muhammad bin Ali |location=Yemen}}&lt;/ref&gt;. Dar Al Afaq Al Arabiya 2000-yilda 1990-yilgi nashrning yana bir versiyasini chop etdi&lt;ref&gt;{{Cite book |last=al-Hamdani |title=Ṣifāt Jazīrat al-'Arab |publisher=Dar Al Afaq Al Arabiya |year=2000 |isbn=977-572771-5}}&lt;/ref&gt;.

''Sifat Jazirat al-Arab'' al-Hamdaniyning eng koʻp murojaat qilinadigan asarlaridan biri sifatida ham qaraladi&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://press.uchicago.edu/books/HOC/HOC_V2_B1/Volume2_Book1.html |title=Cartography in the Traditional Islamic and South Asian Societies |date=1987 |publisher=The University of Chicago Press |editor-last=Harley |editor-first=J.B. |series=History of Cartography |volume=2 |editor-last2=Woodward |editor-first2=David |issue=1}}&lt;/ref&gt;.

== Mazmuni ==
Kitob X asrda Arabiston yarimorolining batafsil tasvirini beradi&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Brandt |first=Marieke |date=2014-03-22 |title=The contemporary structures and historical formation of the Khawlan and Juma'ah Tribes in Sa'dah, Northwest Yemen |url=https://go.gale.com/ps/i.do?id=GALE%7CA419762800&amp;sid=googleScholar&amp;v=2.1&amp;it=r&amp;linkaccess=abs&amp;issn=17460719&amp;p=AONE&amp;sw=w&amp;userGroupName=anon~891ad163&amp;aty=open-web-entry |journal=Anthropology of the Middle East |language=English |volume=9 |issue=1 |pages=59–83}}&lt;/ref&gt;{{Efn|al-Hamdaniy kitob Islomiy [[Islomiy taqvim|hijriy taqvim]]ning 4-asrida yozilganini aytadi; bu milodiy X asrga to‘g‘ri keladi, deb hisoblash mumkin.}}. Kitobda al-Hamdaniy, shuningdek, [[Ptolemey Klavdiy|Klavdiy Ptolemey]] kabi avvalgi geograflardan, shuningdek ''[[Kitab Hirmis al-hakim (Donishmand Hermes kitobi)|Kitab Hirmis al-hakim (Donishmand Germes kitobi)]]''dan iqtibos keltiradi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Arabiston yarimorolining flora va faunasi juda batafsil bayon qilingan, shuningdek al-Hamdaniy muloqotda boʻlgan qabilalar ham roʻyxat qilingan&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Kitobning oxirlarida sheʼrlar hamda iltijolar keltiriladi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Al-Hamdaniy kitobda tasvirlagan joylar qatoriga tarixiy va arxeologik [[Thaj]] yodgorligi ham kiradi. U hozirgi [[Saudiya Arabistoni]] hududida joylashgan&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Mandaville |first=James P. |date=1963 |title=Thāj: A Pre-Islamic Site in Northeastern Arabia |url=https://www.jstor.org/stable/1355711 |journal=Bulletin of the American Schools of Oriental Research |issue=172 |pages=9–20 |doi=10.2307/1355711 |issn=0003-097X|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, Arabiston yarimorolida oltin va kumush qayerlarda topilishi mumkinligini ham tasvirlaydi&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Dunlop |first=D. M. |date=1957 |title=Sources of Gold and Silver in Islam According to al-Hamdānī (10th Century A. D.) |url=https://www.jstor.org/stable/1595246 |journal=Studia Islamica |issue=8 |pages=29–49 |doi=10.2307/1595246 |issn=0585-5292|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;.

== Yana qarang ==
* [[Al-Iklil]], al-Hamdaniyning yamanliklar tarixi haqidagi kitobi

== Izohlar ==
{{Notelist}}

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

[[Turkum:O‘rta asr islom dunyosining geografik asarlari]]
[[Turkum:Arablar tarixi]]
[[Turkum:Arabiston yarimoroli tarixi]]
[[Turkum:Janubiy Arabiston tarixi]]</text>
      <sha1>qjz8t44lwecae2rp2v0t3zn52x5ouv8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yurak amri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360713</id>
    <revision>
      <id>5974409</id>
      <timestamp>2026-04-04T08:17:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Targetingexpert</username>
        <id>113449</id>
      </contributor>
      <comment>„{{wikify}} {{Tashkilot bilgiqutisi | Tashkilot logosi = | logo = | Tashkil qilingan vaqti = 2020-yil | Tashkilotning bugungi kundagi rahbari = XUSNIDDINOV DILSHOD | Tashkilot rasmiy sayti =  | Tashkilot telefon raqami = +998 33-091-99-99 | nomi = „Yurak Amri“ xayriya jamoat fondi | tasvir =  | qisqartma =  | turi = Jamoatchilik fondi | sanoat =  | maqomi = Faoliyat yuritmoqda | shiori =  | maqsadi = Xayriya | tan olingan yili =  | tan_olingan_y...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2251" sha1="15bokuko8e99qadlgd03lx24nekj8f4" xml:space="preserve">{{wikify}}
{{Tashkilot bilgiqutisi
| Tashkilot logosi =
| logo =
| Tashkil qilingan vaqti = 2020-yil
| Tashkilotning bugungi kundagi rahbari = XUSNIDDINOV DILSHOD
| Tashkilot rasmiy sayti = 
| Tashkilot telefon raqami = +998 33-091-99-99
| nomi = „Yurak Amri“ xayriya jamoat fondi
| tasvir = 
| qisqartma = 
| turi = Jamoatchilik fondi
| sanoat = 
| maqomi = Faoliyat yuritmoqda
| shiori = 
| maqsadi = Xayriya
| tan olingan yili = 
| tan_olingan_yili = 2021-yil
| tugatilgan = 
| joylashuvi = 
| hududiy_hizmati = Uzbekiston
| direktori = XUSNIDDINOV DILSHOD
| yetakchi_sarlavha = 
| yetakchi_nomi = 
| yetakchi_sarlavha2 = 
| yetakchi_nomi2 = 
| yetakchi_nomi3 = 
| bosh_mahkamasi = 
| daromad = 
| aylanma_daromad = 
| operatsion_foyda = 
| website = 
| tili = Oʻzbek
| xaritada = 869G+79 Ташкент, Узбекистан
| image_border = 
| Instagram sahifasi = https://www.instagram.com/yurak_amri_rasmiy/
}}
'''Yurak Amri xayriya jamoat fondi''' — Oʻzbekiston Respublikasida faoliyat yurituvchi xayriya tashkiloti boʻlib, ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlarga yordam koʻrsatish, insonparvarlik gʻoyalarini targʻib qilish hamda jamiyatda mehr-oqibatni rivojlantirish maqsadida tashkil etilgan.


== Faoliyatining asosiy maqsadi == 
Xayriya yordamini ko‘rsatish, kam ta’minlangan, ko‘p bolali, uysiz hamda tabiiy ofatlar va yong‘inlardan so‘ng uysiz qolgan oilalar va insonlar uchun ko‘p qavatli uylar qurish, oziq-ovqat va asosiy ehtiyojlarini ta’minlashni tashkil etishdan iborat.

== Tarixi ==
“Yurak Amri” loyihasi dastlab 2020-yil mart oyida COVID-19 pandemiyasi davrida xayriya tashabbusi sifatida yo‘lga qo‘yilgan. Ushbu tashabbus qisqa vaqt ichida keng jamoatchilik e’tiborini qozondi va ko‘plab muhtoj oilalarga yordam ko‘rsatildi.

Keyinchalik loyiha kengaytirilib, 2021-yil 12-iyul kuni rasmiy ravishda xayriya jamoat fondi sifatida davlat ro‘yxatidan o‘tkazildi.

Fond faoliyati 2022-yil vaqtinchalik to‘xtatilgan edi , 2026-yildan boshlab yangilangan shaklda o‘z ishini davom ettirmoqda.

== Manbalar ==
&lt;references responsive=&quot;&quot; /&gt;

# [https://kun.uz/59374707 Sardor Rahimxonning «Yurak amri» insonparvarlik loyihasi 3 mingdan ortiq oilaga yordam berdi] kun.uz (2020-yil 18-Aprel)</text>
      <sha1>15bokuko8e99qadlgd03lx24nekj8f4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Shamil Yafarov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360714</id>
    <revision>
      <id>5974410</id>
      <timestamp>2026-04-04T08:18:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Futbolchi bilgiqutisi  | ism                = Shamil Yafarov  | tavallud_sana      = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1950|07|25}}  | toʻliqism          = Shamil Gazisovich Yafarov  | tavallud_joyi      = {{tavalludJoyi|Toshkent viloyati}}, Oʻzbekiston SSR  | vafot_sana         =   | vafot_joyi         =   | boʻyi              =   | vazni              =   | pozitsiya          = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]]  | yillar1            =   | klublar1...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3958" sha1="b2zmauyzt7mxwgrstnub2yl4vm3beio" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | ism                = Shamil Yafarov
 | tavallud_sana      = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1950|07|25}}
 | toʻliqism          = Shamil Gazisovich Yafarov
 | tavallud_joyi      = {{tavalludJoyi|Toshkent viloyati}}, Oʻzbekiston SSR
 | vafot_sana         = 
 | vafot_joyi         = 
 | boʻyi              = 
 | vazni              = 
 | pozitsiya          = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]]
 | yillar1            = 
 | klublar1           = Gallabinets (Doʻstobod)
 | isht1              = 
 | gollar1            = 
 | yillar2            = 1969—1970
 | klublar2           = [[Doʻstlik (futbol klubi)|Politodel]]
 | isht2              = 
 | gollar2            = 
 | yillar3            = 1973—1977
 | klublar3           = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
 | isht3              = 76
 | gollar3            = 1
 | yillar4            = 1977—1980	
 | klublar4           = [[Guliston (futbol klubi)|Paxtachi (Guliston)]]
 | isht4              = 33+
 | gollar4            = 3+
}}
'''Shamil Gazisovich Yafarov''' (1950-yil 25-iyulda tugʻilgan) — sovet sobiq [[Futbolchi|futbolchisi]], [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida oʻynagan.

== Biografiyasi ==
Yozuvchi va jurnalist [[Mavlon Shukurzoda]] Yafarov haqida yozishicha, u maxsus futbol maktabini ham, maktab-internatni ham tugatmagan. [[Idgay Tazetdinov]] uni koʻchada toʻpni tepayotganini payqagan va oʻz jamoasiga taklif etgan&lt;ref&gt;[https://championat.asia/ru/news/paxtakor-79-samolyotida-bolishi-mumkin-bolgan-shamil-yafarov-bugun-70-yoshga-toldi Shamil Yafarov 70 yoshga toʻldi!] ([https://yandexwebcache.net/yandbtm?fmode=inject&amp;tm=1775141693&amp;tld=ru&amp;lang=uz&amp;la=1774307712&amp;text=Яфаров%2C+Шамиль+Газисович&amp;url=https%3A//championat.asia/ru/news/paxtakor-79-samolyotida-bolishi-mumkin-bolgan-shamil-yafarov-bugun-70-yoshga-toldi&amp;l10n=ru&amp;mime=html&amp;sign=f23eb19655dfaf0c041e48fc760d799f&amp;keyno=0 yandexwebcache.net])&lt;/ref&gt;. 1969—1970-yillarda [[Toshkent viloyati]]ning „[[Doʻstlik (futbol klubi)|Politotdel]]“ jamoasida oʻynagan. 1973—1975-yillarda [[Toshkent]]ning „[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]“ jamoasi tarkibida [[SSSR Oliy Ligasi|oliy liga]]da 38 ta oʻyinda ishtirok etgan, 1976—1977-yillarda birinchi ligada 38 ta oʻyin oʻtkazib, bitta gol urgan. 1977—1980-yillarda [[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]ning „[[Guliston (futbol klubi)|Paxtakor]]“ jamoasida oʻynagan.

2010-yil fevral oyida Toshkent viloyati futbol federatsiyasi vitse-prezidenti etib tayinlangan&lt;ref&gt;[https://regnum.ru/news/1250843 V Uzbekistane naznacheni 14 vitse-prezidentov oblastnix Federatsiy futbola]&lt;/ref&gt;.

[[Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi]] faxriylar kengashi aʼzosi. II darajali [[Sogʻlom avlod uchun ordeni|Sogʻlom avlod uchun ordeni]] bilan taqdirlangan (2021)&lt;ref&gt;[https://championat.uz/ru/news/302292 Toʻlagan Isoqov, Vladimir Shtern va Shamil Yafarov faxriy unvonlar bilan taqdirlanishdi] ([https://yandexwebcache.net/yandbtm?fmode=inject&amp;tm=1775144337&amp;tld=ru&amp;lang=uz&amp;la=1750083840&amp;text=Яфаров%2C+Шамиль+Газисович&amp;url=https%3A//championat.uz/ru/news/tolagan-isoqov-vladimir-shtern-va-shamil-yaafarov-faxriy-unvonlar-bilan-taqdirlanishdi&amp;l10n=ru&amp;mime=html&amp;sign=30ccfa19acab941c5913539735a32c59&amp;keyno=0 yandexwebcache.net])&lt;/ref&gt;.

=== Shaxsiy hayoti ===
Oʻgʻli [[Timur Yafarov|Timur]] ham futbolchi boʻlgan va [[yarim himoyachi]] pozitsiyasida oʻynagan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==

* [https://footballfakts.ru/person/48512 Shamil Yafarov] Footballfactsru saytida

[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:SSSR erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Erkak futbol himoyachilari]]
[[Turkum:Doʻstlik Toshkent futbolchilari]]
[[Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:Guliston klubi futbolchilari]]
[[Turkum:SSSR Oliy ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:SSSR birinchi ligasi futbolchilari]]</text>
      <sha1>b2zmauyzt7mxwgrstnub2yl4vm3beio</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974412</id>
      <parentid>5974410</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:20:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <origin>5974412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4016" sha1="e12q1uf4pi0c6rstckrsxlygz8hicl2" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | ism                = Shamil Yafarov
 | tavallud_sana      = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1950|07|25}}
 | toʻliqism          = Shamil Gazisovich Yafarov
 | tavallud_joyi      = {{tavalludJoyi|Toshkent viloyati}}, Oʻzbekiston SSR
 | vafot_sana         = 
 | vafot_joyi         = 
 | boʻyi              = 
 | vazni              = 
 | pozitsiya          = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]]
 | yillar1            = 
 | klublar1           = Gallabinets (Doʻstobod)
 | isht1              = 
 | gollar1            = 
 | yillar2            = 1969—1970
 | klublar2           = [[Doʻstlik (futbol klubi)|Politodel]]
 | isht2              = 
 | gollar2            = 
 | yillar3            = 1973—1977
 | klublar3           = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
 | isht3              = 76
 | gollar3            = 1
 | yillar4            = 1977—1980	
 | klublar4           = [[Guliston (futbol klubi)|Paxtachi (Guliston)]]
 | isht4              = 33+
 | gollar4            = 3+
}}
'''Shamil Gazisovich Yafarov''' ({{Lang-ru|Шамиль Газисович Яфаров}}; 1950-yil 25-iyulda tugʻilgan) — sovet sobiq [[Futbolchi|futbolchisi]], [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida oʻynagan.

== Biografiyasi ==
Yozuvchi va jurnalist [[Mavlon Shukurzoda]] Yafarov haqida yozishicha, u maxsus futbol maktabini ham, maktab-internatni ham tugatmagan. [[Idgay Tazetdinov]] uni koʻchada toʻpni tepayotganini payqagan va oʻz jamoasiga taklif etgan&lt;ref&gt;[https://championat.asia/ru/news/paxtakor-79-samolyotida-bolishi-mumkin-bolgan-shamil-yafarov-bugun-70-yoshga-toldi Shamil Yafarov 70 yoshga toʻldi!] ([https://yandexwebcache.net/yandbtm?fmode=inject&amp;tm=1775141693&amp;tld=ru&amp;lang=uz&amp;la=1774307712&amp;text=Яфаров%2C+Шамиль+Газисович&amp;url=https%3A//championat.asia/ru/news/paxtakor-79-samolyotida-bolishi-mumkin-bolgan-shamil-yafarov-bugun-70-yoshga-toldi&amp;l10n=ru&amp;mime=html&amp;sign=f23eb19655dfaf0c041e48fc760d799f&amp;keyno=0 yandexwebcache.net])&lt;/ref&gt;. 1969—1970-yillarda [[Toshkent viloyati]]ning „[[Doʻstlik (futbol klubi)|Politotdel]]“ jamoasida oʻynagan. 1973—1975-yillarda [[Toshkent]]ning „[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]“ jamoasi tarkibida [[SSSR Oliy Ligasi|oliy liga]]da 38 ta oʻyinda ishtirok etgan, 1976—1977-yillarda birinchi ligada 38 ta oʻyin oʻtkazib, bitta gol urgan. 1977—1980-yillarda [[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]ning „[[Guliston (futbol klubi)|Paxtakor]]“ jamoasida oʻynagan.

2010-yil fevral oyida Toshkent viloyati futbol federatsiyasi vitse-prezidenti etib tayinlangan&lt;ref&gt;[https://regnum.ru/news/1250843 V Uzbekistane naznacheni 14 vitse-prezidentov oblastnix Federatsiy futbola]&lt;/ref&gt;.

[[Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi]] faxriylar kengashi aʼzosi. II darajali [[Sogʻlom avlod uchun ordeni|Sogʻlom avlod uchun ordeni]] bilan taqdirlangan (2021)&lt;ref&gt;[https://championat.uz/ru/news/302292 Toʻlagan Isoqov, Vladimir Shtern va Shamil Yafarov faxriy unvonlar bilan taqdirlanishdi] ([https://yandexwebcache.net/yandbtm?fmode=inject&amp;tm=1775144337&amp;tld=ru&amp;lang=uz&amp;la=1750083840&amp;text=Яфаров%2C+Шамиль+Газисович&amp;url=https%3A//championat.uz/ru/news/tolagan-isoqov-vladimir-shtern-va-shamil-yaafarov-faxriy-unvonlar-bilan-taqdirlanishdi&amp;l10n=ru&amp;mime=html&amp;sign=30ccfa19acab941c5913539735a32c59&amp;keyno=0 yandexwebcache.net])&lt;/ref&gt;.

=== Shaxsiy hayoti ===
Oʻgʻli [[Timur Yafarov|Timur]] ham futbolchi boʻlgan va [[yarim himoyachi]] pozitsiyasida oʻynagan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==

* [https://footballfakts.ru/person/48512 Shamil Yafarov] Footballfactsru saytida

[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:SSSR erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Erkak futbol himoyachilari]]
[[Turkum:Doʻstlik Toshkent futbolchilari]]
[[Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:Guliston klubi futbolchilari]]
[[Turkum:SSSR Oliy ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:SSSR birinchi ligasi futbolchilari]]</text>
      <sha1>e12q1uf4pi0c6rstckrsxlygz8hicl2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974414</id>
      <parentid>5974412</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:22:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4048" sha1="rasngxnbhx3dqh7t4jdx01xrivojkdb" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | ism                = Shamil Yafarov
 | tavallud_sana      = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1950|07|25}}
 | toʻliqism          = Shamil Gazisovich Yafarov
 | tavallud_joyi      = {{tavalludJoyi|Toshkent viloyati}}, Oʻzbekiston SSR
 | vafot_sana         = 
 | vafot_joyi         = 
 | boʻyi              = 
 | vazni              = 
 | pozitsiya          = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]]
 | yillar1            = 
 | klublar1           = Gallabinets (Doʻstobod)
 | isht1              = 
 | gollar1            = 
 | yillar2            = 1969—1970
 | klublar2           = [[Doʻstlik (futbol klubi)|Politodel]]
 | isht2              = 
 | gollar2            = 
 | yillar3            = 1973—1977
 | klublar3           = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
 | isht3              = 76
 | gollar3            = 1
 | yillar4            = 1977—1980	
 | klublar4           = [[Guliston (futbol klubi)|Paxtachi (Guliston)]]
 | isht4              = 33+
 | gollar4            = 3+
}}
'''Shamil Gazisovich Yafarov''' ({{Lang-ru|Шамиль Газисович Яфаров}}; 1950-yil 25-iyulda tugʻilgan) — sovet sobiq [[Futbolchi|futbolchisi]], [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida oʻynagan.

== Biografiyasi ==
Yozuvchi va jurnalist [[Mavlon Shukurzoda]] Yafarov haqida yozishicha, u maxsus futbol maktabini ham, maktab-internatni ham tugatmagan. [[Idgay Tazetdinov]] uni koʻchada toʻpni tepayotganini payqagan va oʻz jamoasiga taklif etgan&lt;ref&gt;[https://championat.asia/ru/news/paxtakor-79-samolyotida-bolishi-mumkin-bolgan-shamil-yafarov-bugun-70-yoshga-toldi Shamil Yafarov 70 yoshga toʻldi!] ([https://yandexwebcache.net/yandbtm?fmode=inject&amp;tm=1775141693&amp;tld=ru&amp;lang=uz&amp;la=1774307712&amp;text=Яфаров%2C+Шамиль+Газисович&amp;url=https%3A//championat.asia/ru/news/paxtakor-79-samolyotida-bolishi-mumkin-bolgan-shamil-yafarov-bugun-70-yoshga-toldi&amp;l10n=ru&amp;mime=html&amp;sign=f23eb19655dfaf0c041e48fc760d799f&amp;keyno=0 yandexwebcache.net])&lt;/ref&gt;. 1969—1970-yillarda [[Toshkent viloyati]]ning „[[Doʻstlik (futbol klubi)|Politotdel]]“ jamoasida oʻynagan. 1973—1975-yillarda [[Toshkent]]ning „[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]“ jamoasi tarkibida [[SSSR Oliy Ligasi|oliy liga]]da 38 ta oʻyinda ishtirok etgan, 1976—1977-yillarda birinchi ligada 38 ta oʻyin oʻtkazib, bitta gol urgan. 1977—1980-yillarda [[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]ning „[[Guliston (futbol klubi)|Paxtakor]]“ jamoasida oʻynagan.

2010-yil fevral oyida Toshkent viloyati futbol federatsiyasi vitse-prezidenti etib tayinlangan&lt;ref&gt;[https://regnum.ru/news/1250843 V Uzbekistane naznacheni 14 vitse-prezidentov oblastnix Federatsiy futbola]&lt;/ref&gt;.

[[Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi]] faxriylar kengashi aʼzosi. II darajali [[Sogʻlom avlod uchun ordeni|Sogʻlom avlod uchun ordeni]] bilan taqdirlangan (2021)&lt;ref&gt;[https://championat.uz/ru/news/302292 Toʻlagan Isoqov, Vladimir Shtern va Shamil Yafarov faxriy unvonlar bilan taqdirlanishdi] ([https://yandexwebcache.net/yandbtm?fmode=inject&amp;tm=1775144337&amp;tld=ru&amp;lang=uz&amp;la=1750083840&amp;text=Яфаров%2C+Шамиль+Газисович&amp;url=https%3A//championat.uz/ru/news/tolagan-isoqov-vladimir-shtern-va-shamil-yaafarov-faxriy-unvonlar-bilan-taqdirlanishdi&amp;l10n=ru&amp;mime=html&amp;sign=30ccfa19acab941c5913539735a32c59&amp;keyno=0 yandexwebcache.net])&lt;/ref&gt;.

=== Shaxsiy hayoti ===
Oʻgʻli [[Timur Yafarov|Timur]] ham futbolchi boʻlgan va [[yarim himoyachi]] pozitsiyasida oʻynagan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==

* [https://footballfakts.ru/person/48512 Shamil Yafarov] Footballfactsru saytida

{{DEFAULTSORT:Yafarov, Shamil}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:SSSR erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Erkak futbol himoyachilari]]
[[Turkum:Doʻstlik Toshkent futbolchilari]]
[[Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:Guliston klubi futbolchilari]]
[[Turkum:SSSR Oliy ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:SSSR birinchi ligasi futbolchilari]]</text>
      <sha1>rasngxnbhx3dqh7t4jdx01xrivojkdb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974415</id>
      <parentid>5974414</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:26:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <origin>5974415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4079" sha1="0pimhccel69uyyjhk3uwf1o80y83w2a" xml:space="preserve">{{Ism+familiya|Shamil|Yafarov}}{{Futbolchi bilgiqutisi
 | ism                = Shamil Yafarov
 | tavallud_sana      = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1950|07|25}}
 | toʻliqism          = Shamil Gazisovich Yafarov
 | tavallud_joyi      = {{tavalludJoyi|Toshkent viloyati}}, Oʻzbekiston SSR
 | vafot_sana         = 
 | vafot_joyi         = 
 | boʻyi              = 
 | vazni              = 
 | pozitsiya          = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]]
 | yillar1            = 
 | klublar1           = Gallabinets (Doʻstobod)
 | isht1              = 
 | gollar1            = 
 | yillar2            = 1969—1970
 | klublar2           = [[Doʻstlik (futbol klubi)|Politodel]]
 | isht2              = 
 | gollar2            = 
 | yillar3            = 1973—1977
 | klublar3           = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
 | isht3              = 76
 | gollar3            = 1
 | yillar4            = 1977—1980	
 | klublar4           = [[Guliston (futbol klubi)|Paxtachi (Guliston)]]
 | isht4              = 33+
 | gollar4            = 3+
}}
'''Shamil Gazisovich Yafarov''' ({{Lang-ru|Шамиль Газисович Яфаров}}; 1950-yil 25-iyulda tugʻilgan) — sovet sobiq [[Futbolchi|futbolchisi]], [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida oʻynagan.

== Biografiyasi ==
Yozuvchi va jurnalist [[Mavlon Shukurzoda]] Yafarov haqida yozishicha, u maxsus futbol maktabini ham, maktab-internatni ham tugatmagan. [[Idgay Tazetdinov]] uni koʻchada toʻpni tepayotganini payqagan va oʻz jamoasiga taklif etgan&lt;ref&gt;[https://championat.asia/ru/news/paxtakor-79-samolyotida-bolishi-mumkin-bolgan-shamil-yafarov-bugun-70-yoshga-toldi Shamil Yafarov 70 yoshga toʻldi!] ([https://yandexwebcache.net/yandbtm?fmode=inject&amp;tm=1775141693&amp;tld=ru&amp;lang=uz&amp;la=1774307712&amp;text=Яфаров%2C+Шамиль+Газисович&amp;url=https%3A//championat.asia/ru/news/paxtakor-79-samolyotida-bolishi-mumkin-bolgan-shamil-yafarov-bugun-70-yoshga-toldi&amp;l10n=ru&amp;mime=html&amp;sign=f23eb19655dfaf0c041e48fc760d799f&amp;keyno=0 yandexwebcache.net])&lt;/ref&gt;. 1969—1970-yillarda [[Toshkent viloyati]]ning „[[Doʻstlik (futbol klubi)|Politotdel]]“ jamoasida oʻynagan. 1973—1975-yillarda [[Toshkent]]ning „[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]“ jamoasi tarkibida [[SSSR Oliy Ligasi|oliy liga]]da 38 ta oʻyinda ishtirok etgan, 1976—1977-yillarda birinchi ligada 38 ta oʻyin oʻtkazib, bitta gol urgan. 1977—1980-yillarda [[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]ning „[[Guliston (futbol klubi)|Paxtakor]]“ jamoasida oʻynagan.

2010-yil fevral oyida Toshkent viloyati futbol federatsiyasi vitse-prezidenti etib tayinlangan&lt;ref&gt;[https://regnum.ru/news/1250843 V Uzbekistane naznacheni 14 vitse-prezidentov oblastnix Federatsiy futbola]&lt;/ref&gt;.

[[Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi]] faxriylar kengashi aʼzosi. II darajali [[Sogʻlom avlod uchun ordeni|Sogʻlom avlod uchun ordeni]] bilan taqdirlangan (2021)&lt;ref&gt;[https://championat.uz/ru/news/302292 Toʻlagan Isoqov, Vladimir Shtern va Shamil Yafarov faxriy unvonlar bilan taqdirlanishdi] ([https://yandexwebcache.net/yandbtm?fmode=inject&amp;tm=1775144337&amp;tld=ru&amp;lang=uz&amp;la=1750083840&amp;text=Яфаров%2C+Шамиль+Газисович&amp;url=https%3A//championat.uz/ru/news/tolagan-isoqov-vladimir-shtern-va-shamil-yaafarov-faxriy-unvonlar-bilan-taqdirlanishdi&amp;l10n=ru&amp;mime=html&amp;sign=30ccfa19acab941c5913539735a32c59&amp;keyno=0 yandexwebcache.net])&lt;/ref&gt;.

=== Shaxsiy hayoti ===
Oʻgʻli [[Timur Yafarov|Timur]] ham futbolchi boʻlgan va [[yarim himoyachi]] pozitsiyasida oʻynagan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==

* [https://footballfakts.ru/person/48512 Shamil Yafarov] Footballfactsru saytida

{{DEFAULTSORT:Yafarov, Shamil}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:SSSR erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Erkak futbol himoyachilari]]
[[Turkum:Doʻstlik Toshkent futbolchilari]]
[[Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:Guliston klubi futbolchilari]]
[[Turkum:SSSR Oliy ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:SSSR birinchi ligasi futbolchilari]]</text>
      <sha1>0pimhccel69uyyjhk3uwf1o80y83w2a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Shamil Yafarov</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360715</id>
    <revision>
      <id>5974411</id>
      <timestamp>2026-04-04T08:19:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Sahifaga tashriflar}}{{Munozara}} {{oʻFL}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="m7bwqklc23h4t0fgfuhhh5c7tx3bcth" xml:space="preserve">{{Sahifaga tashriflar}}{{Munozara}}
{{oʻFL}}</text>
      <sha1>m7bwqklc23h4t0fgfuhhh5c7tx3bcth</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marta Kostyuk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360716</id>
    <revision>
      <id>5974416</id>
      <timestamp>2026-04-04T08:27:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Tennischi bilgiqutisi |name                      = Marta Kostiuk |tasvir                     = Marta Kostyuk (2025 DC Open) 02.jpg |izoh                   = Kostyuk 2025-yilgi Mubadala Citi DC ochiq turnirida |image_upright             = .8 |fullname                  = Marta Olegivna Kosyiuk |native_name               = {{Lang|uk|Марта Олегівна Костюк}} |country                   = {{UKR}} |residence                 = Monte-K...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7140" sha1="8lx5nl4pkpzg9tdpqkqp2f085f00xtr" xml:space="preserve">{{Tennischi bilgiqutisi
|name                      = Marta Kostiuk
|tasvir                     = Marta Kostyuk (2025 DC Open) 02.jpg
|izoh                   = Kostyuk 2025-yilgi Mubadala Citi DC ochiq turnirida
|image_upright             = .8
|fullname                  = Marta Olegivna Kosyiuk
|native_name               = {{Lang|uk|Марта Олегівна Костюк}}
|country                   = {{UKR}}
|residence                 = [[Monte-Karlo]], [[Monako]]
|birth_date                = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|2002|6|28|df=yes}}
|birth_place               = [[Kiyev]], [[Ukraina]]
|height                    = 1.75 m
|turnedpro                 = 2016
|plays                     = Oʻng qoʻl
|careerprizemoney          = 6,857,222
|coach                     = [[Talina Beiko]], [[Sandra Zaniewska]]
(2023—hozirgacha)&lt;ref name=coach&gt;{{cite web |url=https://www.wtatennis.com/news/3718657/discovering-newfound-stability-kostyuk-connects-with-new-coach |title=Discovering newfound stability, Kostyuk connects with new coach}}&lt;/ref&gt;
|singlesrecord             =
|singlestitles             = 1
|highestsinglesranking     = 16-oʻrin (17-iyun 2024)
|currentsinglesranking     = 26-oʻrin (29-dekabr 2025)
|AustralianOpenresult      = Chorak final (2024)
|FrenchOpenresult          = 4-bosqich (2021)
|Wimbledonresult           = 3-bosqich (2023, 2024)
|USOpenresult              = 4-bosqich (2025)
|Othertournaments          = yes
|Olympicsresult            = Chorak final ([[Tennis 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida – ayollar yakkalik|2024]])
|doublesrecord             =
|doublestitles             = 2
|highestdoublesranking     = 27-oʻrin (8-may 2023)
|currentdoublesranking     = 88-oʻrin (5-yanvar 2026)
|AustralianOpenDoublesresult = Yarim final (2023)
|FrenchOpenDoublesresult     = Yarim final (2024)
|WimbledonDoublesresult      = 3-bosqich (2024)
|USOpenDoublesresult         = 3-bosqich (2021, 2022, 2023, 2025)
|OthertournamentsDoubles     = yes
|OlympicsDoublesresult       = 2-bosqich ([[2024-yilgi Yozgi Olimpiada o‘yinlarida tennis - ayollar o‘rtasida juftlik bahslari|2024]])
|FrenchOpenMixedresult       = Chorak final (2023)
|WimbledonMixedresult        = Chorak final (2023)
|Team                      = yes
|FedCupresult              = Yarim final (2025)
|updated                   = 10-yanvar 2026
}}
'''Marta Olegivna Kostyuk''' ({{Lang-uk|Марта Олегівна Костюк}}; 2002-yil 28-iyunda tugʻilgan) — ukrainalik professional [[Tennis|tennischi]]. WTA reytingining yakkalik yoʻnalishida eng yuqori natijasi — 16-oʻrin (17-iyun 2024), juftlik yoʻnalishida — 27-oʻringa (8-may 2023) koʻtarilgan. WTA Tur musobaqalarida yakkalik yoʻnalishida bir marta chempionlikni qoʻlga kiritgan (2023-yilgi ATX ochiq turniri). Shuningdek, juftlik bahslari boʻyicha ikki karra chempionlikka (2022-yilgi Sloveniya ochiq turniri hamda 2023-yilgi Birmingham Classic) ega chiqqan. [[Katta dubulgʻa (tennis)|Katta dubulgʻa]] turnirlaridagi yakkalik yoʻnalishi boʻyicha eng yaxshi natijasi — 2024-yilgi Avstraliya ochiq turniri bo;ib, ushbu musobaqaning chorak finalga chiqishga muvaffaq boʻlgan. Hozirda ukrainalik tennischilar orasida 2-raqamli oʻyinchi hisoblanadi.

== Yoshligi va shaxsiy hayoti ==
Martaning otasining ismi Oleg Kostyuk, onasi — [[Talina Beiko]]. Uning otasi [[Kiyev]]dagi oʻsmirlar tennis turniri — Antey kubogi musobaqasining texnik direktori boʻlgan. Onasi esa professional tennischi boʻlib, faoliyati davomida WTA reytingida 391-oʻringa koʻtarilishga muvaffaq boʻlgan. 1994-yilda oʻzi tugʻilib oʻsgan shahri Kiyevda sovrin jamgʻarmasi $10 minglik turnirda gʻolib boʻlgan va Ukraina tennis jamoasi safida ishtirok etgan. Kostyuk Chikago shtati universiteti hamda Sautist Missuri shtati universiteti nomidan musobaqalarda qatnashgan Maria Kostyukning singlisi, shuningdek, professional futbolchilar Vadim va [[Miro Slavov]] hamda gimnast [[Oksana Slavova]]ning amakivachchasi hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite web |publisher=2000.ua |script-title=ru:Марта, покорившая Австралию |url=https://www.2000.ua/v-nomere/aspekty/sport-revyu_aspekty/marta-pokorivshaja-avstraliju.htm |language=ru |date=10 February 2018 |access-date=10 February 2018 |archive-date=10 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180210181427/https://www.2000.ua/v-nomere/aspekty/sport-revyu_aspekty/marta-pokorivshaja-avstraliju.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Kostyuk tennis oʻynashni yoshligidan Kiyevning gʻarbiy qismidagi Antey Tennis klubida boshlagan. Mashgʻulotlarni onasi Talina Beiko qoʻl ostida oʻtagan. Sportchi 5 yoshidagi oʻzining ilk taassurotlarini shunday tasvirlagan: „Onam murabbiy sifatida doim juda koʻp ishlardi va men birinchi marta mashgʻulot uchun kortlarga borganimda shuni angladimki, agar tennis bilan shugʻullana boshlasam, onam bilan koʻproq vaqt oʻtkaza olaman. Shuning uchun bu narsa menga motivatsiya edi, agar tennis oʻynasam, u bilan koʻproq birga boʻlardim“. Unga, shuningdek, 1980-yillarning oxiri va 1990-yillarning boshida SSSR hamda Ukraina terma jamoalari safida oʻynagan togʻasi Taras Beiko ham murabbiylik qilgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.newsnow.live/2018/01/16/australian-open-2018-meet-marta-kostyuk-the-15-year-old-from-ukraine-breaking-records-at-melbourne-firstpost/ |title=Australian Open 2018: Meet Marta Kostyuk, the 15-year-old from Ukraine breaking records at Melbourne – Firstpost |publisher=Newsnow |date=16 January 2018 |access-date=8 June 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://espreso.tv/article/2017/01/30/khto_taka_14_richna_ukrayinka_kostyuk_yaka_vygrala_tenisnyy_australian_open |title=Хто така нова зірка українського тенісу 14-річна Марта Костюк |publisher=Еспресо |date=30 January 2017 |access-date=8 June 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://24tv.ua/marta_kostyuk_biografiya_shho_vidomo_pro_15_richnu_tenisistku_ukrayini_n914763 |title=Марта Костюк: що відомо про 15-річну сенсаційну українську тенісистку |publisher=24 Канал |date=17 January 2018 |access-date=8 June 2018}}&lt;/ref&gt;.

2023-yil mart oyida Kostyuk Hryhoriyga ismli kishiga unashtirilganini eʼlon qildi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.sportskeeda.com/tennis/news-marta-kostyuk-announces-engagement-shares-first-glimpse-boyfriend |title=Kostyuk is engaged |accessdate=29 May 2023}}&lt;/ref&gt;. 2023-yil noyabr oyida esa u bilan turmush qurdi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ua-football.com/ua/lifestyle/ls-news/1698873635-marta-kostyuk-viyshla-zamizh-ceremoniya-proyshla-na-kipri-foto.html |title=Марта Костюк вийшла заміж – церемонія пройшла на Кіпрі |publisher=ua-football.com |date=2 November 2023 |access-date=26 November 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Kostyuk /&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}


{{DEFAULTSORT:Kostyuk, Marta}}
[[Turkum:2002-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Kiyevlik tennischilar]]
[[Turkum:Ukrainalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:21-asr ukrainalik ayol sportchilar]]</text>
      <sha1>8lx5nl4pkpzg9tdpqkqp2f085f00xtr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974417</id>
      <parentid>5974416</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:29:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <origin>5974417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7053" sha1="ld9n7repwsn84avlowhpp3mhitb5qnz" xml:space="preserve">{{Tennischi bilgiqutisi
|name                      = Marta Kostiuk
|tasvir                     = Marta Kostyuk (2025 DC Open) 02.jpg
|izoh                   = Kostyuk 2025-yilgi Mubadala Citi DC ochiq turnirida
|image_upright             = .8
|fullname                  = Marta Olegivna Kosyiuk
|native_name               = {{Lang|uk|Марта Олегівна Костюк}}
|country                   = {{UKR}}
|residence                 = [[Monte-Karlo]], [[Monako]]
|birth_date                = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|2002|6|28|df=yes}}
|birth_place               = [[Kiyev]], [[Ukraina]]
|height                    = 1.75 m
|turnedpro                 = 2016
|plays                     = Oʻng qoʻl
|careerprizemoney          = 6,857,222
|coach                     = [[Talina Beiko]], [[Sandra Zaniewska]]
(2023—hozirgacha)&lt;ref name=coach&gt;{{cite web |url=https://www.wtatennis.com/news/3718657/discovering-newfound-stability-kostyuk-connects-with-new-coach |title=Discovering newfound stability, Kostyuk connects with new coach}}&lt;/ref&gt;
|singlesrecord             =
|singlestitles             = 1
|highestsinglesranking     = 16-oʻrin (17-iyun 2024)
|currentsinglesranking     = 26-oʻrin (29-dekabr 2025)
|AustralianOpenresult      = Chorak final (2024)
|FrenchOpenresult          = 4-bosqich (2021)
|Wimbledonresult           = 3-bosqich (2023, 2024)
|USOpenresult              = 4-bosqich (2025)
|Othertournaments          = yes
|Olympicsresult            = Chorak final ([[Tennis 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida – ayollar yakkalik|2024]])
|doublesrecord             =
|doublestitles             = 2
|highestdoublesranking     = 27-oʻrin (8-may 2023)
|currentdoublesranking     = 88-oʻrin (5-yanvar 2026)
|AustralianOpenDoublesresult = Yarim final (2023)
|FrenchOpenDoublesresult     = Yarim final (2024)
|WimbledonDoublesresult      = 3-bosqich (2024)
|USOpenDoublesresult         = 3-bosqich (2021, 2022, 2023, 2025)
|OthertournamentsDoubles     = yes
|OlympicsDoublesresult       = 2-bosqich ([[2024-yilgi Yozgi Olimpiada o‘yinlarida tennis - ayollar o‘rtasida juftlik bahslari|2024]])
|FrenchOpenMixedresult       = Chorak final (2023)
|WimbledonMixedresult        = Chorak final (2023)
|Team                      = yes
|FedCupresult              = Yarim final (2025)
|updated                   = 10-yanvar 2026
}}
'''Marta Olegivna Kostyuk''' ({{Lang-uk|Марта Олегівна Костюк}}; 2002-yil 28-iyunda tugʻilgan) — ukrainalik professional [[Tennis|tennischi]]. WTA reytingining yakkalik yoʻnalishida eng yuqori natijasi — 16-oʻrin (17-iyun 2024), juftlik yoʻnalishida — 27-oʻrin (8-may 2023). WTA Tur musobaqalarida yakkalik yoʻnalishida 1 marta chempionlikni qoʻlga kiritgan (2023-yilgi ATX ochiq turniri). Shuningdek, juftlik bahslari boʻyicha 2 marta chempionlikka ega chiqqan. [[Katta dubulgʻa (tennis)|Katta dubulgʻa]] turnirlaridagi yakkalik yoʻnalishi boʻyicha eng yaxshi natijasi — 2024-yilgi Avstraliya ochiq turniri bo'liib, ushbu musobaqaning chorak finaliga chiqishga muvaffaq boʻlgan. Hozirda ukrainalik tennischilar orasida 2-raqamli oʻyinchi hisoblanadi.

