Vikipediya uzwiki https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Media Maxsus Munozara Foydalanuvchi Foydalanuvchi munozarasi Vikipediya Vikipediya munozarasi Fayl Fayl munozarasi MediaWiki MediaWiki munozarasi Andoza Andoza munozarasi Yordam Yordam munozarasi Turkum Turkum munozarasi Portal Portal munozarasi Loyiha Loyiha munozarasi TimedText TimedText talk Modul Modul munozarasi Event Event talk Oʻzbek tili 0 1482 5988462 5930260 2026-04-11T08:39:08Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5988462 wikitext text/x-wiki {{Til |nom = Oʻzbek tili |milliy nom = Oʻzbek tili<br>Ўзбек тили<br>{{arabiy|اۉزبېک تیلی}} |o’lkalar = {{UZB}}, {{KGZ}}, {{AFG}}, {{KAZ}}, {{TKM}}, {{TJK}}, {{RUS}}, {{CHN}}, {{TUR}} va boshqa oʻlkalar. |turkumlanishi = [[Tillarning genetik turkumlanishi|Turkumlanishi]] |til_kodlari = [[Tillar kodlari|Til kodlari]] |xarita = Idioma uzbeko.png |biluvchilar = [[Tasvir:Flag of the United Nations.svg|border|22px|Butun yer yuzi]] 50 milliondan ziyod (2025)<ref>{{cite web|url=https://kun.uz/ru/news/2022/10/18/chislo-nositeley-uzbekskogo-yazyka-v-mire-prevysilo|title=Dunyoda ona tili o'zbek tilida so'zlashuvchilar soni 50 million kishidan oshdi}}{{Oʻlikhavola|date=avgust 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.ethnologue.com/language/uzb Ethnologue report for Northern Uzbek]</ref><ref>[http://www.ethnologue.com/language/uzs Ethnologue report for Southern Uzbek]</ref> <ref>https://ceus.indiana.edu/about/languages/uzbek.html</ref><br /> {{Bayroq|Oʻzbekiston}} 30 million<ref>[[Ozarbayjon tili|ozarb.]] Özbəkistan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsinin (qısa [http://www.stat.uz/uz/index.php ÖRDSK] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140402083839/http://stat.uz/uz/index.php |date=2014-04-02 }}) 1-yanvar 2021-cu il tarixinə verdiyi rəsmi məlumata əsasən bu ölkə əhalisi 34501443 nəfər, etnik özbəklərin sayı isə 29878120 nəfər olmuşdur (Mənbə: Uzbeki. Otvetstvennie redaktori – Z. X. Arifxanova, S. N. Abashin, D. A. Alimova. Institut etnologii i antropologii imeni N. N. Mikluxo-Maklaya RAN; Institut istorii AN Respubliki Uzbekistan. Izdatelstvo „Nauka“, Moskva, 2011, str. 53-64. – ISBN 978-5-02-036991-7). ÖRDSK bu rəqəmləri [http://demoscope.ru/weekly/2014/0581/barom01.php 12-yanvar 1989-cu il] siyahıyaalınması əsasında hesablamışdır (Mənbə: Uzbeki. Otvetstvennie redaktori – Z. X. Arifxanova, S. N. Abashin, D. A. Alimova. Institut etnologii i antropologii imeni N. N. Mikluxo-Maklaya RAN; Institut istorii AN Respubliki Uzbekistan. Izdatelstvo „Nauka“, Moskva, 2011, str. 53-64. – ISBN 978-5-02-036991-7). 1989-cu il siyahıyaalınması zamanı Özbəkistanda [http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_89.php?reg=4 19810077] nəfər əhali qeydə alınmış, onlardan [http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_89.php?reg=4 14142475] nəfəri etnik özbəklər olmuşdur. Siyahıyaalınma zamanı etnik özbəklərdən [http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_lan_89_uz.php 13955712 nəfər özbək dili, 63568 nəfər rus dilini, 123195 nəfər isə öz xalqının dilindən fərqli digər dilləri ana dili olaraq bəyan etmişdi, həmçinin etnik özbəklərdən ana dilini öz xalqının dilindən fərqli dil kimi göstərmiş qismindən (toplam 186763 nəfər) 43844 nəfər özbək dilində sərbəst danışdığını bildirmişdi; etnik özbək olmayanlardan (toplam 5667602 nəfər) 172377 nəfəri özbək dilini ana dili, (qalan 5495225 nəfər qeyr-özbəkdən) 766874 nəfəri isə ikinci sərbəst danışdığı dil olaraq göstərmişdi]. Beləliklə bütün ölkədə etnik mənsubiyyətindən asılı olmayaraq özbək dilində ana dili olaraq 14128089 nəfər, ikinci dil olaraq isə 810718 nəfər danışırdı (iki göstərici üzrə toplam 14938807 nəfər və ya bütün ölkədə yaşayan 19810077 nəfər əhalinin 82.410141%-i); bütün ölkədə etnik özbəklərdən toplam 13999556 nəfər (və ya etnik özbək əhalinin 98,989434%-i) ana dili və ikinci dil olaraq özbək dilində danışırdı. ÖRDSK 2010-cu ilin əvvəli üçün etnik özbəklərin, həmçinin digər xalqlardan nə qədərinin ana dili və ikinci dil olaraq olaraq özbək dilində danışdığı haqqında təxminini yayımlamamışdır. Özbək dilində danışanların etnik özbəklər içində nisbətini (98,989434%-i) 1989-cu ildə həyata keçirilmiş siyahıyaalınmaya uyğun olaraq qəbul etsək, 1-yanvar 2010-cu il tarixinə etnik özbəklərdən 22646921 nəfərin ana və ikinci dil olaraq özbək dilində danışdığını təxmin etmək münkündür və bu bütün ölkədə özbək dilində danışanların minimum sayı hesab edilə bilər.</ref><br /> {{bayroq|Afgʻoniston}} 3 million atrofida (2021)<ref>[http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=AF Ethnologue report for Afghanistan]</ref> <br /> {{bayroq|Rossiya}} 4-5 million (migrantlar)<ref>[[Ozarbayjon tili|ozarb.]] 14-25-oktabr 2010-cu il siyahıyaalınmasına əsasən Rusiyanın de-yuri əhalisi [http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/tab5.xls 142856536] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20131204011922/http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/tab5.xls |date=2013-12-04 }} nəfər idi, onlardan [http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/tab5.xls 137227107] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20131204011922/http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/tab5.xls |date=2013-12-04 }} nəfər siyahıyaalınma zamanı etnik mənsubiyyətini göstərmişdir ki, onlardan da [http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/tab5.xls 289862] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20131204011922/http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/tab5.xls |date=2013-12-04 }} nəfəri etnik özbəklər olmuşdur. 2010-cu il siyahıyaalınmasına əsasən etnik mənsubiyyətindən asılı olmayaraq özbək dilində danışa bilənlərin sayı [http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/tab6.xls 273451] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120530221314/http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/tab6.xls |date=2012-05-30 }} nəfər idi.</ref> {{bayroq|Tojikiston}} 1.386 million<ref>{{lang-az|21-30-sentabr 2010-cu il siyahıyaalınmasına əsasən Tacikistanda etnik özbəklərin sayı 1054726 nəfər – onlardan öz millətinin dilini ana dili hesab edənlər 1020820 nəfər (özbəklər 926344 nəfər – onlardan öz millətinin dilini ana dili hesab edənlər 903211 nəfər, laqaylar 65555 nəfər – onlardan öz millətinin dilini ana dili hesab edənlər 60392 nəfər, qonqratlar 38078 nəfər – onlardan öz millətinin dilini ana dili hesab edənlər 37831 nəfər, durmənlər 7608 nəfər – onlardan öz millətinin dilini ana dili hesab edənlər 7565 nəfər, qataqanlar 7601 nəfər – onlardan öz millətinin dilini ana dili hesab edənlər 7552 nəfər, barlaslar 5271 nəfər – onlardan öz millətinin dilini ana dili hesab edənlər 0 nəfər, yüzlər 3798 nəfər – onlardan öz millətinin dilini ana dili hesab edənlər 3798 nəfər, minqlər 268 nəfər – onlardan öz millətinin dilini ana dili hesab edənlər 268 nəfər, kesamirlər 156 nəfər – onlardan öz millətinin dilini ana dili hesab edənlər 156 nəfər, semizlər 47 nəfər – onlardan öz millətinin dilini ana dili hesab edənlər 47 nəfər), tacik dilini ana dili hesab edənlər 22043 nəfər (özbəklərdən 21999 nəfər, laqaylardan 35 nəfər, qonqratlardan 5 nəfər, barlaslardan 4 nəfər), rus dilini ana dili hesab edənlər 867 nəfər (özbəklərdən 866 nəfər, laqaylardan 1 nəfər), digər dilləri ana dili hesab edənlər 10996 nəfər (özbəklərdə olmuşdur. Siyahıyaalınmada durmənlərin, laqayların, qonqratların, qataqanların, barlasların etnik və dil baxımdan qeyri-özbək kimi qeydə alındıqlarını nəzərə alaraq ehtimal etmək olar ki, 10996 nəfə olaraq görünən üçüncü kateqoriyada olanların əksəriyyəti ana dilini özbək dili olaraq göstərmişdir. 2010-cu il siyahıyaalınmasında özbək dilini ana dili hesab edən ancaq digər etnik qruplara daxil olan şəxslərin sayı haqqında məlumatlar yayımlanmamışdır, baxmayaraq ki bu göstərici üzrə tacik və rus dillərinə aid məlumatlar yayımlanmışdır. Beləki, 2010-cu il siyahıyaalınmasına əsasən ölkədə qeydə alınmış 7564502 nəfərdən 7498938 nəfəri öz xalqının dilini, qalan əhalidən isə 27809 nəfəri öz xalqının dilini yox tacik dilini, 7851 nəfəri rus dilini, 29904 nəfəri isə digər dilləri ana dili olaraq göstərmişdir. Ehtimal etmək olar ki, ikinci ən çox danışılan dil olan özbəkcəni digər etnik qrupların nümayəndlərindən olan insanlar (əslində özbəklərin sub-etnik qurupları olan ancaq siyahıyaalınmada ayrı göstərilmiş, 29904 nəfərin içərisnində hesablanılmış və ümumi sayları 10728 nəfər olan durmənlərdən, laqaylardan, qonqratlardan, qataqanlardan və barlaslardan başqa geridə qalan 19176 nəfər nəzərdə tutulmalıdır) da ana dili olaraq siyahıyaalınma zamanı göstərmişdirlər və bu say 29904 nəfərin içərisinə daxil edilmişdir. Bütün qeyd edilmiş məlumatlar üçün istinad olaraq bax: Барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзили Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соли 2010. Ҳайати миллӣ, донистани забонҳо ва шаҳрвандии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Ҷилди III. Ҳайати таҳририя: Муҳаммадиева Б.З. – Раиси ҳайати таҳририя, Шокиров Ш.Ш., Асоев А.Р., Норов К.Д., Бойматов К.Ф., Гукасова Т.П., Абдуллоев М.А., Жданова Л.В. Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Душанбе, 2012, саҳ. 12-16}}</ref><br /> {{bayroq|Qirgʻiziston}} 986 ming<ref>[[Ozarbayjon tili|ozarb.]] 24-mart 1999-cu il siyahıyaalınmasına əsasən Qırğızıstanın de-yuri əhalisi [http://data.un.org/Data.aspx?d=POP&f=tableCode%3a26 4822938] nəfər idi, əhalinin [http://data.un.org/Data.aspx?d=POP&f=tableCode%3a26 664950] nəfəri öz etnik mənsubiyyətini özbək olaraq göstərmişdir. Yenə həmin siyahıyaalınmaya əsasən etnik özbəklərin [http://data.un.org/Data.aspx?d=POP&f=tableCode%3a27 654527] nəfəri (və ya [http://www.demoscope.ru/weekly/2005/0197/analit04.php 98.4] 32514%-i) ana dili olaraq özbək dilini göstərmişdir. Bütün ölkədə isə müxtəlif etnoslardan (yalnız [http://data.un.org/Data.aspx?d=POP&f=tableCode%3a27 4657496] nəfər ana dilinin hansı dil olduğunu qeyd etmişdir) toplam [http://www.demoscope.ru/weekly/2005/0197/analit04.php 673967] nəfər (və ya ana dilini göstərənlərin 14.47587%-i) ana dilinin özbək dili olduğunu göstərmişdir.; 24-mart-2-aprel 2009-cu il siyahıyaalınmasına əsasən Qırğızıstanın de-yuri əhalisi 5362793 nəfər olmuşdur, bütün etnik qruplardan ana dilinin hansı dil olduğunu bildirmiş 3830556 nəfər qırğız dilini, [http://www.for.kg/news-106780-ru.html 1072.6 min nəfər]{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} isə özbək dilini ana dili kimi göstərmişdir (və ya digər mənbə: [http://www.helsinki.fi/slavicahelsingiensia/preview/sh40/pdf/14-sh40.pdf P. I. Dyatlenko. Russkiy yazik v Kirgizstane: sovremennoe polojenie, trendi i perspektivi (PDF)]). İstinad olaraq bax: Perepis naseleniya i jiliщnogo fonda Kirgizskoy Respubliki 2009 g. Kniga 1. Osnovnie sotsialno-demograficheskie xarakteristiki naseleniya i kolichestvo jiliщnix edinits: 2009, Bishkek: OAO Uchkun.</ref><br /> {{bayroq|Qozogʻiston}} 638 ming<ref>[[Ozarbayjon tili|ozarb.]] 25-fevral-6-mart 2009-cu il siyahıyaalınmasına əsasən Qazaxıstan əhalisi 16009597 nəfər, onlardan etnik özbəklər 956997 nəfər, etnik özbəklərdən öz xalqının dilini ana dili hesab edənlər isə 935833 nəfərdir. İstinad olaraq bax: [http://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032705 Natsionalniy sostav, veroispovedanie i vladeniya yazikami v Respublike Kazaxstan. Itogi Natsionalnoy perepisi naseleniya 2009 goda v Respublike Kazaxstan. Statisticheskiy sbornik /Pod red. A.Smailova/ Astana, 2010, str. 251] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140429044204/http://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032705 |date=2014-04-29 }}</ref><br /> {{bayroq|Turkmaniston}} 558 ming<ref>[[Ozarbayjon tili|ozarb.]] [http://demoscope.ru/weekly/2014/0581/barom01.php 12 ynavar 1989-cu il siyahıyaalınması] na əsasən [http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_lan_89_tu.php Türkmənistan əhalisi 3522717 nəfər, onlardan 317333 nəfəri isə etnik özbəklər idi; etnik özbəklərdən 302189 nəfəri öz xalqının dilini, 10417 nəfəri türkmən dilini, 4555 nəfəri rus dilini, 172 nəfəri isə öz xalqının dilindən fəqli digər dilləri ana dili olaraq göstərmişdi, həmçinin etnik özbəklərdən ana dilini öz xalqının dilindən fərqli dil kimi göstərmiş qismindən (toplam 15144 nəfər) 1403 nəfər özbək dilində sərbəst danışdığını bildirmişdi.] Beləliklə bütün ölkədə etnik özbəklərdən toplam 303592 nəfər (və ya etnik özbək əhalinin 95.669848%-i) ana dili və ikinci dil olaraq özbək dilində danışırdı. 10-21-yanvar 1995-ci il siyahıyaalnmasına əsasən Türkmənistanın de-yuri əhalisi 4437570 nəfər, onlardan etnik özbəklər isə [https://archive.today/20120709093436/http://asgabat.net/turkmenistan/itogi-vseobschei-perepisi-naselenija-turkmenistana-po-nacionalnomu-sostavu-v-1995-godu.html 407109 nəfər] olmuşdur; onlardan 2423 nəfər rus dilini ana dili hesab edirdi, ana dili olaraq rus dilindən qeyri dillərdə danışan etnik özbəklərin sayı haqqında məlumatlar verilməmişdir. Özbək dilində danışanların etnik özbəklər içində nisbətini (95.669848%-i) 1989-cu ildə həyata keçirilmiş siyahıyaalınmaya uyğun olaraq qəbul etsək, 1995-ci ildə siyahıyaalınma tarixində etnik özbəklərdən 389481 nəfərin ana və ikinci dil olaraq özbək dilində danışdığını təxmin etmək münkündür.</ref> <br /> |tartiblovchi tashkilot = [[Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat oʻzbek tili va adabiyoti universiteti]] |oʻrni = 32 |yozuv = [[Lotin alifbosi|lotin]], [[Kirill alifbosi|kirill]], [[Arab alifbosi|arab]] |rasmiy = {{bayroqikon|Oʻzbekiston}} <br /> {{bayroqikon|Afgʻoniston}}<ref>{{Citation |year= |title=The Constitution of Afghanistan. Article 16 |url=http://www.afghan-web.com/politics/current_constitution.html |access-date=2012-09-19 |archivedate=2013-10-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131028065437/http://www.afghan-web.com/politics/current_constitution.html }}</ref> [[Turkiy davlatlar tashkiloti]] |turkum = [[Yevrosiyo]] |til oilasi = [[Oltoy tillari]] : [[Turkiy tillar|Turkiy tarmoq]] :: [[Qarluq tillari|Qarluq guruhi]] ::: [[Qoraxoniylar tili]] :::: [[Eski oʻzbek tili|Sharqiy Turkcha]] |iso1=uz |iso2=uzb |iso3=uzb,<br /> uzn – Shimoliy,<br /> uzs – [[Janubiy]] |sil= |lc2=uzn ld2= [[Shimoliy Oʻzbek]] ll2=Shimoliy Oʻzbek tili |lc3=uzs ld3= [[Janubiy Oʻzbek]] ll3=Janubiy Oʻzbek tili }} '''Oʻzbek tili (Oʻzbekcha)''' — [[Oltoy tillari|Oltoy-mongol tillari]] oilasining [[turkiy tillar|monhol-turkiy tillar]] turkumiga kiruvchi til. Ushbu til [[Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi|Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga]] koʻra [[davlat tili]] hisoblanadi. Dunyo boʻylab oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar soni 50 milliondan ortiq (2025)<ref>{{cite web|url=https://kun.uz/ru/news/2022/10/18/chislo-nositeley-uzbekskogo-yazyka-v-mire-prevysilo-50-millionov-chelovek|title=Dunyoda o'zbek tilida so'zlashuvchilar soni 50 milliondan oshdi}}{{Oʻlikhavola|date=iyul 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Oʻzbek tili ham barcha mongol-turkiy tillar kabi [[Agglyutinativ tillar|agglyutinativ tildir]]. Oʻzbek tili 3 etnik guruh tizimida shakllangan va 3 dialektdan iboratdir: [[qarluq]], [[qipchoq]], barlos va oʻgʻuz shevalari. Davlat tili toʻgʻrisidagi Qonun 1989-yil 21-oktabrda qabul qilingan. 1995-yil 21-dekabrda qayta ishlanib ancha toʻliqlantirildi. == Oʻtmishi == Oʻzbek adabiy tili oʻtmishi quyidagi davrlarni oʻz ichiga oladi: Miloddan avvalgi davrlardan to X yuzyillikgacha boʻlgan davr. Bu davrdagi til fanda '''qadimgi turk tili''' deb yuritiladi. Qadimgi xalq ogʻzaki ijodi misollari, Oʻrxun-Enasoy yodgorliklari (VI-VII asrlar) shu tilda yaratilgan. XI—XIV yuzyilliklarda amalda boʻlgan til '''eski turkiy til''' deb ataladi. [[Mahmud Qoshgʻariy]]ning „Devonu-lugʻatit-turk“ („Turk soʻzliklari toʻplamii“), [[Yusuf Xos Hojib]]ning „<nowiki/>[[Qutadgʻu bilig]]<nowiki/>“ („Qutga etuvchi bilim“), [[Adib Ahmad Yugnakiy|Ahmad Yugnakiy]]ning „Hibatul haqoyiq“ („Haqiqatlar armugʻoni“), [[Xorazmiy]]ning „Muhabbatnoma“, [[Rabgʻuziy]]ning „Qissasi Rabgʻuziy“ asarlari shu tilda yaratilgan. XV yuzyillikdan XIX yuzyillikning ikkinchi yarmigacha qoʻllangan til '''eski oʻzbek adabiy tili''' deb otlangan. [[Atoyi]], [[Sakkokiy]], [[Sayfi Saroyi]], [[Lutfiy]], [[Alisher Navoiy]], [[Bobur]], [[Mashrab]], [[Turdi]], [[Maxmur]], [[Gulxaniy]], [[Muqimiy]], [[Furqat]], [[Zavqiy]] va boshqa koʻplab ijod etganlarning asarlari shu tilda yaratilgan. Oʻzbek xoni [[Muhammad Shayboniy]] (1451-1501) oʻzbek tilida [[gʻazal]], [[ruboiy]]lar ham bitgan. Uning ana shunaqa gʻazal, ruboiylaridan ayrimlari va „[[Baxrul xudo]]“ otli [[doston]]i, oʻgʻli [[Muhammad Temur sulton]]ga atab yozgan oʻgitlardan tuzulgan kitobi (birdan-bir nusxasi [[Turkiya]]da saqlanadi) bizgacha yetib kelgan.<ref>A. J. E. Bodrogligeti, „MuÌammad Shaybænî’s Bahru’l-huda : An Early Sixteenth Century Didactic Qasida in Chagatay“, Ural-Altaische Jahrbücher, vol.54 (1982), p. 1 and n.4</ref> XIX yuzyillikning ikkinchi yarmidan hozirgi davrgacha ishlatilib kelinayotgan til '''hozirgi oʻzbek adabiy tili''' deb ataladi. „<nowiki/>[[Turkiston (viloyat)|Turkiston viloyati]] gazeti“ chiqa boshlagan vaqtdan (1870-yildan) to hozirgi kungacha yaratilgan barcha asarlar hozirgi oʻzbek adabiy tilining ishlariga kiradi. Oʻzbek tili XI yuzyillikdan boshlab mustaqil til kabi koʻrinishni boshladi va XIII yuzyillikda eski oʻzbek adabiy tili shakllanib boʻldi. Eski oʻzbek tilining oʻsishi va saqlanishi buyuk [[Alisher Navoiy]]ning oti bilan bogʻliqdir. Navoiy eski oʻzbek tilidan bilinmagan yetukligidan qoʻllanib qaytarilmas asarlar yaratadi, bu tilni ilmiy tomondan chuqur oʻrganadi va „Muhokamat-ul-lugʻatayn“ otli yirik ilmiy asar ham yozadi va unda oʻzbek tilining boshqa tillardan kemtik emasligini ishonarli koʻrsatishlar bilan isbotlab beradi<ref>{{Citation |year= |title=Oʻzbek tili haqida sayt |url=http://onatili.uz/ |access-date=2021-01-24 |archivedate=2012-10-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121028143832/http://onatili.uz/ }}</ref>. == Grammatikasi == === Kelishiklar === Oʻzbek tilida 6 ta kelishik bor. {| class="wikitable" |- ! !! Kelishiklar !! Kelishik koʻrsatkichlari !! Kelishik savollari !! Misollar |- | 1 || Bosh kelishik || – || Kim? nima? qayer? || Dono, kitob, Toshkent |- | 2 || Qaratqich kelishigi || -ning || Kimning? nimaning? qayerning? || Dononing, kitobning, Toshkentning |- | 3 || Tushum kelishigi || -ni || Kimni? nimani? qayerni? || Dononi, kitobni, Toshkentni |- | 4 || Chiqish kelishigi || -dan || Kimdan? nimadan? qayerdan? || Donodan, kitobdan, Toshkentdan |- | 5 || Joʻnalish kelishigi || -ga || Kimga? nimaga? qayerga? || Donoga, kitobga, Toshkentga |- | 6 || Oʻrin-payt kelishigi || -da || Kimda? nimada? qayerda? || Donoda, kitobda, Toshkentda |- |} == Soʻzlar tuzulishi == Hozirgi oʻzbek adabiy tilining soʻzlari tuzulishi asosan, 5 irmoq negizida tuzulgan: # [[Qadimgi turkiy|Eski turk tili]] (kunimizdagi Turkiya davlati tili emas) soʻzlari; # [[Arab tili|Arab]] tili soʻzlari; # [[Fors tili|Fors]] tili soʻzlari; # Ikki turli soʻzlar; # Ovrupa tillari soʻzlari; # [[Rus tili|Rus]] tili soʻzlari; Eski [[Qadimgi turkiy|turk tili]] (eski oʻzbekcha yoki chigʻatoy tili) bugungi oʻzbek tilining asos irmogʻidir. Chunonchi: kishi, ot, qoʻl, oyoq… Arab soʻzlari oʻzbek tiliga VII—VIII yuzyilliklardan kirib kela boshlaydi. Bu arablarning shu chogʻda Oʻrta Osiyoni bosib olishlari bilan bogʻliq. Arab soʻzlari birinchi oʻrinda din sababi orqali oʻzbek tiliga kirgan. Chunonchi: vaqt, fursat, daqiqa, soniya… Oʻzbek tiliga [[Fors tili|Fors]] tili soʻzlarining kirib kelishi forslarning bosqinchilik yurishlari, savdo aloqalari va oʻrta chogʻdagi barcha fors geografiyasiga yaqin davlatlarning oʻz ichki davlat ishlarida fors tilini qoʻllaganligi, shu yuzdan Oʻzbekiston tuproqlarida bor boʻlgan davlatlar, bilan bogʻliq. Chunonchi: dasturxon, hamroh, parda, poyabzal, oftob… Ikki turli soʻzlar: ikki tildan, eski turk bilan forscha, eski turkcha bilan arabcha va arabcha bilan forscha soʻzlarning ulanishidan va yoki baʼzida bu 3 tildan soʻz va qoʻshimchalar ulanishidan yasalgan. Chunonchi: ishxona, bebosh, koʻzoynak; qabilaboshi, bezbet, musiqachi; mayxoʻr, darvoqe, baquvvat; odamgarchilik… [[Rus tili]]dan oʻzlashgan soʻzlar. Oʻzbek milliy tilining shakillanishi va rivojlanishida rus millatining tili gʻoyat katta rol oʻynaydi. Rus xalqi bilan oʻzbek xalqi orasidagi yaqin aloqa, ayniqsa ruslarning iqtisodiy va madaniy taʼsiri rus tilidan ruscha va yevropa tillariga oid soʻzlarning oʻzbek tiliga kirib kelishiga sabab boʻlgan. Rus tilidan oʻzlashgan soʻzlar: fabrika, gimnaziya, doktor, shapka… == Yozuvi == {{Asosiy|Oʻzbek yozuvi}} Tarixda oʻzbek tilini yozish uchun koʻp alifbolardan qoʻllangan. 1928-yilgacha savodli kishilar oʻzbek tilini arab yozuvida yozishgan. 1928-yildan 1940-yilgacha oʻzbek tili [[lotin yozuvi]]da yozilgan. 1940-yil [[Iosif Stalin]]ning buyrugʻi bilan majburan kirill yozuviga oʻtilgan. 1992-yilgacha oʻzbek tili shu yozuvda yozilgan. 1993-yil [[Oʻzbekiston]] rasman lotin yozuvini yana qaytadan kirgizdi. Hozirda Oʻzbekistonda taʼlim joylarida lotin yozuvidan qoʻllanadi. Shunday boʻlsa ham yoshi kattalar va Oʻzbekiston tashqarisida yashaydigan [[oʻzbeklar]] hali ham kirill yozuvidan foydalanishadi. {| style="text-align:center" border="1" |- !colspan=5 bgcolor="#ccccff"|Alifbodagi oʻzaro farqlar (Alifbodagi oʻzaro farqlar) |- ! width="20%"|Arabcha (Arabcha) ! width="20%"|Lotincha (Lotincha) ! width="20%"|Kirillcha (Kirillcha) ! width="20%"|'''Lotincha (Lotincha)''' ! width="20%" rowspan="2" |Xalqaro Fonetik Alifbosi (Xalqaro Fonetik Alifbosi) |- | —1929 || 1936—-1940 || 1940—-1992 || '''1992—''' |- | ﺍ, ه || -{Ə ə || A a || '''A a''' || [a], [æ]}- |A |- | ﺏ || -{B b || B b || '''B b''' || [b]}- |Б |- | ﺩ || -{D d || D d || '''D d''' || [d̪]}- |Д |- | ې || -{E e || E e || '''E e''' || [e]}- |Е |- | ﻑ || -{F f || F f || '''F f''' || [f]}- |Ф |- | گ || -{G g || G g || '''G g''' || [gʲ]}- |Г |- | ﺡ,ﻩ || -{H h || H h || '''H h''' || [h]}- |Х |- | ی || -{I i || I i || '''I i''' || [ɪ]}- |- | ﺝ, ژ || -{Ç ç, Ƶ ƶ || J j || '''J j''' || [ʤ]}- |- | ﻙ || -{K k || K k || '''K k''' || [kʲ]}- |- | ﻝ || -{L l || L l || '''L l''' || [l]}- |- | ﻡ || -{M m || M m || '''M m''' || [m]}- |- | ﻥ || -{N n || N n || '''N n''' || [n]}- |- | ﺍ || -{A a || O o || '''O o''' || [ɔ]}- |- | پ || -{P p || P p || '''P p''' || [p]}- |- | ﻕ || -{Q q || Q q || '''Q q''' || [q]}- |- | ﺭ || -{R r || R r || '''R r''' || [ɾ]}- |- | ﺙ,ﺱ,ﺹ || -{S s || S s || '''S s''' || [s]}- |- | ﺕ,ﻁ || -{T t || T t || '''T t''' || [t̪]}- |- | ﻭ || -{U u || U u || '''U u''' || [u]}- |- | ﻭ || -{V v || V v || '''V v''' || [v], [w]}- |- | ﺥ || -{X x || X x || '''X x''' || [χ]}- |- | ی || -{J j || Y y || '''Y y''' || [j]}- |- | ﺫ,ﺯ,ﺽ,ﻅ || -{Z z || Z z || '''Z z''' || [z]}- |- | ۉ || -{O o || Oʻ oʻ || '''Oʻ oʻ''' || [o]}- |- | ﻍ || -{Ƣ ƣ || Gʻ gʻ || '''Gʻ gʻ''' || [ʁ]}- |- | ﺵ || -{Ş ş || Sh sh || '''Sh sh''' || [ʃ]}- |- | چ || -{C c || Ch ch || '''Ch ch''' || [ʧ]}- |- | ء, ع || -{' || Ъ || '''’''' || [ʔ], [ː]}- |- |} === Arab yozuvi === Oʻzbekistonda 1929-yilgacha arab yozuvidan foydalanilgan. 1920-yillarning oʻrtalaridan Oʻzbekistonda arab yozuviga keng hujum boshlandi. Arab yozuvi qoloqligimizning, savodsizligimizning, dindorligimizning sababchisi deb eʼlon qilindi. 1929—1930 oʻquv yilidan Oʻzbekiston lotin yozuviga oʻtdi va biz oʻzbek xalqining asrlar davomida yaratilib kelingan hamda chop etilgan ilmiy, badiiy va falsafiy adabiyotdan uzilib qoldik. === Yanalif === 1929-yildan boshlab arab yozuvidan yangi lotin yozuviga ([[yanalif]]) oʻtilgan. Undan 1940-yilga qadar foydalanilgan. {| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF" | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | -{A a | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | B b | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | C c | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ç ç | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | D d | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | E e | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ə ə | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | F f |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | G g | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ƣ ƣ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | H h | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | I i | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | J j | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | K k | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | L l | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | M m |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | N n | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ꞑ ꞑ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | O o | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ө ө | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | P p | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Q q | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | R r | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | S s |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ş ş | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | T t | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | U u | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | V v | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | X x | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Y y | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Z z | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ƶ ƶ |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | '}- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | |- |} === Kirill yozuvi === 1940-yilda Oʻzbekistonda kirill yozuviga oʻtildi. Buning natijasida 1929-1940-yillar oraligʻida chop etilgan ilmiy, badiiy, pedagogik, oʻquv adabiyotlardan uzilib qoldik. {| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF" |} 1940-yildan 1991-yilgacha oʻrta hisob bilan oʻzbek tilida 50 ming nomda 50 million nusxada kitoblar chop etilganini (bunga shu yillari nashr etilgan jurnal, gazetalar kirmaydi) hisobga olsak, biz yana lotin yozuviga oʻtishda qanchadan-qancha adabiyotdan yiroqlashishimiz mumkinligi ayon boʻladi. === Lotin yozuviga koʻchish === 1993-yil Turkiya lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosi ishlab chiqilgan, 1995-yil bu alifbodagi „ö“, „ğ“, „ş“, „ç“ harflari „oʻ“, „gʻ“, „sh“, „ch“ga oʻzgartirilib, hozirgi holga keltirilgan. == Rivojlanish == === 1900: 20-asr boshlarida === * '''Gapiruvchilar soni:''' Taxminan '''2–4 million.''' Oʻzbek tilida gapiruvchilar asosan Markaziy Osiyoda, [[Rossiya imperiyasi]] tarkibidagi hududlarda (hozirgi Oʻzbekiston, [[Qozogʻiston]], Qirgʻiziston, [[Tojikiston]] va Turkmanistonning ayrim qismlari) jamlangan edi. * '''Global reyting:''' Taxminan '''30–40-oʻrin.''' Oʻzbek tili dunyo miqyosida keng tan olinmagan edi, chunki asosan qishloq va mintaqaviy hududlarda ishlatilgan. ---- === 1950: Sovet davri === * '''Gapiruvchilar soni:''' Taxminan '''7–8 million.''' Aholi tabiiy oʻsish va Sovet Ittifoqi davrida urbanizatsiya tufayli koʻpaydi. Oʻzbek tili Oʻzbekiston SSRning rasmiy tillaridan biri sifatida tan olindi. * '''Global reyting:''' Taxminan '''25–30-oʻrin.''' Sovet Ittifoqidagi mintaqaviy til sifatida oʻzbek tili taʼlim va ommaviy axborot vositalarida qoʻllab-quvvatlandi va Markaziy Osiyoda taʼsiri oshdi. ---- === 1991: Mustaqillikdan keyin === * '''Gapiruvchilar soni:''' Taxminan '''16–20 million.''' 1991-yilda Sovet Ittifoqidan mustaqillikka erishgach, Oʻzbekistonda oʻzbek tili davlat tili deb eʼlon qilindi. Bu oʻzbek madaniyatini tiklash va taʼlim hamda hukumatda rus tilining taʼsirini kamaytirishga olib keldi. * '''Global reyting:''' Taxminan '''20–25-oʻrin.''' Sovet Ittifoqi qulagach, oʻzbek tili milliy til sifatida obroʻ-eʼtiborga ega boʻldi, va gapiruvchilar soni aholi oʻsishi tufayli oshdi. ---- === 2024: Hozirgi holat === * '''Gapiruvchilar soni:''' Taxminan '''35–40 million.''' Oʻzbek tili asosan Oʻzbekistonda, shuningdek, qoʻshni davlatlarda ([[Afgʻoniston]], Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston va [[Turkmaniston]]) hamda dunyoning turli mamlakatlaridagi oʻzbek diasporalari orasida gapiriladi. * '''Global reyting:''' '''18–20-oʻrin.''' Bugungi kunda oʻzbek tili dunyodagi eng koʻp gapiriladigan 20 ta til qatoriga kiradi. Bunga Oʻzbekiston aholisi sonining koʻpligi (36 milliondan oshiq) va qoʻshni davlatlardagi oʻzbek tilli ozchiliklar sabab boʻlmoqda. Shuningdek, raqamli platformalar, ommaviy axborot vositalari va akademik sohada uning mavqei ortib bormoqda {| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF" == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Oʻzbek tili| ]] 9auu4guuuj147p6k4skvp8g6njtiq59 Vikipediya:Tahrirlar soniga koʻra vikipediyachilar roʻyxati 4 2552 5987689 5986241 2026-04-10T12:02:42Z Jembot 17813 Bot: Maʼlumotlar yangilandi 5987689 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:ShohjahonSobirov|ShohjahonSobirov]] || [[Special:Contributions/ShohjahonSobirov|{{formatnum:201170}}]] || {{Permissions|ShohjahonSobirov}} |- | 2 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:166774}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 3 || [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] || [[Special:Contributions/Abdufattohov Ibrohimjon|{{formatnum:130881}}]] || {{Permissions|Abdufattohov Ibrohimjon}} |- | 4 || [[User:AnvarxonM|AnvarxonM]] || [[Special:Contributions/AnvarxonM|{{formatnum:74025}}]] || {{Permissions|AnvarxonM}} |- | 5 || [[User:Malikxan|Malikxan]] || [[Special:Contributions/Malikxan|{{formatnum:69696}}]] || {{Permissions|Malikxan}} |- | 6 || [[User:PlanespotterA320|PlanespotterA320]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:66045}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 7 || [[User:Kagansky|Kagansky]] || [[Special:Contributions/Kagansky|{{formatnum:53547}}]] || {{Permissions|Kagansky}} |- | 8 || [[User:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] || [[Special:Contributions/Janob Mirzaolim|{{formatnum:44730}}]] || {{Permissions|Janob Mirzaolim}} |- | 9 || [[User:Umarxon III|Umarxon III]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:39750}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 10 || [[User:Nataev|Nataev]] || [[Special:Contributions/Nataev|{{formatnum:33589}}]] || {{Permissions|Nataev}} |- | 11 || [[User:Panpanchik|Panpanchik]] || [[Special:Contributions/Panpanchik|{{formatnum:30524}}]] || {{Permissions|Panpanchik}} |- | 12 || [[User:Bekipediya|Bekipediya]] || [[Special:Contributions/Bekipediya|{{formatnum:26515}}]] || {{Permissions|Bekipediya}} |- | 13 || [[User:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]] || [[Special:Contributions/Muzaffar Murodovich|{{formatnum:25497}}]] || {{Permissions|Muzaffar Murodovich}} |- | 14 || [[User:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] || [[Special:Contributions/Ahror Akramovich|{{formatnum:22994}}]] || {{Permissions|Ahror Akramovich}} |- | 15 || [[User:Albatros777|Albatros777]] || [[Special:Contributions/Albatros777|{{formatnum:22562}}]] || {{Permissions|Albatros777}} |- | 16 || [[User:Salazarov|Salazarov]] || [[Special:Contributions/Salazarov|{{formatnum:22201}}]] || {{Permissions|Salazarov}} |- | 17 || [[User:Diwikiped|Diwikiped]] || [[Special:Contributions/Diwikiped|{{formatnum:20039}}]] || {{Permissions|Diwikiped}} |- | 18 || [[User:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] || [[Special:Contributions/Laziz Baxtiyorov|{{formatnum:19886}}]] || {{Permissions|Laziz Baxtiyorov}} |- | 19 || [[User:Mrshaxas|Mrshaxas]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:19859}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}} |- | 20 || [[User:Abdulla|Abdulla]] || [[Special:Contributions/Abdulla|{{formatnum:19014}}]] || {{Permissions|Abdulla}} |- | 21 || [[User:Alpasli|Alpasli]] || [[Special:Contributions/Alpasli|{{formatnum:18820}}]] || {{Permissions|Alpasli}} |- | 22 || [[User:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] || [[Special:Contributions/Artemev Nikolay|{{formatnum:18781}}]] || {{Permissions|Artemev Nikolay}} |- | 23 || [[User:Vikichizar|Vikichizar]] || [[Special:Contributions/Vikichizar|{{formatnum:18061}}]] || {{Permissions|Vikichizar}} |- | 24 || [[User:Humoyun Qodirov|Humoyun Qodirov]] || [[Special:Contributions/Humoyun Qodirov|{{formatnum:17886}}]] || {{Permissions|Humoyun Qodirov}} |- | 25 || [[User:Shahriyorxon|Shahriyorxon]] || [[Special:Contributions/Shahriyorxon|{{formatnum:16635}}]] || {{Permissions|Shahriyorxon}} |- | 26 || [[User:Husniddin Rasulov|Husniddin Rasulov]] || [[Special:Contributions/Husniddin Rasulov|{{formatnum:15775}}]] || {{Permissions|Husniddin Rasulov}} |- | 27 || [[User:Oblakulova|Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Oblakulova|{{formatnum:15358}}]] || {{Permissions|Oblakulova}} |- | 28 || [[User:Muxriddin Azimov|Muxriddin Azimov]] || [[Special:Contributions/Muxriddin Azimov|{{formatnum:14699}}]] || {{Permissions|Muxriddin Azimov}} |- | 29 || [[User:Ikromova Guli|Ikromova Guli]] || [[Special:Contributions/Ikromova Guli|{{formatnum:14521}}]] || {{Permissions|Ikromova Guli}} |- | 30 || [[User:Jamshid Nurkulov|Jamshid Nurkulov]] || [[Special:Contributions/Jamshid Nurkulov|{{formatnum:12540}}]] || {{Permissions|Jamshid Nurkulov}} |- | 31 || [[User:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] || [[Special:Contributions/Mirishkorlik|{{formatnum:12223}}]] || {{Permissions|Mirishkorlik}} |- | 32 || [[User:Amir.Temur|Amir.Temur]] || [[Special:Contributions/Amir.Temur|{{formatnum:12060}}]] || {{Permissions|Amir.Temur}} |- | 33 || [[User:ShHamrayev|ShHamrayev]] || [[Special:Contributions/ShHamrayev|{{formatnum:11755}}]] || {{Permissions|ShHamrayev}} |- | 34 || [[User:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] || [[Special:Contributions/Xumoshox Ismoilova|{{formatnum:11435}}]] || {{Permissions|Xumoshox Ismoilova}} |- | 35 || [[User:SemWikipediya|SemWikipediya]] || [[Special:Contributions/SemWikipediya|{{formatnum:11008}}]] || {{Permissions|SemWikipediya}} |- | 36 || [[User:Komilkhuja|Komilkhuja]] || [[Special:Contributions/Komilkhuja|{{formatnum:10471}}]] || {{Permissions|Komilkhuja}} |- | 37 || [[User:Usmonov Gayrat|Usmonov Gayrat]] || [[Special:Contributions/Usmonov Gayrat|{{formatnum:10329}}]] || {{Permissions|Usmonov Gayrat}} |- | 38 || [[User:Finikchik|Finikchik]] || [[Special:Contributions/Finikchik|{{formatnum:10292}}]] || {{Permissions|Finikchik}} |- | 39 || [[User:Uzgen|Uzgen]] || [[Special:Contributions/Uzgen|{{formatnum:9648}}]] || {{Permissions|Uzgen}} |- | 40 || [[User:7Devona|7Devona]] || [[Special:Contributions/7Devona|{{formatnum:9572}}]] || {{Permissions|7Devona}} |- | 41 || [[User:Axadjon1|Axadjon1]] || [[Special:Contributions/Axadjon1|{{formatnum:9533}}]] || {{Permissions|Axadjon1}} |- | 42 || [[User:Casual|Casual]] || [[Special:Contributions/Casual|{{formatnum:9048}}]] || {{Permissions|Casual}} |- | 43 || [[User:Creobek|Creobek]] || [[Special:Contributions/Creobek|{{formatnum:8866}}]] || {{Permissions|Creobek}} |- | 44 || [[User:MirfayzbekAbdullayev|MirfayzbekAbdullayev]] || [[Special:Contributions/MirfayzbekAbdullayev|{{formatnum:8826}}]] || {{Permissions|MirfayzbekAbdullayev}} |- | 45 || [[User:Rtfroot|Rtfroot]] || [[Special:Contributions/Rtfroot|{{formatnum:8817}}]] || {{Permissions|Rtfroot}} |- | 46 || [[User:Visola Tangirova|Visola Tangirova]] || [[Special:Contributions/Visola Tangirova|{{formatnum:8696}}]] || {{Permissions|Visola Tangirova}} |- | 47 || [[User:FreetimeeditorII|FreetimeeditorII]] || [[Special:Contributions/FreetimeeditorII|{{formatnum:8509}}]] || {{Permissions|FreetimeeditorII}} |- | 48 || [[User:Sitora Oblakulova|Sitora Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Sitora Oblakulova|{{formatnum:8505}}]] || {{Permissions|Sitora Oblakulova}} |- | 49 || [[User:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] || [[Special:Contributions/Xusinboy Bekchanov|{{formatnum:8322}}]] || {{Permissions|Xusinboy Bekchanov}} |- | 50 || [[User:Hasan Xamidovich|Hasan Xamidovich]] || [[Special:Contributions/Hasan Xamidovich|{{formatnum:7917}}]] || {{Permissions|Hasan Xamidovich}} |- | 51 || [[User:Javoxir Yorqulov|Javoxir Yorqulov]] || [[Special:Contributions/Javoxir Yorqulov|{{formatnum:7869}}]] || {{Permissions|Javoxir Yorqulov}} |- | 52 || [[User:OneAzimov|OneAzimov]] || [[Special:Contributions/OneAzimov|{{formatnum:7781}}]] || {{Permissions|OneAzimov}} |- | 53 || [[User:Anjaniy|Anjaniy]] || [[Special:Contributions/Anjaniy|{{formatnum:7763}}]] || {{Permissions|Anjaniy}} |- | 54 || [[User:Boboyev1996|Boboyev1996]] || [[Special:Contributions/Boboyev1996|{{formatnum:7735}}]] || {{Permissions|Boboyev1996}} |- | 55 || [[User:Nataeva|Nataeva]] || [[Special:Contributions/Nataeva|{{formatnum:7629}}]] || {{Permissions|Nataeva}} |- | 56 || [[User:Boburjon Xidirov|Boburjon Xidirov]] || [[Special:Contributions/Boburjon Xidirov|{{formatnum:7544}}]] || {{Permissions|Boburjon Xidirov}} |- | 57 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:7403}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}} |- | 58 || [[User:Azizxon Muzaffarov|Azizxon Muzaffarov]] || [[Special:Contributions/Azizxon Muzaffarov|{{formatnum:7361}}]] || {{Permissions|Azizxon Muzaffarov}} |- | 59 || [[User:Olimidono|Olimidono]] || [[Special:Contributions/Olimidono|{{formatnum:7176}}]] || {{Permissions|Olimidono}} |- | 60 || [[User:Olaf Studt|Olaf Studt]] || [[Special:Contributions/Olaf Studt|{{formatnum:7027}}]] || {{Permissions|Olaf Studt}} |- | 61 || [[User:Tewayev|Tewayev]] || [[Special:Contributions/Tewayev|{{formatnum:6647}}]] || {{Permissions|Tewayev}} |- | 62 || [[User:FarhodShaymanov|FarhodShaymanov]] || [[Special:Contributions/FarhodShaymanov|{{formatnum:6586}}]] || {{Permissions|FarhodShaymanov}} |- | 63 || [[User:FaridShavkatullayev|FaridShavkatullayev]] || [[Special:Contributions/FaridShavkatullayev|{{formatnum:6532}}]] || {{Permissions|FaridShavkatullayev}} |- | 64 || [[User:Wikivikipediya|Wikivikipediya]] || [[Special:Contributions/Wikivikipediya|{{formatnum:6519}}]] || {{Permissions|Wikivikipediya}} |- | 65 || [[User:AnnaDelvey|AnnaDelvey]] || [[Special:Contributions/AnnaDelvey|{{formatnum:6514}}]] || {{Permissions|AnnaDelvey}} |- | 66 || [[User:Odilbek Irisqulov|Odilbek Irisqulov]] || [[Special:Contributions/Odilbek Irisqulov|{{formatnum:6505}}]] || {{Permissions|Odilbek Irisqulov}} |- | 67 || [[User:Khronos13|Khronos13]] || [[Special:Contributions/Khronos13|{{formatnum:6451}}]] || {{Permissions|Khronos13}} |- | 68 || [[User:TimmyvikipediyWiki|TimmyvikipediyWiki]] || [[Special:Contributions/TimmyvikipediyWiki|{{formatnum:6360}}]] || {{Permissions|TimmyvikipediyWiki}} |- | 69 || [[User:MrshaxasBot|MrshaxasBot]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:6288}}]] || {{Permissions|MrshaxasBot}} |- | 70 || [[User:Omensweans|Omensweans]] || [[Special:Contributions/Omensweans|{{formatnum:6243}}]] || {{Permissions|Omensweans}} |- | 71 || [[User:Khasan azim1|Khasan azim1]] || [[Special:Contributions/Khasan azim1|{{formatnum:6138}}]] || {{Permissions|Khasan azim1}} |- | 72 || [[User:Miss Kamola|Miss Kamola]] || [[Special:Contributions/Miss Kamola|{{formatnum:6133}}]] || {{Permissions|Miss Kamola}} |- | 73 || [[User:Xoqoni Said|Xoqoni Said]] || [[Special:Contributions/Xoqoni Said|{{formatnum:5962}}]] || {{Permissions|Xoqoni Said}} |- | 74 || [[User:Wikisurgery94|Wikisurgery94]] || [[Special:Contributions/Wikisurgery94|{{formatnum:5812}}]] || {{Permissions|Wikisurgery94}} |- | 75 || [[User:Lazizbek95|Lazizbek95]] || [[Special:Contributions/Lazizbek95|{{formatnum:5627}}]] || {{Permissions|Lazizbek95}} |- | 76 || [[User:Umid1108|Umid1108]] || [[Special:Contributions/Umid1108|{{formatnum:5591}}]] || {{Permissions|Umid1108}} |- | 77 || [[User:Muhammadjon1510|Muhammadjon1510]] || [[Special:Contributions/Muhammadjon1510|{{formatnum:5537}}]] || {{Permissions|Muhammadjon1510}} |- | 78 || [[User:Xolnazarov Sarvar|Xolnazarov Sarvar]] || [[Special:Contributions/Xolnazarov Sarvar|{{formatnum:5416}}]] || {{Permissions|Xolnazarov Sarvar}} |- | 79 || [[User:Tilkobles|Tilkobles]] || [[Special:Contributions/Tilkobles|{{formatnum:5368}}]] || {{Permissions|Tilkobles}} |- | 80 || [[User:Farrukh Askaraliev|Farrukh Askaraliev]] || [[Special:Contributions/Farrukh Askaraliev|{{formatnum:5314}}]] || {{Permissions|Farrukh Askaraliev}} |- | 81 || [[User:Dieri007|Dieri007]] || [[Special:Contributions/Dieri007|{{formatnum:5184}}]] || {{Permissions|Dieri007}} |- | 82 || [[User:Masofa321|Masofa321]] || [[Special:Contributions/Masofa321|{{formatnum:5113}}]] || {{Permissions|Masofa321}} |- | 83 || [[User:Lutfulloh7|Lutfulloh7]] || [[Special:Contributions/Lutfulloh7|{{formatnum:5102}}]] || {{Permissions|Lutfulloh7}} |- | 84 || [[User:Yangilik 3|Yangilik 3]] || [[Special:Contributions/Yangilik 3|{{formatnum:5053}}]] || {{Permissions|Yangilik 3}} |- | 85 || [[User:MinaUktamova|MinaUktamova]] || [[Special:Contributions/MinaUktamova|{{formatnum:5010}}]] || {{Permissions|MinaUktamova}} |- | 86 || [[User:Mahirema|Mahirema]] || [[Special:Contributions/Mahirema|{{formatnum:4959}}]] || {{Permissions|Mahirema}} |- | 87 || [[User:Nafosatxon Otabekovna|Nafosatxon Otabekovna]] || [[Special:Contributions/Nafosatxon Otabekovna|{{formatnum:4792}}]] || {{Permissions|Nafosatxon Otabekovna}} |- | 88 || [[User:Sakinabonu|Sakinabonu]] || [[Special:Contributions/Sakinabonu|{{formatnum:4747}}]] || {{Permissions|Sakinabonu}} |- | 89 || [[User:Gaffarov737|Gaffarov737]] || [[Special:Contributions/Gaffarov737|{{formatnum:4742}}]] || {{Permissions|Gaffarov737}} |- | 90 || [[User:KWiki78|KWiki78]] || [[Special:Contributions/KWiki78|{{formatnum:4712}}]] || {{Permissions|KWiki78}} |- | 91 || [[User:Ravshanbek Tohirov|Ravshanbek Tohirov]] || [[Special:Contributions/Ravshanbek Tohirov|{{formatnum:4678}}]] || {{Permissions|Ravshanbek Tohirov}} |- | 92 || [[User:Optima D|Optima D]] || [[Special:Contributions/Optima D|{{formatnum:4659}}]] || {{Permissions|Optima D}} |- | 93 || [[User:Brainbox 8|Brainbox 8]] || [[Special:Contributions/Brainbox 8|{{formatnum:4569}}]] || {{Permissions|Brainbox 8}} |- | 94 || [[User:Divergent08|Divergent08]] || [[Special:Contributions/Divergent08|{{formatnum:4494}}]] || {{Permissions|Divergent08}} |- | 95 || [[User:Wiki7pedia89|Wiki7pedia89]] || [[Special:Contributions/Wiki7pedia89|{{formatnum:4478}}]] || {{Permissions|Wiki7pedia89}} |- | 96 || [[User:Diloromkhan|Diloromkhan]] || [[Special:Contributions/Diloromkhan|{{formatnum:4478}}]] || {{Permissions|Diloromkhan}} |- | 97 || [[User:Asadbek Bekmirzayev1|Asadbek Bekmirzayev1]] || [[Special:Contributions/Asadbek Bekmirzayev1|{{formatnum:4156}}]] || {{Permissions|Asadbek Bekmirzayev1}} |- | 98 || [[User:Translate1|Translate1]] || [[Special:Contributions/Translate1|{{formatnum:4091}}]] || {{Permissions|Translate1}} |- | 99 || [[User:Ximik1991|Ximik1991]] || [[Special:Contributions/Ximik1991|{{formatnum:4088}}]] || {{Permissions|Ximik1991}} |- | 100 || [[User:Melegim0820|Melegim0820]] || [[Special:Contributions/Melegim0820|{{formatnum:3974}}]] || {{Permissions|Melegim0820}} |- | 101 || [[User:Furqatlik|Furqatlik]] || [[Special:Contributions/Furqatlik|{{formatnum:3962}}]] || {{Permissions|Furqatlik}} |- | 102 || [[User:DONABDU2003|DONABDU2003]] || [[Special:Contributions/DONABDU2003|{{formatnum:3845}}]] || {{Permissions|DONABDU2003}} |- | 103 || [[User:Delecta55|Delecta55]] || [[Special:Contributions/Delecta55|{{formatnum:3811}}]] || {{Permissions|Delecta55}} |- | 104 || [[User:Sociologist|Sociologist]] || [[Special:Contributions/Sociologist|{{formatnum:3776}}]] || {{Permissions|Sociologist}} |- | 105 || [[User:Azizbek Karimov|Azizbek Karimov]] || [[Special:Contributions/Azizbek Karimov|{{formatnum:3764}}]] || {{Permissions|Azizbek Karimov}} |- | 106 || [[User:Abilqosimova|Abilqosimova]] || [[Special:Contributions/Abilqosimova|{{formatnum:3742}}]] || {{Permissions|Abilqosimova}} |- | 107 || [[User:Lillimor|Lillimor]] || [[Special:Contributions/Lillimor|{{formatnum:3717}}]] || {{Permissions|Lillimor}} |- | 108 || [[User:Wknewpages|Wknewpages]] || [[Special:Contributions/Wknewpages|{{formatnum:3652}}]] || {{Permissions|Wknewpages}} |- | 109 || [[User:Wentra30|Wentra30]] || [[Special:Contributions/Wentra30|{{formatnum:3609}}]] || {{Permissions|Wentra30}} |- | 110 || [[User:XayrinisoJorayeva|XayrinisoJorayeva]] || [[Special:Contributions/XayrinisoJorayeva|{{formatnum:3581}}]] || {{Permissions|XayrinisoJorayeva}} |- | 111 || [[User:Uzbekistan PFL|Uzbekistan PFL]] || [[Special:Contributions/Uzbekistan PFL|{{formatnum:3558}}]] || {{Permissions|Uzbekistan PFL}} |- | 112 || [[User:Akhrarova Ezoza|Akhrarova Ezoza]] || [[Special:Contributions/Akhrarova Ezoza|{{formatnum:3513}}]] || {{Permissions|Akhrarova Ezoza}} |- | 113 || [[User:ABDULLOCH A|ABDULLOCH A]] || [[Special:Contributions/ABDULLOCH A|{{formatnum:3510}}]] || {{Permissions|ABDULLOCH A}} |- | 114 || [[User:Bakhtiyarovna|Bakhtiyarovna]] || [[Special:Contributions/Bakhtiyarovna|{{formatnum:3498}}]] || {{Permissions|Bakhtiyarovna}} |- | 115 || [[User:Oqsaqol|Oqsaqol]] || [[Special:Contributions/Oqsaqol|{{formatnum:3483}}]] || {{Permissions|Oqsaqol}} |- | 116 || [[User:Anvarkhoja|Anvarkhoja]] || [[Special:Contributions/Anvarkhoja|{{formatnum:3352}}]] || {{Permissions|Anvarkhoja}} |- | 117 || [[User:Panda D|Panda D]] || [[Special:Contributions/Panda D|{{formatnum:3294}}]] || {{Permissions|Panda D}} |- | 118 || [[User:AdAstraUz|AdAstraUz]] || [[Special:Contributions/AdAstraUz|{{formatnum:3244}}]] || {{Permissions|AdAstraUz}} |- | 119 || [[User:Hilola Jurakulova|Hilola Jurakulova]] || [[Special:Contributions/Hilola Jurakulova|{{formatnum:3222}}]] || {{Permissions|Hilola Jurakulova}} |- | 120 || [[User:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:3207}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}} |- | 121 || [[User:Muhammad Abul-Futooh|Muhammad Abul-Futooh]] || [[Special:Contributions/Muhammad Abul-Futooh|{{formatnum:3206}}]] || {{Permissions|Muhammad Abul-Futooh}} |- | 122 || [[User:Farhodovna 074|Farhodovna 074]] || [[Special:Contributions/Farhodovna 074|{{formatnum:3198}}]] || {{Permissions|Farhodovna 074}} |- | 123 || [[User:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] || [[Special:Contributions/MrKrasav4ik|{{formatnum:3194}}]] || {{Permissions|MrKrasav4ik}} |- | 124 || [[User:Konstanta0013|Konstanta0013]] || [[Special:Contributions/Konstanta0013|{{formatnum:3154}}]] || {{Permissions|Konstanta0013}} |- | 125 || [[User:Yangilik 2|Yangilik 2]] || [[Special:Contributions/Yangilik 2|{{formatnum:3125}}]] || {{Permissions|Yangilik 2}} |- | 126 || [[User:Komronbek Abdulboriyev|Komronbek Abdulboriyev]] || [[Special:Contributions/Komronbek Abdulboriyev|{{formatnum:3075}}]] || {{Permissions|Komronbek Abdulboriyev}} |- | 127 || [[User:Ergashev Akobir|Ergashev Akobir]] || [[Special:Contributions/Ergashev Akobir|{{formatnum:3071}}]] || {{Permissions|Ergashev Akobir}} |- | 128 || [[User:Akhemen|Akhemen]] || [[Special:Contributions/Akhemen|{{formatnum:3022}}]] || {{Permissions|Akhemen}} |- | 129 || [[User:Maysi tod|Maysi tod]] || [[Special:Contributions/Maysi tod|{{formatnum:3022}}]] || {{Permissions|Maysi tod}} |- | 130 || [[User:Minor16|Minor16]] || [[Special:Contributions/Minor16|{{formatnum:3006}}]] || {{Permissions|Minor16}} |- | 131 || [[User:BaxtiyJahon|BaxtiyJahon]] || [[Special:Contributions/BaxtiyJahon|{{formatnum:2949}}]] || {{Permissions|BaxtiyJahon}} |- | 132 || [[User:SardorAblokulov|SardorAblokulov]] || [[Special:Contributions/SardorAblokulov|{{formatnum:2928}}]] || {{Permissions|SardorAblokulov}} |- | 133 || [[User:Alibek Attamonov|Alibek Attamonov]] || [[Special:Contributions/Alibek Attamonov|{{formatnum:2919}}]] || {{Permissions|Alibek Attamonov}} |- | 134 || [[User:Akobirolmasov diplomat|Akobirolmasov diplomat]] || [[Special:Contributions/Akobirolmasov diplomat|{{formatnum:2885}}]] || {{Permissions|Akobirolmasov diplomat}} |- | 135 || [[User:Speedbowl|Speedbowl]] || [[Special:Contributions/Speedbowl|{{formatnum:2779}}]] || {{Permissions|Speedbowl}} |- | 136 || [[User:RedaktorWiki|RedaktorWiki]] || [[Special:Contributions/RedaktorWiki|{{formatnum:2701}}]] || {{Permissions|RedaktorWiki}} |- | 137 || [[User:Kunduziy|Kunduziy]] || [[Special:Contributions/Kunduziy|{{formatnum:2618}}]] || {{Permissions|Kunduziy}} |- | 138 || [[User:Anakin F|Anakin F]] || [[Special:Contributions/Anakin F|{{formatnum:2618}}]] || {{Permissions|Anakin F}} |- | 139 || [[User:Khorazmiy|Khorazmiy]] || [[Special:Contributions/Khorazmiy|{{formatnum:2565}}]] || {{Permissions|Khorazmiy}} |- | 140 || [[User:S(uz)ak|S(uz)ak]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:2552}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 141 || [[User:Xasanboy off|Xasanboy off]] || [[Special:Contributions/Xasanboy off|{{formatnum:2530}}]] || {{Permissions|Xasanboy off}} |- | 142 || [[User:Wikitolog|Wikitolog]] || [[Special:Contributions/Wikitolog|{{formatnum:2505}}]] || {{Permissions|Wikitolog}} |- | 143 || [[User:Gibranist|Gibranist]] || [[Special:Contributions/Gibranist|{{formatnum:2458}}]] || {{Permissions|Gibranist}} |- | 144 || [[User:Gulsanam Jahongirovna|Gulsanam Jahongirovna]] || [[Special:Contributions/Gulsanam Jahongirovna|{{formatnum:2448}}]] || {{Permissions|Gulsanam Jahongirovna}} |- | 145 || [[User:SIisj|SIisj]] || [[Special:Contributions/SIisj|{{formatnum:2430}}]] || {{Permissions|SIisj}} |- | 146 || [[User:Amefuri2019|Amefuri2019]] || [[Special:Contributions/Amefuri2019|{{formatnum:2411}}]] || {{Permissions|Amefuri2019}} |- | 147 || [[User:Behruznurullayevv|Behruznurullayevv]] || [[Special:Contributions/Behruznurullayevv|{{formatnum:2380}}]] || {{Permissions|Behruznurullayevv}} |- | 148 || [[User:Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)|Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)]] || [[Special:Contributions/Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)|{{formatnum:2296}}]] || {{Permissions|Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)}} |- | 149 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:2267}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 150 || [[User:Bakhrieva 03|Bakhrieva 03]] || [[Special:Contributions/Bakhrieva 03|{{formatnum:2244}}]] || {{Permissions|Bakhrieva 03}} |- | 151 || [[User:Dilmurod Rashidov|Dilmurod Rashidov]] || [[Special:Contributions/Dilmurod Rashidov|{{formatnum:2239}}]] || {{Permissions|Dilmurod Rashidov}} |- | 152 || [[User:Mahmud Hamrayev|Mahmud Hamrayev]] || [[Special:Contributions/Mahmud Hamrayev|{{formatnum:2223}}]] || {{Permissions|Mahmud Hamrayev}} |- | 153 || [[User:Cekli829|Cekli829]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:2202}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 154 || [[User:Diljahonn|Diljahonn]] || [[Special:Contributions/Diljahonn|{{formatnum:2162}}]] || {{Permissions|Diljahonn}} |- | 155 || [[User:Asrorbek|Asrorbek]] || [[Special:Contributions/Asrorbek|{{formatnum:2138}}]] || {{Permissions|Asrorbek}} |- | 156 || [[User:Aslzar|Aslzar]] || [[Special:Contributions/Aslzar|{{formatnum:2133}}]] || {{Permissions|Aslzar}} |- | 157 || [[User:M Xasanboy|M Xasanboy]] || [[Special:Contributions/M Xasanboy|{{formatnum:2113}}]] || {{Permissions|M Xasanboy}} |- | 158 || [[User:Ro'zimurodov Zuhriddin|Ro'zimurodov Zuhriddin]] || [[Special:Contributions/Ro'zimurodov Zuhriddin|{{formatnum:2076}}]] || {{Permissions|Ro'zimurodov Zuhriddin}} |- | 159 || [[User:Yorqulov Husan|Yorqulov Husan]] || [[Special:Contributions/Yorqulov Husan|{{formatnum:2057}}]] || {{Permissions|Yorqulov Husan}} |- | 160 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:2022}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 161 || [[User:Vaska46|Vaska46]] || [[Special:Contributions/Vaska46|{{formatnum:2018}}]] || {{Permissions|Vaska46}} |- | 162 || [[User:WorldXTX|WorldXTX]] || [[Special:Contributions/WorldXTX|{{formatnum:2004}}]] || {{Permissions|WorldXTX}} |- | 163 || [[User:Xabibulla Muxamedov|Xabibulla Muxamedov]] || [[Special:Contributions/Xabibulla Muxamedov|{{formatnum:1969}}]] || {{Permissions|Xabibulla Muxamedov}} |- | 164 || [[User:Gulnozaxon 27|Gulnozaxon 27]] || [[Special:Contributions/Gulnozaxon 27|{{formatnum:1964}}]] || {{Permissions|Gulnozaxon 27}} |- | 165 || [[User:Abdug'opporov Xalilulloh|Abdug'opporov Xalilulloh]] || [[Special:Contributions/Abdug'opporov Xalilulloh|{{formatnum:1964}}]] || {{Permissions|Abdug'opporov Xalilulloh}} |- | 166 || [[User:MrErgashev|MrErgashev]] || [[Special:Contributions/MrErgashev|{{formatnum:1960}}]] || {{Permissions|MrErgashev}} |- | 167 || [[User:Agent026|Agent026]] || [[Special:Contributions/Agent026|{{formatnum:1951}}]] || {{Permissions|Agent026}} |- | 168 || [[User:Mehriddin 01|Mehriddin 01]] || [[Special:Contributions/Mehriddin 01|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Mehriddin 01}} |- | 169 || [[User:Komrontoy|Komrontoy]] || [[Special:Contributions/Komrontoy|{{formatnum:1902}}]] || {{Permissions|Komrontoy}} |- | 170 || [[User:BilimNuri|BilimNuri]] || [[Special:Contributions/BilimNuri|{{formatnum:1877}}]] || {{Permissions|BilimNuri}} |- | 171 || [[User:Scientific Research Journal1|Scientific Research Journal1]] || [[Special:Contributions/Scientific Research Journal1|{{formatnum:1874}}]] || {{Permissions|Scientific Research Journal1}} |- | 172 || [[User:Didosh Jurayeva|Didosh Jurayeva]] || [[Special:Contributions/Didosh Jurayeva|{{formatnum:1860}}]] || {{Permissions|Didosh Jurayeva}} |- | 173 || [[User:Akramova Komila|Akramova Komila]] || [[Special:Contributions/Akramova Komila|{{formatnum:1855}}]] || {{Permissions|Akramova Komila}} |- | 174 || [[User:Divandagi ekspert|Divandagi ekspert]] || [[Special:Contributions/Divandagi ekspert|{{formatnum:1855}}]] || {{Permissions|Divandagi ekspert}} |- | 175 || [[User:Just Khumoyun|Just Khumoyun]] || [[Special:Contributions/Just Khumoyun|{{formatnum:1816}}]] || {{Permissions|Just Khumoyun}} |- | 176 || [[User:Zuxra.bmr|Zuxra.bmr]] || [[Special:Contributions/Zuxra.bmr|{{formatnum:1800}}]] || {{Permissions|Zuxra.bmr}} |- | 177 || [[User:Rotlink|Rotlink]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:1770}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 178 || [[User:Sakiy na0926|Sakiy na0926]] || [[Special:Contributions/Sakiy na0926|{{formatnum:1758}}]] || {{Permissions|Sakiy na0926}} |- | 179 || [[User:Xatchiman|Xatchiman]] || [[Special:Contributions/Xatchiman|{{formatnum:1734}}]] || {{Permissions|Xatchiman}} |- | 180 || [[User:Wikivikipedia|Wikivikipedia]] || [[Special:Contributions/Wikivikipedia|{{formatnum:1717}}]] || {{Permissions|Wikivikipedia}} |- | 181 || [[User:MiroJP|MiroJP]] || [[Special:Contributions/MiroJP|{{formatnum:1709}}]] || {{Permissions|MiroJP}} |- | 182 || [[User:Rabiga Shabatova|Rabiga Shabatova]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1699}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}} |- | 183 || [[User:Inosham|Inosham]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:1692}}]] || {{Permissions|Inosham}} |- | 184 || [[User:Young Economist7|Young Economist7]] || [[Special:Contributions/Young Economist7|{{formatnum:1684}}]] || {{Permissions|Young Economist7}} |- | 185 || [[User:Lyncos|Lyncos]] || [[Special:Contributions/Lyncos|{{formatnum:1683}}]] || {{Permissions|Lyncos}} |- | 186 || [[User:Reeyhaan|Reeyhaan]] || [[Special:Contributions/Reeyhaan|{{formatnum:1678}}]] || {{Permissions|Reeyhaan}} |- | 187 || [[User:Tarih|Tarih]] || [[Special:Contributions/Tarih|{{formatnum:1656}}]] || {{Permissions|Tarih}} |- | 188 || [[User:Xalima2005|Xalima2005]] || [[Special:Contributions/Xalima2005|{{formatnum:1655}}]] || {{Permissions|Xalima2005}} |- | 189 || [[User:ITPRO.UZ|ITPRO.UZ]] || [[Special:Contributions/ITPRO.UZ|{{formatnum:1649}}]] || {{Permissions|ITPRO.UZ}} |- | 190 || [[User:NabiyevaM|NabiyevaM]] || [[Special:Contributions/NabiyevaM|{{formatnum:1635}}]] || {{Permissions|NabiyevaM}} |- | 191 || [[User:Daniya71|Daniya71]] || [[Special:Contributions/Daniya71|{{formatnum:1630}}]] || {{Permissions|Daniya71}} |- | 192 || [[User:Bekwox|Bekwox]] || [[Special:Contributions/Bekwox|{{formatnum:1627}}]] || {{Permissions|Bekwox}} |- | 193 || [[User:Doniyorsher Juraev|Doniyorsher Juraev]] || [[Special:Contributions/Doniyorsher Juraev|{{formatnum:1626}}]] || {{Permissions|Doniyorsher Juraev}} |- | 194 || [[User:Djumanova|Djumanova]] || [[Special:Contributions/Djumanova|{{formatnum:1625}}]] || {{Permissions|Djumanova}} |- | 195 || [[User:Tahrirchiqiz|Tahrirchiqiz]] || [[Special:Contributions/Tahrirchiqiz|{{formatnum:1624}}]] || {{Permissions|Tahrirchiqiz}} |- | 196 || [[User:Zarifboyev|Zarifboyev]] || [[Special:Contributions/Zarifboyev|{{formatnum:1606}}]] || {{Permissions|Zarifboyev}} |- | 197 || [[User:Bigkhanm|Bigkhanm]] || [[Special:Contributions/Bigkhanm|{{formatnum:1593}}]] || {{Permissions|Bigkhanm}} |- | 198 || [[User:1rodakomilovna|1rodakomilovna]] || [[Special:Contributions/1rodakomilovna|{{formatnum:1593}}]] || {{Permissions|1rodakomilovna}} |- | 199 || [[User:Boboxonovna|Boboxonovna]] || [[Special:Contributions/Boboxonovna|{{formatnum:1581}}]] || {{Permissions|Boboxonovna}} |- | 200 || [[User:Dilaramdev|Dilaramdev]] || [[Special:Contributions/Dilaramdev|{{formatnum:1570}}]] || {{Permissions|Dilaramdev}} {{/end}} 7y0l2ho99cb1aq93opuleyfviepb3ly Nodira 0 2748 5988219 5912622 2026-04-10T19:07:12Z CommonsDelinker 204 "Nadira.jpeg" yoʻqotildi, uni VikiOmbordan [[c:User:Ymblanter|Ymblanter]] per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Nadira.jpeg|]] tufayli oʻchirgan edi. 5988219 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Oti = Nodira | tasvir = | tavallud_paytidagi_ismi = Mohlaroyim | tavallud_sanasi = 1792-yil | tavallud_joyi = [[Andijon]] | vafot_sanasi = 1842-yil | vafot_joyi = [[Qoʻqon]] }} '''Nodira''' (taxallusi; ismi '''Mohlaroyim'''; 1792-yil, [[Andijon]] – 1842-yil, [[Qoʻqon]]) – oʻzbek shoirasi, maʼrifatparvari va davlat arbobi. „Komila“ va „Maknuna“ taxalluslari bilan ham sheʼrlar yozgan. Otasi Andijon hokimi Rahmonqulbiy – oʻzbeklarning ming qabilasidan, [[Fargʻona]] hukmdori [[Olimxon]]ning togʻasi. Olimxon ukasi [[Umarxon]]ga Margʻilon hokimligini beradi va uni 1807-yilda Nodiraga uylantiradi. Nodira shu xonadonda sheʼr yozishni mashq qiladi, shoira [[Uvaysiy]] bilan tanishadi, uni muallima sifatida saroyga taklif etadi. Nodiraning turmush yoʻldoshi Amir Umarxon ham Amiriy taxallusida ijod qilgan. 1810-yilda akasi Olimxon oʻrniga taxtga chiqqan Umarxon bilan Qoʻqonga keladi. 1822-yil Umarxonning fojeali vafotidan soʻng oʻgʻli [[Maʼdalixon]] bilan birga Qoʻqon xonligini boshqaradi. Madrasa, masjid, karvonsaroylar qurdiradi. Ilm ahliga rahnamolik, faqirlarga homiylik qiladi. 1842-yil [[Buxoro amirligi]] hukmdori [[Amir Nasrulloh]] tomonidan qatl etiladi. == Ijodi == [[Fayl:1992 Uzbekistan stamp.jpg|250px|thumb]] Nodiraning sheʼriy merosi bir nechta devonchilarining qoʻlyozmalari orqali yetib kelgan. Oʻzbekcha sheʼrlarida Komila va forsiyda Maknuna taxalluslari bilan ham asarlar yaratgan. Uning 10000 misraga yaqin asari yetib kelgan. [[Gʻazal]], [[muxammas]], [[ruboiy]], [[fard]] kabi koʻplab janrlardan faol foydalangan. Sheʼrlarida [[Navoiy]], [[Fuzuliy]], [[Bedil]] anʼanalarini davom ettirgan. Nodira gʻazallarida firoq, dard iztiroblari samimiy bayon qilingan. Nodira hayoti va ijodini oʻrganish oʻz davridanoq boshlangan. Hakimxon Toʻraning „[[Muntaxabut-tavorix]]“, Avazmuhammad Attorning „[[Tuhvatut-tavorix]]“, Ishoqxon Toʻraning „[[Tarixi Fargʻona]]“, Mushrifning „[[Ansobus-salotin va tavorixi xavoqin]]“ kabi tarixiy asarlarda, Uvaysiyning „[[Voqeoti Muhammadalixon]]“, Nodir-Uzlatning „[[Haft gulshan]]“ nomli dostonlarida Nodiraning iqtidori, faoliyati borasida qimmatli maʼlumotlar bayon etilgan. == Davlatni idora qilishi == 1822-yilda [[Umarxon]] vafot etib, uning oʻgʻli, 14 yoshli [[Muhammad Ali-xon|Muhammad Alixon]] (Maʼdalixon) taxtga koʻtarildi. Lekin davlatni, asosan, Nodiraning oʻzi idora qildi. U madaniyat va sanʼatni rivojlantirishga intildi. Nodiraning zamondoshi qozi Abdunabi Xotifning tamomlanmay qolgan voqeaband dostonida Nodiraning hayoti va ijtimoiy faoliyati ishonarli dalillar bilan koʻrsatib berilgan: „Asar yozishdan maqsadim Nodiraning oqila, fahmli, ilm va soʻzning qadriga yetadigan donishmand ayol ekan-ligini koʻrsatishdir… Umarxon vafotidan soʻng bu iffat sadafining in-jusi kunlarni xasratu firoq bilan shu tariqa oʻtishini noshukurlik deb bildi. U gulistondek Chahorchaman bogʻiga borib, [[Fargʻona]], [[Toshkent]], [[Xoʻjand]], [[Andijon]] va boshqa shaharlardan fozillar, olimlar, hattotlar, naqqoshlarni oʻz xizmatiga chaqirtirib keldi“. Nodira bir necha kitoblarni koʻchirtirdi va shoirlarni yangi-yangi asarlar yozishga tashviq qildi. Shoira devonlarning chiroyli yozilishi, muqovasining bezatilishini oʻzi shaxsan koʻzdan kechirib turgan. U yaxshi ishlagan kotiblarga tilla qalam, kumush qalamdon berib, ularni „Zarrin qalam“lik mansabiga koʻtargan. Nodira bozor va rastalar, [[masjid]] va [[madrasa]]lar, karvonsaroylar qurilishiga eʼtibor bergan. Goʻristoni kalondagi Madrasai Chalpak, Taqagarlik rastasidagi Moxlaroyim madrasasini bino ettirgan. Buxoro amirligi hukmdori [[Amir Nasrulloh]] 1842-yilda Qoʻqonni egallab, Maʼdalixonni, ukasi Sulton Mahmudxonni, 14 yashar oʻgʻli [[Muhammad aminxon|Muhammad Aminxonni]] va Nodirani oʻlimga hukm etadi. == Adabiy merosi == Nodiraning adabiy merosi oʻz gʻoyaviy-badiiy ahamiyati nuqtai nazaridan mumtoz sheʼriyatning goʻzal namunalaridandir. Uning toʻla boʻlmagan oʻzbekcha devoni [[Oʻzbekiston fanlar akademiyasi]] Sharqshunoslik instituti fondida saqlanadi. Devonga Nodiraning 109 (yoki 1704 misra) gʻazali kiritilgan. Nodiraning uzi yozgan debochada tarjimai holiga oid baʼzi muhim maʼlumotlar berilgan. 19-asrda koʻchirilgan, hozirgi Oʻzbekiston fanlar akademiyasi Tarix muzeyi arxivida saqlanayotgan devonda Nodiraning „Komila“ taxallusi bilan yozgan 19 (328 misra) gʻazali borligi aniqlangan. 1962-yilda Namanganda shoiraning mukammal devoni topildi. Oʻzbekiston fanlar akademiyasi Alisher Navoiy nomidagi davlat adabiyot muzeyida saqlanayotgan bu devon shoiraning merosini toʻliq qamrab olgan, deyish mumkin. Bunda shoira yozgan debocha mukammal berilgan. Devonda shoiraning „Nodira“ taxallusi bilan yozgan 180 sheʼri jamlangan (shulardan 136 tasi [[oʻzbek tili]]da, 44 tasi [[tojik tili]]da). Jumladan, 11 [[muhammas]], 2 [[musaddas]], 1 [[musamman]], 1 [[tarjiʼband]], 1 [[tarkibband]] va 1 firoqnoma ham bor. Oʻzbekiston fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti fondida Nodiraning „Maknuna“ taxallusi bilan yozilgan, 333 [[gʻazal]]dan iborat bir devoni mavjud. Bugungi kunda biz Nodiraning oʻzbek va fors-tojik tillarida yaratgan 10 ming misraga yaqin lirik merosiga egamiz. == Sheʼriyati == Nodira sheʼriyatining asosini lirika tashkil etadi. Nodira muhabbat, sadoqat va vafo kuychisidir. U goʻzallik va sadoqatni, Sharq xotin-qizlarining dard-alamlari, ohu figʻonlarini kuyladi. Shoira oʻzini ishq oynasi deb atar ekan, bu oynada insonning hayotga umid bilan qarashi, ezgu istaklari va orzusi aks etgan. U muhabbat Alloh tomonidan insonlar qalbiga solingan mangu yogʻdu ekanligini kuyladi: Muhabbatsiz kishi odam emasdur, Gar odamsan, muhabbat ixtiyor et! Nodiraning muhabbat tushunchasi chuqur ijtimoiy mazmun kasb etadi. Muhabbat shaxsiy tuygʻular doirasidan yuqori koʻtarilib, odamiylikni chuqur idrok qilish vositasiga aylantiriladi. Nodira insonning eng yuksak fazilati vafodorlikda deb biladi. Shoiraning fors-tojik tilidagi „Mebosh“ radifli gʻazalida vafo mavzui keng doirada qalamga olinadi. Shoira himmat, sabr, qanoat, nomus, hayo kabi hislatlarni maʼrifat, yaʼni Xudo vasliga erishishni yaqinlashtiruvchi manzillar sifatida qayd etadi, odam ana shu sharafli hislatlarni oʻz ruhiga mukammal singdirib olishi va uni sobitqadamlik bilan koʻngil ganjinasida asramogʻini obrazli qilib tasvirlaydi. Odamzod shu sifatlardan maxrum boʻlar ekan, u riyo yoʻliga kirib ketadi. Nodira oʻz ijodida dunyoviylik bilan bir qatorda tasavvufning naqshbandiya yoʻnalishiga asoslangan bir butunlik orqali insonning jamiyat va tabiatga munosabatini ham, ilohiy muhabbat yoʻlidagi ruhiy dunyosini ham juda goʻzal va jonli misralarda ifodalab beradi. Nodira sheʼrlarida islom ruhi, tasavvuf taʼlimi va hayot falsafasini chuqur idrok etgan holda hayotga hamma vaqt umidbaxsh nigoh bilan qaraydi va undan yaxshilik urugʻini qidiradi. Nodira saroyda yashasa ham, oʻzini maʼnaviy jihatdan baxtiyor hisoblay olmas edi. Shuning uchun ham u gʻazallaridan birida: „Meni saltanat masnadida koʻrib, gumon etmang ayshu farogat bilan“, deydi. Nodira olimlar, shoirlar, ayniqsa, shoiralarni oʻz himoyasiga olgan. Shoira oʻz devonlarining „hamnishin olima afifalar, fozila hamsuhbat sharifalarning maslahatlari va tashabbuslariga koʻra jamlangani“ni oʻzbekcha devoniga yozgan soʻzboshisida qayd etib oʻtadi. Nodira mumtoz sheʼriyatning mavjud hamma janrlarida qalam tebratdi. Uning [[oʻzbekcha]], [[Fors tili|forsiycha]] va [[Tojik tili|tojikcha]] gazallari aruzning turli vaznlarida 5, 7, 9, 13, hatto 18 baytli hajmda yaratilgan. Shoira gʻazallarining asosiy qismi 7—9 baytlidir. Nodira mumtoz adabiyot anʼanalarini qunt va ixlos bilan davom ettirgan. Navoiy, Fuzuliy, Bedil gʻazallariga muhammaslar bogʻlagan. Nodira oʻz gʻazallarida koʻproq „mukar-rar“ (soʻzning takrorlanib kelishi) va „qoʻsh mukarrar“ usullaridan foydalangan. Asarlarida talmeh, majoz, tash-beh, istiora, tazod, tadrij, tashxis, intoq kabi badiiy vositalar mahorat bilan qoʻllangan. Nodira fors-tojik tilida ham goʻzal, taʼsirchan sheʼrlar yozgan. Ular ham mazmun va badiiy mahorat jihatdan oʻzbek tilidagi gʻazallaridek yuksak darajada yozilgan boʻlib, shoira ijodini yana ham keng va toʻlaroq oʻrganishda muhim rol oʻynaydi. == Shoira ijodiga nazar == Nodira ijodiga boʻlgan qiziqish shoira xayotlik davridayoq boshlangan. Mashhur shoira Dilshod (1800–1905) Nodiraga maxsus gʻazallar bagʻishlab, uni „ilm-adabi va nazm osmonining yulduzi, ushshoqlari gʻazalxoni, shakar sochuvchi bulbul“ deb taʼriflaydi. Nodira gʻazallariga juda ʻ koʻp shoirlar naziralar yozganlar, muhammas bogʻlaganlar. Oʻzbek adabiyotida va sahnada Nodiraning badiiy obrazi yaratildi. [[Hoshimjon Razzoqov|H. Razzoqovning]] „Nodira“, Turob Toʻlaning „Nodirabegim“ musiqali dramalari sahnalashtirildi. [[Komil Yormatov]] va M. Melkumovlarning ssenariysi asosida „Nodirabegim“ filmi yaratildi. Shoira asarlari rus va boshqa chet tillarga tarjima qilingan. Gʻazallari oʻzbek maqomlari va xalq kuylariga solingan. Oʻzbekistonning shahar va qishloqlarida koʻplab koʻchalar, kinoteatr, maktab va kutubxonalar Nodira nomi bilan yuritiladi. Ijodi A.Qayumov, T.Jalolov, X.Razzoqov, M.Qodirova kabi olimlar tomonidan oʻrganilgan. [[Andijon]]da shoira nomiga shahar markazidagi shohkoʻchalardan biri, kinoteatr va boshqa madaniy muassasalar qoʻyilgan. == Adabiyotlar == * Jalolov T., Oʻzbek shoiralari, 1-kitob, 2nashr, T., 1970; * Abdullayev V., Oʻzbek adabiyoti tarixi, 2-kitob, 1967; * Qa-yumov A., Qoʻqon adabiy muhiti, T., 1961; * Qodirova M., Davr Nodirasi (Nodiraning hayot va ijod yoʻli), T., 1991; * Maʼna-viyat yulduzlari, T., 2001. * A.Qayumov. Qoʻqon adabiy muhiti. -T.: 1961; * M.Qodirova. Nodira. -T.: 1965. == Nashr qilingan asarlari == * Nodira. Devon. -T.: 1963; * Nodira. Ey, sarvi ravon. -T.: 1992; * Komila -Nodira. -T.: 2002. == Manbalar == {{manbalar}} * http://kitobam.com/cr/nodira-mohlaroyim/ {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220517145003/http://kitobam.com/cr/nodira-mohlaroyim/ |date=2022-05-17 }} * Sheʼrlar, T., 1958; Devon, T., 1963; Asarlar (2 j.li), 1-j., T., 1968; 2-j., 1-2-kitob, T., 1971; Devon (forstojik tilidagi gʻazallar), Dushanba, 1967; Uvaysiy va Nodira, T., 1994. == Havolalar == {{Vikiiqtibos}}{{OʻzME}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:Oʻzbekiston shoirlari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik shoiralar]] [[Turkum:Oʻzbekiston shoir va yozuvchilari]] [[Turkum:Madrasa asoschilari]] [[Turkum:1792-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1842-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Andijonda tugʻilganlar]] juyropivtav79xcqimhytbq4gx07k7g Mirtemir Tursunov 0 2861 5987933 5876497 2026-04-10T14:59:10Z ~2026-22015-57 257710 5987933 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat |ismi = Mirtemir Tursunov |portret= |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1910|5|30}} |tavallud joyi = {{TavalludJoyi|Turkiston}} |vafot sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|1978|1|25|1910|5|30}} |vafot joyi = {{VafotJoyi|Toshkent}} |mukofotlari ={{Oʻzbekiston xalq shoiri}}{{Buyuk xizmatlari uchun ordeni}} }} '''Mirtemir''' (taxallusi; asl ism–sharifi '''Tursunov Mirtemir''') (1910.30.5, [[Turkiston]] — 1978.25.1, ARTURBEK QANDAYSANNNNNN... == Sheʼriy toʻplamlari == Mirtemirning „[[Shu'lalar qoʻynida]]“ (1928), „[[Zafar]]“ (1929), „[[Qaynashlar]]“ (1930), „[[Kommuna]]“ (1931), „[[Tong]]“ (1932), „[[Kipriklarim]]“, „[[Yodgorlik]]“ (1978) va boshqa sheʼriy toʻplamlarida intim va ijtimoiy lirikaning sara namunalari oʻrin olgan. Shoir qalamiga mansub „[[Dilkusho]]“, „[[Suv qizi]]“, „[[Oysanamning toʻyida]]“, „[[Surat]]“ (1957) dostonlari va „[[Qoraqalroq daftari]]“ sheʼriy turkumi Mirtemir tasvir imkoniyatlari nechogʻlik keng ekanini koʻrsatadi. == Dostonlari == 30-yillar oʻzbek sheʼriyatida doston janri katta mavqe kasb etadi. Mirtemir ham shu davrda „[[Barot]]“ (1930), „[[Xidir]]“ (1932), „[[Dilkusho]]“, „[[Suv qizi]]“ (1937), „[[Oysanamning toʻyida]]“ (1938), „[[Qoʻzi]]“ (1939) kabi dostonlarni yozadi va ularning aksarida oddiy mehnat axli vakillari obrazini yaratadi. Umuman, Mirtemirning sheʼr va dostonlariga xos xususiyat shundaki, u oddiy kishilar hayoti va mehnatida „sheʼriyatbop“ jihatlarni, ular ruhiy olamidagi goʻzallik jilvalarini oʻziga xos noziklik va zakiylik bilan koʻradi va aks ettiradi. Bu mirtemirona fazilat shoir ijodining urushdan keyingi davrida, ayniqsa, yorqin koʻrinadi. [[Ikkinchi jahon urushi]]dan keyingi yillardagi adabiy siyosat natijasida Mirtemirga ijod etish va yozgan asarlarini eʼlon qilish imkoni berilmagan. Natijada u tarjima va tahrir ishlari bilan shugʻullanishga majbur boʻlgan. [[Qoraqalpoq]] sheʼriyatidan qilgan tarjimalari va „[[Qaraqalpoq daftari]]“ (1959) sheʼriy turkumining katta muvaffaqiyat qozinishi Mirtemirning „erkin“ ijodkorlar safiga qaytishi va ijodiy yasharishiga sababchi boʻldi. „Qoraqalpoq daftari“da (1957) namoyon boʻlgan xalqlar oʻrtasidagi doʻstlik va hamkorlik gʻoyalari shoirning [[qozoq]], [[qirgʻiz]] va [[turkman]] diyorlariga qilgan safarlari taʼsirida yozilgan sheʼrlarida katta mahorat bilan davom ettirildi. Mirtemirning „Qoraqalpoq daftari“ turkumidan oʻrin olgan „Surat“ lirik qissasi esa 60–70-yillarda oʻzbek sheʼriyatida doston janriga eʼtiborning kuchayishi va lirik doston janrining kamol topishiga katta taʼsir koʻrsatgan. == Sheʻrlari == Mirtemirning 60–70-yillarda yaratgan aksar sheʼrlari 20–asr oʻzbek sheʼriyatining tom maʼnodagi durdonalaridir. U shu davrda sheʼriy texnikani mukammal egallagan shoir sifatidagina emas, balki tarix va [[Vatan]] tuygʻulari bilan yashagan, shu muqaddas tuygʻularni yonar soʻz bilan ifodalagan shoir sifatida ham shuhrat qozondi. Mirtemir oddiy mehnat axliga ruhan yaqin, uning tabiatini, maishiy xayotini, tilining kamalak ranglarini, dilidagi orzu va armonlarini yaxshi bilgan, inson qalbidagi ruhiy kolliziyalarni teran his qilgan va tasvirlagan shoirdir. Mirtemirning chin maʼnoda xalq shoiri, milliy shoir boʻlganligi uning, ayniqsa, „[[Betobligimda]]“, „[[Bitta oʻzim bilaman]]“, „[[Toshbu]]“, „[[Bulut]]“, „[[Onaginam]]“, „[[Shudring]]“, „[[Barqut]]“, „[[Yali–yali]]“, „[[Ratti]]“, „[[Armon]]“, „[[Chirildoq]]“, „[[Sutdek oydin]]“, „[[Men kelgum]]“, „[[Hayda]]“, „[[Ona yurtim]]“, „[[Ona tilim]]“, „[[Koʻklamda]]“, „[[Pattining hasratlari]]“ singari oʻzbek ayollariga xos mehr–muhabbat, or–nomus, malohat, sabr-toqat va mehnatsevarlik fazilatlari kuylangan sheʼrlarida oʻz tajassumini topgan. Mirtemir bu va boshqa sheʼrlari bilan oʻzbek sheʼriyatiga xos xalqchillik ruhini behad darajada oshirdi. Ayni paytda Mirtemir sheʼrlari syujetliligi, tasvir etilayotgan zamon va makonning aniqligi, lirik qahramon ruhiy olamining yorqinligi va bokiraligi bilan ajralib turadi. == Qoʻshiqlari == Mirtemir sheʼriy ijodining muhim bir qismini qoʻshiqlar tashkil etadi. Shoir [[Katta Fargʻona kanali]] qurilishiga bagʻishlangan „[[Yali–yali]]“, shuningdek, „[[Bogʻ koʻcha]]“, „[[Bir goʻzal]]“, „[[Qaro koʻzli]]“, „[[Oʻynasin]]“, „[[Boqishi]]“, „[[Ustina]]“ singari qoʻshiqlar bilan oʻzbek qoʻshiqchilik sanʼati ravnaqiga bebaho hissa qoʻshdi. Shu bilan birga, Mirtemir bir qancha publitsistik va adabiy-tanqidiy maqolalar muallifi. Mirtemir oʻtgan asrning 60–yillarida oʻzbek sheʼriyatiga kirib kelgan talaygina yoshlarga ustozlik qilib, oʻzining adabiy maktabini yaratdi. Yaltirar suyri tepa, yaltirar qir uzunchoq, <br /> Kelinlar taqinchogʻi, uzuk koʻzlarimi yo? <br /> Chor atrof sabzalarda jimir–jimir koʻzmunchoq, <br /> Boʻy–boʻy dilrabolarning suzuk koʻzlarimi yo? <br /> Yoʻq bu giryon koʻzlarning yarqiro == Tarjimalari == Badiiy tarjima Mirtemirning ijodiy faoliyatida katta oʻrin egallaydi. U [[Abay]], [[Mahtumquli]], [[Berdaq]] sheʼrlaridan tashqari, qirgʻiz xalqining „[[Manas (eposi)|Manas]]“ eposini (hamkorlikda), [[Shota Rustaveli]]ning „[[Yoʻlbars terisini yopingan pahlavon]]“ (hamkorlikda), [[Aleksandr Pushkin]]ning „[[Ruslan va Lyudmila]]“, „[[Oyimqiz qishloqi qiz]]“, M. Lermontovning „[[Ismoilbek]]“, „[[Savdogar Kalashnikov haqida qissa]]“, N.A.Nekrasovning „[[Rusiyada kim yaxshi yashaydi]]“ kabi [[doston]], [[qissa]] va [[ertak]]larini, G. Geyne, A. M. Gorkiy, [[Pablo Neruda]], [[Nozim Hikmat]], [[Samad Vurgʻun]] va boshqalarning sheʼrlarini [[oʻzbek tili]]ga tarjima qilgan. „[[Karmen]]“ va „[[Ulugʻbek]]“ [[opera]]lari, „[[Natalka–poltavka]]“, „[[Bayadera]]“, „[[Keto va Kote]]“ singari musiqali [[drama]]lar Mirtemir tarjimasida oʻzbek tilida sahnalashtirilgan. == Mukofotlari == Mirtemir Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti (1979), [[Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Davlat mukofoti]] (1977) laureati. „[[Buyuk xizmatlari uchun]]“ ordeni bilan mukofotlangan (2002). Toshkentdagi koʻcha va [[Andijon viloyati]], Boʻz tumanidagi maktablardan biri Mirtemir nomi bilan atalgan. Shoir tugʻilgan Eski Iqon qishlogʻida Mirtemir uy–muzeyi barpo etilgan. * Naim Karimov.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000–yil</ref> == Asarlari == * 4 jildlik. [[Toshkent]], Gʻ. Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1980–1983. == Adabiyot == * Mirvaliev S. Oʻzbek adiblari. –T.: „[[Yozuvchi]]“, 2000. * Karimov N. va boshqalar 20 asr oʻzbek adabiyoti tarixi. –T.: „[[Oʻqituvchi]]“, 1999. * Azizov Q. Mirtemir. [[Toshkent]], Gʻafur Gʻulom nomidagi Oʻdabiyot va sanʼat nashriyoti, 1969. * Halilov T. Mirtemir mahorati. [[Toshkent]], Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1980. * Gʻafurov I. Ona yurt kuychisi. [[Toshkent]], Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1970. == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{DEFAULTSORT:Tursunov, Mirtemir}} [[Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar]] [[Turkum:Qozogʻistonlik oʻzbeklar]] [[Turkum:Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Davlat mukofoti laureatlari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik tarjimonlar]] [[Turkum:Oʻzbekiston SSR xalq shoirlari]] ijzn0zahy8gh8d5jx4rfe51aav2irkh Malayziya 0 3378 5987948 5907285 2026-04-10T15:22:21Z ~2026-22105-30 257782 Kirish matni tuzatildi 5987948 wikitext text/x-wiki {{Malaziya_info}} '''Malayziya''' yoki '''Malaysia''' ({{lang-ms|Malaysia}}) ([[malaycha]]: ''Persekutuan Malaysia'') – [[Janubi-Sharqiy Osiyo|Janubi-Sharqiy Osiyoda]] joylashgan federal [[konstitutsiyaviy monarxiya]] davlatidir. Uning hududi [[Janubiy Xitoy dengizi]] orqali ikki qismga bo‘lingan: G‘arbiy Malayziya Malay yarimorolida, Sharqiy [[Malayziya]] esa [[Kalimantan|Borneo]] orolining shimoliy qismida joylashgan. Maydoni taxminan 330 803 km². Poytaxti [[Kuala Lumpur]], [[Putrajaya]] esa federal ma’muriy markaz hisoblanadi. Ma’muriy jihatdan mamlakat 13 shtat va 3 federal hududga bo‘lingan. == Davlat tuzumi == Malayziya – federativ davlat, konstitutsiyali monarxiya. [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]] boshchiligidagi Hamdoʻstlik tarkibida. Amaldagi konstitutsiyasi 1963-yilda qabul kilingan, unga Malayya federatsiyasining 1957-yilgi konstitutsiyasi asos qilib olingan va keyinchalik tuzatishlar kiritilgan. Davlat boshligʻi – oliy hukmdor (podshoh,.[[Kuala Lumpur]] 2001-yil 12-dekabrdan Sulton Tuanku Sayd Sirojiddin Sayd Nutra Jamolullayl), u 9 malayya kengashida yashirin ovoz berish yoʻli bilan 5 yil muddatga saylanadi. Qonun chiqaruvchi organi – 2 palatali parlament. Ijroiya hokimiyatini bosh vazir boshchiligidagi vazirlar mahkamasi amalga oshiradi. == Tabiati == Malayziya ekvator mintaqasida joylashgan. Malakka yarim orolning katta qismini tepaliklar, past va oʻrtacha balandlikdagi togʻlar (balandligi 1000–2000 m; eng baland joyi – Taxan togʻi, 2190 m) egallagan. Sohil qismlari (eni 90&nbsp;km gacha) pasttekislik. Kalimantan orolining sohillari ham tekislik, oʻrta qismi tepaliklar va 2000–2400 m balandlikdagi togʻlardir. Malayziyadagi eng baland joy – Kinabalu togʻi (4101 m). Iklimi ekvatorga xos, shimolrogʻida subekvator mussonli iqlim. Oʻrtacha oylik temperatura yil davomida 25°–28°, Yillik yogʻin sohillarda 2000–5000&nbsp;mm. Daryolari (Rajang, Paxang, Baram, Kinabatangan va boshqalar) sersuv. Tuproklari podzollashgan laterit, payettekisliklarda allyuvial tuproklar. Yer yuzasining 3/4 qismi doim yashil nam tropik oʻrmon. Palma, bambuk, togʻlarida eman, dafna va boshqa oʻsadi. Oʻrmon hayvonlari koʻp. Yirik hayvonlardan fil, ikki shoxli karkidon, himolay ayigʻi, yoʻlbars, qoplon, yovvoyi buyvollar, shuningdek, maymun, timsoh, boʻgʻma ilonlar bor. Tropik oʻrmonlarning oʻsimlik va hayvonot dunyosi Taman-Negara, Bako milliy bogʻlarida qoʻriqlanadi. == Aholisi == [[File:Malays_muslims.JPG|thumb|No machine-readable author provided. Jannizz assumed (based on copyright claims).]] Aholisining 57 % malayyalar, 22 % xitoylar, 6 % hindlar va b, davlat tili – malayziya tili, davlat dini – islom. Shahar aholisi 75 %(2018). Yirik shaharlari: Kuala-Lumpur, Jorjtaun, Ipox, JoxorBaru va boshqa == Tarixi == Malayziya hududida odam ilk paleolit davridan yashaydi. Miloddan avvalgi 3–1ming yilliklarda Malakka yarim orolga Xitoyning janubi-gʻarbidan avstronez qabilalar kelib oʻrnashgan. Milodiy 1ming yillik boshlarida Markaziy Sumatradan malayyalarning ajdodlari koʻchib kelgan. Malakka yarim orol aholisining Hindiston bilan savdo va madaniy aloqalari bu yerda ilk davlatlarning yuzaga kelishida katta ahamiyat kasb etgan. Bunday davlatlar Malakka yarim orolning shi-m.da, daryolarning quyilish joyidagi shaharlarda vujudga kelgan. Bu shahardavlatlar 3–14-asrlarda oʻzidan kuchliroq qoʻshni davlatlarga tobe boʻlgan. 15-asrda va 16-asr boshlarida Malakka yarim orol, Riau arxipelagi va [[Sumatra]] orolning sharqiy qismi Malakka sultonligi qoʻl ostida birlashtirildi. 1511-yil Malakka sultonligini Portugaliya bosib oldi. Malayziya hududining gʻarbiy qismi – Malayyada bir necha sultonliklar tashkil topdi, bulardan eng yirigi – Joxor 16– 18-asrlarda butun Malayya ni oʻz hokimiyati ostida birlashtirishga harakat qildi. 1641-yil Malakkani gollandlar bosib oldi. 18-asr oxiridan Malayya davlatiga ingliz mustamlakachilari taʼsir koʻrsata boshladi. 1786–1888-yillar davomida inglizlar hozirgi Malayziya hududining katta qismini bosib oldi. Mustamlakachilarga karshi urush hamda qoʻzgʻolonlar boʻldi (1791, 1831-32, 1875-76, 1891-94 va hokazo). [[Ikkinchi jahon urushi]] davrida Malayziyani yapon armiyasi bosib odni. 1943-yil Malayziyada boskinchilarga qarshi xalq armiyasi tuzildi. 1945-yil 2-sentabrda yapon bosqinchilari xalq armiyasi tomonidan tormor etiddi, mamlakatda demokratik hokimiyat organi – xalq qoʻmitalari tuzildi. Koʻp oʻtmay ingliz mustamlakachilari Malayziyaga qaytib, ilgarigi bosqinchilik tartibini oʻrnatishga harakat qildilar. Ayni vaqtda mustamlakachilar milliy ozodlik harakatiga siyosiy nayrang yoʻli bilan putur yetkazishga intildilar. 1946 va 1948-yillardagi konstitutsiya islohotiga koʻra, Singapur Malayyadan ajratildi. Malayya 1946-yildan Malayya Ittifoqi va 1948-yildan Malayya Federatsiyasi deb ataddi. 1946-yil Saravak va Sabax Buyuk Britaniya mustamlakasiga aylandi. 1948-yil iyunda ingliz hokimiyati mamlakatdagi milliy ozodlik harakatiga qarshi hujumga oʻtdi. 1949-yil fevralda malayya xalqining Ozodlik armiyasi tuzildi. 1955-yil Malayya Federatsiyasining qonun chiqaruvchi kengashiga saylovda Federatsiyaning Britaniya Hamdoʻstligi doirasida mustaqilligini yoklab chiqqan Uch partiya ittifoqi (1957-yildan Ittifoq partiyasi) gʻalaba qozondi. 1957-yil 31-avgustada Malayya Federatsiyasi mustaqilligi eʼlon qilindi. 1963-yil 9-iyunda [[London]]da Buyuk Britaniya, Malayya Federatsiyasi, Singapur, Sabax va Saravak oʻrtasida Malayziya Federatsiyasi tashkil topganligi toʻgʻrisida oʻzaro bitim imzolandi; 1965-yil Malayziya bilan Singapur hukumati oʻrtasida kelishmovchilik boʻlib, Singapur Federatsiya tarkibidan chiqib ketdi. Malayziya 1963-yildan [[BMT]] aʼzosi. 1992-yil 1-yanvarda UzR bilan diplomatiya munosabatlarini oʻrnatgan. Malayziyaning milliy bayrami – 31-avgust – Milliy kun (1957). == Siyosiy partiyalari, kasaba uyushmalari == Umummalayziya islom partiyasi, 1951-yilda tuzilgan; Malayziya xind kongressi, 1946-yilda asos solingan; Malayziya xitoy uyushmasi, 1949-yilda tashkil etilgan; Malayya birlashgan milliy tashkiloti (yangi), 1988-yilda asos solingan; Demokratik harakat partiyasi, 1966-yilda tuzilgan; Milliy front, 1973-yilda 12 partiyaning hukmron koaliiiyasi (ittifoqi) tarzida tashkil etilgan. Malayziya kasaba uyushmalari kongressi, 1949-yilda tuzilgan. == Iqtisodiyoti == Malayziya – industrial-agrar mamlakat. Yalpi ichki mahsulotda ishlab chiqarish sanoatining ulushi – 28,7 %, konchilik sanoatining ulushi – 9,3 %, qishloq xoʻjaligining ulushi – 17,3 %. Malayziyaning asosiy ekini – sholi boʻlsa ham, mamlakat ehtiyojini qondirmaydi. Mamlakat iqtisodiyotining eng muhim tarmogʻi kauchuk ishlab chiqarishdir. Bundan tashkari, kokos palmasi, ananas, kakao, choy, murch, sabzavot, mevalar yetishtiriladi. Chorvachilik suyet rivojlangan; koramol, choʻchqa boqiladi. Dengiz qirgʻogʻi yaqinida va darelarda baliq ovlanadi. Eksport uchun yogʻoch tayyorlanadi. Malayziya sanoatining asosiy tarmoqdari: elektrotexnika, neftni qayta ishlash, kimyo, metallurgiya, avtomobil, toʻqimachilik, oziq-ovqat sanoati; konchilikning asosiy tarmoqlari: neft, tabiiy gaz, qalay, temir va mis rudalari, boksit qazib chiqarish. Malayziya integral sxema, konditsioner, radio va teleapparaturalar ishlab chiqarish boʻyicha dunyodagi yetakchi mamlakatlardan biri. Yiliga 24,8 mlrd. kVtsoat elektr energiya hosil qilinadi. Kauchuk, palma yogʻi, qalay eksport qilishda dunyoda oldingi oʻrinlardan birida turadi. Hunarmandchilik (ganchkorlik, zargarlik, kashtachilik va boshqalar) rivojlangan. Temir yoʻllari uzunligi 2,2 ming, avtomobil yoʻllari uzunligi 52,5 ming km. Dengiz savdo flotining tonnaji – 2,9 mln. t. dedveyt. D yengiz portlari: Kelang, Jorjtaun, Kuantan, Kuala-Lumpur. Jorjtaun, Kota-Kinabaluda aeroportlar bor. Malayziya chetga neft, elektron va elektrotexnika buyumlari, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, transport vositalari (jumladan, avtomobil), rezina texnika, toʻqimachilik mahsulotlari, poyabzal, kiyim-kechak sotadi; chetdan mashina uskuna, sanoat va optika jihozlari, transport vositalari, stanoklar, oziq-ovqat sotib oladi. Savdo-sotiqdagi asosiy mijozlari: [[Yaponiya]], Singapur, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSH]], Yevropa Hamjamiyati mamlakatlari, [[Koreya Respublikasi|Janubiy Koreya]], Xitoy, Tayvan. Pul birligi – ringgit (Malayziya dollari). == Maorifi, ilmiy va madaniy-maʼrifiy muassasalari == Xalq maorifi tizimi 6 yillik boshlangʻich maktab (6 yoshdan 12 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun), 3 yillik kichik oʻrta maktab va 2 yillik katta oʻrta maktab (katta oʻrta maktab huzurida ijtimoiy, tabiiy-ilmiy va texnika hamda kasb-hunar taʼlimi boʻlimlari bor) dan iborat. Hunarmandchilik maktablari, oʻrta texnika kollejlari va oshirilgan toifadagi texnika kollejlarida ham turli kas-blar oʻrgatiladi. Kuala-Lumpur universiteti (1962), Milliy universitet (1970), Texnologiya universiteti (1972), qishloq xoʻjaligi universiteti (1973), Jorjtaundagi universitet oliy taʼlim beradi. Kuala-Lumpurda Milliy kutubxona (1971), Milliy muzey (1963, arxeologiya, etnografiya, zoologiya majmuasi bilan) bor. Tabiiy kauchukni tadqiq qilish instituti, Malayziya ilmiy tadqiqot instituti, oʻrmonchilik va tropik baliqchilik tadqiqot markazlari, tibbiyot ilmiy tadqiqot instituti, Ijtimoiy fanlar tarixi jamiyati, Malayya tili va adabiyoti agentligi, Tamil tili jamiyati mavjud. == Matbuoti, radioeshittirishi va telekoʻrsatuvi == Mamlakatda nashr etiladigan yirik gazetalar: „Berita harian“ („Kun yangiliklari“, Malayziya tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1957-yildan), „Biznes tayms“ („Biznes vaqti“, ingliz tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1976-yildan), „Malay meyl“ („Malayya pochtasi“, ingliz tilida chiqadigan kechki gazeta, 1896-yildan), „Mingguan Malayziya“ („Malayziya hafta ichida“, Malayziya tilida chiqadigan yakshanbalik gazeta, 1964-yildan), „Nanyan shanbao“ („Janubiy dengizlar savdo gazetasi“, xitoy tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1923-yildan), „Star“ („Yulduz“, ingliz tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1971-yildan), „Tamil nesan“ („Tamillar posboni“, taʼmil tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1924-yildan) va boshqa Bernama axborot agentligi, 1967-yilda taʼsis etilgan. Malayziya radiosi 1946-yildan, Malayziya televideniyesi 1963-yildan ishlaydi. == Adabiyot == Adabiyoti malayya, xitoy, tamil va ingliz tillarida. Malayya tilida yaratilgan adabiyoʻt asosiy oʻrinni egallaydi. 