== Yoshligi va shaxsiy hayoti ==
Otasining ismi Oleg Kostyuk, onasi &lt;nowiki/&gt;[[Talina Beiko]]. Uning otasi [[Kiyev]]dagi oʻsmirlar tennis turniri Antey kubogi musobaqasining texnik direktori boʻlgan. Onasi esa professional tennischi boʻlib, faoliyati davomida WTA reytingida 391-oʻringa koʻtarilishga muvaffaq boʻlgan. 1994-yilda Kostyuk oʻzi tugʻilib oʻsgan shahri Kiyevda sovrin jamgʻarmasi $10 minglik turnirda Ukraina tennis jamoasi safida ishtirok etgan va gʻolib boʻlgan. Kostyuk Chikago shtati universiteti hamda Sautist Missuri shtati universiteti nomidan musobaqalarda qatnashgan Maria Kostyukning singlisi, shuningdek, professional futbolchilar Vadim va [[Miro Slavov]] hamda gimnastikachi [[Oksana Slavova]]ning amakivachchasi hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite web |publisher=2000.ua |script-title=ru:Марта, покорившая Австралию |url=https://www.2000.ua/v-nomere/aspekty/sport-revyu_aspekty/marta-pokorivshaja-avstraliju.htm |language=ru |date=10 February 2018 |access-date=10 February 2018 |archive-date=10 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180210181427/https://www.2000.ua/v-nomere/aspekty/sport-revyu_aspekty/marta-pokorivshaja-avstraliju.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Kostyuk tennis oʻynashni yoshligidan Kiyevning gʻarbiy qismidagi Antey Tennis klubida boshlagan. Mashgʻulotlarni onasi Talina Beiko qoʻl ostida oʻtagan. Sportchi 5 yoshidagi oʻzining ilk taassurotlarini shunday tasvirlagan: „Onam murabbiy sifatida doim juda koʻp ishlardi va men birinchi marta mashgʻulot uchun kortlarga borganimda shuni angladimki, agar tennis bilan shugʻullana boshlasam, onam bilan koʻproq vaqt oʻtkaza olaman. Shuning uchun bu narsa menga motivatsiya edi, agar tennis oʻynasam, u bilan koʻproq birga boʻlardim“. Unga, shuningdek, 1980-yillarning oxiri va 1990-yillarning boshida SSSR hamda Ukraina terma jamoalari safida oʻynagan togʻasi Taras Beiko ham murabbiylik qilgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.newsnow.live/2018/01/16/australian-open-2018-meet-marta-kostyuk-the-15-year-old-from-ukraine-breaking-records-at-melbourne-firstpost/ |title=Australian Open 2018: Meet Marta Kostyuk, the 15-year-old from Ukraine breaking records at Melbourne – Firstpost |publisher=Newsnow |date=16 January 2018 |access-date=8 June 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://espreso.tv/article/2017/01/30/khto_taka_14_richna_ukrayinka_kostyuk_yaka_vygrala_tenisnyy_australian_open |title=Хто така нова зірка українського тенісу 14-річна Марта Костюк |publisher=Еспресо |date=30 January 2017 |access-date=8 June 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://24tv.ua/marta_kostyuk_biografiya_shho_vidomo_pro_15_richnu_tenisistku_ukrayini_n914763 |title=Марта Костюк: що відомо про 15-річну сенсаційну українську тенісистку |publisher=24 Канал |date=17 January 2018 |access-date=8 June 2018}}&lt;/ref&gt;.

2023-yil mart oyida Kostyuk Hryhoriy ismli kishiga unashtirilganini eʼlon qildi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.sportskeeda.com/tennis/news-marta-kostyuk-announces-engagement-shares-first-glimpse-boyfriend |title=Kostyuk is engaged |accessdate=29 May 2023}}&lt;/ref&gt;. 2023-yil noyabr oyida esa u bilan turmush qurdi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ua-football.com/ua/lifestyle/ls-news/1698873635-marta-kostyuk-viyshla-zamizh-ceremoniya-proyshla-na-kipri-foto.html |title=Марта Костюк вийшла заміж – церемонія пройшла на Кіпрі |publisher=ua-football.com |date=2 November 2023 |access-date=26 November 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Kostyuk /&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}


{{DEFAULTSORT:Kostyuk, Marta}}
[[Turkum:2002-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Kiyevlik tennischilar]]
[[Turkum:Ukrainalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:21-asr ukrainalik ayol sportchilar]]</text>
      <sha1>ld9n7repwsn84avlowhpp3mhitb5qnz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974418</id>
      <parentid>5974417</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:29:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <origin>5974418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7054" sha1="gxki4cb5in4uorw5cc6o2sb1mwph795" xml:space="preserve">{{Tennischi bilgiqutisi
|name                      = Marta Kostiuk
|tasvir                     = Marta Kostyuk (2025 DC Open) 02.jpg
|izoh                   = Kostyuk 2025-yilgi Mubadala Citi DC ochiq turnirida
|image_upright             = .8
|fullname                  = Marta Olegivna Kosyiuk
|native_name               = {{Lang|uk|Марта Олегівна Костюк}}
|country                   = {{UKR}}
|residence                 = [[Monte-Karlo]], [[Monako]]
|birth_date                = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|2002|6|28|df=yes}}
|birth_place               = [[Kiyev]], [[Ukraina]]
|height                    = 1.75 m
|turnedpro                 = 2016
|plays                     = Oʻng qoʻl
|careerprizemoney          = 6,857,222
|coach                     = [[Talina Beiko]], [[Sandra Zaniewska]]
(2023—hozirgacha)&lt;ref name=coach&gt;{{cite web |url=https://www.wtatennis.com/news/3718657/discovering-newfound-stability-kostyuk-connects-with-new-coach |title=Discovering newfound stability, Kostyuk connects with new coach}}&lt;/ref&gt;
|singlesrecord             =
|singlestitles             = 1
|highestsinglesranking     = 16-oʻrin (17-iyun 2024)
|currentsinglesranking     = 26-oʻrin (29-dekabr 2025)
|AustralianOpenresult      = Chorak final (2024)
|FrenchOpenresult          = 4-bosqich (2021)
|Wimbledonresult           = 3-bosqich (2023, 2024)
|USOpenresult              = 4-bosqich (2025)
|Othertournaments          = yes
|Olympicsresult            = Chorak final ([[Tennis 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida – ayollar yakkalik|2024]])
|doublesrecord             =
|doublestitles             = 2
|highestdoublesranking     = 27-oʻrin (8-may 2023)
|currentdoublesranking     = 88-oʻrin (5-yanvar 2026)
|AustralianOpenDoublesresult = Yarim final (2023)
|FrenchOpenDoublesresult     = Yarim final (2024)
|WimbledonDoublesresult      = 3-bosqich (2024)
|USOpenDoublesresult         = 3-bosqich (2021, 2022, 2023, 2025)
|OthertournamentsDoubles     = yes
|OlympicsDoublesresult       = 2-bosqich ([[2024-yilgi Yozgi Olimpiada o‘yinlarida tennis - ayollar o‘rtasida juftlik bahslari|2024]])
|FrenchOpenMixedresult       = Chorak final (2023)
|WimbledonMixedresult        = Chorak final (2023)
|Team                      = yes
|FedCupresult              = Yarim final (2025)
|updated                   = 10-yanvar 2026
}}
'''Marta Olegivna Kostyuk''' ({{Lang-uk|Марта Олегівна Костюк}}; 2002-yil 28-iyunda tugʻilgan) — ukrainalik professional [[Tennis|tennischi]]. WTA reytingining yakkalik yoʻnalishida eng yuqori natijasi — 16-oʻrin (17-iyun 2024), juftlik yoʻnalishida — 27-oʻrin (8-may 2023). WTA Tur musobaqalarida yakkalik yoʻnalishida 1 marta chempionlikni qoʻlga kiritgan (2023-yilgi ATX ochiq turniri). Shuningdek, juftlik bahslari boʻyicha 2 marta chempionlikka ega chiqqan. [[Katta dubulgʻa (tennis)|Katta dubulgʻa]] turnirlaridagi yakkalik yoʻnalishi boʻyicha eng yaxshi natijasi — 2024-yilgi Avstraliya ochiq turniri boʻliib, ushbu musobaqaning chorak finaliga chiqishga muvaffaq boʻlgan. Hozirda ukrainalik tennischilar orasida 2-raqamli oʻyinchi hisoblanadi.

== Yoshligi va shaxsiy hayoti ==
Otasining ismi Oleg Kostyuk, onasi &lt;nowiki/&gt;[[Talina Beiko]]. Uning otasi [[Kiyev]]dagi oʻsmirlar tennis turniri Antey kubogi musobaqasining texnik direktori boʻlgan. Onasi esa professional tennischi boʻlib, faoliyati davomida WTA reytingida 391-oʻringa koʻtarilishga muvaffaq boʻlgan. 1994-yilda Kostyuk oʻzi tugʻilib oʻsgan shahri Kiyevda sovrin jamgʻarmasi $10 minglik turnirda Ukraina tennis jamoasi safida ishtirok etgan va gʻolib boʻlgan. Kostyuk Chikago shtati universiteti hamda Sautist Missuri shtati universiteti nomidan musobaqalarda qatnashgan Maria Kostyukning singlisi, shuningdek, professional futbolchilar Vadim va [[Miro Slavov]] hamda gimnastikachi [[Oksana Slavova]]ning amakivachchasi hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite web |publisher=2000.ua |script-title=ru:Марта, покорившая Австралию |url=https://www.2000.ua/v-nomere/aspekty/sport-revyu_aspekty/marta-pokorivshaja-avstraliju.htm |language=ru |date=10 February 2018 |access-date=10 February 2018 |archive-date=10 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180210181427/https://www.2000.ua/v-nomere/aspekty/sport-revyu_aspekty/marta-pokorivshaja-avstraliju.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Kostyuk tennis oʻynashni yoshligidan Kiyevning gʻarbiy qismidagi Antey Tennis klubida boshlagan. Mashgʻulotlarni onasi Talina Beiko qoʻl ostida oʻtagan. Sportchi 5 yoshidagi oʻzining ilk taassurotlarini shunday tasvirlagan: „Onam murabbiy sifatida doim juda koʻp ishlardi va men birinchi marta mashgʻulot uchun kortlarga borganimda shuni angladimki, agar tennis bilan shugʻullana boshlasam, onam bilan koʻproq vaqt oʻtkaza olaman. Shuning uchun bu narsa menga motivatsiya edi, agar tennis oʻynasam, u bilan koʻproq birga boʻlardim“. Unga, shuningdek, 1980-yillarning oxiri va 1990-yillarning boshida SSSR hamda Ukraina terma jamoalari safida oʻynagan togʻasi Taras Beiko ham murabbiylik qilgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.newsnow.live/2018/01/16/australian-open-2018-meet-marta-kostyuk-the-15-year-old-from-ukraine-breaking-records-at-melbourne-firstpost/ |title=Australian Open 2018: Meet Marta Kostyuk, the 15-year-old from Ukraine breaking records at Melbourne – Firstpost |publisher=Newsnow |date=16 January 2018 |access-date=8 June 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://espreso.tv/article/2017/01/30/khto_taka_14_richna_ukrayinka_kostyuk_yaka_vygrala_tenisnyy_australian_open |title=Хто така нова зірка українського тенісу 14-річна Марта Костюк |publisher=Еспресо |date=30 January 2017 |access-date=8 June 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://24tv.ua/marta_kostyuk_biografiya_shho_vidomo_pro_15_richnu_tenisistku_ukrayini_n914763 |title=Марта Костюк: що відомо про 15-річну сенсаційну українську тенісистку |publisher=24 Канал |date=17 January 2018 |access-date=8 June 2018}}&lt;/ref&gt;.

2023-yil mart oyida Kostyuk Hryhoriy ismli kishiga unashtirilganini eʼlon qildi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.sportskeeda.com/tennis/news-marta-kostyuk-announces-engagement-shares-first-glimpse-boyfriend |title=Kostyuk is engaged |accessdate=29 May 2023}}&lt;/ref&gt;. 2023-yil noyabr oyida esa u bilan turmush qurdi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ua-football.com/ua/lifestyle/ls-news/1698873635-marta-kostyuk-viyshla-zamizh-ceremoniya-proyshla-na-kipri-foto.html |title=Марта Костюк вийшла заміж – церемонія пройшла на Кіпрі |publisher=ua-football.com |date=2 November 2023 |access-date=26 November 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Kostyuk /&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}


{{DEFAULTSORT:Kostyuk, Marta}}
[[Turkum:2002-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Kiyevlik tennischilar]]
[[Turkum:Ukrainalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:21-asr ukrainalik ayol sportchilar]]</text>
      <sha1>gxki4cb5in4uorw5cc6o2sb1mwph795</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974424</id>
      <parentid>5974418</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:36:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <origin>5974424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7218" sha1="5jjfgmjfqyl5f7uh25vmhnx6hy5mv14" xml:space="preserve">{{Tennischi bilgiqutisi
|name                      = Marta Kostiuk
|tasvir                     = Marta Kostyuk (2025 DC Open) 02.jpg
|izoh                   = Kostyuk 2025-yilgi Mubadala Citi DC ochiq turnirida
|image_upright             = .8
|fullname                  = Marta Olegivna Kosyiuk
|native_name               = {{Lang|uk|Марта Олегівна Костюк}}
|country                   = {{UKR}}
|residence                 = [[Monte-Karlo]], [[Monako]]
|birth_date                = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|2002|6|28|df=yes}}
|birth_place               = [[Kiyev]], [[Ukraina]]
|height                    = 1.75 m
|turnedpro                 = 2016
|plays                     = Oʻng qoʻl
|careerprizemoney          = 6,857,222
|coach                     = [[Talina Beiko]], [[Sandra Zaniewska]]
(2023—hozirgacha)&lt;ref name=coach&gt;{{cite web |url=https://www.wtatennis.com/news/3718657/discovering-newfound-stability-kostyuk-connects-with-new-coach |title=Discovering newfound stability, Kostyuk connects with new coach}}&lt;/ref&gt;
|singlesrecord             =
|singlestitles             = 1
|highestsinglesranking     = 16-oʻrin (17-iyun 2024)
|currentsinglesranking     = 26-oʻrin (29-dekabr 2025)
|AustralianOpenresult      = Chorak final (2024)
|FrenchOpenresult          = 4-bosqich (2021)
|Wimbledonresult           = 3-bosqich (2023, 2024)
|USOpenresult              = 4-bosqich (2025)
|Othertournaments          = yes
|Olympicsresult            = Chorak final ([[Tennis 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida – ayollar yakkalik|2024]])
|doublesrecord             =
|doublestitles             = 2
|highestdoublesranking     = 27-oʻrin (8-may 2023)
|currentdoublesranking     = 88-oʻrin (5-yanvar 2026)
|AustralianOpenDoublesresult = Yarim final (2023)
|FrenchOpenDoublesresult     = Yarim final (2024)
|WimbledonDoublesresult      = 3-bosqich (2024)
|USOpenDoublesresult         = 3-bosqich (2021, 2022, 2023, 2025)
|OthertournamentsDoubles     = yes
|OlympicsDoublesresult       = 2-bosqich ([[2024-yilgi Yozgi Olimpiada o‘yinlarida tennis - ayollar o‘rtasida juftlik bahslari|2024]])
|FrenchOpenMixedresult       = Chorak final (2023)
|WimbledonMixedresult        = Chorak final (2023)
|Team                      = yes
|FedCupresult              = Yarim final (2025)
|updated                   = 10-yanvar 2026
}}
'''Marta Olegivna Kostyuk''' ({{Lang-uk|Марта Олегівна Костюк}}; 2002-yil 28-iyunda tugʻilgan) — ukrainalik professional [[Tennis|tennischi]]. WTA reytingining yakkalik yoʻnalishida eng yuqori natijasi — 16-oʻrin (17-iyun 2024), juftlik yoʻnalishida — 27-oʻrin (8-may 2023). WTA Tur musobaqalarida yakkalik yoʻnalishida 1 marta chempionlikni qoʻlga kiritgan (2023-yilgi ATX ochiq turniri). Shuningdek, juftlik bahslari boʻyicha 2 marta chempionlikka ega chiqqan. [[Katta dubulgʻa (tennis)|Katta dubulgʻa]] turnirlaridagi yakkalik yoʻnalishi boʻyicha eng yaxshi natijasi — 2024-yilgi Avstraliya ochiq turniri boʻliib, ushbu musobaqaning chorak finaliga chiqishga muvaffaq boʻlgan. Hozirda ukrainalik tennischilar orasida 2-raqamli oʻyinchi hisoblanadi.

== Yoshligi va shaxsiy hayoti ==
Otasining ismi Oleg Kostyuk, onasi &lt;nowiki/&gt;[[Talina Beiko]]. Uning otasi [[Kiyev]]dagi oʻsmirlar tennis turniri Antey kubogi musobaqasining texnik direktori boʻlgan. Onasi esa professional tennischi boʻlib, faoliyati davomida WTA reytingida 391-oʻringa koʻtarilishga muvaffaq boʻlgan. 1994-yilda Kostyuk oʻzi tugʻilib oʻsgan shahri Kiyevda sovrin jamgʻarmasi $10 minglik turnirda Ukraina tennis jamoasi safida ishtirok etgan va gʻolib boʻlgan. Kostyuk Chikago shtati universiteti hamda Sautist Missuri shtati universiteti nomidan musobaqalarda qatnashgan Maria Kostyukning singlisi, shuningdek, professional futbolchilar Vadim va [[Miro Slavov]] hamda gimnastikachi [[Oksana Slavova]]ning amakivachchasi hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite web |publisher=2000.ua |script-title=ru:Марта, покорившая Австралию |url=https://www.2000.ua/v-nomere/aspekty/sport-revyu_aspekty/marta-pokorivshaja-avstraliju.htm |language=ru |date=10 February 2018 |access-date=10 February 2018 |archive-date=10 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180210181427/https://www.2000.ua/v-nomere/aspekty/sport-revyu_aspekty/marta-pokorivshaja-avstraliju.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Kostyuk tennis oʻynashni yoshligidan Kiyevning gʻarbiy qismidagi Antey Tennis klubida boshlagan. Mashgʻulotlarni onasi Talina Beiko qoʻl ostida oʻtagan. Sportchi 5 yoshidagi oʻzining ilk taassurotlarini shunday tasvirlagan: „Onam murabbiy sifatida doim juda koʻp ishlardi va men birinchi marta mashgʻulot uchun kortlarga borganimda shuni angladimki, agar tennis bilan shugʻullana boshlasam, onam bilan koʻproq vaqt oʻtkaza olaman. Shuning uchun bu narsa menga motivatsiya edi, agar tennis oʻynasam, u bilan koʻproq birga boʻlardim“. Unga, shuningdek, 1980-yillarning oxiri va 1990-yillarning boshida SSSR hamda Ukraina terma jamoalari safida oʻynagan togʻasi Taras Beiko ham murabbiylik qilgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.newsnow.live/2018/01/16/australian-open-2018-meet-marta-kostyuk-the-15-year-old-from-ukraine-breaking-records-at-melbourne-firstpost/ |title=Australian Open 2018: Meet Marta Kostyuk, the 15-year-old from Ukraine breaking records at Melbourne – Firstpost |publisher=Newsnow |date=16 January 2018 |access-date=8 June 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://espreso.tv/article/2017/01/30/khto_taka_14_richna_ukrayinka_kostyuk_yaka_vygrala_tenisnyy_australian_open |title=Хто така нова зірка українського тенісу 14-річна Марта Костюк |publisher=Еспресо |date=30 January 2017 |access-date=8 June 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://24tv.ua/marta_kostyuk_biografiya_shho_vidomo_pro_15_richnu_tenisistku_ukrayini_n914763 |title=Марта Костюк: що відомо про 15-річну сенсаційну українську тенісистку |publisher=24 Канал |date=17 January 2018 |access-date=8 June 2018}}&lt;/ref&gt;.

2023-yil mart oyida Kostyuk Hryhoriy ismli kishiga unashtirilganini eʼlon qildi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.sportskeeda.com/tennis/news-marta-kostyuk-announces-engagement-shares-first-glimpse-boyfriend |title=Kostyuk is engaged |accessdate=29 May 2023}}&lt;/ref&gt;. 2023-yil noyabr oyida esa u bilan turmush qurdi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ua-football.com/ua/lifestyle/ls-news/1698873635-marta-kostyuk-viyshla-zamizh-ceremoniya-proyshla-na-kipri-foto.html |title=Марта Костюк вийшла заміж – церемонія пройшла на Кіпрі |publisher=ua-football.com |date=2 November 2023 |access-date=26 November 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.sportskeeda.com/tennis/news-marta-kostyuk-announces-engagement-shares-first-glimpse-boyfriend |title=Kostyuk is engaged |accessdate=29 May 2023}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}


{{DEFAULTSORT:Kostyuk, Marta}}
[[Turkum:2002-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Kiyevlik tennischilar]]
[[Turkum:Ukrainalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:21-asr ukrainalik ayol sportchilar]]</text>
      <sha1>5jjfgmjfqyl5f7uh25vmhnx6hy5mv14</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Ukrainalik ayol tennischilar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360717</id>
    <revision>
      <id>5974419</id>
      <timestamp>2026-04-04T08:32:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <comment>„[[Turkum:Ukrainalik tennischilar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="lnv9eb9ppd4ai8e08y12uovtl53012i" xml:space="preserve">[[Turkum:Ukrainalik tennischilar]]</text>
      <sha1>lnv9eb9ppd4ai8e08y12uovtl53012i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:21-asr ukrainalik ayol sportchilar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360718</id>
    <revision>
      <id>5974420</id>
      <timestamp>2026-04-04T08:32:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <comment>„[[Turkum:21-asr ukrainalik sportchilar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="nsygfogb5apuw5nebcis3vsivr6641f" xml:space="preserve">[[Turkum:21-asr ukrainalik sportchilar]]</text>
      <sha1>nsygfogb5apuw5nebcis3vsivr6641f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endoclita signifer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360719</id>
    <revision>
      <id>5974421</id>
      <timestamp>2026-04-04T08:33:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1005" sha1="j84gysqx0y1pybukww94d0v6kct4awa" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
 | nomi = Endoclita signifer
 | olam = [[Hayvonlar]]
 | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
 | sinf = [[Hasharotlar]]
 | turkum = [[Lepidoptera]]
 | oila = [[Hepialidae]]
 | tasvir = 
}}

'''Endoclita signifer''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur Sharqiy Osiyoda, jumladan [[Yaponiya]], [[Tayvan]], [[Sylhet]], [[Myanma]], [[Borneo]] va [[Yava]]da uchraydi&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Commons}}
{{Wikispecies}}


{{Taxonbar|from=Q5376286}}

[[Category:Endoclita|signifer]]

{{Endoclita-stub}}</text>
      <sha1>j84gysqx0y1pybukww94d0v6kct4awa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endoclita sinensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360720</id>
    <revision>
      <id>5974423</id>
      <timestamp>2026-04-04T08:35:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1145" sha1="lw9wq1ez0kmer1z32d8mu5dke9p0lw7" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
 | nomi = Endoclita sinensis
 | olam = [[Hayvonlar]]
 | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
 | sinf = [[Hasharotlar]]
 | turkum = [[Lepidoptera]]
 | oila = [[Hepialidae]]
 | tasvir = 
}}

'''Endoclita sinensis''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Xitoy]], [[Koreya]], [[Tayvan]] va Rossiyaning Uzoq Sharq hududida uchraydi. Oziqlanadigan o‘simliklari [[Castanea]] va [[Quercus]] hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
*[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]

{{Taxonbar|from=Q5376287}}

[[Category:Endoclita|sinensis]]

{{Endoclita-stub}}</text>
      <sha1>lw9wq1ez0kmer1z32d8mu5dke9p0lw7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endoclita viridis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360721</id>
    <revision>
      <id>5974425</id>
      <timestamp>2026-04-04T08:36:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1140" sha1="5nl4ibeffavdl925q3ya1r0vosbzad5" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
 | nomi = Endoclita viridis
 | olam = [[Hayvonlar]]
 | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
 | sinf = [[Hasharotlar]]
 | turkum = [[Lepidoptera]]
 | oila = [[Hepialidae]]
 | tasvir = 
}}

'''Endoclita viridis''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1892-yilda Charles Swinhoe tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Hindiston]]da uchraydi&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
*[https://web.archive.org/web/20060512162342/http://www.sciencebuff.org/endoclita.php &quot;''Endoclita'' Felder, 1874&quot;]. ''Buffalo Museum of Science''. Archived May 12, 2006.

{{Taxonbar |from=Q5376293}}

[[Category:Endoclita|viridis]]

{{Endoclita-stub}}</text>
      <sha1>5nl4ibeffavdl925q3ya1r0vosbzad5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endoclita warawita</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360722</id>
    <revision>
      <id>5974426</id>
      <timestamp>2026-04-04T08:37:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1019" sha1="eme6k79jowsbj1xmbsizp5con38he64" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
 | nomi = Endoclita warawita
 | olam = [[Hayvonlar]]
 | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
 | sinf = [[Hasharotlar]]
 | turkum = [[Lepidoptera]]
 | oila = [[Hepialidae]]
 | tasvir = 
}}

'''Endoclita warawita''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Borneo]]da uchraydi&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
*[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]

{{Taxonbar|from=Q5376294}}

[[Category:Endoclita|warawita]]

{{Endoclita-stub}}</text>
      <sha1>eme6k79jowsbj1xmbsizp5con38he64</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endoclita williamsi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360723</id>
    <revision>
      <id>5974427</id>
      <timestamp>2026-04-04T08:38:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1024" sha1="967qt0yvaumg7h8596bncglzcsx9rp0" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
 | nomi = Endoclita williamsi
 | olam = [[Hayvonlar]]
 | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
 | sinf = [[Hasharotlar]]
 | turkum = [[Lepidoptera]]
 | oila = [[Hepialidae]]
 | tasvir = 
}}

'''Endoclita williamsi''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Filippin]]da uchraydi&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
*[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]

{{Taxonbar|from=Q5376295}}

[[Category:Endoclita|williamsi]]

{{Endoclita-stub}}</text>
      <sha1>967qt0yvaumg7h8596bncglzcsx9rp0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zu al-Xalsaning vayron qilinishi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360724</id>
    <redirect title="Zulxalasaning vayron qilinishi" />
    <revision>
      <id>5974430</id>
      <timestamp>2026-04-04T08:40:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Auteuil-Passy</username>
        <id>56381</id>
      </contributor>
      <comment>Auteuil-Passy [[Zu al-Xalsaning vayron qilinishi]] sahifasini [[Zulxalasaning vayron qilinishi]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>5974430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="70uab2v4krgx3crwd6dq4g8wk6sby8g" xml:space="preserve">#YOʻNALTIRISH [[Zulxalasaning vayron qilinishi]]</text>
      <sha1>70uab2v4krgx3crwd6dq4g8wk6sby8g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Zu al-Xalsaning vayron qilinishi</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360725</id>
    <redirect title="Munozara:Zulxalasaning vayron qilinishi" />
    <revision>
      <id>5974432</id>
      <timestamp>2026-04-04T08:40:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Auteuil-Passy</username>
        <id>56381</id>
      </contributor>
      <comment>Auteuil-Passy [[Munozara:Zu al-Xalsaning vayron qilinishi]] sahifasini [[Munozara:Zulxalasaning vayron qilinishi]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>5974432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="9qaddgmk3tt9qt1s90kvn6225pn0sn8" xml:space="preserve">#YOʻNALTIRISH [[Munozara:Zulxalasaning vayron qilinishi]]</text>
      <sha1>9qaddgmk3tt9qt1s90kvn6225pn0sn8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oleksandra Oliynykova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360726</id>
    <revision>
      <id>5974433</id>
      <timestamp>2026-04-04T08:41:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Tennischi bilgiqutisi | name                  = Oleksandra Oliynykova | fullname              = Oleksandra Denisivna Oliynykova | native_name           = Олександра Денисівна Олійникова | tasvir                 = Transylvania Open 2026 - Emma Raducanu vs Oleksandra Oliynykova 7-5, 6-3, 6-3 (55081141072).jpg | izoh               = Oliynykova 2026-yilgi Transilvaniya ochiq turnirida | country               = {{HRV}} (20...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3550" sha1="qpz21gja765bkkaxb4d8013fpnea4b1" xml:space="preserve">{{Tennischi bilgiqutisi
| name                  = Oleksandra Oliynykova
| fullname              = Oleksandra Denisivna Oliynykova
| native_name           = Олександра Денисівна Олійникова
| tasvir                 = Transylvania Open 2026 - Emma Raducanu vs Oleksandra Oliynykova 7-5, 6-3, 6-3 (55081141072).jpg
| izoh               = Oliynykova 2026-yilgi Transilvaniya ochiq turnirida
| country               = {{HRV}} (2017–2022)&lt;br /&gt;{{UKR}} (2022–hozirgacha)
| residence             = [[Kiyev]], [[Ukraina]]
| birth_date            = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|2001|1|3|df=y}}
| birth_place           = Kiyev, Ukraina
| careerprizemoney      = 330 208
| singlesrecord         =
| singlestitles         = 3 ta WTA 125, 10 ta ITF
| highestsinglesranking = 66-oʻrin (16-mart 2026)
| currentsinglesranking = 66-oʻrin (16-mart 2026)
| AustralianOpenresult  = 1R (2026)
| Wimbledonresult       = Q1 (2025)
| USOpenresult          = Q1 (2025)
| doublesrecord         =
| doublestitles         = 2 ta ITF
| highestdoublesranking = 663-oʻrin (6-may 2024)
| updated               = 10-noyabr 2025
}}
'''Oleksandra Denisivna Oliynykova''' ({{Lang-uk|Олександра Денисівна Олійникова}}; 2001-yil 3-yanvarda tugʻilgan) — ukrainalik professional [[Tennis|tennischi]]. Yakkalik yoʻnalishida 2026-yil 16-martd dunyo reytingida 66-oʻrin, juftlik yoʻnalishida esa 2024-yil 6-mayda 663-oʻringa koʻtarilgan. WTA 125 musobaqalari doirasida yakkalik yoʻnalishida 3 ta unvonini, shuningdek. ITF ayollar turi doirasidagi yakkalik bahslarida 10 ta va juftlik bahslarida 2 ta unvonini qoʻlga kiritgan.

== Yoshligi ==
Oliynykova 2001-yil 3-yanvarda [[Kiyev]]da tugʻilgan va shu yerda voyaga yetgan. Sakkiz yoshida u oilasi bilan [[Odessa]]ga koʻchib oʻtgan&lt;ref name=&quot;Pavlechko-2025&quot;&gt;{{cite web |last=Павлечко |first=Андрій |title=«Я почувалася чужою». Українська тенісистка, батько якої воює проти Росії, зізналася, що пережила в Хорватії |url=https://sport.nv.ua/ukr/tennis/oleksandra-oliynikova-pro-trudnoshchi-v-horvatiji-50515065.html |website=[[The New Voice of Ukraine]] |access-date=21 May 2025 |language=uk |date=19 May 2025}}&lt;/ref&gt;. 2011-yilda Oliynykova 10 yoshda boʻlganida uning otasi [[Viktor Yanukovich]] prezidentligini omma oldida tanqid qilganidan soʻng ularning oilasi [[Xorvatiya]]ga qochib ketgan. Ular 2014-yilda Qadr-qimmat inqilobidan keyin Yanukovich lavozimidan chetlatilgach, [[Ukraina]]ga qayta olgan&lt;ref name=&quot;Rothenberg&quot;/&gt;.

Oliynykova [[Zagreb]]da yashashni va mashgʻulotlarini davom ettirgan, biroq 2026-yilga kelib Kiyevda yashab, shu yerda mashgʻulot oʻtkazayotgan edi. U 2022-yilda [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini]]dan soʻng Ukrainada mashgʻulotlarni davom ettirayotgan yagona ukrainalik professional tennischi ekanini aytgan&lt;ref name=&quot;Pavlechko-2025&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Rothenberg&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.benrothenberg.com/p/oleksandra-oliynykova-madison-keys-ukraine-russia-war-bomb-drones-australian-open|title=A Woman on a Mission|date=19 January 2026|last=Rothenberg|first=Ben|website=benrothenberg.com}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}


{{DEFAULTSORT:Oliynykova, Oleksandra}}
[[Turkum:2001-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:21-asr ukrainalik ayol sportchilar]]
[[Turkum:Xorvatiyalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:Kiyevlik tennischilar]]
[[Turkum:Zagreblik tennischilar]]
[[Turkum:Ukrainalik tennischi ayollar]]</text>
      <sha1>qpz21gja765bkkaxb4d8013fpnea4b1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>10 Lost Days</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360727</id>
    <revision>
      <id>5974434</id>
      <timestamp>2026-04-04T08:41:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Short description|2018 comic book series}} '''''10 Lost Days''''' '''10 Lost Days''' — Sam Hart tomonidan yaratilgan mustaqil [[komiks]]lar turkumi. U 2018-yildan nashr etilgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://obarquinhocultural.com/2019/01/11/10-dias-perdidos-uma-trama-que-envolve-ciencias-e-magia-em-uma-mesma-conexao/ |title=&quot;10 Lost Days&quot; - a plot that involves sciences and magic in the same connection |publisher=O Barquinho Cultural |date=Janua...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2727" sha1="jzd6291sufyzh34egor1icghcsnddsl" xml:space="preserve">{{Short description|2018 comic book series}}
'''''10 Lost Days''''' '''10 Lost Days''' — Sam Hart tomonidan yaratilgan mustaqil [[komiks]]lar turkumi. U 2018-yildan nashr etilgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://obarquinhocultural.com/2019/01/11/10-dias-perdidos-uma-trama-que-envolve-ciencias-e-magia-em-uma-mesma-conexao/ |title=&quot;10 Lost Days&quot; - a plot that involves sciences and magic in the same connection |publisher=O Barquinho Cultural |date=January 11, 2019}}&lt;/ref&gt;.

Asar voqealari Yevropada [[Yulian taqvimi]]dan [[Grigoriy taqvimi]]ga oʻtilgan oʻn kunlik davrda sodir boʻladi. [[Syujet]] yosh munajjima Sophia Brahe atrofida rivojlanadi; u insoniyat va sehrni saqlab qolish uchun aynan shu oʻn kun ichida harakat qilishi kerak boʻladi. Bu orada undan boshqa insonlar va ilohiy mavjudotlar muzlab qolgandi. Qahramonga bir guruh Xudolar va [[mif]]ologik mavjudotlar yordam beradi&lt;ref name=&quot;Omelete&quot;&gt;{{cite web |date=September 9, 2019 |title=10 Lost Days - 3rd volume of Sam Hart's new comic book campaign on Catarse |url=https://www.omelete.com.br/quadrinhos/10-dias-perdidos-3-catarse |publisher=Omelete}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://cantodogargula.com.br/2020/06/04/10-dias-perdidos-a-grandiosa-saga-criada-por-de-sam-hart/ |title=10 Lost Days, the grand saga created by Sam Hart |publisher=Canto do Gásgula |date=June 4, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://universohq.com/noticias/novo-capitulo-da-saga-10-dias-perdidos-de-sam-hart-no-catarse/ |title=New chapter of the ''10 Lost Days'' saga by Sam Hart on Catarse |publisher=[[Universo HQ]] |date=May 3, 2022}}&lt;/ref&gt;.

[[Turkum]]ning barcha jildlari Catarse platformasi orqali ommaviy moliyalashtirish asosida amalga oshirilgan. Sakkizinchi va yakuniy jildi 2022-yilda nashr etilgan&lt;ref name=&quot;Omelete&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://obarquinhocultural.com/2020/08/24/sam-hart-acaba-de-lancar-no-catarse-a-campanha-de-10-dias-perdidos-5/ |title=Sam Hart has just launched on Catarse the campaign for 10 Lost Days #5 |publisher=O Barquinho Cultural |date=August 24, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://universohq.com/materias/guia-dos-lancamentos-de-quadrinhos-na-ccxp-2022/ |title=Guide to comic book releases at CCXP22 |publisher=[[Universo HQ]] |date=December 2, 2022}}&lt;/ref&gt;.

2023-yilda turkum HQ Mix Trophy mukofotining 35-taqdirlash marosimida „Eng yaxshi [[miniseriya]] nashri“ nominatsiyasida gʻolib boʻlgan&lt;ref&gt;{{cite web |date=December 5, 2023 |title=Serginho Groisman will present the delivery of the HQ Mix Trophy at Sesc 24 de Maio |url=https://www.publishnews.com.br/materias/2023/12/05/serginho-groisman-vai-apresentar-a-entrega-do-trofeu-hqmix-no-sesc-24-de-maio |publisher=PublishNews}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}</text>
      <sha1>jzd6291sufyzh34egor1icghcsnddsl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974436</id>
      <parentid>5974434</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:42:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Komikslar haqidagi chala maqolalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2774" sha1="39xij6awg79lyj55cvy41iky1p1cj8q" xml:space="preserve">{{Short description|2018 comic book series}}
'''''10 Lost Days''''' '''10 Lost Days''' — Sam Hart tomonidan yaratilgan mustaqil [[komiks]]lar turkumi. U 2018-yildan nashr etilgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://obarquinhocultural.com/2019/01/11/10-dias-perdidos-uma-trama-que-envolve-ciencias-e-magia-em-uma-mesma-conexao/ |title=&quot;10 Lost Days&quot; - a plot that involves sciences and magic in the same connection |publisher=O Barquinho Cultural |date=January 11, 2019}}&lt;/ref&gt;.

Asar voqealari Yevropada [[Yulian taqvimi]]dan [[Grigoriy taqvimi]]ga oʻtilgan oʻn kunlik davrda sodir boʻladi. [[Syujet]] yosh munajjima Sophia Brahe atrofida rivojlanadi; u insoniyat va sehrni saqlab qolish uchun aynan shu oʻn kun ichida harakat qilishi kerak boʻladi. Bu orada undan boshqa insonlar va ilohiy mavjudotlar muzlab qolgandi. Qahramonga bir guruh Xudolar va [[mif]]ologik mavjudotlar yordam beradi&lt;ref name=&quot;Omelete&quot;&gt;{{cite web |date=September 9, 2019 |title=10 Lost Days - 3rd volume of Sam Hart's new comic book campaign on Catarse |url=https://www.omelete.com.br/quadrinhos/10-dias-perdidos-3-catarse |publisher=Omelete}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://cantodogargula.com.br/2020/06/04/10-dias-perdidos-a-grandiosa-saga-criada-por-de-sam-hart/ |title=10 Lost Days, the grand saga created by Sam Hart |publisher=Canto do Gásgula |date=June 4, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://universohq.com/noticias/novo-capitulo-da-saga-10-dias-perdidos-de-sam-hart-no-catarse/ |title=New chapter of the ''10 Lost Days'' saga by Sam Hart on Catarse |publisher=[[Universo HQ]] |date=May 3, 2022}}&lt;/ref&gt;.

[[Turkum]]ning barcha jildlari Catarse platformasi orqali ommaviy moliyalashtirish asosida amalga oshirilgan. Sakkizinchi va yakuniy jildi 2022-yilda nashr etilgan&lt;ref name=&quot;Omelete&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://obarquinhocultural.com/2020/08/24/sam-hart-acaba-de-lancar-no-catarse-a-campanha-de-10-dias-perdidos-5/ |title=Sam Hart has just launched on Catarse the campaign for 10 Lost Days #5 |publisher=O Barquinho Cultural |date=August 24, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://universohq.com/materias/guia-dos-lancamentos-de-quadrinhos-na-ccxp-2022/ |title=Guide to comic book releases at CCXP22 |publisher=[[Universo HQ]] |date=December 2, 2022}}&lt;/ref&gt;.

2023-yilda turkum HQ Mix Trophy mukofotining 35-taqdirlash marosimida „Eng yaxshi [[miniseriya]] nashri“ nominatsiyasida gʻolib boʻlgan&lt;ref&gt;{{cite web |date=December 5, 2023 |title=Serginho Groisman will present the delivery of the HQ Mix Trophy at Sesc 24 de Maio |url=https://www.publishnews.com.br/materias/2023/12/05/serginho-groisman-vai-apresentar-a-entrega-do-trofeu-hqmix-no-sesc-24-de-maio |publisher=PublishNews}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Komikslar haqidagi chala maqolalar]]</text>
      <sha1>39xij6awg79lyj55cvy41iky1p1cj8q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974439</id>
      <parentid>5974436</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:46:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <origin>5974439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2706" sha1="cfk24y6t18zhtn6mecn30oyvjvqta21" xml:space="preserve">'''10 Lost Days''' — Sam Hart tomonidan yaratilgan mustaqil [[komiks]]lar turkumi. U 2018-yildan nashr etilgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://obarquinhocultural.com/2019/01/11/10-dias-perdidos-uma-trama-que-envolve-ciencias-e-magia-em-uma-mesma-conexao/ |title=&quot;10 Lost Days&quot; - a plot that involves sciences and magic in the same connection |publisher=O Barquinho Cultural |date=January 11, 2019}}&lt;/ref&gt;.

Asar voqealari Yevropada [[Yulian taqvimi]]dan [[Grigoriy taqvimi]]ga oʻtilgan oʻn kunlik davrda sodir boʻladi. [[Syujet]] yosh munajjima Sophia Brahe atrofida rivojlanadi; u insoniyat va sehrni saqlab qolish uchun aynan shu oʻn kun ichida harakat qilishi kerak boʻladi. Bu orada undan boshqa insonlar va ilohiy mavjudotlar muzlab qolgandi. Qahramonga bir guruh Xudolar va [[mif]]ologik mavjudotlar yordam beradi&lt;ref name=&quot;Omelete&quot;&gt;{{cite web |date=September 9, 2019 |title=10 Lost Days - 3rd volume of Sam Hart's new comic book campaign on Catarse |url=https://www.omelete.com.br/quadrinhos/10-dias-perdidos-3-catarse |publisher=Omelete}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://cantodogargula.com.br/2020/06/04/10-dias-perdidos-a-grandiosa-saga-criada-por-de-sam-hart/ |title=10 Lost Days, the grand saga created by Sam Hart |publisher=Canto do Gásgula |date=June 4, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://universohq.com/noticias/novo-capitulo-da-saga-10-dias-perdidos-de-sam-hart-no-catarse/ |title=New chapter of the ''10 Lost Days'' saga by Sam Hart on Catarse |publisher=[[Universo HQ]] |date=May 3, 2022}}&lt;/ref&gt;.

[[Turkum]]ning barcha jildlari Catarse platformasi orqali ommaviy moliyalashtirish asosida amalga oshirilgan. Sakkizinchi va yakuniy jildi 2022-yilda nashr etilgan&lt;ref name=&quot;Omelete&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://obarquinhocultural.com/2020/08/24/sam-hart-acaba-de-lancar-no-catarse-a-campanha-de-10-dias-perdidos-5/ |title=Sam Hart has just launched on Catarse the campaign for 10 Lost Days #5 |publisher=O Barquinho Cultural |date=August 24, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://universohq.com/materias/guia-dos-lancamentos-de-quadrinhos-na-ccxp-2022/ |title=Guide to comic book releases at CCXP22 |publisher=[[Universo HQ]] |date=December 2, 2022}}&lt;/ref&gt;.