7-asrda tarixiy, huquqiy, diniy mavzulardagi asarlar, avliyo-anbiyolarning qissalari, nasihatgoʻylik adabiyoti yaratila boshladi. Malayya adabiyotining yangi davrini boshlab bergan adib Abdullo ibn Abdulqodir Munshiydir. U oʻzining „Abdullo haqida qissa“ (1849) asarida ijtimoiy tengsizlik, johilliklarni tanqid qiladi. 1925–26 yillarda Sayd Shayx ibn Axmad al-hodining zamonaviy Misr hayotidan olib yozgan „Farida Xonim“ romani maydonga keldi. Keyinchalik Ahmad Navobi bin Muhammad Ali, Ahmad ibn Ismoil va boshqa ham koʻplab asarlar yarata boshladilar. Ahmad bin Hoji Muhammad Rashid Tol ilk bor malayya qahramonlari ishtirokidagi „Haqiqiy doʻst“ (1927), „Bu Salmami?“ (1928) va boshqa romanlar yaratdi. 30-yillarda yaigi indonez adabiyotining taʼsiri kuchaydi; A. Samad bin Ahmad, A. Baxtiyor, R. Mansur va boshqalarning milliy ruhdagi romanlari paydo boʻldi. Xususan, milliy harakat arbobi Abdulloh Siddiqning „Birga kurashaylik“ (1941) romanida vatanpar-varlik va mustamlakachilarga qarshi kurash mavzulari keng yangradi. 50-yillarda adabiyotda asosiy oʻrinni xalq hayotiga bagʻishlangan sheʼr va hikoyalar egalladi. 1950-yil bir guruh qalamkashlar – K. Mas, U. Avang, M. Asraf, A. Samad Ismoil va boshqa „50-yillar avlodi“ adabiyot birlashmasini tashkil etdilar va „Sanʼat jamiyat uchun“ degan shiorni olgʻa surdilar. Milliy ozodlik harakati adabiyotning asosiy mavzui boʻlib qoldi. Keyingi yillarda A. Samad Sayd („Salina“), A. Vati („Aylana“), A. Ali („Inqiroz“), A. Samad Ismoil („Vazir“), Ibrohim Umar („Chapdagi qadam“), S. Usmon Kelantan („Shimoli-sharqdagi shabada“) va boshqalarning asarlarida muxim ijtimoiy muammolar koʻtarilgan. Malayziyada tamil (S. Vadivel, J. Perumal, G. S. Shanmugam), xitoy (Sun Ya, Szyan Jen) va ingliz (Li Kok-Yang, Uy Bun-Seng) tillarida ham adabiyot rivojlanayotir. == Meʼmorligi va tasviriy sanʼati == Malayziya hududida miloddan avvalgi 1ming yillikning 2-yarmiga oid guldor sopol idish va haykallar (Alor-Gajax va Berxallimadagi tosh yodgorliklar), Klangda va Tembeling daryosi boʻyida harsang terrasalar, sagʻanalar, jez buyumlar topilgan. 7–8-asrlargacha hind namunalariga taqlid qilingan: Budda ibodatxonalari va haykallari tiklangan. Bezak sanʼatida oltin va kumushdan, shoyi, sopoldan foydalanilgan, kashtachilik rivojlangan. 14-asrdan islom dini kirib kelishi munosabati bilan musulmon inshootlari qurish urf boʻldi (Perax, Kedax va Joxorda 17– 18-asrlarda mayejid va maqbaralar qurilgan). 15–19-asrlarda, ayniqsa, kulolchilikda xitoylarning taʼsiri kuchaydi. 16-asrda mustamlakachilar bostirib kelgach, qad. madaniyat tanazzulga uchrab, yevropacha meʼmorlik va sanʼat shakllari joriy etila boshladi. 19-asr 2-yarmida shaharlar (Pinang, Kuala-Lumpur) rivojlandi. Yevropa, Xitoy, Hindiston, musulmon uslublari krrishmasidan iborat imoratlar qurildi. Turar joylar qoziq va toshlar ustiga, yerga yogʻoch hamda bambuk sinchlardan bar-po etildi. 20-asrdan katta shaharlar yonida Tesak, Joxor-Baru, Batter-ert kabi yoʻldosh shaharchalar barpo etila boshladi. Malayyaning „kampong“ deb ataluvchi qishloklari zich tarzda yoki yoʻllar, daryolar, togʻ vodiylari boʻylab joylashtiriladi. Malayziya daryolarida bambuk kulbali sollarni, uyqayiklarni uchratish mumkin. Mamlakatning qad. aholisi boʻlmish changalzor kishilari bambuk va palma yaprokdaridan yasalgan chaylalarda yashaydi. Yangi qishloqlarda gʻisht, temir-beton va yogʻochdan uylar qurilayotir. 20-asr boshlaridan chinni ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyildi. Xonadonlarda toʻqilgan gazmoldan sarongi deb ataluvchi milliy kiyim va roʻmollar zardoʻzlik usulida tayyorlanadi. Perakda kashtachilik rivojlangan. Kelantan zargarlari zebziynat buyumlari, oʻyma naqshli idishlar, qumgʻonlar, qutichalar yasaydilar. Malayziyaning zamonaviy tasviriy sanʼatida rassomlik, haykaltaroshlik rivojlangan. Hunarmandchilikning kulolchilik, toʻquvchilik, savat toʻqish kabi turlari saqlangan. == Kinosi == [[File:P Ramlee Dunia Film 15 May 1954 p20.jpg|thumb|[[P. Remli]]]] Har yili mamlakatga 1000 tagacha xorijiy film keltiriladi. Bunday sharoitda milliy kinematografiyaning rivojlanishi juda qiyin. Malayziyada dastlabki chinakam milliy kinofilmlar 50-yillarning oxirlarida yaratidsi. Ularning aksariyati anʼanaviy musiqiy dramalardan iborat. Rejissyor, ssenariychi, kompozitor, aktyor va xonanda [[P. Remli]] shunday dramalarni saxnalashtirishga ixtisoslashgan. Keyingi yillardagi anchagina kinokartinalar Tailand, Singapur, Filippin, Indoneziya kabi mamlakatlar bilan birga yaratildi. 1981-yilda kinoni rivojlantirish tashkiloti tuzilgan. Badiiy filmlar orasida quyidagilar bor: „Xang Tuax“ (rejissyor F. Mejundar), „Se-merax Padi“ (rejissyor P. Remli), „Yigʻlama“ (rejissyor R. Timoer), „Muhabbat va qoʻshiq“ (rejissyor D. Sulong), „Ertangi kun umidida“ (rejissyor D. Shamsuddin), „Ona, onajon“ (rejissyor A. Mahmud). == Oʻzbekiston – Malayziya munosabatlari == {{main|Oʻzbekiston — Malayziya munosabatlari}} == Sport == Malayziyadagi eng takomillashgan sport turi bu badminton, bovling, futbol va skvosh hisoblanadi. Golfga ham hozirgi kunda katta eʼtibor berilmoqda. Malayziyada har yili yirik musobaqalar oʻtkaziladi, xususan 1998-yilda oʻtkazilgan „Hamkorlik Oʻyinlari“ ({{Lang-en|Commonwealth Games}}). == Manbalar == {{OʻzME}} {{chala}}{{manbalar}} {{Osiyo davlatlari}} [[Turkum:Malayziya| ]] [[Turkum:Janubiy-Sharqiy Osiyo]] [[Turkum:BMT aʼzolari]] p3g6v1fde2042z6g0zvhxne51zalde8 Filippin 0 3379 5988346 5924101 2026-04-11T05:15:32Z ~2026-22217-74 257911 Aholi soni 5988346 wikitext text/x-wiki {{Filipinlar_info}} '''Filippin''' ([[inglizcha]]: ''Philippines''), Filippin Respublikasi ([[Tagal tili|tagalcha]]: ''Republika ng Pilipinas'', [[inglizcha]]: ''Republic of the Philippines'') – [[Janubi-Sharqiy Osiyo]]dagi davlat, [[Tinch okean]]dagi Filippin arxipelagida joylashgan. Maydoni - 300 ming km². ''Aholisi - 115 mln''. kishi (2023). Poytaxti — [[ Manila]] shahri. Maʼmuriy jihatdan 74 viloyat (province)ga boʻlinadi.<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi --> == Davlat tuzumi == Filippin – respublika. Amaldagi konstitutsiyasi 1987-yil maʼqullangan. [[Davlat boshligʻi]] – [[prezident]] (2001-yildan Gloriya Makapagal Arroyo xonim), u toʻgʻri umumiy ovoz berish yoʻli bilan 6 yil muddatga saylanadi, 2 muddatga qayta saylanishi mumkin emas. Prezident ''hukumat boshligʻi'' ham hisoblanadi. Qonun chiqaruvchi hokimiyatni ''Filippin Kongressi'' (2 palatali parlament – senat va vakillar palatasi), ijrochi hokimiyatni prezident va hukumat amalga oshiradi. == Tabiati == Filippin arxipelagi 7107 oroldan iborat, shundan 800 tasida odam yashaydi. Yiriklari: Luson, [[Mindanao]], Samar, Negros, Palavan, Mindoro, Sebu, Leyte. Mamlakat yer yuzasining aksariyati togʻli (eng baland joyi – 2954 m, Mindanao oroldagi Apo vulqoni). Harakatdagi va soʻngan [[vulqon]] koʻp. Tez-tez zilzila boʻlib turadi. Hududning 1/4 qismi ''pasttekislik'' egallaydi. Togʻlar oraligʻida soyliklar va dengiz sohillarida ensiz tekisliklar joylashgan. Foydali qazilmalardan temir rudasi, xromit, marganets, nikel, mis, shuningdek, simob, oltin, kumush, turli qurilish materiallari bor. Iqlimi tropik va subekvatorial mussonli. Oʻrtacha oylik temperatura 24—28°C, togʻlarda 19 °C gacha. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1000–4000&nbsp;mm. Tayfunlar boʻlib turadi. RioGrandedeMindanao, Agusan, Kagayan va boshqa daryolari sersuv va seroyetona. Koʻl kam, eng kattasi Luson oroldagi Bay koʻli. === Tuproq === Tuprogʻi, asosan, laterit tipli qizil va sariq, togʻlarda togʻkashtan, dare vodiylarida allyuvial tuproq. 10 ming tur oʻsimlikning 40% endemik. Hududining 46% tropik urmondan iborat. Qimmatbaho yogʻoch olinadigan doim yashil daraxt turi koʻp. Dengiz sohillarida mangro oʻrmonlari mavjud. 1200 m dan baland joylar butazor va oʻgloq bilan band. Hayvon turi koʻp emas. Iirik [[sut emizuvchilar]] yoʻq. Bugʻuning bir necha turi, yovvoyi tungʻiz, mangust uchraydi. Qushlarning 750 dan ortiq turi yashaydi. Sudralib yuruvchi hayvon koʻp. MayonVolkano, Kanlaon, Maunt Apo va boshqa milliy bogʻlari va qoʻriqxonalari bor. == Aholisi == Filippinda oʻzaro yaqin til va shevalarda soʻzlashuvchi 90 dan ziyod ''elat'' va ''qabilalar'' yashaydi. Ularning yiriklari: bisayya, tagal, ilok, bi. kol, pampangan, pangasinan va boshqa Bundan tashqari, xitoy, osiyolik, yevropalik va amerikaliklar ham bor. Shahar aholisi 56%. Rasmiy tillar – tagal va ingliz tillari. Dindorlari xristian, islom dinlariga eʼtiqod qiladilar. Yirik shaharlari: Manila, KesonSiti, Sebu, Davao. == Tarixi == Filippin hududida miloddan avvalgi 2-ming yillikda Osiyo qitʼasidan, miloddan avvalgi 1-ming yillikda Hindixitoydan borgan, keyinroq Indoneziyadan kelgan janubiy mongoloidlar mahalliy negravstraloidlarni siqib chiqarganlar, qisman ular bilan qorishib ketganlar. 14—15-asrlarda Indoneziya orqali Luson, Sebu orollarida, Sudu arxipelagida islom dini tarqaldi. Bu yerlarda mayda tarqoq hokimliklar, Sulu arxipelagida esa Xolo sultonligi vujudga keldi. 1521-yil Magellan boshchiligidagi [[Ispaniya]] ekspeditsiyasi Filippin orollariga yetib keldi. Bu ekspeditsiyani Maktano hokimi Lapulapu tormor etgach (Filippinda uni mustaqillik uchun kurashning birinchi qahramoni sifatida eʼzozlaydilar), Ispaniya 1564-yil Legaspi boshchiligida yana ekspeditsiya yubordi. Uning otryadi Filippinning markaziy va shimoliy qismidagi asosiy orollarning sohillarini bosib oldi, aholining koʻpchiligini (janubdagi musulmonlardan tashqari) xristian diniga kiritdi. 1756—1763-yillardagi 7 yillik urush davrida ingliz qoʻshinlari Manila shahri va bir qancha joylarni bir yilgacha egallab turdilar. 19-asrning 2-yarmida xorijiy sarmoya yordamida savdo-sanoat ishlari rivojlana boshladi, ziyolilar voyaga yetdi. Islohot tarafdorlari (X. Risal, M. del Pilar va boshqalar) dastlabki vatanparvarlik tashkilotlarini tuzdilar. 1892-yil A. Bonifasio va boshqa rahbarligida Katipunan deb ataluvchi yashirin vatanparvarlik tashkiloti vujudga keldi, tez orada keskin chora-tadbirlar koʻrish tarafdori boʻlgan ziyolilar bu tashkilotga qoʻshildi. Katipunan chaqirigʻi bilan milliy ozodlik inqilobi (1896—1898) boshlandi. Inqilobchilar 1897-yil 22-martda mustaqil respublikani eʼlon qildilar. AQSH 1898-yil aprelda Ispaniya mustamlakalarini egallash uchun urush boshladi. 1898-yil 12-iyunda Filippin 2-marta mustaqil deb eʼlon qilindi. 1899 – 1901-yillardagi Amerika – Filippin urushi natijasida AQSH Filippinni bosib oldi. 1934-yil Filippin muxtoriyatga ega boʻldi. [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillarida Filippin hududini Yaponiya okkupatsiya qildi. 1946-yil 4-iyulda Filippin mustaqil respublika deb eʼlon qilindi. Filippin 1945-yildan BMT aʼzosi. [[Oʻzbekiston|Oʻzbekiston Respublikasi]] suverenitetini 1992-yil 22-yanvarda tan olgan va oʻsha yil 13-aprelda diplomatiya munosabatlari oʻrnatgan. Milliy bayrami – 12-iyun – Mustaqillik kuni (1898). == Siyosiy partiyalari, kasaba uyushmalari == Liberal partiya, 1946-yil tuzilgan; Millatchilar partiyasi, 1907-yil asos solingan, 1972-yil taqiqlangan, 1978-yil yana faoliyat boshlagan; Filippin kommunistik partiyasi, 1930-yil tashkil etilgan; „Filippin vatanparvar ommasining demokratiya uchun kurashi“ partiyasi, 1997-yil tuzilgan; LakasXristian demokratlar milliy ittifoqi – partiya bloki, 1992-yil tashkil etilgan. Filippin kasaba uyushmalari kongressi, 1975-yil asos solingan, 39 tarmoq kasaba uyushmasini birlashtiradi. == Xoʻjaligi == Filippin – agrar-industrial mamlakat. Yalpi ichki mahsulotda qishloq xoʻjaligining ulushi 22%, sanoatniki 32%, xizmat koʻrsatish sohasiniki 48%. Qishloq xoʻjaligida kichik-kichik dehqon xoʻjaliklari koʻpchilikni tashkil qiladi. Yirik ''plantatsiya xoʻjaliklari'' ham bor. Qishloq xoʻjaligiga yarokli yerlar 9 mln. gektar (mamlakat hududining 30%), shundan 1 mln. gektar yer sugʻoriladi. Dehqonchilik ustun. Eksport uchun shakarkamish, abaka, geveya, kokos palmasi, yer yongʻoq, kofe, kakao, tamaki, tropik va sitrus mevalar yetishtiriladi. Asosiy oziq-ovqat ekinlari – sholi, makkajoʻxori, batat, maniok, sabzavot. Chorvachiligi rivojlangan: qoramol va buyvol, choʻchqa, echki, parranda boqiladi, baliq ovlanadi. Oʻrmonlarda qimmatbaho eksportbop pushti va kizil daraxt yogʻochlari tayyorlanadi. === Sanoat === Sanoatida konchilik rivojlangan: nikel, rux, mis, temir, marganets, xrom rudalari, shuningdek, toshkoʻmir, neft, simob, oltin, kumush qazib olinadi. Filippin sanoati qand, sholi oqlash, tamaki, yogʻ-moy, meva konservalash, kopra, arqon va boshqa korxonalardan iborat. Yogʻochsozlik, mebel va koʻn-poyabzal sanoati ham rivojlangan. Sanoatning kimyo, radioelektronika tarmoqlari yuksak surʼatda taraqqiy etmoqda. Metallurgiya, metallsozlik, mashinasozlik (jumladan, avtomobil yigʻish), televizor, radiopriyomnik, elektr asboblar, mineral oʻgʻit, rezinatexnika buyumlari ishlab chiqaradigan, neftni qayta ishlaydigan, neft kimyosi, toʻqimachilik, tikuvchilik, "oyna, sement zavodlari bor. Hunarmandchilik kds. tarmoq hisoblanadi. Yiliga oʻrtacha 26,4 mlrd. kVtsoat elektr energiya hosil qilinadi. Asosiy sanoat markazlari: Manila, Sebu, Davao. Yuklar, asosan, dengiz transportida tashiladi. Temir yoʻli uzunligi 0,9 ming km, avtomobil yoʻllari uzunligi 161 ming km. Asosiy dengiz portlari: Manila, Sebu, Batangas, Davao. Manilada xalqaro aeroport bor. Filippin chetga kandshakar, kopra, kokos moyi, metall rudalari, yogʻoch, mashina va uskunalar, kimyoviy moddalar chiqaradi, chetdan neft va neft mahsulotlari, mashina va uskuna, transport vositalari oladi. [[Yaponiya]], [[AQSH]], [[Avstraliya]], [[Indoneziya]], [[Singapur]], [[Koreya Respublikasi]], [[Saudiya Arabistoni]] bilan savdo qiladi. Pul birligi – Filippin pesosi. == Tibbiy xizmati, maorifi, ilmiy va madaniy-maʼrifiy muassasalari == Vrachlar universitet va tibbiyot institutlarida tayyorlanadi. Filippinda oʻrta maktablarning yarmidan koʻprogʻi va boshlangʻich maktablarning bir qismi xususiy. Davlatga karashli va xususiy maktablarda pul toʻlab oʻqiladi. Boshlangʻich maktabda oʻqish majburiy va bepul boʻlib, unga bolalar 7 yoshdan qabul qilinadi va 6 yil oʻqitiladi. Oʻrta maktablarda oʻkish muddati 4 yil Darslar ingliz va mahalliy tagal tillarida olib boriladi. Hunar taʼlimi boshlangʻich maktab negizidagi qishloq xoʻjaligi, sanoat, savdo maktablarida amalga oshiriladi. Boshlangich maktablarning oʻqituvchilari pedagogika kollejlarida tayyorlanadi. Ularning eng kattasi Maniladagi Filippin normal (pedagogika) kollejidir. Oliy oʻquv yurtlarining kupi xususiy. Yirik oliy oʻquv yurtlari: Maniladagi ''Katolik SantoTomas universiteti'' (1611), ''Manila universiteti'', [[Uzoq Sharq]] universiteti (1928), ''Sharq universiteti'' (1946), KesonSiti shahridagi ''Filippin universiteti'' (1908). Yetakchi ilmiy muassasalar universitetlar huzurida tashkil etilgan. Davlat ilmiy muassasalari – ''Yadro tadqiqotlari markazi'' (1958), ''Filippin taraqqiyot akademiyasi'' (1973), ''Kokos palmasi ilmiy tadqiqot instituti'', ''Filippin fanlar akademiyasi'' (1976) va boshqa ''Xalqaro sholi ilmiy tadqiqot institutlari'' bor. Untlar huzurida yirik kutubxonalar, Manilada ''Milliy kutubxona'' ishlaydi. Manilada ''SantoTomas muzeyi'' (1682), ''Filippin Milliy muzeyi'' (1901) va ''Metropoliten sanʼat muzeyi'' mavjud. == Matbuoti, radioeshittirishi va telekoʻrsatuvi == Filippinda bir qancha gaz. va jurnal nashr etiladi. Yiriklari: „Balita“ („Yangiliklar“, tagal tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1972-yildan), „Manila bulletin“ („Manila byulleteni“, ingliz tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1972-yildan), „Manila ivning post“ („Manila oqshom pochtasi“, ingliz tilida chikadigan kundalik kechki gazeta, 1975-yildan), „Manila tayms“ („Manila vaqti“, ingliz tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1945-yildan), „Piplz djornel“ („Xalq gazetasi“, tagal va ingliz tillarida chikadigan gazeta, 1979-yildan), „Tempo“ („Surʼat“, tagal va ingliz tillarida chikadigan kundalik gazeta, 1983-yildan), „Yunayted deyli nyus“ („Kun yangiliklari“, ingliz va xitoy tillarida chiqadigan kundalik gazeta, 1973-yildan), „Sulong“ („Olgʻa“, oylik byulleten). Filippin yangiliklar agentligi – davlat axborot mahkamasi boʻlib, 1973-yildan faoliyat koʻrsatadi. Radioeshittirish 1952-yildan, telekoʻrsatuv 1953-yildan boshlangan. Mamlakatdagi barcha radio va telestyalar faoliyati „Neshnl telekommyunikeyshne kommishn“ hukumat mahkamasi tomonidan nazorat qilinadi. == Adabiyoti == Filippin xalqlari va elatlari adabiyoti ''tagal'' va boshqa mahalliy tillarda, shuningdek, ispan va ingliz tillarida rivojlanib kelmoqda. Filippin xalq ogʻzaki ijodiyoti va, ayniqsa, qahramonlik dostonlarida malayya va indonezyava adabiy anʼanalarining taʼsiri seziladi. 16—19-asrlardagi Ispaniya hukmronligi davrida ispan tilida diniy-nasihat ruhidagi adabiyot vujudga keldi. Zamonaviy tagal adabiyotining asoschisi Filippin Baltasar (taxallusi Balagtas)ning „Florante va Laura“ dostoni (1838) mashhur. 1856-yil M. de Kastroning tagal tilida bosilib chiqqan birinchi romani „Urban va Felisa“ (1863)dan keyin 20-asrning 1yarmida V. ErnandesPenya, L. K. Santos romanlari, X. Korasan de Xesus, A. V. Ernandes sheʼrlari, A. V. Ernandes, D. Rosario, Filippin Galauran hikoyalari paydo boʻldi. Ikkinchi jahon urushidan keyin sheʼriyat va hikoya navislik yanada rivoj topdi. A. V. Ernandesning „Shayton yigʻi“, „Vahshiy qushlar“, Filippin Galauranning „Bir qisim guruch“, N. Karavananing „Kizil uydagi farishta“ romanlari ijtimoiy va maishiy mavzularga bagashlandi. Ispan tilidagi adabiyot rivojida X. Risal romanlari („Menga tegishma“, „Flibustyerlar“) katta ahamiyatga ega boʻldi. 20-asrning 1-yarmida S. Apostol, Filippin Gerrero, K. M. Rekto va boshqalarlarning vatanparvarlik sheʼriyati mashhur boʻldi. Xuddi shu davrda X. G. Vilya, M. E. Argilya, N. V. M. Gonsales, K. Bulosan kabilar ingliz tilida novella va sheʼrlar yaratishdi. 2jahon urushidan keyingi davrda E. Okampo, N. Xoakin, E. L. Tyempo va boshqa adiblar yetishib chiqdi. == Meʼmorligi va tasviriy sanʼati == Mahalliy aholining anʼanaviy uylari qoziqlar ustiga chaylasimon qilib quriladi, usti palma bargi bilan yopiladi. Mustamlaka davrida shaharlar, istehkomlar, cherkov va saroylar barokko hamda klassitsizm uslubida qurila boshladi (Luson oroldagi SanNikolas cherkovi, 17-asr; Maniladagi SantoTomas universiteti, 1608—1615-yil). 19-asr 2-yarmi va 20-asr 1yarmida Manila shahrida Yevropa va Amerika meʼmorligi uslubida binolar barpo etildi. Filippin meʼmorlaridan P. Antonio, S. Konso, L. V. Loksin, A. Nakpil oʻz ijodida ispan meʼmorligi uslubidagi bino va inshootlarni millim ruxda bezashga ahamiyat bera boshladilar (Panay orol Iloilo shahridagi Miagao ibodatxonasi; Maniladagi Filippin madaniyat markazi, 1969, meʼmor L. V. Loksin). Filippin hududida miloddan avvalgi 2—1-ming yillikka oid sanʼat yodgorliklari saqlanib qolgan. Qadimdan yogʻoch va bambuk oʻymakorligi, toʻqimachilik, metallsozlik, kashtachilik, zargarlik kabi kasblar mashhur boʻlgan. Maniladagi SanAgustin cherkovining oʻymakor yogʻoch eshiklari (1606) va SanIgnasio cherkovining ibodat qilinadigan qismidagi oʻyma naqshlar Filippin sanʼatining ilk namunalaridir. 19-asrning 2-yarmi va 20-asrning 1-yarmida dastgoh rangtasviri (X. de Luna, Filippin Idalgo, Filippin Amorsolo), haykaltaroshlik (G. Tolentino) paydo boʻddi. Filippin Roxas portret va manzara, X. Risal rangtasvir va haykaltaroshlik sohasida unutilmas asarlar yaratishdi. Filippin Amorsolo asos solgan „Anʼanavii maktab“ 20-asr oʻrtalariga kelib Filippin rassomlari akademiyasiga aylandi. 50—60-yillarda K. V. Fransisko ijodi kamol topdi. U afsona va rivoyatlarga, ozodlik harakati qahramonlariga, shuningdek, dehqonlar, baliqchilar, konchilar hayotiga bagʻishlangan koʻpgina devoriy rayem va manzaralar yaratdi. A. MagsaysayXo ismli ayol rassom qishloq xotin-qizlarining lobar siymosini tasvirlovchi goʻzal asarlari bilan eʼtibor qozondi. V. Manansala, R. Tabuena, M. Malang Santos, U. Yonson, E. Okampo, A. R. Lus, Filippin Sobel kabi rassomlar, X. Alkaptara va A. M. Imao, N. Abue kabi haykaltaroshlar milliy realistik anʼanalarni davom ettirdilar. == Musiqasi == Marosim (harbiy, toʻy), mehnat va boshqa xalq qoʻshiq hamda raqslari azaldan davom etib keladi. Togʻlik va musulmon xalqlarning qadimgi musiqasi deyarli oʻzgarishsiz saqlangan. 16— 18-asrlarda xristian diniga kirgan va ispanlar taʼsirida boʻlgan xalqlarda esa biroz mahalliylashgan ispancha raqslar (xota, xabanera) tarqala boshlagan. Cholgʻu asboblari: bambuk va yogoch fleytalar, gonglar, gitarasimon kudyapi, gitgit (skripka turi) va boshqalar. ''Rondalya'' deb ataluvchi torli milliy orkestr shuhrat qozongan. Professional musiqa 19-asrdan rivoj topdi. 1916-yil Filippin universiteti huzurida konservatoriya ochildi, keyinroq Manila va KesonSiti shaharlarida musiqa muassasalari va jamoalari tashkil topdi. Kompozitorlar orasida X. Silos, X. Estelya, A. Molina, Filippin Buenkamina, Filippin de Leon, J. A. Dadap va boshqa mashhur. Manilada Milliy filarmoniya jamiyati, „Bayanixan“ (1956), „Filippineskas“ (1958), „Barangay“ ashularaqs ansambllari, Filippin universitetining „Madrigal“ kamer xori, Manila simfonik orkestri, Filippin Madaniyat markazining orkestri, Konsert orkestri ishlaydi. Milliy musika kengashi, kompozitorlar jamiyati mavjud. == Teatri == Qadimdan davom etib kelayotgan va ashula, raqslar bilan oʻtadigan taomil, rasm-rusumlar va ularda gavdalantiriladigan mehnat jarayonlari, toʻy udumlari teatr sanʼati uchun manba boʻlgan. Filippin professional teatri xitoy, hind, indonez, keyinroq ispan va amerika madaniyati taʼsirida shakllandi. 19-asr oʻrtalarida Manilada havaskorlik teatrlari: Eskosur truppasi (1848) va Lopes Aris truppasi (1852) vujudga kelib, ularda ispan tilidagi sevgi pyesalari (sarsuelalar) sahnalashtirildi. 1914-yil Manilada ingliz tilidagi „Litl tietr“ tashkil topdi. Uning aktyorlari ham, tomoshabinlari ham asosan, Manila universitetining talaba va muallimlari edi. Filippin mustaqillikka erishgach, tagal tilidagi dramaturgiya va teatr rivojlana boshladi. „Barangay teatr gildiyasi“ (1939), Filippin aktyorlar laboratoriya (1959), Meralko teatri, Raj Soliman teatri va boshqa yarim professional jamoalari milliy sanʼat (moromoro, sarsuela va boshqalar) anʼanalarini jahon teatrining eng yaxshi namunalari yutuqlari bilan birga qoʻshishga intiladi. 1972-yil Manilada koʻchma bolalar teatri tashkil etildi. == Kinosi == 1919-yil rejissor va aktyor X. Nepomuseno milliy kino firma tashkil etganidan soʻng kinofilmlar doimiy ishlab chiqarila boshladi. Tagal tilida „Qishloqi qiz“ nomli dastlabki badiiy film yaratildi. „Uch maqtanchoq“ (1926) ovozsiz filmlar orasida eng yaxshisi buldi. 1932-yil dastlabki ovozli filmlar („Qallob“, rejissor J. P. Musser; „Oltin xanjar“, rejissor X. Nepomuseno) chiqarildi. 30-yillardagi eng yirik kino birlashmalari – „Sampagita“ va „LVN“ chiqargan filmlarda milliy tarix va mifologiya syujetlaridan foydalanildi. shuningdek, „Yirtilgan bayroq“, „Zulmat va nur“ komediyalari ham yaratildi. 1946-yil tashkil etilgan „Premyer prodakshn“ studiyasi koʻngilochar ruxdagi filmlar bilan bir qatorda togʻli qabilalar hayotini tasvirlovchi filmlarni ham suratga oldi. 50—60-yillarda „Xarana“, „Dunyoning oxirigacha“ (ikkalasining rejissor J. de Leon), „Parij romanei“, „Badayo“ (ikkalasining rejissor L. V. Avelyana) ekranga chiqarildi. 20-asr oxirlarida yaratilgan „Qaqroq yerni sugʻor“ (rejissor O. Buenaventura), „Narkotik chayqovchilarini oʻldiringlar“ (rejissor J. Estrada) filmlari dolzarb zamonaviy mavzularga bagʻishlangan. 1960-yillarning oʻrtalaridan Manila kinofestivali oʻtkazib kelinadi{{OʻzME-F}}. <!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri --> == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{OʻzME}} {{Osiyo davlatlari}} {{tashqi havolalar}} [[Turkum:Janubiy-Sharqiy Osiyo]] [[Turkum:Filippin]] [[Turkum:BMT aʼzolari]] eq1whkj4xibqmqy8y6vix9hwimdphcq Andoza:Malaziya info 10 4517 5988358 5345242 2026-04-11T05:33:44Z ~2026-22210-95 257913 Ma’lumotlar yangilandi 5988358 wikitext text/x-wiki {{Davlat_info | davlat_nomi = Malayziya | davlat_nomi_to`liq = Malayziya | davlat_mahalliy_nomi = مليسيا | tasvir_bayroq = Flag_of_Malaysia.svg | tasvir_gerb = Coat of arms of Malaysia.svg | tasvir_xarita = Malaysia in its region.svg | <!--ramz_tipi = --> | <!--ramz_tipi_maqola = --> | davlat_shiori = ''Bersekutu Bertambah Mutu'' <br> (Malay: Unity increases Strength) | davlat_madhiyasi = [[Malayziya Davlat Madhiyasi|Negaraku]] <br> (My Country) | poytaxt = [[Kuala Lumpur]] | latd=00 |latm=00 |latNS=N |longd=00 |longm=00 |longEW=E | | eng_katta_shahar = | rasmiy_tillar = [[Malayziya tili]] | <!--eng_katta_aholi_punkt_tipi = --> | hukumat_to`ri = [[Konstitutsion Rohiblik]] | <!--yetakchi_mansablari = --> | <!--yetakchi_nomlari = --> | yetakchi_mansabi_1 = [[Malayziya yetakchilari|Yang di-Pertuan Agong]] | yetakchi_mansabi_2 = [[Malayziya yetakchilari|Bosh Vazir]] | <!--yetakchi_mansabi_3 = --> | <!--yetakchi_mansabi_4 = --> | <!--yetakchi_mansabi_5 = --> | yetakchi_nomi_1 = [[Sultan Ibrahim]] | yetakchi_nomi_2 = [[Anwar Ibrahim]] | <!--yetakchi_nomi_3 = --> | <!--yetakchi_nomi_4 = --> | <!--yetakchi_nomi_5 = --> | mustaqillik_tip = Mustaqillik | mustaqillik_nota = [[Birlashgan Qirollik|Birlashgan Qirolligi]]dan | <!--mustaqillik_voqealar = --> | mustaqillik_voqea_1 = Sana | <!--mustaqillik_voqea_2 = --> | <!--mustaqillik_voqea_3 = --> | <!--mustaqillik_voqea_4 = --> | <!--mustaqillik_voqea_5 = --> | <!--mustaqillik_yillari = --> | mustaqillik_yili_1 = 31-avgust 1957 | <!--mustaqillik_yili_2 = --> | <!--mustaqillik_yili_3 = --> | <!--mustaqillik_yili_4 = --> | <!--mustaqillik_yili_5 = --> | <!--yevropa_ittifog`i_yili = --> | maydon = 330,803 | maydon_o`rin = 65 | maydon_suv = 0.3 | aholi = 34,564,810 | aholi_ro`yxat_yil = 2024 | aholi_o`rin = 42 | aholi_zichlik = 100 | aholi_zichlik_o`rin = 124 | YaIM = [[USD|AQSh$]] 1.478 trln | YaIM_yil = 2025 | YaIM_p_cap = [[USD|AQSh$]] 43,665 | pul_birligi = Malaysian Ringgit | pul_birligi_kod = MYR | pul_birligi_havol = 458 | vaqt_mintag`i = | vaqt_utc = +8 | vaqt_mintag`i_dst = | vaqt_utc_dst = +8 | dst_nota = | internet_domeni = .my | telefon prefiksi = 60 | qisqartma = MY | havolalar = <div class=noprint style=float:right> ''[http://uz.wikipedia.org/w/index.php?title=Template:Malaziya_info&action=edit tahrir] [http://uz.wikipedia.org/w/index.php?title=Template:Malaziya_info&action=watch kuzat]''</div> }} <noinclude> [[Turkum:Andozalar:Davlat infolar]] </noinclude> <noinclude> {{hujjat}} [[Turkum:Malayziya|*]] </noinclude> qymfdkuoy6wxe8lww2ewfciaowfk9qx Vikipediya:Forum/Yordam 4 13369 5988088 4185137 2026-04-10T18:11:35Z DDRaximov 79088 /* fledu.uz saytning har xil tildagi versiyalarini yaratish bo'yicha, ilmiy jurnal-portal 2014 yildan beri mavjud, wikipediaga chiqarishda yordam kerak */ yangi mavzu 5988088 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{/Tepasi}}</noinclude> __NEWSECTIONLINK__ == Charos / Чарос == Салом ruwiki дан, <small>Мен ўзбек тилида ёк, лекин рус ва инглиз тилида (ва атакель биль араби калиль джидн).</small><br /> Агар ''[[Charos|Чарос узум]]'' бепул расмини борми? Мен [[w:ru:Чарас (виноград)|бизнинг мақолада]] уни киритиш истайман. --[[Foydalanuvchi:Neolexx|Neolexx]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Neolexx|munozara]]) 17:33, 25-Avgust 2015 (UTC) : Salom, [[User:Neolexx|Neolexx]]! <small>Собственно, коллега [[User:Carpodacus|Carpodacus]] уже [[:File:Bunch of grapes (charas).jpg|загрузил]]. Очень приятно слышать узбекскую речь от Вас {{-)}}. Но если что-то срочное, можете писать на русском — тут почти все знают его.</small> --[[Foydalanuvchi:Sociologist|Sociologist]]<sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Sociologist|--munozara--]]</sup> 08:58, 5-Sentabr 2015 (UTC) == [[:ru:Список хокимов областей Узбекистана]] == Приглашаю дополнить статью а также создать узбекскую версию.--[[Foydalanuvchi:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Kaiyr|munozara]]) 13:43, 4-Sentabr 2016 (UTC) == Checking a draft == Hello, I wrote the draft https://uz.wikipedia.org/wiki/Foydalanuvchi:BarbaraLuciano13 of an article, concerning a well-known Italian artist https://en.wikipedia.org/wiki/Andrea_Benetti_(artist) Now I need someone to controll the text. Can you help me? I hope I did not write you wrong, otherwise I apologize. Thank you so much for your help, --[[Foydalanuvchi:BarbaraLuciano13|BarbaraLuciano13]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:BarbaraLuciano13|munozara]]) 08:46, 12-Iyul 2021 (UTC) == Xayrli kun azizim! == Vikipediya qoidalariga toʻliq mos keladigan [[Egov.Press|qozoq petitsiya sayti]] haqidagi maqolani tasodifan oʻchirib tashlaganga oʻxshaysiz. Men bilishimcha, boshqa tillarga tarjima qilish spam emas. Sizdan maqolani qayta ko'rib chiqishingizni va qayta tiklashingizni so'rayman, chunki u avval tajribali ishtirokchilar tomonidan tekshirilgan, yakunlangan va Vikipediyada qoldirilgan. [[Maxsus:Contributions/37.99.45.6|37.99.45.6]] 17:02, 26-Mart 2024 (UTC) == fledu.uz saytning har xil tildagi versiyalarini yaratish bo'yicha, ilmiy jurnal-portal 2014 yildan beri mavjud, wikipediaga chiqarishda yordam kerak == Assalomu alaykum, fledu.uz ilmiy jurnal portal haqida wikipediada turli tillarda alohida sahifa qilish kerak, iltimos yordam beringlar, portalda texnik xodim sifatida ishlayman, mavjud bor ma'lumotlarni berishim mumkin. Hozirda portal haqida faqat quyidagi sahifada mavjud https://uz.wikipedia.org/wiki/O%CA%BBzbekiston_davlat_jahon_tillari_universiteti [[Foydalanuvchi:DDRaximov|DDRaximov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:DDRaximov|munozara]]) 18:11, 2026-yil 10-aprel (UTC) ps7mu0qx4vku2ybtmbuc1zoz3vwsx7a Boks 0 20079 5988470 5364535 2026-04-11T08:41:56Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 5988470 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Boks (maʼnolari)}} [[Tasvir:Boxing080905 photoshop.jpg|thumb|right|250px|Boks matchi. Ringda Ricardo Domínguez (chapda) va Rafael Ortiz.]] '''Boks''' ([[ingliz tili|ingl.]] ''boxing'', ''box'' — «urish» soʻzidan) [[sport]]ning yakkakurash turlaridan biridir. <!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi --> '''Boks''' (ing. box — mushtlash, zarb) — sport turi, ikki raqibning sirti charm, ichi yumshoq qoplamali qoʻlqoplarda qoida asosida yakkamayakka mushtlashish musobaqasi. boks tarixi miloddan avvalgi davrda Misr va Bobilda uyushtirilgan yakkamayakka mushtlashish musobaqalariga borib taqaladi. Yunoniston qad. Olimpiya oʻyinlari dasturida ham shunday musobaqalar boʻlgan. Zamonaviy boks vatani Angliyadir (XVI-XVII asrlar). boksning dastlabki qoidalari shu mamlakatda qabul qilingan (1867). Xalqaro havaskor bokschilar assotsiatsiyasiga (AIBA; 1946-yil asos solingan) 160 mamlakat aʼzo (1999). boks 1904-yildan Olimpiya oʻyinlari dasturiga kiritilgan, 1974-yildan jahon chempionati, 1979-yildan Jahon kubogi musobaqalari oʻtkazib kelinadi. boks musobaqasi arqonlar bilan oʻralgan 6x6 m oʻlchamli ring (supa)da oʻtkaziladi. bokschilar ogʻirligi 270 g (10 unsiya) qoʻlqoplardan foydalanishadi. Musobaqa 2 min. (daqiqa)dan 4 raund (boʻlim) davom etadi. Raundlar orasida 1 daqiqadan tanaffus beriladi. Musobaqa vaqtida raqib yiqilganda, hakam kurashni toʻxtatgandan keyin, shuningdek beldan pastga, bosh tananing orqa qismiga zarb berish mumkin emas. Ringdagi hakam (referi) musobaqani boshqaradi, ring atrofidagi 5 nafar hakam berilgan aniq zarblarni hisoblab boradi. Natijada koʻp ochko (xol) toʻplagan bokschi gʻolib deb topiladi. Zarb taʼsirida garangsiragan (nokdaun) holatga tushgan bokschining oʻziga kelishi uchun referi kurashni vaqtincha toʻxtatadi va hisob ochadi. 10 srch. (soniya) vaqt ichida u kurashga tayyor ekanini bildirmasa referi uni nokaut boʻlgan (yengilgan) deb hisoblaydi. Tomonlardan biri raqibini nokaut qilsa, ochkolar farqini 15 taga yetkazsa, shuningdek bir tomon yengil ganini tan olsa (murabbiyi arqonga sochiqtashlasa), referi tomonidan chetlatilsa, zarb taʼsirida tanasining jarohatlangan joyidan qon oqishi kamaymasa (tibbiyot xodimi xulosasiga koʻra) kurash muddatidan oddin toʻxtatiladi va ikkinchi tomon gʻolib sanaladi. Xalqaro boks musobaqalari 12 vazn toifasida (48, 51, 54, 57, 60, 63,5, 67, 71, 75, 81, 91&nbsp;kg gacha va 91&nbsp;kg dan yuqori) tashkil etiladi. Asosiy musobaqalarga 18 yoshga toʻlganlar qoʻyiladi. 16—17 va 14—15 yoshlilar oʻrtasida ham musobaqalar uyushtiriladi. Shuningdek, ayrim federatsiyalar boksni ommalashtirish maqsadida oʻsmiroʻspirinlar oʻrtasida 12 tadan koʻproq vazn toifasida ham musobaqalar oʻtkazishadi. Oʻzbekistonda zamonaviy boks XX asrning 20- yillaridan ommalashdi. Ilk boks musobaqasi 1922-yil Toshkentdagi "Fortuna" sport jamiyatida oʻtkazilgan. Uni S.L. Jakson uyushtirgan. Bu murabbiy yuzlab boks chilarni tarbiyaladi. Oʻzbekistonda keyingi yillarda shaxsan Prezident Islom Karimovning sportga qaratgan eʼtibori natijasida boks jadal rivojlanmoqda. [[Oʻzbekiston|Oʻzbekiston Respublikasi]] boks federatsiyasi 1993-yildan AIBA aʼzosi. Mamlakatda 4 olimpiya oʻrinbosarlari bilim yurti va oʻnlab bolalaroʻsmirlar sport maktabida yoshlarga bokssirlari oʻrgatilmoqda. 20 dan ziyod zamonaviy boks zallari shugʻullanuvchilar ixtiyorida. boks milliy terma jamoasi 1999-yil jahon chempionatida faxrli 3-oʻrinni egalladi. Oʻzbekistonning R.Risqiyev, ʼ.Shin, N.Anfimov, G.Ilyosov, M.Abdullayev, Oʻ.Xaydarov, R. Chagayev, T. Toʻlyakov, L. Zokirov, N. Otayev, T.Turgʻunov, H. Ahmedov, K. Toʻlaganov, R. Saidov, S. Mixaylov, D. Yorbekov, DAvezboyev kabi bokschilari katta yutuklarga erishgan. Jahonda professional bokschilar (boksni kasbga aylantirganlar) oʻrtasida toʻrtta yoʻnalish boʻyicha musobaqalar utkaziladi. Ularni jahon boks kengashi (WBC), jahon boks assotsiatsiyasi (WBA), xalqaro boks federatsiyasi (IBF) va jahon boks tashkiloti ([[WBO]]) uyushtiradi. Professional boksda qoʻlqoplar birmuncha yengil — taxminan 227 g (8 unsiya), raundlar soni 6, 8, 10, 12 ta boʻladi. Har bir raund 3 daqiqadan. Musobaqalar 17 vazn toifasida (47,627; 48,988; 50,802; 52,163; 53,524; 55,338; 57,153; 58,967; 61,235; 63,503; 66,678; 69,853; 72.575; 76,203; 79,379; 88,450&nbsp;kg gacha va 88,450&nbsp;kg.dan yuqori) tashkil etiladi. U. Pep, S. Liston, MuhammadA/sh, J. Formen, M. Tayson, E. Xolifild (AQSH), L. Lyuis (Buyuk Britaniya) kabi professional bokschilarning nomlari mashhur. Mustaqillik yillarida Oʻzbekistonda ham ilk professional bokschilar yetishib chiqdi: toshkentlik bokschi A. Grigoryan oʻz vazn toifasida 13-marta jahon chempioni boʻldi (2000 i.).<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> <!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri --> []== Tarixi == [[Tasvir:Young boxers fresco, Akrotiri, Greece.jpg|thumb|right|Zamonaviy boksning qadimgi shakli — [[Minoy tamadduni|Minoy]] kurashi. [[Knoss]], [[Krit]].]] Mushtumli kurashni tasvirlovchi suratlar va hujjatlar tarixi eramizdan avvalgi 3-ming yillikka borib taqaladi<ref name="britannica">[http://www.britannica.com/eb/article-29781/boxing Boxing], Encyclopedia Britannica</ref> ([[Iroq]]da mushtli kurash haqida eslatuvchi 7 ming yil yoshli tosh lavha topilgani haqida iddao ham mavjud).<ref>[http://www.brownielocks.com/boxing.html Brownielocks]</ref> Qoʻlqopli janglar haqida hikoya qiluvchi eng qadimiy manbalar [[Minoy tamadduni|Minoy]] [[Krit]]ida topilgan (eramizdan avvalgi 1500-yil).<ref name="britannica"/> [[Qadimgi Yunoniston]]da bunday janglar ''pigme'', deb atalgan va EA 688-yilda [[Olimpiya Oʻyinlari]]ga kiritilgan. Ishtirokchilar charm qoʻlqop kiyib kurashishgan. [[Qadimgi Rim]]da [[gladiator]]lar qilichbozlikdan tashqari shunday mushtumli janglarda ham qatnashishardi. Keyinchalik bu kurash Rim oqsuyaklari orasida ham tarqalib ketdi, biroq imperator [[Oktavian Avgust]] bunga chek qoʻydi. Ancha vaqt oʻtib, eramizning 500-yilida bu kurash [[Buyuk Teodorix]] tomonidan diniy sabablarga koʻra taqiqlandi, lekin bu taqiq katta taʼsir koʻrsatmadi. Zamonaviy boks [[XVIII asr]]da shakllana boshladi. [[1743]]-yilda [[:en:Jack Broughton|Jack Broughton]] bokschilarni oʻlimdan asrash uchun qoidalar (beldan pastga urmaslik, yiqilgan raqibga tegmaslik kabi) kiritdi. [[1867]]-yili [[:en:John Graham Chambers|John Graham Chambers]] tomonidan yangi qoidalar eʼlon qilindi. [[XX asr]]da xalqaro boks tashkilotlari (WBA, WBO, IBF, WBC) tuzildi. == Qoidalar == [[Tasvir:Boxing gloves.jpg|thumb|right|Boks qoʻlqoplari.]] Boks jangi tomoni 5-6 metrlik kvadrat [[ring]]da oʻtkaziladi. Ring atrofi toʻrt qator arqon bilan oʻraladi. Bokschilar boks qoʻlqoplari kiyishadi. Boks matchlari odatda har biri 1-3 daqiqalik raundlardan iborat boʻladi. Ishtirokchilardan biri qulab, [[referi]] 10 soniya sanaguncha turmasa (nokaut) yoki jangni boshqa davom ettira olmaydigan holga kelsa (texnik nokaut), uning raqibi gʻolib, deb eʼlon qilinadi. Agarda match soʻngigacha bunday vaziyat boʻlmasa, gʻolib hakamlar tomonidan belgilanadi (yigʻilgan ochkolarga koʻra). Bokschilar faqat vazni oʻziniki bilan teng raqiblarga qarshi ringga tushishi zarur, deb belgilangan. Shu sababdan ''vazn toifalari'' tushunchasi kelib chiqqan. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.sportportal.uz/page/box Boks yangiliklari] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20080918080335/http://www.sportportal.uz/page/box |date=2008-09-18 }} {{OʻzME}} [[Turkum:Boks]] 4ztqc20c97uq2edd1ceyjuvfmvvoz5j 5988471 5988470 2026-04-11T08:42:11Z KWiki78 246724 5988471 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Boks (maʼnolari)}} [[Tasvir:Boxing080905 photoshop.jpg|thumb|right|250px|Boks matchi. Ringda Ricardo Domínguez (chapda) va Rafael Ortiz.]] '''Boks''' ([[ingliz tili|ingl.]] ''boxing'', ''box'' — «urish» soʻzidan) – [[sport]]ning yakkakurash turlaridan biridir. <!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi --> '''Boks''' (ing. box — mushtlash, zarb) — sport turi, ikki raqibning sirti charm, ichi yumshoq qoplamali qoʻlqoplarda qoida asosida yakkamayakka mushtlashish musobaqasi. boks tarixi miloddan avvalgi davrda Misr va Bobilda uyushtirilgan yakkamayakka mushtlashish musobaqalariga borib taqaladi. Yunoniston qad. Olimpiya oʻyinlari dasturida ham shunday musobaqalar boʻlgan. Zamonaviy boks vatani Angliyadir (XVI-XVII asrlar). boksning dastlabki qoidalari shu mamlakatda qabul qilingan (1867). Xalqaro havaskor bokschilar assotsiatsiyasiga (AIBA; 1946-yil asos solingan) 160 mamlakat aʼzo (1999). boks 1904-yildan Olimpiya oʻyinlari dasturiga kiritilgan, 1974-yildan jahon chempionati, 1979-yildan Jahon kubogi musobaqalari oʻtkazib kelinadi. boks musobaqasi arqonlar bilan oʻralgan 6x6 m oʻlchamli ring (supa)da oʻtkaziladi. bokschilar ogʻirligi 270 g (10 unsiya) qoʻlqoplardan foydalanishadi. Musobaqa 2 min. (daqiqa)dan 4 raund (boʻlim) davom etadi. Raundlar orasida 1 daqiqadan tanaffus beriladi. Musobaqa vaqtida raqib yiqilganda, hakam kurashni toʻxtatgandan keyin, shuningdek beldan pastga, bosh tananing orqa qismiga zarb berish mumkin emas. Ringdagi hakam (referi) musobaqani boshqaradi, ring atrofidagi 5 nafar hakam berilgan aniq zarblarni hisoblab boradi. Natijada koʻp ochko (xol) toʻplagan bokschi gʻolib deb topiladi. Zarb taʼsirida garangsiragan (nokdaun) holatga tushgan bokschining oʻziga kelishi uchun referi kurashni vaqtincha toʻxtatadi va hisob ochadi. 10 srch. (soniya) vaqt ichida u kurashga tayyor ekanini bildirmasa referi uni nokaut boʻlgan (yengilgan) deb hisoblaydi. Tomonlardan biri raqibini nokaut qilsa, ochkolar farqini 15 taga yetkazsa, shuningdek bir tomon yengil ganini tan olsa (murabbiyi arqonga sochiqtashlasa), referi tomonidan chetlatilsa, zarb taʼsirida tanasining jarohatlangan joyidan qon oqishi kamaymasa (tibbiyot xodimi xulosasiga koʻra) kurash muddatidan oddin toʻxtatiladi va ikkinchi tomon gʻolib sanaladi. Xalqaro boks musobaqalari 12 vazn toifasida (48, 51, 54, 57, 60, 63,5, 67, 71, 75, 81, 91&nbsp;kg gacha va 91&nbsp;kg dan yuqori) tashkil etiladi. Asosiy musobaqalarga 18 yoshga toʻlganlar qoʻyiladi. 16—17 va 14—15 yoshlilar oʻrtasida ham musobaqalar uyushtiriladi. Shuningdek, ayrim federatsiyalar boksni ommalashtirish maqsadida oʻsmiroʻspirinlar oʻrtasida 12 tadan koʻproq vazn toifasida ham musobaqalar oʻtkazishadi. Oʻzbekistonda zamonaviy boks XX asrning 20- yillaridan ommalashdi. Ilk boks musobaqasi 1922-yil Toshkentdagi "Fortuna" sport jamiyatida oʻtkazilgan. Uni S.L. Jakson uyushtirgan. Bu murabbiy yuzlab boks chilarni tarbiyaladi. Oʻzbekistonda keyingi yillarda shaxsan Prezident Islom Karimovning sportga qaratgan eʼtibori natijasida boks jadal rivojlanmoqda. [[Oʻzbekiston|Oʻzbekiston Respublikasi]] boks federatsiyasi 1993-yildan AIBA aʼzosi. Mamlakatda 4 olimpiya oʻrinbosarlari bilim yurti va oʻnlab bolalaroʻsmirlar sport maktabida yoshlarga bokssirlari oʻrgatilmoqda. 20 dan ziyod zamonaviy boks zallari shugʻullanuvchilar ixtiyorida. boks milliy terma jamoasi 1999-yil jahon chempionatida faxrli 3-oʻrinni egalladi. Oʻzbekistonning R.Risqiyev, ʼ.Shin, N.Anfimov, G.Ilyosov, M.Abdullayev, Oʻ.Xaydarov, R. Chagayev, T. Toʻlyakov, L. Zokirov, N. Otayev, T.Turgʻunov, H. Ahmedov, K. Toʻlaganov, R. Saidov, S. Mixaylov, D. Yorbekov, DAvezboyev kabi bokschilari katta yutuklarga erishgan. Jahonda professional bokschilar (boksni kasbga aylantirganlar) oʻrtasida toʻrtta yoʻnalish boʻyicha musobaqalar utkaziladi. Ularni jahon boks kengashi (WBC), jahon boks assotsiatsiyasi (WBA), xalqaro boks federatsiyasi (IBF) va jahon boks tashkiloti ([[WBO]]) uyushtiradi. Professional boksda qoʻlqoplar birmuncha yengil — taxminan 227 g (8 unsiya), raundlar soni 6, 8, 10, 12 ta boʻladi. Har bir raund 3 daqiqadan. Musobaqalar 17 vazn toifasida (47,627; 48,988; 50,802; 52,163; 53,524; 55,338; 57,153; 58,967; 61,235; 63,503; 66,678; 69,853; 72.575; 76,203; 79,379; 88,450&nbsp;kg gacha va 88,450&nbsp;kg.dan yuqori) tashkil etiladi. U. Pep, S. Liston, MuhammadA/sh, J. Formen, M. Tayson, E. Xolifild (AQSH), L. Lyuis (Buyuk Britaniya) kabi professional bokschilarning nomlari mashhur. Mustaqillik yillarida Oʻzbekistonda ham ilk professional bokschilar yetishib chiqdi: toshkentlik bokschi A. Grigoryan oʻz vazn toifasida 13-marta jahon chempioni boʻldi (2000 i.).<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> <!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri --> []== Tarixi == [[Tasvir:Young boxers fresco, Akrotiri, Greece.jpg|thumb|right|Zamonaviy boksning qadimgi shakli — [[Minoy tamadduni|Minoy]] kurashi. [[Knoss]], [[Krit]].]] Mushtumli kurashni tasvirlovchi suratlar va hujjatlar tarixi eramizdan avvalgi 3-ming yillikka borib taqaladi<ref name="britannica">[http://www.britannica.com/eb/article-29781/boxing Boxing], Encyclopedia Britannica</ref> ([[Iroq]]da mushtli kurash haqida eslatuvchi 7 ming yil yoshli tosh lavha topilgani haqida iddao ham mavjud).<ref>[http://www.brownielocks.com/boxing.html Brownielocks]</ref> Qoʻlqopli janglar haqida hikoya qiluvchi eng qadimiy manbalar [[Minoy tamadduni|Minoy]] [[Krit]]ida topilgan (eramizdan avvalgi 1500-yil).<ref name="britannica"/> [[Qadimgi Yunoniston]]da bunday janglar ''pigme'', deb atalgan va EA 688-yilda [[Olimpiya Oʻyinlari]]ga kiritilgan. Ishtirokchilar charm qoʻlqop kiyib kurashishgan. [[Qadimgi Rim]]da [[gladiator]]lar qilichbozlikdan tashqari shunday mushtumli janglarda ham qatnashishardi. Keyinchalik bu kurash Rim oqsuyaklari orasida ham tarqalib ketdi, biroq imperator [[Oktavian Avgust]] bunga chek qoʻydi. Ancha vaqt oʻtib, eramizning 500-yilida bu kurash [[Buyuk Teodorix]] tomonidan diniy sabablarga koʻra taqiqlandi, lekin bu taqiq katta taʼsir koʻrsatmadi. Zamonaviy boks [[XVIII asr]]da shakllana boshladi. [[1743]]-yilda [[:en:Jack Broughton|Jack Broughton]] bokschilarni oʻlimdan asrash uchun qoidalar (beldan pastga urmaslik, yiqilgan raqibga tegmaslik kabi) kiritdi. [[1867]]-yili [[:en:John Graham Chambers|John Graham Chambers]] tomonidan yangi qoidalar eʼlon qilindi. [[XX asr]]da xalqaro boks tashkilotlari (WBA, WBO, IBF, WBC) tuzildi. == Qoidalar == [[Tasvir:Boxing gloves.jpg|thumb|right|Boks qoʻlqoplari.]] Boks jangi tomoni 5-6 metrlik kvadrat [[ring]]da oʻtkaziladi. Ring atrofi toʻrt qator arqon bilan oʻraladi. Bokschilar boks qoʻlqoplari kiyishadi. Boks matchlari odatda har biri 1-3 daqiqalik raundlardan iborat boʻladi. Ishtirokchilardan biri qulab, [[referi]] 10 soniya sanaguncha turmasa (nokaut) yoki jangni boshqa davom ettira olmaydigan holga kelsa (texnik nokaut), uning raqibi gʻolib, deb eʼlon qilinadi. Agarda match soʻngigacha bunday vaziyat boʻlmasa, gʻolib hakamlar tomonidan belgilanadi (yigʻilgan ochkolarga koʻra). Bokschilar faqat vazni oʻziniki bilan teng raqiblarga qarshi ringga tushishi zarur, deb belgilangan. Shu sababdan ''vazn toifalari'' tushunchasi kelib chiqqan. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.sportportal.uz/page/box Boks yangiliklari] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20080918080335/http://www.sportportal.uz/page/box |date=2008-09-18 }} {{OʻzME}} [[Turkum:Boks]] i12ubs9c9gk4zgt2nftdxvxibxl6cx7 Lionel Messi 0 21042 5987935 5974889 2026-04-10T15:01:03Z ~2026-22100-08 257776 5987935 wikitext text/x-wiki {{Yoʻnaltirish|Messi}} {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Lionel Messi | tasvir = Lionel-Messi-Argentina-2022-FIFA-World-Cup sharpness.jpg | izoh = | toʻliqism = Lionel Andrés Messi<ref>{{veb manbasi |url=https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA World Cup Russia 2018: List of Players: Argentina |work=FIFA |page=1 |date=15-iyul 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20190611000407/https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |archive-date=11-iyun 2019-yil}}</ref> | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1987|6|24|df=y}}<ref>{{veb manbasi |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=2018 FIFA World Cup Russia: List of players: Argentina |work=FIFA |page=1 |date=15-iyul 2018-yil |access-date=13-oktabr 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180619164139/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |archive-date=19-iyun 2018-yil |url-status=dead}}</ref> | tavallud_joyi = {{tavalludJoyi|Rosario{{!}}Rosario, Santa Fe|Rosarioda}}, [[Argentina]] | boʻyi = {{boʻy|m=1.73}}<ref>{{veb manbasi |url=https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/lionel-messi |title=Lionel Messi |publisher=Paris Saint-Germain F.C. |access-date=3-aprel 2022-yil}}</ref> | pozitsiya = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] | joriyklub = [[Inter Miami CF|Inter Miami]] | klubraqami = 10 | yoshlikyillari1 = 1992—1995 | yoshlikklublari1 = Grandoli | yoshlikyillari2 = 1995—2000 | yoshlikklublari2 = [[Newell's Old Boys]] | yoshlikyillari3 = 2000—2003 | yoshlikklublari3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | yillar1 = 2003—2004 | klublar1 = Barcelona C | isht1 = 10 | gollar1 = 5 | yillar2 = 2004—2005 | klublar2 = Barcelona B | isht2 = 22 | gollar2 = 6 | yillar3 = 2004—2021 | klublar3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | isht3 = 520 | gollar3 = 474 | yillar4 = 2021—2023 | klublar4 = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] | isht4 = 58 | gollar4 = 22 | yillar5 = 2023– | klublar5 = [[Inter Miami CF|Inter Miami]] | isht5 = 25 | gollar5 = 21 | milliyyillar1 = 2004—2005 | milliyjamoa1 = [[Argentina milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|Argentina U20]] | milliyisht1 = 18 | milliygollar1 = 14 | milliyyillar2 = 2008 | milliyjamoa2 = [[Argentina milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)|Argentina U23]] | milliyisht2 = 5 | milliygollar2 = 2 | milliyyillar3 = 2005—2025 | milliyjamoa3 = [[Argentina]] | milliyisht3 = [[Xalqaro darajadagi 100 va undan ortiq oʻyinlardan maydonga tushgan erkak futbolchilar roʻyxati|191]] | milliygollar3 = [[Lionel Messi tomonidan milliy terma jamoada kiritilgan gollar roʻyxati|112]] | club-update = 2024-yil 20-oktyabr | milliyjamoa-update = 2024-yil 20-noyabr | modul = {{Infobox person|embed=yes | imzosi = File:Firma de Lionel Messi.svg | imzo_izohi = Lionel Messi signature}} }} {{Lionel Messi yon panel}} '''Lionel Andrés „Leo“ Messi'''{{refn|group=note|According to FCBarcelona.com, and his authorised biography, ''Messi'' by [[Guillem Balagué]], his surname is the single "Messi", in accordance with Argentine customs.<ref name="BarcaProfile">{{Cite web |title=Profile: Lionel Andrés Messi |publisher=FC Barcelona |url=http://www.fcbarcelona.com/football/first-team/staff/players/messi |access-date=8 September 2015 |archive-date=18 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141018100823/http://www.fcbarcelona.com/football/first-team/staff/players/messi |url-status=live}}</ref>{{sfn|Balagué|2013|pp=32–37}} Other sources, including a 2014 document by [[FIFA]], give his surname as the double „Messi Cuccittini“.<ref>{{Cite web |title=2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players |publisher=FIFA |date=10 June 2014 |page=2 |url=http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/33/44/fwc_2014_squadlists_neutral.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20140625085714/http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/33/44/fwc_2014_squadlists_neutral.pdf |url-status=dead |archive-date=25 June 2014 |access-date=8 September 2015}}</ref> After winning a libel case in 2017, Messi’s own management company stated: „The football player '''Lionel Andres Messi Cuccittini''' has donated a total of €72,783.20 to the organisation [[Doctors Without Borders]].“<ref>{{Cite news |last=Marsden |first=Sam |url=http://www.espn.in/football/barcelona/story/3255615/lionel-messi-donates-70k-to-charity-after-winning-libel-case-against-newspaper |title=Messi donates to charity after libel case win |publisher=ESPN |date=2 November 2017 |access-date=3 November 2017 |archive-date=4 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204030732/https://www.espn.in/football/barcelona/story/3255615/lionel-messi-donates-70k-to-charity-after-winning-libel-case-against-newspaper |url-status=live}}</ref>}}({{lang-es|Lionel Andrés Messi Cuccittini}}, {{IPA-es|ljoˈnel anˈdɾez ˈmesi|-|Lionel Andrés Messi - Name.ogg}}; 1987-yil 24-iyunda tugʻilgan) – [[Argentina|argentinalik]] professional [[futbolchi]], [[Major League Soccer|MLS]] ning „<nowiki/>[[Inter Miami CF]]<nowiki/>“ klubi va [[Argentina milliy futbol terma jamoasi|Argentina terma jamoasida]] [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]] sifatida oʻynaydi va jamoa [[Sardor (futbol)|sardori]] hisoblanadi. Barcha davrlarning eng buyuk oʻyinchilaridan biri sifatida eʼtirof etilgan Messi oʻzining professional [[Lionel Messining faoliyati|futbolchilik faoliyati]] davomida qoʻlga kiritgan koʻplab [[Lionel Messining faoliyatidagi yutuqlari roʻyxati|shaxsiy mukofotlari]] boʻyicha rekord oʻrnatgan. Sakkizta „<nowiki/>[[Oltin toʻp]]<nowiki/>“ mukofoti va sakkiz marta [[FIFA]] tomonidan [[FIFAning eng yaxshi erkak futbolchisi|dunyoning eng yaxshi futbolchisi]] deb topilgan{{refn|Messi received ''[[France Football]]''{{'}}s [[2009 Ballon d'Or]] and [[FIFA]]'s [[2009 FIFA World Player of the Year]] award, prior to their [[FIFA Ballon d'Or#History|six-year merger]]; he proceeded to win the newly formed award, the [[FIFA Ballon d'Or]], four times—[[2010 FIFA Ballon d'Or|2010]], [[2011 FIFA Ballon d'Or|2011]], [[2012 FIFA Ballon d'Or|2012]], [[2015 FIFA Ballon d'Or|2015]]. Both organisations credited him with five (FIFA) Ballon d’Or awards.<ref>{{Cite web |first=Rémy |last=Lacombe |title=Messi, le Cinquième Élément |trans-title=Messi, the Fifth Element |magazine=France Football |date=11 January 2016 |url=http://www.francefootball.fr/news/messi-le-cinquieme-element/623615 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240121175932/https://www.francefootball.fr/news/messi-le-cinquieme-element/623615 |url-status=live |archive-date=21 January 2024 |access-date=21 January 2024 |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Messi, Lloyd, Luis Enrique and Ellis Triumph at FIFA Ballon d'Or 2015 |publisher=FIFA |date=11 January 2016 |url=https://www.fifa.com/news/y=2016/m=1/news=messi-lloyd-luis-enrique-and-ellis-triumph-at-fifa-ballon-d-or-2015-2754944.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202210654/http://www.fifa.com/news/y=2016/m=1/news=messi-lloyd-luis-enrique-and-ellis-triumph-at-fifa-ballon-d-or-2015-2754944.html |url-status=dead |archive-date=2 February 2016 |access-date=26 May 2016}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Straeten |first1=Karine van der |last2=Laslier |first2=Jean-François |last3=Daoust |first3=Jean-François |last4=Blais |first4=André |last5=Arrondel |first5=Luc |last6=Anderson |first6=Christopher J. |title=Messi, Ronaldo, and the Politics of Celebrity Elections: Voting for the Best Soccer Player in the World |journal=Perspectives on Politics |volume=18 |pages=91–110 |doi=10.1017/S1537592719002391 |issn=1537-5927 |year=2020 |issue=1 |doi-access=free}}</ref> He then went on to win the Ballon d’Or three more times—[[2019 Ballon d'Or|2019]], [[2021 Ballon d'Or|2021]], [[2023 Ballon d'Or|2023]]—again assigned by the sole ''France Football'', and won the newly established [[The Best FIFA Men's Player]] three times as well—[[The Best FIFA Football Awards 2019#The Best FIFA Men's Player|2019]], [[The Best FIFA Football Awards 2022#The Best FIFA Men's Player|2022]], [[The Best FIFA Football Awards 2023#The Best FIFA Men's Player|2023]]. ''France Football'' recognizes him as a record eight-time Ballon d’Or winner and FIFA recognizes him as a record eight-time world’s best player.<ref>{{Cite web |title=Ballon d'Or 2023 : Lionel Messi sacré pour la huitième fois |trans-title=Ballon d'Or 2023: Lionel Messi crowned for the eighth time |publisher=L'Equipe |date=30 October 2023 |url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Ballon-d-or-2023-lionel-messi-sacre-pour-la-huitieme-fois/1428922 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240121173444/https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Ballon-d-or-2023-lionel-messi-sacre-pour-la-huitieme-fois/1428922 |url-status=live |archive-date=21 January 2024 |access-date=21 January 2024 |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Lionel Messi wins The Best FIFA Men's Player Award |publisher=FIFA |date=15 January 2024 |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/the-best-fifa-football-awards/articles/lionel-messi-wins-best-fifa-mens-player-award-2023 |quote=Lionel Messi has been crowned The Best FIFA Men's Player 2023, retaining the title he won in 2022 [...] Messi also won the 2019 Best FIFA Men's Player award and was recognised by FIFA as the leading player in the men's game on five occasions prior to that – 2009, 2010, 2011, 2012 and 2015 – making this his eighth individual award in total. |archive-url=https://web.archive.org/web/20240121173350/https://www.fifa.com/fifaplus/en/the-best-fifa-football-awards/articles/lionel-messi-wins-best-fifa-mens-player-award-2023 |url-status=live |archive-date=21 January 2024 |access-date=21 January 2024}}</ref>|group=note|name=BDOFIFA}}<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11945/7654469/Terry-Messi-s-the-greatest|lang=en|title=Terry: Messi's the greatest|date=2012-04-06|website=[[Sky Sports]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130521124759/https://www.skysports.com/football/news/11945/7654469/Terry-Messi-s-the-greatest|archive-date=2013-05-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sport-express.ua/football/spain/news/279646-david-vilja-messi-luchshij-futbolist-mira.html|title=Давид Вилья: «Месси — лучший футболист мира»|date=2014-12-24|website=sport-express.ua|deadlink=yes|archive-url=https://web.archive.org/web/20150413032234/http://www.sport-express.ua/football/spain/news/279646-david-vilja-messi-luchshij-futbolist-mira.html|archive-date=2015-04-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sovsport.ru/news/text-item/803191|title=Ариго Сакки: Месси — единственный гений современного футбола|author=Сергей Ващенко|date=2015-05-07|website=[[Советский спорт]]|deadlink=yes|archive-url=https://web.archive.org/web/20150508033606/http://www.sovsport.ru/news/text-item/803191|archive-date=2015-05-08}}</ref>. U professional futbol tarixidagi eng koʻp mukofotlangan futbolchi boʻlib, [[Lionel Messining faoliyatidagi yutuqlari roʻyxati|45 ta jamoaviy kubogi]]<nowiki/>ni qoʻlga kiritdi{{refn|According to [[FC Barcelona]],<ref name="BarcelonaHonours">{{cite web |url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2105010/messi-wins-35th-trophy-with-barca |title=Messi wins 35th trophy with Barça |publisher=[[FC Barcelona]] |date=17 April 2021 |access-date=20 July 2024 |archive-date=1 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240901093606/https://www.fcbarcelona.com/en/news/2105010/messi-wins-35th-trophy-with-barca |url-status=live }}</ref> [[FIFA]],<ref name="FIFAHonours">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/the-best-fifa-football-awards/articles/the-world-cup-the-best-and-all-of-lionel-messis-trophy-wins |title=The World Cup, The Best and all of Lionel Messi's trophy wins |publisher=[[FIFA]] |date=19 January 2024 |access-date=16 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715172803/https://www.fifa.com/en/the-best-fifa-football-awards/articles/the-world-cup-the-best-and-all-of-lionel-messis-trophy-wins |archive-date=15 July 2024 |url-status=live}}</ref> [[Major League Soccer]],<ref name="MLS.com">{{cite web |url=https://www.mlssoccer.com/news/lionel-messi-extends-world-record-inter-miami-win-supporters-shield |title=Lionel Messi extends world record: Inter Miami win Supporters' Shield |publisher=[[Major League Soccer]] |date=3 October 2024 |access-date=3 October 2024 |archive-date=3 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241003063511/https://www.mlssoccer.com/news/lionel-messi-extends-world-record-inter-miami-win-supporters-shield |url-status=live }}</ref> the [[Royal Spanish Football Federation]],<ref>{{cite web |url=https://rfef.es/sites/default/files/pdf/supercopa_internacional_version_ingles_0.pdf |title=Conditions regarding the marketing of the "Spanish Super Cup" audiovisual rights in the international markets |quote=Lionel Messi is the competition's all-time leading scorer and most successful player with eight titles. |publisher=[[Royal Spanish Football Federation]] |date=12 November 2019 |access-date=25 July 2024 |archive-date=25 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240725080758/https://rfef.es/sites/default/files/pdf/supercopa_internacional_version_ingles_0.pdf |url-status=live}}</ref> and multiple media outlets,<ref>{{cite web |last=Aldunate |first=Ramiro |url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2021/04/18/607bffa946163fcb5a8b4606.html |title=The legend of Messi |website=[[Marca (newspaper)|Marca]] |date=18 April 2021 |access-date=20 July 2024 |archive-date=20 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720184709/https://www.marca.com/en/football/barcelona/2021/04/18/607bffa946163fcb5a8b4606.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=Corrigan |first=Dermot |url=https://www.nytimes.com/athletic/2524267/2021/04/18/messis-magic-has-just-won-him-a-35th-trophy-with-barcelona-but-will-it-be-the-last/ |title=Messi's magic has just won him a 35th trophy with Barcelona – but will it be the last? |website=[[The New York Times]] |date=18 April 2021 |access-date=20 July 2024 |archive-date=20 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720184707/https://www.nytimes.com/athletic/2524267/2021/04/18/messis-magic-has-just-won-him-a-35th-trophy-with-barcelona-but-will-it-be-the-last/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=Azzoni |first=Tales |url=https://apnews.com/article/la-liga-barcelona-europe-health-coronavirus-pandemic-1096dbbaf349901147dfa850cf14d156 |title=Messi's future up in the air as Barcelona contract ends |publisher=[[Associated Press]] |date=1 July 2021 |access-date=20 July 2024}}</ref> Messi also won the [[2005 Supercopa de España]], bringing his Barcelona trophy total to 35—and his career total to 46.<ref>{{cite web |url=https://www.marca.com/en/football/mls/2024/10/03/66fe2c0c46163f39848b4573.html |title=Lionel Messi wins 46th trophy as Inter Miami secures 2024 Supporters' Shield |website=[[Marca (newspaper)|Marca]] |date=3 October 2024 |access-date=6 October 2024 |archive-date=6 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241006141118/https://www.marca.com/en/football/mls/2024/10/03/66fe2c0c46163f39848b4573.html |url-status=live }}</ref> However, this particular trophy is not credited here since Messi was out of the squad and did not feature in any of the two games against [[Real Betis]].<ref name="FirstMiami">{{cite web |last=Romero Nuñez |first=Fernando |url=https://buenosairesherald.com/sports/stars/messi/messi-wins-first-title-at-miami-does-he-hold-the-all-time-record |title=Messi wins first title at Miami, does he hold the all-time record? |website=[[Buenos Aires Herald]] |date=22 August 2023 |access-date=20 July 2024 |archive-date=20 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720183552/https://buenosairesherald.com/sports/stars/messi/messi-wins-first-title-at-miami-does-he-hold-the-all-time-record |url-status=live }}</ref><ref name="ElGrafico">{{cite web |last=Maverino |first=Silvio |url=https://www.elgrafico.com.ar/articulo/lionel-messi/51880/lionel-messi-se-convirtio-en-el-jugador-mas-ganador-de-la-historia-del-futbol |title=Lionel Messi se convirtió en el jugador más ganador de la historia del fútbol |language=es |trans-title=Lionel Messi became the winningest player in football history |website=[[El Gráfico (Argentina)|El Gráfico]] |issn=0017-291X |date=15 July 2024 |access-date=16 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240716064037/https://www.elgrafico.com.ar/articulo/lionel-messi/51880/lionel-messi-se-convirtio-en-el-jugador-mas-ganador-de-la-historia-del-futbol |archive-date=16 July 2024 |url-status=live}}</ref>|group=note|name=2005Supercopa}}. shu jumladan oʻn ikkita [[Katta Beshlik (futbol)|Katta beshlik]] ligasi, toʻrtta [[UEFA Chempionlar Ligasi]], ikkita [[Copa América|Amerika kubogi]] va bitta [[FIFA Jahon chempionati]]. Messi Yevropaning eng koʻp „<nowiki/>[[Yevropa oltin butsasi|Oltin butsasi]]<nowiki/>“ (6), bitta klub uchun eng koʻp gol (672 ta „<nowiki/>[[FC Barcelona]]<nowiki/>“ jamoasi tarkibida), [[La Liga|La Ligada]] eng koʻp gol (474), xet-trik (36) va golli uzatmalar (192), Amerika Kubogida eng koʻp oʻynagan oʻyinlar (39), golli uzatmalar (18) va golli uzatmalar (34), Jahon kubogida eng koʻp oʻynagan oʻyinlar (26) va golli uzatmalar (21), Janubiy amerikalik erkak tomonidan eng koʻp xalqaro oʻyinlar (191) va xalqaro gollar (112) va ikkinchi oʻrinda turadi. Sermahsul gol muallifi va ijodiy pleymeyker boʻlgan Messi klub va mamlakat safida 850 dan ortiq gol urgan. Argentinaning Rosario shahrida tugʻilgan Messi 13 yoshida ota-onasi bilan [[Ispaniya]]<nowiki/>ga koʻchib oʻtgan va „Barselona“ yoshlar jamoasi tarkibiga qoʻshilgan. 2004-yil oktyabr oyida ushbu klubning asosiy tarkibida debyut oʻyinini oʻtkazgan. „Barselona“dagi dastlabki yillarida asosiy tarkibning ajralmas oʻyinchisiga aylanishga erishdi va 2008/2009-yilgi mavsumda Messi klub bilan birgalikda oʻzining birinchi „Trebl“ni hamda „Oltin toʻp“ sovrinini qoʻlga kiritgan. Keyingi uch yil davomida ham „Oltin toʻp“ sohibi boʻldi va bu mukofotni ketma-ket toʻrt marta qoʻlga kiritgan birinchi futbolchi sifatida tarixga kirdi<ref>{{cite web|title=Messi makes it four FIFA Ballon d'Or wins in a row|url=https://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=1910623.html|website=UEFA|date=2013-01-07|access-date=2020-12-30|lang=en|archive-date=2019-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227032537/https://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=1910623.html|deadlink=no}}</ref>. 2011/2012-yilgi mavsumda Messi Ispaniya chempionatida, shuningdek, butun Yevropada bir mavsumda urilgan gollar soni boʻyicha rekord oʻrnatdi<ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/1195078-lionel-messi-ranking-his-seasons-so-far-for-barcelona|title=Lionel Messi: Ranking His Seasons so Far for Barcelona|lang=en|first=Cheyenne|last=Hollis|date=2012-05-25|access-date=2021-01-23|archive-date=2021-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210129051542/https://bleacherreport.com/articles/1195078-lionel-messi-ranking-his-seasons-so-far-for-barcelona|deadlink=no}}</ref>. 2014/2015-yilgi mavsumda esa Ispaniya chempionati tarixidagi eng sara toʻpurar boʻldi va oʻz klubi bilan ikkinchi marta „Trebl“ni qoʻlga kiritishga muvaffaq boʻldi. 2021-yilda argentinalikning „Barselona“ bilan shartnomasi tugadi va Kataloniya klubining moliyaviy ahvoli tufayli uzaytirilmadi. Shu munosabat bilan Messi erkin agentga aylandi va Fransiyaning „<nowiki/>[[Paris Saint-Germain FC]]<nowiki/>“ klubiga tekinga oʻtdi. 2022-yilda u jahon chempionatlaridagi oʻyinlar soni boʻyicha nemis futbolchisi Lotar Matteus rekordini yangiladi<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://aif.ru/sport/football/messi_pobil_rekord_matteusa_po_chislu_matchey_na_chempionatah_mira|title=Месси побил рекорд Маттеуса по числу матчей на чемпионатах мира|website=AiF|date=2022-12-18|access-date=2022-12-18|archive-date=2022-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20221218155154/https://aif.ru/sport/football/messi_pobil_rekord_matteusa_po_chislu_matchey_na_chempionatah_mira|deadlink=no}}</ref>. Argentina yoshlar terma jamoasi tarkibida Messi 2005-yilda jahon chempioni boʻldi va oʻsha yili Argentina terma jamoasida debyut qildi. 2007-yilda Amerika kubogida u turnirning kumush medali sovrindori boʻldi va uning eng yaxshi yosh futbolchisi deb topildi. 23 yoshgacha boʻlganlar terma jamoasi tarkibida 2008-yilgi Olimpiya chempioni boʻlgan. 2011-yildan beri, allaqachon terma jamoa sardori sifatida Messi ketma-ket uchta yirik turnirning finalida ishtirok etdi: 2014-yilgi Jahon chempionati va 2015 va 2016-yilgi Amerika kuboklari, ammo barcha hollarda oʻz jamoasi bilan magʻlubiyatga uchradi. 2016-yilda u xalqaro faoliyatini yakunlaganini eʼlon qildi, ammo keyinchalik terma jamoaga qaytdi va 2018-yilgi jahon chempionatida, shuningdek, 2019-yilgi Amerika kubogida ishtirok etdi va u yerda terma jamoasi bilan uchinchi oʻrinni egalladi. Keyin Messi terma jamoasi bilan 2021-yilgi Amerika kubogida gʻalaba qozonib, ushbu turnirning eng yaxshi toʻpurari, eng yaxshi assistenti va eng yaxshi futbolchisi boʻldi. 2022-yilda u finalda va jahon chempionatida gʻolib chiqdi. U dunyodagi eng mashhur sportchilardan biri hisoblanadi, 2006-yildan beri u sport kiyimlari ishlab chiqaruvchi [[Adidas]] kompaniyasining asosiy reklama shaxslaridan biri hisoblanadi. 2008-yildan beri u eng koʻp maosh oluvchi futbolchilardan biri<ref name="Messi, the (Very) Good Payroll">{{cite web|first=Roberto|last=Notarianni|title=Messi, la (Très) Bonne Paie|lang=fr|website=France Football|date=2015-03-25|url=http://www.francefootball.fr/news/Messi-la-tres-bonne-paie/545838|access-date=2021-01-16|archive-date=2020-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20201025022721/https://www.francefootball.fr/news/Messi-la-tres-bonne-paie/545838|deadlink=no}}</ref>. 2019-yilda Forbes argentinalikni dunyodagi eng koʻp maosh oluvchi sportchi deb tan oldi<ref name="forbes2019">{{cite web|title=Lionel Messi edges out Cristiano Ronaldo to head Forbes top 100 highest paid athletes|url=https://www.bbc.com/sport/48602166|date=2019-06-11|access-date=2021-01-08|lang=en|website=BBC Sport|archive-date=2021-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131032902/https://www.bbc.com/sport/48602166|deadlink=no}}</ref>. Time jurnali uni 2011, 2012 va 2023-yillarda dunyoning eng nufuzli 100 kishisi roʻyxatiga kiritdi. 2020 va 2023-yillarda Messi Laureus World Sports Awards tomonidan yilning eng yaxshi sportchisi deb topildi, u ushbu mukofotni qoʻlga kiritgan birinchi futbolchi boʻldi. Oʻsha yili [[Forbes]] Messini faoliyati davomida bir milliard dollardan ortiq pul ishlagan tarixdagi ikkinchi futbolchi deb atadi<ref name="Career billion">{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/christinasettimi/2020/09/14/the-worlds-highest-paid-soccer-players-2020-messi-wins-mbappe-rises/#7601f0671cff|title=World's Highest-Paid Soccer Players: Messi Wins, Mbappe Rises|lang=en|website=Forbes|date=2020-09-14|first=Christina|last=Settimi|access-date=2020-12-30|archive-date=2020-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927010615/https://www.forbes.com/sites/christinasettimi/2020/09/14/the-worlds-highest-paid-soccer-players-2020-messi-wins-mbappe-rises/#7601f0671cff|deadlink=no}}</ref> o‘zgartirma ko‘t . == Biografiyasi == Lionel Messi 1987-yil 24-iyunda [[Argentina|Argentinaning]] [[Rosario]] shahrida tugʻilgan. Otasi Jorge Orasio Messi poʻlat quyish zavodida ishchi, onasi Seliya Mariya Kuchchittini esa maʼlum vaqt bilan farrosh sifatida ishlagan. Uning Rodrigo va Matias ismli ikki akasi hamda Mariya Sol ismli singlisi bor. Ikki amakivachchasi – [[Emanuel Biancucchi|Emanuel]] va [[Maxi Biancucchi|Maksimilian Biancucchi]] ham futbolchi hisoblanadi. Otasining kelib chiqishi [[Italiya|Italiyaning]] [[Recanati]] shahridan boʻlib, uning bobosi Anjelo Messi 1883-yilda Argentinaga koʻchib kelgan. Boshqa ajdodlari asli [[Kataloniya|Kataloniyadan]]; xususan, uning ona tarafidan bobosi Ramon Lobera Peres 1895-yilda El-Poalda tugʻilgan. Ramonning ukasi Gonsal Lober Peres (1904-yilda El-Poalda tugʻilgan) esa boshqa futbolchi – [[Bojan Krkić|Bojan Krkićning]] bobosi hisoblanadi. Maktabda oʻqigan davrida Messi fanlarni oʻrtacha oʻzlashtirgan, lekin jismoniy tarbiya va musiqa darslarini juda yaxshi koʻrgan. Professional futbolchi boʻlgandan soʻng, u oʻzi oʻqigan maktab uchun mebel, kompyuterlar va darsliklar sotib olgan. Messi tahsil olgan maktabda uning muzeyi tashkil etilgan. Toʻrt yoshida Argentinadagi mahalliy Grandoli klubiga qoʻshilgan, u yerda otasi unga murabbiylik qilgan. Messi yoshligidan barcha jabhada qoʻllab-quvvatlagan inson bu onasining onasi Seliya edi. Messining buvisi koʻpincha mashgʻulotlarga va oʻyinlarga oʻzi kuzatib borgan. Messi oʻn bir yoshga toʻlishidan oldin buvisi vafit etgan. Buvisining oʻlimidan qattiq taʼsirlangan va oʻshandan beri u taqvodor katolik sifatida buvisini nomini doimo yodda saqlash sifatida gollar urgan vaqtida koʻrsatkich barmoqlarini osmonga qarata nishonlaydi. == Faoliyat davri statistikasi == === Klub === {{updated|Soʻngi oʻyin 2025-yil 16-mart kuni oʻtkazilgan}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Klub, mavsum va musobaqalar boʻyicha oʻtkazgan oʻyinlar soni hamda urgan gollari !rowspan="2"|Klubi !rowspan="2"|Mavsum !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Milliy kubok{{efn|Includes [[Copa del Rey]], [[Coupe de France]], [[U.S. Open Cup]]}} !colspan="2"|Xalqaro{{efn|All appearances in [[UEFA Champions League]], unless otherwise noted}} !colspan="2"|Boshqa !colspan="2"|Jami |- !Divizion!!Oʻyinlar!!Gollar!!Oʻyinlar!!Gollar!!Oʻyinlar!!Gollar!!Oʻyinlar!!Gollar!!Oʻyinlar!!Gollar |- | rowspan="18" |[[FC Barcelona|Barcelona]] |2004–2005<ref name="Matches 2004–05">{{cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2004–05 |publisher=BDFutbol |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2004-05 |access-date=19 July 2015 |archive-date=30 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150630175258/http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2004-05 |url-status=live}}</ref> |[[La Liga]] |7 || 1 || 1 || 0 || 1 || 0 || colspan="2" |— || 9 || 1 |- |2005–2006<ref>{{cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2005–06 |publisher=BDFutbol |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2005-06 |access-date=20 July 2015 |archive-date=30 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150630200019/http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2005-06 |url-status=live}}</ref> |La Liga |17 || 6 || 2 || 1 || 6 || 1 || 0 || 0 || 25 || 8 |- |2006–2007<ref>{{cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2006–07 |publisher=BDFutbol |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2006-07 |access-date=21 July 2015 |archive-date=30 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150630212928/http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2006-07 |url-status=live}}</ref> |La Liga |26 || 14 || 2 || 2 || 5 || 1 || 3{{efn|One appearance in [[UEFA Super Cup]], two appearances in [[Supercopa de España]]}} || 0 || 36 || 17 |- |2007–2008<ref>{{cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2007–08 |publisher=BDFutbol |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2007-08 |access-date=21 July 2015 |archive-date=30 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150630205507/http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2007-08 |url-status=live}}</ref> |La Liga |28 || 10 || 3 || 0 || 9 || 6 || colspan="2"|— || 40 || 16 |- |2008–2009<ref>{{cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2008–09 |publisher=BDFutbol |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2008-09 |access-date=24 July 2015 |archive-date=9 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211209091527/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2008-09 |url-status=live}}</ref> |La Liga |31 || 23 || 8 || 6 || 12 || 9 || colspan="2"|— || 51 || 38 |- |2009–2010<ref>{{cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2009–10 |publisher=BDFutbol |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2009-10 |access-date=27 July 2015 |archive-date=18 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318114330/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2009-10 |url-status=live}}</ref> |La Liga |35 || 34 || 3 || 1 || 11 || 8 || 4{{efn|One appearance in UEFA Super Cup, one appearance and two goals in Supercopa de España, two appearances and two goals in [[FIFA Club World Cup]]}} || 4 || 53 || 47 |- |2010–11<ref>{{cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2010–11 |publisher=BDFutbol |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2010-11 |access-date=27 July 2015 |archive-date=30 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150630194758/http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2010-11 |url-status=live}}</ref> |La Liga |33 || 31 || 7 || 7 || 13 || 12 || 2{{efn|name=SDE|Appearance(s) in Supercopa de España}} || 3 || 55 || 53 |- |2011–2012<ref>{{cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2011–12 |publisher=BDFutbol |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2011-12 |access-date=30 July 2015 |archive-date=18 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318162042/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2011-12 |url-status=live}}</ref> |La Liga |37 || 50 || 7 || 3 || 11 || 14 || 5{{efn|One appearance and one goal in UEFA Super Cup, two appearances and three goals in Supercopa de España, two appearances and two goals in FIFA Club World Cup}} || 6 || 60 || 73 |- |2012–2013<ref>{{cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2012–13 |publisher=BDFutbol |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2012-13 |access-date=9 August 2015 |archive-date=18 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318133303/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2012-13 |url-status=live}}</ref> |La Liga |32 || 46 || 5 || 4 || 11 || 8 || 2{{efn|name=SDE}} || 2 || 50 || 60 |- |2013–2014<ref>{{cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2013–14 |publisher=BDFutbol |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2013-14 |access-date=10 August 2015 |archive-date=10 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210810163710/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2013-14 |url-status=live}}</ref> |La Liga |31 || 28 || 6 || 5 || 7 || 8 || 2{{efn|name=SDE}} || 0 || 46 || 41 |- |2014–2015<ref>{{Cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2014–15 |publisher=BDFutbol |url=https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2014-15 |access-date=11 August 2015 |archive-date=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915085528/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2014-15 |url-status=live}}</ref> |La Liga |38 || 43 || 6 || 5 || 13 || 10 || colspan="2"|— || 57 || 58 |- |2015–2016<ref name="Matches 2015–16">{{Cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2015–16 |publisher=BDFutbol |url=https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2015-16 |access-date=6 September 2015 |archive-date=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915085556/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2015-16 |url-status=live}}</ref> |La Liga |33 || 26 || 5 || 5 || 7 || 6 || 4{{efn|One appearance and two goals in UEFA Super Cup, two appearances and one goal in Supercopa de España, one appearance and one goal in FIFA Club World Cup}} || 4 || 49 || 41 |- |2016–2017<ref name="Matches 2016–17">{{Cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2016–17 |publisher=BDFutbol |url=https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2016-17 |access-date=27 October 2016 |archive-date=21 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230821010456/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2016-17 |url-status=live}}</ref> |La Liga |34 || 37 || 7 || 5 || 9 || 11 || 2{{efn|name=SDE}} || 1 || 52 || 54 |- |2017–2018<ref name="Matches 2017–18">{{Cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2017–18 |publisher=BDFutbol |url=https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2017-18 |access-date=27 August 2017 |archive-date=22 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822014537/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2017-18 |url-status=live}}</ref> |La Liga |36 || 34 || 6 || 4 || 10 || 6 || 2{{efn|name=SDE}} || 1 || 54 || 45 |- |2018–2019<ref name="Matches 2018–19">{{Cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2018–19 |publisher=BDFutbol |url=https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2018-19 |access-date=27 August 2018 |archive-date=21 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230821010232/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2018-19 |url-status=live}}</ref> |La Liga |34 || 36 || 5 || 3 || 10 || 12 || 1{{efn|name=SDE}} || 0 || 50 || 51 |- |2019–2020<ref name="Matches 2019–20">{{Cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2019–20 |publisher=BDFutbol |url=https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2019-20 |access-date=17 September 2019 |archive-date=6 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210706113637/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2019-20 |url-status=live}}</ref> |La Liga |33 || 25 || 2 || 2 || 8 || 3 || 1{{efn|name=SDE}} || 1 || 44 || 31 |- |2020–2021<ref name="Matches 2020–21">{{Cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2020–21 |publisher=BDFutbol |url=https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2020-21 |access-date=9 October 2020 |archive-date=22 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822014539/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2020-21 |url-status=live}}</ref> |La Liga |35 || 30 || 5 || 3 || 6 || 5 || 1{{efn|name=SDE}} || 0 || 47 || 38 |- !colspan="2"|Jami !520 || 474 || 80 || 56 || 149 || 120 || 29 || 22 || 778 || 672 |- |rowspan="3"|[[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] |2021–22<ref name="Matches 2021–22">{{Cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2021–22 |publisher=BDFutbol |url=https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2021-22 |access-date=18 August 2021 |archive-date=30 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211130204328/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2021-22 |url-status=live}}</ref> |[[Ligue 1]] |26 || 6 || 1 || 0 || 7 || 5 || colspan="2"|— || 34 || 11 |- |2022–2023<ref name="Matches 2022–23">{{Cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2022–23 |publisher=BDFutbol |url=https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2022-23 |access-date=31 July 2022 |archive-date=21 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230821010233/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2022-23 |url-status=live}}</ref> |Ligue 1 |32 || 16 || 1 || 0 || 7 || 4 || 1{{efn|Appearance in [[Trophée des Champions]]}} || 1 || 41 || 21 |- !colspan="2"|Jami !58 || 22 || 2 || 0 || 14 || 9 || 1 || 1 || 75 || 32 |- |rowspan="4"|[[Inter Miami CF|Inter Miami]] |2023 |[[Major League Soccer|MLS]] |6 || 1 || 1 || 0 || colspan="2"|— || 7{{efn|Appearances in [[Leagues Cup]]}} || 10 || 14 || 11 |- |2024 |MLS |19 || 20 || colspan="2"|— || 3{{efn|Appearances in [[CONCACAF Champions Cup]]}} || 2 || 3{{efn|Appearances in [[MLS Cup playoffs]]}} || 1 || 25 || 23 |- |2025 |MLS |2 || 1 || colspan="2" |— ||3{{efn|name=CCC|[[CONCACAF Champions Cup]]dagi holati}} || 3 || 0 || 0 || 5 || 4 |- ! colspan="2" |Jami !27 || 22 || 1 || 0 || 6 || 5 || 10 || 11 || 44 || 38 |- ! colspan="3" |Umumiy faoliyat statistikasi !637 || 529 || 83 || 56 || 169 || 134 || 40 || 34 || 929 || 744 |}<references group="izoh" /> {{notelist}} === Terma jamoa === {{See also|Lionel Messi tomonidan milliy terma jamoada kiritilgan gollar roʻyxati}} {{updated|Soʻngi oʻyin 2024-yil 19-noyabr kuni oʻtkazilgan}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Milliy terma jamoada yillar va musobaqalar boʻyicha oʻtkazgan oʻyin hamda gol urish natijalari !rowspan="2"|Jamoa !rowspan="2"|Yil !colspan="2"|Musobaqa !colspan="2"|Oʻrtoqlik !colspan="2"|Jami |- !Oʻyinlar!!Gollar!!Oʻyinlar!!Gollar!!Oʻyinlar!!Gollar |- |rowspan=3 | [[Argentina milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|Argentina U20]]{{sfn|Balagué|2013|pp=209–219}}{{sfn|Balagué|2013|pp=220–240}} |2004 |colspan=2 | — | 2 | 3 | 2 | 3 |- |2005 |16{{efn|Nine appearances and five goals in the [[2005 South American U-20 Championship]], seven appearances and six goals in the [[2005 FIFA World Youth Championship]].}} | 11 | colspan=2|— | 16 | 11 |- !Jami ! 16 ! 11 ! 2 ! 3 ! 18 ! 14 |- |rowspan=2|[[Argentina milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)|Argentina U23]]{{sfn|Balagué|2013|pp=436–437}}<ref>{{cite web |last=Saaid |first=Hamdan |url=https://www.rsssf.org/tableso/ol2008f-det.html |title=Games of the XXIX. Olympiad |publisher=[[RSSSF|Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]] |date=12 September 2008 |access-date=6 August 2024}}</ref> |2008 |5{{efn|Appearances in the [[Football at the 2008 Summer Olympics – Men's tournament|2008 Summer Olympics]].}} || 2 || colspan=2|— || 5{{efn-lg|name=U23|Does not include an [[Non-FIFA international football|unofficial friendly match]] played on 24 May 2008 in Barcelona between Argentina U23 and the [[Catalonia national football team]],<ref>{{Cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20080527190720/http://www.elmundo.es/elmundo/2008/05/24/barcelona/1211658712.html |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2008/05/24/barcelona/1211658712.html |title=La selección catalana pierde ante Argentina (0–1) en un partido marcado por la política |website=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]] |archive-date=27 May 2008 |date=24 May 2008 |url-status=live |language=es}}</ref><ref>{{Cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20221225161247/http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/2008/05/25/pagina-18/1396683/pdf.html |url=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/2008/05/25/pagina-18/1396683/pdf.html |title=Fiesta y equilibrio |website=[[Mundo Deportivo]] |page=18 |archive-date=25 December 2022 |date=25 May 2008 |url-status=live |language=es}}</ref> as Catalonia is not affiliated with either [[FIFA]] or [[UEFA]] as a [[List of men's national association football teams|national member association]] and is therefore not allowed to participate in official competitions.<ref>{{Cite web |last=Hawkey |first=Ian |title=Catalonia and Basque Country reignite call for independent national football identities |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/spain/10541466/Catalonia-and-Basque-Country-reignite-call-for-independent-national-football-identities.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228184034/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/spain/10541466/Catalonia-and-Basque-Country-reignite-call-for-independent-national-football-identities.html |archive-date=28 December 2022 |url-access=subscription |url-status=live |website=[[The Daily Telegraph]] |date=30 December 2013 |access-date=28 December 2022}}</ref>}} | 2 |- !Jami ! 5 ! 2 ! 0 ! 0 ! 5 ! 2 |- |rowspan=21|[[Argentina milliy futbol terma jamoasi|Argentina]]<ref>{{cite web |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/messi-intlg.html |title=Lionel Andrés Messi – Century of International Appearances |last=Mamrud |first=Roberto |publisher=[[RSSSF|Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]] |date=26 August 2024 |access-date=24 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240924102628/https://www.rsssf.org/miscellaneous/messi-intlg.html |archive-date=24 September 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Lionel Messi: Player Profile |publisher=ESPN FC |url=http://www.espnfc.com/player/45843/lionel-messi |access-date=9 September 2015 |archive-date=11 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181011072031/http://www.espnfc.com/player/45843/lionel-messi |url-status=live}}</ref> |scope=row|2005 | 3{{efn|Appearances in [[2006 FIFA World Cup qualification]].