2023-yilda turkum HQ Mix Trophy mukofotining 35-taqdirlash marosimida „Eng yaxshi [[miniseriya]] nashri“ nominatsiyasida gʻolib boʻlgan&lt;ref&gt;{{cite web |date=December 5, 2023 |title=Serginho Groisman will present the delivery of the HQ Mix Trophy at Sesc 24 de Maio |url=https://www.publishnews.com.br/materias/2023/12/05/serginho-groisman-vai-apresentar-a-entrega-do-trofeu-hqmix-no-sesc-24-de-maio |publisher=PublishNews}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Komikslar haqidagi chala maqolalar]]</text>
      <sha1>cfk24y6t18zhtn6mecn30oyvjvqta21</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974443</id>
      <parentid>5974439</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:50:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <origin>5974443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2721" sha1="qd133ly3aoqrgavz8vbxdt9v3o16o2b" xml:space="preserve">'''10 Lost Days''' — Sam Hart tomonidan yaratilgan mustaqil [[komiks]]lar turkumi. U 2018-yildan nashr etilgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://obarquinhocultural.com/2019/01/11/10-dias-perdidos-uma-trama-que-envolve-ciencias-e-magia-em-uma-mesma-conexao/ |title=&quot;10 Lost Days&quot; - a plot that involves sciences and magic in the same connection |publisher=O Barquinho Cultural |date=January 11, 2019}}&lt;/ref&gt;.

Asar voqealari Yevropada [[Yulian taqvimi]]dan [[Grigoriy taqvimi]]ga oʻtilgan oʻn kunlik davrda sodir boʻladi. [[Syujet]] yosh munajjima Sophia Brahe atrofida rivojlanadi; u insoniyat va sehrni saqlab qolish uchun aynan shu oʻn kun ichida harakat qilishi kerak boʻladi. Bu orada undan boshqa insonlar va ilohiy mavjudotlar muzlab qolgandi. Qahramonga bir guruh Xudolar va [[mif]]ologik mavjudotlar yordam beradi&lt;ref name=&quot;Omelete&quot;&gt;{{cite web |date=September 9, 2019 |title=10 Lost Days - 3rd volume of Sam Hart's new comic book campaign on Catarse |url=https://www.omelete.com.br/quadrinhos/10-dias-perdidos-3-catarse |publisher=Omelete}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://cantodogargula.com.br/2020/06/04/10-dias-perdidos-a-grandiosa-saga-criada-por-de-sam-hart/ |title=10 Lost Days, the grand saga created by Sam Hart |publisher=Canto do Gásgula |date=June 4, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://universohq.com/noticias/novo-capitulo-da-saga-10-dias-perdidos-de-sam-hart-no-catarse/ |title=New chapter of the ''10 Lost Days'' saga by Sam Hart on Catarse |publisher=[[Universo HQ]] |date=May 3, 2022}}&lt;/ref&gt;.

[[Turkum]]ning barcha jildlari Catarse platformasi orqali ommaviy moliyalashtirish asosida amalga oshirilgan. Sakkizinchi va yakuniy jildi 2022-yilda nashr etilgan&lt;ref name=&quot;Omelete&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://obarquinhocultural.com/2020/08/24/sam-hart-acaba-de-lancar-no-catarse-a-campanha-de-10-dias-perdidos-5/ |title=Sam Hart has just launched on Catarse the campaign for 10 Lost Days #5 |publisher=O Barquinho Cultural |date=August 24, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://universohq.com/materias/guia-dos-lancamentos-de-quadrinhos-na-ccxp-2022/ |title=Guide to comic book releases at CCXP22 |publisher=[[Universo HQ]] |date=December 2, 2022}}&lt;/ref&gt;.

2023-yilda turkum HQ Mix Trophy mukofotining 35-taqdirlash marosimida „Eng yaxshi [[miniseriya]] nashri“ nominatsiyasida gʻolib boʻlgan&lt;ref&gt;{{cite web |date=December 5, 2023 |title=Serginho Groisman will present the delivery of the HQ Mix Trophy at Sesc 24 de Maio |url=https://www.publishnews.com.br/materias/2023/12/05/serginho-groisman-vai-apresentar-a-entrega-do-trofeu-hqmix-no-sesc-24-de-maio |publisher=PublishNews}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{comics-stub}}
[[Turkum:Komikslar haqidagi chala maqolalar]]</text>
      <sha1>qd133ly3aoqrgavz8vbxdt9v3o16o2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Daria Snigur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360728</id>
    <revision>
      <id>5974440</id>
      <timestamp>2026-04-04T08:48:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Tennischi bilgiqutisi |name                           = Daria Snigur |native_name                    = Дарія Сергіївна Снігур |tasvir                          = Day 2 - Qualifying TransylvaniaOpen Daria Snigur vs Anca Alexia Todoni 7-6(3),6-4 (54320797843) (cropped Daria Snigur).jpg |izoh                        = Snigur 2025-yilgi Transilvaniya ochiq turnirida |fullname                       = Daria Serhiivna Snigur |country...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3337" sha1="bqw8t7g5yaasssjexbpfgmdstfany2n" xml:space="preserve">{{Tennischi bilgiqutisi
|name                           = Daria Snigur
|native_name                    = Дарія Сергіївна Снігур
|tasvir                          = Day 2 - Qualifying TransylvaniaOpen Daria Snigur vs Anca Alexia Todoni 7-6(3),6-4 (54320797843) (cropped Daria Snigur).jpg
|izoh                        = Snigur 2025-yilgi Transilvaniya ochiq turnirida
|fullname                       = Daria Serhiivna Snigur
|country                        = {{UKR}}
|residence                      = [[Kiyev]], [[Ukraina]]
|birth_date                     = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|2002|3|27}}
|birth_place                    = Kiyev, Ukraina
|height                         = 1.73 m
|plays                          = Oʻng qoʻl
|careerprizemoney               = 1,071,455
|coach                          = [[Larisa Neiland]]
|singlesrecord                  =
|singlestitles                  = 1 WTA 125, 11 ITF
|highestsinglesranking          = 93-oʻrin (30-mart 2026)
|currentsinglesranking          = 93-oʻrin (30-mart 2026)
|AustralianOpenresult           = 1-bosqich (2024, 2025)
|FrenchOpenresult               = Q2 (2024, 2025)
|Wimbledonresult                = 2-bosqich (2024)
|USOpenresult                   = 2-bosqich (2022)
|doublesrecord                  =
|updated                        = 12-yanvar 2026
}}
'''Daria Serhiivna Snigur''' ({{Lang-uk|Дарія Сергіївна Снігур}}; 2002-yil 27-martda tugʻilgan) — ukrainalik professional [[Tennis|tennischi]]. WTA reytingida yakkalik bahslari boʻyicha 93-oʻrinni egallagan boʻlib, ushbu natijani 2026-yil 30-martda qayd etgan&lt;ref name=DS_Rankings&gt; {{cite web|url=https://www.wtatennis.com/players/327845/-#rankingshistory |title=Daria Snigur rankings}}&lt;/ref&gt;. ITF ayollar turi doirasidagi turnirlarda yakkalik bahslari boʻyicha 11 marta chempionlikni qoʻlga kiritgan.

== Sport faoliyati ==
=== Oʻsmirlar ===
ITF Yoshlar turi doirasida Snigur ITF Yoshlar finali musobaqasining final bosqichiga chiqqanidan soʻng 2019-yil 28-oktyabrda faoliyatidagi eng yuqori koʻrsatkich — dunyo reytingida 2-oʻringa koʻtarilgan&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.itftennis.com/en/players/daria-snigur/800398033/ukr/jt/s/overview/ |title=Daria Snigur Junior Overview|accessdate=8 January 2025}}&lt;/ref&gt;.

2019-yil 12-iyulda Snigur [[Kateryna Volodko]]dan keyin Wimbledon musobaqasida chempion boʻlgan ikkinchi ukrainalik oʻsmir tennischiga aylandi. [[Katta dubulgʻa (tennis)|Katta dubulgʻa]] turnirlarida oʻsmirlar oʻrtasida yakkalik bahslarida ilk bor finalga chiqqan va raqibi [[Alexa Noel]]ni ketma-ket setlarda magʻlub etgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.wtatennis.com/news/1446823/unseeded-snigur-caps-junior-career-with-wimbledon-win|title=Unseeded Snigur caps junior career with Wimbledon win|publisher=Women's Tennis Association|date=13 July 2019|accessdate=26 November 2024}}&lt;/ref&gt;.

Snigur 2022-yil 14-noyabrda sport faoliyatidagi eng yuqori koʻrsatkich — WTA reytingida 105-oʻringa koʻtarilgan&lt;ref name=DS_Rankings /&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Wimbledon ayollar yakka chempionlari}}


{{DEFAULTSORT:Snigur, Daria}}
[[Turkum:2002-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Ukrainalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:Kiyevlik tennischilar]]
[[Turkum:21-asr ukrainalik ayol sportchilar]]</text>
      <sha1>bqw8t7g5yaasssjexbpfgmdstfany2n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974442</id>
      <parentid>5974440</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:49:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <origin>5974442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3310" sha1="812trlt4r1ft5mj7v75sqeyrhzd74v7" xml:space="preserve">{{Tennischi bilgiqutisi
|name                           = Daria Snigur
|native_name                    = Дарія Сергіївна Снігур
|tasvir                          = Day 2 - Qualifying TransylvaniaOpen Daria Snigur vs Anca Alexia Todoni 7-6(3),6-4 (54320797843) (cropped Daria Snigur).jpg
|izoh                        = Snigur 2025-yilgi Transilvaniya ochiq turnirida
|fullname                       = Daria Serhiivna Snigur
|country                        = {{UKR}}
|residence                      = [[Kiyev]], [[Ukraina]]
|birth_date                     = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|2002|3|27}}
|birth_place                    = Kiyev, Ukraina
|height                         = 1.73 m
|plays                          = Oʻng qoʻl
|careerprizemoney               = 1,071,455
|coach                          = [[Larisa Neiland]]
|singlesrecord                  =
|singlestitles                  = 1 WTA 125, 11 ITF
|highestsinglesranking          = 93-oʻrin (30-mart 2026)
|currentsinglesranking          = 93-oʻrin (30-mart 2026)
|AustralianOpenresult           = 1-bosqich (2024, 2025)
|FrenchOpenresult               = Q2 (2024, 2025)
|Wimbledonresult                = 2-bosqich (2024)
|USOpenresult                   = 2-bosqich (2022)
|doublesrecord                  =
|updated                        = 12-yanvar 2026
}}
'''Daria Serhiivna Snigur''' ({{Lang-uk|Дарія Сергіївна Снігур}}; 2002-yil 27-martda tugʻilgan) — ukrainalik professional [[Tennis|tennischi]]. WTA reytingida yakkalik bahslari boʻyicha 93-oʻrinni egallagan , ushbu natijani 2026-yil 30-martda qayd etgan&lt;ref name=DS_Rankings&gt; {{cite web|url=https://www.wtatennis.com/players/327845/-#rankingshistory |title=Daria Snigur rankings}}&lt;/ref&gt;. ITF ayollar turi doirasidagi turnirlarda yakkalik bahslari boʻyicha 11 marta chempionlikni qoʻlga kiritgan.

== Sport faoliyati ==
ITF Yoshlar turi doirasida Snigur ITF Yoshlar finali musobaqasining final bosqichiga chiqqanidan soʻng 2019-yil 28-oktyabrda faoliyatidagi eng yuqori koʻrsatkich — dunyo reytingida 2-oʻringa koʻtarilgan&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.itftennis.com/en/players/daria-snigur/800398033/ukr/jt/s/overview/ |title=Daria Snigur Junior Overview|accessdate=8 January 2025}}&lt;/ref&gt;.

2019-yil 12-iyulda Snigur [[Kateryna Volodko]]dan keyin Wimbledon musobaqasida chempion boʻlgan ikkinchi ukrainalik oʻsmir tennischiga aylandi. [[Katta dubulgʻa (tennis)|Katta dubulgʻa]] turnirlarida oʻsmirlar oʻrtasida yakkalik bahslarida ilk bor finalga chiqqan va raqibi [[Alexa Noel]]ni ketma-ket setlarda magʻlub etgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.wtatennis.com/news/1446823/unseeded-snigur-caps-junior-career-with-wimbledon-win|title=Unseeded Snigur caps junior career with Wimbledon win|publisher=Women's Tennis Association|date=13 July 2019|accessdate=26 November 2024}}&lt;/ref&gt;.

Snigur 2022-yil 14-noyabrda sport faoliyatidagi eng yuqori koʻrsatkich — WTA reytingida 105-oʻringa band qilgan&lt;ref name=DS_Rankings /&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Wimbledon ayollar yakka chempionlari}}


{{DEFAULTSORT:Snigur, Daria}}
[[Turkum:2002-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Ukrainalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:Kiyevlik tennischilar]]
[[Turkum:21-asr ukrainalik ayol sportchilar]]</text>
      <sha1>812trlt4r1ft5mj7v75sqeyrhzd74v7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Raisa Axmatova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360729</id>
    <revision>
      <id>5974448</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:16:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Infobox writer | name        = Raisa Akhmatova | image       =  | birth_date  = 13-dekabr 1928 | birth_place = [[Grozny]] | death_date  = 29-yanvar 1992 | death_place =  | occupation  = [[shoir]] | movement    =  | signature   = | nationality = Chechen }} '''Raisa Soltamuradovna Axmatova''' ({{Lang-ce|Раиса Солтамурадовна Ахматова}}; 13-dekabr 1928 — 29-yanvar 1992) [[Chechenlar|chechen]] [[Shoir|shoir]] edi. Raisani...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2178" sha1="qvvt1vw4q7u7o5m26dnuo5nbh7e3xg4" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name        = Raisa Akhmatova
| image       = 
| birth_date  = 13-dekabr 1928
| birth_place = [[Grozny]]
| death_date  = 29-yanvar 1992
| death_place = 
| occupation  = [[shoir]]
| movement    = 
| signature   =
| nationality = Chechen
}}
'''Raisa Soltamuradovna Axmatova''' ({{Lang-ce|Раиса Солтамурадовна Ахматова}}; 13-dekabr 1928 — 29-yanvar 1992) [[Chechenlar|chechen]] [[Shoir|shoir]] edi. Raisaning sheʼrlari etnik chechenlar va butun dunyodagi [[Ingushlar|ingushlar]] orasida ayniqsa mashhur boʻlgan. Uning butun arxivi (600 dan ortiq faylni oʻz ichiga olgan) [[Birinchi Chechen urushi]] chogʻida [[rus qoʻshinlari]] Checheniston milliy arxivini yoqib yuborganida yoʻq qilingan. Axmatova ''Ona respublika'' (1958), ''Yuzimga ur, shamol'' (1959), ''Senga kelayapman'' (1960), ''Ogʻir sevgi'' (1963) va ''Vahiy'' (1964) kabi sheʼr toʻplamlari muallifi sifatida tanilgan&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Akhmatova%2C+Raisa+Soltamuradovna |title=Akhmatova, Raisa Soltamuradovna &amp;#124; Article about Akhmatova, Raisa Soltamuradovna by The Free Dictionary |publisher=Encyclopedia2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=PnjAlei9fe0C&amp;dq=Raisa+Akhmatova&amp;pg=PA215 The Chechens. Amjad Jaimoukha, 2005]. — {{ISBN|978-0-415-32328-4}}&lt;/ref&gt;.

== Asarlari ==
* ''&lt;nowiki&gt;Хьоме республика&lt;/nowiki&gt;'' (''Ona respublika'') (1957)
* ''&lt;nowiki&gt;Бей мне, ветер, в лицо&lt;/nowiki&gt;'' (''Yuzimga ur, shamol'') (1959)
* ''&lt;nowiki&gt;Иду к тебе&lt;/nowiki&gt;'' (''Senga kelayapman'') (1960)
* ''&lt;nowiki&gt;Трудная любовь&lt;/nowiki&gt;'' (''Ogʻir sevgi'') (1963)
* ''&lt;nowiki&gt;Откровение&lt;/nowiki&gt;'' (''Vahiy'') (1964)

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://www.chechnyafree.ru/index.php?lng=eng&amp;section=fculteng&amp;row=25 Chechnya Free.ru saytidagi Raisa Axmatova haqidagi maqola]
* [http://www.mirslov.ru/4/1/373472/ Mirslov Encyclopedia Article Entry]
* [https://web.archive.org/web/20110713140853/http://www.kavkazchat.com/showthread.php?t=24440 KavkazChatda Raisa Axmatova]

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Axmatova, Raisa}}</text>
      <sha1>qvvt1vw4q7u7o5m26dnuo5nbh7e3xg4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974449</id>
      <parentid>5974448</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <origin>5974449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2310" sha1="527hag915us0wddwzszu51kclw959pm" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name                     = Raisa Akhmatova
| image                    = 
| birth_date               = 13-dekabr 1928
| birth_place              = [[Grozniy]]
| death_date               = 29-yanvar 1992
| death_place              = 
| occupation               = [[shoir]]
| movement                 = 
| signature                = 
| nationality              = Chechen
}}
'''Raisa Soltamuradovna Axmatova''' ({{Lang-ce|Раиса Солтамурадовна Ахматова}}; 13-dekabr 1928 — 29-yanvar 1992) [[Chechenlar|chechen]] [[Shoir|shoir]] edi. Raisaning sheʼrlari etnik chechenlar va butun dunyodagi [[Ingushlar|ingushlar]] orasida ayniqsa mashhur boʻlgan. Uning butun arxivi (600 dan ortiq faylni oʻz ichiga olgan) [[Birinchi Chechen urushi]] chogʻida [[rus qoʻshinlari]] Checheniston milliy arxivini yoqib yuborganida yoʻq qilingan. Axmatova ''Ona respublika'' (1958), ''Yuzimga ur, shamol'' (1959), ''Senga kelayapman'' (1960), ''Ogʻir sevgi'' (1963) va ''Vahiy'' (1964) kabi sheʼr toʻplamlari muallifi sifatida tanilgan&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Akhmatova%2C+Raisa+Soltamuradovna |title=Akhmatova, Raisa Soltamuradovna &amp;#124; Article about Akhmatova, Raisa Soltamuradovna by The Free Dictionary |publisher=Encyclopedia2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=PnjAlei9fe0C&amp;dq=Raisa+Akhmatova&amp;pg=PA215 The Chechens. Amjad Jaimoukha, 2005]. — {{ISBN|978-0-415-32328-4}}&lt;/ref&gt;.

== Asarlari ==
* ''&lt;nowiki&gt;Хьоме республика&lt;/nowiki&gt;'' (''Ona respublika'') (1957)
* ''&lt;nowiki&gt;Бей мне, ветер, в лицо&lt;/nowiki&gt;'' (''Yuzimga ur, shamol'') (1959)
* ''&lt;nowiki&gt;Иду к тебе&lt;/nowiki&gt;'' (''Senga kelayapman'') (1960)
* ''&lt;nowiki&gt;Трудная любовь&lt;/nowiki&gt;'' (''Ogʻir sevgi'') (1963)
* ''&lt;nowiki&gt;Откровение&lt;/nowiki&gt;'' (''Vahiy'') (1964)

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://www.chechnyafree.ru/index.php?lng=eng&amp;section=fculteng&amp;row=25 Chechnya Free.ru saytidagi Raisa Axmatova haqidagi maqola]
* [http://www.mirslov.ru/4/1/373472/ Mirslov Encyclopedia Article Entry]
* [https://web.archive.org/web/20110713140853/http://www.kavkazchat.com/showthread.php?t=24440 KavkazChatda Raisa Axmatova]

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Axmatova, Raisa}}</text>
      <sha1>527hag915us0wddwzszu51kclw959pm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974450</id>
      <parentid>5974449</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:17:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:1928-yilda tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2347" sha1="rwpeifb8v84u8ci8563wda8gzf7p5q8" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name                     = Raisa Akhmatova
| image                    = 
| birth_date               = 13-dekabr 1928
| birth_place              = [[Grozniy]]
| death_date               = 29-yanvar 1992
| death_place              = 
| occupation               = [[shoir]]
| movement                 = 
| signature                = 
| nationality              = Chechen
}}
'''Raisa Soltamuradovna Axmatova''' ({{Lang-ce|Раиса Солтамурадовна Ахматова}}; 13-dekabr 1928 — 29-yanvar 1992) [[Chechenlar|chechen]] [[Shoir|shoir]] edi. Raisaning sheʼrlari etnik chechenlar va butun dunyodagi [[Ingushlar|ingushlar]] orasida ayniqsa mashhur boʻlgan. Uning butun arxivi (600 dan ortiq faylni oʻz ichiga olgan) [[Birinchi Chechen urushi]] chogʻida [[rus qoʻshinlari]] Checheniston milliy arxivini yoqib yuborganida yoʻq qilingan. Axmatova ''Ona respublika'' (1958), ''Yuzimga ur, shamol'' (1959), ''Senga kelayapman'' (1960), ''Ogʻir sevgi'' (1963) va ''Vahiy'' (1964) kabi sheʼr toʻplamlari muallifi sifatida tanilgan&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Akhmatova%2C+Raisa+Soltamuradovna |title=Akhmatova, Raisa Soltamuradovna &amp;#124; Article about Akhmatova, Raisa Soltamuradovna by The Free Dictionary |publisher=Encyclopedia2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=PnjAlei9fe0C&amp;dq=Raisa+Akhmatova&amp;pg=PA215 The Chechens. Amjad Jaimoukha, 2005]. — {{ISBN|978-0-415-32328-4}}&lt;/ref&gt;.

== Asarlari ==
* ''&lt;nowiki&gt;Хьоме республика&lt;/nowiki&gt;'' (''Ona respublika'') (1957)
* ''&lt;nowiki&gt;Бей мне, ветер, в лицо&lt;/nowiki&gt;'' (''Yuzimga ur, shamol'') (1959)
* ''&lt;nowiki&gt;Иду к тебе&lt;/nowiki&gt;'' (''Senga kelayapman'') (1960)
* ''&lt;nowiki&gt;Трудная любовь&lt;/nowiki&gt;'' (''Ogʻir sevgi'') (1963)
* ''&lt;nowiki&gt;Откровение&lt;/nowiki&gt;'' (''Vahiy'') (1964)

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://www.chechnyafree.ru/index.php?lng=eng&amp;section=fculteng&amp;row=25 Chechnya Free.ru saytidagi Raisa Axmatova haqidagi maqola]
* [http://www.mirslov.ru/4/1/373472/ Mirslov Encyclopedia Article Entry]
* [https://web.archive.org/web/20110713140853/http://www.kavkazchat.com/showthread.php?t=24440 KavkazChatda Raisa Axmatova]

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Axmatova, Raisa}}

[[Turkum:1928-yilda tugʻilganlar]]</text>
      <sha1>rwpeifb8v84u8ci8563wda8gzf7p5q8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974451</id>
      <parentid>5974450</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:17:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:13-dekabrda tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2384" sha1="ni6nwas7m3120tk2kt65ek5hl57w31k" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name                     = Raisa Akhmatova
| image                    = 
| birth_date               = 13-dekabr 1928
| birth_place              = [[Grozniy]]
| death_date               = 29-yanvar 1992
| death_place              = 
| occupation               = [[shoir]]
| movement                 = 
| signature                = 
| nationality              = Chechen
}}
'''Raisa Soltamuradovna Axmatova''' ({{Lang-ce|Раиса Солтамурадовна Ахматова}}; 13-dekabr 1928 — 29-yanvar 1992) [[Chechenlar|chechen]] [[Shoir|shoir]] edi. Raisaning sheʼrlari etnik chechenlar va butun dunyodagi [[Ingushlar|ingushlar]] orasida ayniqsa mashhur boʻlgan. Uning butun arxivi (600 dan ortiq faylni oʻz ichiga olgan) [[Birinchi Chechen urushi]] chogʻida [[rus qoʻshinlari]] Checheniston milliy arxivini yoqib yuborganida yoʻq qilingan. Axmatova ''Ona respublika'' (1958), ''Yuzimga ur, shamol'' (1959), ''Senga kelayapman'' (1960), ''Ogʻir sevgi'' (1963) va ''Vahiy'' (1964) kabi sheʼr toʻplamlari muallifi sifatida tanilgan&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Akhmatova%2C+Raisa+Soltamuradovna |title=Akhmatova, Raisa Soltamuradovna &amp;#124; Article about Akhmatova, Raisa Soltamuradovna by The Free Dictionary |publisher=Encyclopedia2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=PnjAlei9fe0C&amp;dq=Raisa+Akhmatova&amp;pg=PA215 The Chechens. Amjad Jaimoukha, 2005]. — {{ISBN|978-0-415-32328-4}}&lt;/ref&gt;.

== Asarlari ==
* ''&lt;nowiki&gt;Хьоме республика&lt;/nowiki&gt;'' (''Ona respublika'') (1957)
* ''&lt;nowiki&gt;Бей мне, ветер, в лицо&lt;/nowiki&gt;'' (''Yuzimga ur, shamol'') (1959)
* ''&lt;nowiki&gt;Иду к тебе&lt;/nowiki&gt;'' (''Senga kelayapman'') (1960)
* ''&lt;nowiki&gt;Трудная любовь&lt;/nowiki&gt;'' (''Ogʻir sevgi'') (1963)
* ''&lt;nowiki&gt;Откровение&lt;/nowiki&gt;'' (''Vahiy'') (1964)

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://www.chechnyafree.ru/index.php?lng=eng&amp;section=fculteng&amp;row=25 Chechnya Free.ru saytidagi Raisa Axmatova haqidagi maqola]
* [http://www.mirslov.ru/4/1/373472/ Mirslov Encyclopedia Article Entry]
* [https://web.archive.org/web/20110713140853/http://www.kavkazchat.com/showthread.php?t=24440 KavkazChatda Raisa Axmatova]

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Axmatova, Raisa}}

[[Turkum:1928-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:13-dekabrda tugʻilganlar]]</text>
      <sha1>ni6nwas7m3120tk2kt65ek5hl57w31k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974452</id>
      <parentid>5974451</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:17:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:29-yanvarda vafot etganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2422" sha1="86ak9laln26poz5j1gptiartnff6fsy" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name                     = Raisa Akhmatova
| image                    = 
| birth_date               = 13-dekabr 1928
| birth_place              = [[Grozniy]]
| death_date               = 29-yanvar 1992
| death_place              = 
| occupation               = [[shoir]]
| movement                 = 
| signature                = 
| nationality              = Chechen
}}
'''Raisa Soltamuradovna Axmatova''' ({{Lang-ce|Раиса Солтамурадовна Ахматова}}; 13-dekabr 1928 — 29-yanvar 1992) [[Chechenlar|chechen]] [[Shoir|shoir]] edi. Raisaning sheʼrlari etnik chechenlar va butun dunyodagi [[Ingushlar|ingushlar]] orasida ayniqsa mashhur boʻlgan. Uning butun arxivi (600 dan ortiq faylni oʻz ichiga olgan) [[Birinchi Chechen urushi]] chogʻida [[rus qoʻshinlari]] Checheniston milliy arxivini yoqib yuborganida yoʻq qilingan. Axmatova ''Ona respublika'' (1958), ''Yuzimga ur, shamol'' (1959), ''Senga kelayapman'' (1960), ''Ogʻir sevgi'' (1963) va ''Vahiy'' (1964) kabi sheʼr toʻplamlari muallifi sifatida tanilgan&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Akhmatova%2C+Raisa+Soltamuradovna |title=Akhmatova, Raisa Soltamuradovna &amp;#124; Article about Akhmatova, Raisa Soltamuradovna by The Free Dictionary |publisher=Encyclopedia2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=PnjAlei9fe0C&amp;dq=Raisa+Akhmatova&amp;pg=PA215 The Chechens. Amjad Jaimoukha, 2005]. — {{ISBN|978-0-415-32328-4}}&lt;/ref&gt;.

== Asarlari ==
* ''&lt;nowiki&gt;Хьоме республика&lt;/nowiki&gt;'' (''Ona respublika'') (1957)
* ''&lt;nowiki&gt;Бей мне, ветер, в лицо&lt;/nowiki&gt;'' (''Yuzimga ur, shamol'') (1959)
* ''&lt;nowiki&gt;Иду к тебе&lt;/nowiki&gt;'' (''Senga kelayapman'') (1960)
* ''&lt;nowiki&gt;Трудная любовь&lt;/nowiki&gt;'' (''Ogʻir sevgi'') (1963)
* ''&lt;nowiki&gt;Откровение&lt;/nowiki&gt;'' (''Vahiy'') (1964)

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://www.chechnyafree.ru/index.php?lng=eng&amp;section=fculteng&amp;row=25 Chechnya Free.ru saytidagi Raisa Axmatova haqidagi maqola]
* [http://www.mirslov.ru/4/1/373472/ Mirslov Encyclopedia Article Entry]
* [https://web.archive.org/web/20110713140853/http://www.kavkazchat.com/showthread.php?t=24440 KavkazChatda Raisa Axmatova]

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Axmatova, Raisa}}

[[Turkum:1928-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:13-dekabrda tugʻilganlar]]
[[Turkum:29-yanvarda vafot etganlar]]</text>
      <sha1>86ak9laln26poz5j1gptiartnff6fsy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974453</id>
      <parentid>5974452</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:17:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:192-yilda vafot etganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2458" sha1="6dxlpksndf31760mrjpck2ywmc075lo" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name                     = Raisa Akhmatova
| image                    = 
| birth_date               = 13-dekabr 1928
| birth_place              = [[Grozniy]]
| death_date               = 29-yanvar 1992
| death_place              = 
| occupation               = [[shoir]]
| movement                 = 
| signature                = 
| nationality              = Chechen
}}
'''Raisa Soltamuradovna Axmatova''' ({{Lang-ce|Раиса Солтамурадовна Ахматова}}; 13-dekabr 1928 — 29-yanvar 1992) [[Chechenlar|chechen]] [[Shoir|shoir]] edi. Raisaning sheʼrlari etnik chechenlar va butun dunyodagi [[Ingushlar|ingushlar]] orasida ayniqsa mashhur boʻlgan. Uning butun arxivi (600 dan ortiq faylni oʻz ichiga olgan) [[Birinchi Chechen urushi]] chogʻida [[rus qoʻshinlari]] Checheniston milliy arxivini yoqib yuborganida yoʻq qilingan. Axmatova ''Ona respublika'' (1958), ''Yuzimga ur, shamol'' (1959), ''Senga kelayapman'' (1960), ''Ogʻir sevgi'' (1963) va ''Vahiy'' (1964) kabi sheʼr toʻplamlari muallifi sifatida tanilgan&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Akhmatova%2C+Raisa+Soltamuradovna |title=Akhmatova, Raisa Soltamuradovna &amp;#124; Article about Akhmatova, Raisa Soltamuradovna by The Free Dictionary |publisher=Encyclopedia2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=PnjAlei9fe0C&amp;dq=Raisa+Akhmatova&amp;pg=PA215 The Chechens. Amjad Jaimoukha, 2005]. — {{ISBN|978-0-415-32328-4}}&lt;/ref&gt;.

== Asarlari ==
* ''&lt;nowiki&gt;Хьоме республика&lt;/nowiki&gt;'' (''Ona respublika'') (1957)
* ''&lt;nowiki&gt;Бей мне, ветер, в лицо&lt;/nowiki&gt;'' (''Yuzimga ur, shamol'') (1959)
* ''&lt;nowiki&gt;Иду к тебе&lt;/nowiki&gt;'' (''Senga kelayapman'') (1960)
* ''&lt;nowiki&gt;Трудная любовь&lt;/nowiki&gt;'' (''Ogʻir sevgi'') (1963)
* ''&lt;nowiki&gt;Откровение&lt;/nowiki&gt;'' (''Vahiy'') (1964)

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://www.chechnyafree.ru/index.php?lng=eng&amp;section=fculteng&amp;row=25 Chechnya Free.ru saytidagi Raisa Axmatova haqidagi maqola]
* [http://www.mirslov.ru/4/1/373472/ Mirslov Encyclopedia Article Entry]
* [https://web.archive.org/web/20110713140853/http://www.kavkazchat.com/showthread.php?t=24440 KavkazChatda Raisa Axmatova]

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Axmatova, Raisa}}

[[Turkum:1928-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:13-dekabrda tugʻilganlar]]
[[Turkum:29-yanvarda vafot etganlar]]
[[Turkum:192-yilda vafot etganlar]]</text>
      <sha1>6dxlpksndf31760mrjpck2ywmc075lo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974454</id>
      <parentid>5974453</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:17:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2459" sha1="kdzszaqt41uscwtjqcby67to9br01di" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name                     = Raisa Akhmatova
| image                    = 
| birth_date               = 13-dekabr 1928
| birth_place              = [[Grozniy]]
| death_date               = 29-yanvar 1992
| death_place              = 
| occupation               = [[shoir]]
| movement                 = 
| signature                = 
| nationality              = Chechen
}}
'''Raisa Soltamuradovna Axmatova''' ({{Lang-ce|Раиса Солтамурадовна Ахматова}}; 13-dekabr 1928 — 29-yanvar 1992) [[Chechenlar|chechen]] [[Shoir|shoir]] edi. Raisaning sheʼrlari etnik chechenlar va butun dunyodagi [[Ingushlar|ingushlar]] orasida ayniqsa mashhur boʻlgan. Uning butun arxivi (600 dan ortiq faylni oʻz ichiga olgan) [[Birinchi Chechen urushi]] chogʻida [[rus qoʻshinlari]] Checheniston milliy arxivini yoqib yuborganida yoʻq qilingan. Axmatova ''Ona respublika'' (1958), ''Yuzimga ur, shamol'' (1959), ''Senga kelayapman'' (1960), ''Ogʻir sevgi'' (1963) va ''Vahiy'' (1964) kabi sheʼr toʻplamlari muallifi sifatida tanilgan&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Akhmatova%2C+Raisa+Soltamuradovna |title=Akhmatova, Raisa Soltamuradovna &amp;#124; Article about Akhmatova, Raisa Soltamuradovna by The Free Dictionary |publisher=Encyclopedia2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=PnjAlei9fe0C&amp;dq=Raisa+Akhmatova&amp;pg=PA215 The Chechens. Amjad Jaimoukha, 2005]. — {{ISBN|978-0-415-32328-4}}&lt;/ref&gt;.

== Asarlari ==
* ''&lt;nowiki&gt;Хьоме республика&lt;/nowiki&gt;'' (''Ona respublika'') (1957)
* ''&lt;nowiki&gt;Бей мне, ветер, в лицо&lt;/nowiki&gt;'' (''Yuzimga ur, shamol'') (1959)
* ''&lt;nowiki&gt;Иду к тебе&lt;/nowiki&gt;'' (''Senga kelayapman'') (1960)
* ''&lt;nowiki&gt;Трудная любовь&lt;/nowiki&gt;'' (''Ogʻir sevgi'') (1963)
* ''&lt;nowiki&gt;Откровение&lt;/nowiki&gt;'' (''Vahiy'') (1964)

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://www.chechnyafree.ru/index.php?lng=eng&amp;section=fculteng&amp;row=25 Chechnya Free.ru saytidagi Raisa Axmatova haqidagi maqola]
* [http://www.mirslov.ru/4/1/373472/ Mirslov Encyclopedia Article Entry]
* [https://web.archive.org/web/20110713140853/http://www.kavkazchat.com/showthread.php?t=24440 KavkazChatda Raisa Axmatova]

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Axmatova, Raisa}}

[[Turkum:1928-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:13-dekabrda tugʻilganlar]]
[[Turkum:29-yanvarda vafot etganlar]]
[[Turkum:1992-yilda vafot etganlar]]</text>
      <sha1>kdzszaqt41uscwtjqcby67to9br01di</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974455</id>
      <parentid>5974454</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:17:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Chechen ayol shoirlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2493" sha1="g77mrhx2bc7vcyuiv1kck9f1r7bpupm" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name                     = Raisa Akhmatova
| image                    = 
| birth_date               = 13-dekabr 1928
| birth_place              = [[Grozniy]]
| death_date               = 29-yanvar 1992
| death_place              = 
| occupation               = [[shoir]]
| movement                 = 
| signature                = 
| nationality              = Chechen
}}
'''Raisa Soltamuradovna Axmatova''' ({{Lang-ce|Раиса Солтамурадовна Ахматова}}; 13-dekabr 1928 — 29-yanvar 1992) [[Chechenlar|chechen]] [[Shoir|shoir]] edi. Raisaning sheʼrlari etnik chechenlar va butun dunyodagi [[Ingushlar|ingushlar]] orasida ayniqsa mashhur boʻlgan. Uning butun arxivi (600 dan ortiq faylni oʻz ichiga olgan) [[Birinchi Chechen urushi]] chogʻida [[rus qoʻshinlari]] Checheniston milliy arxivini yoqib yuborganida yoʻq qilingan. Axmatova ''Ona respublika'' (1958), ''Yuzimga ur, shamol'' (1959), ''Senga kelayapman'' (1960), ''Ogʻir sevgi'' (1963) va ''Vahiy'' (1964) kabi sheʼr toʻplamlari muallifi sifatida tanilgan&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Akhmatova%2C+Raisa+Soltamuradovna |title=Akhmatova, Raisa Soltamuradovna &amp;#124; Article about Akhmatova, Raisa Soltamuradovna by The Free Dictionary |publisher=Encyclopedia2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=PnjAlei9fe0C&amp;dq=Raisa+Akhmatova&amp;pg=PA215 The Chechens. Amjad Jaimoukha, 2005]. — {{ISBN|978-0-415-32328-4}}&lt;/ref&gt;.

== Asarlari ==
* ''&lt;nowiki&gt;Хьоме республика&lt;/nowiki&gt;'' (''Ona respublika'') (1957)
* ''&lt;nowiki&gt;Бей мне, ветер, в лицо&lt;/nowiki&gt;'' (''Yuzimga ur, shamol'') (1959)
* ''&lt;nowiki&gt;Иду к тебе&lt;/nowiki&gt;'' (''Senga kelayapman'') (1960)
* ''&lt;nowiki&gt;Трудная любовь&lt;/nowiki&gt;'' (''Ogʻir sevgi'') (1963)
* ''&lt;nowiki&gt;Откровение&lt;/nowiki&gt;'' (''Vahiy'') (1964)

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://www.chechnyafree.ru/index.php?lng=eng&amp;section=fculteng&amp;row=25 Chechnya Free.ru saytidagi Raisa Axmatova haqidagi maqola]
* [http://www.mirslov.ru/4/1/373472/ Mirslov Encyclopedia Article Entry]
* [https://web.archive.org/web/20110713140853/http://www.kavkazchat.com/showthread.php?t=24440 KavkazChatda Raisa Axmatova]

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Axmatova, Raisa}}

[[Turkum:1928-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:13-dekabrda tugʻilganlar]]
[[Turkum:29-yanvarda vafot etganlar]]
[[Turkum:1992-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Chechen ayol shoirlari]]</text>
      <sha1>g77mrhx2bc7vcyuiv1kck9f1r7bpupm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yuliya Starodubtseva</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360730</id>
    <revision>
      <id>5974456</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:18:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Tennischi bilgiqutisi |name                        = Yuliya Starodubtseva |fullname                    = Yuliya Volodymyrivna Starodubtseva |native_name                 = Юлія Володимирівна Стародубцева |tasvir                       = Yuliya Starodubtseva (2023 US Open) 07 (cropped).jpg |izoh                     = Starodubtseva 2023-yilgi AQSh ochiq turnirida |country                     = {{UKR}} |birth_date...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6435" sha1="0x0hc8keqjldq5k3ol06yaou9gtaty5" xml:space="preserve">{{Tennischi bilgiqutisi
|name                        = Yuliya Starodubtseva
|fullname                    = Yuliya Volodymyrivna Starodubtseva
|native_name                 = Юлія Володимирівна Стародубцева
|tasvir                       = Yuliya Starodubtseva (2023 US Open) 07 (cropped).jpg
|izoh                     = Starodubtseva 2023-yilgi AQSh ochiq turnirida
|country                     = {{UKR}}
|birth_date                  = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|2000|02|17}}
|birth_place                 = [[Kaxovka]], [[Ukraina]]
|plays                       = Oʻng qoʻl
|college                     = [[Old Dominion]]
|careerprizemoney            = 1,578,065
|singlesrecord               =
|singlestitles               = 4 ta ITF
|highestsinglesranking       = № 63 (11-avgust 2025)
|currentsinglesranking       = № 112 (20-oktyabr 2025)
|AustralianOpenresult        = 1-bosqich (2024, 2025, 2026)
|FrenchOpenresult            = 3-bosqich (2025)
|Wimbledonresult             = 2-bosqich (2024, 2025)
|USOpenresult                = 1-bosqich (2024, 2025)
|doublesrecord               =
|doublestitles               = 3 ta ITF
|highestdoublesranking       = № 144 (6-may 2024)
|currentdoublesranking       = № 406 (22-sentyabr 2025)
|FrenchOpenDoublesresult     = 2-bosqich (2025)
|WimbledonDoublesresult      = 1-bosqich (2025)
|USOpenDoublesresult         = 1-bosqich (2025)
|updated                     = 20-oktyabr 2025
}}
'''Yuliya Volodimirivna Starodubtseva''' ({{Lang-uk|Юлія Володимирівна Стародубцева}}; 2000-yil 17-fevralda tugʻilgan) — ukrainalik tennischi. WTA reytingida yakkalik bahslari boʻyicha faoliyatidagi eng yuqori natija — 63-oʻrin (2025-yil 11-avgust), juftlik yoʻnalishida esa 144-oʻringa (2024-yil 9-may) koʻtarilgan&lt;ref name=&quot;wta open era&quot;&gt;{{cite web |url= https://www.wtatennis.com/news/4137766/starodubtseva-toughens-up-to-surge-into-beijing-quarters |title='I learned my lesson': Starodubtseva's path from tough coaching to Top 100 |date=1 October 2024 |website=WTATennis}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=RG_2025&gt; {{cite web|url=https://www.rolandgarros.com/en-us/article/rg2025starodubtseva-i-want-to-be-more-consistent-like-sv |title= Starodubtseva: I want to be more consistent like Svitolina |date=21 May 2025}}&lt;/ref&gt;.

Starodubtseva ITF ayollar oʻrtasidagi jahon tennis turnirlari seriyasida yakkalik bahslarida toʻrtta va juftlik bahslarida uchta unvonni qoʻlga kiritgan.

== Sport faoliyati ==
=== 2023 ===
Starodubtseva 2023-yil iyun oyida Janubiy Karolinaning Samter shahrida oʻtkazilgan sovrin jamgʻarmasi $60 minglik turnirda hindistonlik tennischi [[Karman Thandi]]ni magʻlub etib, ilk unvonini qoʻlga kiritgan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/w60-sumter-sc/usa/2023/w-itf-usa-28a-2023/draws-and-results/ |title=ITF 60 Sumter Draws}}&lt;/ref&gt;.

=== 2024 ===
Starodubtseva saralash bosqichidan oʻtib, [[Australian Open|Avstraliya ochiq chempionatida]]da [[Katta dubulgʻa (tennis)|Katta dubulgʻa]] turniridagi debyut ishtirokini oʻtkazdi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.wtatennis.com/news/3854481/zarazua-korneeva-yastremska-qualify-for-australian-open |title=Zarazua, Korneeva, Yastremska qualify for Australian Open |website=Women's Tennis Association}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=YS&gt;{{cite web |url=https://www.wtatennis.com/news/3856294/from-unranked-to-australian-open-starodubtseva-is-ready-to-shine |title=From unranked to Australian Open, Starodubtseva is ready to shine |website=Women's Tennis Association |date=15 January 2024|accessdate=14 September 2024}}&lt;/ref&gt;. Biroq birinchi bosqichda 6-raqam ostida tasniflangan [[Ons Jabeur]]ga oʻyinni boy berdi&lt;ref name=YS1&gt; {{cite web|url=https://www.vavel.com/en-us/tennis-usa/2024/01/15/1168780-2024-australian-open-yuliia-starodubtsevas-journey-from-unranked-collegiate-player-to-melbourne-main-draw.html|title= 2024 Australian Open: Yuliia Starodubtseva's journey from unranked collegiate player to Melbourne main draw | date=15 January 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/tennis/jabeur-eases-past-starodubtseva-into-second-round-melbourne-2024-01-15/ |title=Jabeur eases past Starodubtseva into second round in Melbourne |publisher=[[Reuters]] | date=15 January 2024 |accessdate=14 September 2024}}&lt;/ref&gt;. Sportchi [[French Open|Fransiya ochiq chempionati]]da ishtirok etish uchun ham saralash bosqichidan oʻtishga muvaffaq boʻldi, ammo yana birinchi bosqichda [[Cristina Bucșa]]ga magʻlub boʻldi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.tennismajors.com/roland-garros-news/roland-garros-bucsa-reaches-second-round-763744.html |title=Roland-Garros: Bucsa reaches second round |date=27 May 2024 |publisher=Tennis Majors |accessdate=14 September 2024}}&lt;/ref&gt;.

[[Wimbledon]] musobaqasida qatnashish uchun saralash oʻyinlaridan oʻtdi. Tennischi musobaqaning asosiy toʻr bahslarida oʻzining ilk gʻalabasini qayd etib, [[Alison Van Uytvanck]]ni magʻlub etdi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.tennismajors.com/wimbledon-news/wimbledon-starodubtseva-moves-into-second-round-770801.html |title=Wimbledon: Starodubtseva moves into second round |date=July 2024 |publisher=Tennis Majors |accessdate=14 September 2024}}&lt;/ref&gt;. Ikkinchi bosqichda esa saralash bosqichidan chiqqan yana bir tennischi [[Lulu Sun]]ga yutqazdi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.tennismajors.com/wimbledon-news/wimbledon-sun-moves-into-third-round-771488.html |title=Wimbledon: Qualifier Sun moves into third round with win over Starodubtseva |date=3 July 2024 |publisher=Tennis Majors |accessdate=14 September 2024}}&lt;/ref&gt;.

146-oʻrinda turgan Starodubtseva saralash oʻyinlaridan oʻtib [[US Open|AQSh ochiq chempionatida]]da debyut ishtirokini qayd etdi, biroq birinchi bosqichda 20-raqam ostida tasniflangan [[Victoria Azarenka]]ga uch setda magʻlub boʻldi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.tennismajors.com/us-open-news/us-open-azarenka-reaches-second-round-2-781594.html |title=US Open: Azarenka comes back from a set down to reach second round |date=27 August 2024 |publisher=Tennis Majors |accessdate=14 September 2024}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* {{WTA|325338}}
* {{ITF profili|yuliia-starodubtseva/800338225/ukr}}


{{DEFAULTSORT:Starodubtseva, Yuliia}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Ukrainalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:2000-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:21-asr ukrainalik ayol sportchilar]]</text>
      <sha1>0x0hc8keqjldq5k3ol06yaou9gtaty5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974458</id>
      <parentid>5974456</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:19:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <origin>5974458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6435" sha1="5k221zw14mw1dihicy2me1wi2vgrkns" xml:space="preserve">{{Tennischi bilgiqutisi
|name                        = Yuliya Starodubtseva
|fullname                    = Yuliya Volodymyrivna Starodubtseva
|native_name                 = Юлія Володимирівна Стародубцева
|tasvir                       = Yuliia Starodubtseva (2023 US Open) 07 (cropped).jpg
|izoh                     = Starodubtseva 2023-yilgi AQSh ochiq turnirida
|country                     = {{UKR}}
|birth_date                  = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|2000|02|17}}
|birth_place                 = [[Kaxovka]], [[Ukraina]]
|plays                       = Oʻng qoʻl
|college                     = [[Old Dominion]]
|careerprizemoney            = 1,578,065
|singlesrecord               =
|singlestitles               = 4 ta ITF
|highestsinglesranking       = № 63 (11-avgust 2025)
|currentsinglesranking       = № 112 (20-oktyabr 2025)
|AustralianOpenresult        = 1-bosqich (2024, 2025, 2026)
|FrenchOpenresult            = 3-bosqich (2025)
|Wimbledonresult             = 2-bosqich (2024, 2025)
|USOpenresult                = 1-bosqich (2024, 2025)
|doublesrecord               =
|doublestitles               = 3 ta ITF
|highestdoublesranking       = № 144 (6-may 2024)
|currentdoublesranking       = № 406 (22-sentyabr 2025)
|FrenchOpenDoublesresult     = 2-bosqich (2025)
|WimbledonDoublesresult      = 1-bosqich (2025)
|USOpenDoublesresult         = 1-bosqich (2025)
|updated                     = 20-oktyabr 2025
}}
'''Yuliya Volodimirivna Starodubtseva''' ({{Lang-uk|Юлія Володимирівна Стародубцева}}; 2000-yil 17-fevralda tugʻilgan) — ukrainalik tennischi. WTA reytingida yakkalik bahslari boʻyicha faoliyatidagi eng yuqori natija — 63-oʻrin (2025-yil 11-avgust), juftlik yoʻnalishida esa 144-oʻringa (2024-yil 9-may) koʻtarilgan&lt;ref name=&quot;wta open era&quot;&gt;{{cite web |url= https://www.wtatennis.com/news/4137766/starodubtseva-toughens-up-to-surge-into-beijing-quarters |title='I learned my lesson': Starodubtseva's path from tough coaching to Top 100 |date=1 October 2024 |website=WTATennis}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=RG_2025&gt; {{cite web|url=https://www.rolandgarros.com/en-us/article/rg2025starodubtseva-i-want-to-be-more-consistent-like-sv |title= Starodubtseva: I want to be more consistent like Svitolina |date=21 May 2025}}&lt;/ref&gt;.

Starodubtseva ITF ayollar oʻrtasidagi jahon tennis turnirlari seriyasida yakkalik bahslarida toʻrtta va juftlik bahslarida uchta unvonni qoʻlga kiritgan.

== Sport faoliyati ==
=== 2023 ===
Starodubtseva 2023-yil iyun oyida Janubiy Karolinaning Samter shahrida oʻtkazilgan sovrin jamgʻarmasi $60 minglik turnirda hindistonlik tennischi [[Karman Thandi]]ni magʻlub etib, ilk unvonini qoʻlga kiritgan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/w60-sumter-sc/usa/2023/w-itf-usa-28a-2023/draws-and-results/ |title=ITF 60 Sumter Draws}}&lt;/ref&gt;.

=== 2024 ===
Starodubtseva saralash bosqichidan oʻtib, [[Australian Open|Avstraliya ochiq chempionatida]]da [[Katta dubulgʻa (tennis)|Katta dubulgʻa]] turniridagi debyut ishtirokini oʻtkazdi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.wtatennis.com/news/3854481/zarazua-korneeva-yastremska-qualify-for-australian-open |title=Zarazua, Korneeva, Yastremska qualify for Australian Open |website=Women's Tennis Association}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=YS&gt;{{cite web |url=https://www.wtatennis.com/news/3856294/from-unranked-to-australian-open-starodubtseva-is-ready-to-shine |title=From unranked to Australian Open, Starodubtseva is ready to shine |website=Women's Tennis Association |date=15 January 2024|accessdate=14 September 2024}}&lt;/ref&gt;. Biroq birinchi bosqichda 6-raqam ostida tasniflangan [[Ons Jabeur]]ga oʻyinni boy berdi&lt;ref name=YS1&gt; {{cite web|url=https://www.vavel.com/en-us/tennis-usa/2024/01/15/1168780-2024-australian-open-yuliia-starodubtsevas-journey-from-unranked-collegiate-player-to-melbourne-main-draw.html|title= 2024 Australian Open: Yuliia Starodubtseva's journey from unranked collegiate player to Melbourne main draw | date=15 January 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/tennis/jabeur-eases-past-starodubtseva-into-second-round-melbourne-2024-01-15/ |title=Jabeur eases past Starodubtseva into second round in Melbourne |publisher=[[Reuters]] | date=15 January 2024 |accessdate=14 September 2024}}&lt;/ref&gt;. Sportchi [[French Open|Fransiya ochiq chempionati]]da ishtirok etish uchun ham saralash bosqichidan oʻtishga muvaffaq boʻldi, ammo yana birinchi bosqichda [[Cristina Bucșa]]ga magʻlub boʻldi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.tennismajors.com/roland-garros-news/roland-garros-bucsa-reaches-second-round-763744.html |title=Roland-Garros: Bucsa reaches second round |date=27 May 2024 |publisher=Tennis Majors |accessdate=14 September 2024}}&lt;/ref&gt;.

[[Wimbledon]] musobaqasida qatnashish uchun saralash oʻyinlaridan oʻtdi. Tennischi musobaqaning asosiy toʻr bahslarida oʻzining ilk gʻalabasini qayd etib, [[Alison Van Uytvanck]]ni magʻlub etdi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.tennismajors.com/wimbledon-news/wimbledon-starodubtseva-moves-into-second-round-770801.html |title=Wimbledon: Starodubtseva moves into second round |date=July 2024 |publisher=Tennis Majors |accessdate=14 September 2024}}&lt;/ref&gt;. Ikkinchi bosqichda esa saralash bosqichidan chiqqan yana bir tennischi [[Lulu Sun]]ga yutqazdi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.tennismajors.com/wimbledon-news/wimbledon-sun-moves-into-third-round-771488.html |title=Wimbledon: Qualifier Sun moves into third round with win over Starodubtseva |date=3 July 2024 |publisher=Tennis Majors |accessdate=14 September 2024}}&lt;/ref&gt;.

146-oʻrinda turgan Starodubtseva saralash oʻyinlaridan oʻtib [[US Open|AQSh ochiq chempionatida]]da debyut ishtirokini qayd etdi, biroq birinchi bosqichda 20-raqam ostida tasniflangan [[Victoria Azarenka]]ga uch setda magʻlub boʻldi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.tennismajors.com/us-open-news/us-open-azarenka-reaches-second-round-2-781594.html |title=US Open: Azarenka comes back from a set down to reach second round |date=27 August 2024 |publisher=Tennis Majors |accessdate=14 September 2024}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* {{WTA|325338}}
* {{ITF profili|yuliia-starodubtseva/800338225/ukr}}


{{DEFAULTSORT:Starodubtseva, Yuliia}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Ukrainalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:2000-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:21-asr ukrainalik ayol sportchilar]]</text>
      <sha1>5k221zw14mw1dihicy2me1wi2vgrkns</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974460</id>
      <parentid>5974458</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:21:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <origin>5974460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6472" sha1="ep2g4fdh8qq06jw6iba5bdd3cwg6own" xml:space="preserve">{{Tennischi bilgiqutisi
|name                        = Yuliya Starodubtseva
|fullname                    = Yuliya Volodymyrivna Starodubtseva
|native_name                 = Юлія Володимирівна Стародубцева
|tasvir                       = Yuliia Starodubtseva (2023 US Open) 07 (cropped).jpg
|izoh                     = Starodubtseva 2023-yilgi AQSh ochiq turnirida
|country                     = {{UKR}}
|birth_date                  = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|2000|02|17}}
|birth_place                 = [[Kaxovka]], [[Ukraina]]
|plays                       = Oʻng qoʻl
|college                     = [[Old Dominion]]
|careerprizemoney            = 1,578,065
|singlesrecord               =
|singlestitles               = 4 ta ITF
|highestsinglesranking       = № 63 (11-avgust 2025)
|currentsinglesranking       = № 112 (20-oktyabr 2025)
|AustralianOpenresult        = 1-bosqich (2024, 2025, 2026)
|FrenchOpenresult            = 3-bosqich (2025)
|Wimbledonresult             = 2-bosqich (2024, 2025)
|USOpenresult                = 1-bosqich (2024, 2025)
|doublesrecord               =
|doublestitles               = 3 ta ITF
|highestdoublesranking       = № 144 (6-may 2024)
|currentdoublesranking       = № 406 (22-sentyabr 2025)
|FrenchOpenDoublesresult     = 2-bosqich (2025)
|WimbledonDoublesresult      = 1-bosqich (2025)
|USOpenDoublesresult         = 1-bosqich (2025)
|updated                     = 20-oktyabr 2025
}}
'''Yuliya Volodimirivna Starodubtseva''' ({{Lang-uk|Юлія Володимирівна Стародубцева}}; 2000-yil 17-fevralda tugʻilgan) — ukrainalik [[Tennis|tennischi]]. WTA reytingida yakkalik bahslari boʻyicha faoliyatidagi eng yuqori natija — 63-oʻrin (2025-yil 11-avgust), juftlik yoʻnalishida esa 144-oʻringa (2024-yil 9-may) koʻtarilgan&lt;ref name=&quot;wta open era&quot;&gt;{{cite web |url= https://www.wtatennis.com/news/4137766/starodubtseva-toughens-up-to-surge-into-beijing-quarters |title='I learned my lesson': Starodubtseva's path from tough coaching to Top 100 |date=1 October 2024 |website=WTATennis}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=RG_2025&gt; {{cite web|url=https://www.rolandgarros.com/en-us/article/rg2025starodubtseva-i-want-to-be-more-consistent-like-sv |title= Starodubtseva: I want to be more consistent like Svitolina |date=21 May 2025}}&lt;/ref&gt;.

Starodubtseva ITF ayollar oʻrtasidagi jahon tennis turnirlari seriyasi yakkalik bahslarida toʻrtta va juftlik bahslarida uchta unvonni qoʻlga kiritgan.

== Sport faoliyati ==
=== 2023 ===
Starodubtseva 2023-yil iyun oyida [[Janubiy Karolina|Janubiy Karolinaning]] Samter shahrida oʻtkazilgan sovrin jamgʻarmasi $60 minglik turnirda hindistonlik tennischi [[Karman Thandi]]ni magʻlub etib, ilk unvonini qoʻlga kiritgan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/w60-sumter-sc/usa/2023/w-itf-usa-28a-2023/draws-and-results/ |title=ITF 60 Sumter Draws}}&lt;/ref&gt;.

=== 2024 ===
Starodubtseva saralash bosqichidan oʻtib, [[Australian Open|Avstraliya ochiq chempionatida]]da [[Katta dubulgʻa (tennis)|Katta dubulgʻa]] turniri doirasidagi debyut ishtirokini oʻtkazdi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.wtatennis.com/news/3854481/zarazua-korneeva-yastremska-qualify-for-australian-open |title=Zarazua, Korneeva, Yastremska qualify for Australian Open |website=Women's Tennis Association}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=YS&gt;{{cite web |url=https://www.wtatennis.com/news/3856294/from-unranked-to-australian-open-starodubtseva-is-ready-to-shine |title=From unranked to Australian Open, Starodubtseva is ready to shine |website=Women's Tennis Association |date=15 January 2024|accessdate=14 September 2024}}&lt;/ref&gt;. Biroq birinchi bosqichda 6-raqam ostida tasniflangan [[Ons Jabeur]]ga oʻyinni boy berdi&lt;ref name=YS1&gt; {{cite web|url=https://www.vavel.com/en-us/tennis-usa/2024/01/15/1168780-2024-australian-open-yuliia-starodubtsevas-journey-from-unranked-collegiate-player-to-melbourne-main-draw.html|title= 2024 Australian Open: Yuliia Starodubtseva's journey from unranked collegiate player to Melbourne main draw | date=15 January 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/tennis/jabeur-eases-past-starodubtseva-into-second-round-melbourne-2024-01-15/ |title=Jabeur eases past Starodubtseva into second round in Melbourne |publisher=[[Reuters]] | date=15 January 2024 |accessdate=14 September 2024}}&lt;/ref&gt;. Sportchi [[French Open|Fransiya ochiq chempionati]]da ishtirok etish uchun ham saralash bosqichidan oʻtishga muvaffaq boʻldi, ammo yana birinchi bosqichda [[Cristina Bucșa]]ga magʻlub boʻldi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.tennismajors.com/roland-garros-news/roland-garros-bucsa-reaches-second-round-763744.html |title=Roland-Garros: Bucsa reaches second round |date=27 May 2024 |publisher=Tennis Majors |accessdate=14 September 2024}}&lt;/ref&gt;.

Tennischi Wimbledon musobaqasida qatnashish uchun saralash oʻyinlaridan oʻtdi. U [[Alison Van Uytvanck]]ni magʻlub etib, musobaqaning asosiy toʻr bahslarida oʻzining ilk gʻalabasini qayd etdi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.tennismajors.com/wimbledon-news/wimbledon-starodubtseva-moves-into-second-round-770801.html |title=Wimbledon: Starodubtseva moves into second round |date=July 2024 |publisher=Tennis Majors |accessdate=14 September 2024}}&lt;/ref&gt;. Ikkinchi bosqichda esa saralash bosqichidan chiqqan yana bir tennischi [[Lulu Sun]]ga yutqazdi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.tennismajors.com/wimbledon-news/wimbledon-sun-moves-into-third-round-771488.html |title=Wimbledon: Qualifier Sun moves into third round with win over Starodubtseva |date=3 July 2024 |publisher=Tennis Majors |accessdate=14 September 2024}}&lt;/ref&gt;.

146-oʻrinda turgan Starodubtseva saralash oʻyinlaridan oʻtib, [[US Open|AQSh ochiq chempionatida]]da debyut ishtirokini qayd etdi, biroq birinchi bosqichda 20-raqam ostida tasniflangan [[Victoria Azarenka]]ga uch setda magʻlub boʻldi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.tennismajors.com/us-open-news/us-open-azarenka-reaches-second-round-2-781594.html |title=US Open: Azarenka comes back from a set down to reach second round |date=27 August 2024 |publisher=Tennis Majors |accessdate=14 September 2024}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* {{WTA|325338}}
* {{ITF profili|yuliia-starodubtseva/800338225/ukr}}


{{DEFAULTSORT:Starodubtseva, Yuliia}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Ukrainalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:2000-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:21-asr ukrainalik ayol sportchilar]]</text>
      <sha1>ep2g4fdh8qq06jw6iba5bdd3cwg6own</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Raisa Axmatova</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360731</id>
    <revision>
      <id>5974457</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:18:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=|mavzu3= |mamlakat=Shimoliy Kavkaz|mamlakat2= |mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138" sha1="q7h54wb5sdiy0ndvyv05xyjri99as8u" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=|mavzu3= |mamlakat=Shimoliy Kavkaz|mamlakat2= |mamlakat3= }}</text>
      <sha1>q7h54wb5sdiy0ndvyv05xyjri99as8u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alla Dudayeva</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360732</id>
    <revision>
      <id>5974461</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:23:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <comment>„'''Alla Fyodorovna Dudayeva''' ({{Lang-ru|А́лла Фёдоровна Дуда́ева, [[tugʻilgan]] '''Alevtina Kulikova''', Алевтина Кулико́ва}}; 1947-yil 24-martda tugʻilgan) — 1990-yillarda [[Rossiya]]dan [[Checheniston|chechen]] ozodlik harakatining rahbari boʻlgan [[Joxar Dudayev]]ning bevasi.  == Hayoti == [[Kolomenskiy tumani]]da [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|sovet]] harbiy xizmatchisi oilasida tugʻ...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2075" sha1="e7kk0iev80dfny67sut88bdpysk9v86" xml:space="preserve">'''Alla Fyodorovna Dudayeva''' ({{Lang-ru|А́лла Фёдоровна Дуда́ева, [[tugʻilgan]] '''Alevtina Kulikova''', Алевтина Кулико́ва}}; 1947-yil 24-martda tugʻilgan) — 1990-yillarda [[Rossiya]]dan [[Checheniston|chechen]] ozodlik harakatining rahbari boʻlgan [[Joxar Dudayev]]ning bevasi.

== Hayoti ==
[[Kolomenskiy tumani]]da [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|sovet]] harbiy xizmatchisi oilasida tugʻilgan va [[Smolensk]]da rassomlik boʻyicha tahsil olgan Alla Dudayev 1967-yilda u paytda [[Sovet harbiy-havo kuchlari]] ofitseri boʻlgan Dudayevga turmushga chiqqan. 1996-yilda [[Birinchi Chechen urushi|Birinchi chechen urushi]] chogʻida eri halok boʻlganidan soʻng, Dudayeva [[Turkiya]]ga qochib ketishga urinar ekan, [[Nalchik]]da hibsga olinadi va keyinchalik u tomonidan [[Aleksandr Litvinenko]] ismi bilan tilga olingan yosh ofitser tomonidan soʻroq qilingan&lt;ref&gt;[http://www.jamestown.org/programs/ncw/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=32329&amp;tx_ttnews%5BbackPid%5D=188&amp;no_cache=1 Alla Dudaeva Describes being Interrogated by Litvinenko]. North Caucasus Weekly Volume: 7 Issue: 48. 14 December 2006.&lt;/ref&gt;. Oʻsha yili ozod qilinganidan soʻng, u [[Ichkeriya Chechen Respublikasi]] Madaniyat vazirligida 1999-yilgacha ishlaydi, oʻshanda [[Ikkinchi chechen urushi]] boshlanishi uni avval [[Ozarbayjon]]ga, soʻngra [[Turkiya]] va hozirda yashab kelayotgan [[Litva]]ga koʻchib oʻtishiga majbur qiladi&lt;ref&gt;[http://georgiatoday.ge/article_details.php?id=6666 Georgian-Vainakh Days in Tbilisi]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721025919/http://georgiatoday.ge/article_details.php?id=6666 |date=21 July 2011 }}. Georgia Today. 24 April 2009.&lt;/ref&gt;. U [[Gruziya]]ning Kavkaz telekanalida ishlagan, u yerda 2010-yil yanvaridan 2012-yil oktabrigacha madaniy dastur olib borgan&lt;ref&gt;[http://www.civil.ge/eng/article.php?id=21854 Georgiaʼs Caucasus TV Channel Launched Online]. ''Civil Georgia''. 3 January 2010.&lt;/ref&gt;.

Alla Dudayeva bir necha kitoblar, jumladan eri haqida yozilgan xotiralar muallifidir.</text>
      <sha1>e7kk0iev80dfny67sut88bdpysk9v86</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974462</id>
      <parentid>5974461</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:24:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <origin>5974462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2086" sha1="qmt9s3mitbldn5lh3bap3k84q9gu2z8" xml:space="preserve">'''Alla Fyodorovna Dudayeva''' ({{Lang-ru|А́лла Фёдоровна Дуда́ева, tugʻilgan paytdagi ismi: '''Alevtina Kulikova''', Алевтина Кулико́ва}}; 1947-yil 24-martda tugʻilgan) — 1990-yillarda [[Rossiya]]dan [[Checheniston|chechen]] ozodlik harakatining rahbari boʻlgan [[Joxar Dudayev]]ning bevasi.

== Hayoti ==
[[Kolomenskiy tumani]]da [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|sovet]] harbiy xizmatchisi oilasida tugʻilgan va [[Smolensk]]da rassomlik boʻyicha tahsil olgan Alla Dudayev 1967-yilda u paytda [[Sovet harbiy-havo kuchlari]] ofitseri boʻlgan Dudayevga turmushga chiqqan. 1996-yilda [[Birinchi Chechen urushi|Birinchi chechen urushi]] chogʻida eri halok boʻlganidan soʻng, Dudayeva [[Turkiya]]ga qochib ketishga urinar ekan, [[Nalchik]]da hibsga olinadi va keyinchalik u tomonidan [[Aleksandr Litvinenko]] ismi bilan tilga olingan yosh ofitser tomonidan soʻroq qilingan&lt;ref&gt;[http://www.jamestown.org/programs/ncw/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=32329&amp;tx_ttnews%5BbackPid%5D=188&amp;no_cache=1 Alla Dudaeva Describes being Interrogated by Litvinenko]. North Caucasus Weekly Volume: 7 Issue: 48. 14 December 2006.&lt;/ref&gt;. Oʻsha yili ozod qilinganidan soʻng, u [[Ichkeriya Chechen Respublikasi]] Madaniyat vazirligida 1999-yilgacha ishlaydi, oʻshanda [[Ikkinchi chechen urushi]] boshlanishi uni avval [[Ozarbayjon]]ga, soʻngra [[Turkiya]] va hozirda yashab kelayotgan [[Litva]]ga koʻchib oʻtishiga majbur qiladi&lt;ref&gt;[http://georgiatoday.ge/article_details.php?id=6666 Georgian-Vainakh Days in Tbilisi]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721025919/http://georgiatoday.ge/article_details.php?id=6666 |date=21 July 2011 }}. Georgia Today. 24 April 2009.&lt;/ref&gt;. U [[Gruziya]]ning Kavkaz telekanalida ishlagan, u yerda 2010-yil yanvaridan 2012-yil oktabrigacha madaniy dastur olib borgan&lt;ref&gt;[http://www.civil.ge/eng/article.php?id=21854 Georgiaʼs Caucasus TV Channel Launched Online]. ''Civil Georgia''. 3 January 2010.&lt;/ref&gt;.

Alla Dudayeva bir necha kitoblar, jumladan eri haqida yozilgan xotiralar muallifidir.</text>
      <sha1>qmt9s3mitbldn5lh3bap3k84q9gu2z8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974463</id>
      <parentid>5974462</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:25:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <origin>5974463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2137" sha1="ddt0xcycig86iqc8erjnf8k7s367z4z" xml:space="preserve">'''Alla Fyodorovna Dudayeva''' ({{Lang-ru|А́лла Фёдоровна Дуда́ева, tugʻilgan paytdagi ismi: '''Alevtina Kulikova''', Алевтина Кулико́ва}}; 1947-yil 24-martda tugʻilgan) — 1990-yillarda [[Rossiya]]dan [[Checheniston|chechen]] ozodlik harakatining rahbari boʻlgan [[Joxar Dudayev]]ning bevasi.

== Hayoti ==
[[Kolomenskiy tumani]]da [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|sovet]] harbiy xizmatchisi oilasida tugʻilgan va [[Smolensk]]da rassomlik boʻyicha tahsil olgan Alla Dudayev 1967-yilda u paytda [[Sovet harbiy-havo kuchlari]] ofitseri boʻlgan Dudayevga turmushga chiqqan. 1996-yilda [[Birinchi Chechen urushi|Birinchi chechen urushi]] chogʻida eri halok boʻlganidan soʻng, Dudayeva [[Turkiya]]ga qochib ketishga urinar ekan, [[Nalchik]]da hibsga olinadi va keyinchalik u tomonidan [[Aleksandr Litvinenko]] ismi bilan tilga olingan yosh ofitser tomonidan soʻroq qilingan&lt;ref&gt;[http://www.jamestown.org/programs/ncw/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=32329&amp;tx_ttnews%5BbackPid%5D=188&amp;no_cache=1 Alla Dudaeva Describes being Interrogated by Litvinenko]. North Caucasus Weekly Volume: 7 Issue: 48. 14 December 2006.&lt;/ref&gt;. Oʻsha yili ozod qilinganidan soʻng, u [[Ichkeriya Chechen Respublikasi]] Madaniyat vazirligida 1999-yilgacha ishlaydi, oʻshanda [[Ikkinchi chechen urushi]] boshlanishi uni avval [[Ozarbayjon]]ga, soʻngra [[Turkiya]] va hozirda yashab kelayotgan [[Litva]]ga koʻchib oʻtishiga majbur qiladi&lt;ref&gt;[http://georgiatoday.ge/article_details.php?id=6666 Georgian-Vainakh Days in Tbilisi]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721025919/http://georgiatoday.ge/article_details.php?id=6666 |date=21 July 2011 }}. Georgia Today. 24 April 2009.&lt;/ref&gt;. U [[Gruziya]]ning Kavkaz telekanalida ishlagan, u yerda 2010-yil yanvaridan 2012-yil oktabrigacha madaniy dastur olib borgan&lt;ref&gt;[http://www.civil.ge/eng/article.php?id=21854 Georgiaʼs Caucasus TV Channel Launched Online]. ''Civil Georgia''. 3 January 2010.&lt;/ref&gt;.

Alla Dudayeva bir necha kitoblar, jumladan eri haqida yozilgan xotiralar muallifidir.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}</text>
      <sha1>ddt0xcycig86iqc8erjnf8k7s367z4z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974464</id>
      <parentid>5974463</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:25:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Chechenistonlik ayol yozuvchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2182" sha1="g5vqt99hl47l9kj76j0szuy1q8u7h3f" xml:space="preserve">'''Alla Fyodorovna Dudayeva''' ({{Lang-ru|А́лла Фёдоровна Дуда́ева, tugʻilgan paytdagi ismi: '''Alevtina Kulikova''', Алевтина Кулико́ва}}; 1947-yil 24-martda tugʻilgan) — 1990-yillarda [[Rossiya]]dan [[Checheniston|chechen]] ozodlik harakatining rahbari boʻlgan [[Joxar Dudayev]]ning bevasi.

== Hayoti ==
[[Kolomenskiy tumani]]da [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|sovet]] harbiy xizmatchisi oilasida tugʻilgan va [[Smolensk]]da rassomlik boʻyicha tahsil olgan Alla Dudayev 1967-yilda u paytda [[Sovet harbiy-havo kuchlari]] ofitseri boʻlgan Dudayevga turmushga chiqqan. 1996-yilda [[Birinchi Chechen urushi|Birinchi chechen urushi]] chogʻida eri halok boʻlganidan soʻng, Dudayeva [[Turkiya]]ga qochib ketishga urinar ekan, [[Nalchik]]da hibsga olinadi va keyinchalik u tomonidan [[Aleksandr Litvinenko]] ismi bilan tilga olingan yosh ofitser tomonidan soʻroq qilingan&lt;ref&gt;[http://www.jamestown.org/programs/ncw/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=32329&amp;tx_ttnews%5BbackPid%5D=188&amp;no_cache=1 Alla Dudaeva Describes being Interrogated by Litvinenko]. North Caucasus Weekly Volume: 7 Issue: 48. 14 December 2006.&lt;/ref&gt;. Oʻsha yili ozod qilinganidan soʻng, u [[Ichkeriya Chechen Respublikasi]] Madaniyat vazirligida 1999-yilgacha ishlaydi, oʻshanda [[Ikkinchi chechen urushi]] boshlanishi uni avval [[Ozarbayjon]]ga, soʻngra [[Turkiya]] va hozirda yashab kelayotgan [[Litva]]ga koʻchib oʻtishiga majbur qiladi&lt;ref&gt;[http://georgiatoday.ge/article_details.php?id=6666 Georgian-Vainakh Days in Tbilisi]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721025919/http://georgiatoday.ge/article_details.php?id=6666 |date=21 July 2011 }}. Georgia Today. 24 April 2009.&lt;/ref&gt;. U [[Gruziya]]ning Kavkaz telekanalida ishlagan, u yerda 2010-yil yanvaridan 2012-yil oktabrigacha madaniy dastur olib borgan&lt;ref&gt;[http://www.civil.ge/eng/article.php?id=21854 Georgiaʼs Caucasus TV Channel Launched Online]. ''Civil Georgia''. 3 January 2010.&lt;/ref&gt;.

Alla Dudayeva bir necha kitoblar, jumladan eri haqida yozilgan xotiralar muallifidir.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}

[[Turkum:Chechenistonlik ayol yozuvchilar]]</text>
      <sha1>g5vqt99hl47l9kj76j0szuy1q8u7h3f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Alla Dudayeva</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360733</id>
    <revision>
      <id>5974465</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:26:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=|mavzu3= |mamlakat=Shimoliy Kavkaz|mamlakat2= |mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138" sha1="q7h54wb5sdiy0ndvyv05xyjri99as8u" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=|mavzu3= |mamlakat=Shimoliy Kavkaz|mamlakat2= |mamlakat3= }}</text>
      <sha1>q7h54wb5sdiy0ndvyv05xyjri99as8u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sonja Škorić</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360734</id>
    <revision>
      <id>5974466</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:30:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Infobox musical artist | janr = Pop, klassik krossover, [[akustik musiqa|akustik]] | instrument   = Vokal, pianino, gitara, skripka, garmonika | years_active = 2002–hozir }} '''Sonja Škorić''' ({{Lang-sr|Соња Шкорић}}; 1996-yil 26-fevralda, [[Pančevo]], Serbiyada tugʻilgan) — Yevrovideniye bolalar qoʻshiq tanlovi 2010 uchun Serbiya milliy saralash bosqichida gʻolib chiqqan qoʻshiqchi va qoʻshiq muallifi.  2010-yil 26-sentya...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1640" sha1="9uuv9n23yj2u39vb2q3dyp4am2tm982" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| janr = Pop, klassik krossover, [[akustik musiqa|akustik]]
| instrument   = Vokal, pianino, gitara, skripka, garmonika
| years_active = 2002–hozir
}}
'''Sonja Škorić''' ({{Lang-sr|Соња Шкорић}}; 1996-yil 26-fevralda, [[Pančevo]], Serbiyada tugʻilgan) — Yevrovideniye bolalar qoʻshiq tanlovi 2010 uchun Serbiya milliy saralash bosqichida gʻolib chiqqan qoʻshiqchi va qoʻshiq muallifi.

2010-yil 26-sentyabrda u „Čarobna noć“ qoʻshigʻi bilan [[Minsk]] shahrida boʻlib oʻtgan Yevrovideniye bolalar qoʻshiq tanlovi 2010 uchun Serbiya milliy saralash bosqichida gʻolib boʻlgan&lt;ref&gt;[https://esckaz.com/jesc/2010/ser.htm Detskoe Yevrovidenie 2010 (Serbiya)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.escdaily.com/sonja-skoric-wins-decja-pesma-evrovizije-2010/ |title=Sonja Škorić wins &quot;Dečja pesma Evrovizije 2010″! |access-date=2013-04-01 |archive-date=2012-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120723232304/http://www.escdaily.com/sonja-skoric-wins-decja-pesma-evrovizije-2010/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Sonja besh yoshidan beri kuylaydi. 2002-yilda u „Raspevano proleće“ tanlovida boʻlgan; 2003-yildan 2005-yilgacha esa shu tanlovda ketma-ket gʻolib boʻlgan. 2010-yil aprel oyida u Italiyada oʻtkazilgan San-Remo bolalar tanlovida Serbiya nomidan ishtirok etdi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{Start box}}{{S-ach}}
{{Succession box|
| before = Ništa lično&lt;br&gt;qoʻshiq: &quot;Onaj pravi&quot;
| title  = [[Yevrovideniye bolalar qoʻshiq tanlovida Serbiya]] 
| years  = [[2010]] 
| after  = Emilija Đonin&lt;br&gt;qoʻshiq: &quot;Svet u mojim očima&quot;
}}
{{S-end}}</text>
      <sha1>9uuv9n23yj2u39vb2q3dyp4am2tm982</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974470</id>
      <parentid>5974466</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:31:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <origin>5974470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1865" sha1="iexyh127p750qsa7he3uz9d36wwve6y" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| janr                     = Pop, klassik krossover, [[akustik musiqa|akustik]]
| instrument               = Vokal, pianino, gitara, skripka, garmonika
| asl_ismi                 = {{lang-sr|Соња Шкорић}}
| tavallud_sanasi          = {{Birth date and age|df=y|1996|2|26}}
| tavallud_joyi            = [[Pančevo]], Serbiya
| years_active             = 2002–hozir
}}
'''Sonja Škorić''' ({{Lang-sr|Соња Шкорић}}; 1996-yil 26-fevralda, [[Pančevo]], Serbiyada tugʻilgan) — Yevrovideniye bolalar qoʻshiq tanlovi 2010 uchun Serbiya milliy saralash bosqichida gʻolib chiqqan qoʻshiqchi va qoʻshiq muallifi.

2010-yil 26-sentyabrda u „Čarobna noć“ qoʻshigʻi bilan [[Minsk]] shahrida boʻlib oʻtgan Yevrovideniye bolalar qoʻshiq tanlovi 2010 uchun Serbiya milliy saralash bosqichida gʻolib boʻlgan&lt;ref&gt;[https://esckaz.com/jesc/2010/ser.htm Detskoe Yevrovidenie 2010 (Serbiya)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.escdaily.com/sonja-skoric-wins-decja-pesma-evrovizije-2010/ |title=Sonja Škorić wins &quot;Dečja pesma Evrovizije 2010″! |access-date=2013-04-01 |archive-date=2012-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120723232304/http://www.escdaily.com/sonja-skoric-wins-decja-pesma-evrovizije-2010/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Sonja besh yoshidan beri kuylaydi. 2002-yilda u „Raspevano proleće“ tanlovida boʻlgan; 2003-yildan 2005-yilgacha esa shu tanlovda ketma-ket gʻolib boʻlgan. 2010-yil aprel oyida u Italiyada oʻtkazilgan San-Remo bolalar tanlovida Serbiya nomidan ishtirok etdi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{Start box}}{{S-ach}}
{{Succession box|
| before = Ništa lično&lt;br&gt;qoʻshiq: &quot;Onaj pravi&quot;
| title  = [[Yevrovideniye bolalar qoʻshiq tanlovida Serbiya]] 
| years  = [[2010]] 
| after  = Emilija Đonin&lt;br&gt;qoʻshiq: &quot;Svet u mojim očima&quot;
}}
{{S-end}}</text>
      <sha1>iexyh127p750qsa7he3uz9d36wwve6y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dayana Yastremska</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360735</id>
    <revision>
      <id>5974467</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:31:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Tennischi bilgiqutisi | name                    = Dayana Yastremska | native_name             = Даяна Ястремська | tasvir                   = Yastremska RGQ23.jpg | izoh                 = Yastremska 2023-yilgi Fransiya ochiq chempionatida | country                 = {{UKR}} | residence               = [[Lion]], [[Fransiya]] | birth_date             = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|df=y|2000|5|15}}&lt;ref name=&quot;wta-profile&quot;&gt;{{cite web |t...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5186" sha1="kuins5bf1lloz5onex4akm8n1oprgpb" xml:space="preserve">{{Tennischi bilgiqutisi
| name                    = Dayana Yastremska
| native_name             = Даяна Ястремська
| tasvir                   = Yastremska RGQ23.jpg
| izoh                 = Yastremska 2023-yilgi Fransiya ochiq chempionatida
| country                 = {{UKR}}
| residence               = [[Lion]], [[Fransiya]]
| birth_date             = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|df=y|2000|5|15}}&lt;ref name=&quot;wta-profile&quot;&gt;{{cite web |title=Dayana Yastremska |url=https://www.wtatennis.com/players/324261/dayana-yastremska |website=WTA Tennis |access-date=26 January 2020}}&lt;/ref&gt;
| birth_place            = [[Odessa]], [[Ukraina]]
| height                 = 1.75 m
| turnedpro              = 2015
| coach                  = Emmanuel Heussner, Marcis Garuts
| plays                  = Oʻng qoʻl
| careerprizemoney       = 6,021,052
| singlesrecord          =
| singlestitles          = 3
| highestsinglesranking  = 21-oʻrin (2020-yil 20 yanvar)
| currentsinglesranking  = 52-oʻrin (2026-yil 2-mart)
| AustralianOpenresult   = YF (2024)
| FrenchOpenresult       = 3R (2024, 2025)
| Wimbledonresult        = 4R (2019)
| USOpenresult           = 3R (2019)
| Othertournaments      = yes
| Olympicsresult        = 2R ([[Tennis 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida – ayollar yakkalik|2024]])
| doublesrecord         =
| doublestitles         = 0 WTA, 3 ITF
| highestdoublesranking = 82-oʻrin (2020-yil 6-yanvar)
| currentdoublesranking = 496-oʻrin (2025-yil 28-iyul)
| AustralianOpenDoublesresult = 3R (2022)
| FrenchOpenDoublesresult     = 1R (2020, 2024, 2025)
| WimbledonDoublesresult      = 1R (2019, 2022, 2024, 2025)
| USOpenDoublesresult          = 3R (2021)
| OthertournamentsDoubles      = yes
| OlympicsDoublesresult        = 2R ([[2024-yilgi Yozgi Olimpiada o‘yinlarida tennis - ayollar o‘rtasida juftlik bahslari|2024]])
| WimbledonMixedresult         = 1R (2024)
| USOpenMixedresult            = SF (2021)
| updated               = 28-iyul 2025
}}
'''Dayana Oleksandrivna Yastremska''' ({{Lang-uk|Даяна Олександрівна Ястремська}}; 2000-yil 15 mayda tugʻilgan) — ukrainalik professional [[Tennis|tennischi]] va musiqachi. WTA reytingida yakkalik bahslari boʻyicha 21-oʻringa, juftlik yoʻnalishida esa 82-oʻringa koʻtarilgan (ikkalasi ham 2020-yil yanvar oyida). WTA tur doirasida 3 ta unvonni qoʻlga kiritgan. [[Katta dubulgʻa (tennis)|Katta dubulgʻa]] musobaqalaridagi eng yaxshi natijasi — [[2024-yilgi Avstraliya ochiq chempionati]] boʻlib, ushbu musobaqada yarim finalga chiqishga muvaffaq boʻlgan

== Yoshligi va kelib chiqishi ==
Dayana Yastremska 2000-yil 15-mayda [[Ukraina]]ning uchinchi yirik shahri [[Odessa]]da tugʻilgan. Onasining ismi Marina, otasi Oleksandr Yastremskiy&lt;ref name=wta-profile/&gt;&lt;ref name=&quot;mom-english&quot;&gt;{{cite web |last1=Livaudais |first1=Stephanie |title='It was really hard to play': Dayana Yastremska on rising past family trauma |url=https://www.wtatennis.com/news/1446277/-it-was-really-hard-to-play-dayana-yastremska-on-rising-past-family-trauma |website=WTA Tennis |access-date=19 January 2020 | date = 8 August 2019}}&lt;/ref&gt;. Uning olti yosh kichik Ivanna ismli singlisi bor&lt;ref name=&quot;sister&quot;&gt;{{cite web |last1=Ubha |first1=Ravi |title=Adelaide finalist Dayana Yastremska and Sascha Bajin are dreaming big |url=https://www.tennis.com/pro-game/2020/01/dayana-yastremska-sascha-bajin-wta-adelaide/86885/ |website=Tennis.com |access-date=19 January 2020 | date = 16 January 2020}}&lt;/ref&gt;. Otasi [[voleybol]]chi boʻlgan, shuningdek, Odesa shahar kengashida ham xizmat qilgan. Yastremska 5 yoshida boʻlganida bobosi Ivan uni [[tennis]] sporti bilan tanishtirgan. [[Gimnastika]] va [[suzish (sport)|suzish]] kabi boshqa sport turlarini ham sinab koʻrgach, Yastremska tennisga eʼtibor qaratishni tanlagan va 12 yoshida shunday degan: „Men tennis tanladim, chunki u juda qiyin va chiroyli. Men mehnatni yaxshi koʻraman va tennisda oʻz yangi tariximni yozmoqchiman“. Sportchi 7 yoshida oʻzining ilk turnirida qatnashib, oʻzidan bir necha yosh katta tennischilar ishtirok etgan musobaqada 3-oʻrinni egallagan&lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;{{cite web |title=Хто така Даяна Ястремська: історія 18-річної зірки українського тенісу |url=https://24tv.ua/sport/dayana_yastremska_biografiya_foto_tenisistki_ukrayini_yastremskoyi_shho_vidomo_n1049368 |website=24tv.ua |access-date=19 January 2020 | date = 3 February 2019 | trans-title = Who is Diana Yastremskaya: history of 18-year-old Ukrainian tennis star | language = uk | first = Igor | last = Sadienitsa}}&lt;/ref&gt;. Yastremska tennisdagi muvaffaqiyatini ota-onasi bilan bogʻlab, shunday deydi: „Kichikligimda koʻp narsalardan voz kechishimga toʻgʻri kelgan, ammo hozir bundan afsuslanmayapman… Ota-onamga katta rahmat aytishim kerak, chunki agar ular kerakli paytda meni toʻgʻri yoʻlga undamaganida hozirgi hayotim boʻlmasdi“&lt;ref name=sister/&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}