}} | 0 | 2 | 0 | 5 | 0 |- |scope=row|2006 | 3{{efn|Appearances in [[2006 FIFA World Cup]].}} | 1 | 4 | 1 | 7 | 2 |- |scope=row|2007 | 10{{efn|Six appearances and two goals in [[2007 Copa América]], four appearances and two goals in [[2010 FIFA World Cup qualification]].}} | 4 | 4 | 2 | 14 | 6 |- |scope=row|2008 | 6{{efn|name=WCQ10|Appearances in [[2010 FIFA World Cup qualification]].}} | 1 | 2 | 1 | 8 | 2 |- |scope=row|2009 | 8{{efn|name=WCQ10}} | 1 | 2 | 2 | 10 | 3 |- |scope=row|2010 | 5{{efn|Appearances in [[2010 FIFA World Cup]].}} | 0 | 5 | 2 | 10 | 2 |- |scope=row|2011 | 8{{efn|Four appearances in [[2011 Copa América]], four appearances and two goals in [[2014 FIFA World Cup qualification]].}} | 2 | 5 | 2 | 13 | 4 |- |scope=row|2012 | 5{{efn|name=WCQ14|Appearances in [[2014 FIFA World Cup qualification]].}} | 5 | 4 | 7 | 9 | 12 |- |scope=row|2013 | 5{{efn|name=WCQ14}} | 3 | 2 | 3 | 7 | 6 |- |scope=row|2014 | 7{{efn|Appearances in [[2014 FIFA World Cup]].}} | 4 | 7 | 4 | 14 | 8 |- |scope=row|2015 | 6{{efn|Appearances in [[2015 Copa América]].}} | 1 | 2 | 3 | 8 | 4 |- |scope=row|2016 | 10{{efn|Five appearances and three goals in [[2018 FIFA World Cup qualification]], five appearances and five goals in [[Copa América Centenario]].}} | 8 | 1 | 0 | 11 | 8 |- |scope=row|2017 | 5{{efn|Appearances in [[2018 FIFA World Cup qualification]].}} | 4 | 2 | 0 | 7 | 4 |- |scope=row|2018 | 4{{efn|Appearances in [[2018 FIFA World Cup]].}} | 1 | 1 | 3 | 5 | 4 |- |scope=row|2019 | 6{{efn|Appearances in [[2019 Copa América]].}} | 1 | 4 | 4 | 10 | 5 |- |scope=row|2020 | 4{{efn|Appearances in [[2022 FIFA World Cup qualification]].}} | 1 |colspan=2| — | 4 | 1 |- |scope=row|2021 | 16{{efn|Nine appearances and five goals in [[2022 FIFA World Cup qualification]], seven appearances and four goals in [[2021 Copa América]].}} | 9 |colspan=2| — | 16 | 9 |- |scope=row|2022 | 10{{efn|Two appearances and one goal in [[2022 FIFA World Cup qualification]], one appearance in [[2022 Finalissima]], seven appearances and seven goals in [[2022 FIFA World Cup]].}} | 8 | 4 | 10 | 14 | 18 |- |scope=row|2023 | 5{{efn|Appearances in [[2026 FIFA World Cup qualification]].}} | 3 | 3 | 5 | 8 | 8 |- |scope=row|2024 | 9{{efn|Five appearances and one goal in [[2024 Copa América]], four appearances and three goals in [[2026 FIFA World Cup qualification]].}} | 4 | 2 | 2 | 11 | 6 |- !scope=row|Jami ! 135 ! 61 ! 56 ! 51 ! 191 ! 112 |- !colspan=2|Umumiy faoliyati ! 156 ! 74 ! 58 ! 54 ! 213 ! 128 |} <references group="izoh"/> <references group="lower-greek" />{{notelist}} == Yutuqlar == {{For|Messi erishgan yutuqlar roʻyxati|Lionel Messining faoliyatidagi yutuqlari roʻyxati}} [[File:Messi with Neymar Junior the Future of Brazil.jpg|thumb|upright=0.9|Messi (Oltin toʻp sovrindori) boʻlajak jamoadoshi [[Neymar]] (Bronza toʻp sovrindori) bilan 2011-yilgi FIFA klublar oʻrtasidagi Jahon chempionati finalida tasvirlangan.]] '''Barcelona'''<ref name="BarcelonaHonours" /><ref name="FIFAHonours" /><ref name="ElGrafico" /> * [[La Liga]]: 2004–05, 2005–06, 2008–09, 2009–10, 2010–11, 2012–13, 2014–15, 2015–16, 2017–18, 2018–19 * [[Copa del Rey]]: 2008–09, 2011–12, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2020–21 * [[Ispaniya superkubogi (futbol)|Ispaniya superkubogi]]:{{refn|group=note|name=2005Supercopa}}<!-- the 2005 trophy should not be added. see consensus: [[Wikipedia talk:WikiProject Football/Archive 132#Player Honours: Should supercups be included in a player's trophy count (e.g. Messi]],_2005)_if_they_werenʻt_called_up_but_are_still_credited_with_the_title_by_the_club?--> 2006, 2009, 2010, 2011, 2013, 2016, 2018 * [[UEFA Chempionlar Ligasi]]: 2005–06, 2008–09, 2010–11, [[UEFA Chempionlar ligasi 2014/2015|2014–15]] * [[UEFA Superkubogi]]: 2009, 2011, [[UEFA Superkubogi (2015)|2015]] * [[FIFA Klublar oʻrtasidagi jahon chempionati]]: 2009, 2011, 2015 '''Paris Saint-Germain'''<ref name="FIFAHonours" /><ref name="ElGrafico" /> * [[Ligue 1]]: 2021–22, 2022–23 * Fransiya Superkubogi: 2022 '''Inter Miami'''<ref name="FIFAHonours" /><ref name="MLS.com" /><ref name="ElGrafico" /> * Supporters' Shield gʻolibi: 2024 * Liga kubogi: 2023 '''Argentina U20'''<ref name="FIFAHonours" /><ref name="ElGrafico" /> * [[FIFA U-20 Jahon chempionati|FIFA yosh oʻrtasidagi jahon chempionati]]: 2005 '''Argentina U23'''<ref name="FIFAHonours" /><ref name="ElGrafico" /> * [[Yozgi Olimpiada oʻyinlarida futbol|Olimpiada oʻyinlari]]: 2008 '''Argentina'''<ref name="FIFAHonours" /><ref name="ElGrafico" /> * [[FIFA Jahon chempionati]]: [[FIFA Jahon chempionati 2022|2022]] * [[Copa América]]: 2021, 2024 * [[Finalissima]]: [[Finalissima 2022|2022]] '''Shaxsiy sovrinlar''' * [[Ballon d'Or]]: 2009, 2010, [[2011-yilgi FIFA Oltin to‘p|2011]], 2012, 2015, 2019, 2021, 2023{{refn|group=note|name=BDOFIFA}} * FIFA tomonidan yilning eng yaxshi futbolchisi/[[FIFA Oltin toʻp]]/[[FIFAning eng yaxshi erkak futbolchisi]]: 2009, 2010, [[2011-yilgi FIFA Oltin to‘p|2011]], 2012, 2015, 2019, [[2022-yilning eng yaxshi FIFA Futbol mukofotlari|2022]], 2023{{refn|group=note|name=BDOFIFA}} * Yevropa oltin butsasi: 2009–10, 2011–12, 2012–13, 2016–17, 2017–18, 2018–19<ref name="SixthGoldenShoe" /><ref>{{cite web |last=Pettigrove |first=Jason |title=A Sixth Golden Shoe Sees Lionel Messi Stand Alone |date=16 October 2019 |url=https://www.forbes.com/sites/jasonpettigrove/2019/10/16/a-sixth-golden-shoe-sees-lionel-messi-stand-alone/ |website=[[Forbes]] |issn=0015-6914 |access-date=10 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191019004931/https://www.forbes.com/sites/jasonpettigrove/2019/10/16/a-sixth-golden-shoe-sees-lionel-messi-stand-alone/ |archive-date=19 October 2019 |url-status=live}}</ref> * [[FIFA Jahon chempionati mukofotlari|FIFA Jahon chempionati oltin toʻpi]]: [[FIFA Jahon chempionati 2014|2014]], [[FIFA Jahon chempionati 2022|2022]]<ref name="FIFAHonours" /><ref name="Reuters">{{Cite web |editor1=Toby Davis |editor2=Ed Osmond |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/lionel-messi-argentina-players-world-cup-goals-stats-career-highlights-2022-12-16/ |title=Argentina's Lionel Messi: World Cup goals, stats and career highlights |work=[[Reuters]] |date=18 December 2022 |access-date=5 February 2023 |archive-date=5 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230205112252/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/lionel-messi-argentina-players-world-cup-goals-stats-career-highlights-2022-12-16/ |url-status=live}}</ref> * [[FIFA Jahon chempionati mukofotlari|FIFA Jahon chempionati kumush butsasi]]: [[FIFA Jahon chempionati 2022|2022]] * [[FIFA klublar oʻrtasidagi jahon chempionati sovrinlari|FIFA klublar oʻrtasidagi jahon chempionati Oltin toʻpi]]: 2009, 2011<ref name="FIFAHonours" /> * [[FIFA U-20 Jahon chempionati rekordlari va statistikasi|FIFA U-20 Jahon chempionatining Oltin toʻpi]]: 2005<ref name="FIFAHonours" /> * [[FIFA U-20 Jahon chempionati rekordlari va statistikasi|FIFA U-20 Jahon chempionatining Oltin butsi]]: 2005<ref name="FIFAHonours" /> oltin toʻpi * [[UEFA versiyasi boʻyicha yilning eng yaxshi klub futbolchisi]]: 2008–09 * [[UEFA yilning eng yaxshi erkak futbolchisi mukofoti]]: 2010–11, 2014–15 * [[UEFA Chempionlar Ligasining eng koʻp gol urgan futbolchilar roʻyxati]]: 2008–09, 2009–10, 2010–11, [[UEFA Chempionlar Ligasi 2011—2012#To'purarlar|2011–12]], [[UEFA Chempionlar ligasi 2014/2015#Toʻpurarlar|2014–15]], 2018–19 * [[Copa América mukofotlari|Copa América oltin toʻpi]]: [[CONMEBOL Amerika kubogi 2015#Sovrinlar|2015]], 2021 * [[Copa América mukofotlari|Copa América oltin butasasi]]: 2021 * [[La Liga Mukofotlari|La Ligada eng yaxshi futbolchi]]: 2008–09, 2009–10, 2010–11, 2011–12, 2012–13, 2014–15,<ref name="Honours">{{Cite news |first=Paul M. |last=Otero |title=Palmarés de un Genio: El Coleccionista de Trofeos |trans-title=Honours of a Genius: The Collector of Trophies |newspaper=Marca |location=Spain |date=12 November 2013 |language=es |url=http://www.marca.com/accesible/2013/11/12/futbol/equipos/barcelona/1384256483.html |access-date=13 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328162523/https://www.marca.com/accesible/2013/11/12/futbol/equipos/barcelona/1384256483.html |archive-date=28 March 2019 |url-status=dead}}</ref><ref name="MessiBest">{{Cite web |title=Messi, Mejor Delantero y Mejor Jugador |trans-title=Messi, Best Forward and Best Player |publisher=Liga de Fútbol Profesional |language=es |date=2 December 2013 |url=https://www.ligabbva.com/liga-bbva/126953/messi-mejor-delantero-y-mejor-jugador-cristiano-jugador-mas-valioso/ |access-date=13 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208113604/https://www.ligabbva.com/liga-bbva/126953/messi-mejor-delantero-y-mejor-jugador-cristiano-jugador-mas-valioso/ |archive-date=8 December 2015}}</ref><ref name="2014–15BBVA">{{Cite web |title=Lionel Messi, 2014–15 Liga BBVA Best Player |publisher=Liga de Fútbol Profesional |date=30 November 2015 |url=http://www.laliga.es/en/noticias/lionel-messi-201415-liga-bbva-best-player |access-date=8 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322140218/https://www.laliga.es/en/noticias/lionel-messi-201415-liga-bbva-best-player |archive-date=22 March 2019 |url-status=dead}}</ref> 2016–17,<ref>{{cite web |title=Lionel Messi Beats Cristiano Ronaldo To La Liga Best Player Award |website=soccerladuma |date=19 December 2017 |url=https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/international/categories/messi-ronaldo-neymar-watch-1/lionel-messi-beats-cristiano-ronaldo-to-la-liga-best-player-award/285797 |access-date=19 December 2017 |archive-date=23 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230923140137/https://www.snl24.com/soccerladuma/international/messi-ronaldo-neymar-mbappe-watch/lionel-messi-beats-cristiano-ronaldo-to-la-liga-best-player-award-20171219 |url-status=live}}</ref> 2017–18,<ref>{{cite web |title=Leo Messi reçoit le Pichichi et MVP de la Liga 2017–18 |publisher=FC Barcelona |date=12 November 2018 |url=https://www.fcbarcelona.fr/fr/photos/913399/leo-messi-recoit-le-pichichi-et-mvp-de-la-liga-2017-18|access-date=12 November 2018|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923141051/https://www.fcbarcelona.fr/fr/photos/913399/leo-messi-recoit-le-pichichi-et-mvp-de-la-liga-2017-18|url-status=live}}</ref> 2018–19<ref>{{cite web |title=Lionel Messi wins La Liga best player award for 2018–19 season |website=barcablaugranes.com |date=17 December 2019 |url=https://www.barcablaugranes.com/2019/12/17/21024688/lionel-messi-wins-la-liga-best-player-award-for-2018-19-season|access-date=17 December 2019|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923140207/https://www.barcablaugranes.com/2019/12/17/21024688/lionel-messi-wins-la-liga-best-player-award-for-2018-19-season|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Pla Diaz |first=Emilio |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/spanpoy.html |title=Spain - Footballer of the Year |publisher=[[RSSSF|Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]] |date=17 January 2024 |access-date=7 December 2024 |archive-date=12 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112164212/https://www.rsssf.org/miscellaneous/spanpoy.html |url-status=live }}</ref> * [[Landon Donovan MVP mukofoti|MLS ligasining eng yaxshi oʻyinchisi]]: 2024<ref name="MLSMVP">{{cite web |title=Inter Miami star Lionel Messi wins MLS MVP|url=https://www.theglobeandmail.com/sports/soccer/article-inter-miami-star-lionel-messi-wins-mls-mvp-award/ |language=en |access-date=6 December 2024 |publisher=The Globe and Mail}}</ref> * [[Pichichi sovrini]]: 2009−10, 2011–12, 2012−13, 2016–17, 2017−18, 2018–19, 2019–20, 2020–21 * [[Jahonda yil erkak sportchisi uchun Laureus mukofoti]]: 2020,<ref name="Reuters" /> 2023<ref>{{Cite news |title=Laureus Sport Awards: Lionel Messi & Argentina World Cup team win Laureus awards |url=https://www.bbc.co.uk/sport/65528208 |access-date=9 May 2023 |work=BBC Sport |date=8 May 2023 |archive-date=9 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230509010437/https://www.bbc.co.uk/sport/65528208 |url-status=live}}</ref> * [[Oltin toʻp orzular jamoasi]]: 2020<ref>{{cite news |last=Crépin |first=Timothé |title=Ballon d'Or Dream Team : Découvrez les révélations de ce onze de légende ! |url=https://www.francefootball.fr/news/Ballon-d-or-dream-team-decouvrez-les-revelations-de-ce-onze-de-legende/1205748 |publisher=France Football |language=fr |date=14 December 2020 |access-date=14 December 2020 |archive-date=14 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201214151520/https://www.francefootball.fr/news/Ballon-d-or-dream-team-decouvrez-les-revelations-de-ce-onze-de-legende/1205748 |url-status=live}}</ref> * [[FIFPRO Jahon 11]]: 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023<ref>{{cite news |url=https://fifpro.org/en/supporting-players/player-influence/world11/lionel-messi-through-the-years-in-the-world-11 |title=Lionel Messi: World 11 through the years |publisher=[[FIFPRO]] |date=15 January 2024 |access-date=10 March 2024 |archive-date=15 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240115205630/https://fifpro.org/en/supporting-players/player-influence/world11/lionel-messi-through-the-years-in-the-world-11 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/en/the-best-fifa-football-awards/articles/lionel-messi-world-11-record-the-best |title=In focus: All Messi's FIFA FIFPRO World 11 inclusions |publisher=[[FIFA]] |date=15 January 2024 |access-date=17 June 2024 |archive-date=17 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240617095601/https://www.fifa.com/en/the-best-fifa-football-awards/articles/lionel-messi-world-11-record-the-best |url-status=live}}</ref> * [[Olimpiya mukofoti|Argentinada yilning eng yaxshi sportchisi]]: 2011, 2021, 2022, 2023<ref>{{cite web |title=Por segunda vez en la historia, el Olimpia de Oro fue compartido: Lionel Messi y Belén Casetta fueron galardonados por su 2023 |url=https://www.clarin.com/deportes/segunda-vez-historia-olimpia-oro-compartido-lionel-messi-belen-casetta-galardonados-2023_0_Axogp5m7qI.html |website=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es |date=20 December 2023 |access-date=8 January 2024 |archive-date=8 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240108173724/https://www.clarin.com/deportes/segunda-vez-historia-olimpia-oro-compartido-lionel-messi-belen-casetta-galardonados-2023_0_Axogp5m7qI.html |url-status=live}}</ref> * [[Argentinada yilning eng yaxshi futbolchisi]]: 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2015, 2016, 2017, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023<ref name="Honours" /><ref name="Reuters" /><ref>{{cite web |title=Belén Casetta compartió el Olimpia de Oro con Lionel Messi |url=https://espndeportes.espn.com/espn-run/nota/_/id/13015543/belen-casetta-compartio-el-olimpia-de-oro-con-lionel-messi |language=es |access-date=21 December 2023 |publisher=ESPN Deportes |date=20 December 2023 |archive-date=20 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231220182339/https://espndeportes.espn.com/espn-run/nota/_/id/13015543/belen-casetta-compartio-el-olimpia-de-oro-con-lionel-messi |url-status=live}}</ref> == Yana qarang == {{Portal|Mundarija|Futbol|Argentina|Biografiya}} {{div col}} * [[Yevropa kubogi va UEFA Chempionlar ligasi rekordlari va statistikasi]] * [[La Liga rekordlari va statistikasi]] * [[Argentina terma jamoasi futbolchilari roʻyxati]] * [[FC Barcelona futbolchilari roʻyxati]] * [[FC Barcelona rekordlari va statistikasi roʻyxati]] * [[Paris Saint-Germain F.C. futbolchilari roʻyxati]] * [[Inter Miami CF futbolchilari roʻyxati]] * [[FIFA Jahon chempionati sovrindorlari roʻyxati]] * [[Eng yirik sport shartnomalari roʻyxati]] * [[Xalqaro maydonda 50 va undan ortiq gol urgan erkak futbolchilar ro‘yxati]] * [[Xalqaro darajadagi 100 va undan ortiq oʻyinlardan maydonga tushgan erkak futbolchilar roʻyxati]] * [[Rasmiy o‘yinlarda 500 va undan ortiq gol urgan erkak futbolchilar ro‘yxati]] * [[1000 yoki undan ortiq rasmiy oʻyin oʻtkazgan erkak futbolchilar roʻyxati]] * [[Instagramdagi eng koʻp obunachiga ega hisoblar roʻyxati]] * [[Instagramda eng koʻp like toʻplagan postlar]] * [[Eng koʻp xalqaro gol urgan erkak futbolchilar roʻyxati (davlatlar kesimida)|Mamlakatlar boʻyicha eng koʻp gol urgan xalqaro erkaklar futbolchilari roʻyxati]] * [[FIFA Jahon chempionatlarida eng koʻp maydonga tushgan futbolchilar roʻyxati]] * [[Futbol raqobatlari roʻyxati]] {{div col end}} == Eslatmalar == <references group="note" /><references group="lower-greek" /> == Manbalar == {{manbalar}} === Adabiyotlar === <templatestyles src="Refbegin/styles.css" /><div class="refbegin"> * {{cite book |title=Messi |last=Balagué |first=Guillem |authorlink=Guillem Balagué |date=2013 |publisher=[[Orion Books]] |isbn=978-1-4091-4659-9 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/messibiography0000bala}} * {{cite book |title=Messi: The Inside Story of the Boy Who Became a Legend |url=https://archive.org/details/messiinsidestory0000caio_h6q9 |last=Caioli |first=Luca |date=2012 |publisher=Corinthian Books |isbn=978-1-906850-40-1}} * {{cite book |title=Messi: More than a Superstar |url=https://archive.org/details/messimorethansup0000caio |last=Caioli |first=Luca |date=2015 |publisher=[[Icon Books]] |isbn=978-1-906850-91-3}} * {{cite book |title=Guinness World Records 2015 |url=https://archive.org/details/guinnessworldrec0000unse_f8z3 |url-access=registration |date=2014 |publisher=[[Guinness World Records]] |isbn=978-1-908843-65-4 |ref={{harvid|Guinness World Records|2014}}}} * {{cite book |title=Barça: The Making of the Greatest Team in the World |url=https://archive.org/details/barcamakingofgre0000hunt |last=Hunter |first=Graham |date=2012 |publisher=BackPage Press |isbn=978-0-9564971-8-5}} * {{cite book |title=A History of the World Cup: 1930–2010 |last=Lisi |first=Clemente Angelo |date=2011 |publisher=[[Scarecrow Press]] |isbn=978-0-8108-7754-2 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/historyofworldcu0000lisi_v7i5}} * {{cite book |title=Above Us Only Sky: Liverpool FC's Global Revolution |url=https://archive.org/details/aboveusonlyskyli0000tomk |last=Tomkins |first=Paul |date=2007 |publisher=Anchor Print Group |isbn=978-0-9556367-0-7}} </div> == Havolalar == {{Qardosh loyihaga ishorat|c=Category:Lionel Messi|b=no|d=yes|n=yes|s=no|v=no|wikt=no}} * {{Official website}} <!-- Per [[WP:ELMINOFFICIAL]], choose one official website only --> * [https://www.intermiamicf.com/players/lionel-messi/ Lionel Messi profili] [[Inter Miami]] saytida * [https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/lionel-messi Lionel Messi profili] [[Paris Saint-Germain F.C.|PSG]] saytida * [https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/players/4974/lionel-messi Lionel Messi profili] [[FC Barcelona]] saytida * [https://web.archive.org/web/20180719183842/http://www.laliga.es/en/player/messi Lionel Messi profili] [[La Liga]] Saytida * [https://www.ligue1.com/player?id=lionel-andres-messi-cuccittini Lionel Messi profili] [[Ligue 1]] saytida * [https://www.mlssoccer.com/players/lionel-messi/ Lionel Messi profili] [[Major League Soccer|MLS]] saytida * {{BDFutbol}} * {{Soccerbase}} * {{Soccerway}} * {{NFT player}} * {{FIFA player}} * {{UEFA player}} {{s-start}} {{s-sports}} {{succession box | title = [[FC Barcelona]] sardorlari | before = [[Andrés Iniesta]] | after = [[Sergio Busquets]] | years =2018—2021 }} {{s-end}} {{Inter Miami CF tarkibi}} {{#invoke:navboxes|top | title = Argentina tarkibi | bg = white | fg = #0074E7 | bordercolor = black }} {{Argentina tarkibi — 2018-yilgi jahon chempionati}} {{Argentina tarkibi — 2007-yilgi Copa América}} {{Argentina erkaklar futbol jamoasi tarkibi 2008-yilgi Olimpiada oʻyinlari}} {{Argentina squad 2010-yilgi jahon chempionati}} {{Argentina squad 2011-yilgi Copa América}} {{Argentina tarkibi (FIFA Jahon chempionati 2014)}} {{Argentina tarkibi — 2015-yilgi Copa América}} {{Argentina tarkibi — 2016-yilgi Copa América}} {{Argentina tarkibi — 2018-yilgi jahon chempionati}} {{Argentina tarkibi — 2019-yilgi Copa América}} {{Argentina tarkibi — 2021-yilgi Copa América}} {{Argentina terma jamoasining JCH-2022 tarkibi}} {{Argentina tarkibi — 2024-yilgi Copa América}} {{#invoke:navboxes|bottom}} {{#invoke:navboxes|top | title = [[Lionel Messining faoliyatidagi yutuqlari ro‘yxati#Shaxsiy mukofotlar|Mukofotlar]] | bg = gold | fg = navy }} {{2014-yilgi FIFA Jahon chempionatining eng yaxshi jamoasi}} {{2007-yilgi Copa América turnirining eng yaxshi jamoasi}} {{2011-yilgi Copa América turnirining eng yaxshi jamoasi}} {{2015-yilgi Copa América turnirining eng yaxshi jamoasi}} {{2016-yilgi Copa América turnirining eng yaxshi jamoasi}} {{2021-yilgi Copa América turnirining eng yaxshi jamoasi}} {{2024-yilgi Copa América turnirining eng yaxshi jamoasi}} {{FIFA Jahon chempionati oltin toʻp sohiblari}} {{FIFA Jahon chempionati gʻolib sardorlari}} {{Finalissima gʻolib sardorlari}} {{Copa América turnirining eng ko‘p gol urgan futbolchilari}} {{Copa América MVP mukofoti}} {{Copa América gʻolib sardorlari}} {{FIFA U-20 Jahon chempionati mukofotlari}} {{Oltin toʻp sohiblari}} {{FIFA butunjahon yil futbolchisi}} {{FourFourTwo talqini boʻyicha eng yaxshi futbolchisi}} {{Globe Soccer talqini boʻyicha eng yaxshi futbolchisi}} {{IFFHS dunyoning eng yaxshi futbolchisi}} {{IFFHS dunyoning eng yaxshi pleymeykeri}} {{IFFHS dunyoning eng yaxshi xalqaro gol muallifi}} {{IFFHS dunyoning eng yaxshi koʻp gol muallifi}} {{IFFHS dunyoning eng yaxshi oliy divizionlari toʻpurari}} {{FIFPro mukofotlari}} {{Onze Mondial tomonidan tanlangan Yevropada yilning eng yaxshi futbolchisi}} {{UEFA tomonidan yilning eng yaxshi erkak futbolchisi}} {{UEFA yilning eng yaxshi klubi futbolchisi}} {{UEFA klub futboli mukofotlari}} {{Argentinada yilning eng yaxshi futbolchisi}} {{Alfredo Di Stéfano mukofoti}} {{La Liga yilning eng yaxshi futbolchisi}} {{La Ligada yilning eng yaxshi xorijlik futbolchisi}} {{La Ligada yilning eng yaxshi hujumchisi}} {{Trofeo EFE}} {{Major League Soccer MVP mukofoti}} {{Golden Boy mukofoti sovrindorlari}} {{Bravo mukofoti sovrindorlari}} {{FIFA Klublar oʻrtasidagi jahon chempionati oltin toʻp sohiblari}} {{UEFA Oltin butsa mukofoti sohiblari}} {{UEFA Chempionlar Ligasining eng yaxshi toʻpurarlari}} {{La Liga eng yaxshi toʻpurarlari}} {{FIFA Klublar oʻrtasidagi jahon chempionati toʻpurarlari}} {{Copa del Rey toʻpurarlari}} {{Liga kubogi toʻpurarlari}} {{FIFA FIFPRO 2007-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2008-yilgi jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2009-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2010-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2011-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2012-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2013-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2014-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2015-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2016-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2017-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2018-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2019-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2020-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2021-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2022-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2023-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{UEFA 2008-yil jamoasi}} {{UEFA 2009-yil jamoasi}} {{UEFA 2010-yil jamoasi}} {{UEFA 2011-yil jamoasi}} {{UEFA 2012-yil jamoasi}} {{UEFA 2014-yil jamoasi}} {{UEFA 2015-yil jamoasi}} {{UEFA 2016-yil jamoasi}} {{UEFA 2017-yil jamoasi}} {{UEFA 2018-yil jamoasi}} {{UEFA 2019-yil jamoasi}} {{UEFA 2020-yil jamoasi}} {{Oltin toʻp orzular jamoasi}} {{Trofeo Aldo Rovira}} {{Premi Barça Jugadors}} {{IFFHS barcha davrlarning Jahondagi erkaklar boʻyicha orzular jamoasi}} {{IFFHS barcha davrlarning Janubiy Amerika erkaklar boʻyicha orzulari jamoasi}} {{IFFHS 2011—2020-yillardagi o‘n yillikning eng yaxshi erkaklar jamoasi}} {{BBC — Jahon sporti yulduzlari}} {{Sports Illustrated nashrining 2000-yillar oʻn yilligining eng yaxshi futbol jamoasi}} {{#invoke:navboxes|bottom}} {{#invoke:Authority control|authorityControl}} {{DEFAULTSORT:Messi, Lionel}} [[Turkum:1987-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Barselonallik futbolchilar]] [[Turkum:Santa-Fe, Rosario shahri futbolchilari]] [[Turkum:Argentinalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]] [[Turkum:Barcelona FKning C oʻyinchilari]] [[Turkum:FC Barcelona Atlètic oʻyinchilari]] [[Turkum:FC Barcelona futbolchilari]] [[Turkum:Paris Saint-Germain F.K. futbolchilari]] [[Turkum:Inter Miami CF futbolchilari]] [[Turkum:Segunda División B oʻyinchilari]] [[Turkum:Tercera División oʻyinchilari]] [[Turkum:La Liga oʻyinchilari]] [[Turkum:Liga 1 futbolchilari]] [[Turkum:Major League Soccer futbolchilari]] [[Turkum:Argentinalik muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Fransiyadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Ispaniyadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Kataloniyalik Argentina kishilari]] [[Turkum:Ispaniyaning mahalliylashtirilgan fuqarolari]] [[Turkum:Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:UEFA Chempionlar ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar]] [[Turkum:Futbol boʻyicha jahon chempionlari]] [[Turkum:Oltin toʻp sohiblari]] [[Turkum:UEFA Chempionlar ligasining eng yaxshi toʻpurarlari]] [[Turkum:Copa América Centenarioda gʻolib boʻlgan oʻyinchilar]] [[Turkum:FIFA erkaklar markaziy klubi]] [[Turkum:FIFA yilning eng yaxshi futbolchisi gʻoliblari]] [[Turkum:Golden Boy gʻoliblari]] [[Turkum:FIFA eng yaxshi erkak futbolchisi gʻoliblari]] [[Turkum:UEFA yilning eng yaxshi erkak futbolchisi sovrini sohiblari]] [[Turkum:Laureus World Sports Awards sovrindorlari]] [[Turkum:Pichichi Trophy sovrindorlari]] [[Turkum:FIFA erkaklar markaziy klubi]] [[Turkum:2008-yilgi Yozgi Olimpiyada oʻyinlari sovrindori]] [[Turkum:Argentinalik olimpiyada oltin medalini olganlar]] [[Turkum:Olimpiyada medalini olgan futbolchilar]] [[Turkum:Argentina terma jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:Argentina U20 terma jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:Argentina yoshlar terma jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:Argentinalik olimpiyada futbolchilari]] [[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2006 oʻyinchilari]] [[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2010 oʻyinchilari]] [[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2014 oʻyinchilari]] [[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2018 oʻyinchilari]] [[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2022 oʻyinchilari]] [[Turkum:Copa América Centenario oʻyinchilari]] [[Turkum:Copa América 2007 oʻyinchilari]] [[Turkum:Copa América 2011 oʻyinchilari]] [[Turkum:Copa América 2015 oʻyinchilari]] [[Turkum:Copa América 2019 oʻyinchilari]] [[Turkum:Copa América 2021 oʻyinchilari]] [[Turkum:Copa América 2024 oʻyinchilari]] [[Turkum:2008-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari futbolchilari]] [[Turkum:Argentinadan Ispaniyaga migratsiya qilganlar]] [[Turkum:Fransiyadagi argentinalik muhojir sportchilar]] [[Turkum:Ispaniyadagi argentinalik muhojir sportchilar]] [[Turkum:Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi argentinalik muhojir sportchilar]] [[Turkum:Argentinalik xayriyachilar]] [[Turkum:Firibgarlikda ayblangan shaxslar]] [[Turkum:Soliq jinoyatlarida ayblangan shaxslar]] [[Turkum:UNICEFning yaxshi niyat elchilari]] [[Turkum:Jahon rekordchilari]] twe43us20w2mr7hj6l76itxhp0hnmcy Ortiq Otajonov 0 21136 5987907 5475940 2026-04-10T14:22:53Z Janob Mirzaolim 64438 Umumiy tahrir + turkum 5987907 wikitext text/x-wiki {{ism+familiya|Ortiq|Otajonov}} {{Shaxsiyat |ismi = Ortiq Otajonov |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1947|1|30}} |tavallud joyi = {{TavalludJoyi|Bogʻot tumani}}, [[Xorazm viloyati]] |vafot sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|2019|5|17|1947|1|30}} |vafot joyi = {{VafotJoyi|Toshkent}} |mukofotlari = {{Fidokorona xizmatlari uchun ordeni}} |kasbi=xonanda |unvoni= {{Oʻzbekiston xalq artisti}} (1991) |bolalari= Ulugʻbek Otajonov |faoliyat_yillari=1967-2019 }} '''Ortiq Otajonov''' (1947.30.1, [[Xorazm viloyati]] [[Bogʻot tumani]] — 2019.17.5, [[Toshkent]]) — xonanda, [[Oʻzbekiston]] (1991), [[Turkmaniston xalq artisti|Turkmaniston]] va [[Qoraqalpogʻiston xalq artisti|Qoraqalpogʻiston]] (1993) xalq artisti. [[Xorazm viloyati]] [[Bogʻot tumani]] Jdanov (hozir Navoiy) nomli kolxozda tavallud topgan. Maktabni 7-sinfgacha Bogʻotda, davomini [[Urganch]]da oʻqigan. [[Matyusuf Xarratov]] nomidagi Urganch musiqa bilim yurtini (rubob sinfi boʻyicha, 1967) va [[Toshkent madaniyat instituti]] (1980)ni tugatgan. Milliy ashulachilik yoʻllarini [[Komiljon Otaniyozov]], shuningdek, A.Otajonov, [[Muhammadjon Mirzayev|M.Mirzayev]], [[Gulora Rahimova|G.Rahimova]], O.Ibrohimov va S.Sobirovlardan oʻrgangan. [[Oʻzbek davlat filarmoniyasi]], [[Lazgi (ansambl)|„Lazgi“ ansamblida]] xonanda (1968—1981), „Lazgi“ ansamblining badiiy rahbari (1982—1988). Repertuaridan Xorazm mumtoz ashulalari („Feruz 1, 11“ savtlari bilan, „Chapandozi Suvora“, „Kajhang Suvora“, „Xorazm Dugohi“ va boshqalar), kuyini oʻzi bastalagan asarlar („Zebolanib kelibsiz“, „Ona diyorim“, „Xorazm farzandiman“, „Orol dardi“, „Seni kulishlaring“, „Ibiyay“, „Boshqacha“ va boshqalar), shuningdek, afgʻon, turkman, ozarbayjon, rus, arab qoʻshiqlari oʻrin olgan. Ijrolari 2 gramplastinka, Oʻzbekiston radiosi fonotekasiga yozilgan. Oʻzbekiston televideniyesida „Ortiq Otajonov“ film-konserti yaratilgan. Ortiq Otajonov Osiyo, Yevropa, Amerika, Avstraliya mamlakatlarida gastrolda boʻlgan<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. Oʻzbekiston xalq artisti unvonining ilk sohibi. 1991-yil 8-noyabrda Oʻzbekiston xalq artisti unvoni ilk marta Ortiq Otajonovga [[Islom Karimov]] tomonidan shaxsan topshirilgan. Ortiq Otajonov 2019-yil 17-may kuni vafot etdi<ref>{{yangiliklar manbasi |title=O‘zbekiston xalq artisti Ortiq Otajonov olamdan o‘tdi |url=https://kun.uz/news/2019/05/17/ozbekiston-xalq-artisti-ortiq-otajonov-olamdan-otdi |accessdate=2026-yil 10-aprel |publisher=[[kun.uz]] |date=2019-yil 17-may}}</ref>. == Oilasi == * Otajonova Chinni Matchonovna - onasi (1927.3-2008.3) * Safarboy Otajonov - ukasi, [[Jahongir Otajonov]]ning otasi. * Qoʻzivoy Otajonov - ukasi. * [[Ulugʻbek Otajonov]] — oʻgʻli. * Zokir Otajonov - oʻgʻli * Karomat Otajonova — katta qizi. * Xosiyat Otajonova - qizi * [[Ali Otajonov]] — nabirasi. * Mardon Otajonov - nabirasi * Kamron Otajonov - nabirasi * Umrbek Otajonov - nabirasi, Ulugʻbek Otajonovni oʻgʻli * Behzod Otajonov - nabirasi * Islom Otajonov - nabirasi * Nodir Otajonov - nabirasi * [[Jahongir Otajonov]] — jiyani, ukasi Safarboy Otajonovning oʻgʻli == Unvon va mukofotlari == * [[Oʻzbekiston xalq artisti]] * [[Mehnat shuhrati ordeni]] (2021-yil)<ref>{{veb manbasi |title=O‘zbek adabiyoti va san'atining marhum fidoyilari mukofotlandi |url=https://kun.uz/57545027?q=%2Fuz%2F57545027 |website=kun.uz |accessdate=6-avgust 2024-yil}}</ref>; == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{musiqachi-stub}} {{Uzbekistan-bio-stub}} {{DEFAULTSORT:Otajonov, Ortiq}} [[Turkum:Turkmaniston xalq artistlari]] [[Turkum:Qoraqalpogʻiston xalq artistlari]] [[Turkum:Oʻzbekiston davlat sanʼat va madaniyat instituti bitiruvchilari]] mpr5m1gkor4ty7ulgu4gyt1wqslu4ic Ishsizlik 0 22005 5988303 4947636 2026-04-10T20:19:58Z Tshoxruz 07 202968 Maʼlumotlar bilan boyitdim 5988303 wikitext text/x-wiki [[Tasvir:Unemployment rate world from CIA figures.PNG|thumb|[[MRB]]ning dunyodagi ishsizlik darajasi maʼlumoti (2006)]] '''Ishsizlik''' — bir qism iqtisodiy faol aholining oʻziga loyiq [[ish]] topa olmasdan qolishi va mehnat zaxirasiga aylanishi. [[Oʻzbekiston|Oʻzbekistonda]] Ishsizlik tushunchasi rasman 1992-yil "Aholini ish bilan taʼminlash toʻgʻrisida"gi qonunining qabul qilinishi bilan meʼyoriy kuchga ega boʻldi (1998-yil 1 mayda ushbu qonunning yangi tahriri qabul qilindi). Ishsizlik inson manfaatlariga toʻgʻridan toʻgʻri taʼsir qiladigan yirik ijtimoiy-iqtisodiy muammolardan biri hisoblanadi. Ish joyini yoʻqotish koʻp kishilar uchun oilaviy turmush darajasining pasayishini, shaxsiy hayotining notinchligini keltirib chiqaradi, kishiga jiddiy ruhiy taʼsir koʻrsatadi. Amaldagi iqtisodiy hayotda Ishsizlik ish kuchi [[Talab va taklif|taklifining unga boʻlgan talabdan]] oshib ketishi tarzida namoyon boʻladi. Ishsizlik sababi turlicha: texnika rivojlanish bilan mehnat unumdorligi ortadi, i.ch. kam mehnat talab boʻlib qoladi. Iqtisodiyotda jami talab va taklif muvozanati buziladi, tovarlarga bozor talabining qisqarishi ish kuchiga talabni ham qisqartirib yuboradi, natijada ish kuchining bir qismi ortiqcha boʻlib qoladi; iqtisodiyot rivojlanishi bilann malakali ish kuchiga talab oshib, malakasizlar kerak boʻlmay qoladi; aholi ishchilarga nisbatan tez oʻsgan kezlarda, uning bir qismi ortiqcha bulib, ishsiz qoladi. Ishsizlik sababi har xil boʻlganidek uning shakllari ham turlicha. Ishsizlik ning asosiy shakllari: friksion Ishsizlik —turli sabablarga koʻra (yangi yashash joyiga oʻtish, kasbni oʻzgartirish, bola boqish, yangi ish tanlash) vaqt-vaqti bilan ishsiz qolish. Bu ixtiyoriy ishsizlik hisoblanadi. Tarkibiy Ishsizlik — ishlab chiqarish tuzilmasi oʻzgartirilgan sharoitda eski tarmoqlarda ishlab kelgan kishilarning yangi tarmoqlarga kerak kasbni hali oʻzlashtirmagan kezlarida yuz beradi. Siklli Ishsizlik — iqtisodiy tangliklar bilan bogʻliq boʻlib, ishlab chiqarishning pasayib ketishi natijasida yuzaga keladigan Ishsizlik Bu majburan ishsiz qolishdir. Mavsumiy Ishsizlik — mavsumiy ishda band boʻlganlarning mavsum tugagach, ishsiz qolishi. Yashirin Ishsizlik — rasman ish bilan band boʻlganlarning faqat qisman ishlashi. Unga qisqartirilgan ish kuni yoki ish haftasiga oʻtganlar, ish yoʻqligidan haqberilmaydigan taʼtilga chiqqanlar kiradi. Ishsizlar ishlayotganlar bilan bir qatorda mamlakat ish kuchini tashkil qiladi. Iqtisodiyotda Ishsizlik muammosini oʻrganishdan asosiy maqsad aholining ish bilan bandligini yaxshilash orqali mamlakat (korxonalar) i.ch. ni kengaytirish va aholi turmush darajasini yanada yaxshilashga aloqador tadbirlar ishlab chiqishdan iboratdir. Ishsizlar safiga, odatda, nafaqat turli sabablarga koʻra ishdan boʻshatilganlar, balki oʻz ixtiyoriga koʻra ishdan ketganlar va yangi ish topishga harakat qilayotgan shaxslar ham kiritilishini qayd etish lozim. Ishsizliktarki-bi uning sabablariga kura ish kuchining 4 asosiy toifasini oʻz ichiga oladi: ishdan boʻshatilishi natijasida ish joyini yoʻqotganlar; ishdan ixtiyoriy ravishda boʻshaganlar; tanaffusdan soʻng ish qidirayotganlar; birinchi bora ish qidirayotganlar. Bu toifalarning oʻzaro nisbatlari iqtisodiy rivojlanish bosqichlariga bogʻliq. Mamlakat miqyosida 3—5% darajasidagi Ishsizlik iqtisodiyot uchun normal holat (Ishsizlik ning tabiiy chegarasi) hisoblanadi. Ishsizlik darajasini pasaytirish uchun aholi bandligini taʼminlash davlat dasturlari ishlab chiqiladi, korxonalar qurilib, yangi ish oʻrinlari tashkil etiladi, xodimlarni yangi kasblarga oʻqitish, qayta tayyorlash ishlari amalga oshiriladi, bandlikka yor-dam jamgʻarmasi tashkil qilinadi. Mehnat qonunlariga koʻra, ishsizlarga mehnat birjalari orqali ishsizlik nafaqasi toʻlanadi. Ahmadjon Oʻlmasov.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> <!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri --> == Turlari == Ishsizlikning asosiy 7 ta turi mavjud boʻlib, ular quyidagilar hisoblanadi: * Friksion (oraliq) ishsizlik - vaqtinchalik ishsizlik boʻlib odam ishini oʻzgartirayotganda yoki yangi ish qidirayotganda yuz beradi * Siklik ishsizlik - iqtisodiy inqirozlar davrida yuz beradi va ishlab chiqarish kamaytirilib , ishchilar qisqartiriladi. * Strukturaviy ishsizlik - texnologiya yoki iqtisodiy o‘zgarishlar sababli kasblarga talab kamayishi. * Mavsumiy ishsizlik - yilning ma’lum fasllarida ish bo‘lmasligi. * Yashirin ishsizlik - odam ishlayotgandek ko‘rinsa ham, ish hajmi yetarli emas. * Majburiy ishsizlik - odam ishlashni xohlaydi, lekin ish topa olmaydi. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Ijtimoiy muammolar]] [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] [[Turkum:Mehnat]] {{chala}} [[Turkum:Moliya]] 2hrig708dwm12eeuqf4f8obvaa4pwu1 Gʻallaorol tumani 0 23774 5988336 5976332 2026-04-11T04:56:30Z Bolbekov Azamat 247968 G'allaorol tumani 5988336 wikitext text/x-wiki {{Maʼmuriy birlik |Rang1 = {{rang|Oʻzbekiston}} |Oʻzbekcha nomi = Gʻallaorol tumani |Asl nomi = |Gerb = |Bayroq = |Gerb kengligi = |Bayroq kengligi = |Gerb taʼrifi = |Bayroq taʼrifi = |Mamlakat = [[Oʻzbekiston]] |Maqomi = [[Tuman]] |Tegishli hudud = |Tarkibida = [[Jizzax viloyati]] |Markazi = [[Gʻallaorol]] |Yirik shahari = |Yirik shaharlari = |Asos solingan = |Bekor qilingan = |Rahbari = |Rahbar ismi = |Rahbari2 = |Rahbar ismi2 = |YAIM = |YaIM yil = |YAIM oʻrin = |YAIM jon boshiga = |YAIM jon boshiga oʻrinda = |Til = |Tillar = [[Oʻzbek tili|Oʻzbek]] |Aholi = 190 600 |Roʻyxatga olingan yil = |Aholi foizi = |Aholi oʻrinda = |Zichligi = |Zichlig joyi = |Millatlar tarkibi = |Dinlar tarkibi = [[Islom|musulmonlar]] |Maydoni = |Maydon foizi = |Yer maydoni = |Yuqori balandligi = |Oʻrtacha balandligi = |Quyi balandligi = |Kengligi = |Uzunligi = |Xarita = G'allaorol tumani.png |Xarita oʻlchami = 300 |Maʼmuriy birlik xaritasi = |Xarita oʻlchami ае = |Soat mintaqasi = [[UTC+5]] |Qisqacha = |ISO = |FIPS = |Telefon kodi = |Pochta indeksi = |Internet domeni = |Avtomobil raqami kodi = |Sayt = |Commons = Gʻallaorol tumani |Izoh = }} '''Gʻallaorol tumani''' — [[Jizzax viloyati|Jizzax viloyatidagi]] tuman. 1926-yil 29-sentabrda tashkil etilgan. 1931-yilgacha Yangiqoʻrgʻon tumani deb atalgan. Viloyatning gʻarbiy, janubi-gʻarbiy qismida joylashgan. Shimolidan Forish, sharqdan Jizzax, janubidan Baxmal tumanlari, janubi-gʻarb va gʻarbdan Samarqand viloyati bilan chegaradosh. Maydoni 2,0 ming km². Aholisi 190,6 ming kishi (2005). 1 shahar (Gʻallaorol), 2 shaharcha (Mar-jonbuloq, Qoʻytosh), 11 qishloq fu-qarolari yigʻini (1-may qishlogʻi yaʼni Gʻallakor Buloqboshi, [[G‘allaorol tumani Guliston QFY Olmasuvon qishlog‘i|Guliston]], Oqtom, Qashqabuloq, [[G‘allaorol tumani Oqtosh MFY Oqtosh qishlog‘i|Oqtosh]], Sarbozor, Koʻkbuloq, [[Qarshi namozgohi|Ko‘kgumbaz]], Madaniyat, Mirzabuloq, Moʻltob, Mulkush, Tozaurugʻ, Qipchoqsoy, Gʻoʻbdin, Korizquduq, Naxroch) bor. Markazi — Gʻallaorol shahri.<ref>"{{PAGENAME}}" ''[[OʻzME]]''. [http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/Oʻzbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20Gʻ%20harfi.pdf Gʻ-harfi]{{Oʻlikhavola|date=yanvar 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Tabiati == Tumanning markaziy va gʻarbiy qismi tekislik, shimoliy va shimoli-gʻarbiy qismi qir, baland adir va togʻlardan iborat. Shim.dan Nurota tizmalari, sharqsan Molguzar togʻi bilan oʻralgan. Tuman hududining katta qismi uning markaziy qismidan shimoliga 350400 m dan 1600-1900 m gacha koʻtarilib boruvchi tekislik. Tekislik Nurota togʻi etaklarigacha davom etadi. Foydali qazilmalarl.sh qoʻrgʻo-shin, rux, oltin, volfram. mahalliy ahamiyatga ega boʻlgan qum, shagʻal, gips, granit, ohaktosh va boshqa turli qurilish materiallari mavjud, shifobaxsh mineral suv manbai bor. Iklimi keskin kontinental, yozi quruq, qishi sovuq. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi −2°, iyulniki 32°. Yillik yogʻin 326&nbsp;mm. Vegetatsiya davri 240 kun. Tuproqlari sariq tuproq, lyosslardan iborat. Markaziy va shimolily qismidagi adirlarning tuprogʻi lyoss ustida hosil boʻlgan boʻz, och boʻz, tipik boʻz tuproq. Soylik, jar koʻp. Tuman hududidan Sangzor daryosi oqib oʻtadi. Yovvoyi oʻsimliklardan qoʻngʻirbosh, rang, yal-piz, lola, lolaqizgʻaldoq, iloq, qiyoq, shoʻra, shuvoq, yantoq, naʼmatak, zira, zirk va boshqa oʻsadi. Yovvoyi hayvonlardan boʻri, tulki, qobon, chiyaboʻri, arxar, quyon; sudralib yuruvchilardan tosh-baqa, zaharli ilonlar, echkemar, kal-takesaklar; kemiruvchilardan kala-mush, yumronqoziq, dala sichqoni; qushlardan burgut, tuvaloq, bedana, qirgʻovul, kaklik, kaptar yashaydi; suv havzalarida turli baliqlar uchraydi. == Aholisi == Aholisi, asosan, oʻzbeklar, shuningdek, tojik, tatar, rus va boshqa mil-lat vakillari ham yashaydi. Aholining oʻrtacha zichligi 1&nbsp;km²ga 61,9 kishi. Shahar aholisi 32,2 ming kishi, qishloq aholisi 91,6 ming kishi. Iqtisodiyoti va Tarixi Gʻallaorol tumanida Marjonbuloq va Qoʻytosh volfram-molibden konlari, meva-konserva, sharob ishlab chiqarish korxonasi, parrandachilik aksiyadorlik birlashmasi, avtokorxona, MTP, sutni qayta ishlash, qishloq xoʻjaligi texnikasini taʼmirlash, paxta tozalash, gʻisht zavodlari bor. 230 ga yaqin firma, oʻrta biznes, kichik korxona, mikrofirmalar faoliyat koʻrsatadi. „Gʻallaorol — Iordaniya“, „Gʻallaorol — Turkiya“, „Gʻallaorol — Belogorsk“, „Vollastonit“ (Qoʻytoshda) qoʻshma korxonalari ishlab turibdi. Qishloq xoʻjaligida gʻallachilik, bogʻdorchilik, tokchilik, chorvachilik (shu jumladan, qorakoʻlchilik) rivojlangan. Ekin maydonlariga don, sabzavot, kartosh-ka, poliz va ozuqa ekinlari ekiladi. Shirkat, fermer xoʻjaliklari, oʻrmon xoʻjaligi ilmiy ishlab chiqarish birlashmasi, urugʻchilik firmasi va boshqa bor. Tumandagi jamoa va shaxsiy xoʻjaliklarda qoramol, qoʻy va echki, parran-da, yilqi boqiladi. Tuman hududidagi kanallar uz. 76&nbsp;km, zovurlar uz. 106,6&nbsp;km. 90 ga yaqin umumiy taʼlim, bolalar musiqa maktablari, kasb-hunar kollejlari, tuman markaziy kutubxonasi va uning 33 ta tarmogʻi (244 ming nusxa asar), 11 madaniyat uyi, 15 klub muassasasi mavjud. „Oltin boshoq“ ashula va raqs, „Gashtak“ folklor-et-nografik dastalari faoliyat koʻrsatadi. Stadion, sport zallari va boshqa sport inshootlari bor. Tuman markaziy kasalxonasi (520 oʻrin), 4 poliklinika, tugʻruqxona, 55 feldsher-akusherlik punkti, 10 qishloq-vrachlik am-bulatoriyasi, dorixonalar aholiga xizmat koʻrsatadi. Tuman hududidan Katta Oʻzbekiston trakti va temir yoʻl oʻtgan. Tuman markazidan Toshkent, Samarqand, Jizzax shahri lari, viloyatning Baxmal, Gagarin, Paxtakor, Doʻstlik shaharlariga avtobuslar qatnaydi. Tezyu-rar Toshkent — Samarqand elektr poyezdi tuman hududidan oʻtadi. <!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri --> Tuman tarkibida 11 qishloq fuqarolar yigʻini (Gʻubdun, Ittifoq, Kipchoqsuv, Koʻkbuloq, Madaniyat, Mirzabuloq, Buloqboshi, Guliston, Tozaurugʻ, Moltob, Mulkush), 2 shahar (Marjonbuloq, Gʻallaorol), 1 shaharcha (Qoʻytosh) mavjud. Markazi — [[Gʻallaorol shahri]]. Aholisi asosan oʻzbeklar; ruslar, tatarlar va boshqa millat vakillari. Aholining oʻrtacha zichligi 1 kvadrat kilometrga 19 kishi. Gʻallaorol tumanining markaziy va gʻarbiy qismi tekislik, shimoliy va shimoli-gʻarbiy qismi qir, baland adir va togʻlardan iborat. Shimoldan Nurota tizmalari, sharqdan Molguzar togʻi bilan oʻralgan. Gʻallaorol hududining katta qismini uning markaziy qismidan shimolga 380-400 metrdan 1600-1900 metrgacha koʻtarilob boruvchi lyoss va sariq tuproqli qatlamdan iborat tekislik pasttekislik tashkil qiladi. [[Sangzor]] daryosi xosil qilgan bu tekislik Nurota togʻ etaklariga borib taqaladi. Tuman zamini turli hil foydali qazilmalar — [[qoʻrgʻoshin]], [[rux]], [[oltin]], [[volfram]] singari yer osti maʼdanlarga nihoyatda boy. Mahalliy axamiyatga ega boʻlgan [[qum]], [[shagʻal]], [[ganch]], [[granit]], [[ohaktosh]] va boshqa hil qurilish materiallari ham mavjud. Tumanda shifobaxsh mineral suv manbai bor. Iqlimi keskin kontinental, yozi quriq, qishi sovuq. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [http://foto-planeta.com/np/152520/gallyaaral.html Gʻallaorol haqida foto-planeta.com saytida (rus)] {{OʻzME}} {{Jizzax viloyati}} [[Turkum:Jizzax viloyati tumanlari]] [[Turkum:Gʻallaorol tumani]] o79zuda4m5egmw7wv8ue3ktmh3c0ikn Mari viloyati 0 68153 5987931 5350134 2026-04-10T14:53:29Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Mari viloyati]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987931 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti |mavqe = viloyat |oʻzbekcha nomi = Mari viloyati |asl nomi = Mary welaýaty |qaram = |mamlakat = Turkmaniston |gerb = |bayroq = |gerb tarifi = |bayroq tarifi = |gerb eni = |bayroq eni = |lat_dir = N |lat_deg = 37 |lat_min = 0 |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = 62 |lon_min = 0 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |mamlakat xaritasi oʻlchami = |mintaqa xaritasi oʻlchami = |tuman xaritasi oʻlchami = |mintaqa turi = |mintaqa = |jadvalda mintaqa = |tuman turi = |tuman = |jadvalda tuman = |jamoat turi = |jamoat = |jadvalda jamoat = |ichki bolinishi = 12 etrap va 2 shahar |rahbar turi = Xokim |rahbar = |asos solingan = [[1992]] |ilk eslatilishi = |avvalgi nomlari = |qachondan beri = |maydon = 87 150 |balandlik turi = |AP markazi balandligi = |iqlim = |rasmiy til = Turkman tili |aholi = 1 480 400 |sanalgan yil = 2005 |zichlik = 16,99 |aglomeratsiya = |milliy tarkib = |konfessiyaviy tarkib = |etnoxronim = |vaqt mintaqasi = +5 |DST = |telefon kodi = +993 3522 |pochta indeksi = |pochta indekslari = |avtomobil kodi = |identifikator turi = |raqamli identifikator = |Commons turkumi = |sayt = |sayt tili = }} <!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi --> '''Mari viloyati''' — Turkmanistondagi viloyat. 1970 yil 14 dekabrda tashkil etilgan (dastlab 1939-yil 21 noyabrda tashkil etilib. 1963-yil 10-yanvarda tugatilgan edi). Gʻarbdan Axal, shim. va shim,-sharkdan Lebap viloyatlari. jan. va jan.-sharkdan Eron va Afgʻoniston bilan chegaradosh. Maydoni 86,8 ming km². Aholisi 1146,8 ming kishi (1995). 10 tuman, 4 shahar, 18 shaharcha bor. Aholisi, asosan, turkmanlar, shuningdek, oʻzbek, rus, qozoq, tatar va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Aholining oʻrtacha zichligi 1&nbsp;km² ga 9,9 kishi. Shaharlari: Mari, Bayramali, Yoʻloʻtan, Sarhadobod. Mari viloyati sanoat korxonalari, asosan, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlashga ixtisoslashgan. Mari, Bayramali, Yoʻloʻtan, Xonhovuz, Murgʻobda paxta, jun va teriga dastlabki ishlov berish korxonalari bor. Jun va paxta yigiriladi, adyol, choyshablar ishlab chiqariladi. Oziqovqat sanoati korxonalarida paxta yogʻi, sovun, goʻsht va sut mahsulotlari, sabzavot va meva konservalari, vino tayyorlanadi. Marida mashhur takaturkman gilamlari toʻqiladi. Mari mashinasozlik z-dida ishlab chikarilayotgan neft nasoslari chet mamlakatlarga ham eksport qilinadi. Gaz sanoati rivojlangan. Tabiiy gaz asosiy energetika yoqilgʻisi va kimyoviy xom ashyo boʻlib qolmoqda. Respublikadagi ekin maydonlarining deyarli 50% Mari viloyatidadir. Qishloq xoʻjaligida asosiy ekin paxta hisoblanadi, shuningdek, don, sabzavot va poliz, yem-xashak ekinlari ham ekiladi. Chorvachilik rivojlangan, qorakoʻl teri, jun, pilla tayyorlanadi. Mari shahri yonida axaltaka ot zoti yetishtiriladi. Viloyat respublikaning asosiy asalarichilik rayonidir. Avialiniyalar Marini Ashxobod, Turkmanobod, Otamurot, Saraxs bilan boglaydi. Mari viloyatida umumiy taʼlim, musiqa, kasb-xunar maktablari, madaniyat saroyi, kutubxona, madaniyat uylari, pedagogika, tibbiyot, veterinariya bilim yurtlari, Turkman drama teatri, tarix muzeyi bor. 1938-yildan Mari viloyati gazetasi chikariladi. Kasalxona, poliklinika, feldsher-akusherlik punktlari ishlab turibdi. Bayramalida buyrak kasalliklarini davolaydigan iqlimiy kurort faoliyat koʻrsatadi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> <!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri --> '''Mari viloyati''' ({{lang-tk|Mary welaýaty}}) - [[Turkmaniston]]dagi viloyat. 1922-yilda asos solingan. == Tarixi == == Geografiyasi == Mari viloyati choʻl zonasida, Murgʻob va Tajan daryolari havzasida joylashgan. Shim. qismi Qoraqum choʻliga tutashgan. Markazi Murgʻob va Tajan daryolari deltalarining yotqiziqlaridan tarkib topgan. Qum gilli tekislik. Foydali qazilmalardan tabiiy gaz, qurilish materiallari (qum, gil, ohaktosh, mergel), osh tuzi bor. Iqlimi keskin kontinental, qurgʻoqchil. Iyulning oʻrtacha temperaturasi 28°, 32°, yanvar niki —2", 4°. Yillik yogʻin miqdori 100–300&nbsp;mm. Vegetatsiya davri 210—250 kun. Vaqt-vaqti bilan jan .dan afgʻon shamoli esadi va kuchli chang-toʻzon koʻtariladi. Viloyat hududi xoʻjaliklari suvni Qoraqum kanali, Murgob va Tajan daryolari va shu daryolarda qurilgan suv om-borlaridan oladi. Choʻl rayonlarida artezian suvlariaan foydalaniladi. Tuproqlari oʻtloqi, oʻtloqitaqir, baʼzi joylarda shoʻrxok, boʻz, qum tuproklar. Yovvoyi oʻsimliklardan sakso-vul, cherkez, qandim, qum qiyogʻi, qoʻngʻirbosh, pista, toʻqay oʻsimliklari, qoʻgʻa va boshqa oʻsadi. Yovvoyi hayvonlardan jayran, arhar, qulon, bezoar echkisi, qoplon, sirtlon, asalxoʻr, ech-kemar, kapcha ilon va boshqa turli xil kemiruvchilar, sudraluvchilar bor. Choʻl tabiati va hayvonot olamini qoʻriqlash, pistazorlarni saqlash maqsadida Bodxiz qoʻrikxonasi tashkil qilingan. == Hududiy boʻlinishi == 2022-yil 9-noyabr holatiga koʻra, Mari viloyati tarkibiga 9 tuman ([[Turkman tili|turkmacha]]:etrapy; etraplar (koʻplikda)) va 2 ta shahar, 14 ta shaharcha, 143 ta qishloq yoki qishloq kengashi va 329 ta qishloq kiradi<ref name=decree20221110>{{cite news|url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/67749/postanovlenie-medzhlisa-milli-gengesha-turkmenistana-8 |title=Постановление Меджлиса Милли Генгеша Туркменистана |date=10 November 2022 |language=ru |publisher=Электронная газета «Золотой век»}}</ref><ref name=hakynda>{{cite book|title=Türkmenistanyş Mejlisiniň Karary|chapter=Türkmenistanyň dolandyryş-çäk birlikleriniň Sanawy|date=2010–2018|author=Türkmenistanyň Mejlisi|place=Ashgabat}} This document is reproduced online at https://wiki.openstreetmap.org/wiki/Districts_in_Turkmenistan.</ref><ref name=terr>{{cite web|url=http://www.stat.gov.tm/ru/ba-sahypa/trkmenistany-sebitler-bouna-br-administratiw-klein-blnii/|title=Административно-территориальное деление Туркменистана по регионам по состоянию на 1 января 2017 года|access-date=2018-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20180708220824/http://www.stat.gov.tm/ru/ba-sahypa/trkmenistany-sebitler-bouna-br-administratiw-klein-blnii/|archive-date=2018-07-08|url-status=dead}}</ref>: ===Shaharlari=== * [[Bayramali]]; * [[Mari]]; === Tumanlari === # Bayramali tumani — markazi [[Bayramali]] shahri; # Qoraqum tumani — markazi Yagtiyoʻl shaharchasi; # Mari tumani — markazi [[Mari]] shahri; # Murgʻob tumani — markazi Murgʻob shahri; # Sakarchaga tumani — markazi Sakarchaga shahri; # Taxtabozor tumani — markazi Taxtabozor shahri; # Turkmanqal’a tumani — markazi Turkmanqal’a shahri; # Vakilbozor tumani — markazi Mullanafas nomidagi shaharcha; # Yoʻloʻtan tumani — markazi [[Yoʻloʻtan]] shahri. Turkmaniston parlamentining 2022-yil 9-noyabrdagi qaroriga asosan, ''Oʻgʻuzxon'' va ''Sarhadobod'' tumanlari tugatilib, ularning hududi boshqa tumanlarga qoʻshib yuborilgan<ref name=decree20221110 />. == Eslatma == == Manbalar == {{Turkmaniston viloyatlari}} == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} [[Turkum:Mari viloyati| ]] kas98hb9e8qoq0fypnjz00kxjuolx62 Brünn/Thür. 0 91386 5988325 5656360 2026-04-11T04:36:23Z Gliwi 32143 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Bruenn.png]] → [[File:DEU Brünn (Thüringen) COA.svg]] PNG → SVG 5988325 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Brünn/Thür. | mavqe = [[Kommuna]] | mamlakat = Germaniya | mintaqa turi = Germaniya yerlari{{!}}Yer | mintaqa = Turingiya | jadvalda mintaqa = Turingiya | tuman turi = tuman | tuman = Hildburghausen (tuman) | jadvalda tuman = Hildburghausen (tuman) | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | qaram = | gerb = DEU Brünn (Thüringen) COA.svg | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = 50 | lat_min = 27 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 10 | lon_min = 50 | lon_sec = 0 | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki boʻlinishi = | rahbar turi = | rahbar = Albrecht Oesterlein | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 6,10 | balandlik turi = | AP markazi balandligi = 420 | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 456 | sanalgan yil = 2010 | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = 036878 | pochta indeksi = 98673 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = HBN | identifikator turi = Maʼmuriy birlik identifikatsiyasi raqami{{!}}Rasmiy kodi | raqamli identifikator = 16 0 69 006 | Commons turkumi = Brünn/Thür. | sayt = | sayt tili = de }} '''Brünn/Thür.''' — [[Germaniya]]ning [[Turingiya]] [[Germaniya yerlari|yerida]] joylashgan kommuna. Ushbu kommuna [[Hildburghausen (tuman)|Hildburghausen]] tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 6,10&nbsp;km<sup>2</sup>. 456 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). == Geografiyasi == === Hududi === Brünn/Thür.ning hududi {{wikidata|p2046}} km{{sup|2}}dir. Dengiz sathidan oʻrtacha {{wikidata|p2044}} m balandlikda joylashgan. == Demografiyasi == {{Wikidata/Population}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons turkum|Brünn/Thür.}} {{Germaniya:Hildburghausen tumani shaharlari}} {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Brünn/Thür.}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Germaniya shaharlari]] {{germany-geo-stub}} d7uztrbg0mlfftvjnefmybe8foxbfkd Ballwil 0 154367 5987778 5157962 2026-04-10T13:00:40Z Ziv 151706 ([[c:GR|GR]]) [[File:CHE Ballwil COA.png]] → [[File:CHE Ballwil COA.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 5987778 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti | oʻzbekcha nomi = Ballwil | mavqe = Kommuna | mamlakat = Shveysariya | mintaqa turi = Shveysariya kantonlari{{!}}Kanton | mintaqa = Lucerne (kanton) | jadvalda mintaqa = Lucerne (kanton) | tuman turi = Shveysariya okruglari{{!}}Okrug | tuman = Hochdorf (okrug) | jadvalda tuman = Hochdorf (okrug) | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | qaram = | gerb = CHE Ballwil COA.svg | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = 47 | lat_min = 8 | lat_sec = 59 | lon_dir = E | lon_deg = 8 | lon_min = 18 | lon_sec = 59 | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki bolinishi = | rahbar turi = Burgomistr | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 8,77 | balandlik turi = | AP markazi balandligi = 515 | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 2384 | sanalgan yil = 2007 | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = | pochta indeksi = 6275 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = LU | identifikator turi = Oʻz-oʻzini boshqarish birligi identifikatsiyasi kodi{{!}}Rasmiy kodi | raqamli identifikator = 1023 | Commons turkumi = Ballwil | sayt = http://www.ballwil.ch | sayt tili = de }} '''Ballwil''' [[Shveysariya]]ning [[Lucerne (kanton)]] [[Shveysariya kantonlari|kantonida]] joylashgan kommunadir. Bu kommuna [[Hochdorf (okrug)]] okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 8,77&nbsp;km<sup>2</sup>. 2384 nafar aholi istiqomat qiladi (2007). == Geografiyasi == === Hududi === Ballwilning hududi {{wikidata|p2046}} km{{sup|2}}ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha {{wikidata|p2044}} m balandlikda joylashgan. == Demografiyasi == {{Wikidata/Population}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons turkum|Ballwil}} * [http://www.ballwil.ch Rasmiy sayti] {{ref-de}} {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Ballwil}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Shveysariya shaharlari]] {{swiss-geo-stub}} gj8lv4ccsxjpxzb4qxp1usfqmtnjws9 Fischbach (Lucerne) 0 154511 5987751 5158319 2026-04-10T12:41:47Z Ziv 151706 ([[c:GR|GR]]) [[File:CHE Fischbach (Luzern) COA.png]] → [[File:CHE Fischbach LU COA.svg]] → File replacement: update to new version ([[c:c:GR]]) 5987751 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti | oʻzbekcha nomi = Fischbach | mavqe = Kommuna | mamlakat = Shveysariya | mintaqa turi = Shveysariya kantonlari{{!}}Kanton | mintaqa = Lucerne (kanton) | jadvalda mintaqa = Lucerne (kanton) | tuman turi = Shveysariya okruglari{{!}}Okrug | tuman = Willisau (okrug) | jadvalda tuman = Willisau (okrug) | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | qaram = | gerb = CHE Fischbach LU COA.svg | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = 47 | lat_min = 9 | lat_sec = 19 | lon_dir = E | lon_deg = 7 | lon_min = 54 | lon_sec = 29 | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki bolinishi = | rahbar turi = Burgomistr | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 8.04 | balandlik turi = | AP markazi balandligi = 637 | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 719 | sanalgan yil = 2006 | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = | pochta indeksi = 6145 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = LU | identifikator turi = Oʻz-oʻzini boshqarish birligi identifikatsiyasi kodi{{!}}Rasmiy kodi | raqamli identifikator = 1129 | Commons turkumi = Fischbach LU | sayt = http://www.fischbach-lu.ch | sayt tili = de }} '''Fischbach ''' [[Shveysariya]]ning [[Lucerne (kanton)]] [[Shveysariya kantonlari|kantonida]] joylashgan kommunadir. Bu kommuna [[Willisau (okrug)]] okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 8.04&nbsp;km<sup>2</sup>. 719 nafar aholi istiqomat qiladi (2006). == Geografiyasi == === Hududi === Fischbachning hududi {{wikidata|p2046}} km{{sup|2}}ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha {{wikidata|p2044}} m balandlikda joylashgan. == Demografiyasi == {{Wikidata/Population}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons turkum|Fischbach (Lucerne)}} * [http://www.fischbach-lu.ch Rasmiy sayti] {{ref-de}} {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Fischbach (Lucerne)}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Shveysariya shaharlari]] {{swiss-geo-stub}} 8rs89nn4190xvxnf1kn6ngr2ooanxr1 Hochdorf (Lucerne) 0 154531 5987802 5158502 2026-04-10T13:13:37Z Ziv 151706 ([[c:GR|GR]]) [[File:CHE Hochdorf COA.png]] → [[File:CHE Hochdorf COA.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 5987802 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti | oʻzbekcha nomi = Hochdorf | mavqe = Kommuna | mamlakat = Shveysariya | mintaqa turi = Shveysariya kantonlari{{!}}Kanton | mintaqa = Lucerne (kanton) | jadvalda mintaqa = Lucerne (kanton) | tuman turi = Shveysariya okruglari{{!}}Okrug | tuman = Hochdorf (okrug) | jadvalda tuman = Hochdorf (okrug) | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | qaram = | gerb = CHE Hochdorf COA.svg | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = 47 | lat_min = 9 | lat_sec = 59 | lon_dir = E | lon_deg = 8 | lon_min = 17 | lon_sec = 20 | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki bolinishi = | rahbar turi = Burgomistr | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 10.30 | balandlik turi = | AP markazi balandligi = 491 | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 8087 | sanalgan yil = 2006 | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = | pochta indeksi = 6280-6283 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = LU | identifikator turi = Oʻz-oʻzini boshqarish birligi identifikatsiyasi kodi{{!}}Rasmiy kodi | raqamli identifikator = 1031 | Commons turkumi = Hochdorf LU | sayt = http://www.hochdorf.ch | sayt tili = de }} '''Hochdorf ''' [[Shveysariya]]ning [[Lucerne (kanton)]] [[Shveysariya kantonlari|kantonida]] joylashgan kommunadir. Bu kommuna [[Hochdorf (okrug)]] okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 10.30&nbsp;km<sup>2</sup>. 8087 nafar aholi istiqomat qiladi (2006). == Geografiyasi == === Hududi === Hochdorfning hududi {{wikidata|p2046}} km{{sup|2}}ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha {{wikidata|p2044}} m balandlikda joylashgan. == Demografiyasi == {{Wikidata/Population}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons turkum|Hochdorf (Lucerne)}} * [http://www.hochdorf.ch Rasmiy sayti] {{ref-de}} {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Hochdorf (Lucerne)}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Shveysariya shaharlari]] {{swiss-geo-stub}} 95licgn4yctphddlkbl2aa517ggyu4d Wolfhalden 0 157187 5987916 5159755 2026-04-10T14:37:10Z Ziv 151706 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wolfhalden Blazono.png]] → [[File:CHE Wolfhalden COA.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 5987916 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | oʻzbekcha nomi = Wolfhalden | mavqe = Kommuna | mamlakat = Shveysariya | mintaqa turi = Shveysariya kantonlari{{!}}Kanton | mintaqa = Appenzell Ausserrhoden | jadvalda mintaqa = Appenzell Ausserrhoden | tuman turi = Shveysariya okruglari{{!}}Okrug | tuman = | jadvalda tuman = | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | qaram = | gerb = | bayroq = CHE Wolfhalden COA.svg | lat_dir = N | lat_deg = 47 | lat_min = 27 | lat_sec = 14 | lon_dir = E | lon_deg = 9 | lon_min = 33 | lon_sec = 3 | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki bolinishi = | rahbar turi = Burgomistr | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 6.94 | balandlik turi = | AP markazi balandligi = 716 | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 1728 | sanalgan yil = 2006 | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = | pochta indeksi = 9427 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = AR | identifikator turi = Oʻz-oʻzini boshqarish birligi identifikatsiyasi kodi{{!}}Rasmiy kodi | raqamli identifikator = 3038 | Commons turkumi = Wolfhalden | sayt = http://www.wolfhalden.ch | sayt tili = de }} '''Wolfhalden''' [[Shveysariya]]ning [[Appenzell Ausserrhoden]] [[Shveysariya kantonlari|kantonida]] joylashgan kommunadir. Maydoni – 6.94&nbsp;km<sup>2</sup>. 1728 nafar aholi istiqomat qiladi (2006). == Geografiyasi == === Hududi === Wolfhaldenning hududi {{wikidata|p2046}} km{{sup|2}}ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha {{wikidata|p2044}} m balandlikda joylashgan. == Demografiyasi == {{Wikidata/Population}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons turkum|Wolfhalden}} * [http://www.wolfhalden.ch Rasmiy sayti] {{ref-de}} {{DEFAULTSORT:Wolfhalden}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Shveysariya shaharlari]] {{swiss-geo-stub}} {{Tashqi havolalar}} bhos63k0934mfho1cy4coos0oq0ywi9 Talab va taklif 0 274328 5988076 5889080 2026-04-10T18:06:05Z Tshoxruz 07 202968 Xatoni tuzatdim 5988076 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Supply-and-demand.svg|thumb|S - taklif<br>D - Talab<br>P - mahsulot narxi<br>Q - mahsulot miqdori]] Talab va taklif [[narx]]ni shakllantiradi, shu bilan birga [[narx]] talab va taklif oʻrtasidagi nisbatni aniqlab beradi. <!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi --> '''Talab va taklif''' — bozor iqtisodiyotining fundamental tushunchalari bo'lib bozor qanday ishlashini tushuntiradi. Talab (tovarlar va xizmatlarga talab) — xaridor, isteʼmolchining bozorda muayyan tovarlarni, neʼmatlarni sotib olish istagi; bozorga chiqqan va pul imkoniyatlari bilan taʼminlangan ehtiyojlari. Ehtiyoj pul va narx vositasida talabga aylanadi. Rasman olganda talab '''-''' bu iste’molchilarning ma’lum bir vaqt ichida, ma’lum narxda sotib olishni istagan va qodir bo‘lgan tovar yoki xizmat miqdoridir. Masalan, oziq-ovqat tovarlari, sanoat mollari, maishiy va ijtimoiy xizmatlarga boʻlgan talablar tovarlarga talab tuzilmasini tashkil etadi. Mazmuni va harakati jihatidan haqiqiy, oʻsayotgan, barqaror qondirilgan, qondirilishi kechiktirilgan, qondirilmagan, meʼyordagi va boshqa talablarga boʻlinadi. Har bir isteʼmolchining, yaʼni alohida shaxs, oila, korxona, firmaning biror tovar toʻplamiga yoki tovarlarga bildirilgan talablari yakka talab deyiladi. Muayyan tovarga yoki tovarlar toʻplamiga barcha xaridorlar bildirgan talab yigʻindisi bozor talabi, barcha bozorlarda barcha tovarlarga jamiyat miqiyosida bildirilgan ijtimoiy talab [[yalpi talab]] deyiladi. Talab miqdorining oʻzgarishiga bir qancha omillar taʼsir qiladi. Ularning o'rasida eng muximi narx omilidir. Tovar narxining pasayishi sotib olinadigan tovar miqdorining oʻsishi va aksincha, narxning oʻsishi xarid miqdorining kamayishiga olib keladi. Taklif — muayyan vaqtda va muayyan narxlar bilan bozorga chiqarilgan va chiqarilishi mumkin boʻlgan tovarlar va xizmatlar miqdori bilan ifoda etiladi; taklif ishlab chiqaruvchi (sotuvchi)larning oʻz tovarlarini sotishga (bozorga) taklif etish istagi. Bozorda tovar narxi bilan uning taklifi miqdori oʻrtasqda bevosita bogʻliqlik mavjud: narx qanchalik yuqori boʻlsa, boshqa sharoitlar oʻzgarmagan hollarda, sotish uchun shuncha koʻproq tovar taklif etiladi, yoki aksincha, narx pasayishi bilan taklif hajmi qisqaradi. Masalan, 10 soʻm narxda 3 tovar birligi taklif etiladi, agar narx 15 soʻmga koʻtarilsa, taklif hajmi 5 birlikka qadar koʻpayadi, agar narx 20 soʻmga yetsa, taklif hajmi 6 birlikka yetadi. Shunday qilib, taklif miqdorining oʻzgarishlari taklif egri chizigʻida bir nuqtadan ikkinchisiga koʻchishida oʻz ifodasini topadi. Egri chiziqning ijobiy ogʻishi tovar narxi bilan uning taklifi miqdori oʻrtasidagi bevosita bogʻliqdikni aks ettiradi. Tovar taklifiga, tovarning oʻz narxidan tashqari bir qator omillar: shu tovarni ishlab chiqarish uchun zarur boʻlgan resurslar narxlari; qoʻllaniladigan texnologiya; soliqlar va dotatsiyalar; taqchillik yoki narxlar oʻzgarishlarini kutish; bozordagi sotuvchilar soni va boshqa taʼsir koʻrsatadi. Masalan, resurslarning arzonlashuvi muayyan tovarni ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytiradi, bu esa uning taklifi oʻsishini ta'minlaydi.'''Taklif elastikligi''' — bu narx o‘zgarganda taklif (ishlab chiqaruvchilar taklif qiladigan mahsulot miqdori) qanchalik darajada o‘zgarishini ko‘rsatadi. Qisqa qilib aytganda Taklif elastikligi — narxning o‘zgarishiga nisbatan taklif miqdorining sezgirlik darajasidir. Talab va taklifning tub mazmuni ularning narx orqali oʻzaro aloqadorlikda mavjud boʻlishidir. Bu aloqadorlik — talab va taklif qonuni bozor iqtisodiyotining obʼyektiv qonuni hisoblanadi. Talab va taklif qonuniga koʻra bozordagi taklif va talab faqat miqdoran emas, balki oʻzining tarkibi jihatidan ham bir-biriga moye kelishi kerak, shundagina bozor muvozanatiga erishiladi. Bu qonun ayirboshlash qonuni boʻlib, bozorni boshqaruvchi va tartiblovchi kuch darajasiga koʻtariladi. Unga koʻra bozordagi talab oʻzgarishlari darhol ishlab chiqarishga yetkazilishi kerak. Bozordagi Talab va taklif nisbatiga qarab ishlab chiqarish surʼatlar va tuzilmasi tashkil topadi. Jamiyat bu qonundan bozor muvozanatiga alokador omillarga taʼsir etish orkali foydalanadi. Talab va taklif qonunning nazariy asoslari dastlab A. Marshall asarlarida ifodalab berilgan. == Adabiyot == * Shodmonov Sh. va boshqa, Iqtisodiyot nazariyasi, T., 2003; Tojiboyeva D., Iqtisodiyot nazariyasi, T., 2003. Ahmadjon Oʻlmasov, Muxtor Rasulov. <!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri --> == Talab == [[Ehtiyoj]] kishilarning hayotiy vositalariga boʻlgan zaruriyatini ifodalovchi ilmiy kategoriya sifatida taraqqiyotning hamma bosqichlari uchun umumiy va doimiydir. Uning [[bozor iqtisodiyoti]] sharoitidagi tarixiy koʻrinishi talab tushunchasidir. Talab ehtiyojdan farq qilib, mustaqil iqtisodiy kategoriya (ilmiy tushuncha) sifatida amal qiladi. Ehtiyojning faqat [[pul]] bilan taʼminlangan qismi talabga aylanadi. Demak, '''talab — bu pul bilan taʼminlangan ehtiyojdir.''' [[Ehtiyoj]] zarur miqdordagi [[pul]] bilan taʼminlanmasa, u ''"xohish"'', ''"istak"'' boʻlib qolaveradi. Talabning bir qator muqobil variantlari mavjud boʻladi, chunki [[narx]] oʻzgarishi bilan tovarning sotib olinadigan miqdori ham oʻzgaradi. Shu bogʻliqlikdan kelib chiqib, talabga quyidagicha taʼrif berish mumkin: '''maʼlum vaqt oraligʻida, narxlarning mavjud darajasida isteʼmolchilarning tovar va xizmatlar maʼlum turlarini sotib olishga qodir boʻlgan ehtiyoji'''. == Taklif == Maʼlum vaqt oraligʻidagi [[narx]]larning muayyan darajasida [[ishlab chiqaruvchi]] yoki [[sotuvchi]]lar tomonidan maʼlum turdagi [[tovar]] va [[xizmat]]larning DAROMAD VA FOYDA olish maqsadida [[bozor]]ga chiqarilgan miqdoriga taklif deyiladi. [[Narx]] oʻzgarishi bilan sotishga chiqariladigan mahsulot miqdori ham oʻzgarishi sababli talab kabi taklifning ham bir qator muqobil variantlari mavjud boʻladi. Taklif narxlarning turli darajasida qancha miqdordagi mahsulotning sotishga chiqarilishini koʻrsatadi. [[Narx]]ning oshishi bilan shunga mos ravishda sotishga chiqariladigan tovarlar taklifi miqdori ham ortadi, narxning tushishi bilan taklif hajmi qisqaradi. 1. Talab tushunchasi va uning miqdoriga ta’sir qiluvchi omillar. Talab qonuni Biz ehtiyoj tushunchasi haqida dastlabki bobda ga’irgan edik. Ehtiyoj kishilarning hayotiy vositalariga bo’lgan zaruriyatini ifodalovchi ilmiy kategoriya sifatida taraqqiyotning hamma bosqichlari uchun umumiy va doimiydir. Uning bozor iqtisodiyoti sharoitidagi tarixiy ko’rinishi talab tushunchasidir. Talab ehtiyojdan farq qilib, mustaqil iqtisodiy kategoriya (ilmiy tushuncha) sifatida amal qiladi. Ehtiyojning faqat ʻul bilan ta’minlangan qismi talabga aylanadi. Demak, talab – bu ʻul bilan ta’minlangan ehtiyojdir. Ehtiyoj zarur miqdordagi ʻul bilan ta’minlanmasa, u «xohish», «istak» bo’lib qolaveradi. Talabning bir qator muqobil variantlari mavjud bo’ladi, chunki narx o’zgarishi bilan tovarning sotib olinadigan miqdori ham o’zgaradi. Shu bog’liqlikdan kelib chiqib, talabga quyidagicha ta’rif berish mumkin: ma’lum vaqt oralig’ida, narxlarning mavjud darajasida iste’molchilarning tovar va xizmatlar ma’lum turlarini sotib olishga qodir bo’lgan ehtiyoji talab deyiladi. Boshqacha qilib aytganda talab – ʻul bilan ta’minlangan ehtiyojdir. Talablar turlicha bo’lib, odatda bir xil tovar yoki xizmatlarga bo’lgan talabning ikki turi farq qilinadi: yakka talab va bozor talabi. Har bir iste’molchining, ya’ni alohida shaxs, oila, korxona, firmaning tovarning shu [[Urugʻ (zoologiya)|turiga]] bo’lgan talabi yakka talab deyiladi. Bir qancha (ko’’chilik) iste’molchilarning shu turdagi tovar yoki xizmatga bo’lgan talablari yig’indisi bozor talabi deyiladi. Hozirda iqtisodiy adabiyotlarda talabning turli ko’rinishlari ajratishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Jumladan, ishlab chiqarish omillariga talab (ishlab chiqarish talabi) va iste’mol buyumlariga talab (aholi talabi) farqlanadi. Shuningdek, haqiqiy (tovar va xizmatlarga haqiqatda namoyon bo’luvchi), qondirilgan (haqiqiy talabning bozorda tovar va xizmat sotib olish orqali qondirilgan qismi) va qondirilmagan (haqiqiy talabning bozorda zarur tovarlarning yo’qligi yoki ular assortimenti va sifatining xaridor talabiga javob bermasligi sababli qondirilmagan qismi) talablar farqlanadi. Qondirilmagan talab turli shakllarda namoyon bo’lishi mumkin: yashirin, joriy, harakatchan, to’’langan talab. Tovarga bo’lgan talab ko’’lab omillar, masalan, reklamadan foydalanish, moda va didlar, afzal ko’rish, atrof-muhit, tovarlarni qo’lga kiritish imkoniyati, daromad miqdori, naflilik, o’zaro o’rinbosar tovarlar narxi, aholi soni, kelgusidagi narxlarning o’zgarishi va boshqalarning ta’sirida o’zgarishi mumkin. Shunga ko’ra, ekzogen va endogen talab farqlanadi. Ekzogen talab – bu davlat yoki erkin bozor tizimidan tashqaridagi qandaydir kuchning aralashuvi natijasida o’zgargan talab. Endogen yoki ichki talab – bu jamiyatda mavjud bo’lgan omillar ta’sirida jamiyat ichida tarkib to’gan talab. == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} [[Turkum:Iqtisodiyot va moliya]] {{economy-stub}} kngk052cef1ci4zc15zh44rbss59o8i Raqobat 0 418228 5988253 5522684 2026-04-10T19:39:12Z Tshoxruz 07 202968 Qoʻshimcha maʼlumot kiritdim 5988253 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Tennieldumdee.jpg|thumb| [[Tweedledum va Tweedledee]], [[Lyuis Kerrollning]] ''[[Through the Looking-Glass|"Koʻzoynak orqali"]]'' filmidagi xayoliy raqiblar<ref name="culture">{{Kitob manbasi |last=Richardson |first=Kay |url=https://books.google.com/books?id=DHDF1DdCLHoC&pg=PA113 |title=Political Culture and Media Genre: Beyond the News |date=January 1, 2013 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=9780230354098 |pages=113 |language=en}}</ref>.]] '''Raqobat''' – bozordagi korxonalar (yoki sotuvchilar) o‘rtasida xaridorlarni jalb qilish, ko‘proq foyda olish va o‘z mahsulotini sotish uchun kurash jarayonidir shu bilan birga bu ikki kishi yoki guruhning doimiy raqobatbardosh munosabatlardagi holati. Raqobat – bu raqobatlashayotgan ikki tomon oʻrtasidagi „bir-biriga qarshi“ munosabati. Oʻzaro munosabatlarning oʻzini „raqobat“ deb ham atash mumkin, yoki har bir ishtirokchi bir-biri bilan '''raqib''' boʻladi. Kimningdir asosiy raqibini '''ashaddiy raqib''' deb atash mumkin. Raqobatni „aktyorlar qaysi davlatlar raqobatchilarga yetarlicha tahdid solayotganini aniqlaydigan idrokiy tasniflash jarayoni“ deb taʼriflash mumkin<ref>{{Cite journal|last=Thompson|first1=William R.|title=Identifying Rivals and Rivalries in World Politics|url=https://archive.org/details/sim_international-studies-quarterly_2001-12_45_4/page/557|journal=International Studies Quarterly|year=2001|volume=45|issue=4|pages=557–586|doi=10.1111/0020-8833.00214 | issn=0020-8833 }}</ref>. Raqobat bir tomonning doimiy hukmronligiga olib kelmasdan, davom etishi uchun „teng tomonlar oʻrtasidagi raqobat munosabatlari“ boʻlishi kerak<ref>{{Kitob manbasi |last=Michael Brecher |title=The world of protracted conflicts |date=May 26, 2016 |isbn=978-1-4985-3188-7 |oclc=1253439132 |page=11}}; citing {{Jurnal manbasi |last=Gary Goertz |last2=Paul F. Diehl |date=June 1993 |title=Enduring Rivalries: Theoretical Constructs and Empirical Patterns |volume=37 |issue=2 |pages=147–171}}</ref>. Siyosatshunos Jon A. Vaskesning taʼkidlashicha, kuchlar tengligi haqiqiy raqobat mavjud boʻlishi uchun zaruriy komponent hisoblanadi, ammo boshqalar bu elementga etiroz bildiradi<ref>{{Kitob manbasi |last=Michael Brecher |title=The world of protracted conflicts |date=May 26, 2016 |isbn=978-1-4985-3188-7 |oclc=1253439132 |page=11}}</ref>. Raqobat jamiyatning turli sohalarini uchrab turadi va „inson munosabatlarining barcha darajalarida koʻp“<ref>{{Kitob manbasi |last=Thompson |first=William R. |title=Great power rivalries |year=1999 |isbn=1-57003-279-3 |oclc=40142926 |page=3}}</ref>. Koʻpincha doʻstlar, firmalar, [[sport jamoalari]], [[Maktab|maktablar]] va [[Universitet|universitetlar]] oʻrtasida mavjud. Bundan tashqari, „oilalilar, siyosatchilar, siyosiy partiyalar, etnik guruhlar, mamlakatlar va shtatlarning mintaqaviy boʻlimlari har xil uzunlikdagi va intensivlikdagi doimiy raqobatda ishtirok etadilar“. Raqobat turli tomonlar oʻrtasidagi marosimlar mahsulidan rivojlanadi. Baʼzi hollarda, raqobat „shunchalik kuchli boʻladiki, aktyorlar faqat oʻz harakatlari bilan raqiblariga zarar yetkazishi yoki foyda keltirishi haqida tashvishlanishadi“. == Kelib chiqishi va maʼnosi == [[Fayl:Myrbach-Prussian_Garde_du_Corps.jpg|thumb| Fransiya va Germaniya oʻrtasidagi raqobat. Ikki millat davlati bor ekan; Bu yerda, Prussiya Gardes du Korpusining zobitlari urush qoʻzgʻatmoqchi boʻlib, 1806-yilning kuzida Berlindagi Fransiya elchixonasi zinapoyasida qilichlarini kutarib turishgan<ref>{{Kitob manbasi |last=Richardson |first=Kay |url=https://books.google.com/books?id=DHDF1DdCLHoC&pg=PA113 |title=Political Culture and Media Genre: Beyond the News |date=January 1, 2013 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=9780230354098 |pages=113 |language=en}}</ref>.]] Raqobat odatda odamlar yoki guruhlar oʻrtasidagi raqobatni anglatadi, bu yerda har biri boshqasidan koʻra koʻproq muvaffaqiyat qozonishga intiladi. Shu bilan bir qatorda feʼl (soʻz turkumi) shaklida qoʻllanilganda ([[Amerika ingliz tilida]] raqobatlashuvchi va raqobatlashuvchi, [[Britaniya ingliz]] tilida raqobatlashuvchi va raqobatlashuvchi) tenglik munosabatini koʻrsatishi mumkin<ref name="mw1">{{Veb manbasi |sarlavha=rivalry |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/rivalry |ish=Merriam-Webster |qaralgan sana=December 4, 2018}}</ref>. ''Raqib'' soʻzini kelib chiqishi [[o'rta fransuz]] va [[Lotin tili|lotincha]] ''rivalis,'' [[Fransuz tili|fransuzcha]] ''rivus'' soʻzlaridan kelib chiqqan boʻlib, boshqasi bilan bir xil ariq va daryodan suv ichadigan yoki undan foydalanadigan odamni anglatadi<ref name="SkeatSkeat1993">{{Kitob manbasi |last=Skeat |first=Walter W. |title=The Concise Dictionary of English Etymology |url=https://archive.org/details/concisedictionar0000skea |year=1993 |publisher=Wordsworth Editions |isbn=978-1-85326-311-8}}</ref>{{Rp|404}}<ref name="Inc1991">{{Kitob manbasi |last=Inc |first=Merriam-Webster |title=The Merriam-Webster New Book of Word Histories |url=https://books.google.com/books?id=IrcZEZ1bOJsC |year=1991 |publisher=Merriam-Webster |isbn=978-0-87779-603-9}}</ref> {{Rp|400}}. Bu soʻz ingliz tiliga taxminan 1577-yilda kirib kelgan va [[William Shakespeare|Uilyam Shekspirning]] 1623-yilda yozilganh ''[[Veronadagi ikki janob]]'' kitobida aytib oʻtilgan<ref name="mw">{{Veb manbasi |sarlavha=It Takes Two: The History of 'Rival' And, historically speaking, they were thirsty |url=https://www.merriam-webster.com/words-at-play/it-takes-two-the-history-of-rival |ish=[[Merriam-Webster]] |qaralgan sana=December 4, 2018}}</ref>{{Efn|Although superficially similar to the word ''river'', the two do not share an origin, with ''river'' instead being derived from the Latin ''ripa'' for "bank" or "shore".<ref name="mw"/>}}. [[Jeyms Mark Bolduin]] 1902-yilda oʻzining ''"Falsafa va psixologiya lugʻati"'' da raqobatning uchta asosiy turini aniqlagan. # biologik raqobat # shaxsiy yoki ongli raqobat # savdo va sanoatda raqobat<ref name="BaldwinRand1902">{{Kitob manbasi |last=Baldwin |first=James Mark |title=Dictionary of Philosophy and Psychology: Prefatory note. Text, Le-Z. Addenda: indices. I. Greek terms. II. Latin terms. III. German terms. IV. French terms. V. Italian terms |url=https://books.google.com/books?id=Dc8YAAAAIAAJ |year=1902 |publisher=Macmillan}}</ref>. Shu bilan bir qatorda, Kilduff va uning hamkasblari 2010-yilda oʻzlarining sharhlarida [[Raqobatning|raqobatni]] uch turga (individual, guruh va tashkilot) ga boʻlgan va raqobatni „sub’ektiv raqobat munosabatlari“ sifatida ajratib koʻrsatishgan, bu albatta „psixologik ishtirokning kuchayishi va sezilarli ulushlar“ ni talab qiladi<ref>{{Cite journal|last=Kilduff|first1=Gavin J.|last2=Elfenbein|first2=Hillary Anger|authorlink2=Hillary Anger Elfenbein|last3=Staw|first3=Barry M.|title=The psychology of rivalry: A relationally dependent analysis of competition|url=https://archive.org/details/sim_academy-of-management-journal_2010-10_53_5/page/943|journal=[[Academy of Management Journal]]|date=2010|volume=53|issue=5|pages=943–969|doi=10.5465/amj.2010.54533171}}</ref>. Koʻproq zamonaviy tadqiqotlar raqobatni oʻrnatish uchun zarur boʻlgan oʻxshashlik, yaqinlik va tarixni aniqlaydi, boshqalari esa shafqatsizlik bilan raqib munosabatlarini mustahkamlash uchun raqobat tarixiga boʻlgan ehtiyojni kamaytirishi mumkinligini taxmin qilishdi<ref>{{Veb manbasi |muallif=Pigott |ism=Stacy |sarlavha=Rivalries Affect Risk in Sports, Business |url=https://uanews.arizona.edu/story/rivalries-affect-risk-sports-business |ish=University of Arizona News |qaralgan sana=December 4, 2018 |sana=October 9, 2017}}</ref>. === Arxiv === Agar biror shaxs yoki tashkilotning bir nechta raqiblari boʻlsa, eng muhimini ashaddiy '''raqib''' deb atash mumkin<ref>''Collins Cobuild Advanced Dictionary of English'' (2016), p. 59.</ref>. Badiiy adabiyotda tez-tez takrorlanib turadigan qahramon sifatida qahramonlar uchun ashaddiy raqib yoki [[Bosh dushman|ashaddiy dushman]] boʻlib xizmat qilishi odatiy holdir. Biroq, ashaddiy raqibni dushmandan ajratish ham mumkin, ikkinchisi esa qahramonning azaliy yoki doimiy dushmani boʻlmasa ham, uni magʻlub qila olmaydigan dushmandir<ref>{{Citation |last=Sage Michael |title=How to Become a Superhero: the Ultimate Guide to the Ultimate You! |page=228 |year=2011}}</ref>. == Oʻrtoqlik bahslari == Raqobatchilar muayyan masalalar yoki natijalar boʻyicha kelishmovchilikda qoladigan, ammo fuqarolik munosabatlarini saqlab qoladigan raqobatni '''doʻstona raqobat''' deb atashadi. Universitetlar kabi institutlar koʻpincha doʻstona raqobatni davom ettiradilar, „doʻstona raqobat, agar u etishmayotgan boʻlsa, boshqalar uning oʻrnini bosishini bilgan holda, institutni taklif qiladigan eng yaxshi narsalarni oldinga olib chiqishga undaydi“<ref>{{Kitob manbasi |last=Roche |first=Mark William |title=Realizing the Distinctive University: Vision and Values, Strategy and Culture |url=https://books.google.com/books?id=ipYHDgAAQBAJ |date=February 28, 2017 |publisher=University of Notre Dame Press |isbn=978-0-268-10149-7}}</ref>. Baʼzi hollarda korporatsiyalar, sport ligalari yoki harbiy qismlar kabi muassasalar ushbu muassasa ichidagi kichik guruhlar oʻrtasida doʻstona raqobatni ragʻbatlantirishi mumkin<ref>{{Kitob manbasi |last=Charlotte Brewer |title=Treasure-house of the language: the living OED |url=https://archive.org/details/treasurehouseofl0000brew |isbn=978-0-300-12429-3 |oclc=122261575 |year=2007 |page=[https://archive.org/details/treasurehouseofl0000brew/page/24 24]}}</ref><ref name="Mason">{{Citation |last=Tony Mason |title=Sport and the Military: The British Armed Forces 1880–1960 |page=17 |year=2010 |isbn=978-1139788977 |last2=Eliza Riedi}}.</ref>. Misol uchun, 1870-yillarda Britaniya armiyasi sport musobaqasini oʻtkazdi, unda alohida harbiy qismlar ichki birlikni rivojlantirish uchun boʻlinmalar oʻrtasida doʻstona raqobatni keltirib chiqarish uchun boshqa boʻlinmalar tomonidan tanlanganlar bilan raqobatlashadigan aʼzolarni tanladilar. Bunday raqobat, guruhlarning alohida aʼzolarini yanada samaraliroq raqobatlashishga undash uchun ragʻbatlantirilishi mumkin. == Asosiy Vazifalari == • Bozorda narxlarni tartibga soladi • Sifatni oshirishga majbur qiladi • Yangi texnologiyalarni joriy etishga undaydi • Resurslardan samarali foydalanishni ta’minlaydi == Effektlari == Raqobat motivatsiyani oshirishi, koʻproq harakat qilish va yaxshi ishlashga olib kelishi mumkin<ref>{{Veb manbasi |muallif=Hutson |ism=Matthew |sarlavha=How Rivalries Bring Out Our Best — and Worst |url=https://www.thecut.com/2014/06/why-the-us-needs-a-soccer-rival.html |ish=The Cut |sana=June 26, 2014 |qaralgan sana=December 4, 2018}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=The Upside of Rivalry: Higher Motivation, Better Performance |url=https://www.psychologicalscience.org/news/minds-business/the-upside-of-rivalry-higher-motivation-better-performance.html |ish=[[Association for Psychological Science]] |sana=September 4, 2014}}</ref>. Ular shuningdek, ishtirokchilar oʻrtasida katta [[xavf-xatarli xatti-harakatlarga]] hissa qoʻshishi va axloqsiz xatti-harakatlarga moyilligini oshirishi mumkin<ref>{{Veb manbasi |muallif=Pigott |ism=Stacy |sarlavha=Rivalries Affect Risk in Sports, Business |url=https://uanews.arizona.edu/story/rivalries-affect-risk-sports-business |ish=University of Arizona News |qaralgan sana=December 4, 2018 |sana=October 9, 2017}}</ref><ref>{{Cite journal|last=To|first1=Christopher|last2=Kilduff|first2=Gavin|last3=Ordóñez|first3=Lisa D.|last4=Schweitzer|first4=Maurice E.|title=Research: We Take More Risks When We Compete Against Rivals|url=https://hbr.org/2018/07/research-we-take-more-risks-when-we-compete-against-rivals|journal=[[Harvard Business Review]]|access-date=December 4, 2018|date=July 17, 2018}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Yip|first1=Jeremy A.|last2=Schweitzer|first2=Maurice E.|last3=Nurmohamed|first3=Samir|title=Trash-talking: Competitive incivility motivates rivalry, performance, and unethical behavior|journal=[[Organizational Behavior and Human Decision Processes]]|date=January 2018|volume=144|pages=125–144|doi=10.1016/j.obhdp.2017.06.002}}</ref><ref name="whatever">{{Citation |last=Kilduff |first=Gavin J. |title=Whatever it takes: Rivalry and unethical behavior |url=https://www0.gsb.columbia.edu/mygsb/faculty/research/pubfiles/16170/Galinsky%20Rivalry%20and%20unethical%20behavior.pdf |access-date=December 4, 2018 |last2=Galinsky |first2=Adam D. |last3=Gallo |first3=Edoardo |last4=Reade |first4=J. James}}</ref>. Ushbu farqlar guruhlar va shaxslar tomonidan notoʻgʻri qaror qabul qilishga olib kelishi mumkin, bu esa raqobat boʻlmaganda sodir boʻlmasligi mumkin. Adabiyotlarda koʻrib chiqilgan misollar orasida 1994-yilda figurali uchuvchi [[Tonya Xardingning]] raqibi [[Nensi Kerriganga]] qilgan [[hujumlari]], [[Britaniya Airways kompaniyasi|British Airways]] tomonidan sudda oʻzlarining biznes raqibi [[Virgin Atlanticga]] qarshi bir qator axloqiy boʻlmagan xatti-harakatlarni (jumladan, maxfiy maʼlumotlarni oʻgʻirlash va tarqatish) qilganliklarini tan olishlari kiradi. Bosh direktori [[Richard Branson|Richard Brenson]] haqidagi mish-mishlar va [[Boston Scientific kompaniyasining]] [[Guidant]] kompaniyasini sotib olishda („eng yomoni ikkinchi“ deb ataladi) ortiqcha toʻlangani, chunki ular oʻzlarining raqibi [[Johnson & Johnson]] kompaniyasiga qarshi taklif qilganlar<ref name="duff">{{Cite journal|last=Kilduff|first1=Gavin J.|last2=Elfenbein|first2=Hillary Anger|authorlink2=Hillary Anger Elfenbein|last3=Staw|first3=Barry M.|title=The psychology of rivalry: A relationally dependent analysis of competition|url=https://archive.org/details/sim_academy-of-management-journal_2010-10_53_5/page/943|journal=[[Academy of Management Journal]]|date=2010|volume=53|issue=5|pages=943–969|doi=10.5465/amj.2010.54533171}}</ref><ref>{{Citation |last=Kilduff |first=Gavin J. |title=Whatever it takes: Rivalry and unethical behavior |url=https://www0.gsb.columbia.edu/mygsb/faculty/research/pubfiles/16170/Galinsky%20Rivalry%20and%20unethical%20behavior.pdf |access-date=December 4, 2018 |last2=Galinsky |first2=Adam D. |last3=Gallo |first3=Edoardo |last4=Reade |first4=J. James}}</ref>. Haddan tashqari holatda, raqiblar oʻrtasidagi raqobat „jismoniy zararga qadar kuchayishi ehtimoli bor“<ref name="Thompson">{{Kitob manbasi |last=Thompson |first=William R. |title=Great power rivalries |year=1999 |isbn=1-57003-279-3 |oclc=40142926 |page=3}} </ref>. == Yana qarang == {{Portal|Business|Psychology|Society|Sports }}{{Portal|Business|Psychology|Society|Sports }}{{Portal|Business|Psychology|Society|Sports }} * [[Aka-uka Dassler janjali]] * [[Sariq va qoramag'iz o'rtasidagi raqobat]] * [[Kollejdagi raqobat]] * [[Dushman]] * [[Guruh dinamikasi]], xatti-harakatlari va ijtimoiy guruhlar ichida yoki oʻrtasida sodir boʻladigan psixologik jarayonlar * [[Sport musobaqalari ro'yxati]] * Vizual idrokda [[monokulyar raqobat]] va [[binokulyar raqobat]] * [[Rivals.com]], Amerika Qoʻshma Shtatlarida joylashgan sport veb-saytlari tarmogʻi boʻlib, kollej sportiga alohida eʼtibor qaratiladi va ishga yollanishga boʻysunadi. == Izohlar == {{manbalar|group=lower-alpha}} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Raqabot]] [[Turkum:Raqib]] 0yqlhdtl3ua24k2emiwvqe3680h4dws Xalqaro savdo 0 418239 5988235 5848558 2026-04-10T19:29:00Z Tshoxruz 07 202968 Xatoni tuzatdim 5988235 wikitext text/x-wiki '''Xalqaro savdo''' bu turli davlat-milliy xoʻjaliklari oʻrtasidagi [[tovar]] va [[xizmat]]larning [[ayirboshlash]] jarayonidir. U mamlakatlar iqtisodiyotini rivojlantirishda muhim rol o‘ynaydi. [[Xalqaro savdo]] qadimdan mavjud boʻlsada, faqat XIX asrga kelib, yaʼni deyarli barcha rivojlangan mamlakatlar xalqaro savdo aloqalarida ishtirok eta boshlashi bilan [[jahon bozori]] shakliga kirdi. Xalqaro savdo [[tashqi savdo aylanmasi]], [[eksport]] va [[import]], [[savdo balansi]] kabi koʻrsatkichlar bilan tavsiflanadi. [[Fayl:Silkroutes.jpg|thumb|Qadimiy [[Ipak yoʻli]] nomi bilan mashhur Xalqaro savdo marshruti]] ==Havolalar== * [http://www.krugosvet.ru/articles/63/1006375/1006375a1.htm Информация о М.т.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090318022956/http://www.krugosvet.ru/articles/63/1006375/1006375a1.htm |date=2009-03-18 }} * [[Государственный рубрикатор научно-технической информации (ГРНТИ)]] (по состоянию на 2001 год): [http://www.gsnti-norms.ru/norms/common/doc.asp?0&/norms/grnti/gr72.htm 72 ВНЕШНЯЯ ТОРГОВЛЯ]{{Deadlink|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.egwald.ca/internationaleconomics/index.php Benefits of International Trade] by Elmer G. Wiens * http://www.incoterms.tk/ {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20181231164638/http://incoterms.tk/ |date=2018-12-31 }} * http://www.iccwbo.org/incoterms/id3040/index.html * http://www.tamognia.ru/incoterms/c/cip/ {{economy-stub}} [[Turkum:Iqtisodiyot va moliya]] [[Turkum:Xalqaro savdo]] nfw07uukj1bfcqth5vksnv809nl9mco 5988239 5988235 2026-04-10T19:31:20Z Tshoxruz 07 202968 Xatoni tuzatdim 5988239 wikitext text/x-wiki '''Xalqaro savdo''' bu turli davlat-milliy xoʻjaliklari oʻrtasidagi [[tovar]] va [[xizmat]]larning [[ayirboshlash]] jarayonidir. U mamlakatlar iqtisodiyotini rivojlantirishda muhim rol o‘ynaydi. [[Xalqaro savdo]] qadimdan mavjud boʻlsada, faqat XIX asrga kelib, yaʼni deyarli barcha rivojlangan mamlakatlar xalqaro savdo aloqalarida ishtirok eta boshlashi bilan [[jahon bozori]] shakliga kirdi. Xalqaro savdo [[tashqi savdo aylanmasi]], [[eksport]] va [[import]], [[savdo balansi]] kabi koʻrsatkichlar bilan tavsiflanadi. Xalqaro savdoning asosiy shakllari esa: Eksport, Import, Reeksport hisoblanadi. • Eksport — mahsulotni boshqa davlatga sotish • Import — boshqa davlatdan mahsulot sotib olish • Reeksport — mahsulotni qayta eksport qilish (oraliq savdo) [[Fayl:Silkroutes.jpg|thumb|Qadimiy [[Ipak yoʻli]] nomi bilan mashhur Xalqaro savdo marshruti]] ==Havolalar== * [http://www.krugosvet.ru/articles/63/1006375/1006375a1.htm Информация о М.т.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090318022956/http://www.krugosvet.ru/articles/63/1006375/1006375a1.htm |date=2009-03-18 }} * [[Государственный рубрикатор научно-технической информации (ГРНТИ)]] (по состоянию на 2001 год): [http://www.gsnti-norms.ru/norms/common/doc.asp?0&/norms/grnti/gr72.htm 72 ВНЕШНЯЯ ТОРГОВЛЯ]{{Deadlink|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.egwald.ca/internationaleconomics/index.php Benefits of International Trade] by Elmer G. Wiens * http://www.incoterms.tk/ {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20181231164638/http://incoterms.tk/ |date=2018-12-31 }} * http://www.iccwbo.org/incoterms/id3040/index.html * http://www.tamognia.ru/incoterms/c/cip/ {{economy-stub}} [[Turkum:Iqtisodiyot va moliya]] [[Turkum:Xalqaro savdo]] k7ezi63qn8iaoil74qkv6y4agi09gzp Alimkent 0 445754 5988435 5290645 2026-04-11T07:15:41Z ~2026-22273-32 257926 O'zgartirishim shundan Iboratki ushbu ozgarishda: Millatlar deyilgan joyga Turklarni qo'shdim bunaga sabab eski davrda va hozirda u yerlrda Turklar istiqomat qiladi 5988435 wikitext text/x-wiki {{manba}} '''Alimkent''' -Toshkent viloyati Oqqoʻrgʻon tumanidagi shaharcha (1967-yildan). Tumanning sharqiy qismida joylashgan, Tuman markazidan 12 km uzoqlikda. Yaqin temir yoʻl bekati Kuchlikdan 9 km. Toshkent shahridan 42 km gʻarbda joylashgan. Aholisi 28,000 kishidan koʻp (2021). Alimkentda Paxta tozalash zavodi, maktablar, maktabgacha taʼlim maskanlari, Masjid, qishloq oilaviy poliklinikasi, Dehqon bozori va savdo doʻkonlari bor. Aholi tarkibini [[Oʻzbeklar|Oʻzbeklar]], [[Qozoqlar]], [[Ruslar]], [[Tatarlar]] , Turklar va boshqa millatlar tashkil qiladi. Alimkent 3 ta asosiy mahallaga boʻlinadi: „Yoshlik“, „Zarafshon“ va „Qoʻrgʻontepa“. == Adabiyotlar == * [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil {{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Oqqoʻrgʻon tumani]] 46m1xir7or9gwh9suedr5g88nv6wbr1 Keynschilik 0 508047 5988309 5894029 2026-04-10T20:37:19Z Tshoxruz 07 202968 Xatoni tuzatdim 5988309 wikitext text/x-wiki '''Keynschilik''' — iqtisodiyot nazariyasidagi yetakchi yoʻnalishlardan biri, jamiyat hayotida bir qator makroiqtisodiy hodisalarning oʻzaro taʼsir koʻrsatishini tahlil qilish asosida bozor xoʻjaligi faoliyati mexanizmlarini sharhlaydi va davlatning iqtisodiyotga faol aralashuvi amaliyotini asoslab beradi. 20-asrning 30-yillarida paydo boʻldi. Asoschisi ingliz iqtisodchisi [[John Maynard Keynes]]. Keynschilikning asosiy tamoyillari uning „Bandlik, foiz va pulning umumiy nazariyasi“ (1936) asarida bayon etilgan. 20-asrning boshlariga kelib iqtisodiyotning beqarorligini bartaraf etish, chuqur iqtisodiy tangliklardan chiqish yoʻllarini izlash tarzida maydonga keldi. Bu davrga kelib [[klassik siyosiy iqtisod maktablari]] va ulardan keyingi iqtisodchilarning bozorning toʻla samaradorligi va oʻz-oʻzini tartibga solish gʻoyalari amalda toʻla oʻz tasdigʻini topmadi. Keynschilikning asosiy gʻoyasi — bozor iqtisodiy munosabatlari tizimi nomukammal, shu sababli maksimal darajada bandlikni va iqtisodiy oʻsishni faqat davlatning iqtisodiyotga aralashuvi taʼminlay oladi. Keyns bozor iqtisodiyotidagi inqiroz va tangliklarning asosiy sababini shaxsiy isteʼmol buyumlari va i.ch. maqsadlaridagi mahsulotlarga „samarali talab“ (tadbirkorlarning eng yuqori foyda olinishini taʼminlaydigan talab)ning yetarli hajmda boʻlmasligida koʻradi va umumiy talab hajmini oshirish zarurligini koʻrsatadi. „Samarali talab“ 2 omillar guruhiga — isteʼmol tovarlari bozori va i.ch. vositalari bozoriga bogʻliq. Isteʼmol talabi hajmi „isteʼmolga moyillik“ va „asosiy ruhiyat qonuni“ bilan aniqlanadi. Bu qonunga koʻra, jamiyatning ruhiyati shundayki, umumiy real daromad ortishi bilan umumiy isteʼmol ortadi, ammo bu oʻsish daromadlar oʻsishidan past boʻlgani sababli iqtisodiy oʻsishga yordam beradigan jamgʻarmalar hosil boʻladi. Keyns oʻzining „bandlik nazariyasi“ asosida iqtisodiyotni tartibga solish tamoyillarini ilgari surdi va davlatning inqirozga qarshi iqtisodiy siyosati dasturini ishlab chiqdi. Muvozanat holatida aholining ish bilan taʼminlanishi, bandlik darajasi umumiy taklif, isteʼmolga moyillik va investitsiya hajmiga bogʻliq. Bandlik darajasi isteʼmolga moyillik ortgan sharoitlarda, investitsiyalar hajmi koʻpayganda ham roʻy beradi, isteʼmol tovarlari va i.ch. vositalariga talabning ortishi taklifning oʻsishiga olib keladi, oʻz navbatida, oʻsib boruvchi taklif yanada bandlik ortishini taʼminlaydi. Mehnat taklifi unga boʻlgan talabdan oshib ketsa ishsizlik kelib chiqadi. Uning fikricha, ishsizlikning boʻlishi bozor iqtisodiy tizimining oʻzida mavjud. Ishsizlik tufayli nisbatan ortiqcha ish kuchining bir qismi ishsizlar qatoriga siqib chiqariladi va tizimda yana muvozanat tiklanadi. Bunday sharoitda davlat isteʼmol va investitsion tovarlar haridori sifatida iqtisodiyotdagi umumiy talabga taʼsir etishi mumkin. Fiskal yoki kredit-pul siyosati, ayniqsa, soliq tizimi orqali umumiy talabni oshirish mumkin. Demak, Keyns nazariyasiga koʻra, toʻla boʻlmagan bandlik sharoitida ham umumiy muvozanat saqlanishi mumkin. Keyns investitsiyaga katta ahamiyat beradi. Uning fikricha, investitsiyalar i.ch. isteʼmolini kengaytirish, izdan chiqqan umummilliy proporsiyalarni tiklash vositasidir. Investitsiyalar qiymati bilan [[milliy daromad]] oʻrtasidagi miqdoriy bogʻliqlik multiplikator tamoyilini qoʻllash asosida aniqlanadi (qarang [[Multiplikator nazariyasi]]). Shunga koʻra, investitsiyalarning har qanday oʻsishi isteʼmolning katta solishtirma hissasi va oʻsish surʼatlariga qaraganda daromad, bandlik va i.ch. ning koʻproq darajada yanada proporsional oʻsishini taʼminlaydi. Shu sababli investitsiyalarda mujassam boʻlgan talab iqtisodiy taraqqiyotni davlat harajatlarini kengaytirish, shuningdek, taqchilli byudjetdan moliyalash yoʻli bilan tartibga solish va ragʻbatlantirishning asosiy obʼyekti tarzida eʼtirof etiladi. Davlat tomonidan iqtisodiy jarayonlarni tartibga solishning samaradorligi investitsiyalar uchun mablagʻlar topish, imkoni boricha aholini ish bilan toʻla band qilish va foiz normasini qatʼiy belgilashga bogʻliq boʻladi. Foiz stavkalari qanchalik past boʻlsa, investitsiyalarga ragʻbat shunchalik koʻpayadi, investitsion talab oshadi, bandlik oʻsadi, ishsizlik kamayib boradi. I.ch. omillari (kapital, mehnat, yer) qanchalik toʻla jalb etilsa, amalda oʻsib boruvchi narxlar yuzaga keladi (pulning miqdoriy nazariyasi). Resurslar toʻliq foydalanilmagan paytda ham narxlarning moʻtadilligi saqlanishi mumkin. Keyns nazariyasi boʻyicha pul massasini 2 marta oshirish narxlarning 2 marta oshuviga olib kelmaydi. 3—6 % ishsizlik norma deb qaraladi va „toʻla bandlik“ sifatida talqin etiladi. Keyns gʻoyalari oʻz davrida, Ikkinchi jahon urushi va undan keyingi yillari katta taʼsirga ega boʻldi, ammo bir qancha oʻzgarishlarga uchradi. Ayniqsa, urush bilan bogʻliq militaristik siyosat davlatning iqtisodiyotda faol ishtirokini talab etdi, urushdan keyingi tiklanish yillari ham bu gʻoyalar ustun boʻldi ([[Germaniya]], Italiya, Ispaniya). 20-asrning 70-yillarida sanoati rivojlangan mamlakatlar taraqqiyotida ijtimoiy yoʻnaltirilganlik kuchaydi (davlat mulki ortib bordi), davlat byudjet qarzlari koʻpaydi, ishsizlik qam oʻsdi, inflyasiya kuchli boʻldi, chuqur iqtisodiy tangliklar yuz berishi davom etdi, iqtisodiy sikllarning takrorlanish davri qisqardi, ana shunday sharoitda liberal (neoliberal) goyalar ustunlikni egallay boshladi. AQShda reygonomika, Buyuk Britaniyada tetcherizm davlatning iqtisodiyotga aralashuvini minimallashtirdi va iqtisodiy ahvol yaxshilandi. Keynschilik gʻoyalari neokeynschilik vakillari asarlarida yanada rivojlantirildi. == Adabiyot == * Razzo qov A. va b., Iqtisodiy taʼlimotlar tarixi, T., 1997; Yadgarov Ya.S, Istoriya ekonomicheskix ucheniy, M., 1999. Abduxalil Razzotsov.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{no iwiki}} {{chala}} {{Turkumsiz|date=avgust 2024}} 4chjpnqod03h3ii84baic30z9huxkno 5988311 5988309 2026-04-10T20:42:36Z Tshoxruz 07 202968 Maʼlumotlar bilan boyitdim 5988311 wikitext text/x-wiki '''Keynschilik''' — iqtisodiyot nazariyasidagi yetakchi yoʻnalishlardan biri, jamiyat hayotida bir qator makroiqtisodiy hodisalarning oʻzaro taʼsir koʻrsatishini tahlil qilish asosida bozor xoʻjaligi faoliyati mexanizmlarini sharhlaydi va davlatning iqtisodiyotga faol aralashuvi amaliyotini asoslab beradi. 20-asrning 30-yillarida paydo boʻldi. Asoschisi ingliz iqtisodchisi [[John Maynard Keynes]]. Keynschilikning asosiy tamoyillari uning „Bandlik, foiz va pulning umumiy nazariyasi“ (1936) asarida bayon etilgan. Keynischilikning asosiy gʻoyasi esa Keynischilikka koʻra : Bozor iqtisodiyoti har doim oʻz-oʻzini toʻliq tartibga sola olmaydi va shuning uchun davlat iqtisodiyotga aralashishi kerak deb hisoblashadi 20-asrning boshlariga kelib iqtisodiyotning beqarorligini bartaraf etish, chuqur iqtisodiy tangliklardan chiqish yoʻllarini izlash tarzida maydonga keldi. Bu davrga kelib [[klassik siyosiy iqtisod maktablari]] va ulardan keyingi iqtisodchilarning bozorning toʻla samaradorligi va oʻz-oʻzini tartibga solish gʻoyalari amalda toʻla oʻz tasdigʻini topmadi. Keynschilikning asosiy gʻoyasi — bozor iqtisodiy munosabatlari tizimi nomukammal, shu sababli maksimal darajada bandlikni va iqtisodiy oʻsishni faqat davlatning iqtisodiyotga aralashuvi taʼminlay oladi. Keyns bozor iqtisodiyotidagi inqiroz va tangliklarning asosiy sababini shaxsiy isteʼmol buyumlari va i.ch. maqsadlaridagi mahsulotlarga „samarali talab“ (tadbirkorlarning eng yuqori foyda olinishini taʼminlaydigan talab)ning yetarli hajmda boʻlmasligida koʻradi va umumiy talab hajmini oshirish zarurligini koʻrsatadi. „Samarali talab“ 2 omillar guruhiga — isteʼmol tovarlari bozori va i.ch. vositalari bozoriga bogʻliq. Isteʼmol talabi hajmi „isteʼmolga moyillik“ va „asosiy ruhiyat qonuni“ bilan aniqlanadi. Bu qonunga koʻra, jamiyatning ruhiyati shundayki, umumiy real daromad ortishi bilan umumiy isteʼmol ortadi, ammo bu oʻsish daromadlar oʻsishidan past boʻlgani sababli iqtisodiy oʻsishga yordam beradigan jamgʻarmalar hosil boʻladi. Keyns oʻzining „bandlik nazariyasi“ asosida iqtisodiyotni tartibga solish tamoyillarini ilgari surdi va davlatning inqirozga qarshi iqtisodiy siyosati dasturini ishlab chiqdi. Muvozanat holatida aholining ish bilan taʼminlanishi, bandlik darajasi umumiy taklif, isteʼmolga moyillik va investitsiya hajmiga bogʻliq. Bandlik darajasi isteʼmolga moyillik ortgan sharoitlarda, investitsiyalar hajmi koʻpayganda ham roʻy beradi, isteʼmol tovarlari va i.ch. vositalariga talabning ortishi taklifning oʻsishiga olib keladi, oʻz navbatida, oʻsib boruvchi taklif yanada bandlik ortishini taʼminlaydi. Mehnat taklifi unga boʻlgan talabdan oshib ketsa ishsizlik kelib chiqadi. Uning fikricha, ishsizlikning boʻlishi bozor iqtisodiy tizimining oʻzida mavjud. Ishsizlik tufayli nisbatan ortiqcha ish kuchining bir qismi ishsizlar qatoriga siqib chiqariladi va tizimda yana muvozanat tiklanadi. Bunday sharoitda davlat isteʼmol va investitsion tovarlar haridori sifatida iqtisodiyotdagi umumiy talabga taʼsir etishi mumkin. Fiskal yoki kredit-pul siyosati, ayniqsa, soliq tizimi orqali umumiy talabni oshirish mumkin. Demak, Keyns nazariyasiga koʻra, toʻla boʻlmagan bandlik sharoitida ham umumiy muvozanat saqlanishi mumkin. Keyns investitsiyaga katta ahamiyat beradi. Uning fikricha, investitsiyalar i.ch. isteʼmolini kengaytirish, izdan chiqqan umummilliy proporsiyalarni tiklash vositasidir. Investitsiyalar qiymati bilan [[milliy daromad]] oʻrtasidagi miqdoriy bogʻliqlik multiplikator tamoyilini qoʻllash asosida aniqlanadi (qarang [[Multiplikator nazariyasi]]). Shunga koʻra, investitsiyalarning har qanday oʻsishi isteʼmolning katta solishtirma hissasi va oʻsish surʼatlariga qaraganda daromad, bandlik va i.ch. ning koʻproq darajada yanada proporsional oʻsishini taʼminlaydi. Shu sababli investitsiyalarda mujassam boʻlgan talab iqtisodiy taraqqiyotni davlat harajatlarini kengaytirish, shuningdek, taqchilli byudjetdan moliyalash yoʻli bilan tartibga solish va ragʻbatlantirishning asosiy obʼyekti tarzida eʼtirof etiladi. Davlat tomonidan iqtisodiy jarayonlarni tartibga solishning samaradorligi investitsiyalar uchun mablagʻlar topish, imkoni boricha aholini ish bilan toʻla band qilish va foiz normasini qatʼiy belgilashga bogʻliq boʻladi. Foiz stavkalari qanchalik past boʻlsa, investitsiyalarga ragʻbat shunchalik koʻpayadi, investitsion talab oshadi, bandlik oʻsadi, ishsizlik kamayib boradi. I.ch. omillari (kapital, mehnat, yer) qanchalik toʻla jalb etilsa, amalda oʻsib boruvchi narxlar yuzaga keladi (pulning miqdoriy nazariyasi). Resurslar toʻliq foydalanilmagan paytda ham narxlarning moʻtadilligi saqlanishi mumkin. Keyns nazariyasi boʻyicha pul massasini 2 marta oshirish narxlarning 2 marta oshuviga olib kelmaydi. 3—6 % ishsizlik norma deb qaraladi va „toʻla bandlik“ sifatida talqin etiladi. Keyns gʻoyalari oʻz davrida, Ikkinchi jahon urushi va undan keyingi yillari katta taʼsirga ega boʻldi, ammo bir qancha oʻzgarishlarga uchradi. Ayniqsa, urush bilan bogʻliq militaristik siyosat davlatning iqtisodiyotda faol ishtirokini talab etdi, urushdan keyingi tiklanish yillari ham bu gʻoyalar ustun boʻldi ([[Germaniya]], Italiya, Ispaniya). 20-asrning 70-yillarida sanoati rivojlangan mamlakatlar taraqqiyotida ijtimoiy yoʻnaltirilganlik kuchaydi (davlat mulki ortib bordi), davlat byudjet qarzlari koʻpaydi, ishsizlik qam oʻsdi, inflyasiya kuchli boʻldi, chuqur iqtisodiy tangliklar yuz berishi davom etdi, iqtisodiy sikllarning takrorlanish davri qisqardi, ana shunday sharoitda liberal (neoliberal) goyalar ustunlikni egallay boshladi. AQShda reygonomika, Buyuk Britaniyada tetcherizm davlatning iqtisodiyotga aralashuvini minimallashtirdi va iqtisodiy ahvol yaxshilandi. Keynschilik gʻoyalari neokeynschilik vakillari asarlarida yanada rivojlantirildi. == Adabiyot == * Razzo qov A. va b., Iqtisodiy taʼlimotlar tarixi, T., 1997; Yadgarov Ya.S, Istoriya ekonomicheskix ucheniy, M., 1999. Abduxalil Razzotsov.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{no iwiki}} {{chala}} {{Turkumsiz|date=avgust 2024}} owc63secz51monr8ycefkfk072l6jt5 Kolokaziya 0 510620 5988376 4740540 2026-04-11T06:00:06Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 [[Turkum:Aroideae]] qoʻshildi; {{turkumsiz}} olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988376 wikitext text/x-wiki {{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}} {{Orphan|date=avgust 2024}} '''Kolokaziya''' (Colokasia) — kuchaladoshlar oilasiga mansub oʻsimliklar turkumi. Bargi yuraksimon yoki nayzasimon, yirik. Toʻpguli — soʻta. Mevasi — koʻp urugʻli rezavor-meva. Janubiy va sharqiy Osiyoda 8 turi bor. Taro turining 4&nbsp;kg cha keladigan kartoshkasida 18—20% kraxmal, 0,5% qand, 3% dan ortiq oqsil bor. Shuninguchun koʻp subtropik mamlakatlarda oziq-ovqat va mol ozuqasi sifatida ishlatiladi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Aroideae]] qyr3ycfnii71orrk4od41433a7sq2u8 Lazgi (ansambl) 0 517757 5987757 4752647 2026-04-10T12:47:24Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Oʻzbekiston: Musiqa guruhlari]] qoʻshildi; {{turkumsiz}} olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987757 wikitext text/x-wiki {{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}} {{Maʼnolari|Lazgi (maʼnolari)}} "Lazgi", "Oʻzbekraqs" qoshidagi Komiljon Otaniyozov nomidagi "Lazgi" ashula va raqs ansambli — Xorazm ashula va raqs ansambli. Oʻzbek davlat filarmoniyasi (Toshkent) qoshida 1957-yil tashkil etilgan. 1968-yildan "Lazgi" nomida, 1991-yildan Komiljon Otaniyozov nomida, 1997-yildan "Oʻzbekraqs" tarkibida. Asoschisi, badiiy rahbari va bosh baletmeysteri G. Rahimova. Keyingi rahbarlari K. Otaniyozov (1958-59), O. Otajonov (1982-86 va 1987-88), R. Sharipova (1986-87), R. Qurbonov (1988-yildan). Ansamblning bosh baletmeysteri — Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist Z. Gʻiyosova, yetuk ijrochilari — O. Otajonov, G. Yoqubova, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artistlar F. Solihova, Sh. Sultonov, I. Zaripova, M. Oynaqulova va shuningdek, Z. Gʻafforova, O. va U. Suyunboyevalar va boshqa ansambl repertuari, asosan, Xorazm xalq qoʻshiq va raqslari ("Norim-norim", "Orazibon", "Ogʻajon", "Surnay lazgisi", "Xiva lazgisi"), masharaboz oʻyinlari ("Choʻgurma raqsi", "Chogʻalloq" va boshqalar), shuningdek, zamonaviy qoʻshiqlar ("Oʻzbekiston qizlari", "Xorazm paxtasi", "Mening yorim", M. Mirzayev; "Sen va men", "Kelkel yorim", "Xorazmu Buxoro", O. Otajonov), ashula-raqs kompozitsiyalari va syuitalar ("Salom sizga Xorazmdan", K. Otaniyozov; xalq kuylaridan tuzilgan "Lazgi salomi", "Xorazm toʻyi", "Xiva sayili", "Arka momoning niyat kitobi", "Ogʻa qaqir", "Hayroniman", "Maqom" va boshqalar)dan iborat. "Lazgi" ijro dasturidan hind, arab, tojik, rus, turkman, qozoq, ozarbayjon, ajar, afgʻon, gruzin, uygur va boshqa xalqlarning raqslari qam oʻrin olgan. "Lazgi" Yevropa va Osiyo mamlakatlarida gastrolda boʻlgan. Korfagendagi Etnografik ansambllar 8-festivali diplomanti (Tunis, 1975), Iordaniyaning 1-darajali "Mustaqillik" ordeni bilan taqdirlangan (1984). Botir Matyoqubov<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{no iwiki}} {{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Oʻzbekiston: Musiqa guruhlari]] 6y5d2dehymy3neem8tqs7h9i16tluhm Gavhar Matyoqubova 0 526586 5987694 5880276 2026-04-10T12:08:57Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Xorazmda tugʻilganlar]] olib tashlandi; [[Turkum:Xorazm viloyatida tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987694 wikitext text/x-wiki {{ism+familiya|Gavhar (ism)|Gavhar|Matyoqubova}} '''Gavhar Matyoqubova''' (1947.18.10, [[Xorazm]]) — raqqosa, baletmeyster. [[Oʻzbekiston xalq artisti]] (2000). Urganch shahri musiqa bilim yurtini (1975), [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Toshkent universitetini]] tugatgan (1980). 1962—75 yillar [[Komiljon Otaniyozov]] rahbarligidagi Xorazm ashula va raqs ansambli, 1975—91 yillar [[Komiljon Otaniyozov]] nomidagi Xorazm davlat filarmoniyasi raqqosasi, 1991—98 yillar Xorazm madaniyat boshqarmasi qoshidagi xalq ijodiyoti boʻlim boshligʻi, 1998-yildan M. Turgʻun-boyeva nomidagi "Oʻzbekraqs" birlashmasining "Xorazm raqs" viloyat boʻlimi bosh baletmeysteri. M.ning raqslari shoʻx va joʻshqinligi, ijro etilayotgan raqs mazmuniga alohida yondashishi, yengil va keskin harakatlari, chiroyli xiromi bilan ajralib turadi. "Orazibon", "Gala Laylim", "Muhammasi bayoz", "Layla", "Guldasta", "Zuvoniy", "Nizongul", "[[Lazgi]]", "Chashmi siyo" (afgʻoncha), "Silsila" (tojikcha), "Kush depti" (turkmancha), "Kanatari" (hindcha), "[[Pokiston]] goʻzali" (pokistoncha), "Sham oʻyini" ([[Arab tili|arabcha]]) singari raqslarni ijro etgan. "Orol faryodi" (3 boʻlim), "Lazgi afsonasi", "Sumalak sayli", "Orazibon" (3 boʻlim), "Toshlar tilga kirganda", "Qayroq yangraganda", "Kelin salomi", "Jazava raqsi", "Aliqambar", "Dar-panma" (3 boʻlim), "Muhammasi ush-shoq", "Xiva sanami" kabi raqslarni, Mustaqillik, Navroʻz bayramlarida, [[Amir Temur]], Avesto, Al-Fargʻoniy, Berdaq yubileylarida va boshqa tantanalarning barchasida Xorazm raqslarini sahnalashtirgan. M. haqida "Jay-xun qizi" (1990), "Qadriyat" (2002, 2 qismli) filmlari ishlangan. "Shuhrat" medali bilan taqdirlangan (1997).<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> <3 nafar farzandning onasi,1000 oshiq shogirdlarning ustozi,koplab davlat unvonlar sohibi. Hozirda Xorazm raqs Filarmonyasi bosh beletmesteri. == Manbalar == {{manbalar}} {{no iwiki}} {{OʻzME}} 3 ta farzandning onasi. Birinchi kitobi “Ofatijon lazgi”1993-yil {{DEFAULTSORT:Matyoqubova, Gavhar}} [[Turkum:Oʻzbekiston xalq artistlari]] [[Turkum:1948-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:18-oktabrda tugʻilganlar]] [[Turkum:Xorazm viloyatida tugʻilganlar]] [[Turkum:Oʻzbekiston raqqosalari]] [[Turkum:SSSR raqqosalari]] {{chala}} 7lem9985dndlu8qnq6pfqhazlchvaqe Merkantilizm 0 528288 5988390 5337670 2026-04-11T06:21:25Z ~2026-22200-39 257920 ffs 5988390 wikitext text/x-wiki all{{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}} '''Merkantilizm''' ({{lang-fr|mercantilisme}}, {{lang-it|mercante}} — savdogar) — 1) iqtisodiy tafakkur tarixida mu-him yoʻnalishlardan biri, hukmron hokimiyat va savdogarlar mafkurasini nazariy asoslashga xizmat qilgan;2) kapitalning dastlabki jamgʻarilishi davrida davlatning xoʻjalik hayotiga faol aralashuvini yoqlovchi iqtisodiy siyosat. M.ning vujudga kelishi va rivojlanishi Buyuk geografik kashfiyotlar va mustamlakachilik tizimining paydo boʻlishi bilan bogʻliq. M. dastlab qonuniy yoʻl bilan pulni koʻpaytirishga qaratilgan siyosatni targʻib qilgan. Xorijdan kelgan savdogarlarning pulni oʻz mamlakatiga olib ketishini taqiqlagan, savdodan tushgan pulga mahalliy sanoat mahsulotlarini xarid qilish zarur boʻlgan. M. davlatning iqtisodi-yotga faol aralashishini talab etadi. M. taʼlimotiga koʻra, boylik ishlab chiqarishda emas, balki muomala sohasida yuzaga keladi va u aynan mamlakatdagi oltin, kumush va boshqa javohirlarda oʻz aksini topadi. M. 15-asrning 2-yarmidan rivojlana boshlab, 17-asrda ravnaq topdi, 18-asrning 1-yarmiga qadar nufuzini saqlab keldi. Uning asosiy nazariyotchilari — T. Men (Angliya), A. Serra (Italiya), A. Monkretyen (Fransiya) faol savdoni targʻib qildi, yaʼni mamlakatdan tayyor sanoat mahsulotlarini boshqa joylarga olib borib sotish, bir mamlakatdan arzon bahoda tovar sotib olib, boshqa davlatga qimmat narxda sotish tamoyilini ilgari surdi. M. mo-hiyatan oʻtkinchi taʼlimot boʻlishiga qaramasdan, uning gʻoyalari tovar-pul, moliya-kredit, savdo rivojiga muhim hissa qoʻshdi. Kapitalizmning paydo boʻlishi bilan M.ning asosiy qoidalari yangi iqtisodiy sharoitga mos kelmay qoddi. M.oʻrniga erkin iqtisodiy (proteksionizmga qarshi) faoliyatni nazariy asoslagan klassik siyosiy iqtisod maktablari vujudga keldi. Abduxalil Razzoqov.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{economy-stub}} i1z1ejusfyf2nfxm9lcpfleealh1qcg Mikroiqtisodiyot 0 529297 5988286 5389404 2026-04-10T20:01:00Z Tshoxruz 07 202968 Maʼlumotlar bilan boyitdim 5988286 wikitext text/x-wiki {{ichki havolasiz}} Mikroiqtisodiyot (yunoncha μικρός – kichik; οἶκος – uy; νόμος – qonun) – [[ishlab chiqarish]], [[taqsimlash]], [[isteʼmol]] va [[ayirboshlash]] faoliyatida alohida iqtisodiy agentlarni oʻrganuvchi [[iqtisodiyot nazariyasi]]ning boʻlimi. Iqtisodiyot nazariyasi oʻrganadigan asosiy obyektlarga [[uy xoʻjaligi]] va nisbatan katta boʻlmagan [[korxona]]lar kiradi{{sfn|Salimov|Yusupov|Salimov|2019|p=21}}. Mikroiqtisodiy darajada amalga oshirilgan tadqiqotlarga koʻra makroiqtisodiy modellar tuziladi. Mikroiqtisodiyot [[marketing]], [[menejment]] kabi yoʻnalishlar uchun nazariy baza vazifasini oʻtaydi. == Tarixi == Mikroiqtisodiyot alohida fan sifatida XIX asrda shakllangan, lekin uning ildizlari undan oldingi davrlarga borib taqaladi. Mikroiqtisodiyotning ilk g‘oyalari Adam Smith tomonidan ishlab chiqilgan. Adam Smith: == Iqtisodiy bazis tushunchalar == === Talab va taklif modeli === Talab va taklif modeli, „Marshall qaychisi“ bozorda muvozanat narx (p*) va muvozanat miqdor (q*) belgilab beruvchi model hisoblanadi{{sfn|Shodmonov|2020|pp=219—220}}. === Talab === Talab – bu maʼlum vaqt oraligʻida, mumkin boʻlgan har bir narxda isteʼmolchi sotib olishga xohish va imkoniyati boʻlgan tovarlar soni. Talab – bu pul bilan taʼminlangan ehtiyoj{{sfn|Shodmonov|2020|p=209}}. === Taklif === Maʼlum vaqt oraligʻidagi narxlarning muayyan darajasida ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchilar tomonidan maʼlum turdagi tovar va xizmatlarning foyda olish maqsadida bozorga chiqarilgan miqdoriga taklif deyiladi{{sfn|Shodmonov|2020|pp=216}}. === Bozor muvozanati === == Bozor strukturasi == === Mukammal raqobat === Mukammal raqobat – bozorda toʻsiq mavjud boʻlmagan, barcha sotuvchilar teng sharoitda savdo qiluvchi bozor turi. === Monopolistik raqobat === [[Monopolistik raqobat]] – bu koʻpgina sotuvchilar oʻxshash boʻlgan, ammo bir xil boʻlmagan tovarlarni taklif qiluvchi bozor turi. Monopol raqobatlashgan bozordagi mahsulot tabaqalashgan, yaʼni bir xil ehtiyojni qondiruvchi tovarni har bir firma oʻziga xos ravishda ishlab chiqarib sotadi va uning mahsuloti boshqa firmalarning mahsulotidan sifati, koʻrinishi, xizmat koʻrsatish turi, uslubi, foydalanilgan materiallari va brendi bilan farq qilishi mumkin. Tovarning differensiallashuvi deganda bozorda sotiladigan tovarni turli xilligi, yagona qolipda emasligi tushuniladi{{sfn|Salimov|Yusupov|Salimov|2019|p=273—275}}. === Oligopoliya === Oligopoliya – tarmoqdagi bir necha yirik ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchining narx va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi hukmronlik holatidir. === Monopoliya === Monopoliya (yunoncha mono – tanho, poleo – sotaman) – iqtisodiyotning bir sohasida tanho hukmronlik; bozorni tashkil etish shakli. == Xulq-atvor iqtisodiyoti == 1979-yilda [[Daniel Kahneman]] va [[Amos Tversky]] hammuallifligida iqtisodiy agentlar xulq-atvori toʻgʻrisida maqola chop etildi. Maqolada ratsional iqtisodiy agent va chekli naflilik gʻoyalari tanqid qilingan edi. Muallliflar fikricha, iqtisodiy agent qoʻshimcha naflilikdan koʻra yoʻqotishlarga koʻproq ahamiyat beradi<ref>{{cite journal |first1=D. |last1=Kahneman |first2=A. |last2=Tversky |title=Prospect Theory: An Analysis of Decision Under Risk |url=https://archive.org/details/sim_econometrica_1979-03_47_2/page/263 |journal=[[Econometrica]] |year=1979 |volume=47 |issue=2 |pages=263–292 |jstor=1914185 |doi=10.2307/1914185|citeseerx=10.1.1.407.1910 | issn = 0012-9682 }}</ref>. == Adabiyotlar == * {{cite book |last1=Sаlimov|first1=B. T.|last2=Yusupov|first2=M.S.|last3=Salimov|first3=B. B.|title=Mikroiqtisodiyot (Darslik) |date=2019 |publisher=Iqtisodiyot|url=https://e-library.namdu.uz/65%20%D0%98%D0%BA%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%B4/Iqtisodiyot%20-%20UMKlar/Mikroiqtisodiyot/Mikroiqtisodiyot.pdf|pages=366}} * {{cite book |last1=Shodmonov|first1=Sh.|title=Iqtisodiyot nazariyasi: Darslik |date=2020|url=https://ebook.tsue.uz/public/ebooks/iqtisodiyot-nazariyasi-NAc1CeEH|pages=788}} == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] jddxf3j6ghqi2fnqtedk586bkne4qjc 5988288 5988286 2026-04-10T20:02:49Z Tshoxruz 07 202968 Maʼlumotlar bilan boyitdim 5988288 wikitext text/x-wiki {{ichki havolasiz}} Mikroiqtisodiyot (yunoncha μικρός – kichik; οἶκος – uy; νόμος – qonun) – [[ishlab chiqarish]], [[taqsimlash]], [[isteʼmol]] va [[ayirboshlash]] faoliyatida alohida iqtisodiy agentlarni oʻrganuvchi [[iqtisodiyot nazariyasi]]ning boʻlimi. Iqtisodiyot nazariyasi oʻrganadigan asosiy obyektlarga [[uy xoʻjaligi]] va nisbatan katta boʻlmagan [[korxona]]lar kiradi{{sfn|Salimov|Yusupov|Salimov|2019|p=21}}. Mikroiqtisodiy darajada amalga oshirilgan tadqiqotlarga koʻra makroiqtisodiy modellar tuziladi. Mikroiqtisodiyot [[marketing]], [[menejment]] kabi yoʻnalishlar uchun nazariy baza vazifasini oʻtaydi. == Tarixi == Mikroiqtisodiyot alohida fan sifatida XIX asrda shakllangan, lekin uning ildizlari undan oldingi davrlarga borib taqaladi. Mikroiqtisodiyotning ilk g‘oyalari Adam Smith tomonidan ishlab chiqilgan. Adam Smith: • “ko‘rinmas qo‘l” g‘oyasini ilgari surdi == Iqtisodiy bazis tushunchalar == === Talab va taklif modeli === Talab va taklif modeli, „Marshall qaychisi“ bozorda muvozanat narx (p*) va muvozanat miqdor (q*) belgilab beruvchi model hisoblanadi{{sfn|Shodmonov|2020|pp=219—220}}. === Talab === Talab – bu maʼlum vaqt oraligʻida, mumkin boʻlgan har bir narxda isteʼmolchi sotib olishga xohish va imkoniyati boʻlgan tovarlar soni. Talab – bu pul bilan taʼminlangan ehtiyoj{{sfn|Shodmonov|2020|p=209}}. === Taklif === Maʼlum vaqt oraligʻidagi narxlarning muayyan darajasida ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchilar tomonidan maʼlum turdagi tovar va xizmatlarning foyda olish maqsadida bozorga chiqarilgan miqdoriga taklif deyiladi{{sfn|Shodmonov|2020|pp=216}}. === Bozor muvozanati === == Bozor strukturasi == === Mukammal raqobat === Mukammal raqobat – bozorda toʻsiq mavjud boʻlmagan, barcha sotuvchilar teng sharoitda savdo qiluvchi bozor turi. === Monopolistik raqobat === [[Monopolistik raqobat]] – bu koʻpgina sotuvchilar oʻxshash boʻlgan, ammo bir xil boʻlmagan tovarlarni taklif qiluvchi bozor turi. Monopol raqobatlashgan bozordagi mahsulot tabaqalashgan, yaʼni bir xil ehtiyojni qondiruvchi tovarni har bir firma oʻziga xos ravishda ishlab chiqarib sotadi va uning mahsuloti boshqa firmalarning mahsulotidan sifati, koʻrinishi, xizmat koʻrsatish turi, uslubi, foydalanilgan materiallari va brendi bilan farq qilishi mumkin. Tovarning differensiallashuvi deganda bozorda sotiladigan tovarni turli xilligi, yagona qolipda emasligi tushuniladi{{sfn|Salimov|Yusupov|Salimov|2019|p=273—275}}. === Oligopoliya === Oligopoliya – tarmoqdagi bir necha yirik ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchining narx va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi hukmronlik holatidir. === Monopoliya === Monopoliya (yunoncha mono – tanho, poleo – sotaman) – iqtisodiyotning bir sohasida tanho hukmronlik; bozorni tashkil etish shakli. == Xulq-atvor iqtisodiyoti == 1979-yilda [[Daniel Kahneman]] va [[Amos Tversky]] hammuallifligida iqtisodiy agentlar xulq-atvori toʻgʻrisida maqola chop etildi. Maqolada ratsional iqtisodiy agent va chekli naflilik gʻoyalari tanqid qilingan edi. Muallliflar fikricha, iqtisodiy agent qoʻshimcha naflilikdan koʻra yoʻqotishlarga koʻproq ahamiyat beradi<ref>{{cite journal |first1=D. |last1=Kahneman |first2=A. |last2=Tversky |title=Prospect Theory: An Analysis of Decision Under Risk |url=https://archive.org/details/sim_econometrica_1979-03_47_2/page/263 |journal=[[Econometrica]] |year=1979 |volume=47 |issue=2 |pages=263–292 |jstor=1914185 |doi=10.2307/1914185|citeseerx=10.1.1.407.1910 | issn = 0012-9682 }}</ref>. == Adabiyotlar == * {{cite book |last1=Sаlimov|first1=B. T.|last2=Yusupov|first2=M.S.|last3=Salimov|first3=B. B.|title=Mikroiqtisodiyot (Darslik) |date=2019 |publisher=Iqtisodiyot|url=https://e-library.namdu.uz/65%20%D0%98%D0%BA%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%B4/Iqtisodiyot%20-%20UMKlar/Mikroiqtisodiyot/Mikroiqtisodiyot.pdf|pages=366}} * {{cite book |last1=Shodmonov|first1=Sh.|title=Iqtisodiyot nazariyasi: Darslik |date=2020|url=https://ebook.tsue.uz/public/ebooks/iqtisodiyot-nazariyasi-NAc1CeEH|pages=788}} == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] 9aoqyeerf8ufxrccqdyqoma666dmosm 5988290 5988288 2026-04-10T20:04:06Z Tshoxruz 07 202968 Xatoni tuzatdim 5988290 wikitext text/x-wiki {{ichki havolasiz}} Mikroiqtisodiyot (yunoncha μικρός – kichik; οἶκος – uy; νόμος – qonun) – [[ishlab chiqarish]], [[taqsimlash]], [[isteʼmol]] va [[ayirboshlash]] faoliyatida alohida iqtisodiy agentlarni oʻrganuvchi [[iqtisodiyot nazariyasi]]ning boʻlimi. Iqtisodiyot nazariyasi oʻrganadigan asosiy obyektlarga [[uy xoʻjaligi]] va nisbatan katta boʻlmagan [[korxona]]lar kiradi{{sfn|Salimov|Yusupov|Salimov|2019|p=21}}. Mikroiqtisodiy darajada amalga oshirilgan tadqiqotlarga koʻra makroiqtisodiy modellar tuziladi. Mikroiqtisodiyot [[marketing]], [[menejment]] kabi yoʻnalishlar uchun nazariy baza vazifasini oʻtaydi. == Tarixi == Mikroiqtisodiyot alohida fan sifatida XIX asrda shakllangan, lekin uning ildizlari undan oldingi davrlarga borib taqaladi. Mikroiqtisodiyotning ilk g‘oyalari Adam Smith tomonidan ishlab chiqilgan. Adam Smith: • “ko‘rinmas qo‘l” g‘oyasini ilgari surdi • == Iqtisodiy bazis tushunchalar == === Talab va taklif modeli === Talab va taklif modeli, „Marshall qaychisi“ bozorda muvozanat narx (p*) va muvozanat miqdor (q*) belgilab beruvchi model hisoblanadi{{sfn|Shodmonov|2020|pp=219—220}}. === Talab === Talab – bu maʼlum vaqt oraligʻida, mumkin boʻlgan har bir narxda isteʼmolchi sotib olishga xohish va imkoniyati boʻlgan tovarlar soni. Talab – bu pul bilan taʼminlangan ehtiyoj{{sfn|Shodmonov|2020|p=209}}. === Taklif === Maʼlum vaqt oraligʻidagi narxlarning muayyan darajasida ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchilar tomonidan maʼlum turdagi tovar va xizmatlarning foyda olish maqsadida bozorga chiqarilgan miqdoriga taklif deyiladi{{sfn|Shodmonov|2020|pp=216}}. === Bozor muvozanati === == Bozor strukturasi == === Mukammal raqobat === Mukammal raqobat – bozorda toʻsiq mavjud boʻlmagan, barcha sotuvchilar teng sharoitda savdo qiluvchi bozor turi. === Monopolistik raqobat === [[Monopolistik raqobat]] – bu koʻpgina sotuvchilar oʻxshash boʻlgan, ammo bir xil boʻlmagan tovarlarni taklif qiluvchi bozor turi. Monopol raqobatlashgan bozordagi mahsulot tabaqalashgan, yaʼni bir xil ehtiyojni qondiruvchi tovarni har bir firma oʻziga xos ravishda ishlab chiqarib sotadi va uning mahsuloti boshqa firmalarning mahsulotidan sifati, koʻrinishi, xizmat koʻrsatish turi, uslubi, foydalanilgan materiallari va brendi bilan farq qilishi mumkin. Tovarning differensiallashuvi deganda bozorda sotiladigan tovarni turli xilligi, yagona qolipda emasligi tushuniladi{{sfn|Salimov|Yusupov|Salimov|2019|p=273—275}}. === Oligopoliya === Oligopoliya – tarmoqdagi bir necha yirik ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchining narx va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi hukmronlik holatidir. === Monopoliya === Monopoliya (yunoncha mono – tanho, poleo – sotaman) – iqtisodiyotning bir sohasida tanho hukmronlik; bozorni tashkil etish shakli. == Xulq-atvor iqtisodiyoti == 1979-yilda [[Daniel Kahneman]] va [[Amos Tversky]] hammuallifligida iqtisodiy agentlar xulq-atvori toʻgʻrisida maqola chop etildi. Maqolada ratsional iqtisodiy agent va chekli naflilik gʻoyalari tanqid qilingan edi. Muallliflar fikricha, iqtisodiy agent qoʻshimcha naflilikdan koʻra yoʻqotishlarga koʻproq ahamiyat beradi<ref>{{cite journal |first1=D. |last1=Kahneman |first2=A. |last2=Tversky |title=Prospect Theory: An Analysis of Decision Under Risk |url=https://archive.org/details/sim_econometrica_1979-03_47_2/page/263 |journal=[[Econometrica]] |year=1979 |volume=47 |issue=2 |pages=263–292 |jstor=1914185 |doi=10.2307/1914185|citeseerx=10.1.1.407.1910 | issn = 0012-9682 }}</ref>. == Adabiyotlar == * {{cite book |last1=Sаlimov|first1=B. T.|last2=Yusupov|first2=M.S.|last3=Salimov|first3=B. B.|title=Mikroiqtisodiyot (Darslik) |date=2019 |publisher=Iqtisodiyot|url=https://e-library.namdu.uz/65%20%D0%98%D0%BA%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%B4/Iqtisodiyot%20-%20UMKlar/Mikroiqtisodiyot/Mikroiqtisodiyot.pdf|pages=366}} * {{cite book |last1=Shodmonov|first1=Sh.|title=Iqtisodiyot nazariyasi: Darslik |date=2020|url=https://ebook.tsue.uz/public/ebooks/iqtisodiyot-nazariyasi-NAc1CeEH|pages=788}} == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] 86lu39jgg068hnt3vk0poezzela4vle 5988293 5988290 2026-04-10T20:06:23Z Tshoxruz 07 202968 Maʼlumotlar bilan boyitdim 5988293 wikitext text/x-wiki {{ichki havolasiz}} Mikroiqtisodiyot (yunoncha μικρός – kichik; οἶκος – uy; νόμος – qonun) – [[ishlab chiqarish]], [[taqsimlash]], [[isteʼmol]] va [[ayirboshlash]] faoliyatida alohida iqtisodiy agentlarni oʻrganuvchi [[iqtisodiyot nazariyasi]]ning boʻlimi. Iqtisodiyot nazariyasi oʻrganadigan asosiy obyektlarga [[uy xoʻjaligi]] va nisbatan katta boʻlmagan [[korxona]]lar kiradi{{sfn|Salimov|Yusupov|Salimov|2019|p=21}}. Mikroiqtisodiy darajada amalga oshirilgan tadqiqotlarga koʻra makroiqtisodiy modellar tuziladi. Mikroiqtisodiyot [[marketing]], [[menejment]] kabi yoʻnalishlar uchun nazariy baza vazifasini oʻtaydi. == Tarixi == Mikroiqtisodiyot alohida fan sifatida XIX asrda shakllangan, lekin uning ildizlari undan oldingi davrlarga borib taqaladi. Mikroiqtisodiyotning ilk g‘oyalari Adam Smith tomonidan ishlab chiqilgan. Adam Smith: • “ko‘rinmas qo‘l” g‘oyasini ilgari surdi • Bozor oʻz-oʻzini tartibga soladi deb hisoblagan. • Raqobat va erkin savdoni qoʻllab quvvatlagan. Bu bosqichlar esa mikroiqtisodiyotning asosiy poydevorini yaratdi == Iqtisodiy bazis tushunchalar == === Talab va taklif modeli === Talab va taklif modeli, „Marshall qaychisi“ bozorda muvozanat narx (p*) va muvozanat miqdor (q*) belgilab beruvchi model hisoblanadi{{sfn|Shodmonov|2020|pp=219—220}}. === Talab === Talab – bu maʼlum vaqt oraligʻida, mumkin boʻlgan har bir narxda isteʼmolchi sotib olishga xohish va imkoniyati boʻlgan tovarlar soni. Talab – bu pul bilan taʼminlangan ehtiyoj{{sfn|Shodmonov|2020|p=209}}. === Taklif === Maʼlum vaqt oraligʻidagi narxlarning muayyan darajasida ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchilar tomonidan maʼlum turdagi tovar va xizmatlarning foyda olish maqsadida bozorga chiqarilgan miqdoriga taklif deyiladi{{sfn|Shodmonov|2020|pp=216}}. === Bozor muvozanati === == Bozor strukturasi == === Mukammal raqobat === Mukammal raqobat – bozorda toʻsiq mavjud boʻlmagan, barcha sotuvchilar teng sharoitda savdo qiluvchi bozor turi. === Monopolistik raqobat === [[Monopolistik raqobat]] – bu koʻpgina sotuvchilar oʻxshash boʻlgan, ammo bir xil boʻlmagan tovarlarni taklif qiluvchi bozor turi. Monopol raqobatlashgan bozordagi mahsulot tabaqalashgan, yaʼni bir xil ehtiyojni qondiruvchi tovarni har bir firma oʻziga xos ravishda ishlab chiqarib sotadi va uning mahsuloti boshqa firmalarning mahsulotidan sifati, koʻrinishi, xizmat koʻrsatish turi, uslubi, foydalanilgan materiallari va brendi bilan farq qilishi mumkin. Tovarning differensiallashuvi deganda bozorda sotiladigan tovarni turli xilligi, yagona qolipda emasligi tushuniladi{{sfn|Salimov|Yusupov|Salimov|2019|p=273—275}}. === Oligopoliya === Oligopoliya – tarmoqdagi bir necha yirik ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchining narx va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi hukmronlik holatidir. === Monopoliya === Monopoliya (yunoncha mono – tanho, poleo – sotaman) – iqtisodiyotning bir sohasida tanho hukmronlik; bozorni tashkil etish shakli. == Xulq-atvor iqtisodiyoti == 1979-yilda [[Daniel Kahneman]] va [[Amos Tversky]] hammuallifligida iqtisodiy agentlar xulq-atvori toʻgʻrisida maqola chop etildi. Maqolada ratsional iqtisodiy agent va chekli naflilik gʻoyalari tanqid qilingan edi. Muallliflar fikricha, iqtisodiy agent qoʻshimcha naflilikdan koʻra yoʻqotishlarga koʻproq ahamiyat beradi<ref>{{cite journal |first1=D. |last1=Kahneman |first2=A. |last2=Tversky |title=Prospect Theory: An Analysis of Decision Under Risk |url=https://archive.org/details/sim_econometrica_1979-03_47_2/page/263 |journal=[[Econometrica]] |year=1979 |volume=47 |issue=2 |pages=263–292 |jstor=1914185 |doi=10.2307/1914185|citeseerx=10.1.1.407.1910 | issn = 0012-9682 }}</ref>. == Adabiyotlar == * {{cite book |last1=Sаlimov|first1=B. T.|last2=Yusupov|first2=M.S.|last3=Salimov|first3=B. B.|title=Mikroiqtisodiyot (Darslik) |date=2019 |publisher=Iqtisodiyot|url=https://e-library.namdu.uz/65%20%D0%98%D0%BA%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%B4/Iqtisodiyot%20-%20UMKlar/Mikroiqtisodiyot/Mikroiqtisodiyot.pdf|pages=366}} * {{cite book |last1=Shodmonov|first1=Sh.|title=Iqtisodiyot nazariyasi: Darslik |date=2020|url=https://ebook.tsue.uz/public/ebooks/iqtisodiyot-nazariyasi-NAc1CeEH|pages=788}} == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] b0qfrex6teslm22kb9i0bkhslin46ik Nonius 0 539359 5988536 5009932 2026-04-11T09:33:37Z R. Henrik Nilsson 112287 Men nonius shkalali shtangensirkulning rasmini qo‘shdim. 5988536 wikitext text/x-wiki {{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}} {{Orphan|date=avgust 2024}} [[Fayl:Mid 1990s Kanon vernier scale caliper resolution 0 05 mm made in Japan with inset detail.jpg|thumb|Shtangensirkuldagi nonius shkalasi]] '''Nonius''' [portugaliyalik ixtirochi P. Nunish (P. Nunes) nomidan] — optik-mexanik oʻlchash asboblaridagi yordamchi (qoʻshimcha) shkala. Asosiy shkala boʻlinmalari ulushlarini hisoblash uchun xizmat qiladi. N.ning chizikli, burchakli, spiralsimon va transver-sal xillari bor. Baʼzan vernyer (fransuz matematigi P. Vernyer nomidan) deb ham ataladi. FTL—2 pechida qolipli non tayyorlash sexi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi]] 2cclhylm8to1awavqzss4rumn6i4lhy Komiljon Otaniyozov 0 545624 5987772 5687267 2026-04-10T12:56:34Z Janob Mirzaolim 64438 Umumiy tahrir + turkum 5987772 wikitext text/x-wiki {{ism+familiya|Komiljon|Otaniyozov}} {{Davlat arbobi |ismi=Komiljon Otaniyozov |tasvir = |tavallud sanasi={{tugʻilgan sanasi|1917|7|20}} |tavallud joyi= Buyrachi qishlogʻi, {{TavalludJoyi|Xiva xonligi}} (hozirgi {{TavalludJoyi|Shovot tumani}}, [[Xorazm viloyati]]) |vafot sanasi={{vafot sanasi va yoshi|1975|5|11|1917|7|20}} |vafot joyi={{VafotJoyi|Toshkent}} |mukofotlari= {{Buyuk xizmatlari uchun ordeni}} {{Hurmat belgisi ordeni}} <br> {{O‘zbekiston SSR xalq artisti}} }} [[Tasvir:Комилжон Атаниёзов.jpg|thumb|right|150px|Komiljon Otaniyozov qabri]] '''Komiljon Otaniyazov''' ({{Lang-uz|Комилжон Отаниёзов}}) (22.07.1917, [[Xiva xonligi]]ning Buyrachi qishlogʻi (hozirgi [[Xorazm viloyati]] [[Shovot tumani]] Buyrachi qishlogʻi) – 11.05.1975, [[Toshkent]]) – oʻzbek xonandasi, sozandasi, aktyor va bastakor. [[O‘zbekiston SSR xalq artisti|Oʻzbekiston SSR]] (1949), [[Turkmaniston]] (1964), [[Qoraqalpogʻiston]] (1968) xalq artisti. == Biografiyasi == Bol baxshi (doston janri), [[Matpano Xudoyberganov]] (Xorazm qoʻshiqlari janri)lardan taʼlim olgan. [[Toshkent musiqa texnikumini]] tugatgan (1955), [[Oʻzbekiston konservatoriyasi|Toshkent konservatoriyasida]] tahsil olgan (1955—1956). Xorazm viloyati teatrlarida xonanda va aktyor (1936—1952) boʻlib ishlagan, jumladan Farhod („Farhod va Shirin“), Tohir, Parfihofiz („Tohir va Zuhra“), Qodir („Gulsara“) obrazlarini yaratgan, Davron ota („Davron ota“) [[Xorazm teatri|Xorazm viloyat teatrida]] ashula va raqs ansambli tuzdi (1949), konsertlar uyushtirdi. 1957—1975-yillarda [[Oʻzbek davlat filarmoniyasi]]ning solisti, 1957-yilda filarmoniya qoshida Xorazm ashula va raqs ansamblini (hozirgi [[Lazgi (ansambl)|„Lazgi“ ansambli]], 1957—1959 va 1963—1968-yillarda uning badiiy rahbari boʻlib ishlagan) tuzgan. 1967-yilda [[Toshhovuz]] drama teatrida (Turkmaniston) folklor ansambli, 1973—1974-yillarda Shovot tumanida „Feruz“ ansamblini tuzdi. 1930-yillarda murakkab xalq qoʻshiqlari va dostonlarini kuylay boshladi. U [[Suvora]]ning Xorazm ashula janridagi ajoyib ijrosi bilan mashhur boʻlgan. Xorazm musiqa maktabining eng yangi uslublarini yaratdi. U bastakor sifatida „Salom, senga Xorazmdan“, „Muborak“, „Vatan“ („Ona yurt“, „Oʻlqish“, „Temir yoʻl“) qoʻshiqlarini yozgan, „Oʻzbekiston“ („Oʻzbekiston“), „Xorazm“ („Xorazm“), „Aziz va Sanam“ va „Oshiq gʻarib“ (A. Stepanov bilan birga), „Oxirgi xon“ (S. Xaitboev bilan birga) musiqali dramalarini yaratdi. U Osiyo mamlakatlarida gastrol safarlarida boʻlgan. Xonanda – yakkaxon (yakkaxon) sifatida professional sahnada oʻzbek qoʻshiqlarini tor bilan ijro etish tashabbuskori boʻlgan. Oʻz vaqtida u xonanda, bastakor, sozanda va shoir sifatida chiqish qilgan yagona sanʼatkor boʻlib, uning chiqishlarining butun dasturi oʻzi tomonidan tartibga solingan va yaratilgan. U turkman shoirlari [[Mahtumquli]] va Mollanepes ijodini oʻzbek musiqasiga olib kirdi. Ularning ikkalasi ham Xorazmda tahsil olib, [[turkman tili]]dan tashqari [[eski oʻzbek tili]]da ham ijod qilganlar. Mahtumquli va boshqa mutasavvif shoirlar ([[Mashrab]], [[Huvaydo]], [[Gʻoyibiy]] va boshqalar) sheʼriyati bilan birga qoʻshiq sanʼatida axloqiy tarbiyaviy yoʻnalish yaratdi. Xorazmning 6,5 mugʻomini yagona ijrochisi. Keyinchalik ular bastakor [[Matniyoz Yusupov]] tomonidan 10 jildda nashr etilgan. Undan keyin [[Fahriddin Umarov|F.Umarov]] „Sabo etsang“, „Dogʻman“, „Aziz Vatanim“ („Aziz Vatan“), [[Tavakkal Qodirov|T.Qodirov]] „Dogʻman“, „Fasli navbahor uldi“, „Istabki goʻzal yerni“ qoʻshiqlarini kuylagan. Uning musiqasi [[Sherali Joʻrayev]] va boshqa koʻplab taniqli xonandalar ijodida ham uchraydi. <blockquote>„Komiljon Otaniyozov Oʻzbekiston qoʻshiq sanʼati uchun nimani anglatadi? – Oʻzbek adabiyoti uchun Alisher Navoiy bilan bir xil“, – deydi Komiljon Otaniyozovning hamyurti, shoir [[Omon Matjon]].</blockquote> Otaniyozov 1930-yillardan murakkab xalq ashulalarini, dostonlardan qoʻshiqlar ayta boshlagan. Xorazm [[suvora]] va [[Xorazm maqomlari|maqomlari]] Komiljon Otaniyozov ijrochilik faoliyatining yuqori bosqichi boʻldi. Komiljon Otaniyozov Xorazm doston qoʻshiqlari (nomalari) asosida yangicha uslub yaratgan. Bastakor sifatida bu uslubda ijod qilgan „Salom, senga Xorazmdan“, „Muborak“, „Vatan“, „Olqish“, „Temir yoʻl“, „Oʻzbekiston“, „Xorazm“ kabi qoʻshiklari oʻzining ommabopligi va xalqchilligi bilan ajralib turadi. O. A. Stepanov bilan hamkorlikda „Aziz va Sanam“, „Oshiq Gʻarib“, S. Hayitboyev bilan „Soʻnggi xon“ kabi [[musiqali drama]]lar yaratdi. Osiyo mamlakatlarida gastrolda boʻlgan<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Mukofotlari va unvonlari == Vafotidan keyin u [[„Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni]] ([[2000-yil]] [[25-avgust]]) bilan taqdirlangan<ref>{{Veb manbasi |url=http://press.natlib.uz/ru/editions/17104 |sarlavha=„Xalq so‘zi" gazetasi 2000-yil 26-avgust soni O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2000-yil 25-avgustdagi "O‘zbek milliy madaniyatini rivojlantirishga buyuk hissa qo‘shgan adabiyot va san’at ustalarini mukofotlash to‘g‘risida" Farmon |Qaralgan sana=18.10.2024 |sana=http://press.natlib.uz/ }}{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Lex.uz|О награждении мастеров литературы и искусства, внесших огромный вклад в развитие узбекской национальной культуры|2000-08-25|УП|2702|2363217}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://newspaperarchive.com/obituary-clipping-nov-06-1975-1751503/ Komiljon Otaniyozovga taʼziyanoma], „[[Sovet Oʻzbekistoni]]“ gazetasi {{OʻzME}} {{DEFAULTSORT:Otaniyozov, Komiljon}} {{Uzbekistan-bio-stub}} [[Turkum:Turkmaniston SSR xalq artistlari]] [[Turkum:Qoraqalpogʻiston ASSR xalq artistlari]] j5qnvvbsrdrvy1b01rnog5c0z887qvv Pahlavon Mahmud 0 551836 5987746 5841150 2026-04-10T12:39:10Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Xorazm kishilari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987746 wikitext text/x-wiki {{Yozuvchi bilgiqutisi | tasvir = Le mausolée Pakhlavan Makhmoud (Khiva, Ouzbékistan) (5597527446).jpg | fuqaroligi = Khorezm }} '''Pahlavon Mahmud''' ({{Lang-fa|پهلوان محمود‎}} {{Lang-tg|Паҳлавон Маҳмуд}}, {{Lang-uz|Pahlavon Mahmud}}, 1247—1326, Xiva) – [[Forslar|Xorazmlik]] [[Xorazm|fors]] [[shoir]]i, [[maʼrifat]]parvar, [[faylasuf]] va [[Tasavvuf|soʻfiy]]. Xorazm va [[forslar]]ning [[milliy qahramon]]i ([[Bogatirlar|qahramoni]]). [[Eron]]da '''Purya-ye Vali''' nomi bilan mashhur boʻlgan bu laqab [[Xorazm]]da Pahlavon Mahmudga berilgan. Qabri [[Xoy]]da ([[Eron]])<ref>{{Veb manbasi |til=en |url=https://gardeshgari724.com/attractions/%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D9%84%DB%8C/2490 |sarlavha=آرامگاه پوریای ولی (۱۴۰۰){{!}}تمام اطلاعات موردنیاز برای سفر |ish=gardeshgari724.com |qaralgan sana=2022-10-14 |arxivsana=2022-10-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221014183758/https://gardeshgari724.com/attractions/%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D9%84%DB%8C/2490}}</ref> yoki [[Xiva]]da ([[Oʻzbekiston]]) joylashgan. Ikkinchi taxallusi '''Qitoliy''' boʻlgan<ref>{{Kitob manbasi |title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni |author=Hamidjon Xomidiy |coauthors=Mahmud Hasaniy |publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni |year=1997-yil |location=Toshkent |isbn=978-9943-00-130-5 |pages=251 |url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}}</ref>. [[2008|2008-yilda]] [[Eron]]da Pahlavon Mahmud shogirdlari haqida „[[Герои (мультсериал)|Qahramonlar]]“ (''[[Fors tili|forscha]] :'' ''Pahlevānān, [[Ingliz tili|inglizcha]] : The Heroes)'' deb nomlangan [[animatsion serial]] chiqdi<ref>{{Статья|ссылка=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Heroes_(TV_series)&oldid=1110382721|заглавие=The Heroes (TV series)|год=2022-09-15|язык=en|издание=Wikipedia}}</ref>. == Biografiyasi == 1247-yilda tugʻilgan. U [[Mo'ynalichi|moʻynachining]] oʻgʻli edi. Rivoyatlarga koʻra, bu voqea [[Xiva]]ga kiraverishda, Xorazmning eski poytaxti [[Koʻhna Urganch|Gurganjdan]] kelgan muhojir otasining aravasida sodir boʻlgan. Mahmud ustaxonani otasidan meros qilib olgan. Ammo bu uning asosiy mashgʻuloti emas edi: u pahlavon edi – musobaqalarda qatnashgan polvon. Shuning uchun koʻpincha Pahlavon Mahmud nomi bilan mashhur. U tez-tez turli davlatlarga (birinchi navbatda, hozirgi [[Oʻzbekiston]], [[Turkmaniston]], [[Eron]], [[Afgʻoniston]], [[Pokiston]] va [[Hindiston]] hududlariga) borib, u yerda oʻtkazilgan musobaqalarda qatnashib, unga tirikchilik va yengilmas polvon sifatida shuhrat keltirgan. Mahmud 1325-yil yoki 1326-yillarda vafot etgach, ustaxonasi hovlisiga dafn etilgan. Bu joy tezda ziyoratgohga aylandi. 1701-yilda bu yerda kichik qabr qurilgan. 1810-yilda bino qaytadan ulugʻvor [[Pahlavon Mahmud majmuasi|maqbaraga]] aylantirildi. 1913-yilda unga oxirgi qoʻshimchalar kiritildi. Musulmon ruhoniylari Mahmudni avliyo deb eʼlon qilgan, Xivada u qadimdan [[pir]], yaʼni shahar homiysi hisoblangan. Vaqt oʻtishi bilan uning maqbarasi [[Xorazm xoni|Xiva xonlari]] qabriga aylangan. Uning vafotidan soʻng xivonliklar Mahmud nomi bilan Xiva vohasini sugʻoruvchi kanal – Palvon-yab kanaliga nom berishgan. Shahar darvozasi uning nomi bilan atalgan: [[Polvon darvoza|Palvon-darvoza]]. Xiva mahallasida kezib yurgan Yomud [[Yovmut|turkmanlari]] Paxlavon Mahmudning adabiy taxallusi Perya-valini urush hayqirigʻiga soldi: bu nom bilan dushmanlarini choʻchitib, jangga otildi. == Faoliyati == Fors tilida ijod qilgan. Postindoʻzlik, telpakdoʻzlik bilan shugʻullangan. Hindiston va Eronda polvonlikda dong taratgan. Shunga koʻra, Paxlavon Mahmud deb atalgan. Fors va turkiy xalqlar adabiyotida Umar Xayyomdan soʻng faqat ruboiy yozgan shoir Pahlavon Mahmud.dir. U Xayyomning oddiy taqlidchisi boʻlmay, mushohada kuchi jihatidan u bilan barobar turgan. Pahlavon Mahmud shahar hunarmand kosiblarining futuvvat-juvonmardlik harakati (13—14-asrlar) tashkilotchisi, maʼnaviy rahnamosi boʻlgan. Koʻpchilik ruboiylari mardlik, marhamat va shavqat, saxovat va oli-janoblik kabi juvonmardlik prinsiplari asosida yozilgan. Asarlarida tasavvuf taʼlimotining nazariy gʻoyalari bilan juvonmardlik tariqatining amaliy qoidalari oʻzaro omuxta holda bayon qilingan. Unga koʻra, xudo diydori koinotdagi barcha mavjudotlarda aks etadi. Pahlavon Mahmud. moddiy borliqning manguligi, inson va tabiat, yor vasli va uning lazzati haqida fikr yuritadi. Ruboiylari fikrning ravshanligi, mazmunning teranligi, obrazlarning rang-barangligi bilan ajralib turadi. Ularda „yor“, „doʻst“, „maʼshuqa“, „jonona“ kabi soʻzlar turli manolarda, soʻfiyona sheʼrlarida „xudo“ manosida keladi. Pahlavon Mahmudga nisbat beriladigan „Hazrati Paxlavon ruboiylari“ning qoʻlyozma nusxalari Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida saqlanadi. == Asarlari == „Qomus ul-aʼlom“ (Sh. Somibek) va „Otashkadai Ozariy“ (L. Alibek) va „Haft-iqlim“ (A. Roziy) nomli asarlarda xabar berilishicha, Pahlavon Mahmud. „<nowiki/>[[Kanz ul-haqoyiq]]<nowiki/>“, („Haqiqatlar xa-zinasi“, 1303—1304) nomli masnaviy ham yozgan, lekin asar hali topilmagan. Xorazmda yozilgan qoʻlyozma mano-qibdya shoir hayoti haqida maʼlumotlar bor. Uning vasiyatiga koʻra, jasa-di oʻzining poʻstindoʻzlik ustaxonasiga dafn etilgan. Vaqt oʻtishi bilan maqbara atrofida Pahlavon Mahmud majmuasi vujudga kelgan. Ruboiylari Toʻxtasin Jalolov, Muinzoda, Vasfiy, Matnazar Abdulhakimov tomonidan oʻzbek tiliga tarjima qilingan. == Adabiyotlar == * Kim agar ozoddur [Ruboiylar], T., 1992. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == {{Vikiiqtibos}}{{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]] [[Turkum:1255-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1322-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Xivada dafn etganlar]] [[Turkum:Xorazmda tugʻilganlar]] 882sza8hi5t7ltgu3cvwl0t89g1cw7d David Ricardo 0 562066 5988306 4958964 2026-04-10T20:25:35Z Tshoxruz 07 202968 Maʼlumotlar bilan boyitdim 5988306 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Portrait of David Ricardo by Thomas Phillips.jpg|thumb|right|220px]] '''David Ricardo''' (18-aprel 1772-yil, [[London]], Birlashgan Qirollik — 11-sentyabr 1823-yil, [[Glostershir]] grafligi) — ingliz iqtisodchisi, klassik iqtisodiy maktab namoyandasi. U iqtisodiyot fanining rivojlanishiga, ayniqsa xalqaro savdo va qiymat nazariyasiga katta hissa qo‘shgan. Dastlab 1793—1812-yillarda tijorat ishlari bilan shugʻullanib katta boylik orttirdi, keyinchalik ilmiy faoliyat bilan shugʻullandi. 1819—1823-yillarda [[Angliya]] parlamentining aʼzosi<ref>Sowell, Thomas (2006). ''Klassik iqtisodiyot''. New Haven, CT: Yale University Press.</ref><ref>{{veb manbasi | url=http://www.policonomics.com/david-ricardo/ | title=David Ricardo &#124; Policonomics}}</ref>. Ricardoning ilmiy ishlari ish haqi, foyda va renta masalalariga bagʻishlangan. Uning iqtisodiyot fanidagi tarixiy oʻrni, birinchi navbatda, kapitalizmning iqtisodiy munosabatlarini qiymatning mehnat nazariyasi nuqtai nazaridan tadqiq etishni boshlab berganligidan iborat. Ricardo tovar qiymatining yagona manbai ishchining mehnati boʻlib, aholining daromadlari — ish haqi, foyda, foiz, rentalar shu tovar qiymatiga asoslanadi, deb qaradi. Ricardo „Siyosiy iqtisod va soliqqa tortish asoslari“ (1817) asarida ishchining ish haqi bilan sohibkorning foydasi oʻrtasidagi nisbatning teskari proporsionalligini asoslab, ishchi va kapitalist iqtisodiy manfaatlarining zid ekanligini koʻrsatadi. Ricardo shugʻullangan asosiy masalalardan biri — yaratilgan ijtimoiy mahsulotning asosiy 3-sinf — sanoatchilar (foyda), ishchilar (ish haqi), yer egalari (renta) oʻrtasidagi taqsimoti muammosi boʻlgan. Ricardo renta nazariyasini asoslab berdi. Ricardo nazariya va amaliyotda erkin savdo tarafdori boʻlgan. Ricardo Angliyaning tashqi aloqalari uning iqtisodiyotida katta rol oʻynashini alohida oʻrgandi. U birinchilardan boʻlib ayrim tovarlarni ishlab chiqarishgina emas, balki mamlakatlar oʻrtasida xalqaro mehnat taqsimoti va ixtisoslashuvning ahamiyati katta ekanligini koʻrsatdi, tashqi savdoda qiyosiy afzalliklar nazariyasini asoslab berdi. Xulosa qilib aytganda D == Manbalar == {{Manbalar}} == Adabiyotlar == * Razzoqov A., Toshmatov Sh ., Oʻrmonov N., Iqtisodiy taʼlimotlar tarixi, T., 2002. * Sochineniye, t 1—5, M., 1961. == Havolalar == {{Commons turkum}} * [https://web.archive.org/web/20070315092648/http://cepa.newschool.edu/het/profiles/ricardo.htm Biografiyasi] New School University saytida {{OʻzME}} [[Turkum:1772-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1823-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] {{bio-stub}} ikqjt2sjnq40zrhe7tdsrdg2x4lt1it 5988307 5988306 2026-04-10T20:27:08Z Tshoxruz 07 202968 Maʼlumotlar bilan boyitdim 5988307 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Portrait of David Ricardo by Thomas Phillips.jpg|thumb|right|220px]] '''David Ricardo''' (18-aprel 1772-yil, [[London]], Birlashgan Qirollik — 11-sentyabr 1823-yil, [[Glostershir]] grafligi) — ingliz iqtisodchisi, klassik iqtisodiy maktab namoyandasi. U iqtisodiyot fanining rivojlanishiga, ayniqsa xalqaro savdo va qiymat nazariyasiga katta hissa qo‘shgan. Dastlab 1793—1812-yillarda tijorat ishlari bilan shugʻullanib katta boylik orttirdi, keyinchalik ilmiy faoliyat bilan shugʻullandi. 1819—1823-yillarda [[Angliya]] parlamentining aʼzosi<ref>Sowell, Thomas (2006). ''Klassik iqtisodiyot''. New Haven, CT: Yale University Press.</ref><ref>{{veb manbasi | url=http://www.policonomics.com/david-ricardo/ | title=David Ricardo &#124; Policonomics}}</ref>. Ricardoning ilmiy ishlari ish haqi, foyda va renta masalalariga bagʻishlangan. Uning iqtisodiyot fanidagi tarixiy oʻrni, birinchi navbatda, kapitalizmning iqtisodiy munosabatlarini qiymatning mehnat nazariyasi nuqtai nazaridan tadqiq etishni boshlab berganligidan iborat. Ricardo tovar qiymatining yagona manbai ishchining mehnati boʻlib, aholining daromadlari — ish haqi, foyda, foiz, rentalar shu tovar qiymatiga asoslanadi, deb qaradi. Ricardo „Siyosiy iqtisod va soliqqa tortish asoslari“ (1817) asarida ishchining ish haqi bilan sohibkorning foydasi oʻrtasidagi nisbatning teskari proporsionalligini asoslab, ishchi va kapitalist iqtisodiy manfaatlarining zid ekanligini koʻrsatadi. Ricardo shugʻullangan asosiy masalalardan biri — yaratilgan ijtimoiy mahsulotning asosiy 3-sinf — sanoatchilar (foyda), ishchilar (ish haqi), yer egalari (renta) oʻrtasidagi taqsimoti muammosi boʻlgan. Ricardo renta nazariyasini asoslab berdi. Ricardo nazariya va amaliyotda erkin savdo tarafdori boʻlgan. Ricardo Angliyaning tashqi aloqalari uning iqtisodiyotida katta rol oʻynashini alohida oʻrgandi. U birinchilardan boʻlib ayrim tovarlarni ishlab chiqarishgina emas, balki mamlakatlar oʻrtasida xalqaro mehnat taqsimoti va ixtisoslashuvning ahamiyati katta ekanligini koʻrsatdi, tashqi savdoda qiyosiy afzalliklar nazariyasini asoslab berdi. Xulosa qilib aytganda, David Rikardo iqtisodiyot faniga: == Manbalar == {{Manbalar}} == Adabiyotlar == * Razzoqov A., Toshmatov Sh ., Oʻrmonov N., Iqtisodiy taʼlimotlar tarixi, T., 2002. * Sochineniye, t 1—5, M., 1961. == Havolalar == {{Commons turkum}} * [https://web.archive.org/web/20070315092648/http://cepa.newschool.edu/het/profiles/ricardo.htm Biografiyasi] New School University saytida {{OʻzME}} [[Turkum:1772-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1823-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] {{bio-stub}} co26u579mjjwkkfc7mmkh9exisr8z5a 5988308 5988307 2026-04-10T20:30:13Z Tshoxruz 07 202968 5988308 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Portrait of David Ricardo by Thomas Phillips.jpg|thumb|right|220px]] '''David Ricardo''' (18-aprel 1772-yil, [[London]], Birlashgan Qirollik — 11-sentyabr 1823-yil, [[Glostershir]] grafligi) — ingliz iqtisodchisi, klassik iqtisodiy maktab namoyandasi. U iqtisodiyot fanining rivojlanishiga, ayniqsa xalqaro savdo va qiymat nazariyasiga katta hissa qo‘shgan. Dastlab 1793—1812-yillarda tijorat ishlari bilan shugʻullanib katta boylik orttirdi, keyinchalik ilmiy faoliyat bilan shugʻullandi. 1819—1823-yillarda [[Angliya]] parlamentining aʼzosi<ref>Sowell, Thomas (2006). ''Klassik iqtisodiyot''. New Haven, CT: Yale University Press.</ref><ref>{{veb manbasi | url=http://www.policonomics.com/david-ricardo/ | title=David Ricardo &#124; Policonomics}}</ref>. Ricardoning ilmiy ishlari ish haqi, foyda va renta masalalariga bagʻishlangan. Uning iqtisodiyot fanidagi tarixiy oʻrni, birinchi navbatda, kapitalizmning iqtisodiy munosabatlarini qiymatning mehnat nazariyasi nuqtai nazaridan tadqiq etishni boshlab berganligidan iborat. Ricardo tovar qiymatining yagona manbai ishchining mehnati boʻlib, aholining daromadlari — ish haqi, foyda, foiz, rentalar shu tovar qiymatiga asoslanadi, deb qaradi. Ricardo „Siyosiy iqtisod va soliqqa tortish asoslari“ (1817) asarida ishchining ish haqi bilan sohibkorning foydasi oʻrtasidagi nisbatning teskari proporsionalligini asoslab, ishchi va kapitalist iqtisodiy manfaatlarining zid ekanligini koʻrsatadi. Ricardo shugʻullangan asosiy masalalardan biri — yaratilgan ijtimoiy mahsulotning asosiy 3-sinf — sanoatchilar (foyda), ishchilar (ish haqi), yer egalari (renta) oʻrtasidagi taqsimoti muammosi boʻlgan. Ricardo renta nazariyasini asoslab berdi. Ricardo nazariya va amaliyotda erkin savdo tarafdori boʻlgan. Ricardo Angliyaning tashqi aloqalari uning iqtisodiyotida katta rol oʻynashini alohida oʻrgandi. U birinchilardan boʻlib ayrim tovarlarni ishlab chiqarishgina emas, balki mamlakatlar oʻrtasida xalqaro mehnat taqsimoti va ixtisoslashuvning ahamiyati katta ekanligini koʻrsatdi, tashqi savdoda qiyosiy afzalliklar nazariyasini asoslab berdi. Xulosa qilib aytganda, David Rikardo iqtisodiyot faniga: • Xalqaro savdo nazariyasi • Bozor iqtisodiyotini tushunishga • Qiymat va renta tushunchalari • Daromad taqdimoti modeli bilan katta hissa qoʻshgan == Manbalar == {{Manbalar}} == Adabiyotlar == * Razzoqov A., Toshmatov Sh ., Oʻrmonov N., Iqtisodiy taʼlimotlar tarixi, T., 2002. * Sochineniye, t 1—5, M., 1961. == Havolalar == {{Commons turkum}} * [https://web.archive.org/web/20070315092648/http://cepa.newschool.edu/het/profiles/ricardo.htm Biografiyasi] New School University saytida {{OʻzME}} [[Turkum:1772-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1823-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] {{bio-stub}} oroa21cdfd8weymet4lsps9sxdluyij Salmonellyozlar 0 564549 5988463 5904657 2026-04-11T08:40:15Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5988463 wikitext text/x-wiki {{Kasallik bilgiqutisi|nomi=Solmonella bakteriyalari|tasvir_tagyozuvi=Salmonella typhimurium|ICD10=A02.0|MedlinePlus=000294|turi=ichak bakteriyalari|tasvir=Salmonella typhimurium.png}} <big>'''Salmonellyoz''' — zooantroponoz, yaʼni ham [[Hayvonlar|hayvonlardan]], ham [[Odam|odamlardan]] yuqadigan va koʻpincha [[gastroenterit]] simptomlari bilan, baʼzi hollarda esa tarqoq [[infeksiya]] belgilari bilan taʼriflanadigan oʻtkir [[Infeksion kasalliklar|yuqumli]] ichak [[Kasallik|kasalligidir]].</big> == Etiologiyasi<ref name=":0">{{Kitob manbasi|title=Yuqumli kasalliklar|author=A. ZAKIRXODJAYEV|publisher=Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi|year=Toshkent — 2011}}</ref> == Salmonellyozni qoʻzgʻatuvchi [[Mikroorganizmlar|mikroblar]] salmonellalar avlodi va ichak bakteriyalari guruhiga mansubdir. Koʻrinishi tayoqchaga oʻxshaydi. Xivchinlari bor, spora va kapsula hosil qilmaydi. Hamma ozuqa muhitlarida koʻpayaveradi. Salmonellalar fakultativ [[Anaeroblar|anaerobdir]], ular parchalanganda endotoksin ajralib chiqadi. Endotoksinning termostabil O-antigeni, termolabil H-antigeni va kapsulasiga mansub yuza joylashgan H-[[Antigenlar|antigeni]] bor. Salmonellalar O-antigenining xiliga qarab bir necha serologik O guruhiga boʻlinadi. Har bir O guruhida H antigenining ichki tuzilishiga qarab bir-biridan farq qiladigan bir necha serovarlar mavjud. Salmonellalarning 2000 ga yaqin serologik xillari maʼlum boiib, ulardan 700 tadan ko‘prog‘i odamlarda uchraydi. Ularning quyidagilari tez-tez uchrab turadi: S. heidelberg, S. typhimurium, S. enteritidis, S. rapata, S. infantis, S. newport, S. agona, S. derby, S. london. Salmonellalar tashqi muhitda ancha chidamlidir: suvda 120 kun, go‘sht, kolbasa va shular kabi oziqalarda 2-4 oygacha, sutda 10 kungacha, saryog‘da 4 oygacha, pishloqda 1-yilgacha, tuproqda 18 oygacha tirik saqlana oladi. Ba’zi mahsulotlarda, masalan, [[Goʻsht|go‘shtda]] ular tirik saqlanibgina qolm ay, balki k o‘payadi ham , bunda mahsulotlarning tashqi koʻrinishi va mazasi oʻzgarmaydi. Tuzlash va dudlash ularga kam taʼsir qiladi. == Epidemiologiyasi == [[Fayl:Male and female chicken sitting together.jpg|thumb]] [[Fayl:Six weeks old cat (aka).jpg|left|thumb|Parrandalar va uy hayvonlari kasallik manbai hisoblanadi. ]] '''[[Infeksiya|Infeksiyaning]] asosiy manbai''' — [[uy hayvonlari]] ([[qoramol]], choʻchqa, ot, [[eshak]], [[mushuk]], it), parrandalari ([[tovuq]], oʻrdak, g‘oz, kaptar), yowoyi hayvonlar (kemiruvchilar, tulkilar), [[baliqlar]] va boshqa hayvonlardir. Salmonellalar shu hayvonlarning suti, [[Siydik|siydigi]], [[Najas|axlati]], soiagi bilan tashqariga chiqib, [[tuproq]], yaylov yerlar, suv havzalari, o‘t-xashakka tushadi va bularni yuqumli qilib qoʻyadi. Salmonellalar bilan ifloslangan goʻsht va sut mahsulotlarini, baliq, tuxum va boshqa mahsulotlami isteʼmol qilish oqibatida kasallik odamlarga yuqadi. Salmonellyoz bilan ogʻrigan bemor va bakteriya tashib yuruvchi odam ham infeksiya manbai boʻlib hisoblanadi. Bunday kishilarning oziq-ovqatga aloqador joyda, shuningdek bolalar muassasalarida ishlashi juda havflidir. Salmonellyoz muloqot yoʻli bilan ham yuqishi mumkin. Bunda u salmonellalar bilan ifloslangan idish tovoqlar, oʻynchoqlar va boshqa buyumlar orqali yuqadi. Va nihoyat, salmonella havo-chang orqali yuqishi ham mumkin, chunki salmonellalar 20—25 darajali haroratda 80 kunga qadar tirik saqlana oladi. Yoz va kuz oylarida salmonellalar bilan ifloslangan biror ovqatni birdaniga ko‘p odam isteʼmol qilishi natijasida (masalan, to‘y-hashamda) Salmonellyoz baʼzan epidemiya koʻrinishida uchraydi. Oʻsha ovqatdan isteʼmol qilganlarning deyarli hammasi bir-ikki kun ichida kasallanadi. == Patogenezi == Salmonellalar [[Oziq-ovqat|ovqat]] orqali meʼda-ichak yoʻliga tushadi. Meʼdada [[xlorid kislota]] taʼsirida salmonellalarning koʻpchiligi halok boʻladi. Oziqa moddalari ichida oʻralib qolganlari bu noqulay sharoitni yengib oʻtib, [[Ingichka ichak|ingichka ichakka]] tushadi, soʻngra ichak shilliq pardasidagi retikuloendotelial toʻqimaga kiradi va shu yerda koʻpaya boshlaydi. Salmonellalar [[limfa]] tomirlari boʻylab mezenterial tugunlar - charvi limfa tugunlariga oʻtadi va shu joyda baʼzan hammasi halok boʻlib ketadi, unda limfotsitlar va makrofaklar katta rol oʻynaydi. Baʼzi hollarda charvi limfa tugunlaridagi fagotsitlarda salmonellalar uzoq vaqt halok boʻlmay tirik saqlanishi mumkin. Ana shu salmonellalar qaytadan limfa tomirlari orqali ichakka tushadi. Bunda kasallik simptomlari boʻlmaydi va odam bakteriya tashuvchi boʻlib qoladi. Koʻpincha mezenterial limfa tugunlarida (charvi bezlarida) salmonellalar koʻrinishida davom etadi. Ularning bir qismi parchalanib endotoksin ajralib chiqadi. Endotoksin har xil aʼzo va tizimlarga taʼsir qiladi va buning natijasida adenilatsiklaza faollashadi, hujayralarda biologik faol moddalar miqdori koʻpayadi. Natijada enterit boshlanadi. M eʼda-ichak yoʻli faoliyati buziladi. Endotoksin taʼsirida vazomotor [[falaj]] kuzatilib, [[qon bosimi]] pasayib ketadi. Bosh miya faoliyati ham toksin taʼsirida buziladi va tif holati paydo boʻladi. Toksinning miyaga taʼsiri natijasida gipotermiya boshlanadi, nafas va tomirlarni harakatlantiruvchi markazlar faoliyati izdan chiqadi. Toksin taʼsirida suv-tuzlar almashinuvi buzilib, organizmni suvsizlanish (degidratatsiya) holatiga keltirib qoʻyadi. Salmonellalar zoʻr berib koʻpayshi va koʻplab parchalanishi natijasida ajralgan endotoksin shok holatiga sabab boʻlishi mumkin. Endotoksik shok yuz berganda qonning ivish tizimi zararlanadi. mikrosirkulyatsiya izdan chiqadi va toʻqimalarda kislorod etishmaydi (gipoksiya), bu esa oʻz navbatida moddalar almashinuvining buzilishi, asidoz boshlanishi, qonda mochevina va qoldiq azotning koʻpayshiga, har xil aʼzolar hujayralarining distrofiya va nekrozga uchrashiga sababchi boʻladi. Shunday qilib, Salmonellyoz patogenezi m ohiyat-eʼtibori bilan toksinemiya va bakteremiyaga bogʻliq. Keyinchalik organizmning himoya mexanizmlari kuchayib, qondagi salmonellalarni retikuloendotelial sistema va parenximatoz aʼzolar qamrab oladi va asta-sekin parchalaydi, buning natijasida organizm salmonellalardan xalos boiadi. Bemor organizmining himoya quwati etarli boim agan hollarda u bakteriya tashuvchi boiib qoladi. Bakteremiya qisqa muddat davom etgan hollarda Salmonellyozning gastrointestinal shakli shakllanadi. [[Organizm]] kuch-quwati kam boʻ­lganda (bolalar va qarilarda) bakteremiya uzoq choʻziladi va Salmonellyoz tarqoq shaklga aylanib ketadi<ref>{{Kitob manbasi|title=БОЛАЛАРНИНГ ЮҚУМЛИ КАСАЛЛИКЛАРИ|year=1995|author=Махмудов.О.С.|publisher=Абу Али ибн Сино номидаги тиббиёт нашриёти}}</ref>. == Patologik anatomiyasi == Mashhur olim I.V. Davidovskiy Salmonellyozning ikki shakllanishini ajratadi: 1. Toksik shakli — bu shaklida m e’da-ichak yo'li shilliq pardasi shishgan va unga qon quyilgan bo'ladi. 2. Septik-piyemik shakli. Bunda ichak shilliq pardasida oʻzgarishlar juda kam boʻladi. Ammo ichki organlar, ayniqsa oʻpkada juda koʻp metastatik yiringli oʻchoqlar topiladi. == Klinikasi == [[Inkubatsion davr|Yashirin davri]] 6—8 soatdan 2—3 kungacha choʻziladi. Koʻpincha 12—24 soat davom etadi. Salmonellyozning quyidagi klinik shakllari uchraydi (1-jadval): {| class="wikitable" |1-jadval | |- |Klinik shakllari |Qanchalik k o‘p uchraydi |- |1. Gastrointestinal shakli (toksikoinfeksiya) Gastrit |75-90% |- |Gastroenteret |5-10% |- |Gastroenterokolit |70-80% |- |2.Tarqoq shakli |3-9 0 % |- |Tifga oʻxshash shakli | |- |Septik shakli | |- |3.Subklinik shakli. Bakteriyat ashuvchilik | |} '''Gastrointestinal shakli'''. Kasallikning bu xili toʻsatdan boshlanadi va dispeptik alomatlar bilan taʼriflanadi. Odatda bemor aʼzoyi badani titrab, harorati koʻtariladi va gastrit, gastroenterit simptomlari yaqqol koʻrinadi. Harorat 3—4 kundan soʻng pasayadi. Kasallikning bu xili oʻtkir gastrit, gastroenterit, gastroenterokolit koʻrinishida oʻtadi. '''0‘tkir gastrit'''. Bemor darmoni qurib, ko‘ngil ayniydi, ishtahasi boʻgʻiladi. Boshi, qorni ogʻriydi, badani qaqshaydi, harorati sal koʻtariladi (subfebril darajagacha). Koʻpincha bemor bir yoki bir necha marta qayd qiladi. Baʼzan umuman qusmaydi. Bemorning rangi oqargan, tili karash bilan qoplangan boʻlib, [[Puls|pulsi]] tez uradi, qorni ogʻriydi, 1—2 kun ichida sogʻayib ketadi. '''Oʻtkir gastroenterit'''. Salmonellyozning bu koʻrinishi koʻp uchraydi. Toʻsatdan boshlanadi. Bemor eti uvishib, qaltiraydi, harorati koʻtarilib, 2 -4 kun yuqori darajada turadi. Koʻngli aynab, ketma-ket qusadi, soʻngra shir-shir ichi keta boshlaydi. Bir kecha kunduzda bemorning 15 marta ichi ketadi. Bemor axlati suyuq, yashil rangda va juda sassiq boiadi. Bemorning ahvoli anchagina ogʻir boʻladi, darmoni quriydi, aʼzoyi badani sirqillab, bezovta qiladi, ishtahasi yoʻqoladi. Koʻpchilik bemorlarning rangi odatda oqarib turadi, lekin baʼzan bir oz qizarishi ham mumkin, labiga uchuq toshadi. Tomiri tez uradi, qon bosimi pasayadi. Tili qalin oq yoki kulrang karash bilan qoplanadi. Baʼzan kollaps boshlanishi mumkin. [[Qon]] tekshirilganda [[gemoglobin]] va leykotsitlarning soni ozgina koʻpaygani, ECHT m eʼyorda ekani aniqlanadi. Salmonellyozning bu koʻrinishi 1—4 kun davom etadi, baʼzan uzoqroq choʻziladi. Oʻtkir gastroenterit yengil, oʻrta ogʻir va ogʻir oʻtishi mumkin. Salmonellyozga aloqador oʻta oʻtkir [[gastroenterit]] awalo kuchli intoksikatsiya bilan taʼriflanadi. Bemorning toʻsatdan eti uvishib, qaltiraydi va harorati koʻtariladi, boshi aylanib, qattiq ogʻriydi. Kasallik boshlanishidayoq kollaps boʻlishi mumkin. Bem or ketm a-ket qusaveradi, betoʻxtov shir-shir ichi ketadi. Bemor axlati xuddi vabo kasalligidek yovgʻon xoʻrdaga oʻxshaydi. Koʻp oʻtmay organizmda suvsizlanish holati boshlanadi. Bemor birinchi kunidanoq ozib ketadi, koʻzlari ichiga tushib, yuzi chakak boʻlib qoladi, umuman rangi soiib, koʻkimtir tus oladi. Qon bosimi pasayadi, oliguriya yoki [[anuriya]] boʻladi. Bemorning ovozi chiqmaydi, oyoq-qoi muskullari tortishib ogʻriydi. Koʻpincha [[Zotiljam|pnevmoniya]], nefrozonefrit alomatlari aniqlanadi. Oʻz vaqtida tegishli davo choralari amalga oshirilmasa bemor nobud boiishi mumkin. Salm onellezning gastroenterokolitik xilida yuqorida aytilgan simptomlardan tashqari kolit sindromi aniqlanadi. Kamdan-kam hollarda bemorda faqat kolit sindromi boiadi, xolos. Bunda [[Yoʻgʻon ichak|yoʻgʻon ichakning]] hammasi zararlanadi. Rektoskop bilan tekshirilganda kataral, kataral-gemorragik proktosigmoidit holati koʻriladi<ref name=":0" />. == Tarqoq shakli == Bu shakldagi kasallikning asosiy simptomi haroratning yuqori ko‘tarilishidir. Kasallik baʼzan harorat koʻtarilishidan tashqari gastroenterit alomatlari bilan boshlanadi. Boshqa hollarda faqat harorat koʻtariladi va intoksikatsiya alomatlari boiadi. Bemorning boshi, muskullari ogʻriydi, uyqusi buziladi. Koʻzi va shilliq pardaliri sal sargʻish tusga kiradi. Koʻkrak va qorin terisida [[toshma]] koʻrinadi. Koʻpincha uchuq toshadi, [[puls]] soni kamayadi (nisbiy [[bradikardiya]]), yurak tonlari boʻgʻiqlashishi, tilni karash bosadi, qorni dam boʻlib, [[jigar]] va taloq kattalashadi. Bemor darmoni qurib, boʻshashgan holda jim yotadi. Baʼzan meningoensefalit belgilari aniqlanadi. Boshqa hollarda oʻtkir glomerulonefrit, nefrozonefrit, nekrotik nefroz va piyelit hamda sistit alomatlari koʻriladi. '''Salmonellyozning septik shakli''' — uzoq davom etadigan harorat, qayta-qayta et uvishib badan qaltirashi va turli septik asoratlar bilan taʼriflanadi. Bemor baʼzan xuddi qorin tifidagiga oʻxshab boʻshashgan holda karaxt boʻlib yotadi. Salmonellyozning tifga oʻxshash shakli deb shunga aytiladi. Qon tekshirilganda baʼzan [[leykopeniya]], nisbiy limfotsitoz aniqlanidi. Boshqa hollarda xuddi sepsisdagiga oʻxshash gipoxrom [[anemiya]], leykotsitoz, ECHT tezlashgan boiadi. Salmonellyozning tarqoq shakli 6—10 kun, baʼzan 3—5 haftagacha choʻziladi. == Bakteriya tashuvchilik == Koʻpincha bakteriya tashuvchilik hodisasi aksari Salmonellyoz kasalligidan sogʻaygan kishilarning baʼzilarida aniqlandi. Juda kamdan-kam hollarda kasal boimagan shaxslarda ham uchraydi. Bakteriya tashuvchilik qisqa muddatli va uzoq choʻziladigan boiishi mumkin. Salmonellalar odam organizmida saprofitlar tariqasida uzoq yashashi mumkin. Turli sabablar taʼsirida organizmning himoya kuchlari susaysa, boyagi saprofit salmonellalar faollashib, koʻpaya boshlaydi va kasallikga sabab boiadi. == Laborator tashxisoti == Bakteriologik va serologik usullar qoʻllanadi. Bakteriologik usulda bemorning qoni, axlati, qusuq massasi, siydigi, meʼda yuvindisi, [[Ingichka ichak|oʻn ikki barmoq ichagidan]] zond yordamida olingan shilimshiqlar tegishli oziqa muhitiga ekiladi. Serologik usul yordamida bemor qonida antitanachalar bor-yoʻqligi aniqlanadi. Antitanachalar qonda kasallikning 5—7 kunlaridan boshlab paydo boiib, keyingi titri ortib boradi. Koʻpincha agglyutinatsiya reaksiyasi qoʻyiladi. Egri agglyutinatsiya reaksiyasi va komplementni bogiash reaksiyasi %sezuvchandir. Salmonellalarni aniqlash maqsadida immunoflyuoressent usulidan ham foydalaniladi. == Qiyosiy tashxisoti == Salmonellyozni ichburugʻ, [[vabo]], [[zaharli kimyoviy moddalar]] bilan [[zaharlanish]] va miokard infarktidan farqlash zarur. Ichburug‘da bemor qornining chap tom oni burab ogʻriydi, kuchaniq bezovta qiladi, axlati qon aralash shilimshiqdan iborat boiib, oz-ozdan keladi, hidi boimaydi. [[Rektoskopiya|Rektoskopiyada]] yoʻgʻon ichak shilliq pardasining qizarib yalligʻ- langanligi, [[Eroziya (tibbiyot)|eroziya]] va yaralar borligi koʻrinadi. Laboratoriya usuli bilan tekshirilganda tegishli ijobiy natijalar olinadi. Vaboda harorat koʻtanimaydi, qorin ogʻrimaydi, koʻngil aynimaydi, kasallik ich ketishdan boshlanadi, axlati hidsiz, xuddi yovgʻon xoʻrdaga oʻxshash boiadi. Organizmda suvsizlanish belgilari paydo boiadi, oyoq-qoi muskullari, ayniqsa boldir muskullari tortishib ogʻriydi. Vabo tashxisi toʻgʻrisidagi masala bakteriologik usul bilan tekshirilganda axlatda yoki qusuqda vibrion topilgach, uzul-kesil hal boiadi. Kimyoviy moddalar bilan zaharlanish (xlororganik va fosfororganik moddalar bilan) yuz berganida odamni hiqichoq tutadi, koʻkragi qisib, tili, tomogʻi, koʻzi achishaveradi, qulogʻi shangʻillaydi. Koʻzdan yosh oqib, qoʻllar qaltiraydi, oyoq-qoi muskullari boʻshashadi. [[Miokard infarkti]] koʻpincha keksayib qolgan kishilarda uchraydi. Miokard infarktidan oldin odatda koʻkrakning chap tomonida vaqtivaqti bilan stenokardiya xuruj qilib turadi, yaʼni bemorni yurak sohasidagi ogʻriq bezovta qilib turadi. Infarkt kuchli ogʻriqdan boshlanadi. Infarktning gastritik shaklida (asosan oshqozon sohasida, yaʼni kindikdan yuqorida kuchli ogʻriq bezovta qiladi) ogʻriq toʻsh suyagi, kurak va qoiga oʻtadi (irradiatsiya). Bundan tashqari miokard infarktida yurak chap qorinchasi faoliyatining sustligiga xos simptomlar masalani hal qiluvchi rol oʻynaydi. == Davosi == Salmonellyozning gastrointestinal shaklida asosan patogenetik davolash usullari amalga oshiriladi. Ular quyidagilar: 1. Dezintoksikatsionterapiya. 2. Suv-elektrolit almashinuvini m eʼyorlashtirish. 3. Gipoksemiya va metobolik asidozga qarshi choralar. 4. Gemodinamikani meʼyorda saqlab turish. Salmonellyozning gastrointestinal shaklida awalo bemor meʼdasi yaxshilab qayta-qayta yuviladi. Kasallik yengil oʻtganda bemorga 4-parxezda koʻzda tutilgan ovqatlar va koʻp miqdorda suyuqlik berish — glyukoza-elektrolit eritmasi (regidron, glyukosan) tayinlanadi (peroral regidratatsiya). Bemor qancha suyuqlik yoʻqotgan boʻlsa, shuncha suyuqlik ozgina-ozgina ichirladi. Kasallik oʻrtacha og‘irlikda oʻtgan hollarda, gemodinamika izdan chiqmagan boʻlsa va bemorning qusishi kam kuzatilganda ham peroral regidratatsiya bilan kifoyalaniladi. [[Gemodinamika]] izdan chiqqanda va bemor tez-tez qusib turgan hollarda poliionli-tuzli eritmalar (kvartasol, asesol, xlasol, trisol) bemor venasiga yuboriladi. Suvsizlanishning darajasiga qarab bir kechakunduzda 500 ml dan 2—3 / gacha va bundan ham koʻproq suyuqlik yuboriladi. Poliglyukin, reopoliglyukin, gem odez, qon oʻrnini bosadigan va intoksikatsiya alomatlarini kamaytiradigan boshqa dorilar 200-400-600 ml miqdorda tomchilab venaga yuboriladi. Yurak-tomir tizimi faoliyatini jonlashtirish uchun kordiamin, efedrin, mezaton, noradrenalin, strofantin «К» ishlatiladi. Intoksikatsiya alomatlari kuchli boʻlgan hollarda qisqa kurslar holida kortikosteroidlar qoʻllanadi. 1 -3 kun davomida bir kecha-kunduzda 90—180 mg dan prednizolon venaga yuboriladi. Bemor organizmida sensibilizatsiya holatini kamaytirish uchun dimedrol, suprastin, pipolfen, diazolin, fenkarol tayinlanadi. Bemorga yetarli miqdorda oson hazm boʻladigan, muloyim ovqatlar beriladi. Suyuqlikni koʻp ichish foydalidir. Salmonellyozning gastroenterit shaklida patogenetik davo choralarining oʻzi kifoya, antibiotiklarga ehtiyoj boʻlmaydi. Tarqoq shakllarida taʼsir doirasi keng [[antibiotiklar]] (levomisetin, ampitsillin, gentamisin, [[tetrasiklin]], kanamisin) ishlatiladi. Antibiotiklarni furazolidon bilan birga ishlatish davo nafini ancha oshiradi. Bu dorilar bilan bir vaqtda bemor organizmi himoya kuchlarini oshiradigan metilurasil, prodigiozan kabi preparatlarni buyurish maqsadga muvofiqdir. Salmonellyozning gastrointestinal shakli ogʻir intoksikatsiya bilan oʻtayotgan holda ham antibiotiklar ishlatiladi. Bunda antibiotiklar 5—6 kun davomida berib boriladi. Tarqoq shakllarida ular 10-12 kun ishlatiladi. Bemorlarga albatta vitaminlar (C, B guruh, [[nikotin]] kislota, rutin) beriladi. Bemorlar obdon sogʻaygandan soʻng uyiga joʻnatiladi. Uyga joʻnatishdan oldin, antibiotik bilan davolash tugaganidan keyin oradan 2 - 3 kun oʻtkazib axlati va siydigi tekshiriladi. Tekshirish natijasi salbiy boʻlsa, yaʼni salmonellalar topilmasa, bemorlar kasalxonadan chiqariladi == Oldini olish == Salmonellyozning oldi olinishi asosan veterinariya xizmatiga yuklatiladi. [[Aholi]] orasida keng miqyosda tushuntirish ishlari olib boriladi. [[Oziq-ovqat]] tayyorlanadigan, saqlanadigan va sotiladigan joylar qattiq tibbiy nazorat asosida boʻlishi zarur. Salmonellyoz bilan ogʻrigan bemorlar albatta kasalxonaga yotqiziladi. Bemorlarning uyidagi kishilar bir hafta davomida shifokor nazoratida boʻladi. Mabodo ular orasida oziq-ovqatlarga aloqador joylarda ishlaydigan kishilar, shuningdek, yasli va bogʻchaga boradigan bolalar boʻlsa, ular bir marta bakteriologik tekshiruvdan oʻtkaziladi. == Havolalar == [https://mymedic.uz/kasalliklar/infektsion/salmonellyoz/ Salmonellyoz - sabablari, alomatlari, davolash, parhеz.] [https://avitsenna.uz/salmonellyoz-sabablari/ salmonellyoz]. == Manbalar == {{manbalar}} <references /> [[Turkum:Yuqumli kasalliklar]] [[Turkum:Kasalliklar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha kasalliklar]] [[Turkum:Tibbiyot]] [[Turkum:Zoologiya]] [[Turkum:Fan]] [[Turkum:Biologiya]] oieg2cewlp90kpwgimpjpsx2lgkcz86 Xlorid kislota 0 602986 5987700 5458535 2026-04-10T12:15:30Z ~2026-21980-60 257738 5987700 wikitext text/x-wiki '''Xlorid kislota''', HCl - bir asos li kuchli kislota; vodorod xloridning suvdagi eritmasi. Rangsiz tiniq suyuklik, vodorod xlorid hidi keladi; Xlorid kislotaning maksimal konsentratsiyasi 36% dan oshmaydi; bunday konsentratsiyadagi eritmaning zichligi 1180&nbsp;kg/m<sup>3</sup>, u havoda tutaydi. 16-asrning oxirida Xlorid kislota osh tuzini temir kuporosi bilan qizdirib olingan. 17-asr oʻrtalarida nemis kimyogari I. Glauber NaCl ga H<sub>2</sub>SO<sub>4</sub> taʼsir ettirib Xlorid kislota olgan. Sanoatda Xlorid kislota S12 va N2 ni biriktirish yoʻli bilan olinadi. Organik birikmalarni xlorlashda yonaki mahsulot sifatida koʻp miqdorda NS1 hosil boʻladi. 24% va undan ortiq NS1 boʻlsa, "konsentrlangan" kislota deyiladi. Xlorid kislota kuchli kislota; u suvdagi eritmasida H<sup>+</sup> va Cl<sup>-</sup> ionlarga toʻla dissotsilanadi. Xlorid kislota turli metall xloridlari va xlorli organik mahsulotlar olishda, metallar sirtiga ishlov berishda, turli xil idishlarni, burgʻilash trubalarini karbonatlar, oksidlar va boshqalardan tozalashda, metallurgiyada" rudalarga ishlov berishda, koʻnchilik sanoatida terini oshlashda, lab.da ishlatiladi. Xlorid kislota shisha ballonlarda yoki ichiga rezina qoplangan metall idishlarda saqlanadi va tashiladi. Gazsimon HCl — zaharli, oʻtkir xidli rangsiz gaz; havoda tutaydi. Kaynash temperaturasi — 84,8°, zichligi 1640 kg/m<sup>3</sup>. Suvda juda yaxshi eriydi. Xlorid kislota va organik birikmalarning xlorli hosilalarini i.ch.da qoʻllanadi. U kishiga uzoq vaqt taʼsir etganda nafas yoʻllarining yalligʻlanishiga, tishning va meʼdaichak faoliyatining buzilishiga sabab boʻladi. Konsentrlangan HCl bilan ishlaganda protivogaz, rezina qoʻlqop, poyabzal va fartuk kiyish, koʻzoynak taqish kerak. Meʼda shirasida 0,3% gacha Xlorid kislota boʻladi, u ovqat hazm boʻlishiga va kasal qoʻzgʻatuvchi bakteriyalarni oʻldirishga yordam beradi. Tibbiyotda meʼda shirasida kislota yetishmaganda buyuriladi. {{OʻzME}} [[Turkum:Kislotalar]] {{Chem-stub}} 2p0clamovgvambsm8z9hhtdtin9sdfh Chernika 0 606916 5988461 5261203 2026-04-11T08:21:40Z ~2026-22231-65 257936 Koʻproq va qiziqarli faktlar. 