{{DEFAULTSORT:Yastremska, Dayana}}
[[Turkum:2000-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Ukrainalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:21-asr ukrainalik ayol sportchilar]]</text>
      <sha1>kuins5bf1lloz5onex4akm8n1oprgpb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Rangers F.C futbolchilari</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360736</id>
    <redirect title="Turkum:Rangers F.C. futbolchilari" />
    <revision>
      <id>5974469</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:31:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>AnvarxonM [[Turkum:Rangers F.C futbolchilari]] sahifasini [[Turkum:Rangers F.C. futbolchilari]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>5974469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="too3qv0wk4k6xq2p0lw7h4ihlgetqnq" xml:space="preserve">#YOʻNALTIRISH [[:Turkum:Rangers F.C. futbolchilari]]</text>
      <sha1>too3qv0wk4k6xq2p0lw7h4ihlgetqnq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Sonja Škorić</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360737</id>
    <revision>
      <id>5974471</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:31:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= musiqa|mamlakat=Serbiya|mamlakat2= |mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="143" sha1="89hlfpgljo9kjjjhnbtnh295hz9z366" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= musiqa|mamlakat=Serbiya|mamlakat2= |mamlakat3= }}</text>
      <sha1>89hlfpgljo9kjjjhnbtnh295hz9z366</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ziliya Batirshina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360738</id>
    <revision>
      <id>5974481</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:38:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Sportchi bilgiqutisi | name = Zilia Batyrshina | Tasvir= Zilia Batyrshina in 2019 - 01.jpg | caption =  | birth_date = {{Birth date and age|1999|7|23|df=y}} | birth_place = [[Shemordan]], [[Tatarstan]], [[Russia]] | nationality = Russian | sport = [[Shooting sports|Shooting]] | event = | club = | medaltemplates = }} '''Zilya Radikovna Batirshina''' ({{Lang-ru|Зиля Радиковна Батыршина}}; 1999-yil 23-iyulda tugʻilgan) kelib c...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1544" sha1="f01xbv8rx7s3l4m9n34k4ealjbixvld" xml:space="preserve">{{Sportchi bilgiqutisi
| name = Zilia Batyrshina
| Tasvir= Zilia Batyrshina in 2019 - 01.jpg
| caption = 
| birth_date = {{Birth date and age|1999|7|23|df=y}}
| birth_place = [[Shemordan]], [[Tatarstan]], [[Russia]]
| nationality = Russian
| sport = [[Shooting sports|Shooting]]
| event =
| club =
| medaltemplates =
}}
'''Zilya Radikovna Batirshina''' ({{Lang-ru|Зиля Радиковна Батыршина}}; 1999-yil 23-iyulda tugʻilgan) kelib chiqishi tatar boʻlgan, rossiyalik [[Oʻq otish (sport)|oʻq otish sporti]] boʻyicha sportchi. U Rossiya sharafini [[Tokio]]da boʻlib oʻtgan [[2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2020-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlari]]da himoya qilgan&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/shooting/athlete-profile-n1428811-batyrshina-zilia.htm | title=Zilia Batyrshina| publisher=Olympics | date=25 July 2021 | accessdate=23 July 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.issf-sports.org/athletes/athlete.ashx?personissfid=SHRUSW2307199901 | title=Zilia Batyrshina | publisher=ISSF | accessdate=25 July 2021}}&lt;/ref&gt;. U 2021-yilgi Yevropa oʻq otish boʻyicha chempionatida 38 ochko toʻplab, ikkinchi oʻrinni egallagan&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 May 2021 |title=Россиянка Батыршина завоевала серебро в ските на ЧЕ по стрельбе |url=https://rsport.ria.ru/20210527/strelba-1734475845.html |access-date=20 February 2025 |work=RIA Novosti |language=ru}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}</text>
      <sha1>f01xbv8rx7s3l4m9n34k4ealjbixvld</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974482</id>
      <parentid>5974481</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:39:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Panpanchik [[Zilia Batyrshina]] sahifasini [[Ziliya Batirshina]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>5974481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1544" sha1="f01xbv8rx7s3l4m9n34k4ealjbixvld" xml:space="preserve">{{Sportchi bilgiqutisi
| name = Zilia Batyrshina
| Tasvir= Zilia Batyrshina in 2019 - 01.jpg
| caption = 
| birth_date = {{Birth date and age|1999|7|23|df=y}}
| birth_place = [[Shemordan]], [[Tatarstan]], [[Russia]]
| nationality = Russian
| sport = [[Shooting sports|Shooting]]
| event =
| club =
| medaltemplates =
}}
'''Zilya Radikovna Batirshina''' ({{Lang-ru|Зиля Радиковна Батыршина}}; 1999-yil 23-iyulda tugʻilgan) kelib chiqishi tatar boʻlgan, rossiyalik [[Oʻq otish (sport)|oʻq otish sporti]] boʻyicha sportchi. U Rossiya sharafini [[Tokio]]da boʻlib oʻtgan [[2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2020-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlari]]da himoya qilgan&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/shooting/athlete-profile-n1428811-batyrshina-zilia.htm | title=Zilia Batyrshina| publisher=Olympics | date=25 July 2021 | accessdate=23 July 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.issf-sports.org/athletes/athlete.ashx?personissfid=SHRUSW2307199901 | title=Zilia Batyrshina | publisher=ISSF | accessdate=25 July 2021}}&lt;/ref&gt;. U 2021-yilgi Yevropa oʻq otish boʻyicha chempionatida 38 ochko toʻplab, ikkinchi oʻrinni egallagan&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 May 2021 |title=Россиянка Батыршина завоевала серебро в ските на ЧЕ по стрельбе |url=https://rsport.ria.ru/20210527/strelba-1734475845.html |access-date=20 February 2025 |work=RIA Novosti |language=ru}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}</text>
      <sha1>f01xbv8rx7s3l4m9n34k4ealjbixvld</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974484</id>
      <parentid>5974482</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:40:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <origin>5974484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1407" sha1="9wo35fdn9ft4i21a71eq827rovgw10f" xml:space="preserve">{{Sportchi bilgiqutisi
| Tasvir= 
|tasvir=Zilia Batyrshina in 2019 - 01.jpg| caption = 
|jins=Ayol| sport = [[Oʻq otish (sport)|Oʻq otish]]
| event =
| club =
| medaltemplates =
}}
'''Zilya Radikovna Batirshina''' ({{Lang-ru|Зиля Радиковна Батыршина}}; 1999-yil 23-iyulda tugʻilgan) kelib chiqishi tatar boʻlgan, rossiyalik [[Oʻq otish (sport)|oʻq otish sporti]] boʻyicha sportchi. U Rossiya sharafini [[Tokio]]da boʻlib oʻtgan [[2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2020-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlari]]da himoya qilgan&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/shooting/athlete-profile-n1428811-batyrshina-zilia.htm | title=Zilia Batyrshina| publisher=Olympics | date=25 July 2021 | accessdate=23 July 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.issf-sports.org/athletes/athlete.ashx?personissfid=SHRUSW2307199901 | title=Zilia Batyrshina | publisher=ISSF | accessdate=25 July 2021}}&lt;/ref&gt;. U 2021-yilgi Yevropa oʻq otish boʻyicha chempionatida 38 ochko toʻplab, ikkinchi oʻrinni egallagan&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 May 2021 |title=Россиянка Батыршина завоевала серебро в ските на ЧЕ по стрельбе |url=https://rsport.ria.ru/20210527/strelba-1734475845.html |access-date=20 February 2025 |work=RIA Novosti |language=ru}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}</text>
      <sha1>9wo35fdn9ft4i21a71eq827rovgw10f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974485</id>
      <parentid>5974484</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:41:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <origin>5974485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1621" sha1="00jn07o3cq51mq1lpe4vcp5bofoyuxj" xml:space="preserve">{{Sportchi bilgiqutisi
| Tasvir= 
|ism=Ziliya Batirshina&lt;br&gt;{{lang|ru|Зиля Радиковна Батыршина}}|tasvir=Zilia Batyrshina in 2019 - 01.jpg| caption = 
|jins=Ayol|fuqaroligi=Rossiya|tavallud_sanasi={{Birth date and age|1999|7|23|df=y}}|tavallud_joyi=[[Shemordan]], [[Tatariston]], [[Rossiya]]| sport = [[Oʻq otish (sport)|Oʻq otish]]
| event =
| club =
| medaltemplates =
}}
'''Zilya Radikovna Batirshina''' ({{Lang-ru|Зиля Радиковна Батыршина}}; 1999-yil 23-iyulda tugʻilgan) kelib chiqishi tatar boʻlgan, rossiyalik [[Oʻq otish (sport)|oʻq otish sporti]] boʻyicha sportchi. U Rossiya sharafini [[Tokio]]da boʻlib oʻtgan [[2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2020-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlari]]da himoya qilgan&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/shooting/athlete-profile-n1428811-batyrshina-zilia.htm | title=Zilia Batyrshina| publisher=Olympics | date=25 July 2021 | accessdate=23 July 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.issf-sports.org/athletes/athlete.ashx?personissfid=SHRUSW2307199901 | title=Zilia Batyrshina | publisher=ISSF | accessdate=25 July 2021}}&lt;/ref&gt;. U 2021-yilgi Yevropa oʻq otish boʻyicha chempionatida 38 ochko toʻplab, ikkinchi oʻrinni egallagan&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 May 2021 |title=Россиянка Батыршина завоевала серебро в ските на ЧЕ по стрельбе |url=https://rsport.ria.ru/20210527/strelba-1734475845.html |access-date=20 February 2025 |work=RIA Novosti |language=ru}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}</text>
      <sha1>00jn07o3cq51mq1lpe4vcp5bofoyuxj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974486</id>
      <parentid>5974485</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:41:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Tataristonlik sportchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1659" sha1="szhwcl7o5k4nxnmh1u7jvx35jg8kih0" xml:space="preserve">{{Sportchi bilgiqutisi
| Tasvir= 
|ism=Ziliya Batirshina&lt;br&gt;{{lang|ru|Зиля Радиковна Батыршина}}|tasvir=Zilia Batyrshina in 2019 - 01.jpg| caption = 
|jins=Ayol|fuqaroligi=Rossiya|tavallud_sanasi={{Birth date and age|1999|7|23|df=y}}|tavallud_joyi=[[Shemordan]], [[Tatariston]], [[Rossiya]]| sport = [[Oʻq otish (sport)|Oʻq otish]]
| event =
| club =
| medaltemplates =
}}
'''Zilya Radikovna Batirshina''' ({{Lang-ru|Зиля Радиковна Батыршина}}; 1999-yil 23-iyulda tugʻilgan) kelib chiqishi tatar boʻlgan, rossiyalik [[Oʻq otish (sport)|oʻq otish sporti]] boʻyicha sportchi. U Rossiya sharafini [[Tokio]]da boʻlib oʻtgan [[2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2020-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlari]]da himoya qilgan&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/shooting/athlete-profile-n1428811-batyrshina-zilia.htm | title=Zilia Batyrshina| publisher=Olympics | date=25 July 2021 | accessdate=23 July 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.issf-sports.org/athletes/athlete.ashx?personissfid=SHRUSW2307199901 | title=Zilia Batyrshina | publisher=ISSF | accessdate=25 July 2021}}&lt;/ref&gt;. U 2021-yilgi Yevropa oʻq otish boʻyicha chempionatida 38 ochko toʻplab, ikkinchi oʻrinni egallagan&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 May 2021 |title=Россиянка Батыршина завоевала серебро в ските на ЧЕ по стрельбе |url=https://rsport.ria.ru/20210527/strelba-1734475845.html |access-date=20 February 2025 |work=RIA Novosti |language=ru}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}

[[Turkum:Tataristonlik sportchilar]]</text>
      <sha1>szhwcl7o5k4nxnmh1u7jvx35jg8kih0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zilia Batyrshina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360739</id>
    <redirect title="Ziliya Batirshina" />
    <revision>
      <id>5974483</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:39:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <comment>Panpanchik [[Zilia Batyrshina]] sahifasini [[Ziliya Batirshina]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>5974483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="tu9xcwvcosbu9vc241ameq10ishk3i7" xml:space="preserve">#YOʻNALTIRISH [[Ziliya Batirshina]]</text>
      <sha1>tu9xcwvcosbu9vc241ameq10ishk3i7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Ziliya Batirshina</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360740</id>
    <revision>
      <id>5974487</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:43:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= sport|mamlakat=Tatarlar|mamlakat2=Tatariston |mamlakat3=Rossiya }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="rfn5yxzge7w3vo0b5tren45jism6uhk" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= sport|mamlakat=Tatarlar|mamlakat2=Tatariston |mamlakat3=Rossiya }}</text>
      <sha1>rfn5yxzge7w3vo0b5tren45jism6uhk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Veronika Erjavec</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360741</id>
    <revision>
      <id>5974488</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:44:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Tennischi bilgiqutisi | name                  = Veronika Erjavec | country_represented = {{SVN}} | birth_date            = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1999|12|30|df=yes}} | birth_place           = [[Sloveniya]] | plays                 = Oʻng qoʻl | careerprizemoney      = 699 344 | singlesrecord         = | singlestitles         = 0 &lt;br /&gt;&lt;small&gt; 2 [[WTA 125]]&lt;/small&gt; | highestsinglesranking = 91-oʻrin (16-mart 2026) | currentsinglesranking =...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3513" sha1="df9puhne35kejbtwhsmrfmfo6cgyu95" xml:space="preserve">{{Tennischi bilgiqutisi
| name                  = Veronika Erjavec
| country_represented = {{SVN}}
| birth_date            = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1999|12|30|df=yes}}
| birth_place           = [[Sloveniya]]
| plays                 = Oʻng qoʻl
| careerprizemoney      = 699 344
| singlesrecord         =
| singlestitles         = 0 &lt;br /&gt;&lt;small&gt; 2 [[WTA 125]]&lt;/small&gt;
| highestsinglesranking = 91-oʻrin (16-mart 2026)
| currentsinglesranking = 91-oʻrin (16-mart 2026)
| AustralianOpenresult  = 1R (2025, 2026)
| FrenchOpenresult      = Q3 (2025)
| Wimbledonresult       = 2R (2025)
| USOpenresult          = Q3 (2025)
| doublesrecord         =
| doublestitles         = 1
| highestdoublesranking = 101-oʻrin (15-sentyabr 2025)
| currentdoublesranking = 125-oʻrin (1-dekabr 2025)
| Team                  = yes
| FedCupresult          =
| updated               = 1-dekabr 2025
| medaltemplates           =
{{MedalSport| Ayollar oʻrtasida tennis}}
{{MedalCountry| {{Flagu|Sloveniya}} }}
{{MedalCompetition|[[O‘rta yer dengizi o‘yinlari]]}}
{{MedalBronze|[[Tennis 2018-yilgi O‘rta yer dengizi o‘yinlarida|Tarragona 2018]] |ayollar oʻrtasida yakklik}}
}}
'''Veronika Erjavec''' (1999-yil 30-dekabrda tugʻilgan) — sloveniyalik professional [[Tennis|tennischi]]. WTA reytingida 2026-yil 16-martda yakkalik bahslarida boʻyicha sport faoliyatidagi eng yuqori natija — 91-oʻrinni qayd etgan, juftlik yoʻnalishida esa eng yaxshi natijasi — 101-oʻrin boʻlib, bu natija 2025-yil 15-sentyabrda qayd etilgan. Hozirda [[Sloveniya]]ning yakkalik yoʻnalishi boʻyicha 1-raqamli tennischisi.

Erjavec [[Panna Udvardy]] bilan birga 2025 Iași ochiq turnirida juftlik bahslarida ishtirok etib, WTA Tur doirasidagi ilk unvonini qoʻlga kiritgan. Shuningdek, sportchi juftlik yoʻnalishida toʻrtta WTA Challenger unvonini ham yutgan.

== Sport faoliyati ==
Erjavec 2018-yil iyun oyida [[Ispaniya]]ning [[Tarragona]] shahrida boʻlib oʻtgan [[O‘rta yer dengizi o‘yinlari]]da [[Sloveniya]] terma jamoasi tarkibida ishtirok etgan va musobaqada mamlakat uchun [[bronza medal]]ini qoʻlga kiritgan. Bronza medal uchun kechgan sportchi bahsda italiyalik tennischi [[Luciya Bronzetti]]ni magʻlub etishga muvaffaq boʻlgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://teniskisvet.si/veronika-erjavec-do-brona-na-sredozemskih-igrah/ |title=Veronika Erjavec do brona na sredozemskih igrah! |website=www.teniskisvet.si |date=4 July 2018 |language=Slovenian}}&lt;/ref&gt;. Iyul oyida Erjavec xorvatiyalik tennischi [[Lea Bošković]] bilan [[Serbiya]]ning [[Prokuplje]] shahrida oʻtkazilgan musobaqada juftlik yoʻnalishida gʻolib boʻlgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://teniskisvet.si/itf-erjavceva-po-naslovu-v-dvojicah-v-igri-za-dvojno-krono/ |title=ITF: Erjavčeva po naslovu v dvojicah v igri za dvojno krono |website=www.teniskisvet.si |date=6 July 2018 |language=Slovenian}}&lt;/ref&gt;. Sentyabr oyida sportchi [[Chernogoriya]]ning [[Podgoritsa]] shahrida boʻlib oʻtgan [[Royal Cup]] musobaqasining juftlik bahsi finalida ishtirok etdi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://teniskisvet.si/itf-slovenski-finale-v-podgorici-pripadel-potocnikovi/ |title=ITF: Potočnikovi slovenski finale v Podgorici |website=www.teniskisvet.si |date=22 September 2018 |language=Slovenian}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}


{{DEFAULTSORT:Erjavec, Veronika}}
[[Turkum:1999-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Sloveniyalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:Tennis bo‘yicha Oʻrta yer dengizi o‘yinlari medallari sohiblari]]</text>
      <sha1>df9puhne35kejbtwhsmrfmfo6cgyu95</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974492</id>
      <parentid>5974488</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:46:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <origin>5974492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3518" sha1="bo160s1i2844yfuftckh6dbuyo2if1n" xml:space="preserve">{{Tennischi bilgiqutisi
| name                  = Veronika Erjavec
| country_represented = {{SVN}}
| birth_date            = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1999|12|30|df=yes}}
| birth_place           = [[Sloveniya]]
| plays                 = Oʻng qoʻl
| careerprizemoney      = 699 344
| singlesrecord         =
| singlestitles         = 0 &lt;br /&gt;&lt;small&gt; 2 [[WTA 125]]&lt;/small&gt;
| highestsinglesranking = 91-oʻrin (16-mart 2026)
| currentsinglesranking = 91-oʻrin (16-mart 2026)
| AustralianOpenresult  = 1R (2025, 2026)
| FrenchOpenresult      = Q3 (2025)
| Wimbledonresult       = 2R (2025)
| USOpenresult          = Q3 (2025)
| doublesrecord         =
| doublestitles         = 1
| highestdoublesranking = 101-oʻrin (15-sentyabr 2025)
| currentdoublesranking = 125-oʻrin (1-dekabr 2025)
| Team                  = yes
| FedCupresult          =
| updated               = 1-dekabr 2025
| medaltemplates           =
{{MedalSport| Ayollar oʻrtasida tennis}}
{{MedalCountry| {{Flagu|Sloveniya}} }}
{{MedalCompetition|[[O‘rta yer dengizi o‘yinlari]]}}
{{MedalBronze|[[Tennis 2018-yilgi O‘rta yer dengizi o‘yinlarida|Tarragona 2018]] |ayollar oʻrtasida yakklik}}
}}
'''Veronika Erjavec''' (1999-yil 30-dekabrda tugʻilgan) — sloveniyalik professional [[Tennis|tennischi]]. WTA reytingida 2026-yil 16-martda yakkalik bahslari boʻyicha sport faoliyatidagi eng yuqori natija — 91-oʻrinni qayd etgan, juftlik yoʻnalishida esa eng yaxshi natijasi — 101-oʻrin boʻlib, bu natijaga 2025-yil 15-sentyabrda erishgan. Hozirda yakkalik yoʻnalishi boʻyicha [[Sloveniya]]ning 1-raqamli tennischisi hisoblanadi.

Erjavec [[Panna Udvardy]] bilan birga 2025 Iași ochiq turniri juftlik bahslarida ishtirok etib, WTA Tur doirasidagi ilk unvonini qoʻlga kiritgan. Shuningdek, sportchi juftlik yoʻnalishida toʻrtta WTA Challenger unvonini ham yutishga muvaffaq boʻlgan.

== Sport faoliyati ==
Erjavec 2018-yil iyun oyida [[Ispaniya]]ning [[Tarragona]] shahrida boʻlib oʻtgan [[O‘rta yer dengizi o‘yinlari]]da [[Sloveniya]] terma jamoasi tarkibida ishtirok etgan va musobaqada [[bronza medal]]ini qoʻlga kiritgan. Bronza medal uchun kechgan bahsda sportchi italiyalik tennischi [[Luciya Bronzetti]]ni magʻlub etishga muvaffaq boʻlgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://teniskisvet.si/veronika-erjavec-do-brona-na-sredozemskih-igrah/ |title=Veronika Erjavec do brona na sredozemskih igrah! |website=www.teniskisvet.si |date=4 July 2018 |language=Slovenian}}&lt;/ref&gt;. Iyul oyida Erjavec xorvatiyalik tennischi [[Lea Bošković]] bilan [[Serbiya]]ning [[Prokuplje]] shahrida oʻtkazilgan musobaqada juftlik yoʻnalishida gʻolib boʻlgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://teniskisvet.si/itf-erjavceva-po-naslovu-v-dvojicah-v-igri-za-dvojno-krono/ |title=ITF: Erjavčeva po naslovu v dvojicah v igri za dvojno krono |website=www.teniskisvet.si |date=6 July 2018 |language=Slovenian}}&lt;/ref&gt;. Sentyabr oyida u [[Chernogoriya]]ning [[Podgoritsa]] shahrida boʻlib oʻtgan [[Royal Cup]] musobaqasining juftlik bahsi finalida ishtirok etgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://teniskisvet.si/itf-slovenski-finale-v-podgorici-pripadel-potocnikovi/ |title=ITF: Potočnikovi slovenski finale v Podgorici |website=www.teniskisvet.si |date=22 September 2018 |language=Slovenian}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}


{{DEFAULTSORT:Erjavec, Veronika}}
[[Turkum:1999-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Sloveniyalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:Tennis bo‘yicha Oʻrta yer dengizi o‘yinlari medallari sohiblari]]</text>
      <sha1>bo160s1i2844yfuftckh6dbuyo2if1n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Italiya terma jamoasi murabbiylari</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360742</id>
    <redirect title="Turkum:Italiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari" />
    <revision>
      <id>5974490</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:45:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>AnvarxonM [[Turkum:Italiya terma jamoasi murabbiylari]] sahifasini [[Turkum:Italiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>5974490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="p2kyj9e6083rcvm6goh8o9jkzq4s63p" xml:space="preserve">#YOʻNALTIRISH [[:Turkum:Italiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]</text>
      <sha1>p2kyj9e6083rcvm6goh8o9jkzq4s63p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Sloveniyalik ayol tennischilar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360743</id>
    <revision>
      <id>5974493</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:47:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <comment>„[[Turkum:Sloveniyalik tennischilar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="pl7l2saaunwzrcv8od4t0rwvogah9hv" xml:space="preserve">[[Turkum:Sloveniyalik tennischilar]]</text>
      <sha1>pl7l2saaunwzrcv8od4t0rwvogah9hv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Tennis bo‘yicha Oʻrta yer dengizi o‘yinlari medallari sohiblari</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360744</id>
    <revision>
      <id>5974494</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:47:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <comment>„[[Turkum:Sport turi bo‘yicha Oʻrta yer dengizi o‘yinlari medallari sohiblari]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="jwbfrv4g8jiuge734mk2pz0d481cn4r" xml:space="preserve">[[Turkum:Sport turi bo‘yicha Oʻrta yer dengizi o‘yinlari medallari sohiblari]]</text>
      <sha1>jwbfrv4g8jiuge734mk2pz0d481cn4r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alanorarius</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360745</id>
    <revision>
      <id>5974495</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:52:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="551" sha1="hu99aprxwenfoldfc9g8bt9uosncta6" xml:space="preserve">'''Alanorarius''' — qadimgi [[Yevropa]] anʼanalariga koʻra [[ov]] uchun yordam beradigan spaniel yoki yoʻl boshlovchi itlarini boqish va boshqarish bilan shugʻullangan shaxs&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=BT6KZRqoy90C&amp;dq=Alanorarius&amp;pg=PA236|title=The English Encyclopædia: Being a Collection of Treatises, and a Dictionary of Terms, Illustrative of the Arts and Sciences|year=1802|publisher=G. Kearsley}}&lt;/ref&gt;.

Soʻz [[Got tili]]dagi „Alan“ (yaʼni ovchi it) soʻzidan hosil boʻlgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}</text>
      <sha1>hu99aprxwenfoldfc9g8bt9uosncta6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974496</id>
      <parentid>5974495</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:52:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Kasblar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="571" sha1="kgu086g032i9z1aiv9hzvrmiy01jlbz" xml:space="preserve">'''Alanorarius''' — qadimgi [[Yevropa]] anʼanalariga koʻra [[ov]] uchun yordam beradigan spaniel yoki yoʻl boshlovchi itlarini boqish va boshqarish bilan shugʻullangan shaxs&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=BT6KZRqoy90C&amp;dq=Alanorarius&amp;pg=PA236|title=The English Encyclopædia: Being a Collection of Treatises, and a Dictionary of Terms, Illustrative of the Arts and Sciences|year=1802|publisher=G. Kearsley}}&lt;/ref&gt;.

Soʻz [[Got tili]]dagi „Alan“ (yaʼni ovchi it) soʻzidan hosil boʻlgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Kasblar]]</text>
      <sha1>kgu086g032i9z1aiv9hzvrmiy01jlbz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974497</id>
      <parentid>5974496</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:53:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Qadimgi Yevropa]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="598" sha1="k658lhbrcuflu7vxfcjoa4p3lqecbzv" xml:space="preserve">'''Alanorarius''' — qadimgi [[Yevropa]] anʼanalariga koʻra [[ov]] uchun yordam beradigan spaniel yoki yoʻl boshlovchi itlarini boqish va boshqarish bilan shugʻullangan shaxs&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=BT6KZRqoy90C&amp;dq=Alanorarius&amp;pg=PA236|title=The English Encyclopædia: Being a Collection of Treatises, and a Dictionary of Terms, Illustrative of the Arts and Sciences|year=1802|publisher=G. Kearsley}}&lt;/ref&gt;.

Soʻz [[Got tili]]dagi „Alan“ (yaʼni ovchi it) soʻzidan hosil boʻlgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Kasblar]]
[[Turkum:Qadimgi Yevropa]]</text>
      <sha1>k658lhbrcuflu7vxfcjoa4p3lqecbzv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974498</id>
      <parentid>5974497</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:56:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <origin>5974498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="597" sha1="0s51d2x71hbvne95efsbqyn3k6jfml6" xml:space="preserve">'''Alanorarius''' — qadimgi [[Yevropa]] anʼanalariga koʻra [[ov]] uchun yordam beradigan spaniel yoki yoʻl boshlovchi itlarini boqish va boshqarish bilan shugʻullangan shaxs&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=BT6KZRqoy90C&amp;dq=Alanorarius&amp;pg=PA236|title=The English Encyclopædia: Being a Collection of Treatises, and a Dictionary of Terms, Illustrative of the Arts and Sciences|year=1802|publisher=G. Kearsley}}&lt;/ref&gt;.

Soʻz [[Got tili]]dagi „Alan“ (yaʼni ovchi it) soʻzidan hosil boʻlgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Kasblar]]
[[Turkum:Qadimgi Yevropa]]</text>
      <sha1>0s51d2x71hbvne95efsbqyn3k6jfml6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974500</id>
      <parentid>5974498</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:57:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Kasblar haqidagi chala maqolalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="641" sha1="3uarot77tve8rm03j0ge94cyi1doezq" xml:space="preserve">'''Alanorarius''' — qadimgi [[Yevropa]] anʼanalariga koʻra [[ov]] uchun yordam beradigan spaniel yoki yoʻl boshlovchi itlarini boqish va boshqarish bilan shugʻullangan shaxs&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=BT6KZRqoy90C&amp;dq=Alanorarius&amp;pg=PA236|title=The English Encyclopædia: Being a Collection of Treatises, and a Dictionary of Terms, Illustrative of the Arts and Sciences|year=1802|publisher=G. Kearsley}}&lt;/ref&gt;.

Soʻz [[Got tili]]dagi „Alan“ (yaʼni ovchi it) soʻzidan hosil boʻlgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Kasblar]]
[[Turkum:Qadimgi Yevropa]]
[[Turkum:Kasblar haqidagi chala maqolalar]]</text>
      <sha1>3uarot77tve8rm03j0ge94cyi1doezq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yuliya Polyachixina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360746</id>
    <revision>
      <id>5974499</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:56:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Infobox person | image = Yulia Polyachikhina 2018 2.png | caption=Polyachikhina in 2018 | name = Yulia Polyachikhina | native_name = Юлия Полячихина | native_name_lang = ru | birth_name = {{nowrap|Yulia Sergeyevna Polyachikhina}} | birth_date = {{birth date and age|2000|2|6|df=yes}} | birth_place = [[Cheboksari]], Rossiya | alma_mater = [[Chuvash davlat universiteti]] | hair_color = | children = | eye_color = | title =  {{ubl|Miss C...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7024" sha1="a4tvcg7mf37vussyihbhkp0i9qlda9a" xml:space="preserve">{{Infobox person
| image = Yulia Polyachikhina 2018 2.png
| caption=Polyachikhina in 2018
| name = Yulia Polyachikhina
| native_name = Юлия Полячихина
| native_name_lang = ru
| birth_name = {{nowrap|Yulia Sergeyevna Polyachikhina}}
| birth_date = {{birth date and age|2000|2|6|df=yes}}
| birth_place = [[Cheboksari]], Rossiya
| alma_mater = [[Chuvash davlat universiteti]]
| hair_color =
| children =
| eye_color =
| title =  {{ubl|Miss Chuvashia 2016|Miss Rossiya 2018}}
| maqomi= {{ubl|Rossiya go‘zali 2018 (G‘olib) |Koinot go‘zali 2018 (O‘rinsiz) }}
| height =
}}
'''Yuliya Sergeyevna Polyachixina''' ({{Lang-ru|Юлия Сергеевна Полячихина}}; 2000-yil 6-fevralda tugʻilgan) rossiyalik model va goʻzallik tanlovi gʻolibi boʻlib, Miss Rossiya 2018 unvoniga sazovor boʻlgan. U Rossiya saharfini Miss Universe 2018 tanlovida himoya qilgan, biroq sovrindorlar qatoriga kira olmagan.

== Yoshligi ==
Polyachixina [[Cheboksari]] shahrida, rus millatiga mansub Sergey Polyachixin va [[Chuvashlar|chuvash]] millatiga mansub Olga Polyachixina oilasida tugʻilgan&lt;ref name=&quot;medialeaks&quot;&gt;{{cite web|url=https://medialeaks.ru/1504dalex-miss-russia-2018/|date=15 April 2018|website=medialeaks.ru|language=Russian|last=Alexandrov|first=Daniil|title=Кто такая новая Мисс Россия Юлия Полячихина — девушка из Чувашии, покорившая Париж|access-date=15 April 2018|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626143209/https://medialeaks.ru/1504dalex-miss-russia-2018/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pg21&quot;&gt;{{cite web|url=https://pg21.ru/news/48893|title=Девушка из Чувашии рассказала, чем заняты участницы &quot;Мисс Россия&quot; на протяжении дня|date=3 April 2018|last=Platonova|first=Daria|website=pg21.ru|language=Russian}}&lt;/ref&gt;. Miss Rossiya boʻlishidan avval Polyachixina [[Chuvash davlat universiteti]]da jurnalistika yoʻnalishida tahsil olayotgan edi&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ren.tv/novosti/2018-04-14/studentka-iz-chuvashii-pobedila-na-konkurse-miss-rossiya-2018|language=Russian|date=14 April 2018|title=Студентка из Чувашии победила на конкурсе &quot;Мисс Россия - 2018&quot;|website=ren.tv}}&lt;/ref&gt;. U Parij va [[Osaka]] shaharlarida professional model sifatida ishlagan&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cheboksary.ru/education/84308_studentka_chgu_-_finalistka_natsionalnogo_konkursa_miss_rossija-2018.htm|title=Студентка ЧГУ - финалистка национального конкурса &quot;Мисс Россия-2018&quot;|language=Russian|date=2 April 2018|website=cheboksary.ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kp.ru&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.kp.ru/daily/26819.5/3855913/|newspaper=kp.ru|language=Russian|date=14 April 2018|last=Kozhateleva|first=Yulia|title=Мисс Россия 2018 стала 18-летняя студентка журфака из Чувашии}}&lt;/ref&gt;.

== Goʻzallik tanlovlari ==
Polyachixina goʻzallik tanlovlaridagi faoliyatini 2015-yilgi „Miss Chuvashiya“ tanlovida ishtirok etishdan boshlagan va u yerda birinchi vitse-miss unvonini qoʻlga kiritgan. Keyingi yili u gʻolib boʻlib, „Miss Chuvashiya 2016“ unvoniga sazovor boʻlgan. Shundan soʻng u 2016-yilda „Miss Globe“ tanlovida Rossiya sharafini himoya qilib, kuchli oʻnlikdan joy olgan&lt;ref name=&quot;medialeaks&quot;/&gt;. Keyinchalik Polyachixina Moskva shahrida oʻtkazilgan Miss Rossiya 2018 tanlovida Chuvashiya nomidan ishtirok etgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pg21.ru/afisha/48803|title=Стало известно о второй представительнице Чувашии на &quot;Мисс Россия&quot;|date=29 March 2018|last=Platonova|first=Daria|website=pg21.ru|language=Russian}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pg21&quot;/&gt;. U tanlovda gʻalaba qozonib, [[Sverdlovsk viloyati]] vakili [[Polina Popova]]dan tojni qabul qilib olgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.vladimir.kp.ru/online/news/3084161/|last=Nozdrin|first=Anton|language=Russian|publisher=vladimir.kp.ru|date=14 April 2018|title=Девушка из Владимирской области остановилась в шаге от победы в конкурсе &quot;Мисс Россия&quot;}}&lt;/ref&gt;. Uning vitse-misslari [[Belgorod]] vakili Violetta Tyurkina va [[Saxa|Yakutiya]] vakili [[Natalya Stroyeva]] boʻlgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://rg.ru/2018/04/14/reg-pfo/konkurs-miss-rossiia-2018-vyigrala-studentka-i-model-iz-chuvashii.html|title=&quot;Мисс Россия-2018&quot; стала студентка из Чувашии|last=Lashkul|first=Nikita|publisher=rg.ru|date=14 April 2018|language=Russian}}&lt;/ref&gt;. Gʻoliblik mukofoti sifatida u yangi avtomobil va 3 million [[Rossiya rubli|₽]] pul mukofotini qoʻlga kiritgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://lentachel.ru/news/2018/04/15/pobeditelnitsa-konkursa-miss-rossiya-2018-poluchila-3-milliona-rubley-i-avtomobil.html|language=Russian|date=14 April 2018|publisher=lentachel.ru|title=Победительница конкурса «Мисс Россия-2018» получила 3 миллиона рублей и автомобиль|access-date=14 April 2018|archive-date=15 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180415063452/https://lentachel.ru/news/2018/04/15/pobeditelnitsa-konkursa-miss-rossiya-2018-poluchila-3-milliona-rubley-i-avtomobil.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Miss Rossiya sifatida u Rossiya sharafini Miss Universe 2018 tanlovida himoya qilgan, biroq sovrindorlar qatoriga kira olmagan&lt;ref name=&quot;kp.ru&quot;/&gt;.

Polyachixina oʻz vorisi sifatida, [[Azov (shahar)|Azov]] shahri vakili [[Alina Sanko]]ga 2019-yil 13-aprelda boʻlib oʻtgan Miss Rossiya 2019 tanlovida toj kiydirgan&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.kp.ru/daily/26966.5/4021391/|title=Корону «Мисс Россия-2019» завоевала 20-летняя Алина Санько из Азова|last=Khozhateleva|first=Yulia|newspaper=Kp.ru - |date=13 April 2019|language=Russian|publisher=Komsomolskaya Pravda}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tass.ru/obschestvo/6332369|title=Алина Санько стала победительницей конкурса &quot;Мисс Россия - 2019&quot;|date=13 April 2019|language=Russian|publisher=Tass}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://74.ru/text/style/66053479|title=&quot;Мисс Россия&quot; в режиме онлайн: первой красавицей страны стала девушка из Азова|date=13 April 2019|publisher=74.ru|language=Russian}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* {{url|Missrussia.ru|Miss Rossiya rasmiy sahifasi}}

&lt;!-- [[WP:NOSOCIAL]] --&gt;

{{S-start}}
{{S-ach}}
{{S-bef
| before = [[Polina Popova]], Sverdlovsk viloyati
}}
{{s-ttl
| title = Miss Rossiya
| years = [[2018]]
}}
{{S-aft
| after = [[Alina Sanko]], Azov
}}
{{S-bef
| before = [[Kseniya Aleksandrova|Kseniya Aleksandrova]], Moskva
}}
{{s-ttl
| title = Miss Rossiya
| years = 2018
}}
{{S-aft
| after = [[Alina Sanko]], Azov
}}
{{S-end}}</text>
      <sha1>a4tvcg7mf37vussyihbhkp0i9qlda9a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974501</id>
      <parentid>5974499</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:57:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Chuvash millatiga mansub rossiyaliklar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7075" sha1="nzr3x7fxbu9v24cz4o0z91weq2jk3ra" xml:space="preserve">{{Infobox person
| image = Yulia Polyachikhina 2018 2.png
| caption=Polyachikhina in 2018
| name = Yulia Polyachikhina
| native_name = Юлия Полячихина
| native_name_lang = ru
| birth_name = {{nowrap|Yulia Sergeyevna Polyachikhina}}
| birth_date = {{birth date and age|2000|2|6|df=yes}}
| birth_place = [[Cheboksari]], Rossiya
| alma_mater = [[Chuvash davlat universiteti]]
| hair_color =
| children =
| eye_color =
| title =  {{ubl|Miss Chuvashia 2016|Miss Rossiya 2018}}
| maqomi= {{ubl|Rossiya go‘zali 2018 (G‘olib) |Koinot go‘zali 2018 (O‘rinsiz) }}
| height =
}}
'''Yuliya Sergeyevna Polyachixina''' ({{Lang-ru|Юлия Сергеевна Полячихина}}; 2000-yil 6-fevralda tugʻilgan) rossiyalik model va goʻzallik tanlovi gʻolibi boʻlib, Miss Rossiya 2018 unvoniga sazovor boʻlgan. U Rossiya saharfini Miss Universe 2018 tanlovida himoya qilgan, biroq sovrindorlar qatoriga kira olmagan.

== Yoshligi ==
Polyachixina [[Cheboksari]] shahrida, rus millatiga mansub Sergey Polyachixin va [[Chuvashlar|chuvash]] millatiga mansub Olga Polyachixina oilasida tugʻilgan&lt;ref name=&quot;medialeaks&quot;&gt;{{cite web|url=https://medialeaks.ru/1504dalex-miss-russia-2018/|date=15 April 2018|website=medialeaks.ru|language=Russian|last=Alexandrov|first=Daniil|title=Кто такая новая Мисс Россия Юлия Полячихина — девушка из Чувашии, покорившая Париж|access-date=15 April 2018|archive-date=26 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626143209/https://medialeaks.ru/1504dalex-miss-russia-2018/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pg21&quot;&gt;{{cite web|url=https://pg21.ru/news/48893|title=Девушка из Чувашии рассказала, чем заняты участницы &quot;Мисс Россия&quot; на протяжении дня|date=3 April 2018|last=Platonova|first=Daria|website=pg21.ru|language=Russian}}&lt;/ref&gt;. Miss Rossiya boʻlishidan avval Polyachixina [[Chuvash davlat universiteti]]da jurnalistika yoʻnalishida tahsil olayotgan edi&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ren.tv/novosti/2018-04-14/studentka-iz-chuvashii-pobedila-na-konkurse-miss-rossiya-2018|language=Russian|date=14 April 2018|title=Студентка из Чувашии победила на конкурсе &quot;Мисс Россия - 2018&quot;|website=ren.tv}}&lt;/ref&gt;. U Parij va [[Osaka]] shaharlarida professional model sifatida ishlagan&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cheboksary.ru/education/84308_studentka_chgu_-_finalistka_natsionalnogo_konkursa_miss_rossija-2018.htm|title=Студентка ЧГУ - финалистка национального конкурса &quot;Мисс Россия-2018&quot;|language=Russian|date=2 April 2018|website=cheboksary.ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kp.ru&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.kp.ru/daily/26819.5/3855913/|newspaper=kp.ru|language=Russian|date=14 April 2018|last=Kozhateleva|first=Yulia|title=Мисс Россия 2018 стала 18-летняя студентка журфака из Чувашии}}&lt;/ref&gt;.