5988461 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = Chernika | image = | image_width = 240px | image_caption = | regnum = [[Oʻsimlik]] | divisio = | classis = | ordo = | familia = | subfamilia = | genus = | species = | binomial = | binomial_authority = }} '''Chernika''' (Vaccinium) — erikadoshlarga mansub buta yoki yarim butalar turkumi. 200 dan ortiq turi bor. [[Yevrosiyo]] va Shim. Amerikaning oʻrta va sovuq iklim sharoitlarida, Kavkaz, Gʻarbiy va Sharqiy Sibir hamda Uzoq Sharqsa tarqalgan. Oddiy Ch. (V. myrtillus) turi AQSH va Gʻarbiy Yevropa mamlakatlarida ekiladi. Boʻyi 15—40 sm. Ildizi uzun, tarqoq. Gullari ochyashil, gulbandlarida yakkayakka joylashgan. May—iyunda gullaydi. Chetdan changlanadi. Mevasi iyul-avgustda yetiladi, tarkibida 12% oshlovchi modda, 44&nbsp;mg% S vitamini, qand, limon va olma kislotasi, boʻyoq moddalari, siydik va qonda qand miqdorini kamaytiruvchi neomirtillin glikozidi bor. Yangi mevasidan kisel, vino, likyor va boshqa tayyorlanadi. Tibbiyotda Ch.ning quritilgan mevalaridan ich ketishini qoldiruvchi vosita sifatida foydalaniladi. [[Oq qaragʻay]], qaragʻay, eman, [[qayin]], kashtan oʻrmonzorlarida, tundra, oʻrmon tundra, toglarda usadi. Tabiiy holda ildizpoyasidan koʻpayadi. Chernika (ko‘k meva, ya’ni blueberry) nafaqat mazali, balki juda qiziqarli va foydali xususiyatlarga ega bo‘lgan mevalardan biridir. Uning tashqi qismi chuqur ko‘k rangda bo‘lsa-da, ichki qismi ko‘pincha och yashil yoki och rangda bo‘ladi, bu esa uni boshqa ko‘k rangli mevalardan ajratib turadi. Chernika “superfood” sifatida tanilgan, chunki u antioksidantlarga, ayniqsa antosianinlarga juda boy bo‘lib, bu moddalar organizmni erkin radikallardan himoya qiladi, yurak va miya faoliyatini qo‘llab-quvvatlaydi. Tarixiy jihatdan ham bu meva qiziqarli: Shimoliy Amerikada mahalliy xalqlar uni ming yillardan beri iste’mol qilib kelgan va hatto dorivor vosita sifatida ham ishlatgan. Ikkinchi jahon urushi davrida esa britaniyalik uchuvchilar chernika murabbosi tungi ko‘rishni yaxshilaydi deb hisoblashgan, garchi bu to‘liq ilmiy isbotlanmagan bo‘lsa ham, uning ko‘z salomatligi uchun foydali ekani inkor etilmaydi. Bundan tashqari, chernika kuchli pigmentga ega bo‘lgani uchun tabiiy bo‘yoq sifatida ham ishlatiladi va uni iste’mol qilganda til vaqtincha binafsha rangga kirishi mumkin. Qiziqarli tomoni shundaki, u hatto kosmonavtlar ratsioniga ham kiritilgan, chunki quritilgan holatda uzoq vaqt saqlanadi va ozuqaviy qiymatini yo‘qotmaydi. Shu bilan birga, chernika past kaloriyali (100 grammda taxminan 50–60 kaloriya), lekin vitamin C, K va tolaga boy bo‘lib, sog‘lom ovqatlanish uchun juda yaxshi tanlov hisoblanadi. Undagi shakar tabiiy bo‘lgani sababli, me’yorida iste’mol qilinganda qondagi glyukoza darajasini keskin oshirmaydi.<ref>Ushbu Maʼlumot Chatgpt dan olindi</ref> {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} [[Turkum:Dorivor oʻsimliklar]] [[Turkum:Shimoliy Amerika florasi]] ketfm96k5y4vnh38lm8981toh8aephz Estrada 0 614787 5988510 5499149 2026-04-11T08:50:27Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5988510 wikitext text/x-wiki '''Estrada''' (ispancha — taxtasupa), estrada sanʼati — 1) keng maʼnoda — koʻngilochar, ommabop badiiy (abadiy, musiqiy, raqs, tomoshaviy va boshqalar) janr va shakllarning umumiy ifodasi; 2) tor maʼnoda — sahnaviy professional sanʼat turi. Rossiya va boshqalar baʼzi mamlakatlarda E., Angliyada myuzikxoll, Fransiyada varyete, kafeshantan, kabare, AQShda shou, revyu kabi atamalar bilan yuritiladi. E.ning kelib chiqishi xalq ogʻzaki ijodi bilan bogʻliq boʻlsada, u muayyan (tijoratommabop) sanʼat turi sifatida 19-asrda Yevropa yirik shaharlarining demokratik ijtimoiymadaniy muhitida yuzaga kelgan. E.ning asosiy shakli — maxsus joylarda, muntazam ravishda oʻtkaziladigan E. konsertidir. U bir nechta (yoki yakka) artist (soʻz ustasi, xonanda, raqqos, aktyor va boshqalar)ning badiiy tugal, turfa mazmundagi kichik chiqishlaridan iborat boʻlib, ifoda vositalarining loʻnda va yorqinligi, oʻziga xosligi, ishtirokchilarning tomoshabin bilan bevosita muloqotda boʻlishi bilan ajralib turadi. E. tomoshalari baʼzan konferansye birlashtirgan mavzuli dastur asosida tuziladi. Yevropada E. tomoshalari dastlab kafe va restoranlarda, keyinchalik moslashtirilgan teatr binolari va boshqalar joylarda oʻtkazilgan. Ularda soʻz ustalari, qoʻshiqchilar, raqqos va raqqosalar, shuningdek, akrobat, koʻzbogʻlovchilar ishtirok etgan. Hozirda estrada sahnalarida monolog, felyeton, hajviy hikoya kabi nutq janrlari, E. (milliy, bal va boshqalar) raqsya, kuplet va E. qoʻshigʻi, koʻpgina [[sirk]] turlari (akrobatika, jonglyorlik, fokus va boshqalar), teatr miniatyurasi, qoʻgʻirchoqbozlar chiqishlari, pantomima va boshqalar mavjud. Oʻzbekistonda (boshqa Sharq mamlakatlarida boʻlgani kabi) E.ning rivojlanishi quyidagi koʻrinishlarda boʻlgan: bir tomondan unda anʼanaviy sanʼat namunalari sahna talablariga moslashtirib oʻzgartirilgan (mas, [[Tamaraxonim]] va M.Qoriyoqubov ijrosidagi xalq lalarlarining sahna talqinlari, Yusufjon qiziq\shsh askiya anʼanalariga asoslangan konferansyelik chiqishlari va boshqalar) yoki milliy janrlar negizida yangi sahna turlari yaratilgan (M.Turgʻunboyeva Usta Olim bilan birga ijod qilgan "Paxta", "Pilla" kabi ommaviy sahna raqslari). Ikkinchi tomondan Oʻzbekiston E.si chet el sanʼati shakl va uslublari (mas, jaz, estrada orkestri, myuzikxoll)ni oʻzlashtirishi bilan boyidi. 1956-yildan Oʻzbek estrada teatri, keyinchalik Oʻzbek davlat estrada birlashmasi (1996-yilgacha) faoliyat koʻrsatgan. Hozirda Oʻzbekistonda E. sanʼatini rivojlantirish, E. jamoalari hamda yakka ijrochilar faoliyatini muvofiqlashtirish kabi vazifalar "Oʻzbeknavo" birlashmasiga yuklatilgan. E. oʻquv yoʻnalishi sifatida maxsus taʼlim tizimiga kiritilgan. 1996-yildan Toshkent estrada kolleji, [[Oʻzbekiston konservatoriyasi|Oʻzbekiston davlat konservatoriyasi]] va boshqalar sanʼat (musiqa) oʻquv yurtlarida E. ftlari faoliyat koʻrsatmoqda (yana qarang [[Miniatyuralar teatri]], [[Ommabop musiqa]]). == Adabiyot == * Klitin S, Estrada, L., 1987. Olimjon Bekov. {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} gwzxij9gqzn0u4xy2tq73j2xzoqmmb9 5988511 5988510 2026-04-11T08:50:37Z KWiki78 246724 5988511 wikitext text/x-wiki '''Estrada''' ([[ispancha]] — taxtasupa), [[estrada]] sanʼati — 1) keng maʼnoda — koʻngilochar, ommabop badiiy (abadiy, musiqiy, raqs, tomoshaviy va boshqalar) janr va shakllarning umumiy ifodasi; 2) tor maʼnoda — sahnaviy professional sanʼat turi. Rossiya va boshqalar baʼzi mamlakatlarda E., Angliyada myuzikxoll, Fransiyada varyete, kafeshantan, kabare, AQShda shou, revyu kabi atamalar bilan yuritiladi. E.ning kelib chiqishi xalq ogʻzaki ijodi bilan bogʻliq boʻlsada, u muayyan (tijoratommabop) sanʼat turi sifatida 19-asrda Yevropa yirik shaharlarining demokratik ijtimoiymadaniy muhitida yuzaga kelgan. E.ning asosiy shakli — maxsus joylarda, muntazam ravishda oʻtkaziladigan E. konsertidir. U bir nechta (yoki yakka) artist (soʻz ustasi, xonanda, raqqos, aktyor va boshqalar)ning badiiy tugal, turfa mazmundagi kichik chiqishlaridan iborat boʻlib, ifoda vositalarining loʻnda va yorqinligi, oʻziga xosligi, ishtirokchilarning tomoshabin bilan bevosita muloqotda boʻlishi bilan ajralib turadi. E. tomoshalari baʼzan konferansye birlashtirgan mavzuli dastur asosida tuziladi. Yevropada E. tomoshalari dastlab kafe va restoranlarda, keyinchalik moslashtirilgan teatr binolari va boshqalar joylarda oʻtkazilgan. Ularda soʻz ustalari, qoʻshiqchilar, raqqos va raqqosalar, shuningdek, akrobat, koʻzbogʻlovchilar ishtirok etgan. Hozirda estrada sahnalarida monolog, felyeton, hajviy hikoya kabi nutq janrlari, E. (milliy, bal va boshqalar) raqsya, kuplet va E. qoʻshigʻi, koʻpgina [[sirk]] turlari (akrobatika, jonglyorlik, fokus va boshqalar), teatr miniatyurasi, qoʻgʻirchoqbozlar chiqishlari, pantomima va boshqalar mavjud. Oʻzbekistonda (boshqa Sharq mamlakatlarida boʻlgani kabi) E.ning rivojlanishi quyidagi koʻrinishlarda boʻlgan: bir tomondan unda anʼanaviy sanʼat namunalari sahna talablariga moslashtirib oʻzgartirilgan (mas, [[Tamaraxonim]] va M.Qoriyoqubov ijrosidagi xalq lalarlarining sahna talqinlari, Yusufjon qiziq\shsh askiya anʼanalariga asoslangan konferansyelik chiqishlari va boshqalar) yoki milliy janrlar negizida yangi sahna turlari yaratilgan (M.Turgʻunboyeva Usta Olim bilan birga ijod qilgan "Paxta", "Pilla" kabi ommaviy sahna raqslari). Ikkinchi tomondan Oʻzbekiston E.si chet el sanʼati shakl va uslublari (mas, jaz, estrada orkestri, myuzikxoll)ni oʻzlashtirishi bilan boyidi. 1956-yildan Oʻzbek estrada teatri, keyinchalik Oʻzbek davlat estrada birlashmasi (1996-yilgacha) faoliyat koʻrsatgan. Hozirda Oʻzbekistonda E. sanʼatini rivojlantirish, E. jamoalari hamda yakka ijrochilar faoliyatini muvofiqlashtirish kabi vazifalar "Oʻzbeknavo" birlashmasiga yuklatilgan. E. oʻquv yoʻnalishi sifatida maxsus taʼlim tizimiga kiritilgan. 1996-yildan Toshkent estrada kolleji, [[Oʻzbekiston konservatoriyasi|Oʻzbekiston davlat konservatoriyasi]] va boshqalar sanʼat (musiqa) oʻquv yurtlarida E. ftlari faoliyat koʻrsatmoqda (yana qarang [[Miniatyuralar teatri]], [[Ommabop musiqa]]). == Adabiyot == * Klitin S, Estrada, L., 1987. Olimjon Bekov. {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} smq3wg12hn4libq6zxij24pvdbzt772 5988512 5988511 2026-04-11T08:50:50Z KWiki78 246724 5988512 wikitext text/x-wiki '''Estrada''' ([[ispancha]] — taxtasupa), [[estrada]] sanʼati — 1) keng maʼnoda — koʻngilochar, ommabop badiiy (abadiy, musiqiy, [[raqs]], tomoshaviy va boshqalar) [[janr]] va shakllarning umumiy ifodasi; 2) tor maʼnoda — sahnaviy professional sanʼat turi. Rossiya va boshqalar baʼzi mamlakatlarda E., Angliyada myuzikxoll, Fransiyada varyete, kafeshantan, kabare, AQShda shou, revyu kabi atamalar bilan yuritiladi. E.ning kelib chiqishi xalq ogʻzaki ijodi bilan bogʻliq boʻlsada, u muayyan (tijoratommabop) sanʼat turi sifatida 19-asrda Yevropa yirik shaharlarining demokratik ijtimoiymadaniy muhitida yuzaga kelgan. E.ning asosiy shakli — maxsus joylarda, muntazam ravishda oʻtkaziladigan E. konsertidir. U bir nechta (yoki yakka) artist (soʻz ustasi, xonanda, raqqos, aktyor va boshqalar)ning badiiy tugal, turfa mazmundagi kichik chiqishlaridan iborat boʻlib, ifoda vositalarining loʻnda va yorqinligi, oʻziga xosligi, ishtirokchilarning tomoshabin bilan bevosita muloqotda boʻlishi bilan ajralib turadi. E. tomoshalari baʼzan konferansye birlashtirgan mavzuli dastur asosida tuziladi. Yevropada E. tomoshalari dastlab kafe va restoranlarda, keyinchalik moslashtirilgan teatr binolari va boshqalar joylarda oʻtkazilgan. Ularda soʻz ustalari, qoʻshiqchilar, raqqos va raqqosalar, shuningdek, akrobat, koʻzbogʻlovchilar ishtirok etgan. Hozirda estrada sahnalarida monolog, felyeton, hajviy hikoya kabi nutq janrlari, E. (milliy, bal va boshqalar) raqsya, kuplet va E. qoʻshigʻi, koʻpgina [[sirk]] turlari (akrobatika, jonglyorlik, fokus va boshqalar), teatr miniatyurasi, qoʻgʻirchoqbozlar chiqishlari, pantomima va boshqalar mavjud. Oʻzbekistonda (boshqa Sharq mamlakatlarida boʻlgani kabi) E.ning rivojlanishi quyidagi koʻrinishlarda boʻlgan: bir tomondan unda anʼanaviy sanʼat namunalari sahna talablariga moslashtirib oʻzgartirilgan (mas, [[Tamaraxonim]] va M.Qoriyoqubov ijrosidagi xalq lalarlarining sahna talqinlari, Yusufjon qiziq\shsh askiya anʼanalariga asoslangan konferansyelik chiqishlari va boshqalar) yoki milliy janrlar negizida yangi sahna turlari yaratilgan (M.Turgʻunboyeva Usta Olim bilan birga ijod qilgan "Paxta", "Pilla" kabi ommaviy sahna raqslari). Ikkinchi tomondan Oʻzbekiston E.si chet el sanʼati shakl va uslublari (mas, jaz, estrada orkestri, myuzikxoll)ni oʻzlashtirishi bilan boyidi. 1956-yildan Oʻzbek estrada teatri, keyinchalik Oʻzbek davlat estrada birlashmasi (1996-yilgacha) faoliyat koʻrsatgan. Hozirda Oʻzbekistonda E. sanʼatini rivojlantirish, E. jamoalari hamda yakka ijrochilar faoliyatini muvofiqlashtirish kabi vazifalar "Oʻzbeknavo" birlashmasiga yuklatilgan. E. oʻquv yoʻnalishi sifatida maxsus taʼlim tizimiga kiritilgan. 1996-yildan Toshkent estrada kolleji, [[Oʻzbekiston konservatoriyasi|Oʻzbekiston davlat konservatoriyasi]] va boshqalar sanʼat (musiqa) oʻquv yurtlarida E. ftlari faoliyat koʻrsatmoqda (yana qarang [[Miniatyuralar teatri]], [[Ommabop musiqa]]). == Adabiyot == * Klitin S, Estrada, L., 1987. Olimjon Bekov. {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} s76qjgbdvgoky31bazinnjbswk60en8 5988514 5988512 2026-04-11T08:51:04Z KWiki78 246724 5988514 wikitext text/x-wiki '''Estrada''' ([[ispancha]]: ''taxtasupa''), [[estrada]] sanʼati — 1) keng maʼnoda — koʻngilochar, ommabop badiiy (abadiy, musiqiy, [[raqs]], tomoshaviy va boshqalar) [[janr]] va shakllarning umumiy ifodasi; 2) tor maʼnoda — sahnaviy professional sanʼat turi. Rossiya va boshqalar baʼzi mamlakatlarda E., Angliyada myuzikxoll, Fransiyada varyete, kafeshantan, kabare, AQShda shou, revyu kabi atamalar bilan yuritiladi. E.ning kelib chiqishi xalq ogʻzaki ijodi bilan bogʻliq boʻlsada, u muayyan (tijoratommabop) sanʼat turi sifatida 19-asrda Yevropa yirik shaharlarining demokratik ijtimoiymadaniy muhitida yuzaga kelgan. E.ning asosiy shakli — maxsus joylarda, muntazam ravishda oʻtkaziladigan E. konsertidir. U bir nechta (yoki yakka) artist (soʻz ustasi, xonanda, raqqos, aktyor va boshqalar)ning badiiy tugal, turfa mazmundagi kichik chiqishlaridan iborat boʻlib, ifoda vositalarining loʻnda va yorqinligi, oʻziga xosligi, ishtirokchilarning tomoshabin bilan bevosita muloqotda boʻlishi bilan ajralib turadi. E. tomoshalari baʼzan konferansye birlashtirgan mavzuli dastur asosida tuziladi. Yevropada E. tomoshalari dastlab kafe va restoranlarda, keyinchalik moslashtirilgan teatr binolari va boshqalar joylarda oʻtkazilgan. Ularda soʻz ustalari, qoʻshiqchilar, raqqos va raqqosalar, shuningdek, akrobat, koʻzbogʻlovchilar ishtirok etgan. Hozirda estrada sahnalarida monolog, felyeton, hajviy hikoya kabi nutq janrlari, E. (milliy, bal va boshqalar) raqsya, kuplet va E. qoʻshigʻi, koʻpgina [[sirk]] turlari (akrobatika, jonglyorlik, fokus va boshqalar), teatr miniatyurasi, qoʻgʻirchoqbozlar chiqishlari, pantomima va boshqalar mavjud. Oʻzbekistonda (boshqa Sharq mamlakatlarida boʻlgani kabi) E.ning rivojlanishi quyidagi koʻrinishlarda boʻlgan: bir tomondan unda anʼanaviy sanʼat namunalari sahna talablariga moslashtirib oʻzgartirilgan (mas, [[Tamaraxonim]] va M.Qoriyoqubov ijrosidagi xalq lalarlarining sahna talqinlari, Yusufjon qiziq\shsh askiya anʼanalariga asoslangan konferansyelik chiqishlari va boshqalar) yoki milliy janrlar negizida yangi sahna turlari yaratilgan (M.Turgʻunboyeva Usta Olim bilan birga ijod qilgan "Paxta", "Pilla" kabi ommaviy sahna raqslari). Ikkinchi tomondan Oʻzbekiston E.si chet el sanʼati shakl va uslublari (mas, jaz, estrada orkestri, myuzikxoll)ni oʻzlashtirishi bilan boyidi. 1956-yildan Oʻzbek estrada teatri, keyinchalik Oʻzbek davlat estrada birlashmasi (1996-yilgacha) faoliyat koʻrsatgan. Hozirda Oʻzbekistonda E. sanʼatini rivojlantirish, E. jamoalari hamda yakka ijrochilar faoliyatini muvofiqlashtirish kabi vazifalar "Oʻzbeknavo" birlashmasiga yuklatilgan. E. oʻquv yoʻnalishi sifatida maxsus taʼlim tizimiga kiritilgan. 1996-yildan Toshkent estrada kolleji, [[Oʻzbekiston konservatoriyasi|Oʻzbekiston davlat konservatoriyasi]] va boshqalar sanʼat (musiqa) oʻquv yurtlarida E. ftlari faoliyat koʻrsatmoqda (yana qarang [[Miniatyuralar teatri]], [[Ommabop musiqa]]). == Adabiyot == * Klitin S, Estrada, L., 1987. Olimjon Bekov. {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} 30uovmrtzsio063olobxjcavzlfmyix 5988515 5988514 2026-04-11T08:51:23Z KWiki78 246724 5988515 wikitext text/x-wiki '''Estrada''' ([[ispancha]]: ''taxtasupa''), [[estrada]] sanʼati — 1) keng maʼnoda — koʻngilochar, ommabop badiiy (abadiy, musiqiy, [[raqs]], tomoshaviy va boshqalar) [[janr]] va shakllarning umumiy ifodasi; 2) tor maʼnoda — sahnaviy professional sanʼat turi. [[Rossiya]] va boshqalar baʼzi mamlakatlarda E., [[Angliya]]<nowiki/>da myuzikxoll, [[Fransiya]]<nowiki/>da varyete, kafeshantan, kabare, [[AQSh]]<nowiki/>da shou, revyu kabi atamalar bilan yuritiladi. E.ning kelib chiqishi xalq ogʻzaki ijodi bilan bogʻliq boʻlsada, u muayyan (tijoratommabop) sanʼat turi sifatida 19-asrda Yevropa yirik shaharlarining demokratik ijtimoiymadaniy muhitida yuzaga kelgan. E.ning asosiy shakli — maxsus joylarda, muntazam ravishda oʻtkaziladigan E. konsertidir. U bir nechta (yoki yakka) artist (soʻz ustasi, xonanda, raqqos, aktyor va boshqalar)ning badiiy tugal, turfa mazmundagi kichik chiqishlaridan iborat boʻlib, ifoda vositalarining loʻnda va yorqinligi, oʻziga xosligi, ishtirokchilarning tomoshabin bilan bevosita muloqotda boʻlishi bilan ajralib turadi. E. tomoshalari baʼzan konferansye birlashtirgan mavzuli dastur asosida tuziladi. Yevropada E. tomoshalari dastlab kafe va restoranlarda, keyinchalik moslashtirilgan teatr binolari va boshqalar joylarda oʻtkazilgan. Ularda soʻz ustalari, qoʻshiqchilar, raqqos va raqqosalar, shuningdek, akrobat, koʻzbogʻlovchilar ishtirok etgan. Hozirda estrada sahnalarida monolog, felyeton, hajviy hikoya kabi nutq janrlari, E. (milliy, bal va boshqalar) raqsya, kuplet va E. qoʻshigʻi, koʻpgina [[sirk]] turlari (akrobatika, jonglyorlik, fokus va boshqalar), teatr miniatyurasi, qoʻgʻirchoqbozlar chiqishlari, pantomima va boshqalar mavjud. Oʻzbekistonda (boshqa Sharq mamlakatlarida boʻlgani kabi) E.ning rivojlanishi quyidagi koʻrinishlarda boʻlgan: bir tomondan unda anʼanaviy sanʼat namunalari sahna talablariga moslashtirib oʻzgartirilgan (mas, [[Tamaraxonim]] va M.Qoriyoqubov ijrosidagi xalq lalarlarining sahna talqinlari, Yusufjon qiziq\shsh askiya anʼanalariga asoslangan konferansyelik chiqishlari va boshqalar) yoki milliy janrlar negizida yangi sahna turlari yaratilgan (M.Turgʻunboyeva Usta Olim bilan birga ijod qilgan "Paxta", "Pilla" kabi ommaviy sahna raqslari). Ikkinchi tomondan Oʻzbekiston E.si chet el sanʼati shakl va uslublari (mas, jaz, estrada orkestri, myuzikxoll)ni oʻzlashtirishi bilan boyidi. 1956-yildan Oʻzbek estrada teatri, keyinchalik Oʻzbek davlat estrada birlashmasi (1996-yilgacha) faoliyat koʻrsatgan. Hozirda Oʻzbekistonda E. sanʼatini rivojlantirish, E. jamoalari hamda yakka ijrochilar faoliyatini muvofiqlashtirish kabi vazifalar "Oʻzbeknavo" birlashmasiga yuklatilgan. E. oʻquv yoʻnalishi sifatida maxsus taʼlim tizimiga kiritilgan. 1996-yildan Toshkent estrada kolleji, [[Oʻzbekiston konservatoriyasi|Oʻzbekiston davlat konservatoriyasi]] va boshqalar sanʼat (musiqa) oʻquv yurtlarida E. ftlari faoliyat koʻrsatmoqda (yana qarang [[Miniatyuralar teatri]], [[Ommabop musiqa]]). == Adabiyot == * Klitin S, Estrada, L., 1987. Olimjon Bekov. {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} 7rtlz64kmued8ubgduxlx7pl0jrrk22 5988516 5988515 2026-04-11T08:51:39Z KWiki78 246724 5988516 wikitext text/x-wiki '''Estrada''' ([[ispancha]]: ''taxtasupa''), [[estrada]] sanʼati — 1) keng maʼnoda — koʻngilochar, ommabop badiiy (abadiy, musiqiy, [[raqs]], tomoshaviy va boshqalar) [[janr]] va shakllarning umumiy ifodasi; 2) tor maʼnoda — sahnaviy professional sanʼat turi. [[Rossiya]] va boshqalar baʼzi mamlakatlarda E., [[Angliya]]da myuzikxoll, [[Fransiya]]da varyete, kafeshantan, kabare, [[AQSh]]da shou, revyu kabi atamalar bilan yuritiladi. E.ning kelib chiqishi xalq ogʻzaki ijodi bilan bogʻliq boʻlsada, u muayyan (tijoratommabop) sanʼat turi sifatida 19-asrda Yevropa yirik shaharlarining demokratik ijtimoiymadaniy muhitida yuzaga kelgan. E.ning asosiy shakli — maxsus joylarda, muntazam ravishda oʻtkaziladigan E. konsertidir. U bir nechta (yoki yakka) artist (soʻz ustasi, xonanda, raqqos, aktyor va boshqalar)ning badiiy tugal, turfa mazmundagi kichik chiqishlaridan iborat boʻlib, ifoda vositalarining loʻnda va yorqinligi, oʻziga xosligi, ishtirokchilarning tomoshabin bilan bevosita muloqotda boʻlishi bilan ajralib turadi. E. tomoshalari baʼzan konferansye birlashtirgan mavzuli dastur asosida tuziladi. Yevropada E. tomoshalari dastlab kafe va restoranlarda, keyinchalik moslashtirilgan teatr binolari va boshqalar joylarda oʻtkazilgan. Ularda soʻz ustalari, qoʻshiqchilar, raqqos va raqqosalar, shuningdek, akrobat, koʻzbogʻlovchilar ishtirok etgan. Hozirda estrada sahnalarida monolog, felyeton, hajviy hikoya kabi nutq janrlari, E. (milliy, bal va boshqalar) raqsya, kuplet va E. qoʻshigʻi, koʻpgina [[sirk]] turlari (akrobatika, jonglyorlik, fokus va boshqalar), teatr miniatyurasi, qoʻgʻirchoqbozlar chiqishlari, pantomima va boshqalar mavjud. Oʻzbekistonda (boshqa Sharq mamlakatlarida boʻlgani kabi) E.ning rivojlanishi quyidagi koʻrinishlarda boʻlgan: bir tomondan unda anʼanaviy sanʼat namunalari sahna talablariga moslashtirib oʻzgartirilgan (mas, [[Tamaraxonim]] va M.Qoriyoqubov ijrosidagi xalq lalarlarining sahna talqinlari, Yusufjon qiziq\shsh askiya anʼanalariga asoslangan konferansyelik chiqishlari va boshqalar) yoki milliy janrlar negizida yangi sahna turlari yaratilgan (M.Turgʻunboyeva Usta Olim bilan birga ijod qilgan "Paxta", "Pilla" kabi ommaviy sahna raqslari). Ikkinchi tomondan Oʻzbekiston E.si chet el sanʼati shakl va uslublari (mas, jaz, estrada orkestri, myuzikxoll)ni oʻzlashtirishi bilan boyidi. 1956-yildan Oʻzbek estrada teatri, keyinchalik Oʻzbek davlat estrada birlashmasi (1996-yilgacha) faoliyat koʻrsatgan. Hozirda Oʻzbekistonda E. sanʼatini rivojlantirish, E. jamoalari hamda yakka ijrochilar faoliyatini muvofiqlashtirish kabi vazifalar "Oʻzbeknavo" birlashmasiga yuklatilgan. E. oʻquv yoʻnalishi sifatida maxsus taʼlim tizimiga kiritilgan. 1996-yildan Toshkent estrada kolleji, [[Oʻzbekiston konservatoriyasi|Oʻzbekiston davlat konservatoriyasi]] va boshqalar sanʼat (musiqa) oʻquv yurtlarida E. ftlari faoliyat koʻrsatmoqda (yana qarang [[Miniatyuralar teatri]], [[Ommabop musiqa]]). == Adabiyot == * Klitin S, Estrada, L., 1987. Olimjon Bekov. {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} lrssmyu22srbvqawxuon78mt2ysmblm 5988517 5988516 2026-04-11T08:51:52Z KWiki78 246724 5988517 wikitext text/x-wiki '''Estrada''' ([[ispancha]]: ''taxtasupa''), [[estrada]] sanʼati — 1) keng maʼnoda — koʻngilochar, ommabop badiiy (abadiy, musiqiy, [[raqs]], tomoshaviy va boshqalar) [[janr]] va shakllarning umumiy ifodasi; 2) tor maʼnoda — sahnaviy professional sanʼat turi. [[Rossiya]] va boshqalar baʼzi mamlakatlarda E., [[Angliya]]da myuzikxoll, [[Fransiya]]da varyete, kafeshantan, kabare, [[AQSh]]da shou, revyu kabi atamalar bilan yuritiladi. E.ning kelib chiqishi xalq ogʻzaki ijodi bilan bogʻliq boʻlsada, u muayyan (tijoratommabop) sanʼat turi sifatida 19-asrda Yevropa yirik shaharlarining demokratik ijtimoiymadaniy muhitida yuzaga kelgan. E.ning asosiy shakli — maxsus joylarda, muntazam ravishda oʻtkaziladigan E. konsertidir. U bir nechta (yoki yakka) artist (soʻz ustasi, xonanda, raqqos, aktyor va boshqalar)ning badiiy tugal, turfa mazmundagi kichik chiqishlaridan iborat boʻlib, ifoda vositalarining loʻnda va yorqinligi, oʻziga xosligi, ishtirokchilarning tomoshabin bilan bevosita muloqotda boʻlishi bilan ajralib turadi. E. tomoshalari baʼzan konferansye birlashtirgan mavzuli dastur asosida tuziladi. Yevropada E. tomoshalari dastlab kafe va restoranlarda, keyinchalik moslashtirilgan teatr binolari va boshqalar joylarda oʻtkazilgan. Ularda soʻz ustalari, qoʻshiqchilar, raqqos va raqqosalar, shuningdek, akrobat, koʻzbogʻlovchilar ishtirok etgan. Hozirda estrada sahnalarida monolog, felyeton, hajviy hikoya kabi nutq janrlari, E. (milliy, bal va boshqalar) raqsya, kuplet va E. qoʻshigʻi, koʻpgina [[sirk]] turlari (akrobatika, jonglyorlik, fokus va boshqalar), teatr miniatyurasi, qoʻgʻirchoqbozlar chiqishlari, pantomima va boshqalar mavjud. Oʻzbekistonda (boshqa Sharq mamlakatlarida boʻlgani kabi) E.ning rivojlanishi quyidagi koʻrinishlarda boʻlgan: bir tomondan unda anʼanaviy sanʼat namunalari sahna talablariga moslashtirib oʻzgartirilgan (mas, [[Tamaraxonim]] va M.Qoriyoqubov ijrosidagi xalq lalarlarining sahna talqinlari, Yusufjon qiziq\shsh askiya anʼanalariga asoslangan konferansyelik chiqishlari va boshqalar) yoki milliy janrlar negizida yangi sahna turlari yaratilgan (M.Turgʻunboyeva Usta Olim bilan birga ijod qilgan "Paxta", "Pilla" kabi ommaviy sahna raqslari). Ikkinchi tomondan Oʻzbekiston E.si chet el sanʼati shakl va uslublari (mas, jaz, estrada orkestri, myuzikxoll)ni oʻzlashtirishi bilan boyidi. 1956-yildan Oʻzbek estrada teatri, keyinchalik Oʻzbek davlat estrada birlashmasi (1996-yilgacha) faoliyat koʻrsatgan. Hozirda Oʻzbekistonda E. sanʼatini rivojlantirish, E. jamoalari hamda yakka ijrochilar faoliyatini muvofiqlashtirish kabi vazifalar "Oʻzbeknavo" birlashmasiga yuklatilgan. E. oʻquv yoʻnalishi sifatida maxsus taʼlim tizimiga kiritilgan. 1996-yildan Toshkent estrada kolleji, [[Oʻzbekiston konservatoriyasi|Oʻzbekiston davlat konservatoriyasi]] va boshqalar sanʼat (musiqa) oʻquv yurtlarida E. ftlari faoliyat koʻrsatmoqda (yana qarang: [[Miniatyuralar teatri]], [[Ommabop musiqa]]). == Adabiyot == * Klitin S, Estrada, L., 1987. Olimjon Bekov. {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} mtgnmyieu7uaugg3whhs2yw22b33yxs 5988518 5988517 2026-04-11T08:52:03Z KWiki78 246724 5988518 wikitext text/x-wiki '''Estrada''' ([[ispancha]]: ''taxtasupa''), [[estrada]] sanʼati — 1) keng maʼnoda — koʻngilochar, ommabop badiiy (abadiy, musiqiy, [[raqs]], tomoshaviy va boshqalar) [[janr]] va shakllarning umumiy ifodasi; 2) tor maʼnoda — sahnaviy professional [[sanʼat]] turi. [[Rossiya]] va boshqalar baʼzi mamlakatlarda E., [[Angliya]]da myuzikxoll, [[Fransiya]]da varyete, kafeshantan, kabare, [[AQSh]]da shou, revyu kabi atamalar bilan yuritiladi. E.ning kelib chiqishi xalq ogʻzaki ijodi bilan bogʻliq boʻlsada, u muayyan (tijoratommabop) sanʼat turi sifatida 19-asrda Yevropa yirik shaharlarining demokratik ijtimoiymadaniy muhitida yuzaga kelgan. E.ning asosiy shakli — maxsus joylarda, muntazam ravishda oʻtkaziladigan E. konsertidir. U bir nechta (yoki yakka) artist (soʻz ustasi, xonanda, raqqos, aktyor va boshqalar)ning badiiy tugal, turfa mazmundagi kichik chiqishlaridan iborat boʻlib, ifoda vositalarining loʻnda va yorqinligi, oʻziga xosligi, ishtirokchilarning tomoshabin bilan bevosita muloqotda boʻlishi bilan ajralib turadi. E. tomoshalari baʼzan konferansye birlashtirgan mavzuli dastur asosida tuziladi. Yevropada E. tomoshalari dastlab kafe va restoranlarda, keyinchalik moslashtirilgan teatr binolari va boshqalar joylarda oʻtkazilgan. Ularda soʻz ustalari, qoʻshiqchilar, raqqos va raqqosalar, shuningdek, akrobat, koʻzbogʻlovchilar ishtirok etgan. Hozirda estrada sahnalarida monolog, felyeton, hajviy hikoya kabi nutq janrlari, E. (milliy, bal va boshqalar) raqsya, kuplet va E. qoʻshigʻi, koʻpgina [[sirk]] turlari (akrobatika, jonglyorlik, fokus va boshqalar), teatr miniatyurasi, qoʻgʻirchoqbozlar chiqishlari, pantomima va boshqalar mavjud. Oʻzbekistonda (boshqa Sharq mamlakatlarida boʻlgani kabi) E.ning rivojlanishi quyidagi koʻrinishlarda boʻlgan: bir tomondan unda anʼanaviy sanʼat namunalari sahna talablariga moslashtirib oʻzgartirilgan (mas, [[Tamaraxonim]] va M.Qoriyoqubov ijrosidagi xalq lalarlarining sahna talqinlari, Yusufjon qiziq\shsh askiya anʼanalariga asoslangan konferansyelik chiqishlari va boshqalar) yoki milliy janrlar negizida yangi sahna turlari yaratilgan (M.Turgʻunboyeva Usta Olim bilan birga ijod qilgan "Paxta", "Pilla" kabi ommaviy sahna raqslari). Ikkinchi tomondan Oʻzbekiston E.si chet el sanʼati shakl va uslublari (mas, jaz, estrada orkestri, myuzikxoll)ni oʻzlashtirishi bilan boyidi. 1956-yildan Oʻzbek estrada teatri, keyinchalik Oʻzbek davlat estrada birlashmasi (1996-yilgacha) faoliyat koʻrsatgan. Hozirda Oʻzbekistonda E. sanʼatini rivojlantirish, E. jamoalari hamda yakka ijrochilar faoliyatini muvofiqlashtirish kabi vazifalar "Oʻzbeknavo" birlashmasiga yuklatilgan. E. oʻquv yoʻnalishi sifatida maxsus taʼlim tizimiga kiritilgan. 1996-yildan Toshkent estrada kolleji, [[Oʻzbekiston konservatoriyasi|Oʻzbekiston davlat konservatoriyasi]] va boshqalar sanʼat (musiqa) oʻquv yurtlarida E. ftlari faoliyat koʻrsatmoqda (yana qarang: [[Miniatyuralar teatri]], [[Ommabop musiqa]]). == Adabiyot == * Klitin S, Estrada, L., 1987. Olimjon Bekov. {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} 6qaxcuqknq5pq1s5o3x3uzv6gpae6j9 Munozara:Multiplikatsiya 1 639113 5988332 5953769 2026-04-11T04:46:05Z ~2026-22297-53 257906 5988332 wikitext text/x-wiki {{Boʻlishi kerak}} @ [[Maxsus:Contributions/&#126;2026-22297-53|&#126;2026-22297-53]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:&#126;2026-22297-53|talk]]) 04:46, 2026-yil 11-aprel (UTC) fzq2mb7uy7uztj2ziu643cok2rbreg1 Foydalanuvchi:Draft 2 653909 5987813 1685099 2026-04-10T13:18:13Z ДолбоЯщер 39432 5987813 wikitext text/x-wiki {{delete}} Can someone delete this page? I can't. ssjca8akh3krj1pbxcxw13hw1pq6q28 Dmitriy Shokin 0 657753 5988310 5980641 2026-04-10T20:41:07Z Shirin Khaydaralieva 130186 5988310 wikitext text/x-wiki {{Infobox sportchi | headercolor = lightblue | name = Dmitriy Shokin | image = Dmitriy Shokin 2018.jpg | image_size = 230px | caption = Shokin 2018-yilgi Osiyo o'yinlarida | fullname = | nickname = | nationality = O'zbek | residence = | birth_date = {{birth date and age|1992|5|30|df=y}} | birth_place = [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]]<ref name=r1>[https://en.asiangames2018.id/athletes/athlete/SHOKIN-Dmitriy-3002245/ Dmitriy Shokin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180823105540/https://en.asiangames2018.id/athletes/athlete/SHOKIN-Dmitriy-3002245/ |date=23 August 2018 }}. asiangames2018.id</ref> | death_date = | death_place = | website = | country = | sport = [[Taekvondo]] | height = 193 cm <ref name=r2>{{cite web|url=https://www.rio2016.com/en/athlete/dmitriy-shokin |title=Dmitriy Shokin |website=rio2016.com |accessdate=19 August 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160821023935/https://www.rio2016.com/en/athlete/dmitriy-shokin |archivedate=21 August 2016 }}</ref> | weight = 97kg | event = | collegeteam = | club = | team = | turnedpro = | coach = Fahriddin Umarov (klub)<br />Akmal Ergashev (milliy)<ref name=r1/> | retired = | coaching = | worlds = | regionals = | nationals = | olympics = | paralympics = | highestranking = | pb = | medaltemplates = {{MedalCountry|{{UZB}}}} {{MedalCompetition|[[Jahon taekvondo federatsiyasi|Jahon Chempionatlari]]}} {{MedalGold|[[2015-yilgi Jahon Taekvondo Chempionati|Chelyabinsk - 2015]]|+87 kg}} {{MedalCompetition|[[Osiyo oʻyinlari]]}} {{MedalSilver| [[2014-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari|2018 Incheon]] |+87 kg}} {{MedalSilver| [[2018-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari|2018 Jakarta]] | +80 kg}} {{MedalCompetition | [[Taekvondo boʻyicha Osiyo chempionati|Osiyo Chempionatlari]] }} {{MedalGold| [[Taekvondo boʻyicha 2014-yilgi Osiyo chempionati|Tashkent - 2014]] | +87 kg }} {{MedalGold| [[Taekvondo boʻyicha 2016-yilgi Osiyo chempionati|Pasay - 2016]] | +87 kg }} {{MedalBronze| [[Taekvondo boʻyicha 2018-yilgi Osiyo chempionati|Ho Chi Minh - 2018]] | +87 kg }} {{MedalCompetition | [[Universiada|Yozgi Universiada]] }} {{MedalGold| [[2015-yilgi Yozgi Universiada|Gwangju - 2015]] |+87 kg]] }} }} '''Dmitriy Aleksandrovich Shokin''' ({{Lang-ru|Шокин, Дмитрий Александрович}}; 1992-yil [[Toshkent]] shahrida tugʻilgan) — Taekvondo boʻyicha Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2015-yilgi Universiada gʻolibi, 2015-yilgi jahon chempioni, 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari olimpiyachisi, ikki karra Osiyo chempioni. == Biografiyasi == Shokin yetti yoshida taekvondo bilan shugʻullangan<ref name="r1" />. [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]]<nowiki/>ning turizm fakultetini tamomlagan. == Faoliyati == Dmitriy Shokin 2014-yilda Toshkent shahrida oʻtkazilgan Osiyo chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritib, oʻzining yuqori sport mahoratini namoyon etdi <ref>{{cite web|url=http://olympic.uz/ru/press/news/detail.php?ID=4262&y=2014|title=В Ташкенте завершился Чемпионат Азии по Таэквондо (WTF)|publisher=«olympic.uz»|accessdate=2016-08-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160924042029/http://www.olympic.uz/ru/press/news/detail.php?ID=4262&y=2014|archivedate=2016-09-24|deadlink=yes}}</ref>. Shu yilning oʻzida [[Janubiy Koreya]]ning [[Inchxon|Incheon]] shahrida boʻlib oʻtgan [[2014-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari|XVII yozgi Osiyo oʻyinlari]]da kumush medal sovrindori boʻldi <ref>{{cite web|url=http://news.uzreport.uz/news_10_r_141039.html|title=Дмитрий Шокин стал чемпионом Азии по таэквондо|publisher=«news.uzreport.uz»|accessdate=2016-08-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160723053514/http://news.uzreport.uz/news_10_r_141039.html|archivedate=2016-07-23|deadlink=yes}}</ref>. Bundan tashqari, 2014-yil davomida BAA, Avstraliya va Fransiya kabi davlatlarda oʻtkazilgan nufuzli xalqaro musobaqalarda gʻolib va sovrindor sifatida eʼtirof etildi. 2015-yilda sportchi oʻz muvaffaqiyatlarini izchil davom ettirdi <ref>{{cite web|url=http://worldtaekwondo2015.com/index.php/ru/novosti/item/481-dmitrij-shokin-stal-pervym-v-istorii-uzbekistana-chempionom-mira|title=Дмитрий Шокин стал первым в истории Узбекистана чемпионом мира|publisher=«worldtaekwondo2015.com»|accessdate=2016-08-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161026025036/http://worldtaekwondo2015.com/index.php/ru/novosti/item/481-dmitrij-shokin-stal-pervym-v-istorii-uzbekistana-chempionom-mira|archivedate=2016-10-26|deadlink=yes}}</ref>. U Turkiya, Qatar, Avstraliya, Rossiya hamda Koreya Respublikasida tashkil etilgan Gran-pri turkumidagi yirik xalqaro turnirlarda muntazam ravishda sovrinli oʻrinlarni egalladi va xalqaro arenadagi barqarorligini yana bir bor tasdiqladi <ref>{{cite web|url=http://sports.uz/ru/other/2015/07/1926924/|title=Дмитрий Шокин стал чемпионом Универсиады|publisher=«sports.uz»}}{{Oʻlikhavola|date=avgust 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка|date=Июль 2019|bot=InternetArchiveBot}}</ref>. [[Fayl:Dmitriy shokin 1.jpg|thumb|200px|Dmitriy Shokin 2015-yilgi Jahon Taekvondo Chempionatida]] Shu yilning eng yirik yutugʻi sifatida Rossiyaning [[Chelyabinsk]] shahrida oʻtkazilgan [[2015-yilgi Jahon Taekvondo Chempionati|Jahon chempionati]]da [[Jahon taekvondo federasiyasi|(WTF)]] barcha raqiblarini magʻlub etib, jahon chempioni unvonini qoʻlga kiritgani alohida taʼkidlash lozim <ref>{{Veb manbasi |url=https://www.wtu.kr/441 |sarlavha=2015 Chelyabinsk World Taekwondo Championships (Day-6) |sana=2015/05/18 |qaralgan sana=2026.03.26 |til=ingliz}}</ref>. Shu tariqa, Dmitriy Shokin Oʻzbekiston taekvondo tarixida ilk bor jahon chempionati oltin medalini qoʻlga kiritgan sportchi sifatida tarixga kirdi. 2015-yil avgust oyi yakunlariga koʻra, u eng yuqori vazn toifasida jahon reytingida yetakchi sportchilar qatoridan joy oldi <ref>{{cite web|url=http://sports.uz/ru/other/2016/08/1981754/|title=Дмитрий Шокин не смог выйти в финал Олимпиады-2016|publisher=«sports.uz»}}{{Oʻlikhavola|date=avgust 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка|date=Июль 2019|bot=InternetArchiveBot}}</ref><ref>{{cite web|url=https://daryo.uz/k/2016/08/21/taekvondo-dmitriy-shokin-rio-2016-dagi-songgi-jangida-koreyalik-sportchidan-yengildi/|title=Таэквондо. Дмитрий Шокин Рио—2016 даги сўнгги жангида кореялик спортчидан енгилди|publisher=«daryo.uz»|lang=uz}}</ref>. 2016-yilgi Braziliyaning Rio-de-Janeyro shahrida boʻlib oʻtgan navbatdagi Jahon Chempionatida [[Jahon taekvondo federasiyasi|(WTF)]] +87 kg vazn toifasida amaldagi jahon chempioni Dmitriy Shokin chorak final bosqichida braziliyalik Miguel Soaresni 3:0 hisobida magʻlub etdi. Yarim finalda esa eronlik Omid Amidi ustidan 5:0 hisobida gʻalaba qozondi. Final bahsida Dmitriy Shokin AQSh vakili Jonathan Healeyni 4:3 hisobida magʻlub etib, chempionlikni qoʻlga kiritdi <ref>{{Veb manbasi |url=https://uza.uz/en/posts/dmitry-shokin-won-the-gold-at-the-international-taekwondo-to-22-02-2016 |sarlavha=Dmitry Shokin Won the Gold at the International Taekwondo Tournament in Brazil |sana=22.02.2016 |qaralgan sana=08.04.2026}}</ref>. [[2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari]]da Shokin birinchi raqam ostida saralangan sportchi sifatida ishtirok etdi. U yarim final bosqichida nigeriyalik [[Abdulrazzak Issouf]]ga 2:8 hisobida imkoniyatni boy berdi. Keyinchalik bronza medali uchun kechgan bahsda esa [[2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2008-yilgi Olimpiada]] chempioni [[Cha Dong-min]]ga yutqazib, musobaqani 5-oʻrin bilan yakunladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.olympics.com/en/olympic-games/rio-2016/results/taekwondo/-80-kg-men |sarlavha=Rio 2016 Taekwondo + 80 kg men Results |sana=20.08.2016 |qaralgan sana=08.04.2026 |til=ingliz}}</ref>. [[Fayl:Dmitriy shokin 2018.webp|thumb|200px|Dmitriy Shokin 2018-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari finalida]] [[2018-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari|2018-yil Indoneziyada]] boʻlib oʻtgan Osiyo oʻyinlarining taekvondo boʻyicha bahslarida Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi Dmitriy Shokin kumush medalni qoʻlgan kiritdi. +80kg vazn toifasida finaldagi bahsda eronlik [[Said Rajabi]] bilan kuch sinashdi. Ammo 2:1 hisobda borayotgan Shokin soʻnggi lahzalarda tashabbusni raqibga berib qoʻydi va 2:3 hisobida magʻlubiyatga uchrab, kumush medalni qoʻlga kiritdi <ref>{{Veb manbasi |url=https://sports.uz/oz/news/view/Taekvondo-Dmitriy-Shokin-Osiyo-oyinlari-kumush-medali-sohibi-21-08-2018 |sarlavha=Taekvondo: Dmitriy Shokin Osiyo o‘yinlari kumush medali sohibi |sana=21.08.2018 |qaralgan sana=08.04.2026 |til=o'zbek}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Otabek |first=Matnazarov |date=21.08.2018 |title=Dmitriy Shokin kumush medal sohibiga aylandi |work=Kun.uz |url=https://kun.uz/25378852 |access-date=08.04.2026}}</ref>. Sportchi hozirda oʻzining „Shokin jamoasi“ nomli taekvondo jamoasiga murabbiylik qiladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.instagram.com/shokin_tkd_team?igsh=bzQ1YmpjMnd6eXMw |sarlavha=Shokin tkd team}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Loyiha|Sport|Olympic rings with white rims.svg|40}} {{Commons turkum|Dmitriy Shokin}} * [https://www.taekwondodata.com/dmitriy-shokin.akh4.html Dmitriy Shokin] TaekwondoData.com saytida * [https://www.olympedia.org/athletes/136425 Dmitriy Shokin] Olimpiada saytida {{DEFAULTSORT:Shokin, Dmitriy}} [[Turkum:1992-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak taekvondochilar]] [[Turkum:Oʻzbekiston uchun Osiyo oʻyinlari kumush medali sohiblari]] [[Turkum:Oʻzbekistonning FISU Jahon Universiadasida oltin medali olgan sportchilari]] [[Turkum:21-asrda Oʻzbekiston sportchilari]] [[Turkum:Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti bitiruvchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston taekvondochilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston kishilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonda tugʻilganlar]] 0dr54sbb7iti4r7jh54ffqkxyizfzuc Foydalanuvchi munozarasi:Лларок 3 666785 5988551 1886593 2026-04-11T10:25:59Z Vladimir Solovjev 13055 Vladimir Solovjev [[Foydalanuvchi munozarasi:Романов-на-Мурмане]] sahifasini [[Foydalanuvchi munozarasi:Лларок]]ga koʻchirdi: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Романов-на-Мурмане|Романов-на-Мурмане]]" to "[[Special:CentralAuth/Лларок|Лларок]]" 1886593 wikitext text/x-wiki {{hello|--[[Foydalanuvchi:Ximik1991Bot|Ximik1991Bot]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ximik1991Bot|munozara]]) 16:51, 14-Dekabr 2015 (UTC)}} 8d67zfityf4fxpibs6uufnxzkvg4so1 Razvedka xizmatlari roʻyxati 0 672749 5988520 5928832 2026-04-11T08:52:16Z Janob Mirzaolim 64438 /* {{flagicon|Turkmenistan}} Turkmaniston */ 5988520 wikitext text/x-wiki '''Razvedka xizmatlari roʻyxati''' – dunyo mamlakatlarining ravedka agentliklari roʻyxati. Razvedka agentligi davlat idorasi boʻlib, [[Huquqni muhofaza qilish organlari|huquqni muhofaza qilish organi]] hisoblanadi, mamlakatning milliy xavfsizligi, harbiy va [[Tashqi siyosat|tashqi siyosatdagi]] manfaatlarini himoya qiladi<ref name="BI">{{cite web |url=http://www.businessinsider.com/17-agencies-of-the-us-intelligence-community-2013-5 |work=[[Business Insider]] |title=These 17 Agencies Make Up The Most Sophisticated Spy Network In The World |author=Szoldra, Paul |date=May 11, 2013}}</ref>. == Davlatlar boʻyicha razvedka xizmatlari == === {{flagicon|Afghanistan}} [[Afgʻoniston]] === * [[:en:President of Afghanistan|Prezident]] ** [[:en:National Directorate of Security|Davlat xavfsizlik idorasi]] (NDS) – ''ریاست امنيت ملی' === {{flagicon|Albania}} [[Albaniya]] === * [[:en:National Intelligence Service (Albania)|Davlat razvedka xizmati]] (SHISH) – ''Sherbimi Informativ Shteteror'' === {{flagicon|Algeria}} [[Jazoir]] === * [[:en:Department of Intelligence and Security|Razvedka va milliy xavfsizlik idorasi]] (DRS) – دائرة الإستعلام والأمن === {{flagicon|Argentina}} [[Argentina]] === * [[:en:President of Argentina|Prezident xavfsizlik xizmati]] ** [[:en:Secretaría de Inteligencia|Razvedka kotibiyati]] (SI) – ''Secretaría de Inteligencia'' *** [[:en:Escuela Nacional de Inteligencia|Milliy razvedka maktabi]] (ENI) – ''Escuela Nacional de Inteligencia'' *** [[:en:Dirección de Observaciones Judiciales|Sud nazorati boshqarmasi]] (DOJ) – ''Dirección de Observaciones Judiciales'' *** [[:en:Servicio Federal de Lucha contra el Narcotráfico|Federal giyohvandlikka qarshi kurash xizmati]] (SEFECONAR) – ''Servicio Federal de Lucha contra el Narcotráfico'' *** [[:en:Inteligencia de la Gendarmería Nacional Argentina|Argentina milliy jandarmeriyasi razvedkasi]] (SIGN) – ''Inteligencia de la Gendarmería Nacional Argentina'' * [[:en:Ministry of Defense (Argentina)|Mudofaa vazirligi]] ** [[:en:Dirección Nacional de Inteligencia Estratégica Militar|Harbiy strategik razvedka milliy boshqarmasi]] (DNIEM) – ''Dirección Nacional de Inteligencia Estratégica Militar'' * [[:en:Ministry of Justice (Argentina)|Adliya vazirligi]] ** [[:en:Inteligencia del Servicio Penitenciario Federal|Federal jazoni ijro etish xizmati razvedkasi]] – ''Inteligencia del Servicio Penitenciario Federal'' ** [[:en:Inteligencia de la Policía de Seguridad Aeroportuaria|Aeroport xavfsizligi politsiyasi razvedkasi]] – ''Inteligencia de la Policía de Seguridad Aeroportuaria'' * [[:en:Ministry of Interior (Argentina)|Ichki ishlar vazirligi]] ** [[:en:Dirección Nacional de Inteligencia Criminal|Milliy jinoiy razvedka boshqarmasi]] (DNIC) – ''Dirección Nacional de Inteligencia Criminal'' ** [[:en:Inteligencia de la Policía Federal Argentina|Argentina Federal razvedka politsiyasi]] – ''Inteligencia de la Policía Federal Argentina'' ** [[:en:Inteligencia de la Policía Bonaerense|Buenos-Ayres politsiya razvedkasi]] (SIPBA) – ''Inteligencia de la Policía Bonaerense'' ** [[:en:Inteligencia de la Prefectura Naval Argentina|Argentina dengiz prefekturasi razvedkasi]] (SIPN) – ''Inteligencia de la Prefectura Naval Argentina'' * [[:en:Minister of Economy of Argentina|Iqtisodiyot vazirligi]] ** [[:en:Unidad de Inteligencia Financiera|Iqtisodiy xavfsizlik xizmati]] (UIF) – ''Unidad de Inteligencia Financiera'' * [[:en:Jefatura de Inteligencia del Estado Mayor Conjunto de las Fuerzas Armadas|Qurolli Kuchlar Birlashgan Bosh shtabining razvedka boshqarmasi]] (J-2) ** [[:en:Central de Reunión de Inteligencia Militar|Harbiy razvedka maʼlumotlarini yigʻish markazi]] (CRIM) – ''Central de Reunión de Inteligencia Militar'' ** [[:en:Servicio de Inteligencia del Ejército (Argentina)|Armiya razvedka xizmati]] (SIE) – ''Servicio de Inteligencia del Ejército'' ** [[:en:Servicio de Inteligencia Naval (Argentina)|Dengiz razvedka xizmati]] (SIN) – ''Servicio de Inteligencia Naval'' ** [[:en:Servicio de Inteligencia de la Fuerza Aérea (Argentina)|Harbiy havo kuchlari razvedka xizmati]] (SIFA) – ''Servicio de Inteligencia de la Fuerza Aérea'' === {{flagicon|Armenia}} [[Armaniston]] === * [[:en:National Security Service (Armenia)|Milliy xavfsizlik xizmati]] (NSS) * Armaniston Qurolli Kuchlari Razvedka boshqarmasi === {{flagicon|Australia}} [[Avstraliya]] === * [[:en:Australian Security Intelligence Organisation|Avstraliya xavfsizlik razvedka tashkiloti]] (ASIO) * [[:en:Australian Secret Intelligence Service|Avstraliya maxfiy razvedka xizmati]] (ASIS) * [[:en:Defence Intelligence Organisation|Mudofaa razvedka tashkiloti]] (DIO) * [[:en:Defence Imagery and Geospatial Organisation|Mudofaa va geofazoviy ishlar tashkiloti]] (DIGO) * [[:en:Australian Signals Directorate|Avstraliya signallari boshqarmasi]] (ASD) * [[:en:Office of National Assessments|Milliy baholash idorasi]] (ONA) === {{flagicon|Austria}} [[Avstriya]] === * [[:en:Heeresnachrichtenamt|Heeresnachrichtenamt]] (HNA) (Harbiy razvedka idorasi) * [[:en:Austrian Armed Forces|Abwehramt]] (AWA) (Harbiy himoya idorasi) * [[:en:Bundesamt für Verfassungsschutz und Terrorismusbekämpfung|Davlat xavfsizligi va jinoyatchilikka qarshi kurash xizmati]] (BVT, Bundesamt für Verfassungsschutz und Terrorismusbekämpfung) ** [[:en:Bundesamt für Verfassungsschutz und Terrorismusbekämpfung|Terrorizmga qarshi kurash xizmati]] (LV, Landesamt Verfassungsschutz) === {{flagicon|Azerbaijan}} [[Ozarbayjon]] === * [[:en:Ministry of National Security of Azerbaijan|Milliy xavfsizlik vazirligi]] (MTN) === {{flagicon|Bahamas}} [[Bagamalar]] === * [[:en:Special Branch#Bahamas|Xavfsizlik va razvedka xizmati]] (SIB) * [[:en:Defence Force Intelligence Branch|Harbiy razvedka idorasi]] (DFIB) * [[:en:Financial Intelligence Unit|Moliyaviy razvedka idorasi]] (FIU) * [[:en:National Intelligence Agency (Bahamas)|Milliy razvedka agentligi]] (NIA) === {{flagicon|Bangladesh}} [[Bangladesh]] === * [[:en:National Security Intelligence|Milliy xavfsizlik idorasi]] (NSI) * [[:en:Directorate General of Forces Intelligence|Razvedka xizmatlari bosh boshqarmasi]] (DGFI) ** [[:en:Bangladesh Army#Administrative Branches|Harbiy razvedka hududiy boʻlimlari]] DMI ** [[:en:Bangladesh Navy#Headquarters|Dengiz floti razvedka xizmati]] (DNI) ** [[:en:Bangladesh Air Force#Organizational structure|Harbiy havo kuchlari razvedka xizmati]] (DAI) * [[:en:Criminal Investigation Department (Bangladesh)|Jinoyatlarni tergov qilish boshqarmasi]] (CID) * [[:en:Special Branch (Bangladesh)|Maxsus boʻlinma]] (SB) * [[:en:Border Guards Bangladesh|Chegaralarni himoya qilish xizmati]] (RSU) === {{flagicon|Barbados}} [[Barbados]] === * [[:en:Financial Intelligence Unit|Moliyaviy razvedka xizmati]] (FIU) === {{flagicon|Belarus}} [[Belarus]] === * [[:en:State Security Committee of the Republic of Belarus|Davlat xavfsizlik qoʻmitasi]] (KDB/KGB, Kamіtet dzyarjaoʻnay byaspekі / Komitet gosudarstvennoy bezopasnosti) === {{flagicon|Belgium}} [[Belgiya]] === * [[:en:Belgian State Security Service|Davlat xavfsizlik xizmati]] (SV/SE, Staatsveiligheid / Sûreté de l'État) * [[:en:Belgian General Information and Security Service|Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid / Service Général du Renseignement et de la Sécurité]] (ADIV/SGRS) === {{flagicon|Bosnia and Herzegovina}} [[Bosniya va Gersegovina]] === * [[:en:Intelligence-Security Agency of Bosnia and Herzegovina|Bosniya va Gersegovina razvedka-xavfsizlik agentligi]] (OSA) * [[:en:Državna Agencija za Istrage i Zaštitu|Davlat Tergov va Himoya Agentligi]] (SIPA) === {{flagicon|Botswana}} [[Botsvana]] === * [[:en:Directorate of Intelligence and Security Services|Razvedka va xavfsizlik xizmatlari boshqarmasi]] (DISS) === {{flagicon|Brazil}} [[Braziliya]] === * [[:en:Brazilian Intelligence Agency|Braziliya razvedka xizmat]] (ABIN) * [[:en:Federal Police Department|Federal politsiya xizmati]] (DPF) * [[:en:Centro de Inteligência do Exército|Quruqlikdagi qoʻshinlar]] (CIE) * [[:en:Centro de Inteligência da Marinha|Dengiz qoʻshinlari]] (CIM) * [[:en:Centro de Inteligência do Aeronautica|Harbiy havo hujumidan himoya qoʻshinlari]] (CIA) === {{flagicon|Brunei}} [[Bruney]] === * [[:en:Internal Security Department (Brunei)|Ichki xavfsizlik boshqarmasi]]<ref>{{Veb manbasi |author=IT Section, ISD |url=http://www.internal-security.gov.bn/ |title=Internal Security Department |publisher=Internal-security.gov.bn |date= |accessdate=27-iyun 2014-yil |archivedate=25-oktabr 2015-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151025234116/http://internal-security.gov.bn/ }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20151025234116/http://internal-security.gov.bn/ |date=25-oktabr 2015-yil }}</ref> (ichki razvedka) * [[:en:Research Department|Tadqiqotlar boshqarmasi]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://wikileaks.org/cable/2006/09/06BANDARSERIBEGAWAN462.html# |title=Cable Viewer |publisher=Wikileaks.org |date=11-sentabr 2006-yil |accessdate=27-iyun 2014-yil}}</ref> (tashqi razvedka) === {{flagicon|Bulgaria}} [[Bolgariya]] === * Milliy razvedka xizmati<ref>{{cite web |url=http://www.nrs.bg/index.php?lang=en |title=NRS |date=24-fevral 2015-yil |qaralgan sana=2017-02-11 |arxivsana=2015-02-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150224161531/http://www.nrs.bg/index.php?lang=en }}</ref> * [[:en:State Agency for National Security|Milliy xavfsizlik agentligi]]<ref>[http://www.dans.bg/index.php?lang=en DANS]</ref> === {{flagicon|Burma}} [[Birma]] === * [[:en:Bureau Of Special Investigation|Maxsus tergov byurosi]] (BSI) * [[:en:Military Intelligence|Harbiy razvedka idorasi]] (MI) * [[:en:Special Intelligence Department|Maxsus razvedka boshqarmasi]] (SID) * [[:en:Criminal Investigation Department|Jinoyat qidiruv boshqarmasi]] (CID) === {{flagicon|Canada}} [[Kanada]] === * [[:en:Canadian Security Intelligence Service|Kanada xavfsizlik razvedka xizmati]] – ''Service Canadien du Renseignement de Sécurité'' (CSIS/SCRS) * [[:en:Communications Security Establishment Canada|Aloqa xavfsizligi tashkiloti]] (CSE) * [[:en:Canadian Forces Intelligence Branch|Kanada kuchlari razvedka boʻlimi]] (DND) * [[:en:Criminal Intelligence Service Canada|Kanada jinoiy razvedka xizmati]] (RCMP) * [[:en:Financial Transactions and Reports Analysis Centre of Canada|Kanadaning moliyaviy operatsiyalar va hisobotlarni tahlil qilish markazi]] (FINTRAC) * [[:en:Royal Canadian Mounted Police|Kanada qirollik otliq politsiyasi]] (RCMP) * [[:en:Canada Border Services Agency|Kanada chegara xizmatlari agentligi]] (CBSA) === {{flagicon|Chile}} [[Chili]] === * [[:en:Ministry of the Interior (Chile)|Ichki ishlar vazirligi]] ** [[:en:Agencia Nacional de Inteligencia|Milliy razvedka agentligi]] (ANI) – ''Agencia Nacional de Inteligencia'' ** [[:en:Dirección de Inteligencia de Carabineros|Carabineros razvedka boshqarmasi]] (DIPOLCAR) – ''Dirección de Inteligencia de Carabineros'' ** [[:en:Jefatura de Inteligencia Policial|Politsiya razvedka boshqarmasi]] – ''Jefatura de Inteligencia Policial'' * [[:en:Ministry of National Defense (Chile)|Milliy mudofaa vazirligi]] ** [[:en:Dirección de Inteligencia de la Defensa|Mudofaa razvedka boshqarmasi]] (DID) – ''Dirección de Inteligencia de la Defensa'' ** [[:en:Dirección de Inteligencia del Ejército|Armiya razvedka boshqarmasi]] (DINE) – ''Dirección de Inteligencia del Ejército'' ** [[:en:Dirección de Inteligencia de la Fuerza Aérea|Harbiy havo kuchlari razvedka boshqarmasi]] (DIFA) – ''Dirección de Inteligencia de la Fuerza Aérea'' ** [[:en:Direccion de Inteligencia de la Armada|Dengiz kuchlarining razvedka boshqarmasi]] – ''Direccion de Inteligencia de la Armada'' === {{flagicon|China}} [[Xitoy]] === * [[:en:Ministry of State Security (China)|Davlat xavfsizligi vazirligi]] (MSS) – 国家安全部 ==== {{flagicon|Hong Kong}} [[Gonkong]] ==== * [[:en:Hong Kong Police Force|Gonkong politsiya xizmati]] * [[:en:Customs and Excise Department (Hong Kong)|Bojxona va xavfsizlik xizmati]] ==== {{flagicon|Macau}} [[Makao]] ==== * [[:en:Public Security Police Force of Macau|Jamoat xavfsizligi xizmati]] * [[:en:Macau Security Force|Makao xavfsizlik idorasi]] === {{flagicon|Colombia}} === * [[:en:Dirección Nacional de Inteligencia|Razvedka xizmati]] (DNI)<ref>[http://www.dni.gov.co Dirección Nacional de Inteligencia]</ref> * [[:en:Jefatura de Inteligencia Militar Conjunta|Conjunta harbiy boshqarmasi]] * [[:en:Jefatura de Inteligencia Militar|Jamoat xavfsizligi razvedka xizmati]] (JEIMI) * [[:en:Jefatura de Inteligencia Aérea|Harbiy havo kuchlari]] (JIA) * [[:en:Jefatura de Inteligencia Naval|Harbiy dengiz floti]] (JINA) * [[:en:Dirección de Inteligencia de la Policía Nacional|Milliy politsiya razvedka xizmati]] (DIPOL) === {{flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[Kongo Demokratik Respublikasi]] === * [[:en:National Intelligence Agency (Democratic Republic of the Congo)|Milliy razvedka agentligi]] (ANR) === {{flagicon|Costa Rica}} [[Kosta-Rika|Kosta Rika]] === * [[:en:Direccion de Inteligencia y Seguridad Nacional|Milliy xavfsizlik va razvedka boshqarmasi]] – ''Direccion de Inteligencia y Seguridad Nacional'' === {{flagicon|Croatia}} === * [[:en:Security and Intelligence Agency|Xavfsizlik razvedkasi agentligi]] * [[:en:Vojna sigurnosno-obavještajna agencija|Harbiy xavfsizlik-razvedka boshqarmasi]] – ''Vojna sigurnosno-obavještajna agencija'' === {{flagicon|Cuba}} [[Kuba]] === * [[:en:Intelligence Directorate|Razvedka boshqarmasi]] * [[:en:Revolutionary Armed Forces Intelligence|Inqilobiy qurolli kuchlar razvedka boshqarmasi]] === {{flagicon|Cyprus}} [[Qibris]] === * Markaziy razvedka xizmati / Ichki razvedka xizmati (Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών) === {{flagicon|Czech Republic}} [[Chexiya]] === * [[:en:Bezpečnostní informační služba|Xavfsizlik axborot xizmati]] (Bezpečnostní informační služba) * [[:en:Úřad pro zahraniční styky a informace|Tashqi aloqalar va axborot boshqarmasi]] * [[:en:Vojenské zpravodajství|Harbiy razvedka xizmati]] === {{flagicon|Denmark}} [[Denmark|Daniya]] === * [[:en:Danish Security and Intelligence Service|Daniya xavfsizlik va razvedka xizmati]] (Politiets Efterretningstjeneste). * [[:en:Danish Defence Intelligence Service|Daniya mudofaa razvedka xizmati]] (Forsvarets Efterretningstjeneste). * [[:en:Army Intelligence Center|Armiya razvedka markazi]] (Hærens Efterretningscenter). === {{flagicon|Dominican Republic}} [[Dominika Respublikasi]] === * [[:en:Departamento Nacional de Investigaciones|Milliy tergov boshqarmasi]] (Departamento Nacional de Investigaciones) === {{flagicon|Egypt}} [[Misr]] === * [[:en:Egyptian General Intelligence Directorate|Bosh razvedka boshqarmasi]] (Gihaz al-Mukhabarat al-Amma) * [[:en:Military intelligence and reconnaissance (Egypt)|Harbiy razvedka va xavfsizlik boshqarmasi]] (Idarat al-Mukhabarat al-Harbyya wa al-Istitla) * [[:en:Egyptian Homeland security|Davlat milliy xavfsizlik xizmati]] (Al-amn al-Watani) === {{flagicon|Estonia}} [[Estonia|Estoniya]] === * [[:en:Estonian Internal Security Service|Estoniya ichki xavfsizlik xizmati]] (KaPo, ''Kaitsepolitseiamet'') * [[:en:Information Board|Axborot kengashi]] (''Teabeamet'') * Mudofaa kuchlari shtab-kvartirasining razvedka boshqarmasi (''Kaitseväe Peastaabi luureosakond J2'') === {{flagicon|Ethiopia}} === * Axborot tarmoqlari xavfsizligi agentligi (INSA) * Efiopiya milliy razvedka va xavfsizlik xizmati (NISS) === {{flagicon|Fiji}} [[Fiji]] === * 1987-yilgi Fiji harbiy hukumati ** [[:en:Fiji Intelligence Services|Fiji razvedka xizmatlari]] === {{flagicon|Finland}} [[Finlandiya]] === * Ichki ishlar vazirligi ** [[:en:Finnish Security Intelligence Service|Xavfsizlik razvedka xizmati]] (SUPO) – ''Suojelupoliisi / Skyddspolisen'' * Mudofaa vazirligi ** [[:en:Finnish Defence Intelligence Agency|Finlyandiya mudofaa razvedka boshqarmasi]] (FDIA, 2014–) – ''Puolustusvoimien tiedustelulaitos'' === {{flagicon|France}} [[Fransiya]] === * [[:en:Ministry of Interior (France)|Ichki ishlar vazirligi]] ** [[:en:General Directorate for Internal Security|Jamoat xavfsizligi xizmati]] (''Direction générale de la sécurité intérieure'') ** [[:en:Central Directorate of the Judicial Police|Jinoyat-qidiruv xizmati]] (DCPJ; ''Direction centrale de la Police judiciaire'') * [[:en:Ministry of Defence (France)|Mudofaa vazirligi]] ** [[:en:Directorate-General for External Security|Tashqi razvedka xizmati]] (DGSE; ''Direction générale de la sécurité extérieure'') ** [[:en:DPSD|Milliy mudofaa va xavfsizlik boshqarmasi]] (DPSD; ''Direction de la protection et de la sécurité de la défense'')  ** [[:en:Direction du renseignement militaire|Mudofaa razvedkasi boshqarmasi]] (DRM; ''Direction du renseignement militaire'') === {{flagicon|Gambia}} === * [[:en:National Intelligence Agency (The Gambia)|Milliy xavfsizlik agentligi]] (NIA) === {{flagicon|Georgia}} [[Gruziya]] === * [[:en:Georgian Intelligence Service|Gurjiston xavfsizlik xizmati]] (GIS) − ''საქართველოს დაზვერვის სამსახური'' === {{flagicon|Germany}} [[Germaniya]] === ;Federal * [[:en:German Chancellery|Kansler devoni]] ** [[:en:Bundesnachrichtendienst|Federal razvedka xizmati]] (BND) – ''Bundesnachrichtendienst'' * [[:en:Federal Ministry of the Interior (Germany)|Ichki ishlar vazirligi]] ** [[:en:Bundesamt für Verfassungsschutz|Davlat tuzumini himoya qilish xizmati]] (BfV) – ''Bundesamt für Verfassungsschutz'' * [[:en:Bundeswehr|Federal mudofaa kuchlari]] ** [[:en:Militärischer Abschirmdienst|Harbiy kontrrazvedka xizmati]] (MAD) – ''Militärischer Abschirmdienst'' ;Hududlar * [[:en:State Authority for the Protection of the Constitution|Davlat razvedka agentligi]] === {{flagicon|Ghana}} [[Gana]] === * [[:en:National Security Council (Ghana)|Milliy xavfsizlik markazi]] * [[:en:Bureau of National Investigations|Milliy tergov idorasi]] * [[:en:Research Department Unit|Tadqiqotlar boʻlimi boʻlimi]]  * [[:en:Criminal Investigative Department|Jinoyat qidiruv va tergov departamenti]] * [[:en:Military Intelligence Unit|Harbiy razvedka xizmati]] === {{flagicon|Greece}} [[Gretsiya]] === * [[:en:Ministry of Citizen Protection|Jamoat xavfsizligi vazirligi]] ** [[:en:Hellenic National Intelligence Service|Milliy ravzedka xizmati]] – ''Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών'' * [[:en:Hellenic National Defense General Staff|Gretsiya milliy mudofaa bosh shtabi]] === {{flagicon|Haiti}} [[Gaiti]] === * [[:en:Service d'Intelligence National|Milliy razvedka xizmati]] === {{flagicon|Hungary}} [[Mojariston]] === * [[:en:Információs Hivatal|Axborot idorasi]] * [[:en:Nemzetbiztonsági Hivatal|Konstitutsiyani himoya qilish idorasi]] (AH) * [[:en:Katonai Nemzetbiztonsági Szolgálat|Harbiy milliy xavfsizlik xizmati]] (KNBSZ) * [[:en:Nemzetbiztonsági Szakszolgálat|Milliy xavfsizlik xizmati]] (NBSZ) * [[:en:Terrorelhárítási Központ|Terrorizmga qarshi kurash markazi]] (TEK) === {{flagicon|Iceland}} [[Islandiya]] === * [[:en:Icelandic Police#The Icelandic Intelligence Service|Politsiya bosh inspektorining tergov boʻlimi]] – ''Eftirgrennslanadeild Lögreglunnar'' ''Útlendingaeftirlitið'' * [[:en:Icelandic Crisis Response Unit#Intelligence gathering|Harbiy razvedka xizmati]] (GVMSÍ) * [[:en:Skattrannsóknarstjóri Ríkisins|Iqtisodiy razvedka]] === {{flagicon|India}} [[Hindiston]] === * [[:en:National Security Council (India)|Birlashgan razvedka qoʻmitasi]] * '''Tashqi razvedka''' ** [[:en:Research and Analysis Wing|Tadqiqot va tahlil qanoti]] *** [[:en:Aviation Research Centre|Aviatsiya tadqiqot markazi]] *** [[:en:National Technical Research Organisation|Milliy texnik tadqiqotlar tashkiloti]] *** [[:en:Electronics and Technical Services|Elektronika va texnik xizmatlar]] *** [[:en:Radio Research Centre|Radio tadqiqot markazi]] *** Maxsus xizmatlar byurosi * '''Mudofaa razvedkasi''' ** [[:en:Indian Army|Harbiy razvedka boshqarmasi]] ** [[:en:Defense Intelligence Agency (India)|Mudofaa razvedka boshqarmasi]] ** [[:en:Directorate of Air Intelligence (India)|Havo razvedkasi boshqarmasi]] ** [[:en:Directorate of Naval Intelligence (India)|Dengiz razvedkasi boshqarmasi]] ** Tasvirlarni qayta ishlash va tahlil qilish markazi ** Signallarni razvedka qilish boshqarmasi ** Qoʻshma shifrlash byurosi * '''Ichki xavfsizlik''' ** [[:en:Intelligence Bureau (India)|Razvedka byurosi]] ** [[:en:Central Bureau of Investigation|Markaziy tergov byurosi]] * '''Iqtisodiy razvedka''' ** [[:en:Directorate of Revenue Intelligence|Daromadlar boʻyicha razvedka boshqarmasi]] ** [[:en:Ministry of Finance (India)|Iqtisodiy razvedka kengashi]] ** [[:en:Law enforcement in India#Narcotics Control Bureau|Narkotik moddalarni nazorat qilish byurosi]] ** Markaziy aksiz razvedkasi bosh boshqarmasi (DGCEI) ** Markaziy iqtisodiy razvedka byurosi ** Iqtisodiy nazorat boshqarmasi ** Moliyaviy razvedka boʻlimi (FIU-Ind) ** Yovvoyi tabiatga oid jinoyatlarni nazorat qilish byurosi === {{flagicon|Indonesia}} [[Indoneziya]] === * [[:en:Badan Intelijen Negara|Davlat razvedka xizmati]] (BIN, Badan Intelijen Negara) * [[:en:Badan Intelijen Strategis|Strategik razvedka xizmati]] (BAIS, Badan Intelijen Strategis) === {{flagicon|Iran}} [[Eron]] === * [[:en:Ministry of Intelligence|Razvedka vazirligi]] (MOIS) * [[:en:Oghab 2|Kimyoviy qurollar xizmati]]  === {{flagicon|Iraq}} [[Iroq]] === * [[:en:General Security Directorate (Iraq)|Ichki xavfsizlik agentligi]] (GSD) * [[:en:Iraqi National Intelligence Service|Xorijiy razvedka va maxsus operatsiyalar xizmati]] (INIS) === {{flagicon|Ireland}} [[Irlandiya]] === '''[[:en:Defence Forces (Ireland)|Tashqi va ichki razvedka xizmatlari]]''' * [[:en:Directorate of Military Intelligence (Ireland)|Harbiy razvedka xizmati]] * [[:en:CIS Corps (Ireland)|Aloqa va axborot xizmatlari boshqarmasi]] '''[[:en:Garda Síochána|Politsiya]]''' * [[:en:Garda Crime & Security Branch|Jinoyat-qidiruv va jamoat xavfsizligi xizmati]] (CSB) ** [[:en:Special Detective Unit|Maxsus tergov xizmati]] (SDU) ** [[:en:Garda National Surveillance Unit|Milliy kuzatuv xizmati]] (NSU) * [[:en:Garda Bureau of Fraud Investigation|Moliyaviy razvedka boʻlimi]] (FIU) === {{flagicon|Israel}} [[Isroil]] === * [[:en:Mossad|Xorijiy razvedka va maxsus operatsiyalar xizmati]] * [[:en:Shin Bet|Ichki xavfsizlik xizmati]] * [[:en:Military Intelligence Directorate (Israel)|Aman]] * [[:en:Lahav 433|Politsiya razvedkasi]] === {{flagicon|Italy}} [[Italiya]] === * [[:en:Agenzia Informazioni e Sicurezza Interna|Ichki axborot va xavfsizlik agentligi]] (AISI) * [[:en:Agenzia Informazioni e Sicurezza Esterna|Tashqi axborot va xavfsizlik agentligi]] (AISE) * [[:en:Dipartimento delle Informazioni per la Sicurezza|Xavfsizlik boʻyicha axborot boshqarmasi]] (DIS) * [[:en:Comitato Interministeriale per la Sicurezza della Repubblica|Respublika Xavfsizlik boʻyicha vazirliklararo qoʻmitasi]] (CISR) * [[:en:Centro Intelligence Interforze|Harbiy razvedka markazi]] (CII) === {{flagicon|Jamaica}} [[Yamayka]] === * [[:en:Jamaica Defence Force Intelligence Unit|Yamayka mudofaa kuchlarining razvedka boʻlimi]] * [[:en:Jamaica Constabulary Force|Yamayka konstabulyar kuchlari]] === {{flagicon|Japan}} [[Yaponiya]] === * [[:en:Cabinet Secretariat (Japan)|Vazirlar Mahkamasi Kotibiyati]] ** [[:en:Naicho|Vazirlar Mahkamasining razvedka tadqiqotlari boshqarmasi]] (CIRO) * [[:en:Ministry of Defense (Japan)|Mudofaa vazirligi]] ** [[:en:Defense Intelligence Headquarters|Mudofaa razvedkasi shtab-kvartirasi]] (DIH) ** Harbiy razvedka qoʻmondonligi (JGSDF) ** Filo razvedkasi qoʻmondonligi (JMSDF) ** Havo razvedkasi qanoti (JASDF) * [[:en:National Public Safety Commission (Japan)|Milliy jamoat xavfsizligi komissiyasi]] ** [[:en:National Police Agency (Japan)|Milliy politsiya agentligi]] *** [[:en:Security Bureau (Japan)|Xavfsizlik byurosi]] **** [[:en:Tokyo Metropolitan Police Department Public Security Bureau|Prefektura politsiya boshqarmasi xavfsizlik byurosi]] ***** Jamoat xavfsizligi boʻlimi ***** Politsiya mahkamasi ****** Jamoat xavfsizligi boʻlimi * [[:en:Ministry of Foreign Affairs (Japan)|Tashqi ishlar vazirligi]] ** [[:en:Intelligence and Analysis Service|Yaponiya razvedka va tahlil xizmati]] (IAS) * [[:en:Ministry of Justice (Japan)|Adliya vazirligi]] ** [[:en:Public Security Intelligence Agency|Jamoat xavfsizligi razvedka boshqarmasi]] (PSIA) === {{flagicon|Jordan}} [[Iordaniya]] === * [[:en:Dairat al-Mukhabarat al-Ammah|Bosh razvedka boshqarmasi]] (GID)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=General Intelligence Department |url=http://www.gid.gov.jo/en/home.html |qaralgan sana=2017-02-11 |arxivsana=2008-03-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20080307171605/http://www.gid.gov.jo/en/home.html }}</ref> === {{flagicon|Kazakhstan}} [[Qozogʻiston]] === * Milliy xavfsizlik qoʻmitasi * [[:en:Syrbar - Syrtqy Barlau Qizmetti|Davlat razvedka xizmati]] * [[:en:Sluzhba Ohrany Prezidenta SOP|Prezident xavfsizligi xizmati]] === {{flagicon|Kenya}} [[Keniya]] === * [[:en:National Security Intelligence Service (Kenya)|Milliy xavfsizlik razvedka xizmati]] (NSIS) === {{flagicon|Republic of Korea}} === * [[:en:National Intelligence Service (South Korea)|Milliy razvedka xizmati]] (NIS) – 국가정보원 * [[:en:Ministry of Justice (Republic of Korea)|Adliya vazirligi]] – 법무부 ** [[:en:Supreme Prosecutors' Office of the Republic of Korea|Koreya Respublikasi Oliy prokuraturasi]] (SPO) – 검찰청 * [[:en:Ministry of National Defense (Republic of Korea)|Milliy mudofaa vazirligi]] – 국방부 ** [[:en:Defense Security Command|Mudofaa xavfsizligi qoʻmondonligi]] (DSC) – 국군 기무사령부 ** Mudofaa razvedka agentligi (DIA) – 국방정보본부 *** Mudofaa razvedka qoʻmondonligi (DIC) – 정보사령부 * Hukumat boshqaruvi va ichki ishlar vazirligi – 행정자치부 ** [[:en:National Police Agency (Republic of Korea)|Milliy politsiya agentligi]] (NPA) – 경찰청 *** Razvedka va xavfsizlik byurosi === {{flagicon|Kuwait}} [[Quvayt]] === * Davlat xavfsizlik agentligi (مباحث امن الدولة) * Ichki maxfiy politsiya (المباحث) * Harbiy razvedka (الاستخبارات العسكرية) === {{flagicon|Latvia}} [[Latviya]] === * [[:en:Drošības policija|Xavfsizlik politsiyasi]] (Drošības policija) * [[:en:Satversmes aizsardzības birojs|Davlat xavfsizligi idorasi]] (SAB, Satversmes aizsardzības birojs) * [[:en:Militārās izlūkošanas un drošības dienests|Mudofaa razvedkasi va xavfsizlik xizmati]] (MIDD) === {{flagicon|Lebanon}} [[Livan]] === * [[:en:General_Security_Directorate_(Lebanon)|Bosh xavfsizlik boshqarmasi]] * [[:en:Internal_Security_Forces|Axborot qoʻshinlari]] * [[:en:Lebanese_Armed_Forces|Livan razvedka boshqarmasi]] * [[:en:Lebanese_State_Security|Davlat xavfsizlik boshqarmasi]] === {{flagicon|Lithuania}} [[Litva]] === * [[:en:Valstybes Saugumo Departamentas|Ikkinchi tergov boshqarmasi]] * [[:en:Antrasis operatyvinių tarnybų departamentas (AOTD) prie Krašto apsaugos ministerijos|Milliy Mudofaa vazirligi huzuridagi Davlat xavfsizlik boshqarmasi]] === {{flagicon|Luxembourg}} [[Lyuksemburg]] === * '''Service de Renseignement de l'État Luxembourgeois''' / Lëtzebuerger Staatlëchen Noriichtendéngscht (SREL, ''Lyuksemburg Davlat razvedka xizmati'', yaʼni Milliy razvedka xizmati) * '''Haut Commissariat de la Sécurité Extérieure''' / Héichkommissariat fir auswäerteg Sëcherheet (HCSE, ''Tashqi xavfsizlik boʻyicha Oliy komissiya'', yaʼni Tashqi razvedka xizmati) * '''Service de Renseignement de l’Armée Luxembourgeoise''' / Noriichtendéngscht vun der Lëtzebuerger Arméi (SRAL, ''Lyuksemburg armiyasi razvedka xizmati'', yaʼni Harbiy razvedka xizmati) === {{flagicon|Macedonia}} [[Shimoliy Makedoniya]] === * [[:en:Administration for Security and Counterintelligence|Politsiya agentligi]] (''Uprava za bezbednost i kontrarazuznavanje'') * [[:en:Intelligence Agency of the Republic of Macedonia|Razvedka agentligi]] * [[:en:Military Service for Security and Intelligence|Xavfsizlik va razvedka boʻyicha harbiy xizmat]] === {{flagicon|Malawi}} [[Malavi]] === * [[:en:National Intelligence Service (Malawi)|Milliy razvedka xizmati]] === {{flagicon|Malaysia}} [[Malayziya]] === * [[:en:Malaysian Special Branch|Malayziya maxsus boʻlimi]]<ref name="SB">{{Veb manbasi|url=http://polismalaysia.brinkster.net/Royal%20Malaysian%20Police%20Force%20-%20SB.asp|title=Special Branch|accessdate=11-iyul 2010-yil|archivedate=24-fevral 2015-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150224171354/http://polismalaysia.brinkster.net/Royal%20Malaysian%20Police%20Force%20-%20SB.asp}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150224171354/http://polismalaysia.brinkster.net/Royal%20Malaysian%20Police%20Force%20-%20SB.asp |date=24-fevral 2015-yil }}</ref> * [[:en:Defence Staff Intelligence Division|Mudofaa shtabi razvedka boʻlimi]]<ref>{{jurnal manbasi |last1=Mahadzir |first1=Dzirhan |last2= |first2= |year=2008 |title= Securing Southeast Asia: The Politics of Security Sector Reform by Mark Beeson; Alex J.Bellamy Review by: Dzirhan Mahadzir|journal=Contemporary Southeast Asia |volume=30 |issue=2 |pages=338–339 |publisher=[[Institute of Southeast Asian Studies]] |doi= 10.1355/cs30-2j|url=http://muse.jhu.edu/login?auth=0&type=summary&url=/journals/contemporary_southeast_asia_a_journal_of_international_and_strategic_affairs/v030/30.2.mahadzir.pdf |accessdate=24-avgust 2013-yil}}</ref> * [[:en:Kor Risik DiRaja|Qirollik razvedka korpusi (Kor Risik DiRaja)]], Harbiy razvedka, Malayziya Qurolli Kuchlari * Bosh vazir departamentining tadqiqot boʻlimi (Malaysian External Intelligence Organization)<ref>{{Cite report |author= |authorlink= |coauthors= |date= |title=Malaysia's National Security Council described by new NSC Secretary |url=http://www.cablegatesearch.net/cable.php?id=07KUALALUMPUR1205 |publisher=[[Wikileaks]] |page= |docket= |accessdate=19-avgust 2013-yil |quote= |seperator= |archivedate=22-fevral 2014-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140222014107/http://www.cablegatesearch.net/cable.php?id=07KUALALUMPUR1205 }}</ref> * Hukumat xavfsizlik boshqarmasi (CGSO) === {{flagicon|Maldives}} === * [[:en:Maldives National Defence Force|Maxsus razvedka boʻlimi]] * [[:en:Maldives Police Service|Ichki razvedka boshqarmasi]] === {{flagicon|Mexico}} [[Meksika]] === * [[:en:Centro de Investigación y Seguridad Nacional|Milliy xavfsizlik va tergov markazi]] (CISEN) * [[:en:Centro Nacional de Planeación, Análisis e Información para el Combate a la Delincuencia|Jinoyatchilikka qarshi kurashni rejalashtirish, tahlil qilish va axborotlashtirish milliy markazi]] (CENAPI) * [[:en:Subprocuraduría Especializada en Investigación de Delincuencia Organizada|Bosh prokuraturaning uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boʻyicha maxsus tergov boʻlimi]] (SEIDO) * [[:en:Division de Inteligencia de la Policia Federal]] * [[:en:Seccion Segunda de La Secretaria de la Defensa Nacional – Inteligencia del Estado Mayor|Milliy Mudofaa Dengiz razvedkasi – Dengiz kuchlari kotibiyati]] * Inteligencia Militar – Ejercito y Fuerza Aerea Mexicanos * Inteligencia Naval – Secretaria de Marina Armada de Mexico === {{flagicon|Moldova}} [[Moldova]] === * [[:en:Information and Security Service|Moʻgʻuliston Bosh razvedka boshqarmasi]] (SIS) – ''Serviciul de Informații și Securitate'' === {{flagicon|Mongolia}} [[Moʻgʻuliston]] === * [[:en:General Intelligence Agency of Mongolia|Axborot va xavfsizlik xizmati]] (GIA) === {{flagicon|Montenegro}} [[Chernogoriya]] === * [[:en:National Security Agency (Montenegro)|Milliy xavfsizlik agentligi]] (ANB) * Mudofaa vazirligi ** Razvedka-xavfsizlik xizmati === {{flagicon|Morocco}} [[Marokash]] === * Hududiy kuzatuv boshqarmasi (DST, Direction de la Surveillance du Territoire) * [[:en:Direction Generale pour l'Etude et la Documentation|Ilmiy-tadqiqot va hujjatlashtirish boshqarmasi]] * Sud tergovi markaziy byurosi (BCIJ) === {{flagicon|Nepal}} [[Nepal]] === * [[:en:National Investigation Department of Nepal|Milliy tergov boshqarmasi]] * [[:en:Directorate of Military Intelligence, Nepal|Harbiy razvedka boshqarmasi]] === {{flagicon|Netherlands}} [[Niderlandlar]] === * [[:en:General Intelligence and Security Service|Umumiy razvedka va xavfsizlik xizmati]] – ''Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst'' * [[:en:Military Intelligence and Security Service Netherlands|Harbiy razvedka va xavfsizlik xizmati]] – ''Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst'' * [[:en:FIOD-ECD|Fiskal razvedka va tergov xizmati-moliyaviy nazorat xizmati]] (FIOD-ECD) – ''Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst-Economische Controledienst'' * [[:en:Criminal Intelligence Unit|Politsiya jinoiy razvedka boʻlimi]] (CIE) – ''Criminele Inlichtingen Eenheid'' * [[:en:Nationale Signals Intelligence Organisatie|Milliy signallar razvedka tashkiloti]] (NSO) – ''Nationale Signals Intelligence Organisatie'' * [[:en:Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst|Ijtimoiy razvedka va tergov xizmati]] (SIOD) – ''Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst'' * [[:en:Nationale Coördinator Terrorismebestrijding|Terrorizmga qarshi kurash boʻyicha milliy koordinator]] (NCTb) – ''Nationale Coördinator Terrorismebestrijding'' === {{flagicon|New Zealand}} [[Yangi Zelandiya]] === * [[:en:Government Communications Security Bureau|Hukumat aloqa xavfsizligi byurosi]]<ref name="NZIC website">{{Veb manbasi |url=http://www.nzic.govt.nz/about-us/ |title=New Zealand Intelligence Community - About Us|website=New Zealand Intelligence Community |publisher=New Zealand Government |accessdate=25-avgust 2013-yil |arxivsana=3-avgust 2016-yil |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160803162740/http://www.nzic.govt.nz/about-us/ }}</ref> * [[:en:New Zealand Security Intelligence Service|Yangi Zelandiya xavfsizlik razvedka xizmati]]<ref name="NZIC website" /> * [[:en:National Assessments Bureau|Milliy baholash byurosi]]<ref name="NZIC website" /> === {{flagicon|Nicaragua}} [[Nikaragua]] === * Nikaragua Razvedka boshqarmasi (DGIN, Dirección de Inteligencia) === {{flagicon|Nigeria}} === * [[:en:State Security Service (Nigeria)|Davlat xavfsizlik xizmati]] * [[:en:National Intelligence Agency (Nigeria)|Milliy razvedka agentligi]] * [[:en:Defence Intelligence Agency (Nigeria)|Mudofaa razvedka boshqarmasi]] === {{flagicon|North Korea}} [[KXDR]] === * [[:en:State Security Department|Davlat xavfsizligi departamenti]] === {{flagicon|Norway}} [[Norvegiya]] === * [[:en:Nasjonal sikkerhetsmyndighet|Milliy xavfsizlik idorasi]] (NSM) * [[:en:Politiets sikkerhetstjeneste|Politsiya xavfsizlik xizmati]] (PST) * [[:en:Etterretningstjenesten|Norvegiya razvedka xizmati]] (NIS) * [[:en:Forsvarets sikkerhetstjeneste|Norvegiya mudofaa xavfsizlik xizmati]] (FOST) === {{flagicon|Pakistan}} [[Pokiston]] === * [[:en:List of Pakistani Intelligence agencies|Pokiston razvedka agentligi]] * [[:en:Inter-Services Intelligence|Xizmatlararo Razvedka Byurosi]] (ISI) * [[:en:Intelligence Bureau (Pakistan)|Razvedka Byurosi]] (IB) * [[:en:Counter Terrorism Department|Terrorizmga qarshi kurash boshqarmasi]] (CTD) ** [[:en:Military Intelligence of Pakistan|Harbiy razvedka]] (MI) ** [[:en:Air Intelligence of Pakistan|Havo razvedkasi]] (AI) ** [[:en:Naval Intelligence of Pakistan|Dengiz razvedkasi]] (NI) * [[:en:Ministry of Interior (Pakistan)|Ichki ishlar vazirligi]] ** [[:en:Federal Investigation Agency|Federal tergov agentligi]] (FIA) ** [[:en:Anti Narcotics Force|Giyohvandlikka qarshi kuchlar]] (ANF) * [[:en:Federal Board of Revenue (Pakistan)|Federal daromadlar kengashi]] ** [[:en:Directorate General of Intelligence and Investigation|Razvedka va tergov bosh direksiyasi]] (DGI&I) ** Maxsus tergov boʻlimi (SIU) ** Jinoyat qidiruv boʻlimlari (CIDs) *** Panjob Sud-tibbiyot agentligi (PFSA) ** Maxsus filiallar (SB) ** Markaziy Tergov Agentligi (CIA) === {{flagicon|Panama}} [[Panama]] === * [[:en:Consejo de Seguridad Pública y Defensa Nacional|Milliy razvedka va tergov xizmati]] (CSPDN) * [[:en:National Police intelligence Direcctorate|Milliy politsiya razvedka boshqarmasi]] (DNIP) – '''Dirección Nacional de Inteligencia Policial''' * Direccion de Investigacion Judicial (DIJ) * Direccion General de Analisis e Inteligencia Estrategica (DGAIE)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://fas.org/irp/world/panama/lopez.pdf |qaralgan sana=2017-02-11 |arxivsana=2016-09-13 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160913020952/https://fas.org/irp/world/panama/lopez.pdf }}</ref> * Servicio Nacional de Inteligencia y Seguridad (SENIS)<ref>http://www.presidencia.gob.pa/decretosleyesseguridad/Decreto%20Ley%20que%20reorganiza%20el%20Consejo%20de%20Seguridad%20%20P%C3%BAblica%20y%20el%20Servicio%20Nal.%20de%20Inteligencia.pdf</ref> === {{flagicon|PNG}} [[Papua Yangi Gvineya]] === * [[:en:National Intelligence Organization (Papua New Guinea)|Milliy razvedka tashkiloti]] (NIO) === {{flagicon|Peru}} [[Peru]] === * [[:en:Servicio de Inteligencia Nacional|Milliy razvedka xizmati]] (SIN) === {{flagicon|Philippines}} [[Filippin]] === * [[:en:National Intelligence Coordinating Agency|Milliy razvedka muvofiqlashtiruvchi agentligi]] (NICA) * [[:en:National Bureau of Investigation (Philippines)|Filippin Milliy Tergov Byurosi]] (NBI) * [[:en:Philippine Drug Enforcement Agency|Narkotiklarga qarshi kurash agentligi]] (PDEA) * Filippin Qurolli Kuchlari razvedka xizmati (ISAFP) * Filippin Milliy politsiyasi razvedka guruhi === {{flagicon|Poland}} [[Polsha]] === * [[:en:Agencja Wywiadu|Tashqi razvedka agentligi]] (AW) * [[:en:Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego|Ichki xavfsizlik agentligi]] (ABW) * [[:en:Sluzba Wywiadu Wojskowego|Służba Wywiadu Wojskowego|Harbiy razvedka xizmati]] (SWW) * [[:en:Sluzba Kontrwywiadu Wojskowego|Służba Kontrwywiadu Wojskowego|Harbiy aksilrazvedka xizmati]] (SKW) * [[:en:Central Anticorruption Bureau|Centralne Biuro Antykorupcyjne|Korrupsiyaga qarshi kurashish markaziy byurosi]] (CBA) === {{flagicon|Portugal}} [[Portugaliya]] === * [[:en:Sistema de Informações da República Portuguesa|Portugaliya Respublikasi razvedka tizimi]] (SIRP) ** [[:en:Serviço de Informações de Segurança|Xavfsizlik razvedka xizmati]] (SIS) ** [[:en:Serviço de Informações Estratégicas de Defesa|Mudofaa strategik razvedka xizmati]] (SIED) * [[:en:CISMIL|Centro de Informações e Segurança Militares|Harbiy razvedka va xavfsizlik xizmati]] (CISMIL) === {{flagicon|Qatar}} [[Qatar]] === * [[:en:Qatar State Security|Qatar davlat xavfsizligi xizmati]] === {{flagicon|Romania}} [[Ruminiya]] === va * [[:en:Romanian Intelligence Service|Razvedka xizmati]] (SRI) – ''Serviciul Român de Informații'' * [[:en:Foreign Intelligence Service (Romania)|Tashqi razvedka xizmati]] (SIE) – ''Serviciul de Informații Externe'' * [[:en:Ministry of National Defense (Romania)|Milliy mudofaa vazirligi]] ** [[:en:Direcția Generală de Informații a Apărării|Mudofaa razvedka boshqarmasi]] (DGIA) – ''Direcția Generală de Informații a Apărării'' * [[:en:Ministry of Interior and Administrative Reform (Romania)|Ichki ishlar va Maʼmuriy islohot vazirligi]] ** [[:en:Direcția Generală de Informații și Protecție Internă|Axborot va ichki himoya bosh direksiyasi]] (DGIPI) – ''Direcția Generală de Informații și Protecție Internă'' === {{flagicon|Russia}} [[Rossiya]] === * [[Rossiya Federatsiyasi Federal xavfsizlik xizmati]] (FSB) * [[:en:Foreign Intelligence Service|Tashqi razvedka xizmati]] (SVR) * [[:en:Glavnoye Razvedyvatel'noye Upravleniye|Bosh razvedka boshqarmasi]] (GRU) * [[:en:Federal Protective Service (Russia)|Federal himoya xizmati]] (FSO) ** [[:en:Special Communications Service of Russia|Rossiyaning maxsus aloqa xizmati]] === {{flagicon|Saudi Arabia}} [[Saudiya Arabistoni]] === * [[:en:Al Mukhabarat Al A'amah|Milliy razvedka idorasi]] (GIP) – رئاسة الاستخبارات العامة * [[:en:Mabahith|Mabahith]] – jamoat xavfsizligi xizmati === {{flagicon|Serbia}} [[Serbiya]] === * [[:en:Security Information Agency|Xavfsizlik axborot agentligi]] (BIA) – ''Bezbednosno Informativna Agensiјa'' * [[:en:Vojnoobaveštajna agencija|Harbiy razvedka boshqarmasi]] (VOA) – ''Voјnoobaveshtaјna agensiјa'' * [[:en:Military Security Agency (Serbia)|Harbiy xavfsizlik agentligi]] (VBA) – ''Voјnobezbednosna agensiјa'' === {{flagicon|Singapore}} [[Singapur]] === * [[:en:Internal Security Department|Ichki xavfsizlik boshqarmasi]] (ISD) * [[:en:Security and Intelligence Division|Xavfsizlik va razvedka boshqarmasi]] (SID) === {{flagicon|Slovakia}} [[Slovakiya]] === * [[:en:Slovenská informačná služba|Slovakiya axborot xizmati]] (SIS) * [[:en:Vojenská spravodajská služba|Harbiy razvedka]] * [[:en:Národný bezpečnostný úrad|Milliy xavfsizlik byurosi]] (NBÚ) === {{flagicon|Slovenia}} [[Sloveniya]] === * [[:en:Slovenska Obveščevalno-Varnostna Agencija|Razvedka xizmati]] (SOVA) * [[:en:Obveščevalno Varnostna Služba]] (OVS) ([http://www.mo.gov.si/en/about_the_ministry/organization/intelligence_and_security_service/] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150224155803/http://www.mo.gov.si/en/about_the_ministry/organization/intelligence_and_security_service/ |date=24-fevral 2015-yil }} Intelligence and Security Service of Slovenian Ministry of Defence) * [[:en:General štab SV - Sektor za obveščevalne zadeve - J2]] (GŠSV-J2) ([http://www.slovenskavojska.si/en/structure/general-staff/] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20170116225756/http://www.slovenskavojska.si/en/structure/general-staff/ |date=16-yanvar 2017-yil }} * [[:en:Nacionalni Preiskovalni urad|NPU]] === {{flagicon|Somalia}} [[Somali]] === * [[:en:National Intelligence and Security Agency|Milliy razvedka va xavfsizlik]] (NISA) * [[:en:Puntland Intelligence Agency|Intelligence Service|Puntland harbiy razvedkasi]] (PIS) === {{flagicon|South Africa}} [[Janubiy Afrika Respublikasi]] === * [[:en:State Security Agency (South Africa)|Afrika xorijiy mudofaa kuchlari]] (SSA) * [[:en:State Security Agency (South Africa)|Afrika Milliy Mudofaa Kuchi]] (SSA) * [[:en:South African National Defence Force Intelligence Division|Mintaqaviy Mudofaa Kuchlari]] (SANDF-ID) * [[:en:Crime Intelligence (SAPS)|Terrorizmga qarshi kurashish markazi]] === {{flagicon|Spain}} [[Ispaniya]] === * [[:en:Ministry of the Presidency (Spain)|Prezident Vazirligi]] ** [[:en:Centro Nacional de Inteligencia|Milliy razvedka markazi]] (CNI) * [[:en:Ministry of the Interior (Spain)|Ichki ishlar vazirligi]] ** [[:en:Centro de Inteligencia contra el Terrorismo y el Crimen Organizado|Terrorizm va uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash razvedka markazi]] (CITCO) * [[:en:Ministry of Economy and Finance (Spain)|Iqtisodiyot va moliya vazirligi]] ** [[:en:Servicio de Vigilancia Aduanera|Bojxona xizmati]] * [[:en:Cuerpo Nacional de Policia|Politsiya xizmati]] (CNP) ** [[:en:Brigada de Investigación Tecnológica|Texnologik tergov xizmati]] (BIT) ** [[:en:Comisaría General de la Información|Axborot boshqarmasi]] (CGI) * [[:en:Civil Guard (Spain)|Fuqaro mudofaasi]] * [[:en:Spanish Armed Forces|Ispaniya qurolli kuchlari]] === {{flagicon|Sri Lanka}} [[Shri Lanka]] === * [[:en:Ministry of Defence (Sri Lanka)|Mudofaa vazirligi]] ** [[:en:State Intelligence Service (Sri Lanka)|Davlat razvedka xizmati]] === {{flagicon|Sudan}} [[Sudan]] === * [[:en:National Intelligence and Security Service|Milliy razvedka va xavfsizlik xizmati]] (NISS) – ''Jihaaz Al Amn Al Watani Wal Mukhaabaraat'' * Politsiya Xavfsizlik direksiyasi * Havo Razvedka xizmati direksiyasi * Militsion xavfsizlik boshqarmasi === {{flagicon|Sweden}} [[Shvetsiya]] === * [[:en:Swedish Military Intelligence and Security Service|Shvetsiya Harbiy razvedka va Xavfsizlik Xizmati]] (MUST) – ''Militära underrättelse- och säkerhetstjänsten'' ** [[:en:Kontoret för särskild inhämtning|Maxsus nazorat boshqarmasi]] (KSI) – ''Kontoret för särskild inhämtning'' ** [[:en:Underrättelsekontoret|Razvedka boshqarmasi]] (UNDK) – ''Underrättelsekontoret'' ** [[:en:Säkerhetskontoret|Xavfsizlik idorasi]] (SÄKK) – ''Säkerhetskontoret'' * [[:en:National Defence Radio Establishment|Milliy radio-mudofaa idorasi]] (FRA) – ''Försvarets Radioanstalt'' * [[:en:Swedish Police Authority|Shvetsiya politsiya boshqarmasi]] – ''Polismyndigheten'' * [[:en:Swedish Security Service|Shvetsiya Xavfsizlik xizmati]] (Säpo) – ''Säkerhetspolisen'' === {{flagicon|Switzerland}} [[Shveysariya]] === * [[:en:Federal Department of Defence, Civil Protection and Sports|Federal Mudofaa, Fuqaro muhofazasi va Sport Departamenti]] * [[:en:Swiss Armed Forces|Shveysariya Qurolli Kuchlari]] * [[:en:Federal Department of Justice and Police|Federal Adliya Departamenti]] === {{flagicon|Syria}} [[Suriya]] === * [[:en:Air Force Intelligence Directorate|Havo kuchlari razvedka boshqarmasi]] * [[:en:General Security Directorate (Syria)|Bosh xavfsizlik boshqarmasi]] * [[:en:Political Security Directorate|Siyosiy xavfsizlik boshqarmasi]] * [[:en:Military Intelligence Directorate (Syria)|Harbiy razvedka xizmati]] === {{flagicon|Taiwan}} === ** Adliya vazirligi Tergov byurosi ** Milliy politsiya agentligi, Ichki ishlar vazirligi * Yarim harbiy ** Sohil xavfsizlik boshqarmasi * Harbiy ** Barcha xizmat koʻrsatish birliklari *** Xitoy Respublikasi Harbiy politsiyasi, Xitoy Respublikasi Milliy Mudofaa vazirligi *** Harbiy razvedka byurosi, Bosh shtab shtab-kvartirasi, Xitoy Respublikasi Milliy Mudofaa vazirligi *** Harbiy xavfsizlik Bosh korpusi, Bosh shtab shtab-kvartirasi, Xitoy Respublikasi Milliy Mudofaa vazirligi *** Siyosiy urush bosh byurosi, Xitoy Respublikasi Milliy Mudofaa vazirligi ** Yagona filiallar *** Razvedka boshqarmasi (S2), Armiya qoʻmondonligi *** Razvedka boshqarmasi (S2), Dengiz kuchlari qoʻmondonligi *** Xodimlar razvedka boshqarmasi (S2), Harbiy havo kuchlari qoʻmondonligi === {{flagicon|Tajikistan}} [[Tojikiston]] === * Milliy xavfsizlik davlat qoʻmitasi (GKNB) === {{flagicon|Tanzania}} [[Tanzaniya]] === * [[:en:Tanzania Intelligence and Security Service|Tanzaniya razvedka va xavfsizlik xizmati]] === {{flagicon|Thailand}} [[Tailand]] === * [[:en:National Intelligence Agency (Thailand)|Milliy razvedka agentligi]] * [[:en:Armed Forces Security Center|Qurolli Kuchlar xavfsizlik markazi]] * [[:en:Department of Special Investigation|Maxsus tergov departamenti]] * [[:en:Internal Security Operations Command|Ichki xavfsizlik operatsiyalari qoʻmondonligi]] * [[:en:Crime Suppression Division|Jinoyatlarga qarshi kurash boʻlimi]] (CSD) === {{flagicon|Turkey}} [[Turkiya]] === * [[:en:National Security Council (Turkey)|Milliy xavfsizlik kengashi]] (MGK) *** [[:en:National Intelligence Organization (Turkey)|Milliy razvedka tashkiloti]] (MİT) *** [[:en:JİTEM|Jandarmeriya]] **** Strategik tahlil boshqarmasi **** Qarshi razvedka boshqarmasi **** Tashqi operatsiyalar boshqarmasi **** Xavfsizlik razvedka boshqarmasi **** Elektron va texnik razvedka boshqarmasi **** Signallarni razvedka boshqarmasi (SİB) *** Jamoat tartibi va xavfsizligini nazorat qilish kotibiyati (KDGM) (yarim qaram, ichki xavfsizlik xizmati) ** Shtab Razvedka byurosining birlashmasi (yarim qaram, harbiy razvedka va maxsus operatsiyalar) *** Armiya razvedka byurosi (yarim qaram, harbiy razvedka) *** Dengiz kuchlarining razvedka byurosi (yarim qaram, harbiy razvedka) *** Havo kuchlari razvedka byurosi (yarim qaram, harbiy razvedka) *** Sohil xavfsizligi razvedka byurosi (yarim qaram, harbiy razvedka) ** Politsiya razvedka byurosi (yarim qaram, huquqni muhofaza qilish organlari) ** Boshqa vazirliklarning idoralari *** Moliya vazirligi, Moliyaviy jinoyatlarni tergov qilish boshqarmasi (MASAK) (yarim qaram, moliyaviy monitoring) *** Bojxona vazirligi, bojxona nazorati (qaram, bojxona muhofazasi) *** Oʻrmon xoʻjaligi vazirligi (qaram, atrof-muhitni muhofaza qilish) === {{flagicon|Turkmenistan}} [[Turkmaniston]] === * [[Turkmaniston Milliy xavfsizlik vazirligi|Milliy xavfsizlik vazirligi]] (KNB) === {{flagicon|Ukraine}} [[Ukraina]] === * [[:en:Chief directorate of intelligence of the Ministry of Defence of Ukraine|Ukraina Mudofaa vazirligining razvedka boshqarmasi]] Holovne Upravlinnya Rozvidky (HUR) * [[:en:National Bureau of Investigation (Ukraine)|Milliy tergov byurosi]] (NBI) * [[:en:Security Service of Ukraine|Ukraina Xavfsizlik xizmati]] === {{flagicon|United Arab Emirates}} [[Birlashgan Arab Amirliklari]] === * [[:en:NESA - National Electronic Security Authority|NESA]] === {{flagicon|United Kingdom}} [[Birlashgan Qirollik]] === ;Ichki razvedka * [[:en:MI5|MI5]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.mi5.gov.uk/ |title=The Security Service |publisher=MI5 |date=28-fevral 2014-yil |accessdate=27-iyun 2014-yil}}</ref> – Domestic counter terrorism intelligence gathering and analysis. * [[:en:National Domestic Extremism and Disorder Intelligence Unit|NDEDIU]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.mi5.gov.uk/home/the-threats/terrorism/domestic-extremism.html |title=Domestic extremism |publisher=MI5 - The Security Service|date= |accessdate=27-iyun 2014-yil}}</ref> – Domestic counter extremism intelligence gathering and analysis. * [[:en:National Crime Agency|NCA]]<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.nationalcrimeagency.gov.uk/about-us/what-we-do/intelligence |title=Intelligence |publisher=National Crime Agency |date= |accessdate=27-iyun 2014-yil |archivedate=14-iyul 2014-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714011243/http://www.nationalcrimeagency.gov.uk/about-us/what-we-do/intelligence }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140714011243/http://www.nationalcrimeagency.gov.uk/about-us/what-we-do/intelligence |date=14-iyul 2014-yil }}</ref> – Organised crime intelligence gathering and analysis. * [[:en:National Ballistics Intelligence Service|NBIS]]<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.nabis.police.uk/ |title=National Ballistics Intelligence Service &#124; Forensic Services &#124; NABIS |publisher=Nabis.police.uk |date= |accessdate=27-iyun 2014-yil |archivedate=27-mart 2016-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160327220426/http://www.nabis.police.uk/ }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160327220426/http://www.nabis.police.uk/ |date=27-mart 2016-yil }}</ref> – Illegal firearms intelligence analysis. * [[:en:National Fraud Intelligence Bureau|NFIB]]<ref name="NFIB">{{Veb manbasi|url=https://www.cityoflondon.police.uk/advice-and-support/fraud-and-economic-crime/nfib/Pages/default.aspx|title=National Fraud Intelligence Bureau|publisher=www.cityoflondon.police.uk|accessdate=10-noyabr 2014-yil|archivedate=17-sentabr 2016-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160917144155/https://www.cityoflondon.police.uk/advice-and-support/fraud-and-economic-crime/nfib/Pages/default.aspx}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160917144155/https://www.cityoflondon.police.uk/advice-and-support/fraud-and-economic-crime/nfib/Pages/default.aspx |date=17-sentabr 2016-yil }}</ref> – Economic crime intelligence gathering and analysis. ;Tashqi razvedka * [[:en:Secret Intelligence Service|SIS]]/MI6<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.sis.gov.uk/ |title=Home page – SIS (MI6) |publisher=Sis.gov.uk |date= |accessdate=27-iyun 2014-yil}}</ref> – Foreign intelligence gathering and analysis. * [[:en:Defence Intelligence|DI]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.gov.uk/defence-intelligence |title=Defence Intelligence - Detailed guidance |publisher=GOV.UK |date=12-dekabr 2012-yil |accessdate=27-iyun 2014-yil}}</ref> – Military intelligence analysis. ;Signals intelligence * [[:en:Government Communications Headquarters|GCHQ]]<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.gchq.gov.uk/Pages/homepage.aspx |title=GCHQ Home page |publisher=Gchq.gov.uk |date= |accessdate=27-iyun 2014-yil |archivedate=29-yanvar 2016-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160129235212/http://www.gchq.gov.uk/pages/homepage.aspx }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160129235212/http://www.gchq.gov.uk/pages/homepage.aspx |date=29-yanvar 2016-yil }}</ref> – Signals intelligence gathering and analysis. ;Joint intelligence * [[:en:Joint Intelligence Organisation (United Kingdom)|JIO]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.gov.uk/government/organisations/national-security/groups/joint-intelligence-organisation |title=Joint Intelligence Organisation |publisher=GOV.UK |date= |accessdate=27-iyun 2014-yil}}</ref> – Joint intelligence analysis. === {{flagicon|United States}} [[Amerika Qoʻshma Shtatlari]] === * [[:en:Office of the Director of National Intelligence|Milliy razvedka direktori idorasi]] * [[:en:Independent agencies of the United States government|Mustaqil agentliklar]] ** [[Markaziy Razvedka Boshqarmasi (CI)|Markaziy Razvedka Boshqarmasi]] (CIA) * [[:en:United States Department of Defense|Qoʻshma Shtatlar Mudofaa vazirligi]] ** [[:en:Defense Intelligence Agency|Mudofaa razvedka boshqarmasi]] (DIA) ** [[:en:National Security Agency|Milliy xavfsizlik agentligi]] (NSA) ** [[:en:National Geospatial-Intelligence Agency|Milliy geofazoviy razvedka agentligi]] (NGA) ** [[:en:National Reconnaissance Office|Milliy razvedka idorasi]] (NRO) ** [[:en:Twenty-Fifth Air Force|Yigirma beshinchi havo kuchlari]] (25 AF) ** [[:en:Military Intelligence Corps (United States Army)|Armiya harbiy razvedkasi]] (MI) ** [[:en:Marine Corps Intelligence Activity|Dengiz piyodalarining razvedkasi]] (MCIA) ** [[:en:Office of Naval Intelligence|Dengiz razvedka boshqarmasi]] (ONI) * [[:en:United States Department of Energy|Amerika Qoʻshma Shtatlari Energetika Departamenti]] ** [[:en:Office of Intelligence and Counterintelligence|Razvedka va qarshi razvedka boshqarmasi]] (OICI) * [[:en:United States Department of Homeland Security|Amerika Qoʻshma Shtatlari Ichki xavfsizlik departamenti]] ** [[:en:DHS Office of Intelligence and Analysis|Razvedka va tahlil idorasi]] (I&A) ** [[:en:Coast Guard Intelligence|Sohil xavfsizlik razvedkasi]] (CGI) * [[:en:United States Department of Justice|Amerika Qoʻshma Shtatlari Adliya Departamenti]] ** [[:en:Federal Bureau of Investigation|Federal tergov byurosi]] (FBI) ** [[:en:Drug Enforcement Administration|Giyohvandlikka qarshi kurash boshqarmasi, Milliy xavfsizlik razvedka boshqarmasi]] (DEA/ONSI) * [[:en:United States Department of State|Amerika Qoʻshma Shtatlari davlat departamenti]] ** [[:en:Bureau of Intelligence and Research|Razvedka va tadqiqot byurosi]] (INR) * [[:en:United States Department of the Treasury|Amerika Qoʻshma Shtatlari Gʻaznachilik departamenti]] ** [[:en:Office of Terrorism and Financial Intelligence|Terrorizm va moliyaviy razvedka boshqarmasi]] (TFI) === {{flagicon|Uzbekistan}} [[Oʻzbekiston]] === * [[Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati]] === {{flagicon|Vatican City}} [[Vatikan]] === * [[:en:Corps of Gendarmerie of Vatican City|Jandarmeriya korpusi]] === {{flagicon|Venezuela}} [[Venesuela]] === * [[:en:Bolivarian Intelligence Service|Bolivar razvedka xizmati]] (SEBIN) * [[:en:Dirección General de Contrainteligencia Militar|Harbiy razvedka]] (DGCIM) * [[:en:General Counterintelligence Office|Umumiy qarshi razvedka boshqarmasi]] === {{flagicon|Vietnam}} [[Vyetnam]] === * [[:en:Second Central Commission of Military Intelligence|Mudofaa vazirligi qoshidagi Harbiy razvedka umumiy boshqarmasi]] (TC2) (Tổng cục Tình báo Quân đội) * Jamoat xavfsizligi vazirligi huzuridagi Jamoat xavfsizligi razvedkasi umumiy boshqarmasi (Tổng cục Tình báo Công an (TC V)) === {{flagicon|Zimbabwe}} [[Zimbabwe|Zimbabve]] === * [[:en:Central Intelligence Organisation|Markaziy razvedka tashkiloti]] (CIO) == Manbalar == {{manbalar|30em}} == Havolalar == * [https://fas.org/irp/world/index.html FAS report] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20170206082216/https://fas.org/irp/world/index.html |date=2017-02-06 }} * [http://maps.google.com/maps/ms?msid=213453800155104174853.00049f647b96d3cdcba19&msa=0&ll=24.527135,12.304688&spn=143.185831,10.898438 Security services, Europe and the world] [[Turkum:Siyosat]] [[Turkum:Tashkilotlar]] im8fx8oor75k9vpl542m5rl8qtjmd9l Shusha tumani 0 672883 5988314 5896062 2026-04-10T21:32:41Z CommonsDelinker 204 "Panah_Ali_Khan.jpg" yoʻqotildi, uni VikiOmbordan [[c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Panah Ali Khan.jpg|]] tufayli oʻchirgan edi. 5988314 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | oʻzbekcha nomi = Shusha [[Fayl:Shusha District in Azerbaijan 2021.svg|300px]] | mavqe = rayon | mamlakat = Оzarbayjon | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | rahbar turi = Hokim | rahbar = [[:az:Bayram Səfərov|Bayram Assad oʻgʻli Safarov]] | maydon = 289 | rasmiy til = ozarbayjoncha | aholi = {{koʻpayish}} 32 800 <ref>http://www.stat.gov.az/source/demoqraphy/ap/</ref> | sanalgan yil = 2016 | zichlik = 106 | milliy tarkib = [[Ozarbayjonlar|ozarbayjonliklar]], [[armanlar]], [[turklar]], [[lazginlar]], [[ruslar]], [[kurdlar]], [[tatarlar]], [[ukrainlar]] va boshqalar | konfessiyaviy tarkib = asosan [[Islom|musulmonlar]], shuningdek [[Masihiylik|xristianlar]] va boshqalar | telefon kodi = 994 26 | sayt = http://shusha-ih.gov.az/index.html shusha-ih.gov.az }} '''Shusha rayoni''' — Ozarbayjon Respublikasining maʼmuriy — hududiy birligi. 1930-yilda tashkil etilgan. Kichik Kavkazdagi Qorabogʻ togʻ tizmasida joylashgan. Hududiy maydoni −289 km2. Aholisi 2016-yil 1 yanvar maʼlumotlariga koʻra 32.8 ming kishini tashkil etadi. Shusha rayoni 1 ta shahar va 31 ta kentni oʻz ichiga oladi. Maʼmuriy markazi Shusha shahridir. 1992-yildan beri ushbu rayon armani qurolli qismlarining ishgʻoli ostidadir. Shahar 1992-yil 8 mayda ishgʻol qilingan va vahshiylarcha vayron etilgan. Shusha rayonining aholisi hozir qochqinda boʻlib, ozarbayjonning turli mintaqalarida yashaydi. == Tarixi == [[Tasvir:2014 Szuszi, Twierdza (05).jpg|200px|right]] [[Tasvir:Azerbaijani cafe in Shusha.png|200px|right]] [[Tasvir:Mosque of Shusha.jpg|200px|right]] [[Tasvir:Salon of an Azerbaijani house in Shusha.png|200px|right]] [[Tasvir:Khan palace in Shusha.png|200px|right]] [[Tasvir:Azerbaijanis on priest.png|200px|right]] [[Tasvir:Azerbaijani school in Shusha.png|200px|right]] [[Tasvir:View of Shusha.jpg|200px|right]] [[Tasvir:Шуша с-з часть крепости.jpg|200px|right]] Shahar nomi etimologiyasi turkiy „Şiş“ — „oʻtkir tigʻli“, „baland“ soʻzidan kelib chiqqan. Shusha Qorabogʻ xoni asoschisi, sarkarda va davlat arbobi Panox Ali bek Javonshir tomonidan qurilgan. Panox Ali 1693-yilda Qorabogʻdagi taniqli Djevanshirlar oilasida tugʻilgan. Yoshligida Panox Ali bek oʻz zamondoshlari orasida qoʻmondonlik qobiliyati bilan ajralib turgan Nodir Afsharga xizmatga kiradi va yosh Panox Ali undan jang strategiyasi va taktika sirlarini oʻrganadi; shu yerda u davlat boshqaruvi sohasida bilimga ega boʻladi. Panox Alining qobiliyatlari baholanib, tez orada Nodir shoh uni oʻz yaqinlari orasiga qoʻshadi. Lekin undan yuqori harbiy qoʻmondonlar saroyda fitnalar uyushtirib, Panox Ali shoh gʻazabiga uchraydi va qochishga majbur boʻladi. Oʻz yaqinlari orasidan sayyor otryadlar yegʻib, Qorabogʻ togʻlarida, soʻng Shekin viloyatida yashirinadi. 1747-yilda Nodir shoh oʻldirilganidan soʻng, Ozarbayjonda mustaqil Gyandj, Shirvon, Shekin, Kubin, Bakin va boshqa xonliklar paydo boʻladi. Qorabogʻda Panox Ali boshqaruvni markazlashtirilishiga qarshi chiqqan amir va maliklar bilan shiddatli jangga kirishadi. Nodir shoh oʻlimidan soʻng qolgan 1551-yilda asos solingan Gyandjin Beklar bekligi Qorabogʻ hamda Gyandj xonliklariga boʻlindi, Qorabogʻ xonligidagi boshqaruv Kadjarlar sulolasidan Djevanshirlar sulolasiga oʻtadi, Gyandji xonligida esa Kadjarlar hukmronligi davom etgan. 1748-yilda Panox Ali Sheki va Shirvon qoʻshinlarining hujumlari aks ettirilgan Bayat degan joyida oʻziga qal’a quradi. 1751-yilda Panox xon maliklarni oʻziga itoat ettirib hukumatni markazlashtiradi, Qorabogʻ tekisligidagi Shaxbulag bulogʻi yonida ikkinchi qal’asini quradi. Rejaga koʻra, bu qal’a yanada himoyalangan va Qorabogʻning togʻli qismi bilan uzviy bogʻliq boʻlishi kerak. Mirza Djamol Djavonshirning gapiga koʻra, uchinchi, yanada himoyalangan qal’ani qurish haqidagi qaror kadjar xoni Muhammad Xasan Mazender va Gilyanni rahbari boʻlganidan soʻng Shaxbulag qal’asi qulashi mumkinligi xavfidan qabul qilingan. 1751-yilga kelib Panaxobod qaʼl’asi quriladi va bu joyda keyinchalik rivojlangan shahar, uning ilk asoschisi nomiga atab Panoxobod deb nomlandi, (soʻzma-soʻz tarjimasi — „Panox shahri“) va keyinchalik Shusha deb qayta nomlangan. Armanilarning talqiniga koʻra, Panox Ali qal’a qurish joyini tanlash masalasida malik Shohnazardan maslahat soʻragan. Lekin mashhur arman yozuvchisi, koʻpgina etnografik ocherklar muallifi, alban malikliklarining xalq tabirlari va yozma manbalar asosida „Xamsa Malikligi“ni yaratgan va shu uchun 1881-yilda shaxsan Qorabogʻga borgan Akop Melik — Akopyan (Raffi) takidlashicha Panox Ali xon bu joyni shaxsan tanlagan. Xonning oʻzi Gargar daryosi yaqinidagi Varandada, u yerda mustahkam qal’a qurish uchun tabbiy sharoitlar boʻlgan bir joy tanlagan va ittifoqdoshlar qal’a qurishni boshlashdi (Raffi. Xamsa malikligi (1600-1827), b.49-50).<ref name="arxiv nusxasi">{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://shusha.info/shusha_istoriya.php |access-date=2017-10-01 |archivedate=2017-10-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171001214431/http://shusha.info/shusha_istoriya.php }}</ref> === Shahar kvartallari === Ozarbayjon oʻrta asrlar shaharsozlik anʼanaliga binoan shusha qal’asi toʻrt darvozaga ega boʻlgan. Shaharning asosiy darvozasi shimol qismida joylashgan va Gyandj tomoniga ochilgan, shuning uchun u Gyandj darvozalari deb nomlangan. Shusha qal’asini Ozarbayjonning gʻarbiy tumani bilan Irevan (Yerevan) darvozalari bogʻlagan. Qolgan ikki darvoza Shushani atrofidagi togʻli qishloqlar bilan qulay ravishda bogʻlagan. Shushaning ichki qal’a Gyandji darvozalarining katta balandligida joylashgan. Tarixchi Mir Mexdi Xazanning takidlashicha qal’a minora va devorlarni eslatadigan saroy boʻlgan. Shuningdek, xon oʻz qarorgohi yaqinida toʻngʻich oʻgʻli Ibrohim-xon uchun balandlikda „koʻrkam saroy“ qurib beradi. Rus muhandislarining chizmalaridan koʻrinishicha, rejaga binoning murakkab shakli bilan bir qatorda saroy, sud binosi va majmuaning boshqa binolari mavjud. Shushaning boshqa koʻpgina yodgorliklari kabi, bu saroy majmuasi ham shaharni ruslar bosib olganidan soʻng, buzilib vayron qilingan. Saroy majmuasi qal’a devorlari va aylana minoralari bilan oʻralgan. Shahar qal’asining strategik qulay joyida qasrlar, ichki hovlili toʻrt burchakli qurilmalar qurilgan. Avvalam bor bu qasrlar himoya polkini sigʻdiradigan qal’a turidagi qurilmalar hisoblangan. Shuningdek, balandlikda, shahar qal’asining chetlarida qurilgan bu saroylar, shahar perimetrining toʻliq boshqarish, qal’aga hujm qilishda uning xarakteri va yoʻnalishini belgilashda hal qiladigan roʻl oʻynagan. Bugungi kungacha ulardan faqat ikkitasi — Panox xon qasri va Gara Byoyuk Xonim qasri saqlanib qolgan. Kirish eshigidagi yozuvga koʻra Gara Byoyuk Xonim qasri 1768-yilda qurilgan. Yerning dinamik landshafti qal’a devorlari hamda minoralarning joylashuvida hal qiladigan roʻlni oʻynagan. Qal’a devori mushkul togʻ relyefiga binoan qurilganligi sababli, uning rejasi murakkab singan chiziq shakliga ega. Asosiy devordan qal’alarning sezilarli boʻrtib chiqqan joylari asosiy devor himoyasini ancha kuchaytirgan. Sathining farqi evaziga qal’a devori va minora siluetlari koʻpgina koʻtarilish va pasayishlarga ega. Qal’a devorlari, minora va qasr choʻqqilari Shusha tekisliklarining oʻrmon landshafti hamda qoyalar landshafti bilan uygʻunlashib betakror koʻrinish hosil qiladi. Bundan tashqari, Shusha shahar — qal’a hisoblanib, XVIII-XIX asrlarda Ozarbayjonning eng muhim siyosiy — iqtisodiy va madaniy markazlaridan biri boʻlgan. Shusha qal’asining birinchi 9 kvartali shaharning quyi qismida va nisbatan sokin relyefda qurilgani sababli Quyi kvartallar deb nomlanadi. Ibrohim xonning hukumronligi davrida (1759-1806) shaharning sharqiy qismida 8 Yuqori kvartallari shakllana boshladi. Nisbatan keskinroq relyefga ega boʻlgan shaharning gʻarbiy qismida asosan ruslar istilosidan soʻng (1805), 12 kvartal quriladi. Quyi kvartallar: Gurdlar, Seidli, Djulfalar, Gyulug, Derdler gurdu, Gadji Yusifli, Dord Chinar hamda Chyol Gala deb nomlanadi. Yuqori kvartallar esa: Mardinli, Saatli, Kocherli, Mamayi, Xodja Mirdjanli, Demirchi, Xamamgabagi hamda Teze mehelle deb nomlanadi. Mexrulu, Gazanchili, Eklisu, Chillebord, Dere va gʻarbiy togʻli qismidagi boshqa kvartallarni bir — biridan tor qiyshiq koʻchalar ajratadi. Oq toshdan yasalgan qal’a devorlari va koʻrkam tabiat fonidagi terrasa koʻrinishida joylashgan kvartallar maʼnodor koʻrinish kasb etmoqda. Rivojlanishning keyingi pogʻonalarida qayta qurish va qurilish ishlari olib borilmaganligi sababli, Shusha tarixiy shakllangan meʼmoriy — rejali tuzilmasini saqlab qolgan. Ozarbayjonning boshqa shaharlari kabi Shusha kvartallari hovli uy — yer mulklardan tashkil topgan. Shushaning koʻpgina uylari ikki qavatli boʻlgan va qayta ishlanmagan toshlardan qurilgan. Katta ayvonlarning rangli oynalari (tarmoqlari) va interyerdagi koʻp rangli devor bezaklari bilan, Ozarbayjondagi boshqa uylardan farq qilmagan. Bunday uylarning bir nechta qimmatli namunalari qolgan. Uylardan Gadji Gulular yerlari, Natavan uyi, Ugurlu bek uyi, Asad bek uyi, Mexmandarovlar uyi va boshqa xon va beklarning saroy turidagi uylari boy badiiy — meʼmoriy tuzilishi bilan ajralib turgan. Lekin afsuski bu binolarning koʻpchiligi bugungi kungacha saqlanib qolmadi. Har bir Shusha kvartalida uni tashkil etadigan yashash uylaridan tashqari, boshqa mahalliy ommaviy — diniy markazlar mavjud boʻlgan. Bu markaz bir guruh binolardan tashkil topgan — uni atrofini masjidlar, madrasa, hommom, doʻkon va buloqlar qamrab olgan. Kvartalning toʻrtburchak masjidlarning (Djulfalar, Chuxur, Gadji Yusifli va boshq.) tashqi koʻrinishi yashash uylariga oʻxshaydi, ularning interyeri diniy meʼmorchilik soʻrovlariga binoan jihozlangan. Namoz oʻqish xonasining uchta boʻlinishli kvartal masjidlari (Chyol gala, Teze, Saatli, Mamayi) yanada mukammal rejalanishi bilan farqlanadi. Kvartalning koʻpgina masjidlari tomlarida azonchi (minoradan namoz oʻqishga chorlaydigan masjid ishchisi) uchun kichik hujralar qurilgan vaqtda, Saatli masjidida gʻishtli bezak berilgan minora boʻlgan. Shusha masjidlari orasidagi yodgorlikga eng oidi bu XIX asrning buyuk meʼmori Kerbalai Safi xon Garabagi tomonidan 1883-yilda qurilgan Yuqori Gyovher aga masjidi boʻlgan. Ibrohim xonning qizi Gyovher aga tomonidan uning otasining qurgan masjid oʻrnida 1768-yilda qayta qurilgan bu masjid Shushaning eng katta Juma masjidi hisoblanadi. Juma masjidi — Shushaning asosiy maydonidagi asosiy masjidi hisoblanadi. Shusha shahrining asosiy maydonidan shimoli-sharq tomoniga 150 metrda, Quyi Gyovxer aga masjidi atrofida shakllangan meʼmoriy majmua joylashgan. Majmuaga masjid, madrasa, doʻkon hamda uylar kirgan. 1868-1870-yillarda meʼmor Kerbalai Safi xon tomonidan qurilgan Quyi Gyovxer aga masjidi oʻzini rejali tuzilishiga koʻra, Agdam va Shushadagi Juma masjidlariga oʻxshaydi. Quyi Gyovxer aga masjidining faqatgina ikkita minorasi oldingi fasadda emas, balki orqa fasadning burchaklarida joylashgan. Shushaning deyarli barcha kvartal masjidlari meʼmor Garabagi xoni Kerbalai Safi ishtirokida qurilgani sababli, ularning barchasida umumiy meʼmoriy uslub seziladi. XVIII-XIX asrlarda Shusha shahri xalqaro savdoda faol ishtirok etgan. Ular tomonidan Sharq va Gʻarbda amalga oshirilgan savdo operatsiyalari savdo markazi tashkil etilishiga sabab boʻldi. Butun shahar rejasining asosi hisoblangan Meydan (Maydon) shuningdek, asosiy savdo majmuasining asosi boʻlgan. Maydondan uchta savdo koʻchalari boʻlinib ketgan — shimolga Rasta bozor, sharqga Ashagi bozor, janubga Shayton bozor. Yon tomonlarida qator doʻkonlar qurilgan bunday koʻchalarda Shushaning asosiy diniy inshootlari, karvon-saroylari hamda savdo maydonlari joylashgan. Qorabogʻ xoni Panoxali xon tomonidan qadimgi aholi yashash joyida qurilgan Shusha shaharsozlik madaniyati oʻrta asrlarining nodir yodgorligi hamda Qorabogʻ meʼmorchiligining tirik ensiklopediyasi hisoblanadi. 1988-yilda Shusha shahri Ozarbayjon Respublikasining Davlat Tarixiy — meʼmoriy qoʻriqxonasi deb eʼlon qilingan. Shusha shahrining tarixiy qismi esa 1977-yilda YUNESKO tomonidan tarixiy — meʼmoriy qoʻriqxona deb eʼlon qilindi.<ref name="arxiv nusxasi"/> == Geografik mavqei == [[Fayl:Map_of_Caucasus_with_the_borders_1801-1813.JPG|293px|thumb|1801-1813 chegaralarini belgilash bilan Kavkaz viloyati xaritasi Kavkaz harbiy okrugi, podpolkovnik Tomkievym bosh qarorgohida harbiy tarix fakulteti tuzilgan edi. Tbilisi 1901-yil.]] Hududi togʻliklardan iborat, Eng baland choʻqqisi Katta Kirs togʻidir (2725 m). Hududining aksar qismi yozda quruq keladigan moʻtadil issiq va qishi quruq keladigan sovuq iqlim tiplaridan iborat. Oʻrtacha harorat −4 S° dan −1 S° gacha, iyulda 16 — 19 S° ni tashkil etadi. Yillik yogʻingarchilik miqdori 700 – 800&nbsp;mm. Hududidan Qarqar daryosi oqib oʻtadi. Tuproqlari jigarrang va qoʻngʻir togʻ-oʻrmon, chimzor togʻ — oʻtloq tiplidir. Yalangʻoch togʻliq va adirliklarining kesib olingan oʻrmonlari oʻrnida oʻtloqlar va kserofit butazorlar mavjud. Hayvonot dunyosi ayiq, boʻri, tulki, kulrang tovushqon, kiyik, kaptar va boshqalardan iborat. == Aholisi == : [[:az:Azərbaycan əhalisinin siyahıyaalınması (1999)|Ozarbayjon aholisining roʻyxatga olinishi (1999)]] va [[:az:Azərbaycan əhalisinin siyahıyaalınması (2009)|Ozarbayjon aholisining roʻyxatga olinishi (2009)]] [[:az:Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi|'''AzStat''']]ning 2014-yil 1 yanvardagi rasmiy maʼlumotlariga koʻra rayon (de-yura sifatida) aholisi 31.499 kishini tashkil etadi.<ref name="azstat-Şuşa-ray">[http://www.stat.gov.az Ozarbayjon Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasi]: [http://www.stat.gov.az/source/regions/az/009_5.xls Shusha rayoni] (Yangilangan sana: 2014 yanvar 1) — koʻrib chiqildi: 28.12.2014</ref> === Etnik tarkibi === {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="background:#e0e0e0;" ! rowspan="2" | Etnik<br />guruhlar ! colspan="2" | 1939-yil<ref>Ethno-Caucasus, Etnodemografiya Kavkaza: [http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/shusha39.html Naseleniye Shushinskogo rayona po perepisi 1939-go goda] — yoxlanılıb: 08.03.2015</ref><ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr_nac_39_ra.php?reg=769 Vsesoyuznaya perepis' naseleniya 1939 goda. Natsional’nyy sostav naseleniya rayonov, gorodov i krupnykh sel soyuznykh respublik SSSR. Azerbaydzhanskiy SSR >> Shushinskiy] // ''Istochnik: RGAE RF (byv. TSGANKH SSSR), fond 1562, opis' 336, D.D. 966-1001 („Natsional’nyy sostav naseleniya po SSSR, respublikam, oblastyam, rayonam“), D.D. 256-427 (tabl. 26 „Natsional’nyy sostav naseleniya rayonov, rayonnykh tsentrov, gorodov i krupnykh sel’skikh naselennykh punktov“)''</ref> ! colspan="2" | 1959-yil<ref>Ethno-Caucasus, Etnodemografiya Kavkaza: [http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/shusha59.html Naseleniye Shushinskogo rayona po perepisi 1959-go goda]</ref> ! colspan="2" | 1970-yil<ref>Ethno-Caucasus, Etnodemografiya Kavkaza: [http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/shusha70.html Naseleniye Shushinskogo rayona po perepisi 1970-go goda]</ref> ! colspan="2" | 1979-yil<ref>Ethno-Caucasus, Etnodemografiya Kavkaza: [http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/shusha79.html Naseleniye Shushinskogo rayona po perepisi 1979-go goda]</ref> ! colspan="2" | 1989-yil ! colspan="2" | 1999-yil<ref name="Ethnic composition of Azerbaijan by 1999 census">[http://pop-stat.mashke.org Population statistics of Eastern Europe]: [http://pop-stat.mashke.org/azerbaijan-ethnic1999.htm Ethnic composition of Azerbaijan by 1999 census]</ref> ! colspan="2" | 2009-yil<ref name="Ethnic composition of Azerbaijan by 2009 census">[http://pop-stat.mashke.org Population statistics of Eastern Europe]: [http://pop-stat.mashke.org/azerbaijan-ethnic2009.htm Ethnic composition of Azerbaijan by 2009 census]</ref> |- style="background:#e0e0e0;" ! '''Soni''' ! % ! '''Soni''' ! % ! '''Soni''' ! % ! '''Soni''' ! % ! '''Soni''' ! % ! '''Soni''' ! % ! '''Soni''' ! % |- | style="text-align:left;"| '''[[Ozarbayjonlar|'''ozarbayjonliklar''']]''' | 6 306 | 58.3 % | 6 564 | 61.8 % | 9 890 | 72.4 % | 12 955 | 80.9 % | 18 679 | 91.7 % | 23 135 | 95.0 % | 27 364 | 95.81 % |- | style="text-align:left;"| '''[[Ermənilər|armanilar]] ''' | 4 177 | 38.6 % | 3 794 | 35.7 % | 3 577 | 26.2 % | 2 881 | 18.0 % | 1 430 | 7.0 % | 1 140 | 4.7 % | 1 140 | 3.99 % |- | style="text-align:left;"| '''[[:az:Ahısqa türkləri|turk]]''' | ... | ... | ... | ... | ... | ... | ... | ... | ... | ... | ... | ... | 41 | 0.14 % |- | style="text-align:left;"| '''[[Lezginlar|lezgin]]''' | 17 | 0.16 % | ... | ... | ... | ... | ... | ... | ... | ... | 1 | 0.01 % | 4 | 0.01 % |- | style="text-align:left;"| '''[[ruslar]] ''' | 256 | 2.4 % | 198 | 1.9 % | 142 | 1.0 % | 114 | 0.7 % | … | … | 16 | 0.1 % | 4 | 0.01 % |- | style="text-align:left;"| '''[[Kürdlər|kurdlar]]''' | 4 | 0.0 % | … | … | … | … | … | … | … | … | 33 | 0.1 % | 3 | 0.01 % |- | style="text-align:left;"| '''[[tatarlar]]''' | 4 | 0.0 % | … | … | … | … | … | … | … | … | 5 | 0.0 % | 2 | 0.01 % |- | style="text-align:left;"| '''[[Ukraynalılar|ukrainlar]]''' | 20 | 0.2 % | … | … | 7 | 0.1 % | 11 | 0.1 % | … | … | 9 | 0.0 % | … | … |- | style="text-align:left;"| '''boshqalar''' |52 | 0.5 % | 70 | 0.7 % | 48 | 0.4 % | 58 | 0.4 % | 265 | 1,3 % | 2 | 0.0 % | 2 | 0.01 % |- | style="text-align:left;"| '''Jami''' | 10 819 | 100 % | 10 626 | 100 % | 13 664 | 100 % | 16 019 | 100 % | 20 374 | 100 % | 24 340 | 100 % | 28 560 | 100 % |} == Shushada tugʻilganlar == [[:az:Kateqoriya:Şuşada doğulanlar|Shushada tugʻilganlar]] ===Taniqli shaxslari=== Shaharning taniqli shaxslaridan shoir Mirza Rahim Fano, haykaltarosh Munavvar Rizayeva, jurnalist Hoshimbey Vazirov, Turkiyaning ilk ayol advokati Surayyo Og’ao’g’li, futbol hokimi Eldor Azimzoda, bastakor Sulaymon Alaskarov, davlat arbobi Iskandar Aliyev, shifokor Ozod Amirov, torchi Mashadi Jamil Amirov, muhandis Temurbey Aslanov, Sovet ittifoqi qahramoni va Ozarbayjon Ichki ishlar vaziri Xalil Mammadov, Ozarbayjon milliy qahramoni Ramiz Qambarov, qo’shiqchi Surayyoxonim Qachar, harbiy Ozodbek Vazirov, dramaturg Sulaymon Soniy Oxundov va boshqalarni sanab o’tish mumkin. <gallery class="center" perrow="10"> Fayl:Gasim bey Zakir.jpg|Qosimbey Zokir, Ozarbayjon shoiri Fayl:Mirza Mammadgulu Qayibov.png|Mirza Mammadquli Tabib, Ozarbayjon shifokori Fayl:Natavan.jpg|Xurshidbonu Notavon, Ozarbayjon shoirasi Fayl:Mir Mohsun Navvab photo.jpg|Mir Muhsin Navvob, Ozarbayjon shoiri, rassom, xattot va musiqashunos Fayl:Husi Haji.jpg|Hoji Husni, Ozarbayjon mugʻom xonandasi Fayl:Bulbuljan.jpg|Bulbuljon – Ozarbayjon mugʻom xonandasi Fayl:Mirzə Sadıq.jpg|Mirza Sodiq (Sodiqjon), Ozarbayjon torchisi va torni takomillashtirgan san’atkor Fayl:Həsənəli xan Qaradaği.jpg|Hasanalixon Qoradogʻiy, Ozarbayjon ma’rifatparvari, shoir, pedagog va adabiyotshunos Fayl:Abdul Kerim Mehmandarov.jpg|Karimbey Mehmondorov, Ozarbayjon shifokori Fayl:Najaf bey Vezirov.jpg|[[Najafbek Vazirov]], Ozarbayjon yozuvchisi va dramaturgi Fayl:Mehdikulikhan.jpg|Mehdiqulixon Vafo, Ozarbayjon harbiyi Fayl:Safarali bey Valibeyov.jpg|Safaralibey Valibeyov, Ozarbayjon maorif xodimi Fayl:Cabbar Qaryaghdioghlu1.jpg|Jabbor Qoryogʻdioʻgʻli, Ozarbayjon mugʻom xonandasi Fayl:Firidun bey Kocharli.jpg|Firidunbey Koʻcharli, Ozarbayjon maorifchisi Fayl:СейфуллаMK2.jpg|Sayfulla mirza Qovanli-Qachar, Ozarbayjon harbiyi Fayl:Hashim bey Vezirov.jpg|Hoshimbey Vazirov, Ozarbayjon pedagogi Fayl:Ahmet Agaoglu.jpg|Ahmadbey Ogʻaoʻgʻli, Ozarbayjon ijtimoiy xodimi Fayl:Hagverdiyev.jpg|Abdurahimbey Haqberdiyev, Ozarbayjon yozuvchisi Fayl:Majid Behbudov.png|Majid Behbudov, Ozarbayjon mugʻom xonandasi Fayl:Gamar Sheyda.jpg | Qamarbeyim Shaydo, Ozarbayjon shoirasi Fayl:Али Зулалов.jpg |Ali Zulalov, Ozarbayjon opera xonandasi Fayl:Ssakhundov.jpg|Süleyman Sani Axundov, Ozarbayjon dramaturgi Fayl:Islam abdullayev with def.jpg|Islom Abdullayev, Ozarbayjon mugʻom xonandasi Fayl:Farhad Aghazade.jpg|Farhod Ogʻazoda, Ozarbayjon pedagogi Fayl:Zulfuqar Hajibeyov.jpg|Zulfiqor Hojibeyov, Ozarbayjon bastakori Fayl:Ahmed Agdamski.jpg|Ahmad Ogʻdomskiy, Ozarbayjon opera xonandasi Fayl:Yusif vazir chamanzaminli 1911.jpg|Yusuf Vazir Chamanzaminli, Ozarbayjon davlat arbobi va yozuvchi Fayl:Nariman-bek.jpg|Narimonbey Narimonbeyli, Ozarbayjon davlat arbobi Fayl:Jeyhun Hajibeyli.jpg|Jayhun Hojibeyli, Ozarbayjon yozuvchisi Fayl:Latif Karimov.jpg|Latif Karimov, Ozarbayjon xalq rassomi, naqshshunos va gilamshunos Fayl:Shamsi Badelbeyli.jpg|Shamsi Badalbeyli, Ozarbayjon teatr aktyori va teatr rejissori Fayl:Mehdi Mammadov.jpg | Mehdi Mammadov, Ozarbayjon teatr aktyori va teatr rejissori Fayl:Barat Shekinskaya.jpg | Barat Shekinskaya, Ozarbayjon teatr va kino aktrisasi Fayl:Latif Safarov.jpg|Latif Safarov, Ozarbayjon kino aktyori va rejissor Fayl:Soltan Hajibeyov.jpg |Sulton Hojibeyov, Ozarbayjon bastakori Fayl:Dadaş Həsənov (1926).jpg|Dadash Hasanov, Ozarbayjon siyosiy xodimi Fayl:Khan Shushinski.jpg|Xon Shushinskiy, Ozarbayjon mugʻom xonandasi </gallery> == Rayon qoʻmitasi raislari va ijroiya rahbarlari == * [[:az:Mikayıl Gözəlov|Mikoyil Goʻzalov]] * [[:az:Nizami Bəhmənov|Nizomiy Bahmanov]] == Tarixiy obidalari == === Diniy — tarixiy obidalari === # Hoji Yusufli masjidi (XVIII asr) # „Choʻl Qal’a“ masjidi (XVIII asr) # Xoja marjonli masjidi (XVIII asr) # Quyuqliq masjidi (XVIII asr) # Sayidli masjidi (XVIII asr) # Masjid (XVIII asr) # Mardinli masjidi (XIX asr) # Quyi Gavhar Ogʻa masjidi (1874-1875) # Julfalar masjidi (XIX asr) # Yuqori Gavhar Ogʻa masjidi (XIX asr) # Momoy masjidi (XIX asr) # Koʻcharli masjidi (XIX asr) # Molibayli masjidi # Alban ibodatxonasi # Qoyboli masjidi # Shirlon masjidi === Tarixiy — meʼmoriy obidalari === # Qal’a devori (uzunligi 8 kilometr) # Qal’a devori ustiga tiklangan burjlar (17 dona) # Qadimiy uslubda qurilgan 17 mahalla # Mulla Panoh Voqivning sheʼriyat uyi # Xon qizi Xurshidbonu Notavon saroyi # Mir Muhsin Navvob mulki # Uzayir Hojibekovning uy-muzeyi # Bulbulning uy-muzeyi # Gilam muzeyi # Tarix — oʻlkashunoslik muzeyi # Qorabogʻ davlat tarixiy muzeyi # Mulla Panoh Voqif maqbarasi # Turshsuv galereyasi # 4 ta karvonsaroy # Shohliq koʻprigi # Suratlar galereyasi # Ganja darvozasi # Shoʻr buloq # Najafquli oʻga mulki # Ozarbayjondagi boshlangʻich realniy maktabi binosi # Xon qizi Notavon buloq majmuasi # Ogʻa-Abdurahim ogʻa uyi # Zorislidagi Koʻr karvonsaroyi # Yangi mahalladagi koʻprik # Ibrohimxon mulki # Sodiqjon qasri # Ulugʻbek uyi # Ogʻabuyukxon burji # Molibeylidagi „Qizlar maktabi“ # Xon qizi Notavon qurdirgan „Qoratom“ # Ogʻabegim ogʻa qasri # Qosimbek Zokir yashagan uy # Qosimbek Zokirning qabri ustidagi obida # Katta miqdordagi kumush va mis idishlar # Bahman Mirzo Qochor majmuasi # Bahman Mirzo Qochor harami # Bahman Mirzo Qochor qurdirgan „Bob“ hammomi # Qochorlar maqbara majmuasi # Layli qoyasi # Mammad Hasan ogʻa imorati # Qorabogʻ xonligi devon majmuasi # Hoji Shukur imorati # Qadimovlar mulki # Ibrohim Xalilxon 1801-yilda qurdirgan madrasa majmuasi # Qorabogʻ xonining vaziri Mirza Jamolbek Javonshior va uning oilasining maqbara majmuasi # Qorabogʻ qozisi mulki # Tosh kitoblar # Oʻvdon bulogʻi # Xurshidbonu Notavon qurdirgan zindon binosi # Bayot qal’asi (1748-yil) # Shohbuloq qal’asi # „Panohobod“ Shusha qalaʼsi (1750-1757-yillar) # Ikki qavatli karvonsaroy (1888-1889-yillar) # „Daliktosh“ zinapoya majmuasi # Samadbek Mehmondorovning Shushadagi mulki === Ziyoratgohlar === # Hazrat Ali gʻori (Nazir gʻori) # Hazrat Abbos shifo oʻchogʻi # Soqqaxona va Pirgoh pirlari # Sayid Mirfasih turbasi # Ogʻadadali mahallasidagi Mir Mehdi oʻchogʻi # Chir mahallasidagi qoʻsh minorali shifo oʻchogʻi # Qosim ogʻa oʻchogʻi # Sayyidli mahallasidagi Sayid Xalil Sayid Ali oʻgʻli ochogʻi # Haydar turbasi == Tasvirlar == <gallery mode="packed" heights="200"> Fayl:Djdrduz_Canyon_in_Shushi.JPG| Fayl:Shushi,.jpg| Fayl:Kaňon_řeky_Karkar,_Náhorní_Karabach.jpg| </gallery> === Filateliyada === <center> <gallery perrow="6" widths=100 heights=100> Fayl:Stamps_of_Azerbaijan,_1997-490.jpg| Fayl:Stamps_of_Azerbaijan,_2002-609.jpg| Fayl:Stamps of Azerbaijan, 2003-645.jpg| Fayl:Stamps_of_Azerbaijan,_2004-680.JPG| Fayl:Stamps_of_Azerbaijan,_2012-1055-1056.jpg| </gallery> <gallery perrow="6" widths=100 heights=100> Fayl:Stamp_of_Azerbaijan_749.jpg| Fayl:Stamp_of_Azerbaijan_750.jpg| Fayl:Stamp_of_Azerbaijan_751.jpg| Fayl:Stamps_of_Azerbaijan,_2006-757.jpg| </gallery> </center> == Havolalar == * [http://shusha.info/ Shusha. Khronologicheskaya istoriya] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20170601220720/http://shusha.info/ |date=2017-06-01 }} * [http://shusha.az/ Shusha.az] == Adabiyot == * „Tema Azerbaydjana v sredstvax massovoy informatsii Uzbekistana“ Oʻzbek va rus tillarida. * Oleg Kuznesov. Qorabogʻ konflikti: „afsonalari“ toʻgʻrisida haqiqat. 2015. Oʻzbek tilida. * Sh.Salamov „Turkestan i Yujniy Kavkaz XIX — XX vv. Dashnaki ot Fergani do Karabaxa“ (2015), Rus tilida. * „Ozarbayjoning madaniy merosi: Kulturnoe nasledie Azerbaydjana“ (2016), Oʻzbek va rus tillarida. * Tarix fanlari doktori, professor Ali Hasanovning „Geosiyosat“ kitobi (2016) — tarjimon Babaxan Sharifov. Oʻzbek tilida. * Sh.Salamov „Karabax — voyna idey“ (2016), Rus tilida. * Shuxrat Salamov. „Gʻoyalar jangi“. XIX-XX a.. Turkiston va Janubiy Kavkaz. T., — 2017. Oʻzbek tilida. * Abduvali Saybnazarov. Chelovechnost, unichtojennaya v Xodjalinskom genotside. -T., 2017. Oʻzbek va rus tillarida. * Ali Hasanov, Ozarbayjonliklarga qarshi etnik tozalash va milliy qirgʻin siyosati. Xoʻjayli milliy qirgʻini / — Toshkent: „Istiqlol nuri“, 2017. Oʻzbek tilida. * Dokumentalniy film. „Dashnaki ot Fergani do Karabaxa“ (2016) * {{Kitob manbasi |language=azerbaijani |last=Əhmədbəy |first=Cavanşir |title=Qarabağ xanlığının siyasi vəziyyətinə dair: 1747-ci ildən 1805-ci ilə qədər |publisher=Azərbaycan SSR EA |date=1961 |location=Baku |type=paper}} * {{Kitob manbasi |language=azerbaijani |last=Abbasov |first=Samir |title=Razgrablennyye kul'turnyye dostoyaniya, unichtozhennyye biblioteki - zhertvy armyanskoy agressii |publisher=Təhsil |date=2012 |location=Baku}} * {{Kitob manbasi |language=azerbaijani |title=Sovetskiy Nagornyy Karabakh |publisher=Azerneshr |date=1983 |location=Baku}} * {{Kitob manbasi|author=layihə rəhbəri. D. Musayev; red. hey. N. Abdullayev və b.|title=Şuşa - qədim Azərbaycan diyarı (Шуша - древний край Азербайджана)|location= Baku|publisher=|date=2009|language=azerbaijani}} * {{Kitob manbasi|author=Nazim Məmmədov|title=Azərbaycan SSR Dağlıq Qarabağ bölgəsinin şəhər və rayonlarının tarixi: XX əsrin 20-90-cı illəri|location= Baku|publisher= Təhsil|date=2010|language=azerbaijani}} * {{Kitob manbasi|author=|title=Qarabağ həqiqətləri|location= Baku|publisher=|date=2011|language=azerbaijani}} * {{Kitob manbasi|author=|title=Şuşa - qədim Azərbaycan diyarı|location= Baku|publisher=|date=2009|language=azerbaijani}} * {{Kitob manbasi|author=Vəlizadə Rövşən Novruz oğlu|title=Genosid... Ecocid: I kitab|location= Baku|publisher= Adiloğlu|date=2006|language=azerbaijani}} * {{Kitob manbasi|author=B.Eyvazov; A.Balayev; Predisoviye.A.Eyvazov. Eyvazov; Bakhadur Asker oglu. prof.|title=Kurort Shusha 1907-1987|location= Baku|publisher= Nurlan|date=2008|language=russian}} * {{Kitob manbasi|author=G.Imanova; Predisloviye.M. Teymur|title=Moya Shusha: Patrioticheskiye stikhi|location= Baku|publisher= Adil'oglu|date=2007|language=russian}} * {{Kitob manbasi|author=Gasanova Aybeniz Ashraf kyzy|title=Sady i parki Azerbaydzhana: istoriya razvitiya landshaftnoy arkhitektury|location= Baku|publisher= Ishyg|date=1996|language=russian}} * {{Kitob manbasi|author=Gasym Gadzhiyev|title=Irevanskiy "akademicheskiy" etap sezona Gorisskogo teatra absurda S. Sarkisyana|location= Baku|publisher= Teknur|date=2013|language=russian}} * {{Kitob manbasi|author=Guliyev Gasan Mamedaga ogly|title=Smert' diplomata ili k istokam konflikta v Karabakhe|location= Baku|publisher= Ergyun|date=1995|language=russian}} * {{Kitob manbasi|author=Zemfira Gadzhiyeva|title=Garabagskoye khanstvo: sotsial'no-ekonomicheskiye otnosheniya i gosudarstvennoye ustroystvo|location= Baku|publisher= Takhsil|date=2008|language=russian}} * {{Kitob manbasi|author=Istoriya Azerbaydzhana po dokumentam i publikatsiyam|title=Elm|location= Baku|publisher=|date=1990|language=russian}} * {{Kitob manbasi|author=Karabag-name|title=AN Azerbaydzhanskoy SSR|location= Baku|publisher=|date=1950|language=russian}} * {{Kitob manbasi|author=Mustafa-zade Rakhman|title=Dve Respubliki: azerbaydzhano-rossiyskiye otnosheniya v 1918-1922 gg|location= Baku|publisher= MIK|date=2006|language=russian}} * {{Kitob manbasi|author=Turan Akhundova|title=Nemtsy-kolonisty Azerbaydzhana: XIX-nach. XX v. Shusha|location= Baku|publisher=|date=1999|language=russian}} * {{Kitob manbasi|author=Khronika NKAO: fevral' 1988 - fevral' 1990|title=Kommunist|location= Baku|publisher=|date=1990|language=russian}} * {{Kitob manbasi|author=Chingiz Kadzhar|title=Staraya Shusha|location= Baku|publisher= Şərq-Qərb|date=2007|language=russian}} * {{Kitob manbasi|author=E. Avalov; Fond Geydara Aliyeva; [sost. Obshchestvennaya Organizatsiya Razvitiya regionov] Avalov; El'turan|title=Shusha: grafika|location= Baku|publisher= Chashyoglu|date=2008|language=russian}} * {{Kitob manbasi|author=K. M. Məmmədzadə; N. A. Sərkisov; red. C. Quliyev; foto. Q. M. Hüseynzadə|title=Şuşa-Vaqifin türbəsi; AzSSR EA Tarix İn-tu Arxeologiya və Etnoqrafiya Sektoru|location= Bakı|publisher= Elm|date=1986|language=azerbaijani}} * {{Kitob manbasi|author=M. M. Ağamirov ; elmi red. O. Abasquliyev ; red. və ön söz müəl. S. Əliyev|title=Nəğmə dolu Şuşam mənim!(Песенный город Шуша/ Shusha - city of songs). Şuşa incəsənət məktəbi|location= Bakı|publisher= Nurlar|date=2013|language=azerbaijani}} * {{Kitob manbasi|author=pod red. I. P. Babenko|title=Pamyatnaya kniga Yelisavetpol'skoy guberniy na 1914 god: sprilozheniye tablitsy ob ekonomicheskom polozhenii nasedeniya gubernii|location= Tiflis|publisher=|date=1914|language=russian}} * {{Kitob manbasi|author=Sadykhova Gyul'dzhamal Nariman kyzy. ; nauch. red. M. A. Ismailov ; NANA In-t Istorii im. A. Bakykhanova|title=Istoriya goroda Shushi (XIX-nachalo KHKH vv.): [monografiya]|location= Baku|publisher= Nurlan|date=2004|language=russian}} * {{Kitob manbasi|author=Dzh. Aleksandrovich; I. Azimbekov; V. M. Sysoyev; S.Aleksandrovich|title=Yevlakh-Shusha: arkheologicheskiy ocherk : otdel'nyy ottisk iz 3-go vypuska "Izvestiy Azkomstarisa"|location= Baku|publisher=|date=1928|language=russian}} == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Ozarbayjon tumanlari]] [[Turkum:Shusha tumani]] 72xhkvbrehkfb5yfch10155kxcbjsai Vikipediya:Jasur boʻling 4 672999 5987785 5378013 2026-04-10T13:05:24Z Umarxon III 18267 +navbox 5987785 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Childrens psycology.jpg|thumb|Jasur boʻling, suv sovuq emas.]] Vikipediyada barcha jasur boʻlsagina muvaffaqiyat qozonishi mumkin. [[Vikipediya]] foydalanuvchilari maqola yaratishlari va '''bemalol tahrir qilish huquqiga ega'''. Foydalanuvchilar sahifalardagi [[grammatika|grammatik]] va [[orfografiya|orfografik]] xatolarni tuzatib, ularni yangi faktlar, suratlar bilan toʻldirsalar, Vikipediya rivojlanib boraveradi. Albatta, bu ishda tahrirlovchining sogʻlom fikrli boʻlishi juda muhim. Oʻz navbatida boshqa foydalanuvchilar ham siz kabi, xuddi oʻzingiz qilgan tahrirni oʻzgartirishi mumkin. Vikipediyada bemalol aylanib yuring, notoʻgʻri deb bilganingizni ikkilanmasdan tuzating, mazmuni yoʻq deb hisoblagan maqolalaringizni boyiting va hokazo. Buning uchun sizda toʻliq vakolat bor! Bunday jasoratni hamma sizdan kutadi. Siz mening soʻzlarimga shubha qilishingiz mumkin, lekin menga ishoning, Vikipediya shu tarzda boyib ketadi. Bu boʻsh maydonda faqat bitta cheklov bor – '''AXLOQ QOIDALARIGA MUVOFIQ'''! Boshqa foydalanuvchilar bilan teng huquqlarga ega ekanligingizni hech qachon unutmang! Har qanday tahrir maqola sifatini yaxshilashga xizmat qilishi kerak. „Bemalol tahrirlang“ degani „'''Xohlagan ishingizni qiling“ degani emas'''. Shunchaki ermak uchun tahrir qilaverish ham, boshqa manbalardagi tayyor matnni shunday olib-oʻtkazish ham kerak emas. [[VP:Tanlangan maqolalar|Tanlangan]], [[VP:Yaxshi maqolalar|yaxshi]] maqolalarga alohida ehtiyotkorlik bilan qarash kerak, zero ular [[VP:Betaraflik|betaraflik]] nuqtai nazaridan katta mehnat bilan yaratilgan. Qisqacha maqolalarni bemalol tahrirlash mumkin. Ularga kerakli manbalar, maʼlumotlar, faktlar qoʻshish olqishlanadi. Xatoni koʻrsangiz, uni darhol tuzating. [[VP:Maqolalarni nomlash|Maqolalarni nomlashga]] va qayta nomlashga ham alohida eʼtibor berish kerak. Oʻzining katta va samarali mehnatlari bilan ajralib turgan foydalanuvchilarga minnatdorchilik tariqasida [[VP:Mukofotlar|orden]] beriladi. == Yana qarang == * [[Vikipediya:Ezgu maqsadni koʻzlang]] * [[Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar]] {{Vikipediyaning qoida va koʻrsatmalari}} [[Turkum:Vikipediya:Foydalanuvchilarning xatti-harakatlarini tartibga soluvchi koʻrsatmalar]] [[Turkum:Vikipediya:Tahrirlash koʻrsatmalari]] 1bxlcnmdbfbtn5q1fpjgatjva4kvco7 Isroil Madrimov 0 674776 5987691 5496333 2026-04-10T12:03:27Z Janob Mirzaolim 64438 5987691 wikitext text/x-wiki {{Infobox Boxer |name=Isroil Madrimov |image=Israil Madrimov, April 2021-1.jpg |caption=2021-yilda Madrimov |realname= Isroil |nickname= Dream |birth_date={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1995|2|16}} |birth_place={{flagicon|UZB}} {{TavalludJoyi|Xiva}}, [[Xorazm viloyati]], [[Oʻzbekiston]] |death_date = |death_place = |weight= 75kg |nationality=oʻzbek |weight= 75kg |height=5 ft 8+1/2 in |reach=68+1/2 in |style=[[Orthodox stance|Orthodox]] |total=14 |wins=11 |KO=7 |losses=2 |draws=1 |no contests= |medaltemplates= {{MedalSport| [[Boks]]}} {{MedalCountry|{{UZB}}}} {{MedalCompetition|[[Osiyo oʻyinlari]]}} {{MedalSilver|[[2014-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari|Inchxon-2014]]| 69 kg}} {{MedalGold|[[2018-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari|Jakarta-2018]]|75 kg}} {{MedalCompetition|[[Boks boʻyicha Osiyo chempionati|Osiyo chempionati]]}} {{MedalGold|[[Boks boʻyicha 2017-yilgi Osiyo chempionati|Toshkent-2017]]| 75kg}} |}} '''Isroil Madrimov''' ([[1995-yil]] [[16-fevral]], [[Oʻzbekiston]], [[Xorazm viloyati]], [[Xiva]]) – 75&nbsp;kg vazn toifasida isteʼdodli [[boks]]chi, [[Boks boʻyicha Jahon chempionati]] sovrindori, Osiyo chempioni, Osiyo oʻyinlari gʻolibi, professional boksda WBA Intercontinental kamari sohibi, sobiq WBA kamari sohibi va „[[Uzbek Tigers]]“ jamoasi aʼzosi. == Tarjimai holi == * Isroil Madrimov boks bilan [[2006-yil]]dan shugʻullanadi. Birinchi murabbiylari – [[Bahrom Quryozov]], [[ Ruslan Ibodullayev]] va [[Quvondiq Jabborov]]. * [[2010-yil]]da Chirchiq olimpiya zaxiralari sport kollejiga oʻqishga kirgan. [[Toʻlqin Qilichev]], [[Rustam Saidov]], [[Ikrom Berdyiev]], [[Alisher Rahimov]] kabi ustozlardan saboq olgan. * [[2014-yil]]da [[Janubiy Koreya]]ning [[Incheon]] shahrida boʻlib oʻtgan XVII Osiyo oʻyinlarida dastlabki xalqaro sovrinini qoʻlga kiritgan. Musobaqada finalgacha yetib borgan Madrimov, hal qiluvchi bahsda jahon chempioni, qozogʻistonlik [[Daniyar Yeleusinov]]ga qarshi ringga chiqib, bellashuvni boy bergan va [[kumush medal]] sohibiga aylangan<ref>https://championat.asia/ru/news/incheon-2014-boks-madrimov-kumush-medal-sohibi-fotogalereya</ref>. * [[2017-yil]] [[Toshkent]]da boʻlib oʻtgan [[boks boʻyicha Osiyo chempionati]]da Isroil Madrimov [[oltin medal]]ni qoʻlga kiritib, Osiyo chempioniga aylangan. Finalda Madrimov, koreyalik bokschi [[Dong Yun Li]]ni katta ustunlik bilan magʻlub etgan<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Isroil Madrimov Osiyo chempioni! |url=https://olamsport.com/uz/news/isroil-madrimov-osiyo-chempioni |accessdate=4-avgust 2024-yil}}</ref>. * 2017-yilning oktyabr oyida [[Qozogʻiston]]ning [[Aktau]] shahrida boʻlib oʻtgan boks boʻyicha xalqaro turnirda Isroil Madrimov 75&nbsp;kg vazn toifasida tengsiz ekanligini isbotladi va oltin medalni qoʻlga kiritdi. Tashkilotchilar Isroil Madrimov Qozogʻistondagi turnirning eng yaxshi bokschisi deb topishdi<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Madrimov Qozog‘istondagi turnirning eng yaxshi bokschisi bo‘ldi+FOTO |url=https://olamsport.com/uz/news/madrimov-qozogistondagi-turnirning-eng-yaxshi-bokschisi-boldifoto |accessdate=4-avgust 2024-yil}}</ref>. * 2017-yilning 8-12 noyabr kunlari [[Rossiya]]ning [[Sankt-Peterburg]] shahridagi „Dinamo“ sport saroyida boks boʻyicha Sankt-Peterburg gubernatori kubogi bellashuvlari boʻlib oʻtdi. Musobaqaning eng yorqin bokschilaridan biri sifatida eʼtirof etilgan Isroil Madrimov finalda rossiyalik [[Igor Ivanchenko]]ni katta ustunlik bilan magʻlub etdi. Bundan tashqari Isroil musobaqaning eng yaxshi bokschisi deya eʼtirof etildi<ref>{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=https://vodiymedia.uz/content/129/sankt-pietierburggubiernatorikubogidaisroilmadrimovdanzaonboksiulduzlarigamastier-klass.html |access-date=2017-11-30 |archivedate=2017-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171201232813/https://vodiymedia.uz/content/129/sankt-pietierburggubiernatorikubogidaisroilmadrimovdanzaonboksiulduzlarigamastier-klass.html }}</ref>. * Rossiyaning [[Beloyarskiy]] shahrida 2017-yilning 22-27-noyabr kunlari oʻtkazilgan boks boʻyicha Neft mamlakatlari jahon kubogi musobaqasining finalida Isroil Madrimov 75&nbsp;kg vazn toifasida rossiyalik taniqli sportchi [[Andrey Kovalchuk]] bilan kuch sinashdi. Rossiyalik sortchining qoʻli baland kelib, Isroil kumush medal bilan chegaralandi. == Havaskor faoliyati == 2014-yilda [[Inchxon|Incheonda]] ([[Koreya Respublikasi|Janubiy Koreya]]) boʻlib [[2014-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari|oʻtgan XVIII yozgi Osiyo oʻyinlarining]] kumush medali sovrindori boʻlib, 69 kg vazn toifasida amaldagi chempion qozogʻistonlik [[Eleusinov Daniyar Maratovich|Daniyar Eleusinovga]] 0:3 hisobida magʻlub boʻldi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/ru/uzb/news/incheon-2014-boks-israil-madrimov-stal-serebryanym-prizyorom |sarlavha=Инчеон-2014. Бокс. Исраил Мадримов стал серебряным призёром |qaralgan sana=2018-07-23 |arxivsana=2018-07-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180723093256/https://championat.asia/ru/uzb/news/incheon-2014-boks-israil-madrimov-stal-serebryanym-prizyorom}}</ref>. [[Nijnevartovsk|Nijnevartovskda]] ([[Rossiya]]) [[Salmanov, Farmon Qurbon o‘g‘li|Farmon Salmanov]] xotirasiga bagʻishlangan 2016-yilgi neft mamlakatlari boks boʻyicha XIV Jahon kubogi gʻolibi. 75 kg vazn toifasidagi finalda u rossiyalik Aleksandr Agafonovni ishonchli magʻlub etdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.ugrapro.ru/2016/12/19/v-yugre-zavershilsya-kubok-mira-po-boksu-sredi-neftyanyih-stran/ |sarlavha=В Югре завершился Кубок мира по боксу среди нефтяных стран |qaralgan sana=2018-07-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180723093247/http://www.ugrapro.ru/2016/12/19/v-yugre-zavershilsya-kubok-mira-po-boksu-sredi-neftyanyih-stran/ |arxivsana=2018-07-23}}</ref>. Ammo keyingi yili, 2017-yilning noyabrida xuddi shu vaznda u Kubok finalida rossiyalik [[Kovalchuk, Andrey Vasilevich|Andrey Kovalchukga]] qarshi kechgan keskin kurashda yutqazdi<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=gLWYDR1pLQU Is. Madrimov)Uzb) – A.Kovalchuk (Ros) FINAL Kubok neftyanix stran 2017. FINAL]</ref>. Tailand Qirol kubogi chempioni ([[Bangkok]], 2017-yil aprel) finalda kubalik Osley Iglesias Estradani magʻlub etdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://sports.uz/ru/news/view/%C2%ABKubok-korolya---2017%C2%BB-U-Madrimova-zolotaya-medal--Abduraimov-zavoeval-serebro |sarlavha=«Кубок короля — 2017» У Мадримова золотая медаль, Абдураимов завоевал серебро |qaralgan sana=2023-05-26 |arxivsana=2022-10-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221005195846/https://sports.uz/ru/news/view/%C2%ABKubok-korolya---2017%C2%BB-U-Madrimova-zolotaya-medal--Abduraimov-zavoeval-serebro}}</ref>. May oyida u finalda janubiy koreyalik Li Dong-Jinni magʻlub etib, [[Toshkent|Toshkentda]] ([[Oʻzbekiston|Oʻzbekiston]]) [[Boks bo'yicha Osiyo chempionati 2017|boks boʻyicha 2017-yilgi Osiyo chempioni]] boʻldi<ref>{{Veb manbasi |url=https://sports.uz/ru/news/view/isroil-madrimov-zavoeval-zoloto-cha |sarlavha=Исроил Мадримов завоевал золото ЧА |qaralgan sana=2018-07-23 |arxivsana=2018-07-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180723122550/https://sports.uz/ru/news/view/isroil-madrimov-zavoeval-zoloto-cha}}</ref>. 2017-yilning noyabr oyida u finalda rossiyalik Igor Ivanchenkoni magʻlub etib, [[Sankt-Peterburg]] gubernatori kubogini qoʻlga kiritdi<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=7pNhNhCVE00 Isroil Madrimov vs Igor Ivanchenko Final.12.11.2017]</ref>. 2018-yilning may oyida u finalda [[Qrim|qrimlik]] [[Bakshi, Gleb Sergeevich|Gleb Bakshi]] ustidan gʻalaba qozonib, yana [[Sankt-Peterburg]] gubernatori kubogini qoʻlga kiritdi<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=xxV4iwe0tyA Final the Cup of the Governor of St. Petersburg 2018]</ref>. Iyun oyida esa [[Ostona]] shahrida boʻlib oʻtgan Qozogʻiston Prezidenti kubogida u chorak finalda [[Islom birdamlik o'yinlari 2017|2017-yilgi Islomiada]] chempioni Tursinbay Qulaxmetni magʻlubiyatga uchratgan, ammo yarim finalda 2017-yilgi jahon chempioni, boʻlajak gʻolib [[Omonqul, Abilxon|Abilxon Amankulga]] yutqazib qoʻygandi. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy olimpiya qoʻmitasi Isroil Madrimovni 2018-yilning avgust oyida [[Jakarta]] ([[Indoneziya]]) shahrida [[2018-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari|boʻlib oʻtadigan XVIII yozgi Osiyo oʻyinlarida]] Oʻzbekiston terma jamoasining bayrogʻdori deb topdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://ru.sputniknews-uz.com/sport/20180718/8910381/Olimpiyskiy-komitet-nazval-znamenostsa-Uzbekistana-na-Aziatskikh-igrakh.html |sarlavha=Олимпийский комитет назвал знаменосца Узбекистана на Азиатских играх |qaralgan sana=2018-07-23 |arxivsana=2018-07-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180723122545/https://ru.sputniknews-uz.com/sport/20180718/8910381/Olimpiyskiy-komitet-nazval-znamenostsa-Uzbekistana-na-Aziatskikh-igrakh.html}}</ref>. U finalda [[Qozogʻiston|qozogʻistonlik]] bayroqdor [[Omonqul, Abilxon|Abilxon Amanqulga]] qarshi kurashda (3:2) ochkolar bilan gʻalaba qozondi va chempion boʻldi. Oʻyinlardan soʻng Madrimov professionalga aylandi<ref>{{Veb manbasi |url=https://nuz.uz/sport/36744-isroil-madrimov-ushel-v-professionalnyy-boks-i-nazval-datu-pervogo-poedinka.html |sarlavha=Исроил Мадримов ушел в профессиональный бокс и назвал дату первого поединка |qaralgan sana=2018-11-15 |arxivsana=2018-11-15 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181115153939/https://nuz.uz/sport/36744-isroil-madrimov-ushel-v-professionalnyy-boks-i-nazval-datu-pervogo-poedinka.html}}</ref>. == Professional faoliyati == === Madrimov vs. Hernandez === Madrimov professional debyutini 2018-yilning 24-noyabrida [[Nyu-Jersi|New-Jersey]] shtatining [[Atlantic City (New Jersey)|Atlantik-Siti]] shahridagi [[Hard Rock Live]] arenasida Vladimir Ernandesga qarshi oʻtkazdi. Jang gʻolibi uchun [[WBA]] Intercontinental kamari ham oʻrtaga qoʻyilgan edi. Madrimov uchinchi raundda raqibini nokdaun holatiga tushiradi, va oltinchi raundda texnik nokaut (TKO) bilan gʻalaba qozondi. Nokaut boʻlgan vaqtda Madrimov uchta hakamning ochkolari boʻyicha oldinda edi (50-44, 50-43, 49-45). Jang [[Dmitriy Bivol|Dmitriy Bivolning]] Jan Paskalga qarshi jahon chempionligini muvaffaqiyatli himoya qilgan kechasi undercardida edi<ref>{{Cite web|url=https://www.boxingscene.com/madrimov-makes-impressive-pro-debut-stops-hernandez-6th--134028|title=Madrimov Makes Impressive Pro Debut; Stops Hernandez In 6th|last=Idec|first=Keith|date=24 November 2018|website=BoxingScene.com|language=en-us|archive-url=|archive-date=|access-date=6 December 2019}}</ref>. === Madrimov vs. Rojas === Madrimov 2019-yil 9-mart kuni [[Nyu-York|Nyu-Yorkning]] [[Verona]] shahridagi [[Turning Stone Resort & Casino|Turning Stone Resort & Casinoda]] Frank Rojasga qarshi Dmitriy Bivolning jahon chempionligi uchun jangining anderkartida yana oʻz kamarini himoya qildi. Ikkinchi raundda Madrimov chap tomondan berilgan zarba bilan raqibini yiqitdi. Rojas hakamning oʻntalik hisobidan oldin oʻrnidan turgan boʻlsada, bir necha daqiqadan soʻng yana bir kuchli chap ilgak zarbasi bilan hushidan ketadi, shu tariqa Madrimov ikkinchi raundda nokaut (KO) bilan gʻalaba qozondi<ref>{{Cite web|url=https://www.ringtv.com/556613-israil-madrimov-two-fights-into-pro-career-says-hes-ready-for-junior-middle-champs-now/|title=Israil Madrimov, two fights into pro career, says he's ready for junior middle champs now|last=Woods|first=Michael|date=13 March 2019|website=The Ring|archive-url=|archive-date=|access-date=7 December 2019}}</ref>. Jangdan ikki kun oldin Madrimovning promouterlari, World of Boxing [[Eddie Hearn|Eddie Hearnʼs]] [[Matchroom Boxing USA]] bilan birgalikda reklama shartnomasini imzolaganligini eʼlon qilishadi<ref>{{Cite web|url=https://www.matchroomboxing.com/news/madrimov-signs-promotional-deal-with-matchroom-boxing/|title=MADRIMOV SIGNS PROMOTIONAL DEAL WITH MATCHROOM BOXING|last=|first=|date=7 March 2019|website=Matchroom Boxing|language=en-US|archive-url=|archive-date=|access-date=7 December 2019}}</ref>. === Madrimov vs. Gonzalez === Madrimov iyun oyida Norberto Gonsales ustidan oltinchi raundda texnik nokaut bilan gʻalaba qozondi<ref>{{Cite web|url=https://www.ringtv.com/567520-israil-madrimov-continues-prodigious-rise-moves-to-3-0-with-tko-of-norberto-gonzalez/|title=Israil Madrimov continues prodigious rise, moves to 3-0 with TKO of Norberto Gonzalez|last=Woods|first=Michael|date=8 June 2019|website=The Ring|archive-url=|archive-date=|access-date=8 December 2019}}</ref>. === Madrimov vs. Barrera === Madrimov 2019-yil 5-oktyabr kuni Nyu-Yorkdagi [[Madison Square Garden|Madison Square Gardenda]] [[Gennadiy Golovkin]] va [[Sergiy Derevyanchenko]] oʻrtasidagi jahon chempionligi uchun jangda [[Alejandro Barrera|Alejandro Barreraga]] qarshi ikkinchi marta chempionlik unvonini himoya qildi. Madrimov beshinchi raundda texnik nokaut bilan chempionlikni saqlab qoldi<ref>{{Cite web|url=https://www.ringtv.com/579434-israil-madrimov-takes-apart-alejandro-barrera-golovkin-derevyanchenko/|title=Israil Madrimov takes apart Alejandro Barrera in impressive fashion at MSG|last=Songalia|first=Ryan|date=5 October 2019|website=The Ring|archive-url=|archive-date=|access-date=8 December 2019}}</ref>. === Madrimov vs. Walker === 2020-yil 15-avgust kuni Madrimov [[Oklaxoma]] shtatining [[Tulsa (Oklahoma)|Tulsa]] shahrida [[DAZN]] televideniesidagi kartda Erik Uokerga qarshi jang qildi. Madrimov yakdil qaror bilan jangda gʻalaba qozondi, biroq bahs-munozaralar yuzaga keldi, chunki Madrimov jangning 9-raundida Uokerni qonuniy zarba bilan urib yiqitgan, ammo hakam Gari Ritter bu nokdaun yoki nokaut emas, balki Madrimov Uokerni gʻayriqonuniy ravishda yelkasi bilan urib yuborgan degan qarorga keldi. Uoker bir daqiqa kanvas ustida yotib, boshini aylantirayotganini Ritterga aytar ekan, Ritter jangchidan oʻrnidan turishni iltimos qildi. Bir daqiqadan soʻng Uoker oʻrnidan turdi, arqonlarga qoqilib ketdi va burchakka yiqildi. Ritter Walkerga tuzalishi uchun 5 daqiqa vaqt berdi va keyin jangni qayta boshladi, bu Walkerga 2+ raund uchun qoʻshimcha vaqt olishga imkon berdi. Garry Ritter 9-raundda jangda nokautni hisobga olmagani va Walkerga qoʻshimcha vaqt olishiga imkon bergani uchun jamoatchilik tomonidan tanqid qilindi<ref>{{cite web|url=https://www.si.com/boxing/2020/08/16/israil-madrimov-eric-walker-fight-dangerous-knock-out|title=Missed Knock Out Call in Madrimov-Walker Fight Shows Boxing's Dire Need for Reform|last1=Mannix|first1=Chris|publisher=[[Sports Illustrated]]|date=16 August 2020|accessdate=19 August 2020}}</ref>. === Madrimov vs. Soro === 2021-yil 17-dekabr kuni Madrimov super yarim oʻrta vazn toifasida WBA reytingida 1-oʻrinni egallagan [[Mishel Soro]] bilan WBA super yarim oʻrta vazn toifasida chempionlik uchun kurash olib bordi. Madrimov 9-raundda texnik nokaut bilan gʻalaba qozondi<ref>{{Cite web |title=Madrimov vs Soro - News, Tape, Ringwalk, TV, Streaming & Tickets |url=https://box.live/fights/soro-vs-madrimov/ |access-date=2022-10-07 |website=Box.Live |language=en-US}}</ref>. === Madrimov vs. Soro II === Keyingi jang Soroga qarshi revansh jangi boʻldi. Uchinchi raundda boshlarning qattiq toʻqnashuvi Soroning chap koʻzini yorib tashladi va kanvasga qon toʻkildi. Maslahatlashuvdan soʻng hakam Stiv Grey jangni toʻxtatishga qaror qildi va jang texnik durang bilan yakunlandi<ref>{{Cite web |last=Gray |first=Tom |date=2022-07-09 |title=Israil Madrimov and Michel Soro 154-pound rematch ends in technical draw |url=https://www.ringtv.com/641454-israil-madrimov-and-michel-soro-154-pound-rematch-ends-in-technical-draw/ |access-date=2022-10-07 |website=The Ring}}</ref>. === Madrimov vs. Kurbanov === 2024-yil 8-mart kuni Saudiya Arabistonining Ar-Riyod shahrida Madrimov Magomed Qurbonovni beshinchi raundda toʻxtatib, yarim oʻrta vazn toifasida WBA super chempionligini qoʻlga kiritdi<ref>{{cite news |last1=Iskenderov |first1=Parviz |title=Israil Madrimov eliminates Magomed Kurbanov in fifth round to claim title |url=https://www.fightmag.com/israil-madrimov-eliminates-magomed-kurbanov-in-fifth-round-to-claim-title/ |work=FIGHTMAG |date=8 March 2024}}</ref>. Toshkentda Isroil Madrimov Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan taqdirlandi. Unga Chevrolet Tahoe kalitlari topshirildi<ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=_h6e2D1EKxg&t=4s | title=WBA CHEMPIONI #ISROIL MADRIMOVGA TAHOE TOPSHIRILDI / Israil Madrimov WAS awarded a Chevrolet Tahoe | website=[[YouTube]] | date=14 March 2024 }}</ref>. === Madrimov vs. Crawford === 2024-yil 20-aprelda Madrimov 2024-yil 3-avgust kuni Los-Anjelesda (Kaliforniya) [[Terens Krouford|Terens Kroufordga]] qarshi WBA super yarim oʻrta vazn toifasidagi chempionlik unvonini himoya qilishi haqida xabar berilgan edi<ref>{{cite news |title=Sources: Crawford to fight Madrimov for title |url=https://www.espn.com/boxing/story/_/id/39976612/sources-terence-crawford-fight-israil-madrimov-title |work=ESPN.com |date=19 April 2024 |language=en}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://box.live/boxers/israil-madrimov/ Israil Madrimov – Profile, News Archive & Current Rankings] at [https://Box. Live Box. Live] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130716125600/http://box/ |date=2013-07-16 }} {{Boks boʻyicha oʻrta vazn toifasida Osiyo oʻyinlari chempionlari}} {{DEFAULTSORT:Madrimov, Isroil}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak bokschilar]] [[Turkum:Oʻzbekiston uchun Osiyo oʻyinlarida oltin medali sohiblari]] [[Turkum:Oʻzbekiston uchun Osiyo oʻyinlari kumush medali sohiblari]] [[Turkum:Jahon boks assotsiatsiyasi chempionlari]] [[Turkum:Boks boʻyicha yengil va oʻrta vazn toifasida jahon chempionlari]] [[Turkum:Boks boʻyicha Osiyo Chempionlari]] e1ehl0twjv1p1h9k7ahxjtsvo0cmsxa Yalpi taklif 0 691211 5987911 5332316 2026-04-10T14:32:23Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 5987911 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Aggregate supply.svg|thumb|right|400px]] '''Yalpi taklif''' — [[iqtisodiyot]]da har qanday mumkin boʻlgan narxlar darajasida ishlab chiqaruvchilar ishlab chiqarishga tayyor bolgan milliy ishlab chiqarishning real hajmi. == Tahlili == Yalpi mahsulot taklifi miqdori narx darajasi ''P'' oshgan sari nima uchun oshishi mumkinligining ikkita asosiy sababi bor, yaʼni ''AS'' egri chizigʻi nima uchun yuqoriga nishabli: * Qisqa muddatli ''AS'' egri chizigʻi nominal ish haqi stavkasi kabi baʼzi nominal oʻzgaruvchilar berilgan holda chiziladi, bu esa ''qisqa muddatda'' qatʼiy deb qabul qilinadi. Shunday qilib, yuqori narx darajasi ''P'' past real ish haqi stavkasini anglatadi va shuning uchun koʻproq mahsulot ishlab chiqarish uchun ragʻbatdir. Boshqa tomondan, neoklassik ''uzoq muddatda'' nominal ish haqi stavkasi iqtisodiy sharoitlarga qarab oʻzgaradi. Yuqori ishsizlik toʻliq bandlikni tiklaydigan nominal ish haqining pasayishiga olib keladi. Demak, uzoq muddatda yalpi taklif egri chizigʻi vertikaldir. * Muqobil model har qanday iqtisodiyot qatʼiy kapital jihozlari va ishchi kuchini oʻz ichiga olgan koʻp sonli turli xil kirish turlarini oʻz ichiga oladi degan tushunchadan kelib chiqadi. Ikkala asosiy kirish turi ham ishsiz boʻlishi mumkin. Yuqoriga nishabli ''AS'' egri chizigʻi (1) baʼzi nominal kirish narxlari qisqa muddatda qatʼiy boʻlganligi va (2) mahsulot oshgani sayin, koʻproq va koʻproq ishlab chiqarish jarayonlari toʻsiqlarga duch kelganligi sababli yuzaga keladi. Talabning past darajalarida, qatʼiy kapital jihozlaridan toʻliq foydalanmaydigan koʻplab ishlab chiqarish jarayonlari mavjud. Shunday qilib, ishlab chiqarishni kamayib boruvchi qaytarilish darajasida koʻp qiyinchiliklarsiz oshirish mumkin va oʻrtacha narx darajasi oshirilgan ishlab chiqarishni oqlash uchun (agar umuman) koʻp koʻtarilishi shart emas. ''AS'' egri chizigʻi yassi hisoblanadi. Boshqa tomondan, talab yuqori boʻlganda, kam sonli ishlab chiqarish jarayonlari ishsiz qatʼiy kirishlarga ega. Shunday qilib, darboğazlar umumiydir. Talab va ishlab chiqarishning har qanday oshishi narxlarning oshishiga olib keladi. Shunday qilib, ''AS'' egri chizigʻi tik yoki vertikaldir. == Turli qamrovlar == Odatda yalpi taklifning narx darajasiga sezgirligining uchta muqobil darajasi mavjud. Ular: * ''Qisqa muddatli yalpi taklif'' (SRAS) — Qisqa muddat davomida firmalar bitta qatʼiy ishlab chiqarish omiliga (odatda kapital) ega boʻladilar va baʼzi omil kirish narxlari qattiqdir. Yuqoridagi diagrammadagi egri chiziqning yassi hududida koʻrinib turganidek, yalpi mahsulot taklifining miqdori narx darajasiga juda sezgir. * ''Uzoq muddatli yalpi taklif'' (LRAS) — Uzoq muddat davomida, makroiqtisodiy modelda faqat kapital, ishchi kuchi va texnologiya LRAS ga taʼsir qiladi, chunki bu nuqtada iqtisodiyotdagi hamma narsa optimal tarzda ishlatilmoqda deb taxmin qilinadi. Aksariyat vaziyatlarda LRAS statik deb qaraladi, chunki u uchtasi ichida eng sekin siljiydi. LRAS mukammal vertikal sifatida koʻrsatilgan, bu iqtisodchilarning yalpi talabdagi (AD) oʻzgarishlar iqtisodiyotning umumiy mahsulotiga faqat vaqtinchalik oʻzgarish koʻrsatadi degan ishonchini aks ettiradi. * ''Oʻrta muddatli yalpi taklif'' (MRAS) — SRAS va LRAS oʻrtasidagi oraliq sifatida, MRAS shakli yuqoriga nishablanadi va kapital hamda ishchi kuchidan foydalanish oʻzgarishi mumkin boʻlgandagi holatni aks ettiradi. Aniqrogʻi, oʻrta muddatli yalpi taklif uchta nazariy sababga koʻra shundaydir: qattiq ish haqi nazariyasi, qattiq narx nazariyasi va notoʻgʻri idrok nazariyasi. MRAS egri chizigʻining pozitsiyasiga kapital, ishchi kuchi, texnologiya va ish haqi stavkasi taʼsir qiladi. Standart yalpi taklif–yalpi talab modelida real mahsulot (Y) gorizontal oʻqda, narx darajasi ''P'' esa vertikal oʻqda chiziladi. Mahsulot va narx darajasi darajalari yalpi taklif egri chizigʻining pastga nishabli [[yalpi talab]] egri chizigʻi bilan kesishishi orqali aniqlanadi. == Maʼlumotlar == Buyuk Britaniyada yalpi taklif maʼlumotlari Milliy statistika boshqarmasining „''Kirish-chiqish taklifi va foydalanish jadvallari''“da nashr etiladi<ref>Office for National Statistics, [https://www.ons.gov.uk/economy/nationalaccounts/supplyandusetables/datasets/inputoutputsupplyandusetables Input–output supply and use tables], last published 29 October 2021, accessed 4 October 2022</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} ix0s5f5t7wrw4881v578rrwjoa7kudd 5987917 5987911 2026-04-10T14:37:48Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Iqtisodiyot]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987917 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Aggregate supply.svg|thumb|right|400px]] '''Yalpi taklif''' — [[iqtisodiyot]]da har qanday mumkin boʻlgan narxlar darajasida ishlab chiqaruvchilar ishlab chiqarishga tayyor bolgan milliy ishlab chiqarishning real hajmi. == Tahlili == Yalpi mahsulot taklifi miqdori narx darajasi ''P'' oshgan sari nima uchun oshishi mumkinligining ikkita asosiy sababi bor, yaʼni ''AS'' egri chizigʻi nima uchun yuqoriga nishabli: * Qisqa muddatli ''AS'' egri chizigʻi nominal ish haqi stavkasi kabi baʼzi nominal oʻzgaruvchilar berilgan holda chiziladi, bu esa ''qisqa muddatda'' qatʼiy deb qabul qilinadi. Shunday qilib, yuqori narx darajasi ''P'' past real ish haqi stavkasini anglatadi va shuning uchun koʻproq mahsulot ishlab chiqarish uchun ragʻbatdir. Boshqa tomondan, neoklassik ''uzoq muddatda'' nominal ish haqi stavkasi iqtisodiy sharoitlarga qarab oʻzgaradi. Yuqori ishsizlik toʻliq bandlikni tiklaydigan nominal ish haqining pasayishiga olib keladi. Demak, uzoq muddatda yalpi taklif egri chizigʻi vertikaldir. * Muqobil model har qanday iqtisodiyot qatʼiy kapital jihozlari va ishchi kuchini oʻz ichiga olgan koʻp sonli turli xil kirish turlarini oʻz ichiga oladi degan tushunchadan kelib chiqadi. Ikkala asosiy kirish turi ham ishsiz boʻlishi mumkin. Yuqoriga nishabli ''AS'' egri chizigʻi (1) baʼzi nominal kirish narxlari qisqa muddatda qatʼiy boʻlganligi va (2) mahsulot oshgani sayin, koʻproq va koʻproq ishlab chiqarish jarayonlari toʻsiqlarga duch kelganligi sababli yuzaga keladi. Talabning past darajalarida, qatʼiy kapital jihozlaridan toʻliq foydalanmaydigan koʻplab ishlab chiqarish jarayonlari mavjud. Shunday qilib, ishlab chiqarishni kamayib boruvchi qaytarilish darajasida koʻp qiyinchiliklarsiz oshirish mumkin va oʻrtacha narx darajasi oshirilgan ishlab chiqarishni oqlash uchun (agar umuman) koʻp koʻtarilishi shart emas. ''AS'' egri chizigʻi yassi hisoblanadi. Boshqa tomondan, talab yuqori boʻlganda, kam sonli ishlab chiqarish jarayonlari ishsiz qatʼiy kirishlarga ega. Shunday qilib, darboğazlar umumiydir. Talab va ishlab chiqarishning har qanday oshishi narxlarning oshishiga olib keladi. Shunday qilib, ''AS'' egri chizigʻi tik yoki vertikaldir. == Turli qamrovlar == Odatda yalpi taklifning narx darajasiga sezgirligining uchta muqobil darajasi mavjud. Ular: * ''Qisqa muddatli yalpi taklif'' (SRAS) — Qisqa muddat davomida firmalar bitta qatʼiy ishlab chiqarish omiliga (odatda kapital) ega boʻladilar va baʼzi omil kirish narxlari qattiqdir. Yuqoridagi diagrammadagi egri chiziqning yassi hududida koʻrinib turganidek, yalpi mahsulot taklifining miqdori narx darajasiga juda sezgir. * ''Uzoq muddatli yalpi taklif'' (LRAS) — Uzoq muddat davomida, makroiqtisodiy modelda faqat kapital, ishchi kuchi va texnologiya LRAS ga taʼsir qiladi, chunki bu nuqtada iqtisodiyotdagi hamma narsa optimal tarzda ishlatilmoqda deb taxmin qilinadi. Aksariyat vaziyatlarda LRAS statik deb qaraladi, chunki u uchtasi ichida eng sekin siljiydi. LRAS mukammal vertikal sifatida koʻrsatilgan, bu iqtisodchilarning yalpi talabdagi (AD) oʻzgarishlar iqtisodiyotning umumiy mahsulotiga faqat vaqtinchalik oʻzgarish koʻrsatadi degan ishonchini aks ettiradi. * ''Oʻrta muddatli yalpi taklif'' (MRAS) — SRAS va LRAS oʻrtasidagi oraliq sifatida, MRAS shakli yuqoriga nishablanadi va kapital hamda ishchi kuchidan foydalanish oʻzgarishi mumkin boʻlgandagi holatni aks ettiradi. Aniqrogʻi, oʻrta muddatli yalpi taklif uchta nazariy sababga koʻra shundaydir: qattiq ish haqi nazariyasi, qattiq narx nazariyasi va notoʻgʻri idrok nazariyasi. MRAS egri chizigʻining pozitsiyasiga kapital, ishchi kuchi, texnologiya va ish haqi stavkasi taʼsir qiladi. Standart yalpi taklif–yalpi talab modelida real mahsulot (Y) gorizontal oʻqda, narx darajasi ''P'' esa vertikal oʻqda chiziladi. Mahsulot va narx darajasi darajalari yalpi taklif egri chizigʻining pastga nishabli [[yalpi talab]] egri chizigʻi bilan kesishishi orqali aniqlanadi. == Maʼlumotlar == Buyuk Britaniyada yalpi taklif maʼlumotlari Milliy statistika boshqarmasining „''Kirish-chiqish taklifi va foydalanish jadvallari''“da nashr etiladi<ref>Office for National Statistics, [https://www.ons.gov.uk/economy/nationalaccounts/supplyandusetables/datasets/inputoutputsupplyandusetables Input–output supply and use tables], last published 29 October 2021, accessed 4 October 2022</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] oshfqyn782sc0p17orqd2pu2cc6vbiq 5987918 5987917 2026-04-10T14:38:02Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987918 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Aggregate supply.svg|thumb|right|400px]] '''Yalpi taklif''' — [[iqtisodiyot]]da har qanday mumkin boʻlgan narxlar darajasida ishlab chiqaruvchilar ishlab chiqarishga tayyor bolgan milliy ishlab chiqarishning real hajmi. == Tahlili == Yalpi mahsulot taklifi miqdori narx darajasi ''P'' oshgan sari nima uchun oshishi mumkinligining ikkita asosiy sababi bor, yaʼni ''AS'' egri chizigʻi nima uchun yuqoriga nishabli: * Qisqa muddatli ''AS'' egri chizigʻi nominal ish haqi stavkasi kabi baʼzi nominal oʻzgaruvchilar berilgan holda chiziladi, bu esa ''qisqa muddatda'' qatʼiy deb qabul qilinadi. Shunday qilib, yuqori narx darajasi ''P'' past real ish haqi stavkasini anglatadi va shuning uchun koʻproq mahsulot ishlab chiqarish uchun ragʻbatdir. Boshqa tomondan, neoklassik ''uzoq muddatda'' nominal ish haqi stavkasi iqtisodiy sharoitlarga qarab oʻzgaradi. Yuqori ishsizlik toʻliq bandlikni tiklaydigan nominal ish haqining pasayishiga olib keladi. Demak, uzoq muddatda yalpi taklif egri chizigʻi vertikaldir. * Muqobil model har qanday iqtisodiyot qatʼiy kapital jihozlari va ishchi kuchini oʻz ichiga olgan koʻp sonli turli xil kirish turlarini oʻz ichiga oladi degan tushunchadan kelib chiqadi. Ikkala asosiy kirish turi ham ishsiz boʻlishi mumkin. Yuqoriga nishabli ''AS'' egri chizigʻi (1) baʼzi nominal kirish narxlari qisqa muddatda qatʼiy boʻlganligi va (2) mahsulot oshgani sayin, koʻproq va koʻproq ishlab chiqarish jarayonlari toʻsiqlarga duch kelganligi sababli yuzaga keladi. Talabning past darajalarida, qatʼiy kapital jihozlaridan toʻliq foydalanmaydigan koʻplab ishlab chiqarish jarayonlari mavjud. Shunday qilib, ishlab chiqarishni kamayib boruvchi qaytarilish darajasida koʻp qiyinchiliklarsiz oshirish mumkin va oʻrtacha narx darajasi oshirilgan ishlab chiqarishni oqlash uchun (agar umuman) koʻp koʻtarilishi shart emas. ''AS'' egri chizigʻi yassi hisoblanadi. Boshqa tomondan, talab yuqori boʻlganda, kam sonli ishlab chiqarish jarayonlari ishsiz qatʼiy kirishlarga ega. Shunday qilib, darboğazlar umumiydir. Talab va ishlab chiqarishning har qanday oshishi narxlarning oshishiga olib keladi. Shunday qilib, ''AS'' egri chizigʻi tik yoki vertikaldir. == Turli qamrovlar == Odatda yalpi taklifning narx darajasiga sezgirligining uchta muqobil darajasi mavjud. Ular: * ''Qisqa muddatli yalpi taklif'' (SRAS) — Qisqa muddat davomida firmalar bitta qatʼiy ishlab chiqarish omiliga (odatda kapital) ega boʻladilar va baʼzi omil kirish narxlari qattiqdir. Yuqoridagi diagrammadagi egri chiziqning yassi hududida koʻrinib turganidek, yalpi mahsulot taklifining miqdori narx darajasiga juda sezgir. * ''Uzoq muddatli yalpi taklif'' (LRAS) — Uzoq muddat davomida, makroiqtisodiy modelda faqat kapital, ishchi kuchi va texnologiya LRAS ga taʼsir qiladi, chunki bu nuqtada iqtisodiyotdagi hamma narsa optimal tarzda ishlatilmoqda deb taxmin qilinadi. Aksariyat vaziyatlarda LRAS statik deb qaraladi, chunki u uchtasi ichida eng sekin siljiydi. LRAS mukammal vertikal sifatida koʻrsatilgan, bu iqtisodchilarning yalpi talabdagi (AD) oʻzgarishlar iqtisodiyotning umumiy mahsulotiga faqat vaqtinchalik oʻzgarish koʻrsatadi degan ishonchini aks ettiradi. * ''Oʻrta muddatli yalpi taklif'' (MRAS) — SRAS va LRAS oʻrtasidagi oraliq sifatida, MRAS shakli yuqoriga nishablanadi va kapital hamda ishchi kuchidan foydalanish oʻzgarishi mumkin boʻlgandagi holatni aks ettiradi. Aniqrogʻi, oʻrta muddatli yalpi taklif uchta nazariy sababga koʻra shundaydir: qattiq ish haqi nazariyasi, qattiq narx nazariyasi va notoʻgʻri idrok nazariyasi. MRAS egri chizigʻining pozitsiyasiga kapital, ishchi kuchi, texnologiya va ish haqi stavkasi taʼsir qiladi. Standart yalpi taklif–yalpi talab modelida real mahsulot (Y) gorizontal oʻqda, narx darajasi ''P'' esa vertikal oʻqda chiziladi. Mahsulot va narx darajasi darajalari yalpi taklif egri chizigʻining pastga nishabli [[yalpi talab]] egri chizigʻi bilan kesishishi orqali aniqlanadi. == Maʼlumotlar == Buyuk Britaniyada yalpi taklif maʼlumotlari Milliy statistika boshqarmasining „''Kirish-chiqish taklifi va foydalanish jadvallari''“da nashr etiladi<ref>Office for National Statistics, [https://www.ons.gov.uk/economy/nationalaccounts/supplyandusetables/datasets/inputoutputsupplyandusetables Input–output supply and use tables], last published 29 October 2021, accessed 4 October 2022</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] alpjyjrvrq6wtrjlsxclj2xweyaalnz Modul:Transclusion count/data/H 828 703201 5988317 5973805 2026-04-11T03:00:34Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 5988317 Scribunto text/plain return { ["Hlist/styles.css"] = 260000, ["Hello"] = 70000, ["Hidden"] = 10000, ["Hidden begin"] = 10000, ["Hidden end"] = 10000, ["Hujjat"] = 9000, ["Hujjat/docspace"] = 9000, ["Hujjat/end box"] = 9000, ["Hujjat/end box2"] = 9000, ["Hujjat/start box"] = 9000, ["Hujjat/start box2"] = 9000, ["Hujjat/template page"] = 9000, ["Hide in print"] = 8000, ["Hindiston-geo-stub"] = 6000, ["Hindiston loyihasi"] = 5000, ["Hujjat ostsahifasi"] = 3000, ["Height"] = 2000, ["Historical populations"] = 2000, ["Hlist"] = 2000, ["Modul:Historical populations"] = 2000, ["Hindiston bayrogʻi"] = 1000, ["Modul:HTMLDecode"] = 1000, ["Hatnote"] = 800, ["Harvard citation no brackets"] = 700, ["Harbiy arbob bilgiqutisi"] = 600, ["Haute-Garonne departamenti kommunalari"] = 600, ["Haute-Saône departamenti kommunalari"] = 500, } 8x8it5y2ro4dw9ekede55lpj157na6d Jamshid Xoʻjayev 0 709739 5988588 5580269 2026-04-11T11:55:27Z ~2026-21157-84 257977 Уточнение данных 5988588 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi |ismi=Jamshid Xo'jayev |tasvir=[[File:Jamshid Khodjaev.jpg|230px]] |lavozimi=Oʻzbekiston Respublikasi tashqi savdo vaziri |oʻtmishdoshi=[[Sardor Umrzoqov]] |boshlanish davri= [[2022-yil]] [[16-iyul]]dan |premyer=[[Abdulla Oripov (siyosatchi)]] |prezident=[[Shavkat Mirziyoyev]] |boshlanish davri_2=[[2017-yil]] [[1-noyabr]]dan |tugash davri_2=[[2019-yil]] [[28-yanvar]]gacha |premyer_2=[[Abdulla Oripov (siyosatchi)]] |prezident_2=[[Shavkat Mirziyoyev]] |oʻtmishdoshi_2=[[Elyor Gʻaniyev]] |vorisi_2=[[Sardor Umrzoqov]] |lavozimi_3=[[Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi|Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vaziri]] |oʻtmishdoshi_3=[[Bahodir Yusupov]] |vorisi_3=[[Aziz Voitov]] |boshlanish davri_3= [[2019-yil]] [[28-yanvar]]dan |tugash davri_3=[[2022-yil]] [[16-iyul]]gacha |premyer_3=[[Abdulla Oripov (siyosatchi)]] |prezident_3=[[Shavkat Mirziyoyev]] |lavozimi_4 = [[Oʻzbekiston Bosh vaziri]]ning oʻrinbosari |boshlanish davri_4 = [[2022-yil]] [[16-iyul]]<ref name="kun.uz">https://kun.uz/uz/news/2022/07/16/jamshid-xojayev-tashqi-savdo-vaziri-lavozimiga-qaytdi</ref> |tugash davri_4= |prezident_4 = [[Shavkat Mirziyoyev]] |premyer_4 = [[Abdulla Oripov (siyosatchi)]] |bayroq = Flag_of_Uzbekistan.svg |bayroq_3 = Flag_of_Uzbekistan.svg |bayroq_4 = Flag_of_Uzbekistan.svg |bayroq_5 = Flag_of_Uzbekistan.svg |bayroq_6 = Flag_of_Uzbekistan.svg |bayroq2=Emblem of Uzbekistan.svg |bayroq2_3=Emblem of Uzbekistan.svg |bayroq2_4=Emblem of Uzbekistan.svg |bayroq2_5=Emblem of Uzbekistan.svg |bayroq2_6=Emblem of Uzbekistan.svg |tavallud sanasi={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1979|3|3}} |tavallud joyi={{TavalludJoyi|Qoʻqon}}, [[Fargʻona viloyati]], [[OʻzSSR]] |maʼlumoti = [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]]<br />Birmingem universiteti |mukofotlari ={{Mehnat shuhrati ordeni}} }} ''Ushbu maqola iqtisodchi haqida. Pedagog haqida [[Jamshid Xoʻjayev (pedagog)]] maqolasiga qarang.'' '''Jamshid Abduxakimovich Xodjayev''' (1979-yil, [[Fargʻona viloyati]],Qo‘qon shahrida tug‘ilgan) – oʻzbek moliyachisi va davlat arbobi. 2022-yil 30-dekabrdan buyon '''O‘zbekiston Respublikasi investitsiyalar va tashqi iqtisodiy aloqalar masalalari bo‘yicha Bosh vazir o‘rinbosari lavozimida faoliyat yuritadi.'''<ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=https://miit.uz/ru/news/xodjayev-jamshid-abduhakimovich-ozbekiston-respublikasi-bosh-vazirining-investitsiyalar-tashqi-iqtisodiy-aloqalar-va-turizm-masalalari-boyicha-orinbosari-etib-tayinlandi |sarlavha=Жамшид Ходжаев одобрен на должность вице-премьера |muallif=miit.uz |ish=miit.uz |sana=30.12.2022}}</ref><ref>{{Veb manbasi |til=Русский |url=https://mift.uz/ru/news/zhamshid-hodzhaev-vozglavil-ministerstvo-investitsij-i-vneshnej-torgovli17072022 |sarlavha=Жамшид Ходжаев возглавил Министерство инвестиций и внешней торговли |muallif=Министерство инвестиций и внешней торговли Республики Узбекистан |ish=Министерство инвестиций и внешней торговли Республики Узбекистан |sana=17.07.2022 |nashriyot=https://mift.uz/ru |qaralgan sana=2023-06-11 |arxivsana=2022-07-17 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220717120340/https://mift.uz/ru/news/zhamshid-hodzhaev-vozglavil-ministerstvo-investitsij-i-vneshnej-torgovli17072022 }}</ref>. 2024-yilda u “Mehnat shuhrati” ordeni bilan taqdirlangan. == Biografiyasi == Jamshid Xoʻjayev 1979-yilda [[Fargʻona viloyati]] [[Qoʻqon]] shahrida tavallud topgan. === Taʼlimi === 2000-yilda [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti|Toshkent davlat iqtisodiyot universitetini]] tamomlagan. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tashabbusi bilan iqtidorli talabalar uchun tashkil etilgan [[Umid jamgʻarmasi|"Umid" jamgʻarmasi]] stipendiyasi sohibi. 2002-yilda [[Yevropa]] davlat boshqaruvi institutini (EIPA) tamomlagan, shundan soʻng 2003-yilda [[Birmingem]] universitetida ([[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]]) xalqaro iqtisodiy munosabatlar, davlat boshqaruvi boʻyicha magistrlik darajasini olgan. Ixtisosligi – xalqaro iqtisodiy munosabatlar, davlat boshqaruvi Commerzbank ([[Germaniya]]), [[Xalqaro valyuta jamgʻarmasi|IMF]] ([[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]]), Standard Bank ([[Janubiy Afrika Respublikasi|Janubiy Afrika]]), [[JPMorgan Chase]] (AQSh), Bank of Russia (RF), Natixis ([[Fransiya]]), KB Kookmin, ([[Janubiy Koreya]]), [[DBS Bank Limited|DBS]] ([[Singapur]]), Credit Suisse ([[Shveysariya]]) va boshqa koʻplab tashkilotlarning bir qator xorijiy treninglari va malaka oshirish kurslarini tamomlagan. === Mehnat faoliyati === Mehnat faoliyatini 2000-yilda Oʻzbek xalqaro banki „Oʻzprivatbank“ 2-toifali mutaxassisi lavozimidan boshlagan. 2003- 2017-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boʻlim boshligʻi, departament direktori, 2017-yilda <nowiki/>[[Oʻzbekiston milliy banki|Oʻzbekiston milliy banki]] raisining birinchi oʻrinbosari lavozimida ishlab, gʻaznachilik, tashqi iqtisodiy faoliyat, axborot texnologiyalari, loyihalarni moliyalashtirish va boshqa boʻlimlarga rahbarlik qilgan. 2017-yil avgust oyida – Hisob palatasi raisining birinchi oʻrinbosari – [[Davlat byudjeti]] tushumlarining toʻliqligini nazorat qilish inspeksiyasi boshligʻi lavozimida xizmat qilgan<ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=https://www.gazeta.uz/ru/2019/01/28/agro/ |sarlavha=Жамшид Ходжаев возглавил Министерство сельского хозяйства |ish=Газета.uz |sana=2019-01-28 |qaralgan sana=2021-03-31}}</ref>. 2017-yildan 2019-yilgacha – Oʻzbekiston Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vaziri. 2019-yil 28-yanvardan – 2022-yil 16-iyulgacha Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vaziri. 2020-yil noyabr oyidan – FAO Yevropa va Markaziy Osiyo mintaqaviy konferensiyasi 32-sessiyasi raisi. 2020-yil dekabrdan 2022-yil may oyigacha – Mustaqil Davlatlar Ittifoqi (MDH AIC) agrosanoat majmuasi boʻyicha hukumatlararo kengash raisi<ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=https://tcicc.uz/32-ya-sessiya-regionalnoj-konferenczii-fao-po-evrope-2-4-noyabrya-2020-g |sarlavha=32-я сессия Региональной конференции ФАО по Европе 2-4 ноября 2020 г. |ish=Tashkent city - Congress centre |qaralgan sana=2023-06-11 |arxivsana=2021-04-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210428132721/https://tcicc.uz/32-ya-sessiya-regionalnoj-konferenczii-fao-po-evrope-2-4-noyabrya-2020-g/ }}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=UzDaily |date=16/05/2022 |title=Европа и Центральная Азия обязуются обеспечить продовольственную безопасность, устойчивость и инклюзивность агропродовольственных систем |work=UzDaily |url=https://uzdaily.uz/ru/post/68951}}</ref>. 2021-yil 10-sentyabrdan Toshkent davlat agrar universiteti rektori vazifasini bajaruvchi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=газета.uz |date=11 сентября 2021, 18:15 |title=Жамшид Ходжаев стал врио ректора Аграрного университета |work=газета.uz |url=https://www.gazeta.uz/ru/2021/09/11/agrar-university}}</ref> lavozimlarida xizmat koʻrsatgan. 2020-yil 1-sentyabrda – Xoʻjayevning nomzodi [[Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasi]] siyosiy kengashi aʼzosi sifatida tasdiqlangan<ref>https://uzlidep.uz/ru/</ref>. 