== Goʻzallik tanlovlari ==
Polyachixina goʻzallik tanlovlaridagi faoliyatini 2015-yilgi „Miss Chuvashiya“ tanlovida ishtirok etishdan boshlagan va u yerda birinchi vitse-miss unvonini qoʻlga kiritgan. Keyingi yili u gʻolib boʻlib, „Miss Chuvashiya 2016“ unvoniga sazovor boʻlgan. Shundan soʻng u 2016-yilda „Miss Globe“ tanlovida Rossiya sharafini himoya qilib, kuchli oʻnlikdan joy olgan&lt;ref name=&quot;medialeaks&quot;/&gt;. Keyinchalik Polyachixina Moskva shahrida oʻtkazilgan Miss Rossiya 2018 tanlovida Chuvashiya nomidan ishtirok etgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pg21.ru/afisha/48803|title=Стало известно о второй представительнице Чувашии на &quot;Мисс Россия&quot;|date=29 March 2018|last=Platonova|first=Daria|website=pg21.ru|language=Russian}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pg21&quot;/&gt;. U tanlovda gʻalaba qozonib, [[Sverdlovsk viloyati]] vakili [[Polina Popova]]dan tojni qabul qilib olgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.vladimir.kp.ru/online/news/3084161/|last=Nozdrin|first=Anton|language=Russian|publisher=vladimir.kp.ru|date=14 April 2018|title=Девушка из Владимирской области остановилась в шаге от победы в конкурсе &quot;Мисс Россия&quot;}}&lt;/ref&gt;. Uning vitse-misslari [[Belgorod]] vakili Violetta Tyurkina va [[Saxa|Yakutiya]] vakili [[Natalya Stroyeva]] boʻlgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://rg.ru/2018/04/14/reg-pfo/konkurs-miss-rossiia-2018-vyigrala-studentka-i-model-iz-chuvashii.html|title=&quot;Мисс Россия-2018&quot; стала студентка из Чувашии|last=Lashkul|first=Nikita|publisher=rg.ru|date=14 April 2018|language=Russian}}&lt;/ref&gt;. Gʻoliblik mukofoti sifatida u yangi avtomobil va 3 million [[Rossiya rubli|₽]] pul mukofotini qoʻlga kiritgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://lentachel.ru/news/2018/04/15/pobeditelnitsa-konkursa-miss-rossiya-2018-poluchila-3-milliona-rubley-i-avtomobil.html|language=Russian|date=14 April 2018|publisher=lentachel.ru|title=Победительница конкурса «Мисс Россия-2018» получила 3 миллиона рублей и автомобиль|access-date=14 April 2018|archive-date=15 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180415063452/https://lentachel.ru/news/2018/04/15/pobeditelnitsa-konkursa-miss-rossiya-2018-poluchila-3-milliona-rubley-i-avtomobil.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Miss Rossiya sifatida u Rossiya sharafini Miss Universe 2018 tanlovida himoya qilgan, biroq sovrindorlar qatoriga kira olmagan&lt;ref name=&quot;kp.ru&quot;/&gt;.

Polyachixina oʻz vorisi sifatida, [[Azov (shahar)|Azov]] shahri vakili [[Alina Sanko]]ga 2019-yil 13-aprelda boʻlib oʻtgan Miss Rossiya 2019 tanlovida toj kiydirgan&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.kp.ru/daily/26966.5/4021391/|title=Корону «Мисс Россия-2019» завоевала 20-летняя Алина Санько из Азова|last=Khozhateleva|first=Yulia|newspaper=Kp.ru - |date=13 April 2019|language=Russian|publisher=Komsomolskaya Pravda}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tass.ru/obschestvo/6332369|title=Алина Санько стала победительницей конкурса &quot;Мисс Россия - 2019&quot;|date=13 April 2019|language=Russian|publisher=Tass}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://74.ru/text/style/66053479|title=&quot;Мисс Россия&quot; в режиме онлайн: первой красавицей страны стала девушка из Азова|date=13 April 2019|publisher=74.ru|language=Russian}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* {{url|Missrussia.ru|Miss Rossiya rasmiy sahifasi}}

&lt;!-- [[WP:NOSOCIAL]] --&gt;

{{S-start}}
{{S-ach}}
{{S-bef
| before = [[Polina Popova]], Sverdlovsk viloyati
}}
{{s-ttl
| title = Miss Rossiya
| years = [[2018]]
}}
{{S-aft
| after = [[Alina Sanko]], Azov
}}
{{S-bef
| before = [[Kseniya Aleksandrova|Kseniya Aleksandrova]], Moskva
}}
{{s-ttl
| title = Miss Rossiya
| years = 2018
}}
{{S-aft
| after = [[Alina Sanko]], Azov
}}
{{S-end}}

[[Turkum:Chuvash millatiga mansub rossiyaliklar]]</text>
      <sha1>nzr3x7fxbu9v24cz4o0z91weq2jk3ra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Yuliya Polyachixina</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360747</id>
    <revision>
      <id>5974502</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:58:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Panpanchik</username>
        <id>72616</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Chuvashlar|mamlakat2=Rossiya |mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="147" sha1="bcditxjjomtyc7f83vegs30ol0455x1" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Chuvashlar|mamlakat2=Rossiya |mamlakat3= }}</text>
      <sha1>bcditxjjomtyc7f83vegs30ol0455x1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gennaro Gattuso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360748</id>
    <revision>
      <id>5974505</id>
      <timestamp>2026-04-04T10:10:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Futbolchi bilgiqutisi  | name               = Gennaro Gattuso  | image              = Lausanne vs Sion 27 february 2013 - Gennaro Gattuso.jpg  | caption            = Gattuso (2013-yil)  | full_name          = Gennaro Ivan Gattuso&lt;ref name=&quot;name-height&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |title=FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players: Italy |publisher=FIFA |page=15...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15269" sha1="j2166mt1hzm57qjlyzr39b2w7mzg9vk" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | name               = Gennaro Gattuso
 | image              = Lausanne vs Sion 27 february 2013 - Gennaro Gattuso.jpg
 | caption            = Gattuso (2013-yil)
 | full_name          = Gennaro Ivan Gattuso&lt;ref name=&quot;name-height&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |title=FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players: Italy |publisher=FIFA |page=15 |date=4 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418010111/https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |archive-date=18 April 2020}}&lt;/ref&gt;
 | birth_date         = {{Birth date and age|1978|01|09|df=y}}
 | birth_place        = {{tavalludJoyi|Corigliano Calabro}}, [[Cosenza (provinsiya)|Cosenza]], Italiya
 | height             = 1.77 m&lt;ref name=&quot;name-height&quot;/&gt;
 | position           = [[Yarim himoyachi]]
 | currentclub        = 
 | youthyears1        = 1990—1995
 | youthclubs1        = [[Perugia Calcio|Perugia]]
 | yillar1            = 1995—1997
 | klublar1           = [[Perugia Calcio|Perugia]]
 | isht1              = 10
 | gollar1            = 0
 | yillar2            = 1997—1998
 | klublar2           = [[Rangers F.C.|Rangers]]
 | isht2              = 34
 | gollar2            = 3
 | yillar3            = 1998—1999
 | klublar3           = [[US Salernitana 1919|Salernitana]]
 | isht3              = 25
 | gollar3            = 0
 | yillar4            = 1999—2012
 | klublar4           = [[AC Milan]]
 | isht4              = 335
 | gollar4            = 9
 | yillar5            = 2012—2013
 | klublar5           = [[FC Sion|Sion]]
 | isht5              = 27
 | gollar5            = 1
 | totalcaps          = 403
 | totalgoals         = 13
 | milliyyillar1      = 1995—1996
 | milliyjamoa1       = [[Italiya milliy futbol terma jamoasi (18 yoshgacha)|Italiya U18]]
 | milliyisht1        = 14
 | milliygollar1      = 3
 | milliyyillar2      = 1998—2000
 | milliyjamoa2       = [[Italiya milliy futbol terma jamoasi (21 yoshgacha)|Italiya U21]]&lt;ref name=&quot;figc&quot;&gt;[http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato „Gennaro Gattuso“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110228025347/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato |date=28 February 2011 }}. [[Italian Football Federation|FIGC]]. Retrieved 9 May 2013&lt;/ref&gt;
 | milliyisht2        = 21
 | milliygollar2      = 1
 | milliyyillar3      = 2000
 | milliyjamoa3       = [[Italiya olimpiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya olimpiya]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=512/edition=3945/results/index.html |title=Previous Tournaments – FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association (FIFA) |access-date=6 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130524125826/http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament%3D512/edition%3D3945/results/index.html |archive-date=24 May 2013}}&lt;/ref&gt;
 | milliyisht3        = 3
 | milliygollar3      = 0
 | milliyyillar4      = 2000—2010
 | milliyjamoa4       = [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]]&lt;ref name=&quot;eu-info&quot;&gt;[http://eu-football.info/_player.php?id=6594 „Gennaro Gattuso“]. EU-Football.info. Retrieved 9 May 2013.&lt;/ref&gt;
 | milliyisht4        = 73
 | milliygollar4      = 1
 | boshliqyillar1     = 2013
 | boshliqklublar1    = [[FC Sion|Sion]]
 | boshliqyillar2     = 2013
 | boshliqklublar2    = [[U.S. Città di Palermo|Palermo]]
 | boshliqyillar3     = 2014
 | boshliqklublar3    = [[OFI Crete F.C.|OFI]]
 | boshliqyillar4     = 2015—2016
 | boshliqklublar4    = [[AC Pisa 1909|Pisa]]
 | boshliqyillar5     = 2016—2017
 | boshliqklublar5    = [[AC Pisa 1909|Pisa]]
 | boshliqyillar6     = 2017—2019
 | boshliqklublar6    = [[AC Milan]]
 | boshliqyillar7     = 2019—2021
 | boshliqklublar7    = [[SSC Napoli|Napoli]]
 | boshliqyillar8     = 2021
 | boshliqklublar8    = [[Fiorentina]]
 | boshliqyillar9     = 2022—2023
 | boshliqklublar9    = [[Valencia CF|Valencia]]
 | boshliqyillar10    = 2023—2024
 | boshliqklublar10   = [[Olympique de Marseille|Marseille]]
 | boshliqyillar11    = 2024—2025
 | boshliqklublar11   = [[HNK Hajduk Split|Hajduk Split]]
 | boshliqyillar12    = 2025—2026
 | boshliqklublar12   = [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]]
}}
'''Gennaro Ivan Gattuso''' (1978-yil 9-yanvarda tugʻilgan) — [[Italyanlar|italiyalik]] professional [[futbol]] [[Murabbiy (futbol)|murabbiyi]] va sobiq [[futbolchi]], yaqinda [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya terma jamoasi]] bosh murabbiyi boʻlgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://onefootball.com/id/berita/italia-confirma-la-marcha-de-gennaro-gattuso-como-seleccionador-42654471|title=🇮🇹 Italia confirma la marcha de Gennaro Gattuso como seleccionador|author=Alejandro Diago|website=OneFootball|date=3 April 2026|accessdate=3 April 2026}}&lt;/ref&gt;.

Oʻyinchi sifatida Gattuso asosan [[yarim himoyachi|markaziy yarim himoyachi]] sifatida oʻynagan, garchi u keng maydonda ham oʻynashga qodir edi&lt;ref name=worldcup2002&gt;{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/team_pages/italy/squad/newsid_1860000/1860141.stm|title=Gennaro Gattuso|publisher=BBC Sport|date=8 May 2002|access-date=4 June 2016|archive-date=4 August 2002|archive-url=https://web.archive.org/web/20020804041418/http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/team_pages/italy/squad/newsid_1860000/1860141.stm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. U dastlab Perugia, Salernitana va Rangers jamoalarida oʻynagan, garchi u asosan A Seriyada [[AC Milan]] bilan birga oʻynagani bilan esda qolgan, u yerda 2002–03 va 2006–07-yillarda UEFA Chempionlar ligasida, 2002–03-yillarda Italiya kubogida, shuningdek, 2003–04 va 2010–11-yillarda A Seriya chempionligini qoʻlga kiritgan. Ushbu unvonlardan tashqari, u ikkita Italiya Superkubogi, ikkita UEFA Superkubogi va klublar oʻrtasidagi jahon chempionatida gʻolib chiqdi. Xalqaro miqyosda Gattuso Italiya terma jamoasi safida 2000-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida, uchta [[Futbol boʻyicha jahon chempionati|FIFA Jahon chempionati]]&lt;nowiki/&gt;da, ikkita [[UEFA Yevropa chempionati]]&lt;nowiki/&gt;da va 2009-yilgi [[FIFA Konfederatsiyalar kubogi]]&lt;nowiki/&gt;da oʻynagan.

Gattuzoning pleymeyker [[Andrea Pirlo]] bilan klub va xalqaro miqyosdagi talisman yarim himoya hamkorligi Italiyaning 2006-yilgi Jahon chempionatida gʻalaba qozonishida, shuningdek, 2000-yillarning oʻrtalarida Milanning ichki, Yevropa va xalqaro muvaffaqiyatlarida muhim rol oʻynadi. Eʼtiborga loyiq texnik koʻnikmalarga ega boʻlmaganiga qaramay, Gattuzoning tezligi, kuchi va ish tezligi Pirloning xotirjam, ijodiy oʻyin uslubini toʻldirdi va qoʻllab-quvvatladi&lt;ref name=&quot;L' evoluzione di Gattuso, il muratore del Milan&quot;&gt;{{cite web |date=26 November 2003 |title=L' evoluzione di Gattuso, il muratore del Milan |trans-title=The evolution of Gattuso, Milan's bricklayer. |url=http://archiviostorico.corriere.it/2003/novembre/26/evoluzione_Gattuso_muratore_del_Milan_co_0_031126223.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121215636/http://archiviostorico.corriere.it/2003/novembre/26/evoluzione_Gattuso_muratore_del_Milan_co_0_031126223.shtml |archive-date=21 November 2015 |access-date=11 September 2014 |work=Il Corriere della Sera |language=Italian}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gattuso Io che corro per tutti i Palloni d' oro&quot;&gt;{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2008/novembre/14/Gattuso_che_corro_per_tutti_ga_10_081114011.shtml|title=Gattuso Io che corro per tutti i Palloni d' oro|trans-title=Gattuso I the one who runs for all the Ballon d'Or winners|work=La Gazzetta dello Sport|language=Italian|date=14 November 2008|access-date=11 September 2014|archive-date=29 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229195312/http://archiviostorico.gazzetta.it/2008/novembre/14/Gattuso_che_corro_per_tutti_ga_10_081114011.shtml|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=treccani&gt;{{cite web|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/gennaro-gattuso/|title=Gattuso, Gennaro|publisher=Treccani: Enciclopedia dello Sport (2002)|language=Italian|access-date=11 September 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sostituirmi&gt;{{cite web|url=http://www.affaritaliani.it/sport/gattuso-171208.html?refresh_ce|title=Palombo, Blasi, Donadel: idee Milan per il centrocampo. Gattuso: &quot;Sì stanno pensando di sostituirmi&quot;|language=Italian|access-date=11 September 2014|archive-date=29 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229195322/https://www.affaritaliani.it/sport/gattuso-171208.html?refresh_ce|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Toʻpni yutish qobiliyatidan tashqari, Gattuzo butun faoliyati davomida raqobatbardosh tabiati va yetakchilik fazilatlari bilan mashhur boʻlib, 2009-yilda Paolo Maldini nafaqaga chiqqanidan keyin „Milan“da tez-tez sardorlik bogʻichini taqib yurgan&lt;ref name=&quot;Palermo: Panchina a Rino Gattuso&quot;&gt;{{cite web |title=Palermo: Panchina a Rino Gattuso |trans-title=Palermo: Rino Gattuso appointed coach. |url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/mercato/mercato/articoli/106305/palermo-panchina-a-rino-gattuso.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130607084826/http://www.sportmediaset.mediaset.it/mercato/mercato/articoli/106305/palermo-panchina-a-rino-gattuso.shtml |archive-date=7 June 2013 |access-date=11 September 2014 |publisher=Sport Mediaset |language=Italian}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ancelotti perde Gattuso sei mesi di stop per infortunio&quot;&gt;{{cite web |title=Ancelotti perde Gattuso sei mesi di stop per infortunio |trans-title=Ancelotti loses Gattuso, who will be out for six months due to injury. |url=http://www.repubblica.it/2008/12/sezioni/sport/calcio/serie_a/gattuso-infortunio/gattuso-infortunio/gattuso-infortunio.html |access-date=11 September 2014 |work=La Repubblica |language=Italian}}&lt;/ref&gt;.

Gattuzoning murabbiylik faoliyati [[Shveysariya Superligasi]]ning soʻnggi klubi „Sion“da oʻyinchi-murabbiy sifatida boshlangan, shuningdek, Palermo va OFI klublarida qisqa vaqt ishlagan. 2016-yil iyun oyida u Pizani B Seriyaga olib chiqdi. Keyinchalik u 2017 va 2019-yillar oraligʻida sobiq klubi „Milan“ning yoshlar jamoasi va asosiy jamoasiga murabbiylik qilgan, oʻsha yilning oxirida „Napoli“ bosh murabbiyi etib tayinlangan va u yerda murabbiy sifatidagi birinchi unvonini,  2019–20-yilgi Italiya kubogini qoʻlga kiritgan. Keyin u „Fiorentina“da qisqa muddat murabbiylik qildi va 22 kundan soʻng klub rahbariyati bilan kelishmovchiliklar tufayli isteʼfoga chiqdi. Keyin u Ispaniya La Ligasining „Valensiya“ klubi bosh murabbiyi etib tayinlandi, ammo 2023-yil yanvarida ishdan boʻshatildi. 2023-yil sentyabrida Gattuzo 2024-yil fevralida ishdan boʻshatilishidan oldin Fransiya Liga 1 klubi „Marsel“ni boshqargan. Keyinchalik u 2024-yil iyun oyida Xorvatiyaning „Xayduk Split“ klubini qabul qilib oldi va bir mavsumdan soʻng klubni tark etdi. Shundan soʻng, u 2025-yil iyun oyida Italiya terma jamoasi murabbiyi etib tayinlandi, biroq Bosniya va Gersegovinaga pley-offda magʻlub boʻlganidan keyin ketma-ket uchinchi marta jahon chempionatiga chiqa olmaganidan soʻng, 2026-yil aprel oyida isteʼfoga chiqdi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{Commons category}}
* [https://www.acmilan.com/en/club/legends/players/gattuso Gennaro Gattuso] AC Milan saytida
* [https://www.figc.it/it/nazionali/nazionali-in-cifre/dettaglio-convocato/?calciatoreId=43403&amp;squadraId=12 Gennaro Gattuso] FIGC saytida {{in lang|it}}
* {{FIFA player}}
* {{UEFA player}}

{{navboxes
|title=Italiya tarkiblari
|bg= #0066bc
|fg= #FFFFFF
|list1=
{{Italiya erkaklar tarkibi Futbol boʻyicha 2000-yilgi yozgi olimpiada o‘yinlari}}
{{Italiya tarkibi 2002-yilgi FIFA jahon chempionati}}
{{Italiya tarkibi 2004-yilgi UEFA Yevropa chempionati}}
{{Italiya tarkibi 2006-yilgi FIFA jahon chempionati}}
{{Italiya tarkibi 2008-yilgi UEFA Yevropa chempionati}}
{{Italiya tarkibi 2009-yilgi FIFA Konfederatsiyalar kubogi}}
{{Italiya tarkibi 2010-yilgi FIFA jahon chempionati}}
}}
{{Navboxes
| bg=gold
| fg=navy
| bordercolor=navy
| title= Mukofotlari
| list1=
{{2006-yilgi FIFA Jahon chempionati ramziy terma jamoasi}}
{{Premio Scirea}}
{{Italiya kubogi gʻolib murabbiylari}}
}}
{{Navboxes
|title= Murabbiylik lavozimlari
|list1= 
{{FC Sion murabbiylari}}
{{U.S. Città di Palermo murabbiylari}}
{{OFI Crete murabbiylari}}
{{AC Milan murabbiylari}}
{{SSC Napoli murabbiylari}}
{{Valencia CF murabbiylari}}
{{Olympique de Marseille murabbiylari}}
{{HNK Hajduk Split murabbiylari}}
{{Italiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}}
}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Gattuso, Gennaro}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Italiyalik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:AC Perugia Calcio futbolchilari]]
[[Turkum:Rangers F.C. futbolchilari]]
[[Turkum:US Salernitana 1919 futbolchilari]]
[[Turkum:AC Milan futbolchilari]]
[[Turkum:FC Sion futbolchilari]]
[[Turkum:Serie B futbolchilari]]
[[Turkum:Serie A futbolchilari]]
[[Turkum:Shotlandiya futbol ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Shotlandiya Premyer-ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Shveysariya Superligasi futbolchilari]]
[[Turkum:UEFA Chempionlar ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar]]
[[Turkum:Italiya erkaklar terma jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:2000-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi futbolchilar]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2004 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2008 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2002 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2006 oʻyinchilari]]
[[Turkum:2009-yilgi FIFA Konfederatsiyalar kubogi futbolchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2010 oʻyinchilari]]
[[Turkum:Futbol boʻyicha jahon chempionlari]]
[[Turkum:Italiyalik muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Shotlandiyadagi italiyalik muhojir sportchilar]]
[[Turkum:Shveysariyadagi italiyalik muhojir sportchilar]]
[[Turkum:Shotlandiyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Shveysariyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Italiyalik futbol murabbiylar]]
[[Turkum:Oʻynovchi-murabbiy boʻlgan erkak futbolchilar]]
[[Turkum:FC Sion murabbiylari]]
[[Turkum:Palermo FC murabbiylari]]
[[Turkum:OFI Crete F.C. murabbiylari]]
[[Turkum:Pisa SC murabbiylari]]
[[Turkum:AC Milan murabbiylari]]
[[Turkum:SSC Napoli murabbiylari]]
[[Turkum:Valencia CF murabbiylari]]
[[Turkum:Olympique de Marseille murabbiylari]]
[[Turkum:HNK Hajduk Split murabbiylari]]
[[Turkum:Gretsiya Superligasi murabbiylari]]
[[Turkum:Serie A murabbiylari]]
[[Turkum:La Liga murabbiylari]]
[[Turkum:Liga 1 murabbiylari]]
[[Turkum:Xorvatiya futbol ligasi murabbiylari]]
[[Turkum:Italiyalik muhojir futbol murabbiylar]]
[[Turkum:Gretsiyadagi italiyalik muhojir sportchilar]]
[[Turkum:Ispaniyadagi italiyalik muhojir sportchilar]]
[[Turkum:Fransiyadagi italiyalik muhojir sportchilar]]
[[Turkum:Xorvatiyadagi italiyalik muhojir sportchilar]]
[[Turkum:Shveysariyadagi muhojir futbol murabbiylar]]
[[Turkum:Gretsiyadagi muhojir futbol murabbiylar]]
[[Turkum:Ispaniyadagi muhojir futbol murabbiylar]]
[[Turkum:Fransiyadagi muhojir futbol murabbiylar]]
[[Turkum:Xorvatiyadagi muhojir futbol murabbiylar]]
[[Turkum:20-asrda Italiyalik sportchilar]]
[[Turkum:Italiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]]</text>
      <sha1>j2166mt1hzm57qjlyzr39b2w7mzg9vk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Archchaplain</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360749</id>
    <revision>
      <id>5974506</id>
      <timestamp>2026-04-04T10:10:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>„'''Archchaplain''' — qirollik [[saroy]]ida yuqori lavozimga ega boʻlgan [[ruhoniy]]. Bu nom asosan [[Franklar]] davlatida Karolinglar davrida qoʻllanilgan. == Muqaddas Rim archchaplainlari == * [[Willigis]] (taxm.982-1007)&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Zahn|first1=J.|title=Urkundenbuch des Herzogthums Steiermarkt, vol. I: 798-1192|date=1875|publisher=Verlag des Historisches Vereines für Steiermark|location=Graz|pages=36–45}}&lt;/ref&gt; * [[Erkanbald]] (...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1167" sha1="gwd4w53bekewyx3jrz4tzhzlobdrx3b" xml:space="preserve">'''Archchaplain''' — qirollik [[saroy]]ida yuqori lavozimga ega boʻlgan [[ruhoniy]]. Bu nom asosan [[Franklar]] davlatida Karolinglar davrida qoʻllanilgan.
== Muqaddas Rim archchaplainlari ==
* [[Willigis]] (taxm.982-1007)&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Zahn|first1=J.|title=Urkundenbuch des Herzogthums Steiermarkt, vol. I: 798-1192|date=1875|publisher=Verlag des Historisches Vereines für Steiermark|location=Graz|pages=36–45}}&lt;/ref&gt;
* [[Erkanbald]] (taxm.1016-1020)&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Zahn|first1=J.|title=Urkundenbuch des Herzogthums Steiermarkt, vol. I: 798-1192|date=1875|publisher=Verlag des Historisches Vereines für Steiermark|location=Graz|pages=45–49}}&lt;/ref&gt;
* [[Aribo]] (taxm.1023-1028)&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Zahn|first1=J.|title=Urkundenbuch des Herzogthums Steiermarkt, vol. I: 798-1192|date=1875|publisher=Verlag des Historisches Vereines für Steiermark|location=Graz|pages=49–55}}&lt;/ref&gt;
* [[Willegis]] (taxm.1073)&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Zahn|first1=J.|title=Urkundenbuch des Herzogthums Steiermarkt, vol. I: 798-1192|date=1875|publisher=Verlag des Historisches Vereines für Steiermark|location=Graz|page=84}}&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}</text>
      <sha1>gwd4w53bekewyx3jrz4tzhzlobdrx3b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974507</id>
      <parentid>5974506</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:10:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Kasblar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1187" sha1="kx8ho2r87ndoyhz4ej5xzkqbvjda0x0" xml:space="preserve">'''Archchaplain''' — qirollik [[saroy]]ida yuqori lavozimga ega boʻlgan [[ruhoniy]]. Bu nom asosan [[Franklar]] davlatida Karolinglar davrida qoʻllanilgan.
== Muqaddas Rim archchaplainlari ==
* [[Willigis]] (taxm.982-1007)&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Zahn|first1=J.|title=Urkundenbuch des Herzogthums Steiermarkt, vol. I: 798-1192|date=1875|publisher=Verlag des Historisches Vereines für Steiermark|location=Graz|pages=36–45}}&lt;/ref&gt;
* [[Erkanbald]] (taxm.1016-1020)&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Zahn|first1=J.|title=Urkundenbuch des Herzogthums Steiermarkt, vol. I: 798-1192|date=1875|publisher=Verlag des Historisches Vereines für Steiermark|location=Graz|pages=45–49}}&lt;/ref&gt;
* [[Aribo]] (taxm.1023-1028)&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Zahn|first1=J.|title=Urkundenbuch des Herzogthums Steiermarkt, vol. I: 798-1192|date=1875|publisher=Verlag des Historisches Vereines für Steiermark|location=Graz|pages=49–55}}&lt;/ref&gt;
* [[Willegis]] (taxm.1073)&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Zahn|first1=J.|title=Urkundenbuch des Herzogthums Steiermarkt, vol. I: 798-1192|date=1875|publisher=Verlag des Historisches Vereines für Steiermark|location=Graz|page=84}}&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Kasblar]]</text>
      <sha1>kx8ho2r87ndoyhz4ej5xzkqbvjda0x0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974509</id>
      <parentid>5974507</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:10:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Kasblar haqidagi chala maqolalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1231" sha1="tt2ocknm8qikhx59c41vceh5mvnau9h" xml:space="preserve">'''Archchaplain''' — qirollik [[saroy]]ida yuqori lavozimga ega boʻlgan [[ruhoniy]]. Bu nom asosan [[Franklar]] davlatida Karolinglar davrida qoʻllanilgan.
== Muqaddas Rim archchaplainlari ==
* [[Willigis]] (taxm.982-1007)&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Zahn|first1=J.|title=Urkundenbuch des Herzogthums Steiermarkt, vol. I: 798-1192|date=1875|publisher=Verlag des Historisches Vereines für Steiermark|location=Graz|pages=36–45}}&lt;/ref&gt;
* [[Erkanbald]] (taxm.1016-1020)&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Zahn|first1=J.|title=Urkundenbuch des Herzogthums Steiermarkt, vol. I: 798-1192|date=1875|publisher=Verlag des Historisches Vereines für Steiermark|location=Graz|pages=45–49}}&lt;/ref&gt;
* [[Aribo]] (taxm.1023-1028)&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Zahn|first1=J.|title=Urkundenbuch des Herzogthums Steiermarkt, vol. I: 798-1192|date=1875|publisher=Verlag des Historisches Vereines für Steiermark|location=Graz|pages=49–55}}&lt;/ref&gt;
* [[Willegis]] (taxm.1073)&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Zahn|first1=J.|title=Urkundenbuch des Herzogthums Steiermarkt, vol. I: 798-1192|date=1875|publisher=Verlag des Historisches Vereines für Steiermark|location=Graz|page=84}}&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Kasblar]]
[[Turkum:Kasblar haqidagi chala maqolalar]]</text>
      <sha1>tt2ocknm8qikhx59c41vceh5mvnau9h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaja Juvan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360750</id>
    <revision>
      <id>5974508</id>
      <timestamp>2026-04-04T10:10:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Tennischi bilgiqutisi | name                  = Kaja Juvan | tasvir                 = Kaja Juvan (2023 US Open) 24 (cropped).jpg | izoh               = Juvan 2023-yilgi AQSh ochiq chempionatida | country               = {{SVN}} | birth_date            = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|2000|11|25|df=yes}} | birth_place           = [[Lyublyana]], [[Sloveniya]] | coach                 = [[Nik Razboršek]] | height                = 1.70 m | turnedpro...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4853" sha1="cqi7c232u2f0lsgfje2r6dorc0j6c89" xml:space="preserve">{{Tennischi bilgiqutisi
| name                  = Kaja Juvan
| tasvir                 = Kaja Juvan (2023 US Open) 24 (cropped).jpg
| izoh               = Juvan 2023-yilgi AQSh ochiq chempionatida
| country               = {{SVN}}
| birth_date            = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|2000|11|25|df=yes}}
| birth_place           = [[Lyublyana]], [[Sloveniya]]
| coach                 = [[Nik Razboršek]]
| height                = 1.70 m
| turnedpro             = 2016
| plays                 = Oʻng qoʻl
| careerprizemoney      = US$ 2,539,831
| singlesrecord         =
| singlestitles         = 2 ta WTA Challenger
| highestsinglesranking = 58-oʻrin (6-iyun 2022)
| currentsinglesranking = 97-oʻrin (3-noyabr 2025)
| AustralianOpenresult  = 3R (2021)
| FrenchOpenresult      = 2R (2020, 2022)
| Wimbledonresult       = 3R (2021, 2022)
| USOpenresult          = 3R (2023)
| doublesrecord         =
| doublestitles         = 1 ta WTA
| highestdoublesranking = 97-oʻrin (18-iyul 2022)
| currentdoublesranking = 871-oʻrin (3-noyabr 2025)
| AustralianOpenDoublesresult = 2R (2022)
| FrenchOpenDoublesresult     = 2R (2022)
| WimbledonDoublesresult      = 1R (2021, 2022)
| Team                  = yes
| FedCupresult          =
| updated               = 3-noyabr 2025
|medaltemplates-expand = yes
|medaltemplates =
{{Medal|Sport|Qizlar oʻrtasida [[tennis]]}}
{{MedalCountry|{{Bayroq|Slovenia}}}}
{{MedalCompetition|[[Yoshlar Olimpiya Oʻyinlari|Yoshlar Olimpiya oʻyinlari]]}}
{{MedalGold|[[2018 Buenos-Ayres]]|[[Qizlar yakkalik]]}}
{{MedalCountry|a [[File:Olympic flag.svg|border|22px]] [[Aralash MOQ jamoasi]]}}
{{MedalCompetition|[[Yoshlar Olimpiya Oʻyinlari|Yoshlar Olimpiya oʻyinlari]]}}
{{MedalGold|[[2018-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlari|Buenos-Ayres–2018]]|Qizlar oʻrtasida juftlik}}
}}
'''Kaja Juvan''' (2000-yil 25-noyabrda tugʻilgan) — [[sloveniya]]lik professional [[Tennis|tennischi]]. Sport faoliyati davomida yakkalik yoʻnalishida 58-oʻrin, juftlik yoʻnalishida esa 97-oʻringa koʻtarilgan.

== Sport faoliyati ==
=== Oʻsmirlar ===
2017-yil yanvar oyida oʻsmirlar oʻrtasidagi qoʻshma reytingda Juvan faoliyatidagi eng yuqori koʻrsatkich — 5-oʻrinni qayd etgan. Sportchi 2016-yilgi Wimbledon chempionati va 2016-yilgi AQSh Ochiq chempionatida qizlar oʻrtasida juftlik bahslarida yarim finalga chiqishga muvaffaq boʻlgan{{Manba kerak|date=May 2025}}. Juvan 2016-yilda [[Orange Bowl]] musobaqasi gʻolibi boʻlgan{{Manba kerak|date=May 2025}}.

Juvan [[Polsha]] vakilasi [[Iga Shvyontek]] bilan birga Buenos-Ayresda oʻtkazilgan [[2018-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlari]] juftlik bahslarida [[oltin medal]]ni qoʻlga kiritgan&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.wtatennis.com/news/3665136/for-iga-swiatek-and-kaja-juvan-friendship-comes-first-at-us-open|title=For Iga Swiatek and Kaja Juvan, friendship comes first at US Open|date=2023-09-02|publisher=[[Women's Tennis Association]]|access-date=2023-11-06}}&lt;/ref&gt;.

== Professional faoliyati ==
=== 2019–2020: Katta dubulgʻa debyuti ===
Juvan [[Katta dubulgʻa (tennis)|Katta dubulgʻa]] turniridagi debyut ishtirokini 2019-yilgi Fransiya Ochiq chempionatida oʻtkazib, birinchi davrada [[Sorana Cirstea]]ga qarshi oʻyinda imkoniyatni boy bergan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.romaniajournal.ro/sports/update-roland-garros-sorana-cirstea-through-to-second-round-after-tough-match-buzarnescu-defeated/|title=Update: Roland Garros – Sorana Cirstea, Through To Second Round After Tough Match, Buzarnescu defeated|date=27 May 2019 |publisher=Romania Journal|accessdate=5 May 2025}}&lt;/ref&gt;.

Saralash bosqichidan oʻtishga muvaffaq boʻlgan Juvan 2019-yil iyul oyida Wimbledon musobaqasining ikkinchi bosqichiga chiqish uchun [[Kristýna Plíšková]]ni magʻlub etgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.wtatennis.com/news/1447097/philosophy-painting-and-friendship-getting-to-know-serenas-wimbledon-opponent-kaja-juvan|title=Philosophy, painting and friendship: Getting to know Serena's Wimbledon opponent Kaja Juvan|date=28 June 2019 |publisher=Women's Tennis Association|accessdate=5 May 2025}}&lt;/ref&gt;. Biroq keyingi bosqichda 11-raqamli tennischi [[Serena Williams]]ga magʻlub boʻlgan&lt;ref name=&quot;forbes-2019-07-06&quot;&gt;{{cite news
| title=Serena Williams Survives 18-Year-Old Qualifier Kaja Juvan, Advances To Third Round At Wimbledon
| url=https://www.forbes.com/sites/adamzagoria/2019/07/04/serena-williams-survives-18-year-old-qualifier-kaja-juvan-advances-to-third-round-at-wimbledon/#63cdae262770
| first=Adam | last=Zagoria  | work=[[Forbes]] | date=4 July 2019 | access-date=6 July 2019}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{DEFAULTSORT:Juvan, Kaja}}
[[Turkum:2000-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Sloveniyalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:2018-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan tennischilar]]</text>
      <sha1>cqi7c232u2f0lsgfje2r6dorc0j6c89</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974511</id>
      <parentid>5974508</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:11:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <comment>−[[Turkum:2018-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan tennischilar]]; +[[Turkum:Tennis 2018-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlarida]] ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4832" sha1="ijyxxi94aha7if480y0e8sxeel7hrjq" xml:space="preserve">{{Tennischi bilgiqutisi
| name                  = Kaja Juvan
| tasvir                 = Kaja Juvan (2023 US Open) 24 (cropped).jpg
| izoh               = Juvan 2023-yilgi AQSh ochiq chempionatida
| country               = {{SVN}}
| birth_date            = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|2000|11|25|df=yes}}
| birth_place           = [[Lyublyana]], [[Sloveniya]]
| coach                 = [[Nik Razboršek]]
| height                = 1.70 m
| turnedpro             = 2016
| plays                 = Oʻng qoʻl
| careerprizemoney      = US$ 2,539,831
| singlesrecord         =
| singlestitles         = 2 ta WTA Challenger
| highestsinglesranking = 58-oʻrin (6-iyun 2022)
| currentsinglesranking = 97-oʻrin (3-noyabr 2025)
| AustralianOpenresult  = 3R (2021)
| FrenchOpenresult      = 2R (2020, 2022)
| Wimbledonresult       = 3R (2021, 2022)
| USOpenresult          = 3R (2023)
| doublesrecord         =
| doublestitles         = 1 ta WTA
| highestdoublesranking = 97-oʻrin (18-iyul 2022)
| currentdoublesranking = 871-oʻrin (3-noyabr 2025)
| AustralianOpenDoublesresult = 2R (2022)
| FrenchOpenDoublesresult     = 2R (2022)
| WimbledonDoublesresult      = 1R (2021, 2022)
| Team                  = yes
| FedCupresult          =
| updated               = 3-noyabr 2025
|medaltemplates-expand = yes
|medaltemplates =
{{Medal|Sport|Qizlar oʻrtasida [[tennis]]}}
{{MedalCountry|{{Bayroq|Slovenia}}}}
{{MedalCompetition|[[Yoshlar Olimpiya Oʻyinlari|Yoshlar Olimpiya oʻyinlari]]}}
{{MedalGold|[[2018 Buenos-Ayres]]|[[Qizlar yakkalik]]}}
{{MedalCountry|a [[File:Olympic flag.svg|border|22px]] [[Aralash MOQ jamoasi]]}}
{{MedalCompetition|[[Yoshlar Olimpiya Oʻyinlari|Yoshlar Olimpiya oʻyinlari]]}}
{{MedalGold|[[2018-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlari|Buenos-Ayres–2018]]|Qizlar oʻrtasida juftlik}}
}}
'''Kaja Juvan''' (2000-yil 25-noyabrda tugʻilgan) — [[sloveniya]]lik professional [[Tennis|tennischi]]. Sport faoliyati davomida yakkalik yoʻnalishida 58-oʻrin, juftlik yoʻnalishida esa 97-oʻringa koʻtarilgan.

== Sport faoliyati ==
=== Oʻsmirlar ===
2017-yil yanvar oyida oʻsmirlar oʻrtasidagi qoʻshma reytingda Juvan faoliyatidagi eng yuqori koʻrsatkich — 5-oʻrinni qayd etgan. Sportchi 2016-yilgi Wimbledon chempionati va 2016-yilgi AQSh Ochiq chempionatida qizlar oʻrtasida juftlik bahslarida yarim finalga chiqishga muvaffaq boʻlgan{{Manba kerak|date=May 2025}}. Juvan 2016-yilda [[Orange Bowl]] musobaqasi gʻolibi boʻlgan{{Manba kerak|date=May 2025}}.

Juvan [[Polsha]] vakilasi [[Iga Shvyontek]] bilan birga Buenos-Ayresda oʻtkazilgan [[2018-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlari]] juftlik bahslarida [[oltin medal]]ni qoʻlga kiritgan&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.wtatennis.com/news/3665136/for-iga-swiatek-and-kaja-juvan-friendship-comes-first-at-us-open|title=For Iga Swiatek and Kaja Juvan, friendship comes first at US Open|date=2023-09-02|publisher=[[Women's Tennis Association]]|access-date=2023-11-06}}&lt;/ref&gt;.

== Professional faoliyati ==
=== 2019–2020: Katta dubulgʻa debyuti ===
Juvan [[Katta dubulgʻa (tennis)|Katta dubulgʻa]] turniridagi debyut ishtirokini 2019-yilgi Fransiya Ochiq chempionatida oʻtkazib, birinchi davrada [[Sorana Cirstea]]ga qarshi oʻyinda imkoniyatni boy bergan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.romaniajournal.ro/sports/update-roland-garros-sorana-cirstea-through-to-second-round-after-tough-match-buzarnescu-defeated/|title=Update: Roland Garros – Sorana Cirstea, Through To Second Round After Tough Match, Buzarnescu defeated|date=27 May 2019 |publisher=Romania Journal|accessdate=5 May 2025}}&lt;/ref&gt;.

Saralash bosqichidan oʻtishga muvaffaq boʻlgan Juvan 2019-yil iyul oyida Wimbledon musobaqasining ikkinchi bosqichiga chiqish uchun [[Kristýna Plíšková]]ni magʻlub etgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.wtatennis.com/news/1447097/philosophy-painting-and-friendship-getting-to-know-serenas-wimbledon-opponent-kaja-juvan|title=Philosophy, painting and friendship: Getting to know Serena's Wimbledon opponent Kaja Juvan|date=28 June 2019 |publisher=Women's Tennis Association|accessdate=5 May 2025}}&lt;/ref&gt;. Biroq keyingi bosqichda 11-raqamli tennischi [[Serena Williams]]ga magʻlub boʻlgan&lt;ref name=&quot;forbes-2019-07-06&quot;&gt;{{cite news
| title=Serena Williams Survives 18-Year-Old Qualifier Kaja Juvan, Advances To Third Round At Wimbledon
| url=https://www.forbes.com/sites/adamzagoria/2019/07/04/serena-williams-survives-18-year-old-qualifier-kaja-juvan-advances-to-third-round-at-wimbledon/#63cdae262770
| first=Adam | last=Zagoria  | work=[[Forbes]] | date=4 July 2019 | access-date=6 July 2019}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{DEFAULTSORT:Juvan, Kaja}}
[[Turkum:2000-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Sloveniyalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:Tennis 2018-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlarida]]</text>
      <sha1>ijyxxi94aha7if480y0e8sxeel7hrjq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974512</id>
      <parentid>5974511</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:11:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Tennis 2018-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlarida]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4766" sha1="0qdvupzzv9gki897yhbfetjxafgfti8" xml:space="preserve">{{Tennischi bilgiqutisi
| name                  = Kaja Juvan
| tasvir                 = Kaja Juvan (2023 US Open) 24 (cropped).jpg
| izoh               = Juvan 2023-yilgi AQSh ochiq chempionatida
| country               = {{SVN}}
| birth_date            = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|2000|11|25|df=yes}}
| birth_place           = [[Lyublyana]], [[Sloveniya]]
| coach                 = [[Nik Razboršek]]
| height                = 1.70 m
| turnedpro             = 2016
| plays                 = Oʻng qoʻl
| careerprizemoney      = US$ 2,539,831
| singlesrecord         =
| singlestitles         = 2 ta WTA Challenger
| highestsinglesranking = 58-oʻrin (6-iyun 2022)
| currentsinglesranking = 97-oʻrin (3-noyabr 2025)
| AustralianOpenresult  = 3R (2021)
| FrenchOpenresult      = 2R (2020, 2022)
| Wimbledonresult       = 3R (2021, 2022)
| USOpenresult          = 3R (2023)
| doublesrecord         =
| doublestitles         = 1 ta WTA
| highestdoublesranking = 97-oʻrin (18-iyul 2022)
| currentdoublesranking = 871-oʻrin (3-noyabr 2025)
| AustralianOpenDoublesresult = 2R (2022)
| FrenchOpenDoublesresult     = 2R (2022)
| WimbledonDoublesresult      = 1R (2021, 2022)
| Team                  = yes
| FedCupresult          =
| updated               = 3-noyabr 2025
|medaltemplates-expand = yes
|medaltemplates =
{{Medal|Sport|Qizlar oʻrtasida [[tennis]]}}
{{MedalCountry|{{Bayroq|Slovenia}}}}
{{MedalCompetition|[[Yoshlar Olimpiya Oʻyinlari|Yoshlar Olimpiya oʻyinlari]]}}
{{MedalGold|[[2018 Buenos-Ayres]]|[[Qizlar yakkalik]]}}
{{MedalCountry|a [[File:Olympic flag.svg|border|22px]] [[Aralash MOQ jamoasi]]}}
{{MedalCompetition|[[Yoshlar Olimpiya Oʻyinlari|Yoshlar Olimpiya oʻyinlari]]}}
{{MedalGold|[[2018-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlari|Buenos-Ayres–2018]]|Qizlar oʻrtasida juftlik}}
}}
'''Kaja Juvan''' (2000-yil 25-noyabrda tugʻilgan) — [[sloveniya]]lik professional [[Tennis|tennischi]]. Sport faoliyati davomida yakkalik yoʻnalishida 58-oʻrin, juftlik yoʻnalishida esa 97-oʻringa koʻtarilgan.