2022-yil 17-iyuldan 30-dekabrgacha – Bosh vazirning investitsiyalar va tashqi iqtisodiy masalalari boʻyicha oʻrinbosari – investitsiyalar va tashqi savdo vaziri. Uning bevosita ishtirokida xalqaro moliya va tovar bozorlaridagi 17 ta yetakchi jahon banklari, jumladan, AQSH, Fransiya, Shveysariya, Yaponiya, Singapur, Janubiy Koreya va boshqa davlatlar banklari bilan hamkorlik aloqalari oʻrnatilgan, shuningdek, eng yirik axborot va [[Reuters|"Reuters"]] va [[Blomberg|"Bloomberg"]] analitik kompaniyalariga ham rahbarlik qilgan. Bank tizimida 2000-yildan beri faoliyat yuritib kelmoqda. Oʻzbekiston Markaziy bankidagi 14 yillik mehnat faoliyatining 8 yili davomida ushbu bankda rahbar lavozimida ishlagan. Xoʻjayev rahbarligida jahonning yetakchi davlatlari (Yaponiya, Janubiy Koreya, Yevropa davlatlari) ilgʻor tajribalari asosida mamlakatimiz oltin-valyuta zaxiralarini samarali boshqarish boʻyicha ishlar, xalqaro bozorlarni kundalik monitoring qilish mexanizmi va jahonning bir qator yetakchi banklari bilan hamkorlik ishlari yoʻlga qoʻyilgan. Xoʻjayev Oʻzbekiston Respublikasi Tiklanish va taraqqiyot jamgʻarmasini tashkil etish, uning faoliyatini tartibga solishning toʻliq meʼyoriy-huquqiy bazasini ishlab chiqish, shuningdek, jamgʻarmaning resurs bazasini yanada mustahkamlash boʻyicha takliflar ishlab chiqishda ham bevosita ishtirok etgan. == Mukofotlari == [[2024-yil]] [[24-avgust]]da [[Mehnat shuhrati ordeni]] bilan mukofotlangan<ref>{{cite web|url=https://president.uz/uz/lists/view/7491|title=Ўзбекистон Республикаси мустақиллигининг ўттиз уч йиллиги муносабати билан давлат хизматчилари ҳамда ишлаб чиқариш ва ижтимоий-иқтисодий соҳалар ходимларидан бир гуруҳини мукофотлаш тўғрисида}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Xoʻjayev, Jamshid}} {{Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining shaxsiy tarkibi}} [[Turkum:Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti bitiruvchilari]] hjc7cogwyx1hse9z3c8grfjb116ygsf 5988592 5988588 2026-04-11T11:58:44Z ~2026-21157-84 257977 /* Biografiyasi */ 5988592 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi |ismi=Jamshid Xo'jayev |tasvir=[[File:Jamshid Khodjaev.jpg|230px]] |lavozimi=Oʻzbekiston Respublikasi tashqi savdo vaziri |oʻtmishdoshi=[[Sardor Umrzoqov]] |boshlanish davri= [[2022-yil]] [[16-iyul]]dan |premyer=[[Abdulla Oripov (siyosatchi)]] |prezident=[[Shavkat Mirziyoyev]] |boshlanish davri_2=[[2017-yil]] [[1-noyabr]]dan |tugash davri_2=[[2019-yil]] [[28-yanvar]]gacha |premyer_2=[[Abdulla Oripov (siyosatchi)]] |prezident_2=[[Shavkat Mirziyoyev]] |oʻtmishdoshi_2=[[Elyor Gʻaniyev]] |vorisi_2=[[Sardor Umrzoqov]] |lavozimi_3=[[Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi|Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vaziri]] |oʻtmishdoshi_3=[[Bahodir Yusupov]] |vorisi_3=[[Aziz Voitov]] |boshlanish davri_3= [[2019-yil]] [[28-yanvar]]dan |tugash davri_3=[[2022-yil]] [[16-iyul]]gacha |premyer_3=[[Abdulla Oripov (siyosatchi)]] |prezident_3=[[Shavkat Mirziyoyev]] |lavozimi_4 = [[Oʻzbekiston Bosh vaziri]]ning oʻrinbosari |boshlanish davri_4 = [[2022-yil]] [[16-iyul]]<ref name="kun.uz">https://kun.uz/uz/news/2022/07/16/jamshid-xojayev-tashqi-savdo-vaziri-lavozimiga-qaytdi</ref> |tugash davri_4= |prezident_4 = [[Shavkat Mirziyoyev]] |premyer_4 = [[Abdulla Oripov (siyosatchi)]] |bayroq = Flag_of_Uzbekistan.svg |bayroq_3 = Flag_of_Uzbekistan.svg |bayroq_4 = Flag_of_Uzbekistan.svg |bayroq_5 = Flag_of_Uzbekistan.svg |bayroq_6 = Flag_of_Uzbekistan.svg |bayroq2=Emblem of Uzbekistan.svg |bayroq2_3=Emblem of Uzbekistan.svg |bayroq2_4=Emblem of Uzbekistan.svg |bayroq2_5=Emblem of Uzbekistan.svg |bayroq2_6=Emblem of Uzbekistan.svg |tavallud sanasi={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1979|3|3}} |tavallud joyi={{TavalludJoyi|Qoʻqon}}, [[Fargʻona viloyati]], [[OʻzSSR]] |maʼlumoti = [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]]<br />Birmingem universiteti |mukofotlari ={{Mehnat shuhrati ordeni}} }} ''Ushbu maqola iqtisodchi haqida. Pedagog haqida [[Jamshid Xoʻjayev (pedagog)]] maqolasiga qarang.'' '''Jamshid Abduxakimovich Xodjayev''' (1979-yil, [[Fargʻona viloyati]],Qo‘qon shahrida tug‘ilgan) – oʻzbek moliyachisi va davlat arbobi. 2022-yil 30-dekabrdan buyon '''O‘zbekiston Respublikasi investitsiyalar va tashqi iqtisodiy aloqalar masalalari bo‘yicha Bosh vazir o‘rinbosari lavozimida faoliyat yuritadi.'''<ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=https://miit.uz/ru/news/xodjayev-jamshid-abduhakimovich-ozbekiston-respublikasi-bosh-vazirining-investitsiyalar-tashqi-iqtisodiy-aloqalar-va-turizm-masalalari-boyicha-orinbosari-etib-tayinlandi |sarlavha=Жамшид Ходжаев одобрен на должность вице-премьера |muallif=miit.uz |ish=miit.uz |sana=30.12.2022}}</ref><ref>{{Veb manbasi |til=Русский |url=https://mift.uz/ru/news/zhamshid-hodzhaev-vozglavil-ministerstvo-investitsij-i-vneshnej-torgovli17072022 |sarlavha=Жамшид Ходжаев возглавил Министерство инвестиций и внешней торговли |muallif=Министерство инвестиций и внешней торговли Республики Узбекистан |ish=Министерство инвестиций и внешней торговли Республики Узбекистан |sana=17.07.2022 |nashriyot=https://mift.uz/ru |qaralgan sana=2023-06-11 |arxivsana=2022-07-17 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220717120340/https://mift.uz/ru/news/zhamshid-hodzhaev-vozglavil-ministerstvo-investitsij-i-vneshnej-torgovli17072022 }}</ref>. 2024-yilda u “Mehnat shuhrati” ordeni bilan taqdirlangan. == Biografiyasi == Jamshid Xoʻjayev 1979-yilda [[Fargʻona viloyati]] [[Qoʻqon]] shahrida tavallud topgan. === Taʼlimi === 2000-yilda [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti|Toshkent davlat iqtisodiyot universitetini]] tamomlagan. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tashabbusi bilan iqtidorli talabalar uchun tashkil etilgan [[Umid jamgʻarmasi|"Umid" jamgʻarmasi]] stipendiyasi sohibi. 2002-yilda [[Yevropa]] davlat boshqaruvi institutini (EIPA) tamomlagan, shundan soʻng 2003-yilda [[Birmingem]] universitetida ([[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]]) xalqaro iqtisodiy munosabatlar, davlat boshqaruvi boʻyicha magistrlik darajasini olgan. Ixtisosligi – xalqaro iqtisodiy munosabatlar, davlat boshqaruvi Commerzbank ([[Germaniya]]), [[Xalqaro valyuta jamgʻarmasi|IMF]] ([[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]]), Standard Bank ([[Janubiy Afrika Respublikasi|Janubiy Afrika]]), [[JPMorgan Chase]] (AQSh), Bank of Russia (RF), Natixis ([[Fransiya]]), KB Kookmin, ([[Janubiy Koreya]]), [[DBS Bank Limited|DBS]] ([[Singapur]]), Credit Suisse ([[Shveysariya]]) va boshqa koʻplab tashkilotlarning bir qator xorijiy treninglari va malaka oshirish kurslarini tamomlagan. === Mehnat faoliyati === 2000-yildan O‘zbekiston bank tizimida ishlagan. Turli yillarda "O‘zprivatbank," Markaziy bank, shuningdek, O‘zbekiston Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy bankida faoliyat yuritgan. 2017-yilda Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy banki boshqaruvi raisining birinchi o‘rinbosari bo‘lgan (manbalar: UzReport, CA Trade Forum). 2017-yil avgust oyida – Hisob palatasi raisining birinchi oʻrinbosari – [[Davlat byudjeti]] tushumlarining toʻliqligini nazorat qilish inspeksiyasi boshligʻi lavozimida xizmat qilgan<ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=https://www.gazeta.uz/ru/2019/01/28/agro/ |sarlavha=Жамшид Ходжаев возглавил Министерство сельского хозяйства |ish=Газета.uz |sana=2019-01-28 |qaralgan sana=2021-03-31}}</ref>. 2017-yildan 2019-yilgacha – Oʻzbekiston Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vaziri. 2019-yil 28-yanvardan – 2022-yil 16-iyulgacha Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vaziri. 2020-yil noyabr oyidan – FAO Yevropa va Markaziy Osiyo mintaqaviy konferensiyasi 32-sessiyasi raisi. 2020-yil dekabrdan 2022-yil may oyigacha – Mustaqil Davlatlar Ittifoqi (MDH AIC) agrosanoat majmuasi boʻyicha hukumatlararo kengash raisi<ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=https://tcicc.uz/32-ya-sessiya-regionalnoj-konferenczii-fao-po-evrope-2-4-noyabrya-2020-g |sarlavha=32-я сессия Региональной конференции ФАО по Европе 2-4 ноября 2020 г. |ish=Tashkent city - Congress centre |qaralgan sana=2023-06-11 |arxivsana=2021-04-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210428132721/https://tcicc.uz/32-ya-sessiya-regionalnoj-konferenczii-fao-po-evrope-2-4-noyabrya-2020-g/ }}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=UzDaily |date=16/05/2022 |title=Европа и Центральная Азия обязуются обеспечить продовольственную безопасность, устойчивость и инклюзивность агропродовольственных систем |work=UzDaily |url=https://uzdaily.uz/ru/post/68951}}</ref>. 2021-yil 10-sentyabrdan Toshkent davlat agrar universiteti rektori vazifasini bajaruvchi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=газета.uz |date=11 сентября 2021, 18:15 |title=Жамшид Ходжаев стал врио ректора Аграрного университета |work=газета.uz |url=https://www.gazeta.uz/ru/2021/09/11/agrar-university}}</ref> lavozimlarida xizmat koʻrsatgan. 2020-yil 1-sentyabrda – Xoʻjayevning nomzodi [[Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasi]] siyosiy kengashi aʼzosi sifatida tasdiqlangan<ref>https://uzlidep.uz/ru/</ref>. 2022-yil 17-iyuldan 30-dekabrgacha – Bosh vazirning investitsiyalar va tashqi iqtisodiy masalalari boʻyicha oʻrinbosari – investitsiyalar va tashqi savdo vaziri. Uning bevosita ishtirokida xalqaro moliya va tovar bozorlaridagi 17 ta yetakchi jahon banklari, jumladan, AQSH, Fransiya, Shveysariya, Yaponiya, Singapur, Janubiy Koreya va boshqa davlatlar banklari bilan hamkorlik aloqalari oʻrnatilgan, shuningdek, eng yirik axborot va [[Reuters|"Reuters"]] va [[Blomberg|"Bloomberg"]] analitik kompaniyalariga ham rahbarlik qilgan. Bank tizimida 2000-yildan beri faoliyat yuritib kelmoqda. Oʻzbekiston Markaziy bankidagi 14 yillik mehnat faoliyatining 8 yili davomida ushbu bankda rahbar lavozimida ishlagan. Xoʻjayev rahbarligida jahonning yetakchi davlatlari (Yaponiya, Janubiy Koreya, Yevropa davlatlari) ilgʻor tajribalari asosida mamlakatimiz oltin-valyuta zaxiralarini samarali boshqarish boʻyicha ishlar, xalqaro bozorlarni kundalik monitoring qilish mexanizmi va jahonning bir qator yetakchi banklari bilan hamkorlik ishlari yoʻlga qoʻyilgan. Xoʻjayev Oʻzbekiston Respublikasi Tiklanish va taraqqiyot jamgʻarmasini tashkil etish, uning faoliyatini tartibga solishning toʻliq meʼyoriy-huquqiy bazasini ishlab chiqish, shuningdek, jamgʻarmaning resurs bazasini yanada mustahkamlash boʻyicha takliflar ishlab chiqishda ham bevosita ishtirok etgan. == Mukofotlari == [[2024-yil]] [[24-avgust]]da [[Mehnat shuhrati ordeni]] bilan mukofotlangan<ref>{{cite web|url=https://president.uz/uz/lists/view/7491|title=Ўзбекистон Республикаси мустақиллигининг ўттиз уч йиллиги муносабати билан давлат хизматчилари ҳамда ишлаб чиқариш ва ижтимоий-иқтисодий соҳалар ходимларидан бир гуруҳини мукофотлаш тўғрисида}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Xoʻjayev, Jamshid}} {{Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining shaxsiy tarkibi}} [[Turkum:Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti bitiruvchilari]] l3491scptxa8f413u474t8i97hby0zu Aktivizm 0 712183 5988566 5975525 2026-04-11T10:49:56Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5988566 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Barricade18March1871.jpg|thumb|[[Parij kommunasi]]dagi [[barrikada]] (1871-yil, mart)]] [[Fayl:1963_march_on_washington.jpg|thumb|Fuqarolik huquqlari aktivistlari 1963-yilning avgust oyida fuqarolik huquqlari harakati paytida ish va erkinlik uchun [[Vashington (shahar)|Vashingtondagi]] [[Marsh|marshda]] ishtirok etishmoqda]] [[Fayl:Leffler_-_WomensLib1970_WashingtonDC.jpg|thumb|Vashingtonda [[ayollar huquqlari harakati]] marshi (1970-yil, avgust)]] '''Aktivizm''' jamiyatda ijobiy oʻzgarishlarni amalga oshirish istagi bilan [[ijtimoiy]], [[Siyosat|siyosiy]], [[iqtisod]]iy yoki [[Ekologiya|atrof-muhit]]ga doir [[islohot]]larni ilgari surishga qaratilgan saʼy-harakatlardir. Aktivizmning turli shakllari mavjud boʻlib, bularga misol qilib [[mandat]] yaratish (jumladan, gazetalarga xat yuborish), saylangan mansabdor shaxslarga [[petitsiya]] yoʻllash, siyosiy kampaniya yuritish yoki unga hissa qoʻshish, turli bizneslarga imtiyozli ravishda homiylik qilish (yoki [[boykot]] qilish), [[Miting|mitinglar]], [[Ochlik eʼlon qilish|ochlik eʼlon qilish]], ish tashlashlarni keltirib oʻtish mumkin. Aktivizm bilan shugʻullanuvchi kishilar ''aktivistlar'' va ''aktivistkalar'' deb ataladi. Aktivizm va [[pragmatizm]] oqimi bir-biriga juda oʻxshash boʻlib, ularni farqlash muhim hisoblanadi. Aktivizm harakatlari har kuni turli yoʻllar bilan amalga oshirilishi mumkin, jumladan, sanʼat asarlari yaratish ([[artivizm]]), kompyuter tizimini buzish ([[xaktivizm]]) yoki shunchaki nimagadir pul sarflash (iqtisodiy aktivizm) ham aktivizmning turlariga misol boʻla oladi. Korxona ishchilarining ekspluatatsiya qilishiga norozilik bildirish sifatida kompaniyadan kiyim-kechak yoki boshqa tovarlar sotib olishdan bosh tortishni ham aktivizm namunasi deyish mumkin. Biroq eng koʻzga koʻringan va taʼsirchan kuchga ega boʻlgan aktivizm shakllari koʻpincha jamoaviy harakatlar koʻrinishida boʻladi<ref>{{Kitob manbasi |title=Power in Movement: Social Movements and Contentious Politics |last=Tarrow |first=Sidney |date=1998 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9781139076807 |edition=2nd |location=Cambridge, UK |oclc=727948411 |url=https://archive.org/details/powerinmovements0000tarr}}</ref>. Maqsadli, uyushgan va maʼlum vaqt davomida barqaror boʻlgan jamoaviy harakatlar ijtimoiy harakat hisoblanadi<ref name=":0">{{Kitob manbasi |title=The Social Movements Reader: Cases and Concepts |last=Goodwin |first=Jeff |publisher=Wiley-Blackwell |year=2009 |isbn=9781405187640 |edition=2nd |url=https://archive.org/details/socialmovementsr2edunse}}</ref>. Qadimdan aktivistlar xabarlar tarqatish yoki ularni targʻib qilish hamda oʻquvchilarni oʻz ishlarining adolatliligiga ishontirish maqsadida turli adabiyotlar, jumladan, [[Risola|risolalardan]] foydalanganlar. Olib borilgan bir qancha tadqiqoqtlar shuni koʻrsatadiki, zamonaviy aktivizm guruhlari siyosatni texnologiya bilan uygʻunlashtirgan holda fuqarolar faolligini oshirish va jamoaviy harakatlarni osonlashtirish maqsadida ijtimoiy mediadan qanday foydalanish lozimligini oʻrganishga kirishdi<ref name="Advocacy 2.0">{{Cite journal|last=Obar|first1=Jonathan|title=Advocacy 2.0: An Analysis of How Advocacy Groups in the United States Perceive and Use Social Media as Tools for Facilitating Civic Engagement and Collective Action|journal=Journal of Information Policy|year=2012|volume=2|pages=1–25|doi=10.5325/jinfopoli.2.2012.1|ssrn=1956352|display-authors=etal}}</ref><ref name="Obar">{{Cite journal|last=Obar|first1=Jonathan|title=Canadian Advocacy 2.0: A Study of Social Media Use by Social Movement Groups and Activists in Canada|journal=Canadian Journal of Communication|year=2014|ssrn=2254742|doi=10.22230/cjc.2014v39n2a2678|volume=39}}</ref>. Aktivistlar, asosan, ikki guruhga – chap qanot va oʻng qanot onlayn aktivistlariga boʻlinadi. Ular faoliyatlari davomida turli xil usullardan foydalanadilar. [[Hashtag aktivizm|Hashtag aktivizmi]] va oflayn protest chap qanot aktivistlarda koʻproq uchraydi. Partizan [[ommaviy axborot vositalari]] bilan strategik ishlash, muqobil platformalarga oʻtish va asosiy ommaviy axborot vositalarini [[manipulyatsiya]] qilish esa oʻng qanot aktivistlari orasida keng tarqalgan<ref name=":3">{{Cite journal|last=Freelon|first1=Deen|last2=Marwick|first2=Alice|last3=Kreiss|first3=Daniel|date=2020-09-04|title=False equivalencies: Online activism from left to right|url=https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.abb2428|journal=Science|volume=369|issue=6508|pages=1197–1201|language=EN|doi=10.1126/science.abb2428|pmid=32883863|bibcode=2020Sci...369.1197F|access-date=27 January 2022|archivedate=21 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211021142705/https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.abb2428}}</ref>. Bundan tashqari, fan va akademiyada chap qanot aktivizmining kuchayishi konservativlarning fanga boʻlgan ishonchini kamaytirishi mumkin<ref name=":5">{{Cite journal|last=Ince|first1=Jelani|last2=Finlay|first2=Brandon M.|last3=Rojas|first3=Fabio|year=2018|title=College campus activism: Distinguishing between liberal reformers and conservative crusaders|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/soc4.12603|journal=Sociology Compass|language=en|volume=12|issue=9|pages=e12603|doi=10.1111/soc4.12603|issn=1751-9020|access-date=27 January 2022|archivedate=27 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220127120320/https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/soc4.12603}}</ref>. Bundan tashqari, aktivizm va [[Terrorizm|terrorizmni]] ham bir-biri bilan adashtirib yubormaslik muhim ahamiyat kasb etadi, aynan shuning uchun ham ular oʻrtasidagi mavjud farq „nozik chiziq“ deya taʼriflanadi<ref>{{Kitob manbasi |first=Carol |last=Bohmer |url=http://worldcat.org/oclc/743396687 |title=Rejecting refugees: political asylum in the 21st century |date=2010 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-77375-1 |pages=258 |oclc=743396687}}</ref>. == Tarixi == [[Burjuaziya]] [[Jamiyat|jamiyati]] rivojlanishi davrida, [[Birinchi jahon urushi]] boshlanguniga qadar aktivizm [[Adabiyot|adabiy]] va ijtimoiy harakat sifatida dastlab [[Germaniya imperiyasi|Germaniya imperiyasida]], keyinchalik esa boshqa Gʻarb mamlakatlarida paydo boʻla boshlagan<ref>{{ВТ-БСЭ1|Барта, Александр}}</ref><ref name="автоссылка1">{{ВТ-БСЭ1|Активизм}}</ref>. == Aktivizm tushunchalari == ''Onlayn etimologiya lugʻatida'' [[Ingliz tili|inglizcha]] „activism“ va „activist“ atamalari mos ravishda 1920<ref>{{OEtymD|activism|accessdate=17 December 2015}}</ref> yoki 1915-yillardan<ref>{{OEtymD|activist|accessdate=17 December 2015}}</ref> keyin siyosiy maʼnoda ishlatilgan boʻlishi mumkinligi qayd etilgan. Aktivizm soʻzining kelib chiqish tarixi bundan ancha yillar muqaddam jamoaviy<ref>{{Kitob manbasi |title=Introduction to the Science of Sociology |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.107514 |last=Park |first=Robert |publisher=University of Chicago Press |year=1921 |location=Chicago}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=Social Theory and Social Structure |last=Merton |first=Robert |publisher=Free Press |year=1945 |location=New York}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=The True Believer: Thoughts on the Nature of Mass Movements |url=https://archive.org/details/truebeliever0000eric |last=Hoffer |first=Eric |publisher=Harper & Row |year=1951 |location=New York}}</ref> va ijtimoiy harakatlar toʻgʻrisida bildirib oʻtilgan ayrim tushunchalarga borib taqaladi<ref>{{Kitob manbasi |title=The Structure of Social Action |last=Parsons |first=Talcott |publisher=Free Press |year=1937 |location=New York}}</ref>. 1969-yillarning oxirida aktivizm soʻzi oʻzining siyosiy maʼnosidan qatʼi nazar, „biror harakatni aniq qaror va kuch bilan amalga oshirish siyosati yoki amaliyoti“ deb taʼriflangan boʻlsa, ''ijtimoiy harakat'' atamasi esa „ijtimoiy sharoitlarni yaxshilash uchun guruhlar tomonidan uyushtirilgan harakatlar“ deya izohlangan. 1960-yillarda [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Amerika Qoʻshma Shtatlarida]] „yangi ijtimoiy harakatlar“ avj olganidan soʻng, norozilik yoki murojaatlarning oqilona va maqbul demokratik varianti sifatida aktivizmning yangi tushunchasi paydo boʻldi<ref>{{Kitob manbasi |title=The Logic of Collective Action: Public Goods and the Theory of Groups |url=https://archive.org/details/logicofcollectiv0124olso |last=Olson |first=Mancur |publisher=Harvard University Press |year=1965 |location=Cambridge, Mass.}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=The Strategy of Social Protest |last=Gamson |first=William A. |publisher=Dorsey Press |year=1975 |isbn=9780256016840 |location=Homewood, IL |url=https://archive.org/details/strategyofsocial0000gams}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=From Mobilization to Revolution |url=https://archive.org/details/frommobilization00till |last=Tilly |first=Charles |publisher=Addison-Wesley |year=1978 |location=Reading, Mass. |isbn=9780201075717}}</ref>. Tarixda uyushgan yoki birlashgan holda norozilik bildirish va qoʻzgʻolon uyushtirishning ilk koʻrinishi miloddan avvalgi I asrda [[Rim imperiyasi|Rim imperiyasida]] sobiq gladiator [[Spartak]] boshchiligida 6000 nafar qul tomonidan amalga oshirilgan Capuadan [[Rim|Rimgacha]] boʻlgan [[Spartak qoʻzgʻoloni]] hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.historynet.com/spartacus.htm |sarlavha=Ancient History: Spartacus and the Slave Rebellion |muallif=Czech |ism=Kenneth P. |sana=Apr 1994 |ish=HistoryNet |qaralgan sana=12 August 2018 |arxivsana=27 March 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190327102642/https://www.historynet.com/spartacus.htm}}</ref>. Inglizlar tomonidan uyushtirilgan [[Wat Tyler qoʻzgʻoloni]] soliq joriy etilishiga javoban amalga oshirilgan qoʻzgʻolonlardan biridir<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.britannica.com/event/Peasants-Revolt |sarlavha=Peasants' Revolt |ish=Encyclopædia Britannica |qaralgan sana=12 August 2018 |arxivsana=9 September 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190909022504/https://www.britannica.com/event/Peasants-Revolt}}</ref>. Shuningdek, turli soliqlarning joriy etilishi [[Vengriya]], [[Rossiya]] va [[Hong Kong|Hong Kongda]] ham qoʻzgʻolon va inqiloblarning kelib chiqishiga sabab boʻlgan. 1930-yilda [[Maxatma Gandi]] boshchiligida minglab [[Indeyslar|hindular]] hukumat tomonidan joriy etilgan oʻta ogʻir soliqlarga qarshi norozilik bildirish maqsadida sodir etilgan Tuz marshida<ref>{{Ensiklopediya manbasi|url=https://www.britannica.com/event/Salt-March|title=Salt March|encyclopedia=Encyclopaedia Britannica|first=Kenneth|last=Pletcher|date=14 December 2015}}</ref> ishtirok etishgan. Ushbu norozilikda qatnashgan 60 000 nafar kishi hukumat harbiylari tomonidan qamoqqa olingan. Biroq shunga qaramasdan, oxir-oqibat, ushbu namoyishlar va noroziliklar mamlakatning mustaqilikka erishishiga sabab boʻlgan. [[Osiyo]], [[Afrika]] va [[Janubiy Amerika]] mamlakatlarida ijtimoiy aktivistlar tomonidan tashkil etilgan, [[fuqaroviy va siyosiy huquqlar]] boʻyicha harakat olib boruvchilar va [[Ijtimoiy inqilob|ijtimoiy inqilobchilar]] boshchiligida amalga oshirilgan aktivizm harakatlari xalqning oʻziga nisbatan ishonchining oshishiga, shuningdek, dunyoning ayrim rivojlanayotgan mamlakatlarida kollektivistik-kommunistik hamda sotsialistik harakatlarning kuchayishiga turtki boʻldi<ref>{{Kitob manbasi |title=No Other Way Out: States and Revolutionary Movements, 1945–1991 |url=https://archive.org/details/nootherwayout00jeff |last=Goodwin |first=Jeff |publisher=Cambridge University Press |year=2001 |location=Cambridge, UK}}</ref>. Shu bilan birga, aktivizm oʻtgan asrda mehnat huquqi harakati, [[Ayollar huquqlari|ayollar huquqlari harakati]] va fuqarolik huquqlari harakati kabi ijtimoiy harakatlar orqali Gʻarb jamiyatlariga ham katta taʼsir koʻrsatdi deyish mumkin<ref>{{Kitob manbasi |title=The Social Movement Society: Contentious Politics for a New Century |last=Meyer |first=David |publisher=Rowman & Littlefield |year=1998}}</ref>. == Aktivizmning turlari == Aktivizm koʻpincha inson huquqlari yoki atrof-muhit bilan bogʻliq mavjud muammolarni hal qilishga xizmat qiladi. Shu bilan qatorda libertar va diniy huquq aktivizmi ham aktivizmning muhim turlaridan biri hisoblanadi<ref name=":8">{{Cite journal|last=Keckler|first1=Charles|last2=Rozell|first2=Mark J.|date=2015-04-03|title=The Libertarian Right and the Religious Right|url=https://doi.org/10.1080/10457097.2015.1011476|journal=Perspectives on Political Science|volume=44|issue=2|pages=92–99|doi=10.1080/10457097.2015.1011476|issn=1045-7097|access-date=19 February 2022|archivedate=29 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230629163034/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10457097.2015.1011476}}</ref>. Tarixdan maʼlumki, inson huquqlari va atrof-muhit bilan bogʻliq muammolar [[xalqaro huquq]] doirasida faol harakatlar sifatida alohida koʻrib chiqiladi<ref>{{Cite journal|last=Boyle|first1=Alan|date=October 11, 2012|title=Human Rights and the Environment: Where Next?|url=https://academic.oup.com/ejil/article/23/3/613/399894|journal=European Journal of International Law|volume=23|issue=3|pages=613–642|doi=10.1093/ejil/chs054|access-date=19 October 2021|archivedate=5 June 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180605004937/https://academic.oup.com/ejil/article/23/3/613/399894}}</ref>. XXI asrgacha, aksariyat inson huquqlari harakatlari tomonidan amalga oshirilgan ishlar atrof-muhit muammolarini aniq koʻrib chiqmagan. Shu bilan birga inson huquqlari harakati ham ekologiya bilan bogʻliq muammolarni izchil oʻrganmagan<ref>{{Cite journal|date=Spring 2004|title=Introduction|url=https://www.carnegiecouncil.org/publications/archive/dialogue/2_11/index/_res/id=Attachments/index=0/Human_Rights_Dialogue_Environment.pdf|journal=Human Rights Dialogue|volume=2|issue=11|pages=2|access-date=19 October 2021|archivedate=10 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220110100149/https://www.carnegiecouncil.org/publications/archive/dialogue/2_11/index/_res/id=Attachments/index=0/Human_Rights_Dialogue_Environment.pdf}}</ref>. XXI asrda inson huquqlari va ekologiyaning bir-biri bilan uzviy bogʻliqligi tobora muhim ahamiyat kasb etib bordi va bu asosiy ekologlar harakati<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Britton-Purdy |first=Jedediah |date=September 7, 2016 |title=Environmentalism Was Once a Social-Justice Movement |work=The Atlantic |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2016/12/how-the-environmental-movement-can-recover-its-soul/509831/ |url-status=live |access-date=19 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019041533/https://www.theatlantic.com/science/archive/2016/12/how-the-environmental-movement-can-recover-its-soul/509831/ |archive-date=19 October 2021}}</ref>, ekologik adolat va iqlim adolati harakatlarining rivojlanishiga sabab boʻldi. === Inson huquqlari === {{Asosiy|Inson huquqlari harakatlari}} Inson huquqlari aktivizmi, asosan, [[Inson huquqlari umumiy deklaratsiyasi|Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasida]] koʻrsatilgan asosiy huquqlarni himoya qilishni oʻz oldiga maqsad qilgan. Bularga misol qilib yashash huquqi, fuqarolik huquqi, mulk huquqi, harakat erkinligi, konstitutsiyaviy fikr, soʻz, din, tinch yigʻilish erkinliklari va shu kabi boshqa huquq turlarni keltirib oʻtish mumkin<ref>{{Veb manbasi |yil=1948 |sarlavha=Universal Declaration of Human Rights |url=https://www.un.org/en/documents/udhr/ |nashriyot=United Nations |arxivurl=https://web.archive.org/web/20090504133757/http://www.un.org:80/en/documents/udhr/ |arxivsana=4 May 2009}}</ref>. Butunjahon inson huquqlari harakatining asosi [[mustamlakachilik]], [[imperializm]], [[qullik]], [[irqchilik]], [[segregatsiya]], [[patriarxat]] va mahalliy xalqlarning zulmiga qarshilik koʻrsatishni oʻz ichiga oladi<ref>Clapham, ''Human Rights'' (2007), p. 19. „In fact, the modern [[civil rights movement]] and the complex normative international framework have grown out of a number of transnational and widespread movements. Human rights were invoked and claimed in the contexts of anti-colonialism, anti-imperialism, anti-slavery, anti-apartheid, anti-racism, and feminist and indigenous struggles everywhere.“</ref>. === Atrof-muhit === {{Asosiy|Ekologizm}} Ekologik aktivizm ham aktivizmning muhim shakllaridan biri boʻlib, bir necha turlarni oʻz ichiga oladi. Jumladan: – tabiatni yoki tabiiy muhitni [[Suriya hududiy boʻlinishi|muhofaza]] qilish, utilitar tabiatni muhofaza qilish etikasi yoki tabiatni muhofaza qilish odobi; – atrof-muhitni muhofaza qilish (ifloslanishning oldini olish hamda madaniy meros yoki hayot sifatini himoya qilish); – tugaydigan [[Tabiat resurslari|tabiiy resurslarni]] saqlab qolish; – muhim yer osti va yer usti elementlari yoki [[iqlim]] jarayonlari funksiyasini himoya qilish orqali amalga oshiriladi. === Hayvonlar huquqlari === {{Asosiy|Hayvonlar huquqlari harakatlari}} Hayvonlar huquqlarini himoya qilish ham aktivizmning eng muhim shakllaridan biri hisoblanadi. === Libertar va konservativ === Amerika Qoʻshma Shtatlari va boshqa mamlakatlarda siyosiy huquqlarga oid aktivizm shakllari tobora muhim ahamiyat kasb etib bormoqda. Baʼzi olimlar olingan bir qancha tadqiqot va tahlillar natijalariga koʻra, ushbu masala boʻyicha shunday xulosaga kelishgan, konservatizmdagi asosiy boʻlinish avvalgi soʻrovlarda aniqlangan iqtisodiy va ijtimoiy konservatorlar oʻrtasidagi uzoq muddatli boʻlinish emas edi (yaʼni, taxminan libertar huquq va [[Nasroniylik|nasroniy]] huquqi oʻrtasida). Aksincha, bu ikkala mafkuraviy toifani birlashtirgan, yangi paydo boʻlgan guruh, yaʼni „nisbatan kamroq konservativ“ boʻlgan (aktivistlar) respublikachilardir<ref name=":82">{{Cite journal|last=Keckler|first1=Charles|last2=Rozell|first2=Mark J.|date=2015-04-03|title=The Libertarian Right and the Religious Right|url=https://doi.org/10.1080/10457097.2015.1011476|journal=Perspectives on Political Science|volume=44|issue=2|pages=92–99|doi=10.1080/10457097.2015.1011476|issn=1045-7097|access-date=19 February 2022|archivedate=29 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230629163034/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10457097.2015.1011476}}</ref>. Bunga misol qilib esa [[Choy partiyasi harakati|Choy partiyasi harakatini]] keltirish mumkin<ref name=":82" />. [[Pyu tadqiqot markazi]] tomonidan amalga oshirilgan tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, diniy, ijtimoiy va iqtisodiy jihatdan oʻta konservativ va oʻng qanotdagi boshqa guruhlarga qaraganda nisbatan siyosiy faol boʻlgan „qatʼiy konservatorlar“ guruhi<ref name=":83">{{Cite journal|last=Keckler|first1=Charles|last2=Rozell|first2=Mark J.|date=2015-04-03|title=The Libertarian Right and the Religious Right|url=https://doi.org/10.1080/10457097.2015.1011476|journal=Perspectives on Political Science|volume=44|issue=2|pages=92–99|doi=10.1080/10457097.2015.1011476|issn=1045-7097|access-date=19 February 2022|archivedate=29 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230629163034/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10457097.2015.1011476}}</ref> toʻgʻrisida bir qancha maʼlumotlarni aniqlangan. Maʼlumotlarga koʻra, saylovlarda Choy partiyasiga berilgan 72% ovozlar aynan ushbu guruh aʼzolariga tegishli hisoblanadi<ref name=":83" />. == Metodlar == [[Fayl:PeacePark.jpg|right|thumb|1981-yilda aktivist [[Thomas]] tomonidan boshlangan AQSh tarixidagi eng uzoq davom etgan tinchlik hushyorligi]] Aktivistlar oʻz maqsadlari yoʻlida turli usullardan foydalanadilar<ref name=":02">{{Kitob manbasi |title=The Social Movements Reader: Cases and Concepts |last=Goodwin |first=Jeff |publisher=Wiley-Blackwell |year=2009 |isbn=9781405187640 |edition=2nd |url=https://archive.org/details/socialmovementsr2edunse}}</ref>. Ular tomonidan tanlangan usullar muhim ahamiyatga ega boʻlib, aynan shu usullar orqali aktivistlarning maqsadlarini va ularning harakatlari nimaga qaratilganligini aniqlash mumkin. Misol uchun, zoʻravonliksiz usullar, odatda, jamoatchilikda yaxshi taassurot qoldirib<ref>{{Kitob manbasi |title=Nonviolent Social Movements: A Geographical Perspective |last=Zunes |first=Stephen |date=1999 |publisher=Blackwell |isbn=978-1577180753 |location=Malden, Mass. |oclc=40753886 |url=https://archive.org/details/nonviolentsocial0000unse}}</ref>, shu bilan birga aktivistlar tomonidan oʻz oldilariga qoʻyilgan maqsadlarga erishish yoʻlida ikki barobar samarali usul hisoblanadi<ref>{{Kitob manbasi |title=Why Civil Resistance Works: The Strategic Logic of Nonviolent Conflict |last=Chenoweth |first=Erica |publisher=Columbia University Press |year=2013 |isbn=9780231156837 |location=New York |oclc=810145714}}</ref>. Tarixan olib qaraganda, koʻpchilik aktivizm harakatlari hukumat hamda sanoat siyosati yoki amaliyotida jiddiy oʻzgarishlar yaratishga qaratilgan. Baʼzi aktivistlar hukumatni ular tomonidan joriy etilgan qonunlarni oʻzgartirishlari uchun koʻndirish oʻrniga odamlarning oʻz xatti-harakatlarini toʻgʻridan-toʻgʻri oʻzgartirishga koʻndirishga harakat qiladi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Direct action |url=http://www.activisthandbook.org/en/tactics/direct-action |qaralgan sana=2022-07-13 |ish=Activist Handbook |til=en |arxivsana=13 July 2022 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220713071802/https://www.activisthandbook.org/en/tactics/direct-action}}</ref>. Masalan, kooperativ harakat kooperatsiya tamoyillariga mos keladigan yangi institutlarni qurishga intiladi va, odatda, lobbichilik qilmaydi, siyosiy norozilik bildirmaydi. Boshqa aktivistlar oʻzgarishlarga qarshi turish uchun odamlarni yoki hukumat siyosatini oʻzgarishsiz qolishga ishontirishga harakat qiladalar. [[Charles Tilly]] maʼlum bir vaqt va joyda aktivistlar uchun mavjud boʻlgan taktikalarning toʻliq spektrini tavsiflovchi „nizo repertuari“ konsepsiyasini ishlab chiqdi<ref name=":2">{{Kitob manbasi |title=Contentious Politics |url=https://archive.org/details/contentiouspolit0000till_b2q8 |last=Tilly |first=Charles |publisher=Oxford University Press |year=2015 |isbn=9780190255053 |edition=Second revised |location=New York, NY |oclc=909883395}}</ref>. Bu repertuar oʻtmishda aktivistlar tomonidan muvaffaqiyatli ekanligi isbotlangan boykotlar, petitsiyalar, marshlar va namoyishlar kabi barcha aktivizm usullaridan iborat boʻlib, har qanday yangi aktivistlar va ijtimoiy harakatlar tomonidan qoʻllanishi mumkin. Aktivistlar norozilikning yangi taktikalariga ham oʻzgartirishlar kiritishlari mumkin. Bular Douglas Schulerning „faollar sayohati“ haqidagi gʻoyasi kabi butunlay yangicha koʻrinishda boʻlishi ham mumkin<ref>{{Kitob manbasi |title=Liberating Voices: A Pattern Language for Communication Revolution |url=https://archive.org/details/liberatingvoices0000schu |last=Schuler |first=Douglas |date=2008 |publisher=MIT Press |isbn=9780262693660 |location=Cambridge, Massachusetts}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.publicsphereproject.org/content/activist-road-trip |sarlavha=Activist Road Trip |yil=2008 |ish=Public Sphere Project |qaralgan sana=1 November 2015 |arxivsana=27 March 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190327090151/http://www.publicsphereproject.org/content/activist-road-trip}}</ref>, shuningdek, politsiya repressiyasiga yoki qarshi harakatiga javoban paydo boʻlishi mumkin<ref>{{Cite journal|last=McAdam|first1=Doug|year=1983|title=Tactical Innovation and the Pace of Insurgency|url=https://archive.org/details/sim_american-sociological-review_1983-12_48_6/page/735|journal=American Sociological Review|volume=48|issue=6|pages=735–754|doi=10.2307/2095322|jstor=2095322}}</ref>. Shundan soʻng, yangi taktikalar diffuziya deb nomlanuvchi ijtimoiy jarayon orqali boshqalarga ham tarqaladi va agar ushbu urinish muvaffaqiyatli yakunlangan taqdirda, aktivistlar repertuariga yangi qoʻshimchalar kiritiladi<ref>{{Cite journal|last=Ayres|first1=Jeffrey M.|year=1999|title=From the Streets to the Internet: The Cyber-Diffusion of Contention|journal=The Annals of the American Academy of Political and Social Science|volume=566|issue=1|pages=132–143|doi=10.1177/000271629956600111|issn=0002-7162}}</ref>. Aktivizm har doim ham uni kasb deb biladiganlar tomonidan bajariladigan faoliyat emas<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Introduction to Activism |url=http://www.permanentculturenow.com/what-is-activism/ |qaralgan sana=20 December 2011 |nashriyot=Permanent Culture Now |arxivsana=25 February 2021 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210225044808/https://www.permanentculturenow.com/what-is-activism/}}</ref>. „Aktivist“ atamasi keng maʼnoda aktivizm bilan shugʻullanadigan har qanday kishiga, shuningdek, tor doirada siyosiy yoki ijtimoiy faollikni kasb yoki xarakterli amaliyot sifatida tanlaganlarga nisbatan ham qoʻllanishi mumkin. === Siyosiy aktivizm === {{Asosiy|Siyosiy harakat}} Sudyalar oʻzlarining ijtimoiy farovonlik tushunchalarini ilgari surish maqsadida sud aktivizmini qoʻllashlari mumkin. Sud aktivizmining taʼrifi va muayyan qarorlari faol yoki yoʻqligi hanuzgacha bahs-munozaralarga sabab boʻlib keladigan siyosiy masala hisoblanadi<ref>{{Cite journal|last=Kmiec|first1=Keenan D.|date=October 2004|title=The Origin and Current Meanings of Judicial Activism|url=https://scholarship.law.berkeley.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1324&context=californialawreview|journal=California Law Review|volume=92|issue=5|pages=1441–1478|doi=10.2307/3481421|jstor=3481421|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191217052001/https://scholarship.law.berkeley.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1324&context=californialawreview|archivedate=17 December 2019|access-date=25 January 2019}}</ref>. Mamlakatlar boʻylab huquqiy tizimlar sud aktivizmiga ruxsat berilish yoki berilmasligi bilan farqlanadi. Aktivistlar, shuningdek, davlat idoralarini nazorat va oshkoralik uchun mas’ul qilgan holda jamoatchilik nazoratchisi yoki jamiyatda sodir boʻlayotgan soʻnggi voqea-hodisalar xabarchisi boʻlishlari ham mumkin<ref name="pat">{{Veb manbasi |sana=27 February 2017 |sarlavha=Politically Active? 4 Tips for Incorporating Self-Care, US News |url=http://health.usnews.com/health-care/for-better/articles/2017-02-27/politically-active-4-tips-for-incorporating-self-care |qaralgan sana=5 March 2017 |ish=US News |arxivsana=6 April 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190406042142/https://health.usnews.com/health-care/for-better/articles/2017-02-27/politically-active-4-tips-for-incorporating-self-care}}</ref>. Siyosiy faollik siyosiy kampaniya, [[Lobbi|lobbichilik]], ovoz berish va petitsiyani ham oʻz ichiga olishi mumkin. Siyosiy faollik maʼlum bir mafkura yoki milliy tarixga bogʻliq emas<ref>{{Cite journal|last=Thackeray|first1=David|date=October 2010|title=Home and Politics: Women and Conservative Activism in Early Twentieth-Century Britain|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-british-studies/article/abs/home-and-politics-women-and-conservative-activism-in-early-twentiethcentury-britain/61F919C0C2F8F8FB8179E6BB5BFC495A|journal=Journal of British Studies|language=en|volume=49|issue=4|pages=826–848|doi=10.1086/654913|pmid=20941876|issn=1545-6986|access-date=27 January 2022|archivedate=27 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220127114026/https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-british-studies/article/abs/home-and-politics-women-and-conservative-activism-in-early-twentiethcentury-britain/61F919C0C2F8F8FB8179E6BB5BFC495A}}</ref>. Siyosiy aktivizm, asosan, yoshlar bilan bogʻliq boʻlishiga qaramay, odamlarning butun umri davomida sodir boʻladi<ref>{{Kitob manbasi |date=2019-12-18 |editor=Nolas |title=Political Activism across the Life Course |url=http://dx.doi.org/10.4324/9781351201797 |doi=10.4324/9781351201797 |isbn=9781351201797 |accessdate=29 May 2023}}</ref>. Kollej kampuslaridagi siyosiy aktivizm 1960-yillardan beri chap qanot siyosatiga taʼsir koʻrsatib keladi. Yaqin yillar ichida AQSh kollejlari kampuslarida ham konservativ faollikning oʻsishi kuzatilgan boʻlib, konservativ siyosiy tashkilotlar tomonidan nisbatan kichik konservativ guruh talabalariga pul xayriya qilinishi odatiy hol hisoblanadi<ref name=":52">{{Cite journal|last=Ince|first1=Jelani|last2=Finlay|first2=Brandon M.|last3=Rojas|first3=Fabio|year=2018|title=College campus activism: Distinguishing between liberal reformers and conservative crusaders|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/soc4.12603|journal=Sociology Compass|language=en|volume=12|issue=9|pages=e12603|doi=10.1111/soc4.12603|issn=1751-9020|access-date=27 January 2022|archivedate=27 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220127120320/https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/soc4.12603}}</ref>. Odamlarning siyosiy aktivizm motivlari turlicha boʻlishi mumkin. Tadqiqotchilar tomonidan ishlab chiqilgan maʼlum bir model Britaniya Konservativ partiyasidagi aktivizmni oʻrganib chiqdi va undagi uchta asosiy motivni aniqladi. Bular: saylanadigan lavozimni egallash istagi, partiyaning siyosiy maqsadlarga erishish istagi va respondentning partiyaviy mansubligi kuchi bilan oʻlchanadigan xavotirlardir<ref>{{Cite journal|last=Whiteley|first1=Paul F.|last2=Seyd|first2=Patrick|last3=Richardson|first3=Jeremy|last4=Bissell|first4=Paul|date=January 1994|title=Explaining Party Activism: The Case of the British Conservative Party|url=https://www.cambridge.org/core/journals/british-journal-of-political-science/article/abs/explaining-party-activism-the-case-of-the-british-conservative-party/4DBBB9C3276D3C71071BAE596341AED0|journal=British Journal of Political Science|language=en|volume=24|issue=1|pages=79–94|doi=10.1017/S0007123400006797|issn=1469-2112|access-date=27 January 2022|archivedate=27 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220127121606/https://www.cambridge.org/core/journals/british-journal-of-political-science/article/abs/explaining-party-activism-the-case-of-the-british-conservative-party/4DBBB9C3276D3C71071BAE596341AED0}}</ref>. Bundan tashqari, badavlat amerikaliklar tomonidan siyosiy sabablarning moliyaviy qoʻllab-quvvatlanishi orqali siyosiy aktivizmni amalga oshirishlari mumkin. 400 nafar eng badavlat amerikaliklar ishtirokida olib borilgan tadqiqotlardan biri „siyosiy nomzodlarga xayriya qilishdan tashqari liberal yoki oʻng qanot faoliyatining muhim dalillarini“ aniqladi<ref name=":62">{{Cite journal|last=Burris|first1=Val|date=2000-08-01|title=The Myth of Old Money Liberalism: The Politics of the Forbes 400 Richest Americans|url=https://doi.org/10.2307/3097235|journal=Social Problems|volume=47|issue=3|pages=360–378|doi=10.2307/3097235|jstor=3097235|issn=0037-7791|access-date=4 February 2022|archivedate=29 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230629163030/https://academic.oup.com/socpro/article-abstract/47/3/360/1627899?redirectedFrom=fulltext}}</ref>. Ushbu tadqiqot, shuningdek, umuman olganda, „eski pul yangi pulga qaraganda darajada konservativroqdir“ deya xuloga keldi<ref name=":62" />. Boshqa bir tadqiqotda esa „boylar aktivizmi“ning koʻpincha kishilar oʻrtasidagi tengsizlikni qanday oshirganligi, hozirgi kunda esa ushbu aktivizm shaklidan [[Iqtisodiy tengsizlik|iqtisodiy tengsizlikni]] kamaytirish uchun foydalanilgani oʻrganildi<ref name=":72">{{Cite journal|last=Scully|first1=Maureen|last2=Rothenberg|first2=Sandra|last3=Beaton|first3=Erynn E.|last4=Tang|first4=Zhi|date=2017-03-20|title=Mobilizing the Wealthy: Doing "Privilege Work" and Challenging the Roots of Inequality|url=https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/0007650317698941|journal=Business & Society|volume=57|issue=6|pages=1075–1113|doi=10.1177/0007650317698941|issn=0007-6503}}</ref>. === Internet aktivizmi === Internet aktivizmining taʼsiri 2010-yil oxirida boshlangan [[arab bahori]] noroziliklari tufayli ham global miqyosda namoyon boʻldi. Inqiloblarni boshdan kechirayotgan [[Yaqin Sharq]] va [[Shimoliy Afrika]] mamlakatlarida yashovchi odamlar ijtimoiy tarmoqlardan norozilik namoyishlari haqida turli maʼlumotlar, jumladan, smartfonlarda yozib olingan videolar orqali mavjud muammolarni xalqaro miqyosda auditoriyaga yetkazib berishda foydalangan<ref>{{Veb manbasi |muallif=Sliwinski |ism=Michael |sana=21 January 2016 |sarlavha=The Evolution of Activism: From the Streets to Social Media |url=http://lawstreetmedia.com/issues/politics/evolution-activism-streets-social-media/ |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160130020535/http://lawstreetmedia.com/issues/politics/evolution-activism-streets-social-media/ |arxivsana=30 January 2016 |qaralgan sana=6 February 2016 |ish=Law Street}}</ref>. Ushbu ijtimoiy tarmoq texnologiyasi aktivistlar tomonidan davlat nazoratidagi ommaviy axborot vositalarini chetlab oʻtish va dunyoning boshqa qismida yashovchi kishilar bilan bevosita muloqot qilish uchun foydalanilgan ilk urinishlardan biri edi. Internet aktivizmining bunday turlari keyinchalik boshqa aktivistlar tomonidan ham qoʻllanila boshlangan va koʻplab ommaviy safarbarliklarda, masalan, 2011-yilda Ispaniyada sodir etilgan 15-M Harakati, 2013-yilda Turkiyada boʻlib oʻtgan [[Gezi bogʻi eʼtirozlari (2013)]] va shu kabi boshqa harakatlarda foydalanilgan<ref name=":1">{{Kitob manbasi |last=Zeynep |first=Tufekci |title=Twitter and Tear Gas: The Power and Fragility of Networked Protest |url=https://archive.org/details/twitterteargaspo0000tufe |publisher=Yale University Press |year=2017 |isbn=9780300215120 |location=New Haven |oclc=961312425}}</ref>. Internet aktivizmining chap va oʻng qanot aktivistlari siyosiy maqsadlarga erishish uchun raqamli va eski ommaviy axborot vositalaridan turlicha tarzda foydalanadi<ref name=":32">{{Cite journal|last=Freelon|first1=Deen|last2=Marwick|first2=Alice|last3=Kreiss|first3=Daniel|date=2020-09-04|title=False equivalencies: Online activism from left to right|url=https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.abb2428|journal=Science|volume=369|issue=6508|pages=1197–1201|language=EN|doi=10.1126/science.abb2428|pmid=32883863|bibcode=2020Sci...369.1197F|access-date=27 January 2022|archivedate=21 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211021142705/https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.abb2428}}</ref>. Chap qanot aktivistlar, odatda, „heshteg aktivizmi“ va oflayn noroziliklar bilan shugʻullansa, oʻng qanot aktivistlari eski ommaviy axborot vositalarini [[manipulyatsiya]] qilish, muqobil platformalarga koʻchib oʻtish harakatlarini va oʻz xabarlarini tarqatish uchun partizan ommaviy axborot vositalari bilan strategik harakatlarni amalga oshirishadi<ref name=":32" />. Olingan tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, oʻng qanot internet aktivistlari, asosan, strategik [[dezinformatsiya]] va fitna nazariyalaridan koʻproq foydalanishadi<ref name=":32" />. Internet aktivizmi deganda, shuningdek, raqamli huquqlar deb ataluvchi Internetning oʻzini himoya qilish yoki oʻzgartirishga qaratilgan aktivizm turini ham tushunish mumkin. Raqamli huquqlar harakati<ref>{{Kitob manbasi |last=Hector |first=Postigo |title=The digital rights movement : the role of technology in subverting digital copyright |url=https://archive.org/details/mit_press_book_9780262305334 |date=2012 |publisher=The MIT Press |isbn=9780262305334 |location=Cambridge, Mass. |oclc=812346336}}</ref> yangi texnologiyalar, xususan, Internet va boshqa axborot-kommunikatsiya texnologiyalari bilan bogʻliq holda odamlarning huquqlarini himoya qilish uchun ishlaydigan Elektron chegara jamgʻarmasi kabi aktivistlar va tashkilotlardan iborat. Koʻpgina zamonaviy aktivistlar endilikda Internet va boshqa axborot-kommunikatsiya texnologiyalari orqali Internet faolligi yoki kiberfaollik kabi yangi usullardan foydalanmoqda. Baʼzi olimlarning taʼkidlashicha, ushbu yangi raqamli usullarning aksariyati anʼanaviy oflayn ixtilof vositalariga oʻxshaydi<ref>{{Kitob manbasi |title=Future Active: Media Activism and the Internet |last=Meikle |first=Graham |publisher=Pluto Press |year=2002 |isbn=978-1864031485 |location=Annandale, N.S.W. |oclc=50165391}}</ref>. Bundan tashqari, mutlaqo yangi boʻlgan raqamli taktikalar ham mavjud boʻlib, bularga misol qilib [[Xaktivizm|xaktivizmning]] ayrim turlarini keltirish mumkin<ref name=":22">{{Kitob manbasi |title=Contentious Politics |url=https://archive.org/details/contentiouspolit0000till_b2q8 |last=Tilly |first=Charles |publisher=Oxford University Press |year=2015 |isbn=9780190255053 |edition=Second revised |location=New York, NY |oclc=909883395}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=Hacktivism and the Future of Political Participation |last=Samuel |first=Alexandra |publisher=Doctoral Dissertation |year=2004 |location=Harvard University}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=Digitally Enabled Social Change: Activism in the Internet Age |url=https://archive.org/details/digitallyenabled0000earl |last=Earl |first=Jennifer |publisher=MIT Press |year=2011 |isbn=9780262295352 |location=Cambridge, Mass. |oclc=727948420}}</ref>. Kun sayin aktivistlarning raqamli vositalar va platformalardan<ref>{{Cite journal|last=Rolfe|first1=Brett|year=2005|title=Building an Electronic Repertoire of Contention|journal=Social Movement Studies|volume=4|issue=1|pages=65–74|doi=10.1080/14742830500051945|issn=1474-2837}}</ref> koʻproq foydalanishi, shuningdek, oʻzini-ozi tashkil etadigan<ref>{{Cite journal|last=Fuchs|first1=Christian|year=2006|title=The Self-Organization of Social Movements|journal=Systemic Practice and Action Research|volume=19|issue=1|pages=101–137|doi=10.1007/s11213-005-9006-0|issn=1094-429X}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=Here Comes Everybody: The Power of Organizing without Organizations |last=Clay |first=Shirky |publisher=Penguin Press |year=2008 |isbn=9781594201530 |location=New York |oclc=168716646 |url=https://archive.org/details/herecomeseverybo0000shir}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=Networks of Outrage and Hope: Social Movements in the Internet Age |last=Castells |first=Manuel |publisher=Polity |year=2015 |isbn=9780745695754 |edition=2nd |location=Cambridge, UK |oclc=896126968}}</ref>, yetakchilarsiz<ref name=":12">{{Kitob manbasi |last=Zeynep |first=Tufekci |title=Twitter and Tear Gas: The Power and Fragility of Networked Protest |url=https://archive.org/details/twitterteargaspo0000tufe |publisher=Yale University Press |year=2017 |isbn=9780300215120 |location=New Haven |oclc=961312425}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=The Leaderless Revolution: How Ordinary People will Take Power and Change Politics in the 21st Century |last=Carne |first=Ross |publisher=Plume |year=2013 |isbn=9780452298941 |location=New York |oclc=795168105}}</ref> yoki franchayzing faolligi deb ataladigan aktivistlarning markazlashtirilmagan tarmoqlarini yaratishga olib kelmoqda. === Iqtisodiy aktivizm === Iqtisodiy aktivizm ijtimoiy va iqtisodiy siyosatni oʻzgartirish uchun hukumat, isteʼmolchilar va biznesning iqtisodiy kuchidan foydalanishni oʻz ichiga oladi<ref>Lin, Tom C. W., [https://ssrn.com/abstract=3294317 Incorporating Social Activism] {{Webarxiv}} (1 December 2018). 98 Boston University Law Review 1535 (2018)</ref>. Konservativ va liberal guruhlar iqtisodiy aktivizmdan kompaniya va tashkilotlarga muayyan siyosiy, diniy yoki ijtimoiy qadriyatlar va xatti-harakatlarga qarshi chiqish yoki qoʻllab-quvvatlashga taʼsir oʻtkazish maqsadida bosim qilishlari mumkin<ref>White, Ben and Romm, Tony, [https://www.politico.com/story/2017/02/corporate-america-challenges-trump-234704 Corporate America Tackles Trump] {{Webarxiv}}, ''Politico'', (6 February 2017)</ref>. Brend aktivizmi<ref>{{Kitob manbasi |last=Sarkar |first=Christian |title=Brand Activism: From Purpose to Action |date=October 2018 |isbn=978-0-9905767-9-2}}</ref> ijtimoiy oʻzgarishlar jarayonida biznes yetakchi rol oʻynaydigan aktivizm turi hisoblanadi. Brend aktivizmini qoʻllagan holda korxonalar oʻzlari xizmat koʻrsatadigan jamoalar va ularning iqtisodiy, ijtimoiy va ekologik muammolari haqida qaygʻuradilar, bu esa korxonalarga mijozlar, korxona va mahsulotlarning istiqboli bilan bogʻliq barqaror va uzoq muddatli munosabatlar oʻrnatish imkonini beradi. [[Philip Kotler]] va Sarkar bu hodisani firmalarning kelajakdagi mijozlari va xodimlariga gʻamxoʻrlik qilish yoʻlida paydo boʻladigan global muammolarni hal qilishga urinish deb taʼriflaydilar<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=WHAT IS BRAND ACTIVISM? – ActivistBrands.com |url=http://www.activistbrands.com/what-is-brand-activism/ |qaralgan sana=1 April 2020 |arxivsana=29 November 2020 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201129134906/http://www.activistbrands.com/what-is-brand-activism/}}</ref>. Isteʼmolchilar aktivizmi ularning huquqlarini himoya qilish uchun isteʼmolchilar nomidan yoki aynan oʻzlari tomonidan amalga oshiriladigan aktivizm turi hisoblanadi. Masalan, 1700-yillarning oxirlarida erkin mahsulot harakati aktivistlari qullar mehnati orqali ishlab chiqarilgan mahsulotlarga [[boykot]] eʼlon qilib, [[Qullik|qullikka]] qarshi noroziliklar bildirishgan. Bugungi kunda vegetarianizm, veganizm va friganizm maʼlum turdagi mahsulotlarga boykot eʼlon qiladigan isteʼmolchi aktivizmlari ham mavjud. Isteʼmolchi aktivizmiga misol tariqasida oddiy hayot, materializm va koʻzga koʻrinadigan isteʼmolni soddalashtirishga qaratilgan minimal turmush tarzi, soliqqa qarshilik koʻrsatish, soliq soluvchi hukumatga, hukumat siyosatiga yoki muxolifatga qarshi toʻgʻridan-toʻgʻri harakatlar va fuqarolik itoatsizliklarini keltirish mumkin. [[Aksiyador|Aksiyadorlar]] aktivizmi aksiyadorlarni korporatsiya rahbariyatiga bosim oʻtkazish uchun uning [[Equity (moliya)|aksiyadorlik]] ulushlaridan foydalanishni oʻz ichiga oladi<ref>{{Cite journal|last=Lin|first1=Tom C. W.|date=2015-03-18|title=Reasonable Investor(s)|language=en|place=Rochester, NY|ssrn=2579510}}</ref>. Faol aksiyadorlar moliyaviy maqsadlardan tortib (korporativ siyosat, moliyalashtirish tuzilmasi, xarajatlarni qisqartirish va oʻzgartirish orqali aksiyadorlar qiymatini oshirish) moliyaviy boʻlmagan (muayyan mamlakatlardan investitsiya qilish, ekologik toza siyosatni qabul qilish va shu kabi) maqsadlar yoʻlida harakat qilishadi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Activist Investor Definition |url=https://www.carriedin.com/activist-investor |qaralgan sana=17 July 2015 |ish=Carried Interest |arxivsana=25 June 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190625230601/https://www.carriedin.com/activist-investor}}</ref>. === Badiiy aktivizm === Dizayn aktivizmida ijtimoiy oʻzgarishlarni ragʻbatlantirish, ijtimoiy, siyosiy masalalar boʻyicha xabardorlikni oshirish, ishlab chiqarish va isteʼmolchilik bilan bogʻliq mavjud muammolarni hal qilishda dizayn asosiy rol oʻynaydi. Dizayn aktivizmi faqatgina dizaynning bir turi bilangina cheklanib qolmaydi<ref>{{Cite journal|last=Markussen|first1=T|year=2013|title=The Disruptive Aesthetics of Design Activism: Enacting Design Between Art and Politics|journal=Design Issues|volume=29|issue=1|page=38|doi=10.1162/DESI_a_00195}}</ref><ref>Tom Bieling (Ed.): Design (&) Activism – Perspectives on Design as Activism and Activism as Design. Mimesis, Milano, 2019, {{ISBN|978-88-6977-241-2}}.</ref>. Sanʼat aktivizmi yoki artivizm vizual sanʼat vositasidan ijtimoiy yoki siyosiy maqsadlar yoʻlida foydalanadi. Sanʼat aktivizmi, shuningdek, [[Utopiya|utopik]] fikrlashni faollashtirishi ham mumkin boʻlib, bunday fikrlash hozirgi jamiyatdan farq qiluvchi ideal jamiyat haqida tasavvur hosil qiladi, bu esa jamiyat hayotiga ijobiy yangiliklarni olib kirishga xizmat qiladi. Moda aktivizmi Celine Semaan tomonidan yaratilgan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Fashion Activism: Changing the World One Trend at a Time {{!}} Peacock Plume |url=http://peacockplume.fr/fashion/fashion-activism-changing-world-one-trend-time |qaralgan sana=2020-04-24 |ish=peacockplume.fr |arxivsana=23 November 2020 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201123193406/http://peacockplume.fr/fashion/fashion-activism-changing-world-one-trend-time}}</ref> boʻlib, moda sanoatida roʻy berayotgan oʻzgarishlarni qoʻllab-quvvatlash va uni isteʼmolchilarga yetkazib berish uchun xizmat qiladi<ref>{{Cite journal|last=Hirscher|first1=Anja-Lisa|year=2013|title=Fashion Activism Evaluation and Application of Fashion Activism Strategies to Ease Transition Towards Sustainable Consumption Behaviour|journal=Research Journal of Textile and Apparel|volume=17|pages=23–38|doi=10.1108/RJTA-17-01-2013-B003}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Mazzarella|first1=Francesco|last2=Storey|first2=Helen|last3=Williams|first3=Dilys|date=2019-04-01|title=Counter-narratives Towards Sustainability in Fashion. Scoping an Academic Discourse on Fashion Activism through a Case Study on the Centre for Sustainable Fashion|journal=The Design Journal|volume=22|issue=sup1|pages=821–833|doi=10.1080/14606925.2019.1595402|issn=1460-6925}}</ref>. Adabiyot aktivizmi koʻzlangan yoki targʻib qilingan islohotlarni ifodalovchi yozma asarlarni chop etish, shu bilan bir qatorda, nashriyotlarda sodir etiladigan korrupsiyaning oldini olish uchun ham xizmat qiladi. === Ilmiy aktivizm === Ilmiy aktivizm ilm-fanning afzalliklarini xalqqa yaxshiroq yetkazib berish yoki ilmiy tadqiqotlarni moliyalashtirish masalalarini hal qilish kabi harakatlar yoʻlida xizmat qilishi mumkin<ref>{{Cite journal|last=Daie|first1=Jaleh|year=1996|title=The Activist Scientist|url=https://archive.org/details/sim_science_1996-05-24_272_5265/page/n11|journal=Science|volume=272|issue=5265|page=1081|doi=10.1126/science.272.5265.1081}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Hernandez |first=Daniela |date=22 April 2017 |title=Why Some Scientists Are Embracing Activism |work=The Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/why-some-scientists-are-embracing-activism-1492862410 |url-status=live |access-date=10 November 2019 |archive-url=https://archive.today/20181211030103/https://www.wsj.com/articles/why-some-scientists-are-embracing-activism-1492862410 |archive-date=11 December 2018}}</ref>. Shuningdek, ilmiy aktivizm muayyan ilmiy sohalarning qonuniyligini oshirishga qaratilgan saʼy-harakatlarni ham oʻz ichiga olishi yoki muayyan sohalarning siyosiylashuviga javob berishi mumkin<ref>{{Cite journal|last=Scheitle|first1=Christopher P.|year=2018|title=Politics and the Perceived Boundaries of Science: Activism, Sociology, and Scientific Legitimacy|journal=Socius: Sociological Research for a Dynamic World|volume=4|pages=237802311876954|doi=10.1177/2378023118769544}}</ref>. 2017 va 2018-yillarda butun dunyo boʻylab oʻtkazilgan „March for Science“ (Fan uchun marsh) ilm-fan aktivizmining yorqin namunasi boʻldi<ref>{{Jurnal manbasi |last=Campbell |first=Troy H. |year=2019 |title=Team Science: Building Better Science Activists with Insights from Disney, Marketing, and Psychological Research |url=https://skepticalinquirer.org/2019/07/team-science-building-better-science-activists-with-insights-from-disney-marketing-and-psychological-research/ |magazine=[[Skeptical Inquirer]] |publisher=[[Center for Inquiry]] |volume=43 |issue=4 |pages=34–39 |access-date=10 November 2019}}</ref>. === Boshqa metodlar === Bundan tashqari, aktivizmning yana koʻplab namunalari ham mavjud boʻlib, ularga misol tariqasida quyidagi metodlarni keltirib oʻtish mumkin: – Ommabiy axborot vositalari aktivizmi – Tinchlik aktivizmi – [[Propaganda]] – Norozilik (namoyish, toʻgʻridan-toʻgʻri harakat, norozilik qoʻshiqlari) – Ish tashlash harakati (ochlik eʼlon qilish) == Aktivizm sanoati == Ayrim guruhlar va tashkilotlar tomonidan amalga oshiriladigan harakatlar shu qadar kuchli va taraqqiy etganligi sababli ularni ''aktivizm sanoati'' deb hisoblash mumkin. Bunday hollarda aktivizm harakatlari maʼlum bir tashkilot asosiy faoliyatining bir qismi sifatida amalga oshiriladi. Aktivizm sohasidagi koʻplab tashkilotlar [[Nodavlat notijorat tashkilot|notijorat yoki nodavlat tashkilotlar]] boʻlib, ular tomonidan amalga oshiriladigan harakatlar aniq maqsad va vazifalarni oʻz ichiga oladi. ''Aktivizm sanoati'' atamasi koʻpincha autsorsing mablagʻlarini jalb qilish faoliyatiga nisbatan qoʻllanadi. Biroq aktivizm tashkilotlari, shuningdek, boshqa bir qator faoliyatlar bilan shugʻullanadi<ref>{{Veb manbasi |ism=Dana R. |muallif=Fisher |url=https://prospect.org/article/activism-industry |sarlavha=The Activism Industry |arxivurl=https://web.archive.org/web/20101205162211/http://prospect.org/cs/articles?articleId=11993 |arxivsana=5 December 2010 |ish=[[The American Prospect]] |sana=14 September 2006}}</ref>. [[Lobbi]] yoki hukumat tomonidan qabul qilingan qarorlarga taʼsir oʻtkazish ham aktivistlar tomonidan qoʻllanadigan usullardan hisoblanadi. Koʻpgina guruhlar, jumladan, yuridik firmalar aynan lobbichilik bilan shugʻullanuvchi maxsus xodimlarga ega boʻladi. AQShda lobbichilik harakatlari federal hukumat tomonidan tartibga solinadi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.gklaw.com/publication.cfm?publication_id=724 |sarlavha=Do Pay-For-Placement Search Engines engage in Trademark "Use"?, IP Law360 – Godfrey and Kahn |sana=11 July 2011 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110711095632/http://www.gklaw.com/publication.cfm?publication_id=724 |arxivsana=11 July 2011}}</ref>. Koʻpgina davlat tizimlari xayriya tashkilotlariga soliqqa oid turli imtiyozlar taqdim etuvchi nodavlat-notijorat tashkilotlari faoliyatini qoʻllab-quvvatlaydi. Hukumat, shuningdek, aktivistlarning ushbu imtiyozlardan voz kechishlari uchun soliqdan ozod qilingan tashkilotlarning faoliyatini cheklashga harakat qilishi mumkin. == Yana qarang == {{Columns-list| * [[Targʻibot guruhi]] * [[Dissident]] * [[Aktivistlar roʻyxati]] * [[Dessidentlar]] * [[Slaktivizm]] * [[Tinch aktivistlar roʻyxati]] }} == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Paul Rogat Loeb, ''Soul of a Citizen: Living With Conviction in a Cynical Time'' (St Martinʼs Press, 2010). {{ISBN|978-0-312-59537-1}}. * Brian Martin (Wendy Varney bilan). [https://books.google.com.au/books?id=jarZAAAAMAAJ ''Nonviolence Speaks: Communicating against Repression''], (Cresskill, NJ: Hampton Press, 2003). * Randy Shaw, ''The Activistʼs Handbook: A Primer for the 1990s and Beyond'' (University of California Press, 1996). {{ISBN|0-520-20317-8}}. * David Walls, ''The Activistʼs Almanac: The Concerned Citizenʼs Guide to the Leading Advocacy Organizations in America'' (Simon & Schuster/Fireside, 1993). {{ISBN|0-671-74634-0}}. * Deflem, Mathieu. 2019. [https://deflem.blogspot.com/2019/01/the-new-ethics-of-pop-celebrity.html „The New Ethics of Pop: Celebrity Activism Since Lady Gaga.“] pp.&nbsp;113-129 in ''Pop Cultures: Sconfinamenti Alterdisciplinari'', edited by Massimiliano Stramaglia. Lecce-Rovato, Italy: Pensa Multimedia. * Victor Gold, ''Liberwocky'' (Thomas Nelson, 2004). {{ISBN|978-0-7852-6057-8}}. {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Aktivizm]] 6gy8skqsgo4eiotgej5unfm3bh2ovyr 5988567 5988566 2026-04-11T10:50:22Z KWiki78 246724 5988567 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Barricade18March1871.jpg|thumb|[[Parij kommunasi]]dagi [[barrikada]] (1871-yil, mart)]] [[Fayl:1963_march_on_washington.jpg|thumb|Fuqarolik huquqlari aktivistlari 1963-yilning avgust oyida fuqarolik huquqlari harakati paytida ish va erkinlik uchun [[Vashington (shahar)|Vashingtondagi]] [[Marsh|marshda]] ishtirok etishmoqda]] [[Fayl:Leffler_-_WomensLib1970_WashingtonDC.jpg|thumb|Vashingtonda [[ayollar huquqlari harakati]] marshi (1970-yil, avgust)]] '''Aktivizm''' jamiyatda ijobiy oʻzgarishlarni amalga oshirish istagi bilan [[ijtimoiy]], [[Siyosat|siyosiy]], [[iqtisod]]iy yoki [[Ekologiya|atrof-muhit]]ga doir [[islohot]]larni ilgari surishga qaratilgan saʼy-harakatlardir. Aktivizmning turli shakllari mavjud boʻlib, bularga misol qilib [[mandat]] yaratish (jumladan, gazetalarga xat yuborish), saylangan mansabdor shaxslarga [[petitsiya]] yoʻllash, siyosiy kampaniya yuritish yoki unga hissa qoʻshish, turli bizneslarga imtiyozli ravishda homiylik qilish (yoki [[boykot]] qilish), [[Miting|mitinglar]], [[Ochlik eʼlon qilish|ochlik eʼlon qilish]], ish tashlashlarni keltirib oʻtish mumkin. Aktivizm bilan shugʻullanuvchi kishilar ''aktivistlar'' va ''aktivistkalar'' deb ataladi. Aktivizm va [[pragmatizm]] oqimi bir-biriga juda oʻxshash boʻlib, ularni farqlash muhim hisoblanadi. Aktivizm harakatlari har kuni turli yoʻllar bilan amalga oshirilishi mumkin, jumladan, sanʼat asarlari yaratish ([[artivizm]]), kompyuter tizimini buzish ([[xaktivizm]]) yoki shunchaki nimagadir pul sarflash (iqtisodiy aktivizm) ham aktivizmning turlariga misol boʻla oladi. Korxona ishchilarining ekspluatatsiya qilishiga norozilik bildirish sifatida kompaniyadan kiyim-kechak yoki boshqa tovarlar sotib olishdan bosh tortishni ham aktivizm namunasi deyish mumkin. Biroq eng koʻzga koʻringan va taʼsirchan kuchga ega boʻlgan aktivizm shakllari koʻpincha jamoaviy harakatlar koʻrinishida boʻladi<ref>{{Kitob manbasi |title=Power in Movement: Social Movements and Contentious Politics |last=Tarrow |first=Sidney |date=1998 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9781139076807 |edition=2nd |location=Cambridge, UK |oclc=727948411 |url=https://archive.org/details/powerinmovements0000tarr}}</ref>. Maqsadli, uyushgan va maʼlum vaqt davomida barqaror boʻlgan jamoaviy harakatlar ijtimoiy harakat hisoblanadi<ref name=":0">{{Kitob manbasi |title=The Social Movements Reader: Cases and Concepts |last=Goodwin |first=Jeff |publisher=Wiley-Blackwell |year=2009 |isbn=9781405187640 |edition=2nd |url=https://archive.org/details/socialmovementsr2edunse}}</ref>. Qadimdan aktivistlar xabarlar tarqatish yoki ularni targʻib qilish hamda oʻquvchilarni oʻz ishlarining adolatliligiga ishontirish maqsadida turli adabiyotlar, jumladan, [[Risola|risolalardan]] foydalanganlar. Olib borilgan bir qancha tadqiqoqtlar shuni koʻrsatadiki, zamonaviy aktivizm guruhlari siyosatni texnologiya bilan uygʻunlashtirgan holda fuqarolar faolligini oshirish va jamoaviy harakatlarni osonlashtirish maqsadida ijtimoiy mediadan qanday foydalanish lozimligini oʻrganishga kirishdi<ref name="Advocacy 2.0">{{Cite journal|last=Obar|first1=Jonathan|title=Advocacy 2.0: An Analysis of How Advocacy Groups in the United States Perceive and Use Social Media as Tools for Facilitating Civic Engagement and Collective Action|journal=Journal of Information Policy|year=2012|volume=2|pages=1–25|doi=10.5325/jinfopoli.2.2012.1|ssrn=1956352|display-authors=etal}}</ref><ref name="Obar">{{Cite journal|last=Obar|first1=Jonathan|title=Canadian Advocacy 2.0: A Study of Social Media Use by Social Movement Groups and Activists in Canada|journal=Canadian Journal of Communication|year=2014|ssrn=2254742|doi=10.22230/cjc.2014v39n2a2678|volume=39}}</ref>. Aktivistlar, asosan, ikki guruhga – chap qanot va oʻng qanot onlayn aktivistlariga boʻlinadi. Ular faoliyatlari davomida turli xil usullardan foydalanadilar. [[Hashtag aktivizm|Hashtag aktivizmi]] va oflayn protest chap qanot aktivistlarda koʻproq uchraydi. Partizan [[ommaviy axborot vositalari]] bilan strategik ishlash, muqobil platformalarga oʻtish va asosiy ommaviy axborot vositalarini [[manipulyatsiya]] qilish esa oʻng qanot aktivistlari orasida keng tarqalgan<ref name=":3">{{Cite journal|last=Freelon|first1=Deen|last2=Marwick|first2=Alice|last3=Kreiss|first3=Daniel|date=2020-09-04|title=False equivalencies: Online activism from left to right|url=https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.abb2428|journal=Science|volume=369|issue=6508|pages=1197–1201|language=EN|doi=10.1126/science.abb2428|pmid=32883863|bibcode=2020Sci...369.1197F|access-date=27 January 2022|archivedate=21 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211021142705/https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.abb2428}}</ref>. Bundan tashqari, fan va akademiyada chap qanot aktivizmining kuchayishi konservativlarning fanga boʻlgan ishonchini kamaytirishi mumkin<ref name=":5">{{Cite journal|last=Ince|first1=Jelani|last2=Finlay|first2=Brandon M.|last3=Rojas|first3=Fabio|year=2018|title=College campus activism: Distinguishing between liberal reformers and conservative crusaders|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/soc4.12603|journal=Sociology Compass|language=en|volume=12|issue=9|pages=e12603|doi=10.1111/soc4.12603|issn=1751-9020|access-date=27 January 2022|archivedate=27 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220127120320/https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/soc4.12603}}</ref>. Bundan tashqari, aktivizm va [[Terrorizm|terrorizmni]] ham bir-biri bilan adashtirib yubormaslik muhim ahamiyat kasb etadi, aynan shuning uchun ham ular oʻrtasidagi mavjud farq „nozik chiziq“ deya taʼriflanadi<ref>{{Kitob manbasi |first=Carol |last=Bohmer |url=http://worldcat.org/oclc/743396687 |title=Rejecting refugees: political asylum in the 21st century |date=2010 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-77375-1 |pages=258 |oclc=743396687}}</ref>. == Tarixi == [[Burjuaziya]] [[Jamiyat|jamiyati]] rivojlanishi davrida, [[Birinchi jahon urushi]] boshlanguniga qadar aktivizm [[Adabiyot|adabiy]] va ijtimoiy harakat sifatida dastlab [[Germaniya imperiyasi|Germaniya imperiyasida]], keyinchalik esa boshqa Gʻarb mamlakatlarida paydo boʻla boshlagan<ref>{{ВТ-БСЭ1|Барта, Александр}}</ref><ref name="автоссылка1">{{ВТ-БСЭ1|Активизм}}</ref>. == Aktivizm tushunchalari == ''Onlayn etimologiya lugʻatida'' [[Ingliz tili|inglizcha]] „activism“ va „activist“ atamalari mos ravishda 1920<ref>{{OEtymD|activism|accessdate=17 December 2015}}</ref> yoki 1915-yillardan<ref>{{OEtymD|activist|accessdate=17 December 2015}}</ref> keyin siyosiy maʼnoda ishlatilgan boʻlishi mumkinligi qayd etilgan. Aktivizm soʻzining kelib chiqish tarixi bundan ancha yillar muqaddam jamoaviy<ref>{{Kitob manbasi |title=Introduction to the Science of Sociology |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.107514 |last=Park |first=Robert |publisher=University of Chicago Press |year=1921 |location=Chicago}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=Social Theory and Social Structure |last=Merton |first=Robert |publisher=Free Press |year=1945 |location=New York}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=The True Believer: Thoughts on the Nature of Mass Movements |url=https://archive.org/details/truebeliever0000eric |last=Hoffer |first=Eric |publisher=Harper & Row |year=1951 |location=New York}}</ref> va ijtimoiy harakatlar toʻgʻrisida bildirib oʻtilgan ayrim tushunchalarga borib taqaladi<ref>{{Kitob manbasi |title=The Structure of Social Action |last=Parsons |first=Talcott |publisher=Free Press |year=1937 |location=New York}}</ref>. 1969-yillarning oxirida aktivizm soʻzi oʻzining siyosiy maʼnosidan qatʼi nazar, „biror harakatni aniq qaror va kuch bilan amalga oshirish siyosati yoki amaliyoti“ deb taʼriflangan boʻlsa, ''ijtimoiy harakat'' atamasi esa „ijtimoiy sharoitlarni yaxshilash uchun guruhlar tomonidan uyushtirilgan harakatlar“ deya izohlangan. 1960-yillarda [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Amerika Qoʻshma Shtatlarida]] „yangi ijtimoiy harakatlar“ avj olganidan soʻng, norozilik yoki murojaatlarning oqilona va maqbul demokratik varianti sifatida aktivizmning yangi tushunchasi paydo boʻldi<ref>{{Kitob manbasi |title=The Logic of Collective Action: Public Goods and the Theory of Groups |url=https://archive.org/details/logicofcollectiv0124olso |last=Olson |first=Mancur |publisher=Harvard University Press |year=1965 |location=Cambridge, Mass.}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=The Strategy of Social Protest |last=Gamson |first=William A. |publisher=Dorsey Press |year=1975 |isbn=9780256016840 |location=Homewood, IL |url=https://archive.org/details/strategyofsocial0000gams}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=From Mobilization to Revolution |url=https://archive.org/details/frommobilization00till |last=Tilly |first=Charles |publisher=Addison-Wesley |year=1978 |location=Reading, Mass. |isbn=9780201075717}}</ref>. Tarixda uyushgan yoki birlashgan holda norozilik bildirish va qoʻzgʻolon uyushtirishning ilk koʻrinishi miloddan avvalgi I asrda [[Rim imperiyasi|Rim imperiyasida]] sobiq gladiator [[Spartak]] boshchiligida 6000 nafar qul tomonidan amalga oshirilgan Capuadan [[Rim|Rimgacha]] boʻlgan [[Spartak qoʻzgʻoloni]] hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.historynet.com/spartacus.htm |sarlavha=Ancient History: Spartacus and the Slave Rebellion |muallif=Czech |ism=Kenneth P. |sana=Apr 1994 |ish=HistoryNet |qaralgan sana=12 August 2018 |arxivsana=27 March 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190327102642/https://www.historynet.com/spartacus.htm}}</ref>. Inglizlar tomonidan uyushtirilgan [[Wat Tyler qoʻzgʻoloni]] soliq joriy etilishiga javoban amalga oshirilgan qoʻzgʻolonlardan biridir<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.britannica.com/event/Peasants-Revolt |sarlavha=Peasants' Revolt |ish=Encyclopædia Britannica |qaralgan sana=12 August 2018 |arxivsana=9 September 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190909022504/https://www.britannica.com/event/Peasants-Revolt}}</ref>. Shuningdek, turli soliqlarning joriy etilishi [[Vengriya]], [[Rossiya]] va [[Hong Kong|Hong Kongda]] ham qoʻzgʻolon va inqiloblarning kelib chiqishiga sabab boʻlgan. 1930-yilda [[Maxatma Gandi]] boshchiligida minglab [[Indeyslar|hindular]] hukumat tomonidan joriy etilgan oʻta ogʻir soliqlarga qarshi norozilik bildirish maqsadida sodir etilgan Tuz marshida<ref>{{Ensiklopediya manbasi|url=https://www.britannica.com/event/Salt-March|title=Salt March|encyclopedia=Encyclopaedia Britannica|first=Kenneth|last=Pletcher|date=14 December 2015}}</ref> ishtirok etishgan. Ushbu norozilikda qatnashgan 60 000 nafar kishi hukumat harbiylari tomonidan qamoqqa olingan. Biroq shunga qaramasdan, oxir-oqibat, ushbu namoyishlar va noroziliklar mamlakatning mustaqilikka erishishiga sabab boʻlgan. [[Osiyo]], [[Afrika]] va [[Janubiy Amerika]] mamlakatlarida ijtimoiy aktivistlar tomonidan tashkil etilgan, [[fuqaroviy va siyosiy huquqlar]] boʻyicha harakat olib boruvchilar va [[Ijtimoiy inqilob|ijtimoiy inqilobchilar]] boshchiligida amalga oshirilgan aktivizm harakatlari xalqning oʻziga nisbatan ishonchining oshishiga, shuningdek, dunyoning ayrim rivojlanayotgan mamlakatlarida kollektivistik-kommunistik hamda sotsialistik harakatlarning kuchayishiga turtki boʻldi<ref>{{Kitob manbasi |title=No Other Way Out: States and Revolutionary Movements, 1945–1991 |url=https://archive.org/details/nootherwayout00jeff |last=Goodwin |first=Jeff |publisher=Cambridge University Press |year=2001 |location=Cambridge, UK}}</ref>. Shu bilan birga, aktivizm oʻtgan asrda mehnat huquqi harakati, [[Ayollar huquqlari|ayollar huquqlari harakati]] va fuqarolik huquqlari harakati kabi ijtimoiy harakatlar orqali Gʻarb jamiyatlariga ham katta taʼsir koʻrsatdi deyish mumkin<ref>{{Kitob manbasi |title=The Social Movement Society: Contentious Politics for a New Century |last=Meyer |first=David |publisher=Rowman & Littlefield |year=1998}}</ref>. == Aktivizmning turlari == Aktivizm koʻpincha inson huquqlari yoki atrof-muhit bilan bogʻliq mavjud muammolarni hal qilishga xizmat qiladi. Shu bilan qatorda libertar va diniy huquq aktivizmi ham aktivizmning muhim turlaridan biri hisoblanadi<ref name=":8">{{Cite journal|last=Keckler|first1=Charles|last2=Rozell|first2=Mark J.|date=2015-04-03|title=The Libertarian Right and the Religious Right|url=https://doi.org/10.1080/10457097.2015.1011476|journal=Perspectives on Political Science|volume=44|issue=2|pages=92–99|doi=10.1080/10457097.2015.1011476|issn=1045-7097|access-date=19 February 2022|archivedate=29 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230629163034/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10457097.2015.1011476}}</ref>. Tarixdan maʼlumki, inson huquqlari va atrof-muhit bilan bogʻliq muammolar [[xalqaro huquq]] doirasida faol harakatlar sifatida alohida koʻrib chiqiladi<ref>{{Cite journal|last=Boyle|first1=Alan|date=October 11, 2012|title=Human Rights and the Environment: Where Next?|url=https://academic.oup.com/ejil/article/23/3/613/399894|journal=European Journal of International Law|volume=23|issue=3|pages=613–642|doi=10.1093/ejil/chs054|access-date=19 October 2021|archivedate=5 June 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180605004937/https://academic.oup.com/ejil/article/23/3/613/399894}}</ref>. XXI asrgacha, aksariyat inson huquqlari harakatlari tomonidan amalga oshirilgan ishlar atrof-muhit muammolarini aniq koʻrib chiqmagan. Shu bilan birga inson huquqlari harakati ham ekologiya bilan bogʻliq muammolarni izchil oʻrganmagan<ref>{{Cite journal|date=Spring 2004|title=Introduction|url=https://www.carnegiecouncil.org/publications/archive/dialogue/2_11/index/_res/id=Attachments/index=0/Human_Rights_Dialogue_Environment.pdf|journal=Human Rights Dialogue|volume=2|issue=11|pages=2|access-date=19 October 2021|archivedate=10 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220110100149/https://www.carnegiecouncil.org/publications/archive/dialogue/2_11/index/_res/id=Attachments/index=0/Human_Rights_Dialogue_Environment.pdf}}</ref>. XXI asrda inson huquqlari va ekologiyaning bir-biri bilan uzviy bogʻliqligi tobora muhim ahamiyat kasb etib bordi va bu asosiy ekologlar harakati<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Britton-Purdy |first=Jedediah |date=September 7, 2016 |title=Environmentalism Was Once a Social-Justice Movement |work=The Atlantic |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2016/12/how-the-environmental-movement-can-recover-its-soul/509831/ |url-status=live |access-date=19 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019041533/https://www.theatlantic.com/science/archive/2016/12/how-the-environmental-movement-can-recover-its-soul/509831/ |archive-date=19 October 2021}}</ref>, ekologik adolat va iqlim adolati harakatlarining rivojlanishiga sabab boʻldi. === Inson huquqlari === {{Asosiy|Inson huquqlari harakatlari}} Inson huquqlari aktivizmi, asosan, [[Inson huquqlari umumiy deklaratsiyasi|Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasida]] koʻrsatilgan asosiy huquqlarni himoya qilishni oʻz oldiga maqsad qilgan. Bularga misol qilib yashash huquqi, fuqarolik huquqi, mulk huquqi, harakat erkinligi, konstitutsiyaviy fikr, soʻz, din, tinch yigʻilish erkinliklari va shu kabi boshqa huquq turlarni keltirib oʻtish mumkin<ref>{{Veb manbasi |yil=1948 |sarlavha=Universal Declaration of Human Rights |url=https://www.un.org/en/documents/udhr/ |nashriyot=United Nations |arxivurl=https://web.archive.org/web/20090504133757/http://www.un.org:80/en/documents/udhr/ |arxivsana=4 May 2009}}</ref>. Butunjahon inson huquqlari harakatining asosi [[mustamlakachilik]], [[imperializm]], [[qullik]], [[irqchilik]], [[segregatsiya]], [[patriarxat]] va mahalliy xalqlarning zulmiga qarshilik koʻrsatishni oʻz ichiga oladi<ref>Clapham, ''Human Rights'' (2007), p. 19. „In fact, the modern [[civil rights movement]] and the complex normative international framework have grown out of a number of transnational and widespread movements. Human rights were invoked and claimed in the contexts of anti-colonialism, anti-imperialism, anti-slavery, anti-apartheid, anti-racism, and feminist and indigenous struggles everywhere.“</ref>. === Atrof-muhit === {{Asosiy|Ekologizm}} Ekologik aktivizm ham aktivizmning muhim shakllaridan biri boʻlib, bir necha turlarni oʻz ichiga oladi. Jumladan: – tabiatni yoki tabiiy muhitni [[Suriya hududiy boʻlinishi|muhofaza]] qilish, utilitar tabiatni muhofaza qilish etikasi yoki tabiatni muhofaza qilish odobi; – atrof-muhitni muhofaza qilish (ifloslanishning oldini olish hamda madaniy meros yoki hayot sifatini himoya qilish); – tugaydigan [[Tabiat resurslari|tabiiy resurslarni]] saqlab qolish; – muhim yer osti va yer usti elementlari yoki [[iqlim]] jarayonlari funksiyasini himoya qilish orqali amalga oshiriladi. === Hayvonlar huquqlari === {{Asosiy|Hayvonlar huquqlari harakatlari}} Hayvonlar huquqlarini himoya qilish ham aktivizmning eng muhim shakllaridan biri hisoblanadi. === Libertar va konservativ === Amerika Qoʻshma Shtatlari va boshqa mamlakatlarda siyosiy huquqlarga oid aktivizm shakllari tobora muhim ahamiyat kasb etib bormoqda. Baʼzi olimlar olingan bir qancha tadqiqot va tahlillar natijalariga koʻra, ushbu masala boʻyicha shunday xulosaga kelishgan, konservatizmdagi asosiy boʻlinish avvalgi soʻrovlarda aniqlangan iqtisodiy va ijtimoiy konservatorlar oʻrtasidagi uzoq muddatli boʻlinish emas edi (yaʼni, taxminan libertar huquq va [[Nasroniylik|nasroniy]] huquqi oʻrtasida). Aksincha, bu ikkala mafkuraviy toifani birlashtirgan, yangi paydo boʻlgan guruh, yaʼni „nisbatan kamroq konservativ“ boʻlgan (aktivistlar) respublikachilardir<ref name=":82">{{Cite journal|last=Keckler|first1=Charles|last2=Rozell|first2=Mark J.|date=2015-04-03|title=The Libertarian Right and the Religious Right|url=https://doi.org/10.1080/10457097.2015.1011476|journal=Perspectives on Political Science|volume=44|issue=2|pages=92–99|doi=10.1080/10457097.2015.1011476|issn=1045-7097|access-date=19 February 2022|archivedate=29 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230629163034/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10457097.2015.1011476}}</ref>. Bunga misol qilib esa [[Choy partiyasi harakati|Choy partiyasi harakatini]] keltirish mumkin<ref name=":82" />. [[Pyu tadqiqot markazi]] tomonidan amalga oshirilgan tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, diniy, ijtimoiy va iqtisodiy jihatdan oʻta konservativ va oʻng qanotdagi boshqa guruhlarga qaraganda nisbatan siyosiy faol boʻlgan „qatʼiy konservatorlar“ guruhi<ref name=":83">{{Cite journal|last=Keckler|first1=Charles|last2=Rozell|first2=Mark J.|date=2015-04-03|title=The Libertarian Right and the Religious Right|url=https://doi.org/10.1080/10457097.2015.1011476|journal=Perspectives on Political Science|volume=44|issue=2|pages=92–99|doi=10.1080/10457097.2015.1011476|issn=1045-7097|access-date=19 February 2022|archivedate=29 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230629163034/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10457097.2015.1011476}}</ref> toʻgʻrisida bir qancha maʼlumotlarni aniqlangan. Maʼlumotlarga koʻra, saylovlarda Choy partiyasiga berilgan 72% ovozlar aynan ushbu guruh aʼzolariga tegishli hisoblanadi<ref name=":83" />. == Metodlar == [[Fayl:PeacePark.jpg|right|thumb|1981-yilda aktivist [[Thomas]] tomonidan boshlangan AQSh tarixidagi eng uzoq davom etgan tinchlik hushyorligi]] Aktivistlar oʻz maqsadlari yoʻlida turli usullardan foydalanadilar<ref name=":02">{{Kitob manbasi |title=The Social Movements Reader: Cases and Concepts |last=Goodwin |first=Jeff |publisher=Wiley-Blackwell |year=2009 |isbn=9781405187640 |edition=2nd |url=https://archive.org/details/socialmovementsr2edunse}}</ref>. Ular tomonidan tanlangan usullar muhim ahamiyatga ega boʻlib, aynan shu usullar orqali aktivistlarning maqsadlarini va ularning harakatlari nimaga qaratilganligini aniqlash mumkin. Misol uchun, zoʻravonliksiz usullar, odatda, jamoatchilikda yaxshi taassurot qoldirib<ref>{{Kitob manbasi |title=Nonviolent Social Movements: A Geographical Perspective |last=Zunes |first=Stephen |date=1999 |publisher=Blackwell |isbn=978-1577180753 |location=Malden, Mass. |oclc=40753886 |url=https://archive.org/details/nonviolentsocial0000unse}}</ref>, shu bilan birga aktivistlar tomonidan oʻz oldilariga qoʻyilgan maqsadlarga erishish yoʻlida ikki barobar samarali usul hisoblanadi<ref>{{Kitob manbasi |title=Why Civil Resistance Works: The Strategic Logic of Nonviolent Conflict |last=Chenoweth |first=Erica |publisher=Columbia University Press |year=2013 |isbn=9780231156837 |location=New York |oclc=810145714}}</ref>. Tarixan olib qaraganda, koʻpchilik aktivizm harakatlari hukumat hamda sanoat siyosati yoki amaliyotida jiddiy oʻzgarishlar yaratishga qaratilgan. Baʼzi aktivistlar hukumatni ular tomonidan joriy etilgan qonunlarni oʻzgartirishlari uchun koʻndirish oʻrniga odamlarning oʻz xatti-harakatlarini toʻgʻridan-toʻgʻri oʻzgartirishga koʻndirishga harakat qiladi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Direct action |url=http://www.activisthandbook.org/en/tactics/direct-action |qaralgan sana=2022-07-13 |ish=Activist Handbook |til=en |arxivsana=13 July 2022 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220713071802/https://www.activisthandbook.org/en/tactics/direct-action}}</ref>. Masalan, kooperativ harakat kooperatsiya tamoyillariga mos keladigan yangi institutlarni qurishga intiladi va, odatda, lobbichilik qilmaydi, siyosiy norozilik bildirmaydi. Boshqa aktivistlar oʻzgarishlarga qarshi turish uchun odamlarni yoki hukumat siyosatini oʻzgarishsiz qolishga ishontirishga harakat qiladalar. [[Charles Tilly]] maʼlum bir vaqt va joyda aktivistlar uchun mavjud boʻlgan taktikalarning toʻliq spektrini tavsiflovchi „nizo repertuari“ konsepsiyasini ishlab chiqdi<ref name=":2">{{Kitob manbasi |title=Contentious Politics |url=https://archive.org/details/contentiouspolit0000till_b2q8 |last=Tilly |first=Charles |publisher=Oxford University Press |year=2015 |isbn=9780190255053 |edition=Second revised |location=New York, NY |oclc=909883395}}</ref>. Bu repertuar oʻtmishda aktivistlar tomonidan muvaffaqiyatli ekanligi isbotlangan boykotlar, petitsiyalar, marshlar va namoyishlar kabi barcha aktivizm usullaridan iborat boʻlib, har qanday yangi aktivistlar va ijtimoiy harakatlar tomonidan qoʻllanishi mumkin. Aktivistlar norozilikning yangi taktikalariga ham oʻzgartirishlar kiritishlari mumkin. Bular Douglas Schulerning „faollar sayohati“ haqidagi gʻoyasi kabi butunlay yangicha koʻrinishda boʻlishi ham mumkin<ref>{{Kitob manbasi |title=Liberating Voices: A Pattern Language for Communication Revolution |url=https://archive.org/details/liberatingvoices0000schu |last=Schuler |first=Douglas |date=2008 |publisher=MIT Press |isbn=9780262693660 |location=Cambridge, Massachusetts}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.publicsphereproject.org/content/activist-road-trip |sarlavha=Activist Road Trip |yil=2008 |ish=Public Sphere Project |qaralgan sana=1 November 2015 |arxivsana=27 March 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190327090151/http://www.publicsphereproject.org/content/activist-road-trip}}</ref>, shuningdek, politsiya repressiyasiga yoki qarshi harakatiga javoban paydo boʻlishi mumkin<ref>{{Cite journal|last=McAdam|first1=Doug|year=1983|title=Tactical Innovation and the Pace of Insurgency|url=https://archive.org/details/sim_american-sociological-review_1983-12_48_6/page/735|journal=American Sociological Review|volume=48|issue=6|pages=735–754|doi=10.2307/2095322|jstor=2095322}}</ref>. Shundan soʻng, yangi taktikalar diffuziya deb nomlanuvchi ijtimoiy jarayon orqali boshqalarga ham tarqaladi va agar ushbu urinish muvaffaqiyatli yakunlangan taqdirda, aktivistlar repertuariga yangi qoʻshimchalar kiritiladi<ref>{{Cite journal|last=Ayres|first1=Jeffrey M.