== Sport faoliyati ==
=== Oʻsmirlar ===
2017-yil yanvar oyida oʻsmirlar oʻrtasidagi qoʻshma reytingda Juvan faoliyatidagi eng yuqori koʻrsatkich — 5-oʻrinni qayd etgan. Sportchi 2016-yilgi Wimbledon chempionati va 2016-yilgi AQSh Ochiq chempionatida qizlar oʻrtasida juftlik bahslarida yarim finalga chiqishga muvaffaq boʻlgan{{Manba kerak|date=May 2025}}. Juvan 2016-yilda [[Orange Bowl]] musobaqasi gʻolibi boʻlgan{{Manba kerak|date=May 2025}}.

Juvan [[Polsha]] vakilasi [[Iga Shvyontek]] bilan birga Buenos-Ayresda oʻtkazilgan [[2018-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlari]] juftlik bahslarida [[oltin medal]]ni qoʻlga kiritgan&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.wtatennis.com/news/3665136/for-iga-swiatek-and-kaja-juvan-friendship-comes-first-at-us-open|title=For Iga Swiatek and Kaja Juvan, friendship comes first at US Open|date=2023-09-02|publisher=[[Women's Tennis Association]]|access-date=2023-11-06}}&lt;/ref&gt;.

== Professional faoliyati ==
=== 2019–2020: Katta dubulgʻa debyuti ===
Juvan [[Katta dubulgʻa (tennis)|Katta dubulgʻa]] turniridagi debyut ishtirokini 2019-yilgi Fransiya Ochiq chempionatida oʻtkazib, birinchi davrada [[Sorana Cirstea]]ga qarshi oʻyinda imkoniyatni boy bergan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.romaniajournal.ro/sports/update-roland-garros-sorana-cirstea-through-to-second-round-after-tough-match-buzarnescu-defeated/|title=Update: Roland Garros – Sorana Cirstea, Through To Second Round After Tough Match, Buzarnescu defeated|date=27 May 2019 |publisher=Romania Journal|accessdate=5 May 2025}}&lt;/ref&gt;.

Saralash bosqichidan oʻtishga muvaffaq boʻlgan Juvan 2019-yil iyul oyida Wimbledon musobaqasining ikkinchi bosqichiga chiqish uchun [[Kristýna Plíšková]]ni magʻlub etgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.wtatennis.com/news/1447097/philosophy-painting-and-friendship-getting-to-know-serenas-wimbledon-opponent-kaja-juvan|title=Philosophy, painting and friendship: Getting to know Serena's Wimbledon opponent Kaja Juvan|date=28 June 2019 |publisher=Women's Tennis Association|accessdate=5 May 2025}}&lt;/ref&gt;. Biroq keyingi bosqichda 11-raqamli tennischi [[Serena Williams]]ga magʻlub boʻlgan&lt;ref name=&quot;forbes-2019-07-06&quot;&gt;{{cite news
| title=Serena Williams Survives 18-Year-Old Qualifier Kaja Juvan, Advances To Third Round At Wimbledon
| url=https://www.forbes.com/sites/adamzagoria/2019/07/04/serena-williams-survives-18-year-old-qualifier-kaja-juvan-advances-to-third-round-at-wimbledon/#63cdae262770
| first=Adam | last=Zagoria  | work=[[Forbes]] | date=4 July 2019 | access-date=6 July 2019}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{DEFAULTSORT:Juvan, Kaja}}
[[Turkum:2000-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Sloveniyalik ayol tennischilar]]</text>
      <sha1>0qdvupzzv9gki897yhbfetjxafgfti8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974513</id>
      <parentid>5974512</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:12:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Tennischilar 2018-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlarida]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4838" sha1="bwg4am0zwzh2d87mrt20kdko3zjharc" xml:space="preserve">{{Tennischi bilgiqutisi
| name                  = Kaja Juvan
| tasvir                 = Kaja Juvan (2023 US Open) 24 (cropped).jpg
| izoh               = Juvan 2023-yilgi AQSh ochiq chempionatida
| country               = {{SVN}}
| birth_date            = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|2000|11|25|df=yes}}
| birth_place           = [[Lyublyana]], [[Sloveniya]]
| coach                 = [[Nik Razboršek]]
| height                = 1.70 m
| turnedpro             = 2016
| plays                 = Oʻng qoʻl
| careerprizemoney      = US$ 2,539,831
| singlesrecord         =
| singlestitles         = 2 ta WTA Challenger
| highestsinglesranking = 58-oʻrin (6-iyun 2022)
| currentsinglesranking = 97-oʻrin (3-noyabr 2025)
| AustralianOpenresult  = 3R (2021)
| FrenchOpenresult      = 2R (2020, 2022)
| Wimbledonresult       = 3R (2021, 2022)
| USOpenresult          = 3R (2023)
| doublesrecord         =
| doublestitles         = 1 ta WTA
| highestdoublesranking = 97-oʻrin (18-iyul 2022)
| currentdoublesranking = 871-oʻrin (3-noyabr 2025)
| AustralianOpenDoublesresult = 2R (2022)
| FrenchOpenDoublesresult     = 2R (2022)
| WimbledonDoublesresult      = 1R (2021, 2022)
| Team                  = yes
| FedCupresult          =
| updated               = 3-noyabr 2025
|medaltemplates-expand = yes
|medaltemplates =
{{Medal|Sport|Qizlar oʻrtasida [[tennis]]}}
{{MedalCountry|{{Bayroq|Slovenia}}}}
{{MedalCompetition|[[Yoshlar Olimpiya Oʻyinlari|Yoshlar Olimpiya oʻyinlari]]}}
{{MedalGold|[[2018 Buenos-Ayres]]|[[Qizlar yakkalik]]}}
{{MedalCountry|a [[File:Olympic flag.svg|border|22px]] [[Aralash MOQ jamoasi]]}}
{{MedalCompetition|[[Yoshlar Olimpiya Oʻyinlari|Yoshlar Olimpiya oʻyinlari]]}}
{{MedalGold|[[2018-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlari|Buenos-Ayres–2018]]|Qizlar oʻrtasida juftlik}}
}}
'''Kaja Juvan''' (2000-yil 25-noyabrda tugʻilgan) — [[sloveniya]]lik professional [[Tennis|tennischi]]. Sport faoliyati davomida yakkalik yoʻnalishida 58-oʻrin, juftlik yoʻnalishida esa 97-oʻringa koʻtarilgan.

== Sport faoliyati ==
=== Oʻsmirlar ===
2017-yil yanvar oyida oʻsmirlar oʻrtasidagi qoʻshma reytingda Juvan faoliyatidagi eng yuqori koʻrsatkich — 5-oʻrinni qayd etgan. Sportchi 2016-yilgi Wimbledon chempionati va 2016-yilgi AQSh Ochiq chempionatida qizlar oʻrtasida juftlik bahslarida yarim finalga chiqishga muvaffaq boʻlgan{{Manba kerak|date=May 2025}}. Juvan 2016-yilda [[Orange Bowl]] musobaqasi gʻolibi boʻlgan{{Manba kerak|date=May 2025}}.

Juvan [[Polsha]] vakilasi [[Iga Shvyontek]] bilan birga Buenos-Ayresda oʻtkazilgan [[2018-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlari]] juftlik bahslarida [[oltin medal]]ni qoʻlga kiritgan&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.wtatennis.com/news/3665136/for-iga-swiatek-and-kaja-juvan-friendship-comes-first-at-us-open|title=For Iga Swiatek and Kaja Juvan, friendship comes first at US Open|date=2023-09-02|publisher=[[Women's Tennis Association]]|access-date=2023-11-06}}&lt;/ref&gt;.

== Professional faoliyati ==
=== 2019–2020: Katta dubulgʻa debyuti ===
Juvan [[Katta dubulgʻa (tennis)|Katta dubulgʻa]] turniridagi debyut ishtirokini 2019-yilgi Fransiya Ochiq chempionatida oʻtkazib, birinchi davrada [[Sorana Cirstea]]ga qarshi oʻyinda imkoniyatni boy bergan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.romaniajournal.ro/sports/update-roland-garros-sorana-cirstea-through-to-second-round-after-tough-match-buzarnescu-defeated/|title=Update: Roland Garros – Sorana Cirstea, Through To Second Round After Tough Match, Buzarnescu defeated|date=27 May 2019 |publisher=Romania Journal|accessdate=5 May 2025}}&lt;/ref&gt;.

Saralash bosqichidan oʻtishga muvaffaq boʻlgan Juvan 2019-yil iyul oyida Wimbledon musobaqasining ikkinchi bosqichiga chiqish uchun [[Kristýna Plíšková]]ni magʻlub etgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.wtatennis.com/news/1447097/philosophy-painting-and-friendship-getting-to-know-serenas-wimbledon-opponent-kaja-juvan|title=Philosophy, painting and friendship: Getting to know Serena's Wimbledon opponent Kaja Juvan|date=28 June 2019 |publisher=Women's Tennis Association|accessdate=5 May 2025}}&lt;/ref&gt;. Biroq keyingi bosqichda 11-raqamli tennischi [[Serena Williams]]ga magʻlub boʻlgan&lt;ref name=&quot;forbes-2019-07-06&quot;&gt;{{cite news
| title=Serena Williams Survives 18-Year-Old Qualifier Kaja Juvan, Advances To Third Round At Wimbledon
| url=https://www.forbes.com/sites/adamzagoria/2019/07/04/serena-williams-survives-18-year-old-qualifier-kaja-juvan-advances-to-third-round-at-wimbledon/#63cdae262770
| first=Adam | last=Zagoria  | work=[[Forbes]] | date=4 July 2019 | access-date=6 July 2019}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{DEFAULTSORT:Juvan, Kaja}}
[[Turkum:2000-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Sloveniyalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:Tennischilar 2018-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlarida]]</text>
      <sha1>bwg4am0zwzh2d87mrt20kdko3zjharc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974515</id>
      <parentid>5974513</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:13:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <origin>5974515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4723" sha1="sq6gflhu9ng66ptl2y99i5iwptr7a7i" xml:space="preserve">{{Tennischi bilgiqutisi
| name                  = Kaja Juvan
| tasvir                 = Kaja Juvan (2023 US Open) 24 (cropped).jpg
| izoh               = Juvan 2023-yilgi AQSh ochiq chempionatida
| country               = {{SVN}}
| birth_date            = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|2000|11|25|df=yes}}
| birth_place           = [[Lyublyana]], [[Sloveniya]]
| coach                 = [[Nik Razboršek]]
| height                = 1.70 m
| turnedpro             = 2016
| plays                 = Oʻng qoʻl
| careerprizemoney      = US$ 2,539,831
| singlesrecord         =
| singlestitles         = 2 ta WTA Challenger
| highestsinglesranking = 58-oʻrin (6-iyun 2022)
| currentsinglesranking = 97-oʻrin (3-noyabr 2025)
| AustralianOpenresult  = 3R (2021)
| FrenchOpenresult      = 2R (2020, 2022)
| Wimbledonresult       = 3R (2021, 2022)
| USOpenresult          = 3R (2023)
| doublesrecord         =
| doublestitles         = 1 ta WTA
| highestdoublesranking = 97-oʻrin (18-iyul 2022)
| currentdoublesranking = 871-oʻrin (3-noyabr 2025)
| AustralianOpenDoublesresult = 2R (2022)
| FrenchOpenDoublesresult     = 2R (2022)
| WimbledonDoublesresult      = 1R (2021, 2022)
| Team                  = yes
| FedCupresult          =
| updated               = 3-noyabr 2025
|medaltemplates-expand = yes
|medaltemplates =
{{Medal|Sport|Qizlar oʻrtasida [[tennis]]}}
{{MedalCountry|{{Bayroq|Slovenia}}}}
{{MedalCompetition|[[Yoshlar Olimpiya Oʻyinlari|Yoshlar Olimpiya oʻyinlari]]}}
{{MedalGold|[[2018 Buenos-Ayres]]|[[Qizlar yakkalik]]}}
{{MedalCountry|a [[File:Olympic flag.svg|border|22px]] [[Aralash MOQ jamoasi]]}}
{{MedalCompetition|[[Yoshlar Olimpiya Oʻyinlari|Yoshlar Olimpiya oʻyinlari]]}}
{{MedalGold|[[2018-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlari|Buenos-Ayres–2018]]|Qizlar oʻrtasida juftlik}}
}}
'''Kaja Juvan''' (2000-yil 25-noyabrda tugʻilgan) — [[sloveniya]]lik professional [[Tennis|tennischi]]. Sport faoliyati davomida yakkalik yoʻnalishida 58-oʻrin, juftlik yoʻnalishida 97-oʻringa koʻtarilgan.

== Sport faoliyati ==
2017-yil yanvar oyida oʻsmirlar oʻrtasidagi qoʻshma reytingda Juvan faoliyatidagi eng yuqori koʻrsatkich — 5-oʻrinni qayd etgan. Sportchi 2016-yilgi Wimbledon chempionati va 2016-yilgi AQSh Ochiq chempionatida qizlar oʻrtasida juftlik bahslarida yarim finalga chiqishga muvaffaq boʻlgan{{Manba kerak|date=May 2025}}.

Juvan [[Polsha]] vakilasi [[Iga Shvyontek]] bilan birga Buenos-Ayresda oʻtkazilgan [[2018-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlari]] juftlik bahslarida [[oltin medal]]ni qoʻlga kiritgan&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.wtatennis.com/news/3665136/for-iga-swiatek-and-kaja-juvan-friendship-comes-first-at-us-open|title=For Iga Swiatek and Kaja Juvan, friendship comes first at US Open|date=2023-09-02|publisher=[[Women's Tennis Association]]|access-date=2023-11-06}}&lt;/ref&gt;.

== Professional faoliyati ==
=== 2019–2020: Katta dubulgʻa debyuti ===
Juvan [[Katta dubulgʻa (tennis)|Katta dubulgʻa]] turniridagi debyut ishtirokini 2019-yilgi Fransiya Ochiq chempionatida oʻtkazib, birinchi davrada [[Sorana Cirstea]]ga qarshi oʻyinda imkoniyatni boy bergan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.romaniajournal.ro/sports/update-roland-garros-sorana-cirstea-through-to-second-round-after-tough-match-buzarnescu-defeated/|title=Update: Roland Garros – Sorana Cirstea, Through To Second Round After Tough Match, Buzarnescu defeated|date=27 May 2019 |publisher=Romania Journal|accessdate=5 May 2025}}&lt;/ref&gt;.

Saralash bosqichidan oʻtishga muvaffaq boʻlgan Juvan 2019-yil iyul oyida Wimbledon musobaqasining ikkinchi bosqichiga chiqish uchun [[Kristýna Plíšková]]ni magʻlub etgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.wtatennis.com/news/1447097/philosophy-painting-and-friendship-getting-to-know-serenas-wimbledon-opponent-kaja-juvan|title=Philosophy, painting and friendship: Getting to know Serena's Wimbledon opponent Kaja Juvan|date=28 June 2019 |publisher=Women's Tennis Association|accessdate=5 May 2025}}&lt;/ref&gt;. Biroq keyingi bosqichda 11-raqamli tennischi [[Serena Williams]]ga magʻlub boʻlgan&lt;ref name=&quot;forbes-2019-07-06&quot;&gt;{{cite news
| title=Serena Williams Survives 18-Year-Old Qualifier Kaja Juvan, Advances To Third Round At Wimbledon
| url=https://www.forbes.com/sites/adamzagoria/2019/07/04/serena-williams-survives-18-year-old-qualifier-kaja-juvan-advances-to-third-round-at-wimbledon/#63cdae262770
| first=Adam | last=Zagoria  | work=[[Forbes]] | date=4 July 2019 | access-date=6 July 2019}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{DEFAULTSORT:Juvan, Kaja}}
[[Turkum:2000-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Sloveniyalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:Tennischilar 2018-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlarida]]</text>
      <sha1>sq6gflhu9ng66ptl2y99i5iwptr7a7i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Gennaro Gattuso</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360751</id>
    <revision>
      <id>5974510</id>
      <timestamp>2026-04-04T10:11:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Tennischilar 2018-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlarida</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360752</id>
    <revision>
      <id>5974514</id>
      <timestamp>2026-04-04T10:12:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sitora Oblakulova</username>
        <id>85592</id>
      </contributor>
      <comment>„[[Turkum:Tennis 2018-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlarida]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="p3z00bnjb36midqg7ca7288xmagpvj9" xml:space="preserve">[[Turkum:Tennis 2018-yilgi Yozgi Yoshlar Olimpiada oʻyinlarida]]</text>
      <sha1>p3z00bnjb36midqg7ca7288xmagpvj9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maxuel Cássio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360753</id>
    <revision>
      <id>5974516</id>
      <timestamp>2026-04-04T10:15:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Umarxon III</username>
        <id>18267</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Futbolchi bilgiqutisi  | ism                = Maxuel Cássio  | tasvir             =   | toʻliqism          =   | boʻyi              = {{height|m=1.67}}  | tavallud_sana      = {{Birth date and age|df=yes|2000|1|31}}  | tavallud_joyi      = {{tavalludJoyi|Cataguases}}, [[Braziliya]]  | joriyklub          = [[Metallurg Bekobod]]  | klubraqami         = 90  | pozitsiya          = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] }} '''Maxuel de Cássio da Silva'''...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1298" sha1="rbtrugs0tc2fkhjvqz4ibv6tpr374ax" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | ism                = Maxuel Cássio
 | tasvir             = 
 | toʻliqism          = 
 | boʻyi              = {{height|m=1.67}}
 | tavallud_sana      = {{Birth date and age|df=yes|2000|1|31}}
 | tavallud_joyi      = {{tavalludJoyi|Cataguases}}, [[Braziliya]]
 | joriyklub          = [[Metallurg Bekobod]]
 | klubraqami         = 90
 | pozitsiya          = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]]
}}
'''Maxuel de Cássio da Silva''' (2000-yil 31-yanvar) — [[braziliya]]lik futbolchi. [[2026-yil]]dan [[Metallurg Bekobod]] klubida [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]] sifatida oʻynaydi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://puraarte.com.br/atleta/maxuel-cassio/|title=Maxuel de Cássio da Silva}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.playmakerstats.com/player/maxuel-cassio/693968?epoca_id=153|title=99.Maxuel Cássio}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.besoccer.com/player/career-path/maxuel-906032|title=Maxuel Cássio´s career}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
{{footy-bio-stub}}
{{Metallurg futbol klubi tarkibi}}
{{DEFAULTSORT:Cássio, Maxuel}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Braziliyalik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekistondagi braziliyalik muhojir sportchilar]]
[[Turkum:Metallurg Bekobod klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]]</text>
      <sha1>rbtrugs0tc2fkhjvqz4ibv6tpr374ax</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974552</id>
      <parentid>5974516</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:23:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5974552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3126" sha1="nuv5lxir6wm51f86e9ed2qeoeuxi8ep" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | ism                = Maxuel Cássio
 | tasvir             = 
 | toʻliqism          = Maxuel de Cássio da Silva
 | tavallud_sana      = {{Birth date and age|df=yes|2000|1|31}}
 | tavallud_joyi      = {{tavalludJoyi|Cataguases}}, [[Braziliya]]
 | boʻyi              = {{height|m=1.67}}
 | pozitsiya          = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]]
 | joriyklub          = [[Metallurg Bekobod]]
 | klubraqami         = 90
 | yoshlikyillari1    = 
 | yoshlikklublari1   = Botafogo
 | yillar1            = 2021—2022
 | klublar1           = CF Esperança Lagos
 | isht1              = 
 | gollar1            = 
 | yillar2            = 2022—2023
 | klublar2           = SC Farense U23
 | isht2              = 
 | gollar2            = 
 | yillar3            = 2022—2023
 | klublar3           = SC Farense
 | isht3              = 
 | gollar3            = 
 | yillar4            = 2023—2024
 | klublar4           = CF Os Belenenses
 | isht4              = 
 | gollar4            = 
 | yillar5            = 2024
 | klublar5           = SC Farense
 | isht5              = 
 | gollar5            = 
 | yillar6            = 2024
 | klublar6           = Madura United
 | isht6              = 16
 | gollar6            = 1
 | yillar7            = 2025
 | klublar7           = Pouso Alegre
 | isht7              = 7
 | gollar7            = 1
 | yillar8            = 2025
 | klublar8           = Ypiranga-RS
 | isht8              = 8
 | gollar8            = 0
 | yillar9            = 2026—
 | klublar9           = [[Metallurg Bekobod]]
 | isht9              = 
 | gollar9            = 
 | yillar10           =
 | klublar10          = 
 | isht10             = 
 | gollar10           =  
}}
'''Maxuel de Cássio da Silva''' (2000-yil 31-yanvar) — [[braziliya]]lik futbolchi. [[2026-yil]]dan [[Metallurg Bekobod]] klubida [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]] sifatida oʻynaydi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://puraarte.com.br/atleta/maxuel-cassio/|title=Maxuel de Cássio da Silva}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.playmakerstats.com/player/maxuel-cassio/693968?epoca_id=153|title=99.Maxuel Cássio}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.besoccer.com/player/career-path/maxuel-906032|title=Maxuel Cássio´s career}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
{{footy-bio-stub}}

{{Metallurg futbol klubi tarkibi}}

{{DEFAULTSORT:Cássio, Maxuel}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Braziliyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]]
[[Turkum:CF Esperança Lagos futbolchilari]]
[[Turkum:S.C. Farense futbolchilari]]
[[Turkum:C.F. Os Belenenses futbolchilari]]
[[Turkum:Madura United F.C. futbolchilari]]
[[Turkum:Pouso Alegre FC futbolchilari]]
[[Turkum:Ypiranga FC futbolchilari]]
[[Turkum:Metallurg Bekobod klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Braziliyalik muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Portugaliyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Indoneziyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Oʻzbekistondagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Oʻzbekistondagi braziliyalik muhojir sportchilar]]</text>
      <sha1>nuv5lxir6wm51f86e9ed2qeoeuxi8ep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hinata toʻgʻoni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360754</id>
    <revision>
      <id>5974517</id>
      <timestamp>2026-04-04T10:19:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ahror Akramovich</username>
        <id>75193</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1162" sha1="s096j0l4tezjx4f9v39lrysw8gwhoum" xml:space="preserve">{{Toʻgʻon
| location             = [[Ivate prefekturasi]], Yaponiya
| location_map         = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official        =日向ダム
|dam_crosses          =
|res_name             =
|dam_length           = 290m
|dam_height           = 56.5m
|dam_width_base       =
|construction_began   = 1981
|opening              = 1997
|cost                 =
|res_catchment        = 22 sq. km
|res_surface          = 29 gektar
| coordinates          = {{coord|39|17|34|N|141|47|51|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Hinata toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 日向ダム) — [[Yaponiya]]ning [[Ivate prefekturasi]] hududida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon asosan suv toshqinlarini nazorat qilish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 22 km² ni tashkil etadi&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Hinata Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0269}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}

[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]</text>
      <sha1>s096j0l4tezjx4f9v39lrysw8gwhoum</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hisanai Tameike toʻgʻoni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360755</id>
    <revision>
      <id>5974518</id>
      <timestamp>2026-04-04T10:22:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ahror Akramovich</username>
        <id>75193</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1145" sha1="hyfzvl0za4h56wjmo405xatb01m7fuh" xml:space="preserve">{{Toʻgʻon
| location             = [[Ivate prefekturasi]], Yaponiya
| location_map         = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official        =佐比内溜池
|dam_crosses          =
|res_name             =
|dam_length           = 92 m
|dam_height           = 27 m
|dam_width_base       =
|construction_began   = 1980
|opening              = 1982
|cost                 =
|res_catchment        = 7.6 sq. km
|res_surface          =
| coordinates          = {{coord|39|18|06|N|141|39|38|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Hisanai Tameike toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 佐比内溜池) — [[Yaponiya]]ning [[Ivate prefekturasi]] hududida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 7,6 km² ni tashkil etadi&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Hisanai Tameike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3626}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}

[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]</text>
      <sha1>hyfzvl0za4h56wjmo405xatb01m7fuh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Avtomobil kuzov ustasi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360756</id>
    <revision>
      <id>5974519</id>
      <timestamp>2026-04-04T10:25:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>„[[File:Arthur Harding's car-body repair shop at Oswestry (1493376).jpg|thumb|380x380px|''Auto Body Technician Working On A Car''.]]  '''Avtomobil kuzov ustasi'''— yoʻl-transport hodisasi yoki avtohalokatdan keyin avtomobil [[kuzov]]ini taʼmirlash va qayta boʻyash, shuningdek avtomobil [[shassi]]sini toʻgʻrilash bilan shugʻullanuvchi mutaxassis&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bls.gov/oes/current/oes493021.htm|title=Automotive Body and Related...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1383" sha1="sc5buf48tbxga0p2b5knckhu59yiljr" xml:space="preserve">[[File:Arthur Harding's car-body repair shop at Oswestry (1493376).jpg|thumb|380x380px|''Auto Body Technician Working On A Car''.]]

'''Avtomobil kuzov ustasi'''— yoʻl-transport hodisasi yoki avtohalokatdan keyin avtomobil [[kuzov]]ini taʼmirlash va qayta boʻyash, shuningdek avtomobil [[shassi]]sini toʻgʻrilash bilan shugʻullanuvchi mutaxassis&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bls.gov/oes/current/oes493021.htm|title=Automotive Body and Related Repairers|website=www.bls.gov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Autobody Repair {{!}} WorldSkills |url=https://worldskills.org/skills/id/225/ |access-date=2024-04-29 |website=worldskills.org |language=en}}&lt;/ref&gt; .

Ish asosan amaliyot qilib oʻrganiladi. [[AQSh]]dagi National Institute for Automotive Service Excellence orqali ham mutaxassislar [[sertifikat]] olishlari mumkin&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Auto Body Mechanic: Job Duties, Career Outlook, and Education Requirements |url=https://learn.org/articles/https%3A%2F%2Flearn.org%2Farticles%2FAuto_Body_Mechanic_Job_Duties_Career_Outlook_and_Education_Requirements.html |access-date=2023-01-20 |website=learn.org}}&lt;/ref&gt;.

== Sources ==
{{Source-attribution|{{Cite web |title=Automotive Body and Related Repairers |url=https://www.bls.gov/oes/current/oes493021.htm |access-date=2024-04-29 |website=Bureau of Labor Statistics |language=en-us}}}}

== Manbalar ==
{{manbalar}}</text>
      <sha1>sc5buf48tbxga0p2b5knckhu59yiljr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974521</id>
      <parentid>5974519</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:27:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Kasblar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1403" sha1="sb1rkgxeigg8jdy7qudve0875xdkp5g" xml:space="preserve">[[File:Arthur Harding's car-body repair shop at Oswestry (1493376).jpg|thumb|380x380px|''Auto Body Technician Working On A Car''.]]

'''Avtomobil kuzov ustasi'''— yoʻl-transport hodisasi yoki avtohalokatdan keyin avtomobil [[kuzov]]ini taʼmirlash va qayta boʻyash, shuningdek avtomobil [[shassi]]sini toʻgʻrilash bilan shugʻullanuvchi mutaxassis&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bls.gov/oes/current/oes493021.htm|title=Automotive Body and Related Repairers|website=www.bls.gov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Autobody Repair {{!}} WorldSkills |url=https://worldskills.org/skills/id/225/ |access-date=2024-04-29 |website=worldskills.org |language=en}}&lt;/ref&gt; .

Ish asosan amaliyot qilib oʻrganiladi. [[AQSh]]dagi National Institute for Automotive Service Excellence orqali ham mutaxassislar [[sertifikat]] olishlari mumkin&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Auto Body Mechanic: Job Duties, Career Outlook, and Education Requirements |url=https://learn.org/articles/https%3A%2F%2Flearn.org%2Farticles%2FAuto_Body_Mechanic_Job_Duties_Career_Outlook_and_Education_Requirements.html |access-date=2023-01-20 |website=learn.org}}&lt;/ref&gt;.

== Sources ==
{{Source-attribution|{{Cite web |title=Automotive Body and Related Repairers |url=https://www.bls.gov/oes/current/oes493021.htm |access-date=2024-04-29 |website=Bureau of Labor Statistics |language=en-us}}}}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Kasblar]]</text>
      <sha1>sb1rkgxeigg8jdy7qudve0875xdkp5g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974522</id>
      <parentid>5974521</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:27:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Kasblar haqidagi chala maqolalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1447" sha1="st1l5kdmjo4dy35j5m26bixjpjwfmih" xml:space="preserve">[[File:Arthur Harding's car-body repair shop at Oswestry (1493376).jpg|thumb|380x380px|''Auto Body Technician Working On A Car''.]]

'''Avtomobil kuzov ustasi'''— yoʻl-transport hodisasi yoki avtohalokatdan keyin avtomobil [[kuzov]]ini taʼmirlash va qayta boʻyash, shuningdek avtomobil [[shassi]]sini toʻgʻrilash bilan shugʻullanuvchi mutaxassis&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bls.gov/oes/current/oes493021.htm|title=Automotive Body and Related Repairers|website=www.bls.gov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Autobody Repair {{!}} WorldSkills |url=https://worldskills.org/skills/id/225/ |access-date=2024-04-29 |website=worldskills.org |language=en}}&lt;/ref&gt; .

Ish asosan amaliyot qilib oʻrganiladi. [[AQSh]]dagi National Institute for Automotive Service Excellence orqali ham mutaxassislar [[sertifikat]] olishlari mumkin&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Auto Body Mechanic: Job Duties, Career Outlook, and Education Requirements |url=https://learn.org/articles/https%3A%2F%2Flearn.org%2Farticles%2FAuto_Body_Mechanic_Job_Duties_Career_Outlook_and_Education_Requirements.html |access-date=2023-01-20 |website=learn.org}}&lt;/ref&gt;.

== Sources ==
{{Source-attribution|{{Cite web |title=Automotive Body and Related Repairers |url=https://www.bls.gov/oes/current/oes493021.htm |access-date=2024-04-29 |website=Bureau of Labor Statistics |language=en-us}}}}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Kasblar]]
[[Turkum:Kasblar haqidagi chala maqolalar]]</text>
      <sha1>st1l5kdmjo4dy35j5m26bixjpjwfmih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ikkatai toʻgʻoni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360757</id>
    <revision>
      <id>5974520</id>
      <timestamp>2026-04-04T10:25:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ahror Akramovich</username>
        <id>75193</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Toʻgʻon | location             = [[Ivate prefekturasi]], Yaponiya | location_map         = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |name_official        =一方井ダム |dam_crosses          = |res_name             = |dam_length           = 390 m |dam_height           = 40 m |dam_width_base       = |construction_began   = 1972 |opening              = 1990 |cost                 = |res_surface          = 28 gektar | coordinates...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1103" sha1="i0l31nc8l5p7pl1glff7lpajq3ruq4a" xml:space="preserve">{{Toʻgʻon
| location             = [[Ivate prefekturasi]], Yaponiya
| location_map         = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official        =一方井ダム
|dam_crosses          =
|res_name             =
|dam_length           = 390 m
|dam_height           = 40 m
|dam_width_base       =
|construction_began   = 1972
|opening              = 1990
|cost                 =
|res_surface          = 28 gektar
| coordinates          = {{coord|40|0|51|N|141|7|59|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Ikkatai toʻgʻoni''' (yaponcha: 一方井ダム) — [[Yaponiya]]ning [[Ivate prefekturasi]] hududida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 5,6 km² ni tashkil etadi&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Ikkatai Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0260}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}

[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]</text>
      <sha1>i0l31nc8l5p7pl1glff7lpajq3ruq4a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Goʻkdepe,Turkmaniston</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360758</id>
    <revision>
      <id>5974524</id>
      <timestamp>2026-04-04T10:43:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maxamadjonova Muslima</username>
        <id>241329</id>
      </contributor>
      <comment>maqolani tarjima qildim</comment>
      <origin>5974524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4478" sha1="5163ekxbzmt0kgpr97y3evoc1bo9fsg" xml:space="preserve">{{Bilgiquti aholi punkti
| oʻzbekcha nomi = Go'kdepe &lt;br /&gt; {{lang-tk|Gökdepe}}
| mavqe = shahar
| mamlakat = Turkmaniston 
| mintaqa turi = 
| mintaqa =
| jadvalda mintaqa =
| tuman turi =
| tuman =
| jadvalda tuman =
| jamoat turi =
| jamoat =
| jadvalda jamoat =
| qaram =
| gerb =
| bayroq =
 |lat_dir = N|lat_deg= 38|lat_min= 09|28
 |lon_dir = E|lon_deg= 57|lon_min= 57|59
 |CoordAddon = type:city(600100)_region:TM
| CoordScale =
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 250
| mintaqa xaritasi oʻlchami =
| tuman xaritasi oʻlchami =
| mamlakat xaritasi =
| mintaqa xaritasi =
| tuman xaritasi =
| ichki bolinishi = 5 etrap
| asos solingan = 
| ilk eslatilishi =
| avvalgi nomlari =
| qachondan beri =
| maydon =
| balandlik turi =
| AP markazi balandligi = 211 
| iqlim =
| rasmiy til = 
| aholi = 33,381
| sanalgan yil = 2022
| zichlik =
| aglomeratsiya =
| milliy tarkib = [[turkmanlar]], [[ruslar]], [[oʻzbeklar]], [[armanlar]]
| konfessiyaviy tarkib = Musulmonlar
| etnoxronim =
| vaqt mintaqasi = +5
| DST =
| telefon kodi = +993 132
| pochta indeksi =
| pochta indekslari = 745190
| avtomobil kodi =
| identifikator turi =
| raqamli identifikator =
| Commons turkumi =
| sayt = http://ashgabat.gov.tm/
| sayt tili = ru
|tasvir={{Bayroq|Turkmaniston}}
}}

[[File:05_Геок-Тепе.jpg | thumb | right | 1913- yilda Go'kdepe]]
'''Go'kdepe''', ([[turkmancha]] Gökdepe, Gök - yashil va depe - tepalik, cho'qqi) Turkmanistonning Ahal viloyatida joylashgan Gökdepe tumanining ma’muriy markazi hisoblangan shahar. Ataniyazovning izohlashicha, bu hududdagi, shuningdek Turkmanistonning boshqa joylaridagi tepaliklar “shamol olib kelgan tuman sabab ko‘kimtir-qora rangda ko‘rinadi” va aholi bu yerlarga shundan kelib chiqib nom bergan&lt;ref&gt;[http://www.encyclopedia.com/doc/1O209-Gkdepe.html Concise Dictionary of World Place-Names, 2005]&lt;/ref&gt;. Bu qal'a dastlab turkmanlarning mudofaa markazi bo'lgan. 2022-yilda aholisi 33,381 ta bo'lgan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komiteti|url=https://www.stat.gov.tm/population-census|access-date=2025-12-04|website=www.stat.gov.tm}}&lt;/ref&gt;.

==Tarixi==
===[[Go'kdepe jangi]]===
Go'kdepe qal’asi atrofi devor bilan o‘ralgan bo‘lib, uning aylanasi 2,8 kmni tashkil etgan. Devor balandligi 5,5 metr, qalinligi esa 6 dan 9 metrgacha  bo‘lgan. 1880-yil dekabr oyida Go'kdepe qamali vaqtida qal’aga general [[Mixail Skobelev]] boshchiligidagi 6 000 nafar rus qo‘shini 25 000 nafar himoyachiga qarshi hujum qilgan&lt;ref&gt;{{EB1911|inline=y|wstitle=Geok-Tepe|volume=11|page=638}}&lt;/ref&gt;. Qamal 23 kun davom etgan, shundan so‘ng qal’a shturm bilan egallangan. Rus qo‘shinlari kuchli qarshilikka duch kelgan va oxir-oqibat devor ostidan tunnel qazib, 1881-yil 12-yanvar (yangi taqvim bo‘yicha 24-yanvar) kuni devor ostida portlovchi modda portlatish orqali qal’aga yorib kirgan. Qal’a yorib o‘tilgach, rus qo‘shinlari ichkariga bostirib kirgan. Portlash natijasida bir necha yuz himoyachi halok bo‘lgan, keyingi janglarda esa yana ko‘plab odamlar qurbon bo‘lgan. Oxir-oqibat himoyachilar va qal’a ichidagi 40 000 nafar tinch aholi sahro tomon qochgan, ularni Skobelevning otliq qo‘shinlari quvib borgan. Qochish vaqtida taxminan 8 000 nafar turkman askari va tinch aholi halok bo‘lgan, bu esa qal’a ichida halok bo‘lgan 6 500 kishiga qo‘shiladi. Rus qo‘shinlari yo‘qotishlari esa 398 kishi halok bo‘lgan va 669 kishi yaralangan.

==Iqtisodiyot==
Go'kdepe — paxta tozalash zavodi hamda Turkmanistonning birinchi prezidenti [[Saparmurod Niyozov]]ning otasi, qahramon Otamurod Niyazov nomi bilan atalgan Gökdepe to‘qimachilik fabrikasi joylashgan. Shaharda ikkita shifoxona mavjud bo‘lib, ulardan biri umumiy tibbiyotga ixtisoslashgan, ikkinchisi esa akusherlik va pediatriya yo‘nalishida xizmat ko‘rsatadi. Shaharning markaziy bozori —  markaziy temir yo‘l va avtovokzal yaqinida joylashgan. Bu bozor atrofdagi qishloqlardan kelgan aholining mahsulot sotishi va zaruriy ehtiyojlarini xarid qilishi uchun muhim savdo nuqtasi hisoblanadi.

==Arxitektura==
Shaharning asosiy diqqatga sazovor obyekti — Saparmurat Hajji masjidi bo‘lib, u 1995-yilda prezident Niyazov buyrug‘i bilan Go'kdepe jangida halok bo‘lganlar xotirasiga bag‘ishlab qurilgan. Mahalliy tarix muzeyi masjid hududida joylashgan bo‘lib, uning bir qavati aynan ushbu jangga bag‘ishlangan. Butun majmua sobiq qal’aning janubiy qismida joylashgan.

==Manbalar==</text>
      <sha1>5163ekxbzmt0kgpr97y3evoc1bo9fsg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>N'Golo Kanté</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360759</id>
    <revision>
      <id>5974526</id>
      <timestamp>2026-04-04T10:56:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Futbolchi bilgiqutisi  | name               = N'Golo Kanté  | image              = N'Golo Kanté (cropped).jpg  | caption            = Kanté [[Fransiya milliy futbol terma jamoasi|Fransiya]] bilan [[Futbol boʻyicha 2018-yilgi jahon chempionati|2018-yilgi jahon chempionati]]da  | full_name          = N'Golo Kanté&lt;ref name=Legion&gt;{{cite journal |date=1 January 2019 |title=Décret du 31 décembre 2018 portant promotion et nomination |trans-title...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8890" sha1="p2naji95tnalvf0agzxkatol9v33wrq" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | name               = N'Golo Kanté
 | image              = N'Golo Kanté (cropped).jpg
 | caption            = Kanté [[Fransiya milliy futbol terma jamoasi|Fransiya]] bilan [[Futbol boʻyicha 2018-yilgi jahon chempionati|2018-yilgi jahon chempionati]]da
 | full_name          = N'Golo Kanté&lt;ref name=Legion&gt;{{cite journal |date=1 January 2019 |title=Décret du 31 décembre 2018 portant promotion et nomination |trans-title=Decree of 31 December 2018 on promotion and appointment |url=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000037909703 |journal=Official Journal of the French Republic |volume=2019 |issue=1 |id=PRER1835394D |access-date=28 November 2020 |language=fr |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713073535/https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000037909703 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
 | birth_date         = {{birth date and age|1991|3|29|df=y}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA World Cup Russia 2018: List of Players: France |publisher=FIFA |page=11 |date=15 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190611000407/https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |archive-date=11 June 2019}}&lt;/ref&gt;
 | birth_place        = {{tavalludJoyi|Parij}}, Fransiya
 | height             = 1.68 m&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.spl.com.sa/en/players/80386/ngolo-kante |title=N'Golo Kanté |publisher=Saudi Pro League |access-date=12 February 2024}}&lt;/ref&gt;
 | position           = [[Yarim himoyachi|Tayanch yarim himoyachi]]
 | currentclub        = [[Fenerbahçe S.K. (football)|Fenerbahçe]]
 | clubnumber         = 17
 | youthyears1        = 2001—2010
 | youthclubs1        = JS Suresnes
 | youthyears2        = 2010—2012
 | youthclubs2        = [[US Boulogne|Boulogne]]
 | yillar1            = 2012—2013
 | klublar1           = [[US Boulogne|Boulogne]]
 | isht1              = 38
 | gollar1            = 3
 | yillar2            = 2013—2015
 | klublar2           = [[Stade Malherbe Caen|Caen]]
 | isht2              = 75
 | gollar2            = 4
 | yillar3            = 2015—2016
 | klublar3           = [[Leicester City F.C.|Leicester City]]
 | isht3              = 37
 | gollar3            = 1
 | yillar4            = 2016—2023
 | klublar4           = [[Chelsea F.C.|Chelsea]]
 | isht4              = 190
 | gollar4            = 11
 | yillar5            = 2023—2026
 | klublar5           = [[Al-Ittihad Club (Jeddah)|Al-Ittihad]]
 | isht5              = 79
 | gollar5            = 8
 | yillar6            = 2026—
 | klublar6           = [[Fenerbahçe S.K. (football)|Fenerbahçe]]
 | isht6              = 7
 | gollar6            = 1
 | milliyyillar1      = 2016—
 | milliyjamoa1       = [[Fransiya milliy futbol terma jamoasi|Fransiya]]
 | milliyisht1        = 67
 | milliygollar1      = 2
 | club-update        = 19:00, 17 March 2026 (UTC)
 | nationalteam-update = 21:00, 29 March 2026 (UTC)
}}
'''NʼGolo Kanté''' (1991-yil 29-martda tugʻilgan) — fransiyalik professional [[futbolchi]], [[Turkiya Superligasi]] ishtirokchisi „[[Fenerbahche]]“ va [[Fransiya milliy futbol terma jamoasi|Fransiya terma jamoasi]]da [[Yarim himoyachi|tayanch yarim himoyachi]]si sifatida oʻynaydi. NʼGolo oʻz avlodining eng buyuk tayanch yarim himoyachilaridan biri sifatida tanilgan. Oʻzining chidamliligi va maydondagi ishchanligi bilan mashhur&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-07-18 |title=The 25 Best Defensive Midfielders in World Soccer—Ranked |url=https://www.si.com/soccer/the-best-defensive-midfielders-in-world-soccer-ranked |access-date=2025-09-30 |website=SI |language=en-US}}&lt;/ref&gt;.

Kanté oʻzining professional karyerasidagi debyutini 2012-yilda „Boulogne“ safida oʻtkazgan. [[Ligue 2|Liga 2]] navbatdagi turida zaxiradan maydonga tushgan va keyingi yili uchinchi divizionda butun mavsum davomida oʻynagan. Shundan soʻng u Liga 2 vakili „Can“ klubiga erkin agent sifatida qoʻshilgan. Can jamoasi mavsum yakunida uchinchi oʻrinni egallagan va [[Futbol boʻyicha Fransiya chempionati (Liga 1)|Liga 1]] ga koʻtarilgan. U klubda yana bir yil qolgan va u yerda jamoani turnir jadvalining oʻrtalari oʻrin egallashida yordam bergan. 2015-yilda Kante „Lester Siti“ klubiga 5,6 million funt sterling evaziga qoʻshilgan.

Kante 2016-yilda kutilmaganda Premyer-liga chempioni boʻlgan „Lester Siti“ jamoasining ajralmas qismi edi. Keyingi yili u 32 million funt sterling evaziga „Chelsi“ klubi tarkibiga qoʻshilgan va yana bir bor liga gʻolibi boʻlgan. Bu uni 1992 va 1993-yillarda [[Eric Cantona]]dan beri turli klublar bilan ketma-ket Angliya ligasi chempionligini qoʻlga kiritgan birinchi Angliya tashqarisidagi oʻyinchiga aylantirdi&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.espn.com/soccer/club/chelsea/363/blog/post/3056825/chelseas-ngolo-kante-should-be-top-contender-for-footballer-of-the-year|title=Chelsea's N'Golo Kanté should be top contender for Footballer of the Year|first=Mark|last=Ogden|date=9 February 2017|publisher=ESPN|access-date=4 January 2018|archive-date=2 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102012859/http://www.espn.com/soccer/club/chelsea/363/blog/post/3056825/chelseas-ngolo-kante-should-be-top-contender-for-footballer-of-the-year|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. „Chelsi“ bilan u [[Angliya kubogi|Angliya Kubogi]], UEFA Yevropa Ligasi, UEFA Chempionlar Ligasi, [[UEFA Superkubogi]] va [[Futbol boʻyicha klublar oʻrtasidagi jahon chempionati|FIFA Klublar oʻrtasidagi Jahon Kubogi]]ni qoʻlga kiritgan. „Chelsi“ klubida yetti mavsum oʻtkazgandan soʻng, u 2023-yil yozida [[Saudiya Arabistoni]]ning „[[Al-Ittihod (futbol klubi, Jidda)|Al-Ittihod]]“ klubiga erkin agent sifatida oʻtgan.

Kanté Premyer-liga mavsumining eng yaxshi oʻyinchisi, PFA oʻyinchilarining yilning eng yaxshi oʻyinchisi, FWA yilning eng yaxshi futbolchisi, UEFA erkaklar yarim himoyachisi va ikki marta „Chet eldagi eng yaxshi fransuz oʻyinchisi“ uchun UNFP kubogi bilan taqdirlangan.

Kante Fransiya terma jamoasi safida 2016-yilda kattalar terma jamoasi safida debyut qilgan va 2016-yilgi Yevropa chempionatida ikkinchi oʻrinni egallagan tarkibga kiritilgan. 2017-yilda Kante yetti yil ichida Premyer-ligadan oʻynagan futbolchi uchun birinchi marta Fransiyaning „Yilning eng yaxshi futbolchisi“ deb topilgan va oʻn ikki oydan soʻng 2018-yilgi FIFA Jahon chempionatida gʻolib chiqqan jamoaning asosiy aʼzosiga aylangan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{commons category}}
* {{FFF player}}
* {{UEFA player}}
* {{FIFA player}}

{{Fenerbahçe S.K. tarkibi}}
{{Navboxes
| title = Fransiya tarkiblari
| bg = #002395
| fg = white
| bordercolor = #ED2939
| list1 = 
{{Fransiya tarkibi 2016-yilgi UEFA Yevropa chempionati}}
{{Fransiya tarkibi 2018-yilgi FIFA jahon chempionati}}
{{Fransiya tarkibi 2020-yilgi UEFA Yevropa chempionati}}
{{Fransiya tarkibi 2024-yilgi UEFA Yevropa chempionati}}
}}
{{Navboxes
| title = Mukofotlari
| bg = gold
| fg = navy
| list1 = 
{{2013–14 Ligue 2 UNFP Team of the Year}}
{{2015–16 Premier League PFA Team of the Year}}
{{2016–17 Premier League PFA Team of the Year}}
{{UEFA Club Football Awards}}
{{2018 UEFA Team of the Year}}
{{2021 FIFA FIFPRO World 11}}
{{Chelsea F.C. Player of the Year}}
{{Premier League Player of the Season}}
{{PFA Players' Player of the Year}}
{{FWA Footballer of the Year}}
{{France Football French Player of the Year}}
}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Kante, NGolo}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Parijlik futbolchilar]]
[[Turkum:Fransiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Fransiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:US Boulogne futbolchilari]]
[[Turkum:Stade Malherbe Caen futbolchilari]]
[[Turkum:Leicester City F.C. futbolchilari]]
[[Turkum:Chelsea F.C. futbolchilari]]
[[Turkum:Al-Ittixod (Jidda) klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Fenerbahçe S.K. futbolchilari]]
[[Turkum:Liga 2 futbolchilari]]
[[Turkum:Championnat National futbolchilari]]
[[Turkum:Liga 1 futbolchilari]]
[[Turkum:Angliya Premyer-ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Saudiya Arabistoni Pro-ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Turkiya Super Ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevropa Ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar]]
[[Turkum:UEFA Chempionlar ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2016 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2018 oʻyinchilari]]
[[Turkum:Futbol boʻyicha jahon chempionlari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2020 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2024 oʻyinchilari]]
[[Turkum:Fransiyalik muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Angliyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Saudiya Arabistonidagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Turkiyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Fransiyalik musulmonlar]]</text>
      <sha1>p2naji95tnalvf0agzxkatol9v33wrq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974536</id>
      <parentid>5974526</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:01:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8762" sha1="h5b86inn7m2emj4ivy8qi00ag3ggwtc" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | name               = N'Golo Kanté
 | image              = N'Golo Kanté (cropped).jpg
 | caption            = Kanté [[Fransiya milliy futbol terma jamoasi|Fransiya]] bilan [[Futbol boʻyicha 2018-yilgi jahon chempionati|2018-yilgi jahon chempionati]]da
 | full_name          = N'Golo Kanté&lt;ref name=Legion&gt;{{cite journal |date=1 January 2019 |title=Décret du 31 décembre 2018 portant promotion et nomination |trans-title=Decree of 31 December 2018 on promotion and appointment |url=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000037909703 |journal=Official Journal of the French Republic |volume=2019 |issue=1 |id=PRER1835394D |access-date=28 November 2020 |language=fr |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713073535/https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000037909703 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
 | birth_date         = {{birth date and age|1991|3|29|df=y}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA World Cup Russia 2018: List of Players: France |publisher=FIFA |page=11 |date=15 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190611000407/https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |archive-date=11 June 2019}}&lt;/ref&gt;
 | birth_place        = {{tavalludJoyi|Parij}}, Fransiya
 | height             = 1.68 m&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.spl.com.sa/en/players/80386/ngolo-kante |title=N'Golo Kanté |publisher=Saudi Pro League |access-date=12 February 2024}}&lt;/ref&gt;
 | position           = [[Yarim himoyachi|Tayanch yarim himoyachi]]
 | currentclub        = [[Fenerbahçe S.K. (football)|Fenerbahçe]]
 | clubnumber         = 17
 | youthyears1        = 2001—2010
 | youthclubs1        = JS Suresnes
 | youthyears2        = 2010—2012
 | youthclubs2        = [[US Boulogne|Boulogne]]
 | yillar1            = 2012—2013
 | klublar1           = [[US Boulogne|Boulogne]]
 | isht1              = 38
 | gollar1            = 3
 | yillar2            = 2013—2015
 | klublar2           = [[Stade Malherbe Caen|Caen]]
 | isht2              = 75
 | gollar2            = 4
 | yillar3            = 2015—2016
 | klublar3           = [[Leicester City F.C.|Leicester City]]
 | isht3              = 37
 | gollar3            = 1
 | yillar4            = 2016—2023
 | klublar4           = [[Chelsea F.C.|Chelsea]]
 | isht4              = 190
 | gollar4            = 11
 | yillar5            = 2023—2026
 | klublar5           = [[Al-Ittihad Club (Jeddah)|Al-Ittihad]]
 | isht5              = 79
 | gollar5            = 8
 | yillar6            = 2026—
 | klublar6           = [[Fenerbahçe S.K. (football)|Fenerbahçe]]
 | isht6              = 7
 | gollar6            = 1
 | milliyyillar1      = 2016—
 | milliyjamoa1       = [[Fransiya milliy futbol terma jamoasi|Fransiya]]
 | milliyisht1        = 67
 | milliygollar1      = 2
 | club-update        = 19:00, 17 March 2026 (UTC)
 | nationalteam-update = 21:00, 29 March 2026 (UTC)
}}
'''NʼGolo Kanté''' (1991-yil 29-martda tugʻilgan) — fransiyalik professional [[futbolchi]], [[Turkiya Superligasi]] ishtirokchisi „[[Fenerbahche]]“ va [[Fransiya milliy futbol terma jamoasi|Fransiya terma jamoasi]]da [[Yarim himoyachi|tayanch yarim himoyachi]]si sifatida oʻynaydi. NʼGolo oʻz avlodining eng buyuk tayanch yarim himoyachilaridan biri sifatida tanilgan. Oʻzining chidamliligi va maydondagi ishchanligi bilan mashhur&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-07-18 |title=The 25 Best Defensive Midfielders in World Soccer—Ranked |url=https://www.si.com/soccer/the-best-defensive-midfielders-in-world-soccer-ranked |access-date=2025-09-30 |website=SI |language=en-US}}&lt;/ref&gt;.

Kanté oʻzining professional karyerasidagi debyutini 2012-yilda „Boulogne“ safida oʻtkazgan. [[Ligue 2|Liga 2]] navbatdagi turida zaxiradan maydonga tushgan va keyingi yili uchinchi divizionda butun mavsum davomida oʻynagan. Shundan soʻng u Liga 2 vakili „Can“ klubiga erkin agent sifatida qoʻshilgan. Can jamoasi mavsum yakunida uchinchi oʻrinni egallagan va [[Futbol boʻyicha Fransiya chempionati (Liga 1)|Liga 1]] ga koʻtarilgan. U klubda yana bir yil qolgan va u yerda jamoani turnir jadvalining oʻrtalari oʻrin egallashida yordam bergan. 2015-yilda Kante „Lester Siti“ klubiga 5,6 million funt sterling evaziga qoʻshilgan.

Kante 2016-yilda kutilmaganda Premyer-liga chempioni boʻlgan „Lester Siti“ jamoasining ajralmas qismi edi. Keyingi yili u 32 million funt sterling evaziga „Chelsi“ klubi tarkibiga qoʻshilgan va yana bir bor liga gʻolibi boʻlgan. Bu uni 1992 va 1993-yillarda [[Eric Cantona]]dan beri turli klublar bilan ketma-ket Angliya ligasi chempionligini qoʻlga kiritgan birinchi Angliya tashqarisidagi oʻyinchiga aylantirdi&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.espn.com/soccer/club/chelsea/363/blog/post/3056825/chelseas-ngolo-kante-should-be-top-contender-for-footballer-of-the-year|title=Chelsea's N'Golo Kanté should be top contender for Footballer of the Year|first=Mark|last=Ogden|date=9 February 2017|publisher=ESPN|access-date=4 January 2018|archive-date=2 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102012859/http://www.espn.com/soccer/club/chelsea/363/blog/post/3056825/chelseas-ngolo-kante-should-be-top-contender-for-footballer-of-the-year|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. „Chelsi“ bilan u [[Angliya kubogi|Angliya Kubogi]], UEFA Yevropa Ligasi, UEFA Chempionlar Ligasi, [[UEFA Superkubogi]] va [[Futbol boʻyicha klublar oʻrtasidagi jahon chempionati|FIFA Klublar oʻrtasidagi Jahon Kubogi]]ni qoʻlga kiritgan. „Chelsi“ klubida yetti mavsum oʻtkazgandan soʻng, u 2023-yil yozida [[Saudiya Arabistoni]]ning „[[Al-Ittihod (futbol klubi, Jidda)|Al-Ittihod]]“ klubiga erkin agent sifatida oʻtgan.

Kanté Premyer-liga mavsumining eng yaxshi oʻyinchisi, PFA oʻyinchilarining yilning eng yaxshi oʻyinchisi, FWA yilning eng yaxshi futbolchisi, UEFA erkaklar yarim himoyachisi va ikki marta „Chet eldagi eng yaxshi fransuz oʻyinchisi“ uchun UNFP kubogi bilan taqdirlangan.

Kante Fransiya terma jamoasi safida 2016-yilda kattalar terma jamoasi safida debyut qilgan va 2016-yilgi Yevropa chempionatida ikkinchi oʻrinni egallagan tarkibga kiritilgan. 2017-yilda Kante yetti yil ichida Premyer-ligadan oʻynagan futbolchi uchun birinchi marta Fransiyaning „Yilning eng yaxshi futbolchisi“ deb topilgan va oʻn ikki oydan soʻng 2018-yilgi FIFA Jahon chempionatida gʻolib chiqqan jamoaning asosiy aʼzosiga aylangan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{commons category}}
* {{FFF player}}
* {{UEFA player}}
* {{FIFA player}}

{{Fenerbahçe S.K. tarkibi}}
{{Navboxes
| title = Fransiya tarkiblari
| bg = #002395
| fg = white
| bordercolor = #ED2939
| list1 = 
{{Fransiya tarkibi 2016-yilgi UEFA Yevropa chempionati}}
{{Fransiya tarkibi 2018-yilgi FIFA jahon chempionati}}
{{Fransiya tarkibi 2020-yilgi UEFA Yevropa chempionati}}
{{Fransiya tarkibi 2024-yilgi UEFA Yevropa chempionati}}
}}
{{Navboxes
| title = Mukofotlari
| bg = gold
| fg = navy
| list1 = 
{{UEFA klub futboli mukofotlari}}
{{UEFA 2018-yil jamoasi}}
{{Chelsea F.C. - Yil futbolchilari}}
{{Premyer-liga mavsumning eng yaxshi futbolchisi}}
{{PFA Yilning eng yaxshi futbolchisi}}
{{FWA Yilning eng yaxshi futbolchisi}}
{{France Football talqiniga koʻra Fransiyalik eng yaxshi futbolchi}}
}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Kante, NGolo}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Parijlik futbolchilar]]
[[Turkum:Fransiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Fransiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:US Boulogne futbolchilari]]
[[Turkum:Stade Malherbe Caen futbolchilari]]
[[Turkum:Leicester City F.C. futbolchilari]]
[[Turkum:Chelsea F.C. futbolchilari]]
[[Turkum:Al-Ittixod (Jidda) klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Fenerbahçe S.K. futbolchilari]]
[[Turkum:Liga 2 futbolchilari]]
[[Turkum:Championnat National futbolchilari]]
[[Turkum:Liga 1 futbolchilari]]
[[Turkum:Angliya Premyer-ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Saudiya Arabistoni Pro-ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Turkiya Super Ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevropa Ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar]]
[[Turkum:UEFA Chempionlar ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2016 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2018 oʻyinchilari]]
[[Turkum:Futbol boʻyicha jahon chempionlari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2020 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2024 oʻyinchilari]]
[[Turkum:Fransiyalik muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Angliyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Saudiya Arabistonidagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Turkiyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Fransiyalik musulmonlar]]</text>
      <sha1>h5b86inn7m2emj4ivy8qi00ag3ggwtc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974538</id>
      <parentid>5974536</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:02:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Havolalar */</comment>
      <origin>5974538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8738" sha1="2yfpo3z85fs0cjvt1567wrxlvgwb2eu" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | name               = N'Golo Kanté
 | image              = N'Golo Kanté (cropped).jpg
 | caption            = Kanté [[Fransiya milliy futbol terma jamoasi|Fransiya]] bilan [[Futbol boʻyicha 2018-yilgi jahon chempionati|2018-yilgi jahon chempionati]]da
 | full_name          = N'Golo Kanté&lt;ref name=Legion&gt;{{cite journal |date=1 January 2019 |title=Décret du 31 décembre 2018 portant promotion et nomination |trans-title=Decree of 31 December 2018 on promotion and appointment |url=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000037909703 |journal=Official Journal of the French Republic |volume=2019 |issue=1 |id=PRER1835394D |access-date=28 November 2020 |language=fr |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713073535/https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000037909703 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
 | birth_date         = {{birth date and age|1991|3|29|df=y}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA World Cup Russia 2018: List of Players: France |publisher=FIFA |page=11 |date=15 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190611000407/https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |archive-date=11 June 2019}}&lt;/ref&gt;
 | birth_place        = {{tavalludJoyi|Parij}}, Fransiya
 | height             = 1.68 m&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.spl.com.sa/en/players/80386/ngolo-kante |title=N'Golo Kanté |publisher=Saudi Pro League |access-date=12 February 2024}}&lt;/ref&gt;
 | position           = [[Yarim himoyachi|Tayanch yarim himoyachi]]
 | currentclub        = [[Fenerbahçe S.K. (football)|Fenerbahçe]]
 | clubnumber         = 17
 | youthyears1        = 2001—2010
 | youthclubs1        = JS Suresnes
 | youthyears2        = 2010—2012
 | youthclubs2        = [[US Boulogne|Boulogne]]
 | yillar1            = 2012—2013
 | klublar1           = [[US Boulogne|Boulogne]]
 | isht1              = 38
 | gollar1            = 3
 | yillar2            = 2013—2015
 | klublar2           = [[Stade Malherbe Caen|Caen]]
 | isht2              = 75
 | gollar2            = 4
 | yillar3            = 2015—2016
 | klublar3           = [[Leicester City F.C.|Leicester City]]
 | isht3              = 37
 | gollar3            = 1
 | yillar4            = 2016—2023
 | klublar4           = [[Chelsea F.C.|Chelsea]]
 | isht4              = 190
 | gollar4            = 11
 | yillar5            = 2023—2026
 | klublar5           = [[Al-Ittihad Club (Jeddah)|Al-Ittihad]]
 | isht5              = 79
 | gollar5            = 8
 | yillar6            = 2026—
 | klublar6           = [[Fenerbahçe S.K. (football)|Fenerbahçe]]
 | isht6              = 7
 | gollar6            = 1
 | milliyyillar1      = 2016—
 | milliyjamoa1       = [[Fransiya milliy futbol terma jamoasi|Fransiya]]
 | milliyisht1        = 67
 | milliygollar1      = 2
 | club-update        = 19:00, 17 March 2026 (UTC)
 | nationalteam-update = 21:00, 29 March 2026 (UTC)
}}
'''NʼGolo Kanté''' (1991-yil 29-martda tugʻilgan) — fransiyalik professional [[futbolchi]], [[Turkiya Superligasi]] ishtirokchisi „[[Fenerbahche]]“ va [[Fransiya milliy futbol terma jamoasi|Fransiya terma jamoasi]]da [[Yarim himoyachi|tayanch yarim himoyachi]]si sifatida oʻynaydi. NʼGolo oʻz avlodining eng buyuk tayanch yarim himoyachilaridan biri sifatida tanilgan. Oʻzining chidamliligi va maydondagi ishchanligi bilan mashhur&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-07-18 |title=The 25 Best Defensive Midfielders in World Soccer—Ranked |url=https://www.si.com/soccer/the-best-defensive-midfielders-in-world-soccer-ranked |access-date=2025-09-30 |website=SI |language=en-US}}&lt;/ref&gt;.

Kanté oʻzining professional karyerasidagi debyutini 2012-yilda „Boulogne“ safida oʻtkazgan. [[Ligue 2|Liga 2]] navbatdagi turida zaxiradan maydonga tushgan va keyingi yili uchinchi divizionda butun mavsum davomida oʻynagan. Shundan soʻng u Liga 2 vakili „Can“ klubiga erkin agent sifatida qoʻshilgan. Can jamoasi mavsum yakunida uchinchi oʻrinni egallagan va [[Futbol boʻyicha Fransiya chempionati (Liga 1)|Liga 1]] ga koʻtarilgan. U klubda yana bir yil qolgan va u yerda jamoani turnir jadvalining oʻrtalari oʻrin egallashida yordam bergan. 2015-yilda Kante „Lester Siti“ klubiga 5,6 million funt sterling evaziga qoʻshilgan.

Kante 2016-yilda kutilmaganda Premyer-liga chempioni boʻlgan „Lester Siti“ jamoasining ajralmas qismi edi. Keyingi yili u 32 million funt sterling evaziga „Chelsi“ klubi tarkibiga qoʻshilgan va yana bir bor liga gʻolibi boʻlgan. Bu uni 1992 va 1993-yillarda [[Eric Cantona]]dan beri turli klublar bilan ketma-ket Angliya ligasi chempionligini qoʻlga kiritgan birinchi Angliya tashqarisidagi oʻyinchiga aylantirdi&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.espn.com/soccer/club/chelsea/363/blog/post/3056825/chelseas-ngolo-kante-should-be-top-contender-for-footballer-of-the-year|title=Chelsea's N'Golo Kanté should be top contender for Footballer of the Year|first=Mark|last=Ogden|date=9 February 2017|publisher=ESPN|access-date=4 January 2018|archive-date=2 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102012859/http://www.espn.com/soccer/club/chelsea/363/blog/post/3056825/chelseas-ngolo-kante-should-be-top-contender-for-footballer-of-the-year|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. „Chelsi“ bilan u [[Angliya kubogi|Angliya Kubogi]], UEFA Yevropa Ligasi, UEFA Chempionlar Ligasi, [[UEFA Superkubogi]] va [[Futbol boʻyicha klublar oʻrtasidagi jahon chempionati|FIFA Klublar oʻrtasidagi Jahon Kubogi]]ni qoʻlga kiritgan. „Chelsi“ klubida yetti mavsum oʻtkazgandan soʻng, u 2023-yil yozida [[Saudiya Arabistoni]]ning „[[Al-Ittihod (futbol klubi, Jidda)|Al-Ittihod]]“ klubiga erkin agent sifatida oʻtgan.

Kanté Premyer-liga mavsumining eng yaxshi oʻyinchisi, PFA oʻyinchilarining yilning eng yaxshi oʻyinchisi, FWA yilning eng yaxshi futbolchisi, UEFA erkaklar yarim himoyachisi va ikki marta „Chet eldagi eng yaxshi fransuz oʻyinchisi“ uchun UNFP kubogi bilan taqdirlangan.

Kante Fransiya terma jamoasi safida 2016-yilda kattalar terma jamoasi safida debyut qilgan va 2016-yilgi Yevropa chempionatida ikkinchi oʻrinni egallagan tarkibga kiritilgan. 2017-yilda Kante yetti yil ichida Premyer-ligadan oʻynagan futbolchi uchun birinchi marta Fransiyaning „Yilning eng yaxshi futbolchisi“ deb topilgan va oʻn ikki oydan soʻng 2018-yilgi FIFA Jahon chempionatida gʻolib chiqqan jamoaning asosiy aʼzosiga aylangan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{commons category}}
* {{FFF player}}
* {{UEFA player}}
* {{FIFA player}}

{{Fenerbahçe S.K. tarkibi}}
{{Navboxes
| title = Fransiya tarkiblari
| bg = #002395
| fg = white
| bordercolor = #ED2939
| list1 = 
{{Fransiya tarkibi 2016-yilgi UEFA Yevropa chempionati}}
{{Fransiya tarkibi 2018-yilgi FIFA jahon chempionati}}
{{Fransiya tarkibi 2020-yilgi UEFA Yevropa chempionati}}
{{Fransiya tarkibi 2024-yilgi UEFA Yevropa chempionati}}
}}
{{Navboxes
| title = Mukofotlari
| bg = gold
| fg = navy
| list1 = 
{{UEFA klub futboli mukofotlari}}
{{UEFA 2018-yil jamoasi}}
{{Chelsea F.C. - Yil futbolchilari}}
{{Premyer-liga mavsumning eng yaxshi futbolchisi}}
{{PFA Yilning eng yaxshi futbolchisi}}
{{FWA Yilning eng yaxshi futbolchisi}}
{{Fransiyada yilning eng yaxshi futbolchisi}}
}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Kante, NGolo}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Parijlik futbolchilar]]
[[Turkum:Fransiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Fransiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:US Boulogne futbolchilari]]
[[Turkum:Stade Malherbe Caen futbolchilari]]
[[Turkum:Leicester City F.C. futbolchilari]]
[[Turkum:Chelsea F.C. futbolchilari]]
[[Turkum:Al-Ittixod (Jidda) klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Fenerbahçe S.K. futbolchilari]]
[[Turkum:Liga 2 futbolchilari]]
[[Turkum:Championnat National futbolchilari]]
[[Turkum:Liga 1 futbolchilari]]
[[Turkum:Angliya Premyer-ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Saudiya Arabistoni Pro-ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Turkiya Super Ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevropa Ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar]]
[[Turkum:UEFA Chempionlar ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2016 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2018 oʻyinchilari]]
[[Turkum:Futbol boʻyicha jahon chempionlari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2020 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2024 oʻyinchilari]]
[[Turkum:Fransiyalik muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Angliyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Saudiya Arabistonidagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Turkiyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Fransiyalik musulmonlar]]</text>
      <sha1>2yfpo3z85fs0cjvt1567wrxlvgwb2eu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andoza:Fenerbahçe SK tarkibi</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1360760</id>
    <redirect title="Andoza:Fenerbahçe S.K. tarkibi" />
    <revision>
      <id>5974528</id>
      <timestamp>2026-04-04T10:57:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>AnvarxonM [[Andoza:Fenerbahçe SK tarkibi]] sahifasini [[Andoza:Fenerbahçe S.K. tarkibi]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>5974528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="egbih64erjmtp4iirjhri3m7xh2yycd" xml:space="preserve">#YOʻNALTIRISH [[Andoza:Fenerbahçe S.K. tarkibi]]</text>
      <sha1>egbih64erjmtp4iirjhri3m7xh2yycd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andoza munozarasi:Fenerbahçe SK tarkibi</title>
    <ns>11</ns>
    <id>1360761</id>
    <redirect title="Andoza munozarasi:Fenerbahçe S.K. tarkibi" />
    <revision>
      <id>5974530</id>
      <timestamp>2026-04-04T10:57:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>AnvarxonM [[Andoza munozarasi:Fenerbahçe SK tarkibi]] sahifasini [[Andoza munozarasi:Fenerbahçe S.K. tarkibi]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>5974530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="rvmhkg49qntork3fpw9oqjx5awmto0u" xml:space="preserve">#YOʻNALTIRISH [[Andoza munozarasi:Fenerbahçe S.K. tarkibi]]</text>
      <sha1>rvmhkg49qntork3fpw9oqjx5awmto0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Barker (Kasb)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360762</id>
    <revision>
      <id>5974531</id>
      <timestamp>2026-04-04T10:58:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1891" sha1="02f7rwvs8r9sx33l6fl7ubzkui3607f" xml:space="preserve">[[Image:Vermont state fair barker bw.jpg|thumb|Barker at the Vermont State Fair, 1941]]
'''Barker''' — (yoki ''karnaval barkeri'') odamlarni [[sirk]], yarmarka yoki boshqa tadbirlarga jalb qiladigan, tomoshadagi diqqatga sazovor jihatlar, turli-tumanlik, yangiliklar yoki boshqa jozibali xususiyatlarni taʼkidlash orqali qiziqtiradigan shaxs&lt;ref&gt;{{cite web|title=barker definition - Dictionary - MSN Encarta |url=http://encarta.msn.com/dictionary_/barker.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080416201140/http://encarta.msn.com/dictionary_/barker.html |archivedate=2008-04-16 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Barker koʻpincha qisqa va bepul [[tomosha]]ni oʻtkazib, ijrochilarni tanishtiradi va asosiy koʻrsatuvda boʻladigan chiqishlar haqida maʼlumot beradi. Professional barkerlar bu atamani yoqtirishmagan va oʻzlarini „talkers“ deb atashgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://betterhumans.pub/how-to-seize-attention-with-the-secrets-of-a-sideshow-barker-6788fde4fd75|title=How to Seize Attention with the Secrets of a Sideshow Barker Step right up!|date=21 January 2018 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nickell&quot;&gt;{{Cite book |last=Nickell |first=Joe |title=Secrets of the sideshows |date=2005 |publisher=University Press of Kentucky |isbn=0-8131-7179-2 |location=Lexington, Ky. |oclc=65377460|author-link=Joe Nickell}}&lt;/ref&gt;{{rp|62-63}}.

Eng mashhur [[to‘qima]] barker qahramonlar — Rodgers va Hammerstein musiqiy spektaklining bosh qahramoni [[Billy Bigelow]] hamda 1978-yilgi ''The Wiz'' musiqiy filmidagi yordamchi qahramon [[Tin Man]] rolini ijro etgan Nipsey Russell. Bigelow esa Vengriyalik yozuvchi Ferenc Molnárning musiqisiz pyesasidagi bosh qahramon Liliomning amerikalashtirilgan shakli boʻlgan, va aynan shu pyesa ''Carousel'' musiqiy spektaklining asosini tashkil qiladi. Hozirgi davrda „barker“ atamasi siyosiy [[propaganda]]chilarni tavsiflash uchun ham qoʻllanadi.</text>
      <sha1>02f7rwvs8r9sx33l6fl7ubzkui3607f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974532</id>
      <parentid>5974531</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:59:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Kasblar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1911" sha1="pewderijvmhi6qh47ftd6ggflhz687z" xml:space="preserve">[[Image:Vermont state fair barker bw.jpg|thumb|Barker at the Vermont State Fair, 1941]]
'''Barker''' — (yoki ''karnaval barkeri'') odamlarni [[sirk]], yarmarka yoki boshqa tadbirlarga jalb qiladigan, tomoshadagi diqqatga sazovor jihatlar, turli-tumanlik, yangiliklar yoki boshqa jozibali xususiyatlarni taʼkidlash orqali qiziqtiradigan shaxs&lt;ref&gt;{{cite web|title=barker definition - Dictionary - MSN Encarta |url=http://encarta.msn.com/dictionary_/barker.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080416201140/http://encarta.msn.com/dictionary_/barker.html |archivedate=2008-04-16 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Barker koʻpincha qisqa va bepul [[tomosha]]ni oʻtkazib, ijrochilarni tanishtiradi va asosiy koʻrsatuvda boʻladigan chiqishlar haqida maʼlumot beradi. Professional barkerlar bu atamani yoqtirishmagan va oʻzlarini „talkers“ deb atashgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://betterhumans.pub/how-to-seize-attention-with-the-secrets-of-a-sideshow-barker-6788fde4fd75|title=How to Seize Attention with the Secrets of a Sideshow Barker Step right up!|date=21 January 2018 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nickell&quot;&gt;{{Cite book |last=Nickell |first=Joe |title=Secrets of the sideshows |date=2005 |publisher=University Press of Kentucky |isbn=0-8131-7179-2 |location=Lexington, Ky. |oclc=65377460|author-link=Joe Nickell}}&lt;/ref&gt;{{rp|62-63}}.

Eng mashhur [[to‘qima]] barker qahramonlar — Rodgers va Hammerstein musiqiy spektaklining bosh qahramoni [[Billy Bigelow]] hamda 1978-yilgi ''The Wiz'' musiqiy filmidagi yordamchi qahramon [[Tin Man]] rolini ijro etgan Nipsey Russell. Bigelow esa Vengriyalik yozuvchi Ferenc Molnárning musiqisiz pyesasidagi bosh qahramon Liliomning amerikalashtirilgan shakli boʻlgan, va aynan shu pyesa ''Carousel'' musiqiy spektaklining asosini tashkil qiladi. Hozirgi davrda „barker“ atamasi siyosiy [[propaganda]]chilarni tavsiflash uchun ham qoʻllanadi.

[[Turkum:Kasblar]]</text>
      <sha1>pewderijvmhi6qh47ftd6ggflhz687z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974533</id>
      <parentid>5974532</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:59:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Kasblar haqidagi chala maqolalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>5974533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1955" sha1="ewmme0o5acysvt2o4hz47pmxwuuczcs" xml:space="preserve">[[Image:Vermont state fair barker bw.jpg|thumb|Barker at the Vermont State Fair, 1941]]
'''Barker''' — (yoki ''karnaval barkeri'') odamlarni [[sirk]], yarmarka yoki boshqa tadbirlarga jalb qiladigan, tomoshadagi diqqatga sazovor jihatlar, turli-tumanlik, yangiliklar yoki boshqa jozibali xususiyatlarni taʼkidlash orqali qiziqtiradigan shaxs&lt;ref&gt;{{cite web|title=barker definition - Dictionary - MSN Encarta |url=http://encarta.msn.com/dictionary_/barker.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080416201140/http://encarta.msn.com/dictionary_/barker.html |archivedate=2008-04-16 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Barker koʻpincha qisqa va bepul [[tomosha]]ni oʻtkazib, ijrochilarni tanishtiradi va asosiy koʻrsatuvda boʻladigan chiqishlar haqida maʼlumot beradi. Professional barkerlar bu atamani yoqtirishmagan va oʻzlarini „talkers“ deb atashgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://betterhumans.pub/how-to-seize-attention-with-the-secrets-of-a-sideshow-barker-6788fde4fd75|title=How to Seize Attention with the Secrets of a Sideshow Barker Step right up!|date=21 January 2018 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nickell&quot;&gt;{{Cite book |last=Nickell |first=Joe |title=Secrets of the sideshows |date=2005 |publisher=University Press of Kentucky |isbn=0-8131-7179-2 |location=Lexington, Ky. |oclc=65377460|author-link=Joe Nickell}}&lt;/ref&gt;{{rp|62-63}}.

Eng mashhur [[to‘qima]] barker qahramonlar — Rodgers va Hammerstein musiqiy spektaklining bosh qahramoni [[Billy Bigelow]] hamda 1978-yilgi ''The Wiz'' musiqiy filmidagi yordamchi qahramon [[Tin Man]] rolini ijro etgan Nipsey Russell. Bigelow esa Vengriyalik yozuvchi Ferenc Molnárning musiqisiz pyesasidagi bosh qahramon Liliomning amerikalashtirilgan shakli boʻlgan, va aynan shu pyesa ''Carousel'' musiqiy spektaklining asosini tashkil qiladi. Hozirgi davrda „barker“ atamasi siyosiy [[propaganda]]chilarni tavsiflash uchun ham qoʻllanadi.

[[Turkum:Kasblar]]
[[Turkum:Kasblar haqidagi chala maqolalar]]</text>
      <sha1>ewmme0o5acysvt2o4hz47pmxwuuczcs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:N'Golo Kanté</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360763</id>
    <revision>
      <id>5974539</id>
      <timestamp>2026-04-04T11:02:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Maxuel Cássio</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1360764</id>
    <revision>
      <id>5974542</id>
      <timestamp>2026-04-04T11:03:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Munozara}} {{OʻFL}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="756rozftsn6bjy41w6502ltyh7vqt4t" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{OʻFL}}</text>
      <sha1>756rozftsn6bjy41w6502ltyh7vqt4t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5974543</id>
      <parentid>5974542</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:03:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <origin>5974543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="cysmzi0uhchcnuztgwj0l4hjsdkacg6" xml:space="preserve">
{{Munozara}}
{{OʻFL}}</text>
      <sha1>cysmzi0uhchcnuztgwj0l4hjsdkacg6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Javohir Ubaydullayev</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360766</id>
    <revision>
      <id>5974546</id>
      <timestamp>2026-04-04T11:07:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Umarxon III</username>
        <id>18267</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>5974546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1362" sha1="oi8780pjuq4b61hn5088id7c4ypbzdp" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | ism                = Javohir Ubaydullayev
 | tasvir             = 
 | toʻliqism          = 
 | boʻyi              = {{height|m=1.67}}
 | tavallud_sana      = {{Birth date and age|df=yes|2005|7|1}}
 | tavallud_joyi      = {{tavalludJoyi|Qarshi}}, [[Oʻzbekiston]]
 | joriyklub          = [[Metallurg Bekobod]]
 | klubraqami         = 77
 | pozitsiya          = [[Yarim himoyachi]]
}}
'''Javohir Ubaydullayev''' — [[oʻzbekiston]]lik futbolchi. [[2026-yil]]dan [[Metallurg Bekobod]] klubida [[yarim himoyachi]] sifatida oʻynaydi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espn.com.au/football/player/_/id/410710/javohir-ubaydullayev|title=Javohir Ubaydullayev}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sofascore.com/ru/football/player/javohir-ubaydullayev/2214539|title=Javohir Ubaydullayev}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.besoccer.com/player/javohir-ubaydullayev-3709407|title=Profile of Javohir Ubaydullayev}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://forzafootball.com/ru/player/javohir-ubaydullayev-1218944835|title=Javohir Ubaydullayev}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
{{footy-bio-stub}}
{{Metallurg futbol klubi tarkibi}}
{{DEFAULTSORT:Ubaydullayev, Javohir}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Metallurg Bekobod klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]]</text>
      <sha1>oi8780pjuq4b61hn5088id7c4ypbzdp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Ypiranga FC futbolchilari</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360767</id>
    <revision>
      <id>5974553</id>
      <timestamp>2026-04-04T11:25:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„[[Turkum:Rio Grande do Sul shtatidagi klublar boʻyicha erkak futbolchilar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="hytdb2r2kx1su2ethmxdtasz5c5qwo3" xml:space="preserve">[[Turkum:Rio Grande do Sul shtatidagi klublar boʻyicha erkak futbolchilar]]</text>
      <sha1>hytdb2r2kx1su2ethmxdtasz5c5qwo3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Pouso Alegre FC futbolchilari</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360768</id>
    <revision>
      <id>5974554</id>
      <timestamp>2026-04-04T11:26:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„[[Turkum:Minas-Jeraisdagi klublar boʻyicha erkak futbolchilar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="6v4fenhawzqrobjs7rqnqkp6g24aahe" xml:space="preserve">[[Turkum:Minas-Jeraisdagi klublar boʻyicha erkak futbolchilar]]</text>
      <sha1>6v4fenhawzqrobjs7rqnqkp6g24aahe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:C.F. Os Belenenses futbolchilari</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360769</id>
    <revision>
      <id>5974555</id>
      <timestamp>2026-04-04T11:28:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„[[Turkum:Portugaliyadagi klublar boʻyicha erkak futbolchilari|Belenenses ]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="98dv6pq8lntc0ibvl30xkr5028du6zr" xml:space="preserve">[[Turkum:Portugaliyadagi klublar boʻyicha erkak futbolchilari|Belenenses ]]</text>
      <sha1>98dv6pq8lntc0ibvl30xkr5028du6zr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:S.C. Farense futbolchilari</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360770</id>
    <revision>
      <id>5974556</id>
      <timestamp>2026-04-04T11:31:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <comment>„[[Turkum:Portugaliyadagi klublar boʻyicha erkak futbolchilari|Farense ]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>5974556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="segpqdjljrj3gaezw15yhvjlqp99pxk" xml:space="preserve">[[Turkum:Portugaliyadagi klublar boʻyicha erkak futbolchilari|Farense ]]</text>
      <sha1>segpqdjljrj3gaezw15yhvjlqp99pxk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>G‘allaorol tumani Mulkush MFY Mullabuloq qishlog‘i</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1360771</id>
    <revision>
      <id>5974563</id>
      <timestamp>2026-04-04T11:38:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bolbekov Azamat</username>
        <id>247968</id>
      </contributor>
      <comment>Mullabuloq qishlog‘i</comment>
      <origin>5974563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1734" sha1="10upf12t7l5quq3m1aalydpc42b0p4e" xml:space="preserve">'''Mullabuloq''' '''qishlog‘i''' - G‘allaorol tumani Mulkush mahallasi hududida joylashgan qishloqlardan biri hisoblanadi. Mulkush mahallasida 4268 nafar aholi istiqomat qiladi.(2025 yil). Mulkush mahallasi M-39 xalqaro ahamiyatdagi avtomobil yo‘li yoqasida joylashgan.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati toponimlari}}&lt;/ref&gt;

'''Mullabuloq''' - nomning ilk shakli Mo‘labuloq. Mo‘la so‘zining mulla so‘ziga hech qanday aloqasi yo‘q. Shu sababdan ishloq nomini rasmiy - ma’muriy hujjatlarda Mullabuloq shaklida yozish to‘g‘ri emas. Nomning xalq etimologiyasi ishonchsiz. Mo‘la so‘zi mutaxassislar tomonidan ko‘p marta izohlangan. Masalan, mo‘la so‘zi minora, burj ma’nosini ham bildiradi. Mo‘la - tosh, g‘ishtdan yasalgan, kamida odam bo‘yida keladigan, ko‘pincha belgi vazifasini bajargan maxsus qurilma. Buyuk Ipak yo‘li yoqasida joylashgan buloq nafaqat karvonlar uchun, balki mahalliy xalq hayotida ham muhim ahamiyat kasb etgan. Shu sababdan, buloq suvini doimo toza saqlash, suv borligini bildirish, kuzatish hamda qo‘riqlash maqsadida uni atrofi tosh, g‘isht bilan maxsus o‘ralgan.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati toponimlari}}&lt;/ref&gt;

Buloq dastlab Mo‘lalibuloq, keyinchalik toponimikadagi soddalashish qonuniyatiga ko‘ra -li qo‘shimchasi tushib qolib Mo‘labuloq shaklini olgan. Qishloq nomiga buloq nomi asos bo‘lgan. Hozirgi o‘zbek tilida mo‘la so‘zining muomalada yo‘qligi bois, mahalliy xalq uni o‘rniga mulla so‘zini qo‘llagan. Baxmal tumanidagi Mo‘labuloq, Forish tumanidagi Mo‘la va Mo‘lali qishloqlarning nomi ham mo‘la so‘zi bilan bog‘liq.         &lt;ref&gt;{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati toponimlari}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>10upf12t7l5quq3m1aalydpc42b0p4e</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>