|year=1999|title=From the Streets to the Internet: The Cyber-Diffusion of Contention|journal=The Annals of the American Academy of Political and Social Science|volume=566|issue=1|pages=132–143|doi=10.1177/000271629956600111|issn=0002-7162}}</ref>. Aktivizm har doim ham uni kasb deb biladiganlar tomonidan bajariladigan faoliyat emas<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Introduction to Activism |url=http://www.permanentculturenow.com/what-is-activism/ |qaralgan sana=20 December 2011 |nashriyot=Permanent Culture Now |arxivsana=25 February 2021 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210225044808/https://www.permanentculturenow.com/what-is-activism/}}</ref>. „Aktivist“ atamasi keng maʼnoda aktivizm bilan shugʻullanadigan har qanday kishiga, shuningdek, tor doirada siyosiy yoki ijtimoiy faollikni kasb yoki xarakterli amaliyot sifatida tanlaganlarga nisbatan ham qoʻllanishi mumkin. === Siyosiy aktivizm === {{Asosiy|Siyosiy harakat}} Sudyalar oʻzlarining ijtimoiy farovonlik tushunchalarini ilgari surish maqsadida sud aktivizmini qoʻllashlari mumkin. Sud aktivizmining taʼrifi va muayyan qarorlari faol yoki yoʻqligi hanuzgacha bahs-munozaralarga sabab boʻlib keladigan siyosiy masala hisoblanadi<ref>{{Cite journal|last=Kmiec|first1=Keenan D.|date=October 2004|title=The Origin and Current Meanings of Judicial Activism|url=https://scholarship.law.berkeley.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1324&context=californialawreview|journal=California Law Review|volume=92|issue=5|pages=1441–1478|doi=10.2307/3481421|jstor=3481421|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191217052001/https://scholarship.law.berkeley.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1324&context=californialawreview|archivedate=17 December 2019|access-date=25 January 2019}}</ref>. Mamlakatlar boʻylab huquqiy tizimlar sud aktivizmiga ruxsat berilish yoki berilmasligi bilan farqlanadi. Aktivistlar, shuningdek, davlat idoralarini nazorat va oshkoralik uchun mas’ul qilgan holda jamoatchilik nazoratchisi yoki jamiyatda sodir boʻlayotgan soʻnggi voqea-hodisalar xabarchisi boʻlishlari ham mumkin<ref name="pat">{{Veb manbasi |sana=27 February 2017 |sarlavha=Politically Active? 4 Tips for Incorporating Self-Care, US News |url=http://health.usnews.com/health-care/for-better/articles/2017-02-27/politically-active-4-tips-for-incorporating-self-care |qaralgan sana=5 March 2017 |ish=US News |arxivsana=6 April 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190406042142/https://health.usnews.com/health-care/for-better/articles/2017-02-27/politically-active-4-tips-for-incorporating-self-care}}</ref>. Siyosiy faollik siyosiy kampaniya, [[Lobbi|lobbichilik]], ovoz berish va petitsiyani ham oʻz ichiga olishi mumkin. Siyosiy faollik maʼlum bir mafkura yoki milliy tarixga bogʻliq emas<ref>{{Cite journal|last=Thackeray|first1=David|date=October 2010|title=Home and Politics: Women and Conservative Activism in Early Twentieth-Century Britain|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-british-studies/article/abs/home-and-politics-women-and-conservative-activism-in-early-twentiethcentury-britain/61F919C0C2F8F8FB8179E6BB5BFC495A|journal=Journal of British Studies|language=en|volume=49|issue=4|pages=826–848|doi=10.1086/654913|pmid=20941876|issn=1545-6986|access-date=27 January 2022|archivedate=27 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220127114026/https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-british-studies/article/abs/home-and-politics-women-and-conservative-activism-in-early-twentiethcentury-britain/61F919C0C2F8F8FB8179E6BB5BFC495A}}</ref>. Siyosiy aktivizm, asosan, yoshlar bilan bogʻliq boʻlishiga qaramay, odamlarning butun umri davomida sodir boʻladi<ref>{{Kitob manbasi |date=2019-12-18 |editor=Nolas |title=Political Activism across the Life Course |url=http://dx.doi.org/10.4324/9781351201797 |doi=10.4324/9781351201797 |isbn=9781351201797 |accessdate=29 May 2023}}</ref>. Kollej kampuslaridagi siyosiy aktivizm 1960-yillardan beri chap qanot siyosatiga taʼsir koʻrsatib keladi. Yaqin yillar ichida AQSh kollejlari kampuslarida ham konservativ faollikning oʻsishi kuzatilgan boʻlib, konservativ siyosiy tashkilotlar tomonidan nisbatan kichik konservativ guruh talabalariga pul xayriya qilinishi odatiy hol hisoblanadi<ref name=":52">{{Cite journal|last=Ince|first1=Jelani|last2=Finlay|first2=Brandon M.|last3=Rojas|first3=Fabio|year=2018|title=College campus activism: Distinguishing between liberal reformers and conservative crusaders|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/soc4.12603|journal=Sociology Compass|language=en|volume=12|issue=9|pages=e12603|doi=10.1111/soc4.12603|issn=1751-9020|access-date=27 January 2022|archivedate=27 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220127120320/https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/soc4.12603}}</ref>. Odamlarning siyosiy aktivizm motivlari turlicha boʻlishi mumkin. Tadqiqotchilar tomonidan ishlab chiqilgan maʼlum bir model Britaniya Konservativ partiyasidagi aktivizmni oʻrganib chiqdi va undagi uchta asosiy motivni aniqladi. Bular: saylanadigan lavozimni egallash istagi, partiyaning siyosiy maqsadlarga erishish istagi va respondentning partiyaviy mansubligi kuchi bilan oʻlchanadigan xavotirlardir<ref>{{Cite journal|last=Whiteley|first1=Paul F.|last2=Seyd|first2=Patrick|last3=Richardson|first3=Jeremy|last4=Bissell|first4=Paul|date=January 1994|title=Explaining Party Activism: The Case of the British Conservative Party|url=https://www.cambridge.org/core/journals/british-journal-of-political-science/article/abs/explaining-party-activism-the-case-of-the-british-conservative-party/4DBBB9C3276D3C71071BAE596341AED0|journal=British Journal of Political Science|language=en|volume=24|issue=1|pages=79–94|doi=10.1017/S0007123400006797|issn=1469-2112|access-date=27 January 2022|archivedate=27 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220127121606/https://www.cambridge.org/core/journals/british-journal-of-political-science/article/abs/explaining-party-activism-the-case-of-the-british-conservative-party/4DBBB9C3276D3C71071BAE596341AED0}}</ref>. Bundan tashqari, badavlat amerikaliklar tomonidan siyosiy sabablarning moliyaviy qoʻllab-quvvatlanishi orqali siyosiy aktivizmni amalga oshirishlari mumkin. 400 nafar eng badavlat amerikaliklar ishtirokida olib borilgan tadqiqotlardan biri „siyosiy nomzodlarga xayriya qilishdan tashqari liberal yoki oʻng qanot faoliyatining muhim dalillarini“ aniqladi<ref name=":62">{{Cite journal|last=Burris|first1=Val|date=2000-08-01|title=The Myth of Old Money Liberalism: The Politics of the Forbes 400 Richest Americans|url=https://doi.org/10.2307/3097235|journal=Social Problems|volume=47|issue=3|pages=360–378|doi=10.2307/3097235|jstor=3097235|issn=0037-7791|access-date=4 February 2022|archivedate=29 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230629163030/https://academic.oup.com/socpro/article-abstract/47/3/360/1627899?redirectedFrom=fulltext}}</ref>. Ushbu tadqiqot, shuningdek, umuman olganda, „eski pul yangi pulga qaraganda darajada konservativroqdir“ deya xuloga keldi<ref name=":62" />. Boshqa bir tadqiqotda esa „boylar aktivizmi“ning koʻpincha kishilar oʻrtasidagi tengsizlikni qanday oshirganligi, hozirgi kunda esa ushbu aktivizm shaklidan [[Iqtisodiy tengsizlik|iqtisodiy tengsizlikni]] kamaytirish uchun foydalanilgani oʻrganildi<ref name=":72">{{Cite journal|last=Scully|first1=Maureen|last2=Rothenberg|first2=Sandra|last3=Beaton|first3=Erynn E.|last4=Tang|first4=Zhi|date=2017-03-20|title=Mobilizing the Wealthy: Doing "Privilege Work" and Challenging the Roots of Inequality|url=https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/0007650317698941|journal=Business & Society|volume=57|issue=6|pages=1075–1113|doi=10.1177/0007650317698941|issn=0007-6503}}</ref>. === Internet aktivizmi === Internet aktivizmining taʼsiri 2010-yil oxirida boshlangan [[arab bahori]] noroziliklari tufayli ham global miqyosda namoyon boʻldi. Inqiloblarni boshdan kechirayotgan [[Yaqin Sharq]] va [[Shimoliy Afrika]] mamlakatlarida yashovchi odamlar ijtimoiy tarmoqlardan norozilik namoyishlari haqida turli maʼlumotlar, jumladan, smartfonlarda yozib olingan videolar orqali mavjud muammolarni xalqaro miqyosda auditoriyaga yetkazib berishda foydalangan<ref>{{Veb manbasi |muallif=Sliwinski |ism=Michael |sana=21 January 2016 |sarlavha=The Evolution of Activism: From the Streets to Social Media |url=http://lawstreetmedia.com/issues/politics/evolution-activism-streets-social-media/ |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160130020535/http://lawstreetmedia.com/issues/politics/evolution-activism-streets-social-media/ |arxivsana=30 January 2016 |qaralgan sana=6 February 2016 |ish=Law Street}}</ref>. Ushbu ijtimoiy tarmoq texnologiyasi aktivistlar tomonidan davlat nazoratidagi ommaviy axborot vositalarini chetlab oʻtish va dunyoning boshqa qismida yashovchi kishilar bilan bevosita muloqot qilish uchun foydalanilgan ilk urinishlardan biri edi. Internet aktivizmining bunday turlari keyinchalik boshqa aktivistlar tomonidan ham qoʻllanila boshlangan va koʻplab ommaviy safarbarliklarda, masalan, 2011-yilda Ispaniyada sodir etilgan 15-M Harakati, 2013-yilda Turkiyada boʻlib oʻtgan [[Gezi bogʻi eʼtirozlari (2013)]] va shu kabi boshqa harakatlarda foydalanilgan<ref name=":1">{{Kitob manbasi |last=Zeynep |first=Tufekci |title=Twitter and Tear Gas: The Power and Fragility of Networked Protest |url=https://archive.org/details/twitterteargaspo0000tufe |publisher=Yale University Press |year=2017 |isbn=9780300215120 |location=New Haven |oclc=961312425}}</ref>. Internet aktivizmining chap va oʻng qanot aktivistlari siyosiy maqsadlarga erishish uchun raqamli va eski ommaviy axborot vositalaridan turlicha tarzda foydalanadi<ref name=":32">{{Cite journal|last=Freelon|first1=Deen|last2=Marwick|first2=Alice|last3=Kreiss|first3=Daniel|date=2020-09-04|title=False equivalencies: Online activism from left to right|url=https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.abb2428|journal=Science|volume=369|issue=6508|pages=1197–1201|language=EN|doi=10.1126/science.abb2428|pmid=32883863|bibcode=2020Sci...369.1197F|access-date=27 January 2022|archivedate=21 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211021142705/https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.abb2428}}</ref>. Chap qanot aktivistlar, odatda, „heshteg aktivizmi“ va oflayn noroziliklar bilan shugʻullansa, oʻng qanot aktivistlari eski ommaviy axborot vositalarini [[manipulyatsiya]] qilish, muqobil platformalarga koʻchib oʻtish harakatlarini va oʻz xabarlarini tarqatish uchun partizan ommaviy axborot vositalari bilan strategik harakatlarni amalga oshirishadi<ref name=":32" />. Olingan tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, oʻng qanot internet aktivistlari, asosan, strategik [[dezinformatsiya]] va fitna nazariyalaridan koʻproq foydalanishadi<ref name=":32" />. Internet aktivizmi deganda, shuningdek, raqamli huquqlar deb ataluvchi Internetning oʻzini himoya qilish yoki oʻzgartirishga qaratilgan aktivizm turini ham tushunish mumkin. Raqamli huquqlar harakati<ref>{{Kitob manbasi |last=Hector |first=Postigo |title=The digital rights movement : the role of technology in subverting digital copyright |url=https://archive.org/details/mit_press_book_9780262305334 |date=2012 |publisher=The MIT Press |isbn=9780262305334 |location=Cambridge, Mass. |oclc=812346336}}</ref> yangi texnologiyalar, xususan, Internet va boshqa axborot-kommunikatsiya texnologiyalari bilan bogʻliq holda odamlarning huquqlarini himoya qilish uchun ishlaydigan Elektron chegara jamgʻarmasi kabi aktivistlar va tashkilotlardan iborat. Koʻpgina zamonaviy aktivistlar endilikda Internet va boshqa axborot-kommunikatsiya texnologiyalari orqali Internet faolligi yoki kiberfaollik kabi yangi usullardan foydalanmoqda. Baʼzi olimlarning taʼkidlashicha, ushbu yangi raqamli usullarning aksariyati anʼanaviy oflayn ixtilof vositalariga oʻxshaydi<ref>{{Kitob manbasi |title=Future Active: Media Activism and the Internet |last=Meikle |first=Graham |publisher=Pluto Press |year=2002 |isbn=978-1864031485 |location=Annandale, N.S.W. |oclc=50165391}}</ref>. Bundan tashqari, mutlaqo yangi boʻlgan raqamli taktikalar ham mavjud boʻlib, bularga misol qilib [[Xaktivizm|xaktivizmning]] ayrim turlarini keltirish mumkin<ref name=":22">{{Kitob manbasi |title=Contentious Politics |url=https://archive.org/details/contentiouspolit0000till_b2q8 |last=Tilly |first=Charles |publisher=Oxford University Press |year=2015 |isbn=9780190255053 |edition=Second revised |location=New York, NY |oclc=909883395}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=Hacktivism and the Future of Political Participation |last=Samuel |first=Alexandra |publisher=Doctoral Dissertation |year=2004 |location=Harvard University}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=Digitally Enabled Social Change: Activism in the Internet Age |url=https://archive.org/details/digitallyenabled0000earl |last=Earl |first=Jennifer |publisher=MIT Press |year=2011 |isbn=9780262295352 |location=Cambridge, Mass. |oclc=727948420}}</ref>. Kun sayin aktivistlarning raqamli vositalar va platformalardan<ref>{{Cite journal|last=Rolfe|first1=Brett|year=2005|title=Building an Electronic Repertoire of Contention|journal=Social Movement Studies|volume=4|issue=1|pages=65–74|doi=10.1080/14742830500051945|issn=1474-2837}}</ref> koʻproq foydalanishi, shuningdek, oʻzini-ozi tashkil etadigan<ref>{{Cite journal|last=Fuchs|first1=Christian|year=2006|title=The Self-Organization of Social Movements|journal=Systemic Practice and Action Research|volume=19|issue=1|pages=101–137|doi=10.1007/s11213-005-9006-0|issn=1094-429X}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=Here Comes Everybody: The Power of Organizing without Organizations |last=Clay |first=Shirky |publisher=Penguin Press |year=2008 |isbn=9781594201530 |location=New York |oclc=168716646 |url=https://archive.org/details/herecomeseverybo0000shir}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=Networks of Outrage and Hope: Social Movements in the Internet Age |last=Castells |first=Manuel |publisher=Polity |year=2015 |isbn=9780745695754 |edition=2nd |location=Cambridge, UK |oclc=896126968}}</ref>, yetakchilarsiz<ref name=":12">{{Kitob manbasi |last=Zeynep |first=Tufekci |title=Twitter and Tear Gas: The Power and Fragility of Networked Protest |url=https://archive.org/details/twitterteargaspo0000tufe |publisher=Yale University Press |year=2017 |isbn=9780300215120 |location=New Haven |oclc=961312425}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=The Leaderless Revolution: How Ordinary People will Take Power and Change Politics in the 21st Century |last=Carne |first=Ross |publisher=Plume |year=2013 |isbn=9780452298941 |location=New York |oclc=795168105}}</ref> yoki franchayzing faolligi deb ataladigan aktivistlarning markazlashtirilmagan tarmoqlarini yaratishga olib kelmoqda. === Iqtisodiy aktivizm === Iqtisodiy aktivizm ijtimoiy va iqtisodiy siyosatni oʻzgartirish uchun hukumat, isteʼmolchilar va biznesning iqtisodiy kuchidan foydalanishni oʻz ichiga oladi<ref>Lin, Tom C. W., [https://ssrn.com/abstract=3294317 Incorporating Social Activism] {{Webarxiv}} (1 December 2018). 98 Boston University Law Review 1535 (2018)</ref>. Konservativ va liberal guruhlar iqtisodiy aktivizmdan kompaniya va tashkilotlarga muayyan siyosiy, diniy yoki ijtimoiy qadriyatlar va xatti-harakatlarga qarshi chiqish yoki qoʻllab-quvvatlashga taʼsir oʻtkazish maqsadida bosim qilishlari mumkin<ref>White, Ben and Romm, Tony, [https://www.politico.com/story/2017/02/corporate-america-challenges-trump-234704 Corporate America Tackles Trump] {{Webarxiv}}, ''Politico'', (6 February 2017)</ref>. Brend aktivizmi<ref>{{Kitob manbasi |last=Sarkar |first=Christian |title=Brand Activism: From Purpose to Action |date=October 2018 |isbn=978-0-9905767-9-2}}</ref> ijtimoiy oʻzgarishlar jarayonida biznes yetakchi rol oʻynaydigan aktivizm turi hisoblanadi. Brend aktivizmini qoʻllagan holda korxonalar oʻzlari xizmat koʻrsatadigan jamoalar va ularning iqtisodiy, ijtimoiy va ekologik muammolari haqida qaygʻuradilar, bu esa korxonalarga mijozlar, korxona va mahsulotlarning istiqboli bilan bogʻliq barqaror va uzoq muddatli munosabatlar oʻrnatish imkonini beradi. [[Philip Kotler]] va Sarkar bu hodisani firmalarning kelajakdagi mijozlari va xodimlariga gʻamxoʻrlik qilish yoʻlida paydo boʻladigan global muammolarni hal qilishga urinish deb taʼriflaydilar<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=WHAT IS BRAND ACTIVISM? – ActivistBrands.com |url=http://www.activistbrands.com/what-is-brand-activism/ |qaralgan sana=1 April 2020 |arxivsana=29 November 2020 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201129134906/http://www.activistbrands.com/what-is-brand-activism/}}</ref>. Isteʼmolchilar aktivizmi ularning huquqlarini himoya qilish uchun isteʼmolchilar nomidan yoki aynan oʻzlari tomonidan amalga oshiriladigan aktivizm turi hisoblanadi. Masalan, 1700-yillarning oxirlarida erkin mahsulot harakati aktivistlari qullar mehnati orqali ishlab chiqarilgan mahsulotlarga [[boykot]] eʼlon qilib, [[Qullik|qullikka]] qarshi noroziliklar bildirishgan. Bugungi kunda vegetarianizm, veganizm va friganizm maʼlum turdagi mahsulotlarga boykot eʼlon qiladigan isteʼmolchi aktivizmlari ham mavjud. Isteʼmolchi aktivizmiga misol tariqasida oddiy hayot, materializm va koʻzga koʻrinadigan isteʼmolni soddalashtirishga qaratilgan minimal turmush tarzi, soliqqa qarshilik koʻrsatish, soliq soluvchi hukumatga, hukumat siyosatiga yoki muxolifatga qarshi toʻgʻridan-toʻgʻri harakatlar va fuqarolik itoatsizliklarini keltirish mumkin. [[Aksiyador|Aksiyadorlar]] aktivizmi aksiyadorlarni korporatsiya rahbariyatiga bosim oʻtkazish uchun uning [[Equity (moliya)|aksiyadorlik]] ulushlaridan foydalanishni oʻz ichiga oladi<ref>{{Cite journal|last=Lin|first1=Tom C. W.|date=2015-03-18|title=Reasonable Investor(s)|language=en|place=Rochester, NY|ssrn=2579510}}</ref>. Faol aksiyadorlar moliyaviy maqsadlardan tortib (korporativ siyosat, moliyalashtirish tuzilmasi, xarajatlarni qisqartirish va oʻzgartirish orqali aksiyadorlar qiymatini oshirish) moliyaviy boʻlmagan (muayyan mamlakatlardan investitsiya qilish, ekologik toza siyosatni qabul qilish va shu kabi) maqsadlar yoʻlida harakat qilishadi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Activist Investor Definition |url=https://www.carriedin.com/activist-investor |qaralgan sana=17 July 2015 |ish=Carried Interest |arxivsana=25 June 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190625230601/https://www.carriedin.com/activist-investor}}</ref>. === Badiiy aktivizm === Dizayn aktivizmida ijtimoiy oʻzgarishlarni ragʻbatlantirish, ijtimoiy, siyosiy masalalar boʻyicha xabardorlikni oshirish, ishlab chiqarish va isteʼmolchilik bilan bogʻliq mavjud muammolarni hal qilishda dizayn asosiy rol oʻynaydi. Dizayn aktivizmi faqatgina dizaynning bir turi bilangina cheklanib qolmaydi<ref>{{Cite journal|last=Markussen|first1=T|year=2013|title=The Disruptive Aesthetics of Design Activism: Enacting Design Between Art and Politics|journal=Design Issues|volume=29|issue=1|page=38|doi=10.1162/DESI_a_00195}}</ref><ref>Tom Bieling (Ed.): Design (&) Activism – Perspectives on Design as Activism and Activism as Design. Mimesis, Milano, 2019, {{ISBN|978-88-6977-241-2}}.</ref>. Sanʼat aktivizmi yoki artivizm vizual sanʼat vositasidan ijtimoiy yoki siyosiy maqsadlar yoʻlida foydalanadi. Sanʼat aktivizmi, shuningdek, [[Utopiya|utopik]] fikrlashni faollashtirishi ham mumkin boʻlib, bunday fikrlash hozirgi jamiyatdan farq qiluvchi ideal jamiyat haqida tasavvur hosil qiladi, bu esa jamiyat hayotiga ijobiy yangiliklarni olib kirishga xizmat qiladi. Moda aktivizmi Celine Semaan tomonidan yaratilgan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Fashion Activism: Changing the World One Trend at a Time {{!}} Peacock Plume |url=http://peacockplume.fr/fashion/fashion-activism-changing-world-one-trend-time |qaralgan sana=2020-04-24 |ish=peacockplume.fr |arxivsana=23 November 2020 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201123193406/http://peacockplume.fr/fashion/fashion-activism-changing-world-one-trend-time}}</ref> boʻlib, moda sanoatida roʻy berayotgan oʻzgarishlarni qoʻllab-quvvatlash va uni isteʼmolchilarga yetkazib berish uchun xizmat qiladi<ref>{{Cite journal|last=Hirscher|first1=Anja-Lisa|year=2013|title=Fashion Activism Evaluation and Application of Fashion Activism Strategies to Ease Transition Towards Sustainable Consumption Behaviour|journal=Research Journal of Textile and Apparel|volume=17|pages=23–38|doi=10.1108/RJTA-17-01-2013-B003}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Mazzarella|first1=Francesco|last2=Storey|first2=Helen|last3=Williams|first3=Dilys|date=2019-04-01|title=Counter-narratives Towards Sustainability in Fashion. Scoping an Academic Discourse on Fashion Activism through a Case Study on the Centre for Sustainable Fashion|journal=The Design Journal|volume=22|issue=sup1|pages=821–833|doi=10.1080/14606925.2019.1595402|issn=1460-6925}}</ref>. Adabiyot aktivizmi koʻzlangan yoki targʻib qilingan islohotlarni ifodalovchi yozma asarlarni chop etish, shu bilan bir qatorda, nashriyotlarda sodir etiladigan korrupsiyaning oldini olish uchun ham xizmat qiladi. === Ilmiy aktivizm === Ilmiy aktivizm ilm-fanning afzalliklarini xalqqa yaxshiroq yetkazib berish yoki ilmiy tadqiqotlarni moliyalashtirish masalalarini hal qilish kabi harakatlar yoʻlida xizmat qilishi mumkin<ref>{{Cite journal|last=Daie|first1=Jaleh|year=1996|title=The Activist Scientist|url=https://archive.org/details/sim_science_1996-05-24_272_5265/page/n11|journal=Science|volume=272|issue=5265|page=1081|doi=10.1126/science.272.5265.1081}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Hernandez |first=Daniela |date=22 April 2017 |title=Why Some Scientists Are Embracing Activism |work=The Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/why-some-scientists-are-embracing-activism-1492862410 |url-status=live |access-date=10 November 2019 |archive-url=https://archive.today/20181211030103/https://www.wsj.com/articles/why-some-scientists-are-embracing-activism-1492862410 |archive-date=11 December 2018}}</ref>. Shuningdek, ilmiy aktivizm muayyan ilmiy sohalarning qonuniyligini oshirishga qaratilgan saʼy-harakatlarni ham oʻz ichiga olishi yoki muayyan sohalarning siyosiylashuviga javob berishi mumkin<ref>{{Cite journal|last=Scheitle|first1=Christopher P.|year=2018|title=Politics and the Perceived Boundaries of Science: Activism, Sociology, and Scientific Legitimacy|journal=Socius: Sociological Research for a Dynamic World|volume=4|pages=237802311876954|doi=10.1177/2378023118769544}}</ref>. 2017 va 2018-yillarda butun dunyo boʻylab oʻtkazilgan „March for Science“ (Fan uchun marsh) ilm-fan aktivizmining yorqin namunasi boʻldi<ref>{{Jurnal manbasi |last=Campbell |first=Troy H. |year=2019 |title=Team Science: Building Better Science Activists with Insights from Disney, Marketing, and Psychological Research |url=https://skepticalinquirer.org/2019/07/team-science-building-better-science-activists-with-insights-from-disney-marketing-and-psychological-research/ |magazine=[[Skeptical Inquirer]] |publisher=[[Center for Inquiry]] |volume=43 |issue=4 |pages=34–39 |access-date=10 November 2019}}</ref>. === Boshqa metodlar === Bundan tashqari, aktivizmning yana koʻplab namunalari ham mavjud boʻlib, ularga misol tariqasida quyidagi metodlarni keltirib oʻtish mumkin: – Ommabiy axborot vositalari aktivizmi – Tinchlik aktivizmi – [[Propaganda]] – Norozilik (namoyish, toʻgʻridan-toʻgʻri harakat, norozilik qoʻshiqlari) – Ish tashlash harakati (ochlik eʼlon qilish) == Aktivizm sanoati == Ayrim guruhlar va tashkilotlar tomonidan amalga oshiriladigan harakatlar shu qadar kuchli va taraqqiy etganligi sababli ularni ''aktivizm sanoati'' deb hisoblash mumkin. Bunday hollarda aktivizm harakatlari maʼlum bir tashkilot asosiy faoliyatining bir qismi sifatida amalga oshiriladi. Aktivizm sohasidagi koʻplab tashkilotlar [[Nodavlat notijorat tashkilot|notijorat yoki nodavlat tashkilotlar]] boʻlib, ular tomonidan amalga oshiriladigan harakatlar aniq maqsad va vazifalarni oʻz ichiga oladi. ''Aktivizm sanoati'' atamasi koʻpincha autsorsing mablagʻlarini jalb qilish faoliyatiga nisbatan qoʻllanadi. Biroq aktivizm tashkilotlari, shuningdek, boshqa bir qator faoliyatlar bilan shugʻullanadi<ref>{{Veb manbasi |ism=Dana R. |muallif=Fisher |url=https://prospect.org/article/activism-industry |sarlavha=The Activism Industry |arxivurl=https://web.archive.org/web/20101205162211/http://prospect.org/cs/articles?articleId=11993 |arxivsana=5 December 2010 |ish=[[The American Prospect]] |sana=14 September 2006}}</ref>. [[Lobbi]] yoki hukumat tomonidan qabul qilingan qarorlarga taʼsir oʻtkazish ham aktivistlar tomonidan qoʻllanadigan usullardan hisoblanadi. Koʻpgina guruhlar, jumladan, yuridik firmalar aynan lobbichilik bilan shugʻullanuvchi maxsus xodimlarga ega boʻladi. AQShda lobbichilik harakatlari federal hukumat tomonidan tartibga solinadi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.gklaw.com/publication.cfm?publication_id=724 |sarlavha=Do Pay-For-Placement Search Engines engage in Trademark "Use"?, IP Law360 – Godfrey and Kahn |sana=11 July 2011 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110711095632/http://www.gklaw.com/publication.cfm?publication_id=724 |arxivsana=11 July 2011}}</ref>. Koʻpgina davlat tizimlari xayriya tashkilotlariga soliqqa oid turli imtiyozlar taqdim etuvchi nodavlat-notijorat tashkilotlari faoliyatini qoʻllab-quvvatlaydi. Hukumat, shuningdek, aktivistlarning ushbu imtiyozlardan voz kechishlari uchun soliqdan ozod qilingan tashkilotlarning faoliyatini cheklashga harakat qilishi mumkin. == Yana qarang == {{Columns-list| * [[Targʻibot guruhi]] * [[Dissident]] * [[Aktivistlar roʻyxati]] * [[Dessidentlar]] * [[Slaktivizm]] * [[Tinch aktivistlar roʻyxati]] }} == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Paul Rogat Loeb, ''Soul of a Citizen: Living With Conviction in a Cynical Time'' (St Martinʼs Press, 2010). {{ISBN|978-0-312-59537-1}}. * Brian Martin (Wendy Varney bilan). [https://books.google.com.au/books?id=jarZAAAAMAAJ ''Nonviolence Speaks: Communicating against Repression''], (Cresskill, NJ: Hampton Press, 2003). * Randy Shaw, ''The Activistʼs Handbook: A Primer for the 1990s and Beyond'' (University of California Press, 1996). {{ISBN|0-520-20317-8}}. * David Walls, ''The Activistʼs Almanac: The Concerned Citizenʼs Guide to the Leading Advocacy Organizations in America'' (Simon & Schuster/Fireside, 1993). {{ISBN|0-671-74634-0}}. * Deflem, Mathieu. 2019. [https://deflem.blogspot.com/2019/01/the-new-ethics-of-pop-celebrity.html „The New Ethics of Pop: Celebrity Activism Since Lady Gaga.“] pp.&nbsp;113-129 in ''Pop Cultures: Sconfinamenti Alterdisciplinari'', edited by Massimiliano Stramaglia. Lecce-Rovato, Italy: Pensa Multimedia. * Victor Gold, ''Liberwocky'' (Thomas Nelson, 2004). {{ISBN|978-0-7852-6057-8}}. {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Aktivizm]] 9s9sgxb7sp5mejiooebyp4gf3w083v5 Vikipediya:Tahrirlar soniga koʻra botlar roʻyxati 4 712592 5987688 5986240 2026-04-10T12:02:41Z Jembot 17813 Bot: Maʼlumotlar yangilandi 5987688 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:MalikxanBot|MalikxanBot]] || [[Special:Contributions/MalikxanBot|{{formatnum:793786}}]] |- | 2 || [[User:ProgrammerBot|ProgrammerBot]] || [[Special:Contributions/ProgrammerBot|{{formatnum:679528}}]] |- | 3 || [[User:DastyorBot|DastyorBot]] || [[Special:Contributions/DastyorBot|{{formatnum:516159}}]] |- | 4 || [[User:Ximik1991Bot|Ximik1991Bot]] || [[Special:Contributions/Ximik1991Bot|{{formatnum:197605}}]] |- | 5 || [[User:CoderSIBot|CoderSIBot]] || [[Special:Contributions/CoderSIBot|{{formatnum:187765}}]] |- | 6 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:140901}}]] |- | 7 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:109798}}]] |- | 8 || [[User:MerlIwBot|MerlIwBot]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:91745}}]] |- | 9 || [[User:TXiKiBoT|TXiKiBoT]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:80410}}]] |- | 10 || [[User:Escarbot|Escarbot]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:69842}}]] |- | 11 || [[User:Legobot|Legobot]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:67152}}]] |- | 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:44020}}]] |- | 13 || [[User:Addbot|Addbot]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:28914}}]] |- | 14 || [[User:SieBot|SieBot]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:28363}}]] |- | 15 || [[User:YFdyh-bot|YFdyh-bot]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:27350}}]] |- | 16 || [[User:OchilovBot|OchilovBot]] || [[Special:Contributions/OchilovBot|{{formatnum:23928}}]] |- | 17 || [[User:VolkovBot|VolkovBot]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:19249}}]] |- | 18 || [[User:ArthurBot|ArthurBot]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:18710}}]] |- | 19 || [[User:Luckas-bot|Luckas-bot]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:16696}}]] |- | 20 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:11098}}]] |- | 21 || [[User:Uzgen bot|Uzgen bot]] || [[Special:Contributions/Uzgen bot|{{formatnum:10709}}]] |- | 22 || [[User:ZéroBot|ZéroBot]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:10554}}]] |- | 23 || [[User:WikitanvirBot|WikitanvirBot]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:10294}}]] |- | 24 || [[User:JAnDbot|JAnDbot]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:10206}}]] |- | 25 || [[User:Thijs!bot|Thijs!bot]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:9691}}]] |- | 26 || [[User:MelancholieBot|MelancholieBot]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:8873}}]] |- | 27 || [[User:RedBot|RedBot]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:8357}}]] |- | 28 || [[User:タチコマ robot|タチコマ robot]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:8161}}]] |- | 29 || [[User:Acebot|Acebot]] || [[Special:Contributions/Acebot|{{formatnum:6989}}]] |- | 30 || [[User:EdgarsBot|EdgarsBot]] || [[Special:Contributions/EdgarsBot|{{formatnum:6807}}]] |- | 31 || [[User:KLBot2|KLBot2]] || [[Special:Contributions/KLBot2|{{formatnum:6601}}]] |- | 32 || [[User:Makecat-bot|Makecat-bot]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:6542}}]] |- | 33 || [[User:AlleborgoBot|AlleborgoBot]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:5802}}]] |- | 34 || [[User:MBHbot|MBHbot]] || [[Special:Contributions/MBHbot|{{formatnum:5359}}]] |- | 35 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:4995}}]] |- | 36 || [[User:LaaknorBot|LaaknorBot]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:4667}}]] |- | 37 || [[User:Vagobot|Vagobot]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:4451}}]] |- | 38 || [[User:IluvatarBot|IluvatarBot]] || [[Special:Contributions/IluvatarBot|{{formatnum:4449}}]] |- | 39 || [[User:Loveless|Loveless]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:4445}}]] |- | 40 || [[User:Zorrobot|Zorrobot]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:4173}}]] |- | 41 || [[User:JackieBot|JackieBot]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:4132}}]] |- | 42 || [[User:KamikazeBot|KamikazeBot]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:3687}}]] |- | 43 || [[User:FoxBot|FoxBot]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:3658}}]] |- | 44 || [[User:CarsracBot|CarsracBot]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:3570}}]] |- | 45 || [[User:Ptbotgourou|Ptbotgourou]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:3390}}]] |- | 46 || [[User:BotMultichill|BotMultichill]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:3244}}]] |- | 47 || [[User:Alexbot|Alexbot]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:3100}}]] |- | 48 || [[User:HRoestBot|HRoestBot]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:2983}}]] |- | 49 || [[User:TjBot|TjBot]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:2650}}]] |- | 50 || [[User:Purbo T|Purbo T]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:2576}}]] |- | 51 || [[User:PipepBot|PipepBot]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:2201}}]] |- | 52 || [[User:JYBot|JYBot]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:2189}}]] |- | 53 || [[User:DragonBot|DragonBot]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:2081}}]] |- | 54 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:2045}}]] |- | 55 || [[User:Darkicebot|Darkicebot]] || [[Special:Contributions/Darkicebot|{{formatnum:1852}}]] |- | 56 || [[User:Idioma-bot|Idioma-bot]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:1848}}]] |- | 57 || [[User:MastiBot|MastiBot]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:1725}}]] |- | 58 || [[User:Dinamik-bot|Dinamik-bot]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:1716}}]] |- | 59 || [[User:Rubinbot|Rubinbot]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:1590}}]] |- | 60 || [[User:Ripchip Bot|Ripchip Bot]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:1537}}]] |- | 61 || [[User:Mjbmrbot|Mjbmrbot]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:1451}}]] |- | 62 || [[User:Amirobot|Amirobot]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:1434}}]] |- | 63 || [[User:IanraBot|IanraBot]] || [[Special:Contributions/IanraBot|{{formatnum:1365}}]] |- | 64 || [[User:Rezabot|Rezabot]] || [[Special:Contributions/Rezabot|{{formatnum:1358}}]] |- | 65 || [[User:Synthebot|Synthebot]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:1316}}]] |- | 66 || [[User:AvicBot|AvicBot]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:1257}}]] |- | 67 || [[User:GhalyBot|GhalyBot]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:1239}}]] |- | 68 || [[User:Movses-bot|Movses-bot]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:1187}}]] |- | 69 || [[User:HerculeBot|HerculeBot]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:1068}}]] |- | 70 || [[User:Robbot|Robbot]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:1022}}]] |- | 71 || [[User:D'ohBot|D'ohBot]] || [[Special:Contributions/D'ohBot|{{formatnum:1005}}]] |- | 72 || [[User:YiFeiBot|YiFeiBot]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:995}}]] |- | 73 || [[User:SilvonenBot|SilvonenBot]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:977}}]] |- | 74 || [[User:MystBot|MystBot]] || [[Special:Contributions/MystBot|{{formatnum:972}}]] |- | 75 || [[User:TinucherianBot II|TinucherianBot II]] || [[Special:Contributions/TinucherianBot II|{{formatnum:953}}]] |- | 76 || [[User:Jotterbot|Jotterbot]] || [[Special:Contributions/Jotterbot|{{formatnum:892}}]] |- | 77 || [[User:AvocatoBot|AvocatoBot]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:881}}]] |- | 78 || [[User:StigBot|StigBot]] || [[Special:Contributions/StigBot|{{formatnum:804}}]] |- | 79 || [[User:Almabot|Almabot]] || [[Special:Contributions/Almabot|{{formatnum:801}}]] |- | 80 || [[User:SassoBot|SassoBot]] || [[Special:Contributions/SassoBot|{{formatnum:790}}]] |- | 81 || [[User:Justincheng12345-bot|Justincheng12345-bot]] || [[Special:Contributions/Justincheng12345-bot|{{formatnum:761}}]] |- | 82 || [[User:HiW-Bot|HiW-Bot]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:722}}]] |- | 83 || [[User:Gerakibot|Gerakibot]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:587}}]] |- | 84 || [[User:YaxshiBot|YaxshiBot]] || [[Special:Contributions/YaxshiBot|{{formatnum:577}}]] |- | 85 || [[User:SpBot|SpBot]] || [[Special:Contributions/SpBot|{{formatnum:542}}]] |- | 86 || [[User:TechBot|TechBot]] || [[Special:Contributions/TechBot|{{formatnum:541}}]] |- | 87 || [[User:DarafshBot|DarafshBot]] || [[Special:Contributions/DarafshBot|{{formatnum:541}}]] |- | 88 || [[User:Byrialbot|Byrialbot]] || [[Special:Contributions/Byrialbot|{{formatnum:488}}]] |- | 89 || [[User:PixelBot|PixelBot]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:433}}]] |- | 90 || [[User:DSisyphBot|DSisyphBot]] || [[Special:Contributions/DSisyphBot|{{formatnum:406}}]] |- | 91 || [[User:CasualBot|CasualBot]] || [[Special:Contributions/CasualBot|{{formatnum:403}}]] |- | 92 || [[User:Chobot|Chobot]] || [[Special:Contributions/Chobot|{{formatnum:366}}]] |- | 93 || [[User:CocuBot|CocuBot]] || [[Special:Contributions/CocuBot|{{formatnum:364}}]] |- | 94 || [[User:JhsBot|JhsBot]] || [[Special:Contributions/JhsBot|{{formatnum:335}}]] |- | 95 || [[User:Memty Bot|Memty Bot]] || [[Special:Contributions/Memty Bot|{{formatnum:327}}]] |- | 96 || [[User:AlnoktaBOT|AlnoktaBOT]] || [[Special:Contributions/AlnoktaBOT|{{formatnum:316}}]] |- | 97 || [[User:Louperibot|Louperibot]] || [[Special:Contributions/Louperibot|{{formatnum:297}}]] |- | 98 || [[User:Nallimbot|Nallimbot]] || [[Special:Contributions/Nallimbot|{{formatnum:291}}]] |- | 99 || [[User:AZatBot~uzwiki|AZatBot~uzwiki]] || [[Special:Contributions/AZatBot~uzwiki|{{formatnum:285}}]] |- | 100 || [[User:DixonDBot|DixonDBot]] || [[Special:Contributions/DixonDBot|{{formatnum:201}}]] |- | 101 || [[User:MahdiBot|MahdiBot]] || [[Special:Contributions/MahdiBot|{{formatnum:199}}]] |- | 102 || [[User:Sz-iwbot|Sz-iwbot]] || [[Special:Contributions/Sz-iwbot|{{formatnum:169}}]] |- | 103 || [[User:DirlBot|DirlBot]] || [[Special:Contributions/DirlBot|{{formatnum:116}}]] |- | 104 || [[User:Obersachsebot|Obersachsebot]] || [[Special:Contributions/Obersachsebot|{{formatnum:114}}]] |- | 105 || [[User:NobelBot|NobelBot]] || [[Special:Contributions/NobelBot|{{formatnum:96}}]] |- | 106 || [[User:SantoshBot|SantoshBot]] || [[Special:Contributions/SantoshBot|{{formatnum:92}}]] |- | 107 || [[User:AmphBot|AmphBot]] || [[Special:Contributions/AmphBot|{{formatnum:79}}]] |- | 108 || [[User:Muro Bot|Muro Bot]] || [[Special:Contributions/Muro Bot|{{formatnum:75}}]] |- | 109 || [[User:DennyBot|DennyBot]] || [[Special:Contributions/DennyBot|{{formatnum:74}}]] |- | 110 || [[User:Dexbot|Dexbot]] || [[Special:Contributions/Dexbot|{{formatnum:74}}]] |- | 111 || [[User:WikimediaNotifier|WikimediaNotifier]] || [[Special:Contributions/WikimediaNotifier|{{formatnum:73}}]] |- | 112 || [[User:Zwobot|Zwobot]] || [[Special:Contributions/Zwobot|{{formatnum:61}}]] |- | 113 || [[User:TohaomgBot|TohaomgBot]] || [[Special:Contributions/TohaomgBot|{{formatnum:58}}]] {{/end}} oxqog6f0ml0xq7o8m342z92pe1g4gh6 Vikipediya:Faol foydalanuvchilar reytingi 4 712595 5987687 5986239 2026-04-10T12:02:39Z Jembot 17813 Bot: Maʼlumotlar yangilandi 5987687 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] || [[Special:Contributions/Janob Mirzaolim|{{formatnum:732}}]] || {{Permissions|Janob Mirzaolim}} |- | 2 || [[User:KWiki78|KWiki78]] || [[Special:Contributions/KWiki78|{{formatnum:537}}]] || {{Permissions|KWiki78}} |- | 3 || [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] || [[Special:Contributions/Abdufattohov Ibrohimjon|{{formatnum:446}}]] || {{Permissions|Abdufattohov Ibrohimjon}} |- | 4 || [[User:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] || [[Special:Contributions/Ahror Akramovich|{{formatnum:338}}]] || {{Permissions|Ahror Akramovich}} |- | 5 || [[User:Panpanchik|Panpanchik]] || [[Special:Contributions/Panpanchik|{{formatnum:227}}]] || {{Permissions|Panpanchik}} |- | 6 || [[User:Doctormeee|Doctormeee]] || [[Special:Contributions/Doctormeee|{{formatnum:202}}]] || {{Permissions|Doctormeee}} |- | 7 || [[User:Sitora Oblakulova|Sitora Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Sitora Oblakulova|{{formatnum:166}}]] || {{Permissions|Sitora Oblakulova}} |- | 8 || [[User:AnvarxonM|AnvarxonM]] || [[Special:Contributions/AnvarxonM|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|AnvarxonM}} |- | 9 || [[User:Omonovas|Omonovas]] || [[Special:Contributions/Omonovas|{{formatnum:140}}]] || {{Permissions|Omonovas}} |- | 10 || [[User:Divandagi ekspert|Divandagi ekspert]] || [[Special:Contributions/Divandagi ekspert|{{formatnum:133}}]] || {{Permissions|Divandagi ekspert}} |- | 11 || [[User:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] || [[Special:Contributions/Quwanishbaev Berdiyar|{{formatnum:126}}]] || {{Permissions|Quwanishbaev Berdiyar}} |- | 12 || [[User:Humoyun Qodirov|Humoyun Qodirov]] || [[Special:Contributions/Humoyun Qodirov|{{formatnum:99}}]] || {{Permissions|Humoyun Qodirov}} |- | 13 || [[User:BilimNuri|BilimNuri]] || [[Special:Contributions/BilimNuri|{{formatnum:91}}]] || {{Permissions|BilimNuri}} |- | 14 || [[User:Gulzoda Abduhalilova|Gulzoda Abduhalilova]] || [[Special:Contributions/Gulzoda Abduhalilova|{{formatnum:77}}]] || {{Permissions|Gulzoda Abduhalilova}} |- | 15 || [[User:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] || [[Special:Contributions/Xumoshox Ismoilova|{{formatnum:74}}]] || {{Permissions|Xumoshox Ismoilova}} |- | 16 || [[User:Oblakulova|Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Oblakulova|{{formatnum:59}}]] || {{Permissions|Oblakulova}} |- | 17 || [[User:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] || [[Special:Contributions/Mirishkorlik|{{formatnum:55}}]] || {{Permissions|Mirishkorlik}} |- | 18 || [[User:Tewayev|Tewayev]] || [[Special:Contributions/Tewayev|{{formatnum:53}}]] || {{Permissions|Tewayev}} |- | 19 || [[User:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] || [[Special:Contributions/MrKrasav4ik|{{formatnum:50}}]] || {{Permissions|MrKrasav4ik}} |- | 20 || [[User:Callmeshoma|Callmeshoma]] || [[Special:Contributions/Callmeshoma|{{formatnum:49}}]] || {{Permissions|Callmeshoma}} |- | 21 || [[User:Tilkobles|Tilkobles]] || [[Special:Contributions/Tilkobles|{{formatnum:45}}]] || {{Permissions|Tilkobles}} |- | 22 || [[User:Bobonorova Hulkar|Bobonorova Hulkar]] || [[Special:Contributions/Bobonorova Hulkar|{{formatnum:42}}]] || {{Permissions|Bobonorova Hulkar}} |- | 23 || [[User:Javoxir Yorqulov|Javoxir Yorqulov]] || [[Special:Contributions/Javoxir Yorqulov|{{formatnum:36}}]] || {{Permissions|Javoxir Yorqulov}} |- | 24 || [[User:Malikxan|Malikxan]] || [[Special:Contributions/Malikxan|{{formatnum:34}}]] || {{Permissions|Malikxan}} |- | 25 || [[User:Usaymin1071|Usaymin1071]] || [[Special:Contributions/Usaymin1071|{{formatnum:32}}]] || {{Permissions|Usaymin1071}} |- | 26 || [[User:Umarxon III|Umarxon III]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:29}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 27 || [[User:Abdulatif Botirsherov|Abdulatif Botirsherov]] || [[Special:Contributions/Abdulatif Botirsherov|{{formatnum:22}}]] || {{Permissions|Abdulatif Botirsherov}} |- | 28 || [[User:Djurabekova|Djurabekova]] || [[Special:Contributions/Djurabekova|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Djurabekova}} |- | 29 || [[User:Tojiboyev Hamid Zafarovich|Tojiboyev Hamid Zafarovich]] || [[Special:Contributions/Tojiboyev Hamid Zafarovich|{{formatnum:17}}]] || {{Permissions|Tojiboyev Hamid Zafarovich}} |- | 30 || [[User:SpinnerLaserzthe2nd|SpinnerLaserzthe2nd]] || [[Special:Contributions/SpinnerLaserzthe2nd|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|SpinnerLaserzthe2nd}} |- | 31 || [[User:Brainbox 8|Brainbox 8]] || [[Special:Contributions/Brainbox 8|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Brainbox 8}} |- | 32 || [[User:Shaxriyor Abdujalilov|Shaxriyor Abdujalilov]] || [[Special:Contributions/Shaxriyor Abdujalilov|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Shaxriyor Abdujalilov}} |- | 33 || [[User:GhostUch1xa|GhostUch1xa]] || [[Special:Contributions/GhostUch1xa|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|GhostUch1xa}} |- | 34 || [[User:Azimjon Qahhorov|Azimjon Qahhorov]] || [[Special:Contributions/Azimjon Qahhorov|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Azimjon Qahhorov}} |- | 35 || [[User:7Devona|7Devona]] || [[Special:Contributions/7Devona|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|7Devona}} |- | 36 || [[User:Yokubjon Juraev|Yokubjon Juraev]] || [[Special:Contributions/Yokubjon Juraev|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Yokubjon Juraev}} |- | 37 || [[User:Miraziz Xolmirzayev|Miraziz Xolmirzayev]] || [[Special:Contributions/Miraziz Xolmirzayev|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Miraziz Xolmirzayev}} |- | 38 || [[User:Sardorsheykh|Sardorsheykh]] || [[Special:Contributions/Sardorsheykh|{{formatnum:9}}]] || {{Permissions|Sardorsheykh}} |- | 39 || [[User:Mupapap29|Mupapap29]] || [[Special:Contributions/Mupapap29|{{formatnum:9}}]] || {{Permissions|Mupapap29}} |- | 40 || [[User:Bolbekov Azamat|Bolbekov Azamat]] || [[Special:Contributions/Bolbekov Azamat|{{formatnum:9}}]] || {{Permissions|Bolbekov Azamat}} |- | 41 || [[User:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] || [[Special:Contributions/Artemev Nikolay|{{formatnum:9}}]] || {{Permissions|Artemev Nikolay}} |- | 42 || [[User:Maxamadjonova Muslima|Maxamadjonova Muslima]] || [[Special:Contributions/Maxamadjonova Muslima|{{formatnum:9}}]] || {{Permissions|Maxamadjonova Muslima}} |- | 43 || [[User:Muhammadrasul.tiu|Muhammadrasul.tiu]] || [[Special:Contributions/Muhammadrasul.tiu|{{formatnum:8}}]] || {{Permissions|Muhammadrasul.tiu}} |- | 44 || [[User:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]] || [[Special:Contributions/Muzaffar Murodovich|{{formatnum:7}}]] || {{Permissions|Muzaffar Murodovich}} |- | 45 || [[User:~2026-21358-78|~2026-21358-78]] || [[Special:Contributions/~2026-21358-78|{{formatnum:7}}]] || {{Permissions|~2026-21358-78}} |- | 46 || [[User:Erxo'jayeva Sevinch|Erxo'jayeva Sevinch]] || [[Special:Contributions/Erxo'jayeva Sevinch|{{formatnum:7}}]] || {{Permissions|Erxo'jayeva Sevinch}} |- | 47 || [[User:Kontributor 2K|Kontributor 2K]] || [[Special:Contributions/Kontributor 2K|{{formatnum:6}}]] || {{Permissions|Kontributor 2K}} |- | 48 || [[User:Markuss86|Markuss86]] || [[Special:Contributions/Markuss86|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|Markuss86}} |- | 49 || [[User:Ranoxa|Ranoxa]] || [[Special:Contributions/Ranoxa|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Ranoxa}} |- | 50 || [[User:Stephan1000000|Stephan1000000]] || [[Special:Contributions/Stephan1000000|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Stephan1000000}} |- | 51 || [[User:Husanowar|Husanowar]] || [[Special:Contributions/Husanowar|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Husanowar}} |- | 52 || [[User:Redaktor GLAM|Redaktor GLAM]] || [[Special:Contributions/Redaktor GLAM|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Redaktor GLAM}} |- | 53 || [[User:Erkinjonov Bobur Mirzo|Erkinjonov Bobur Mirzo]] || [[Special:Contributions/Erkinjonov Bobur Mirzo|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Erkinjonov Bobur Mirzo}} |- | 54 || [[User:Snjr2006|Snjr2006]] || [[Special:Contributions/Snjr2006|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Snjr2006}} |- | 55 || [[User:Charosss19|Charosss19]] || [[Special:Contributions/Charosss19|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Charosss19}} |- | 56 || [[User:KiranBOT|KiranBOT]] || [[Special:Contributions/KiranBOT|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|KiranBOT}} |- | 57 || [[User:Auteuil-Passy|Auteuil-Passy]] || [[Special:Contributions/Auteuil-Passy|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Auteuil-Passy}} |- | 58 || [[User:~2026-21707-40|~2026-21707-40]] || [[Special:Contributions/~2026-21707-40|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-21707-40}} |- | 59 || [[User:~2026-21748-25|~2026-21748-25]] || [[Special:Contributions/~2026-21748-25|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-21748-25}} |- | 60 || [[User:Anvarovna Zebo|Anvarovna Zebo]] || [[Special:Contributions/Anvarovna Zebo|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Anvarovna Zebo}} |- | 61 || [[User:~2026-21255-80|~2026-21255-80]] || [[Special:Contributions/~2026-21255-80|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-21255-80}} |- | 62 || [[User:Vol71193|Vol71193]] || [[Special:Contributions/Vol71193|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Vol71193}} |- | 63 || [[User:NDG|NDG]] || [[Special:Contributions/NDG|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|NDG}} |- | 64 || [[User:~2026-20912-50|~2026-20912-50]] || [[Special:Contributions/~2026-20912-50|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-20912-50}} |- | 65 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 66 || [[User:Abdulloh azamiy|Abdulloh azamiy]] || [[Special:Contributions/Abdulloh azamiy|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Abdulloh azamiy}} |- | 67 || [[User:~2026-21862-19|~2026-21862-19]] || [[Special:Contributions/~2026-21862-19|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-21862-19}} |- | 68 || [[User:Shirin Khaydaralieva|Shirin Khaydaralieva]] || [[Special:Contributions/Shirin Khaydaralieva|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Shirin Khaydaralieva}} |- | 69 || [[User:Baxtiyor1222|Baxtiyor1222]] || [[Special:Contributions/Baxtiyor1222|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Baxtiyor1222}} |- | 70 || [[User:Mohamed mohsens|Mohamed mohsens]] || [[Special:Contributions/Mohamed mohsens|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Mohamed mohsens}} |- | 71 || [[User:~2026-18548-70|~2026-18548-70]] || [[Special:Contributions/~2026-18548-70|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-18548-70}} |- | 72 || [[User:KHMELNYTSKYIA|KHMELNYTSKYIA]] || [[Special:Contributions/KHMELNYTSKYIA|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|KHMELNYTSKYIA}} |- | 73 || [[User:~2026-21608-56|~2026-21608-56]] || [[Special:Contributions/~2026-21608-56|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-21608-56}} |- | 74 || [[User:MinaUktamova|MinaUktamova]] || [[Special:Contributions/MinaUktamova|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|MinaUktamova}} |- | 75 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 76 || [[User:Shohruzaktamov|Shohruzaktamov]] || [[Special:Contributions/Shohruzaktamov|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Shohruzaktamov}} |- | 77 || [[User:Andre Engels|Andre Engels]] || [[Special:Contributions/Andre Engels|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Andre Engels}} |- | 78 || [[User:~2026-19413-47|~2026-19413-47]] || [[Special:Contributions/~2026-19413-47|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-19413-47}} |- | 79 || [[User:Lochinovamarjona|Lochinovamarjona]] || [[Special:Contributions/Lochinovamarjona|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Lochinovamarjona}} |- | 80 || [[User:~2026-21980-99|~2026-21980-99]] || [[Special:Contributions/~2026-21980-99|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-21980-99}} |- | 81 || [[User:~2026-21846-40|~2026-21846-40]] || [[Special:Contributions/~2026-21846-40|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-21846-40}} |- | 82 || [[User:Ozodova Sevinch|Ozodova Sevinch]] || [[Special:Contributions/Ozodova Sevinch|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Ozodova Sevinch}} |- | 83 || [[User:Abosbek|Abosbek]] || [[Special:Contributions/Abosbek|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Abosbek}} |- | 84 || [[User:~2026-20712-69|~2026-20712-69]] || [[Special:Contributions/~2026-20712-69|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-20712-69}} |- | 85 || [[User:~2026-21882-62|~2026-21882-62]] || [[Special:Contributions/~2026-21882-62|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-21882-62}} |- | 86 || [[User:Lapasov Voxid|Lapasov Voxid]] || [[Special:Contributions/Lapasov Voxid|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Lapasov Voxid}} |- | 87 || [[User:~2026-21794-76|~2026-21794-76]] || [[Special:Contributions/~2026-21794-76|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-21794-76}} |- | 88 || [[User:Guljahon Karimova|Guljahon Karimova]] || [[Special:Contributions/Guljahon Karimova|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Guljahon Karimova}} |- | 89 || [[User:Tshoxruz 07|Tshoxruz 07]] || [[Special:Contributions/Tshoxruz 07|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Tshoxruz 07}} |- | 90 || [[User:~2026-20807-78|~2026-20807-78]] || [[Special:Contributions/~2026-20807-78|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-20807-78}} |- | 91 || [[User:Lopezsuarez|Lopezsuarez]] || [[Special:Contributions/Lopezsuarez|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Lopezsuarez}} |- | 92 || [[User:~2026-21594-81|~2026-21594-81]] || [[Special:Contributions/~2026-21594-81|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21594-81}} |- | 93 || [[User:~2026-21848-96|~2026-21848-96]] || [[Special:Contributions/~2026-21848-96|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21848-96}} |- | 94 || [[User:~2026-21597-81|~2026-21597-81]] || [[Special:Contributions/~2026-21597-81|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21597-81}} |- | 95 || [[User:Rakoon|Rakoon]] || [[Special:Contributions/Rakoon|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Rakoon}} |- | 96 || [[User:Lhikan634|Lhikan634]] || [[Special:Contributions/Lhikan634|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Lhikan634}} |- | 97 || [[User:~2026-21674-15|~2026-21674-15]] || [[Special:Contributions/~2026-21674-15|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21674-15}} |- | 98 || [[User:~2026-21403-98|~2026-21403-98]] || [[Special:Contributions/~2026-21403-98|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21403-98}} |- | 99 || [[User:~2026-21580-56|~2026-21580-56]] || [[Special:Contributions/~2026-21580-56|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21580-56}} |- | 100 || [[User:~2026-21699-63|~2026-21699-63]] || [[Special:Contributions/~2026-21699-63|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21699-63}} |- | 101 || [[User:Axadjon1|Axadjon1]] || [[Special:Contributions/Axadjon1|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Axadjon1}} |- | 102 || [[User:~2026-22000-83|~2026-22000-83]] || [[Special:Contributions/~2026-22000-83|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22000-83}} |- | 103 || [[User:~2026-22098-41|~2026-22098-41]] || [[Special:Contributions/~2026-22098-41|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22098-41}} |- | 104 || [[User:Zuhra Said qizi|Zuhra Said qizi]] || [[Special:Contributions/Zuhra Said qizi|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Zuhra Said qizi}} |- | 105 || [[User:~2026-22015-57|~2026-22015-57]] || [[Special:Contributions/~2026-22015-57|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22015-57}} |- | 106 || [[User:Abdirauf khan|Abdirauf khan]] || [[Special:Contributions/Abdirauf khan|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Abdirauf khan}} |- | 107 || [[User:~2026-21672-63|~2026-21672-63]] || [[Special:Contributions/~2026-21672-63|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21672-63}} |- | 108 || [[User:Utkirbek Qutfiddinov|Utkirbek Qutfiddinov]] || [[Special:Contributions/Utkirbek Qutfiddinov|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Utkirbek Qutfiddinov}} |- | 109 || [[User:~2026-21990-05|~2026-21990-05]] || [[Special:Contributions/~2026-21990-05|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21990-05}} |- | 110 || [[User:~2026-21836-39|~2026-21836-39]] || [[Special:Contributions/~2026-21836-39|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21836-39}} |- | 111 || [[User:Wooze|Wooze]] || [[Special:Contributions/Wooze|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Wooze}} |- | 112 || [[User:Matsievsky|Matsievsky]] || [[Special:Contributions/Matsievsky|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Matsievsky}} |- | 113 || [[User:~2026-21666-80|~2026-21666-80]] || [[Special:Contributions/~2026-21666-80|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21666-80}} |- | 114 || [[User:~2026-21865-01|~2026-21865-01]] || [[Special:Contributions/~2026-21865-01|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21865-01}} |- | 115 || [[User:~2026-21685-24|~2026-21685-24]] || [[Special:Contributions/~2026-21685-24|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21685-24}} |- | 116 || [[User:~2026-21749-47|~2026-21749-47]] || [[Special:Contributions/~2026-21749-47|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21749-47}} |- | 117 || [[User:AsilbekKayumov|AsilbekKayumov]] || [[Special:Contributions/AsilbekKayumov|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|AsilbekKayumov}} |- | 118 || [[User:~2026-21901-69|~2026-21901-69]] || [[Special:Contributions/~2026-21901-69|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21901-69}} |- | 119 || [[User:~2026-21757-99|~2026-21757-99]] || [[Special:Contributions/~2026-21757-99|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21757-99}} |- | 120 || [[User:Lp0 on fire|Lp0 on fire]] || [[Special:Contributions/Lp0 on fire|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Lp0 on fire}} |- | 121 || [[User:~2026-21640-46|~2026-21640-46]] || [[Special:Contributions/~2026-21640-46|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21640-46}} |- | 122 || [[User:~2026-21829-13|~2026-21829-13]] || [[Special:Contributions/~2026-21829-13|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21829-13}} |- | 123 || [[User:~2026-22019-78|~2026-22019-78]] || [[Special:Contributions/~2026-22019-78|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22019-78}} |- | 124 || [[User:GolibN1|GolibN1]] || [[Special:Contributions/GolibN1|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|GolibN1}} |- | 125 || [[User:~2026-21730-47|~2026-21730-47]] || [[Special:Contributions/~2026-21730-47|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21730-47}} |- | 126 || [[User:~2026-21593-26|~2026-21593-26]] || [[Special:Contributions/~2026-21593-26|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21593-26}} |- | 127 || [[User:Psubhashish|Psubhashish]] || [[Special:Contributions/Psubhashish|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Psubhashish}} |- | 128 || [[User:~2026-21422-15|~2026-21422-15]] || [[Special:Contributions/~2026-21422-15|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21422-15}} |- | 129 || [[User:~2026-21496-46|~2026-21496-46]] || [[Special:Contributions/~2026-21496-46|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21496-46}} |- | 130 || [[User:IvanScrooge98|IvanScrooge98]] || [[Special:Contributions/IvanScrooge98|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|IvanScrooge98}} |- | 131 || [[User:~2026-21081-47|~2026-21081-47]] || [[Special:Contributions/~2026-21081-47|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21081-47}} |- | 132 || [[User:~2026-21178-28|~2026-21178-28]] || [[Special:Contributions/~2026-21178-28|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21178-28}} |- | 133 || [[User:~2026-20918-30|~2026-20918-30]] || [[Special:Contributions/~2026-20918-30|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20918-30}} |- | 134 || [[User:~2026-20988-30|~2026-20988-30]] || [[Special:Contributions/~2026-20988-30|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20988-30}} |- | 135 || [[User:~2026-20918-06|~2026-20918-06]] || [[Special:Contributions/~2026-20918-06|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20918-06}} |- | 136 || [[User:~2026-20773-68|~2026-20773-68]] || [[Special:Contributions/~2026-20773-68|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20773-68}} |- | 137 || [[User:Amherst99|Amherst99]] || [[Special:Contributions/Amherst99|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Amherst99}} |- | 138 || [[User:Amhmr|Amhmr]] || [[Special:Contributions/Amhmr|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Amhmr}} |- | 139 || [[User:Salman1113|Salman1113]] || [[Special:Contributions/Salman1113|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Salman1113}} |- | 140 || [[User:~2026-20838-81|~2026-20838-81]] || [[Special:Contributions/~2026-20838-81|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20838-81}} |- | 141 || [[User:~2026-20751-01|~2026-20751-01]] || [[Special:Contributions/~2026-20751-01|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20751-01}} |- | 142 || [[User:King of la|King of la]] || [[Special:Contributions/King of la|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|King of la}} |- | 143 || [[User:Yousiphh|Yousiphh]] || [[Special:Contributions/Yousiphh|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Yousiphh}} |- | 144 || [[User:~2026-21127-63|~2026-21127-63]] || [[Special:Contributions/~2026-21127-63|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21127-63}} |- | 145 || [[User:~2026-15061-40|~2026-15061-40]] || [[Special:Contributions/~2026-15061-40|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-15061-40}} |- | 146 || [[User:~2026-20811-74|~2026-20811-74]] || [[Special:Contributions/~2026-20811-74|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20811-74}} |- | 147 || [[User:~2026-20746-80|~2026-20746-80]] || [[Special:Contributions/~2026-20746-80|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20746-80}} |- | 148 || [[User:~2026-20724-34|~2026-20724-34]] || [[Special:Contributions/~2026-20724-34|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20724-34}} |- | 149 || [[User:Azizxon Muzaffarov|Azizxon Muzaffarov]] || [[Special:Contributions/Azizxon Muzaffarov|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Azizxon Muzaffarov}} |- | 150 || [[User:~2026-20655-99|~2026-20655-99]] || [[Special:Contributions/~2026-20655-99|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20655-99}} |- | 151 || [[User:~2026-20789-07|~2026-20789-07]] || [[Special:Contributions/~2026-20789-07|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20789-07}} |- | 152 || [[User:~2026-20728-14|~2026-20728-14]] || [[Special:Contributions/~2026-20728-14|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20728-14}} |- | 153 || [[User:~2026-20703-90|~2026-20703-90]] || [[Special:Contributions/~2026-20703-90|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20703-90}} |- | 154 || [[User:~2026-20677-74|~2026-20677-74]] || [[Special:Contributions/~2026-20677-74|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20677-74}} |- | 155 || [[User:~2026-20525-90|~2026-20525-90]] || [[Special:Contributions/~2026-20525-90|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20525-90}} |- | 156 || [[User:Ibrohim1515|Ibrohim1515]] || [[Special:Contributions/Ibrohim1515|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Ibrohim1515}} |- | 157 || [[User:~2026-21086-64|~2026-21086-64]] || [[Special:Contributions/~2026-21086-64|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21086-64}} |- | 158 || [[User:~2026-21145-67|~2026-21145-67]] || [[Special:Contributions/~2026-21145-67|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21145-67}} |- | 159 || [[User:WikiPedant|WikiPedant]] || [[Special:Contributions/WikiPedant|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|WikiPedant}} |- | 160 || [[User:~2026-21399-47|~2026-21399-47]] || [[Special:Contributions/~2026-21399-47|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21399-47}} |- | 161 || [[User:~2026-21637-19|~2026-21637-19]] || [[Special:Contributions/~2026-21637-19|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21637-19}} |- | 162 || [[User:~2026-21546-71|~2026-21546-71]] || [[Special:Contributions/~2026-21546-71|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21546-71}} |- | 163 || [[User:~2026-21354-80|~2026-21354-80]] || [[Special:Contributions/~2026-21354-80|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21354-80}} |- | 164 || [[User:Muhammadqodir.Jumadillayev|Muhammadqodir.Jumadillayev]] || [[Special:Contributions/Muhammadqodir.Jumadillayev|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Muhammadqodir.Jumadillayev}} |- | 165 || [[User:~2026-21594-38|~2026-21594-38]] || [[Special:Contributions/~2026-21594-38|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21594-38}} |- | 166 || [[User:Heylenny|Heylenny]] || [[Special:Contributions/Heylenny|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Heylenny}} |- | 167 || [[User:~2026-21436-43|~2026-21436-43]] || [[Special:Contributions/~2026-21436-43|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21436-43}} |- | 168 || [[User:~2026-21310-40|~2026-21310-40]] || [[Special:Contributions/~2026-21310-40|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21310-40}} |- | 169 || [[User:~2026-21495-52|~2026-21495-52]] || [[Special:Contributions/~2026-21495-52|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21495-52}} |- | 170 || [[User:~2026-21407-80|~2026-21407-80]] || [[Special:Contributions/~2026-21407-80|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21407-80}} |- | 171 || [[User:~2026-21390-60|~2026-21390-60]] || [[Special:Contributions/~2026-21390-60|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21390-60}} |- | 172 || [[User:Scip.|Scip.]] || [[Special:Contributions/Scip.|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Scip.}} |- | 173 || [[User:Quinlan83|Quinlan83]] || [[Special:Contributions/Quinlan83|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Quinlan83}} |- | 174 || [[User:~2026-21123-90|~2026-21123-90]] || [[Special:Contributions/~2026-21123-90|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21123-90}} |- | 175 || [[User:~2026-21329-11|~2026-21329-11]] || [[Special:Contributions/~2026-21329-11|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21329-11}} |- | 176 || [[User:~2026-21322-87|~2026-21322-87]] || [[Special:Contributions/~2026-21322-87|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21322-87}} |- | 177 || [[User:~2026-21470-59|~2026-21470-59]] || [[Special:Contributions/~2026-21470-59|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21470-59}} |- | 178 || [[User:~2026-21296-11|~2026-21296-11]] || [[Special:Contributions/~2026-21296-11|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21296-11}} |- | 179 || [[User:~2026-21435-79|~2026-21435-79]] || [[Special:Contributions/~2026-21435-79|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21435-79}} |- | 180 || [[User:~2026-21451-28|~2026-21451-28]] || [[Special:Contributions/~2026-21451-28|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21451-28}} |- | 181 || [[User:~2026-21367-58|~2026-21367-58]] || [[Special:Contributions/~2026-21367-58|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21367-58}} |- | 182 || [[User:~2026-21231-83|~2026-21231-83]] || [[Special:Contributions/~2026-21231-83|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21231-83}} |- | 183 || [[User:~2026-21039-78|~2026-21039-78]] || [[Special:Contributions/~2026-21039-78|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21039-78}} |- | 184 || [[User:~2026-21144-86|~2026-21144-86]] || [[Special:Contributions/~2026-21144-86|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21144-86}} |- | 185 || [[User:~2026-21179-04|~2026-21179-04]] || [[Special:Contributions/~2026-21179-04|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21179-04}} |- | 186 || [[User:~2026-21303-68|~2026-21303-68]] || [[Special:Contributions/~2026-21303-68|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21303-68}} |- | 187 || [[User:~2026-20983-98|~2026-20983-98]] || [[Special:Contributions/~2026-20983-98|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-20983-98}} |- | 188 || [[User:SmallSonMarex|SmallSonMarex]] || [[Special:Contributions/SmallSonMarex|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|SmallSonMarex}} {{/end}} ighzi9d8aufa6svjkkmitdpkw7565i2 Turkum:Illumination Entertainment filmlari 14 713893 5988315 2327861 2026-04-10T23:28:29Z Xqbot 1850 Fixing double redirect from [[Turkum:Illumination Entertainment animatsion filmlari]] to [[Turkum:Illumination multfilmlari]] 5988315 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[:Turkum:Illumination multfilmlari]] sydhyjvyskybob00ebjypaydb8bskoi Roʻza Qoʻziyeva 0 722098 5987708 5189908 2026-04-10T12:20:00Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Xorazmda tugʻilganlar]] olib tashlandi; [[Turkum:Xorazm viloyatida tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987708 wikitext text/x-wiki '''Ruza Rashidovna Qoʻzieva''' (1994-yil 12-mart, [[Xorazm]], [[Oʻzbekiston]]) — oʻzbek parapauerliftingchisi, Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro toifadagi sport ustasi, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2020-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlari kumush medali sovrindori, Yozgi Para-Osiyo oʻyinlari chempioni, pauerlifting boʻyicha jahon chempionati (IPC) ikki karra sovrindori. == Karyera == 2012-yilda murabbiy Fazliddin Umirzoqov qoʻl ostida paralimpiya pauerliftingi bilan shugʻullana boshladi. 2013-yil aprel oyidan boshlab, u [[Dubay|Dubayda]] ([[Birlashgan Arab Amirliklari|BAA]]) 2013-yilda Fazaa xalqaro tanlovida ishtirok etganida taqiqlangan [[Methandienon|metandienon]] moddasi uchun ijobiy sinov oʻtkazganidan soʻng ikki yilga taqiqlangan. 2016-yilning fevral oyida Dubayda (BAA) Parapauerlifting boʻyicha Jahon kubogi musobaqalari chogʻida undan taqiqlangan meldoniy moddasi borligi aniqlangan. 2016-yilning noyabrida Xalqaro Paralimpiya qoʻmitasi uning doping-testdan oʻtganidan beri barcha natijalaridan mahrum boʻlganini eʼlon qildi. Biroq, u musobaqadan chetlashtirilmadi, chunki IPC Butunjahon antidoping agentligi va IPC antidoping kodeksi<ref>{{veb manbasi |title=Ruza Kuzieva (IPC sayti) |url=https://www.paralympic.org/ruza-kuzieva |website=paralympic.org |accessdate=31-avgust 2024-yil}}</ref> tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlarga asoslanib, uning ishida „ayb yoki beparvolik“ qoʻllanilmaganligini aniqladi. 2017-yilda [[Meksika|Meksikada]] boʻlib oʻtgan juft atletika boʻyicha jahon chempionatida (IPC) 55 kg gacha vazn toifasida u 113 kg toshni koʻtarib, chempionatning bronza medalini qoʻlga kiritdi<ref>{{veb manbasi |title=Паралимпийка Роза Кузиева — бронзовый призер ЧМ по пауэрлифтингу|url=https://www.gazeta.uz/ru/2017/12/12/powerlifting/|accessdate=31-avgust 2024-yil}}</ref>. 2018 -yilda [[Jakarta|Jakartada]] ([[Indoneziya]]) boʻlib oʻtgan Yozgi Paraosiyo oʻyinlarida 55 kg vazn toifasida oltin medalni qoʻlga kiritdi<ref>{{veb manbasi|title=Узбекистанские легкоатлеты завоевали пять золотых наград Параазиатских игр-2018|url=http://www.fergananews.com/news.php?id=33189|accessdate=31-avgust 2024-yil}}</ref>. 2019-yilda [[Nur-Sulton|Nur-Sultonda]] ([[Qozogʻiston|Qozogʻiston]]) oʻtkazilgan juft atletika boʻyicha jahon chempionatida (IPC) 61 kg vazn toifasida kumush medalni qoʻlga kiritdi<ref>{{veb manbasi|title=World record holder Shevchuk takes gold at World Para Powerlifting Championships|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1082133/world-para-powerlifting-championships|accessdate=31-avgust 2024-yil}}</ref>. 2021-yilda [[Tbilisi|Tbilisida]] ([[Gruziya]]) boʻlib oʻtgan parapauerlifting boʻyicha Jahon kubogi bosqichida u 61 kg vazn toifasida oltin medalni qoʻlga kiritdi. Tokioda ([[Yaponiya]]) boʻlib oʻtgan Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida pauerlifting boʻyicha 61 kg gacha vazn toifasida u 130 kg.ni koʻtarib, chempionatning kumush medalini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili [[Oʻzbekiston prezidenti|Oʻzbekiston Prezidentining]] farmoni bilan Roʻza Qoʻziyevaga „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sportchi“ unvoni berildi. == Mukofotlari == * [[Mehnat shuhrati ordeni|Mehnat shuhrati]] ordeni (2024-yil)<ref>{{veb manbasi |title=Париж шаҳрида бўлиб ўтган ХVII ёзги Паралимпия ўйинларида юксак натижаларга эришган спортчи ва мураббийлардан бир гуруҳини мукофотлаш тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Президентининг Фармони |url=https://president.uz/uz/lists/view/7538 |website=president.uz |accessdate=12-sentabr 2024-yil}}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Qoʻziyeva, Roʻza}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1994-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:12-martda tugʻilganlar]] [[Turkum:Oʻzbekiston para-pauerliftingchilari‎]] [[Turkum:Paralimpiada oʻyinlaridagi oʻzbekistonlik kumush medal sohiblari]] [[Turkum:Xorazm viloyatida tugʻilganlar]] s5tv1xqneba4j87hsarta2viodawpcx Taqsimot (iqtisod) 0 723634 5988277 4054637 2026-04-10T19:55:47Z Tshoxruz 07 202968 Maʼlumotlar bilan boyitdim 5988277 wikitext text/x-wiki '''Taqsimlash''' — iqtisodiy munosabatlar subyektlari oʻrtasida moddiy boyliklarni taqsimlanishi.Asosiy taqsimlash, odatda, moddiy boyliklarni yaratish jarayonida, shu jumladan, mehnat taqsimotini hisobga olgan holda, mulk huquqi bilan ajratish shaklida amalga oshiriladi. Qayta taqsimlash soliq, xayriya, ijtimoiy taʼminot, yer, [[pul-kredit siyosati]], musodara qilish, oila huquqi kabi ijtimoiy mexanizmlar yordamida pul yoki boshqa mol-mulkni bir shaxsdan boshqasiga oʻtkazish bilan bogʻliq. Bu atama odatda daromadlarni alohida shaxslar oʻrtasida emas, balki butun iqtisodiyotdagi ishlab chiqarish omillari oʻrtasida taqsimlanishini bildiradi. == Taqsimlash zarurati == Tarqatish zarurati mehnatni taqsimlashdan kelib chiqadi-jamiyatni rivojlantirish jarayonida mehnat faoliyatini sifatli farqlash, uning turli turlarini ajratish va oʻzaro taʼsirlashga olib keladi. Ishni „ajratish“ — bu mablagʻlarni va mehnat obyektlarini ijrochilar oʻrtasida oldindan taqsimlashni anglatadi; shundan keyingina siz ishlab chiqarishni boshlashingiz mumkin: Ishlab chiqarish topshirigʻini bajarish (ishlab chiqarish tsiklining tugashi) boʻyicha, alohida-alohida mehnat natijalari ishchilar oʻrtasida taqsimlanishi kerak. Ularning har biri oʻz shaxsiy isteʼmolidan bir necha marta ortiq boʻlgan miqdorda biror narsa ishlab chiqargan; biroq, u isteʼmol qilgan mahsulotlarning asosiy qismi emas, balki boshqalar tomonidan ishlab chiqarilgan. Demak, bu tsiklda yana bitta taqsimlash tartib-taomili talab qilinadi, lekin bu safar tayyor mahsulot, mehnat natijalari „almashish“ obyektiga aylanadi. == Taqsimlash nisbatlari == Mehnat natijalari taqsimlanadigan nisbatlar ish boshlanishidan oldin butun jarayon ishtirokchilarining rollari taqsimlangan nisbatlar bilan belgilanadi:<blockquote>"mahsulotlarni taqsimlash ishlab chiqarish jarayonining oʻzi va uning tashkil etilishi oldindan belgilab qoʻyilgan taqsimotning natijasidir".</blockquote>Shu bilan birga, bir tomondan,<blockquote>"taqsimlash har bir shaxsning ishlab chiqarishda ishtirok etadigan nisbatlarini belgilaydi…",</blockquote>va boshqa tomondan —<blockquote>"Taqsimot mahsulotlarning jismoniy shaxslarga oʻtadigan nisbatini (miqdorini) belgilaydi"<ref>''K.Marks'', "Vvedenie k „Kritike politicheskoy ekonomii“" ''Marks, K., Engels, F.'' Soch., 2 izd., t.12, s.715</ref></blockquote> == Taqsimot nazariyalari == Daromad taqsimoti [en] tegishli iqtisodiyotda kuzatishlarning maʼlum doirasini tavsiflash uchun ishlatilishi mumkin. Masalan, daromad taqsimotini tushuntirib beradigan nazariyalarda kirish maʼlumotlari sifatida ishlatiladi. „inson kapitali“ nazariyasi va iqtisodiy kamsitish nazariyalarida (Becker, 1993, 1971). === Klassik siyosiy iqtisod === Iqtisodiy fanlar boʻyicha qarashlar-boylik yaratish, taqsimlash qonunlaridir. Ilm — fan nomi-siyosiy iqtisod. Boylikning mohiyati-moddiy ishlab chiqarish bilan shugʻullanadigan barcha ishchilarning ishidir.. Boylik manbalari-mehnatni taqsimlash, pul toʻplash, pul. Davlatning roli iqtisodiy liberalizmdir. === Marksistik siyosiy iqtisod === Taqsimlash ishlab chiqarish va almashinuv oʻrtasidagi bogʻlanish, ijtimoiy koʻpayish jarayonining bosqichlaridan biridir. === Avstriya iqtisodiyot maktabi === [[Avstriya]] iqtisodiy maktabi ishlab chiqarish omillari (yer, mehnat, kapital) oʻrtasida ishlab chiqarish natijalarini taqsimlashning nisbatlarini belgilash muhimligini taʼkidladi. === Neoklassik nazariya === Neoklasik nazariyalarda ishlab chiqarish omillarining har biri bozorlarida talab va taklifning kesishish nuqtasi muvozanat chiqishi, daromad va daromad taqsimotini belgilaydi. Faktorlarga boʻlgan talab, oʻz navbatida, bozorda ushbu omil uchun marjinal unumdorlik nisbatini nazarda tutadi<ref>[[Кларк, Джон Бейтс|John Bates Clark]] (1902). ''The Distribution of Wealth''. Analytical [https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=ihivl3D7TOcC&oi=fnd&pg=RA1-PR13&dq=Clark++Distribution+&ots=gys5EhM82D&sig=S425YxymAlqFGt9z5jCQ_6sV9q0 Table of Contents).]</ref><ref>[[Уикстид, Филипп|Philip H. Wicksteed]] (1914). [https://books.google.com/books?id=drnRjsaxhfIC&pg=RA2-PR12-IA1&lpg=RA2-PR12-IA1&dq=economic+journal+march+1914+%22the+scope+and+method+of+political+economy%22&source=web&ots=UdPEWWpuOF&sig=jQfc2ItGLf_S7ndPYJB-gYmqjJo#PPP6,M1 "The Scope and Method of Political Economy in the Light of the ʻMarginal’ Theory of Value and Distribution, „] ''Economic Journal,'' 24(94), pp. 1-23.</ref><ref>[[Стиглер, Джордж|George J. Stigler]] (1941). ''Production and Distribution Theories: The Formative Years'' (analytical exposition of successive contributions by ten [[Неоклассическая экономическая теория|neoclassical economists]] from about 1870 to 1910). New York: Macmillan. Chapter-preview [https://books.google.com/books?id=c4z5t4GTlxwC&pg=PR5&lpg=PR5&dq=%22Production+and+Distribution+Theories%22+%22table+of+contents%22&source=bl&ots=i77AVT7lx-&sig=0czfWmqHHoajgiQ-DlgGP3oO5MI&hl=en&ei=YEajS7KLK8OblgefwImECQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=5&ved=0CBYQ6AEwBA#v=onepage&q=&f=false links.]</ref><ref>C.E. Ferguson (1969). ''The Neoclassical Theory of Production and Distribution''. Cambridge. [http://ideas.repec.org/b/cup/cbooks/9780521076296.html Description] & review [https://www.jstor.org/pss/2720638 excerpt.]</ref>. Bu tahlil nafaqat kapital va yerga, balki mehnat bozorlarida daromad taqsimotiga ham tegishli<ref>[[Хикс, Джон Ричард|J.R. Hicks]] (1932, 2nd ed., 1963). ''“Teoriya zarabotnoy plati"'' ([[:en:The Theory of Wages]]). London: Macmillan.</ref>. == Davlatning roli == Davlat taqsimotni tartibga solish uchun: • Soliq siyosatini yuritadi. • Minimal ish haqi belgilaydi. • Ijtimoiy dasturlarni amalga oshiradi. Masalan, O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki va boshqa iqtisodiy institutlar barqarorlikni ta’minlashga yordam beradi. == Manbalar == {{manbalar}} <references responsive="1"></references> == Adabiyotlar == * Raspredelenie / G. D. Gloveli // Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya : [v 35 t.] / gl. red. Yu. S. Osipov. — M. : Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya, 2004—2017. [[Turkum:Ishlab chiqarish va manufaktura]] [[Turkum:Marksizm]] [[Turkum:Siyosiy iqtisod]] fxa4wmtgxam00ke0vcxejjvjilarowb Safiya Sulton 0 727916 5988313 5897970 2026-04-10T20:51:24Z Redaktor GLAM 147086 Higher resolution version of image 5988313 wikitext text/x-wiki {{Qirollik bilgiqutisi | embed = | ismi = Safiya Sulton ({{lang-tr|Safiye Sultan}}) | title = | titletext = | more = | tur = | tasvir = Safiye sultan l.jpg | tasvir_eni = | alt = | izoh = | succession = Volida Sulton | moretext = | reign = 1595-yil 16-yanvar – 1604-yil 26-yanvar | reign-type = | coronation = | cor-type = | oʻtmishdoshi = [[Nurbonu Sulton]] | pre-type = | davomchisi = [[Handon Sulton]] | suc-type = | regent = | reg-type = | succession1 = | moretext1 = | reign1 = | reign-type1 = | coronation1 = | cor-type1 = | oʻtmishdoshi1 = | pre-type1 = | davomchisi1 = | suc-type1 = | regent1 = | reg-type1 = | succession2 = | moretext2 = | reign2 = | reign-type2 = | coronation2 = | cor-type2 = | oʻtmishdoshi2 = | pre-type2 = | davomchisi2 = | suc-type2 = | regent2 = | reg-type2 = | succession3 = | moretext3 = | reign3 = | reign-type3 = | coronation3 = | cor-type3 = | oʻtmishdoshi3 = | pre-type3 = | davomchisi3 = | suc-type3 = | regent3 = | reg-type3 = <!-- succession4 to succession9 are also available --> | tugʻilgan_paytidagi_ismi = | tugʻilgan_sanasi = 1550-yil | tugʻilgan_joyi = Dukagjin, [[Albaniya]] | vafot_sanasi = 1619-yil 10-noyabr | vafot_joyi = [[Istanbul]], [[Usmonlilar imperiyasi]] | dafn_etilgan_sana = | dafn_etilgan_joy = Murod III maqbarasi, Istanbul | turmush_oʻrtogʻi = [[Murod III]] | turmush_oʻrtoq-tur = | consort = <!-- yes (ha) yoki no (yoʻq) --> | issue = <!--{{plainlist}} yoki {{unbulleted list}} --> * [[Mehmed III]] * [[Shahzoda Mahmut]] * [[Humoshoh Sulton]] * [[Oysha Sulton]] * [[Fatma Sulton]] * [[Mehrimoh Sulton]] * [[Shahzoda Yahyo]] va boshqalar | issue-link = | issue-pipe = | issue-type = | toʻliq nomi = | era name = | era dates = | shohlik ismi = | posthumous name= | temple name = | uy = | house-type = | otasi = | onasi = | dini = | kasbi = | imzo_turi = | imzo = | modul = }} '''Safiya Sulton''' ({{lang-ota| صفیه سلطان}}; {{lang-tr|Safiye Sultan}}) [[Murod III]] ning Haseki sultoni (Bosh turmush oʻrtogʻi) va Usmonli imperiyasining [[Volida Sulton|Volida sultoni]], [[Mahmud III|Mehmed III]] ning onasi va [[Ahmad I]] va [[Mustafo I]] larning buvisi edi. Safiya, shuningdek , Ayollar Sultonligi deb atalgan davrning taniqli shaxslaridan biri edi. U Usmonli imperiyasida yetti sulton: [[Sulaymon I|Sulaymon Sultan]], [[Salim II]], [[Murod III]], [[Mahmud III|Mehmed III]], [[Ahmad I]], [[Mustafo I]] va [[Usmon II]] hukmronligi davrida saroy aʼzosi sifatida yashagan. == Hayoti == Venetsiyaliklarning keltirgan manbalariga koʻra, Safiya asli [[Albanlar|alban]] boʻlib, Dukagjin togʻlarida tugʻilgan{{Sfn| Peirce 1993, p. 94: "Murad's favorite was Safiye, a concubine said to be of Albanian origin from the village of Rezi in the Ducagini mountains."|}}. 1563-yilda 13 yoshida uni amakivachchasi [[Sulaymon I|Sulaymon]] podshohning nabirasi Oysha Sulton va [[Hurram Sulton]]ning yagona qizi Mehrimoh Sulton orqali boʻlajak Murod III ga joriya sifatida tuhfa qilgan<ref> Pedani 2000, p. 11. </ref>. Safiya („pok“) nomini olgach, u Murodning (oʻsha paytda Sulton [[Salim II]] ning toʻngʻich oʻgʻli) kanizagi boʻladi. 1566-yil 26-mayda u Murodning oʻgʻli, boʻlajak [[Mahmud III|Mehmed III]] ni dunyoga keltiradi, oʻsha yili Sulton Sulaymon vafot etadi. == Haseki Sulton == [[Fayl:Murad III (166346250).jpg|thumb|Sofiya sultonning turmush oʻrtogʻi Usmonlilar sultoni [[Murod III]].]] 1574-yilda [[Salim II]] vafot etadi va Murod yangi sulton boʻladi. Safiya bolalari bilan darhol poytaxtga joʻnab, sulton Murod bilan yashay boshlaydi. Istanbulga yetib kelgan zahoti Safiya darhol Haseki unvonini oladi va unga kunlik 800 asper maosh tayinlanadi. Avvalgi sulton Salim II ning suyuklisi va Murodning onasi Nurbanu Volidayi sulton sifatida haram va butun saroy ustidan hukmronlik qiladi. Safiya Sulton qaynona soyasi ostida haseki boʻlib yashaydi. Dastlabki bir necha yil davomida, haramda keskinliklar yuz bergan boʻlsa ham, ikki ayol oʻrtasida ochiq-oydin jang boʻlmagan. Biroq Safiya siyosiy hokimiyatni qoʻlga kiritishga intilgan, bu esa shahzodalarning onasi sifatida mutlaqo mantiqiy toʻgʻri harakat hisoblangan. Biroq Nurbonu Sulton kelinining siyosiy hayotga intilishlarini ham, Sulton Murodga taʼsir oʻtkazishga urinishiga ham qarshilik koʻrsatadi. Chunki Safiya Nurbonuning oila ustidan hukmronligi hamda Murod va u orqali oʻz imperiyasi ustidan hukmronlik qilishiga tahdid solgan. Safiya Murod taxtga chiqishidan oldin uning yagona kanizagi boʻlgan va u bir necha yillar davomida u bilan yashagan. Murodning onasi Nurbanu unga sulola<ref>Peirce 1993, p. 95. Pedani 2000, p. 13. Peirce 1993, p. 94.</ref>manfaati uchun boshqa kanizaklar bilan ham boʻlishni maslahat beradi. 1581-yilga kelib Usmonlilar sulolasining faqat bitta merosxoʻri, Murod va Safiyaning oʻgʻli Mehmedgina sulola davomchisi boʻlgan. 1583-yilda Nurbonu Safiyani jodugarlar va sehrgarlar yordamida Murodni ojiz qilish va yangi kanizaklar olishiga yoʻl qoʻymaslikda ayblaydi. Bu Safiyaning yaqin do‘stlari va xizmatkorlarining qamoqqa olinishi, surgun qilinishi, qiynoqqa solinishi va qatl etilishi bilan yakunlanadi. Murod jodugarlik, munajjimlik faoliyati haqidagi mish-mishlarga ishongan va nihoyat, 1583-yil boshida (hatto 1582-yilda) Safiyani Eski saroyga badargʻa qilgan{{Sfn|Pedani|2000}}. Murodning singlisi Ismixon unga ikkita go‘zal kanizak sovg‘a qilgan. Shundan soʻng, sulton Murod yigirma o‘g‘il va yigirma yetti qizning otasi bo‘lgan<ref>Peirce 1993, p. 240. Peirce 1993, p. 202. Ioanna Iordanou, Venice's Secret Service: Organizing Intelligence in the Renaissance Peirce 1993, pp. 242–243.</ref>. Ayrim manbalarga koʻra, Safiya surgundan ozod etilganidan keyin ham oʻz qadr-qimmatini saqlab qolgan va Murodning kanizaklariga hasad qilmagan. U hatto sultonga koʻplab kanizaklarni tuhfa qilgan va Sultonning minnatdorchiligiga sazovor boʻlgan. Murodning keyingi yillarida Safiya uning yagona hamrohi boʻlib qolgan{{Sfn|Peirce|1993}}. Nurbanu vafot etganidan soʻng, Safiya Toʻpqopi saroyiga qaytadi. U Sulton Murodning oʻsha vaqtdagi siyosatidan hafsalasi pir boʻlgan va faqat hokimiyatni qoʻlga kiritishni oʻylagan. Murod barcha masalalarni Safiya bilan muhokama qilgan. U ''haseki'' sifatida oʻz taʼsir doirasiga ega boʻlgan<ref> Peirce 1993, p. 231. Börekçi 2009, p. 23. Michael, Michalis N.; Kappler, Matthias; Gavriel, Eftihios (2009). Archivum Ottomanicum. p. 187. Peirce 1993, pp. 128. Alderson 1956, Table XXXI et seq..</ref>. Jovanni Moro yozganidek, ''1595-yilda Safiya shahzodaning onasi sifatida ega boʻlgan vakolati bilan, davlat ishlariga vaqti-vaqti bilan aralashgan, ammo oliy hazratlari (sulton) undan har doim maslahat olgan va soʻzlarini hamisha tinglagan''. Aynan shu davrda Safiya oʻz tarafdorlaridan iborat tizim shakllantiradi va bevosita siyosat ishlarida qatnsha boshlaydi. Safiya qaynonasidan qanchalik nafratlansa ham, u Venetsiya tarafdori siyosatini davom ettiradi. Shuningdek u, Haseki sifatida Venetsiya manfaatlari uchun sulron Murodga taʼsir koʻrsatadi. U sultonga koʻp jihatdan taʼsir oʻtkaza olgan boʻlsa-da, har doim ham voqealarni oʻz xohishiga koʻra shakllantira olmagan. Masalan, 1593-yilda u [[Murod III|Murodni]] oʻzi yoqtirgan ingliz elchisi foydasiga kelishuv qilishiga harakat qilgan. Biroq Murod Safiyaning taklifini rad etgan. Shunday qilib, Murod davrida uning qudrati va taʼsiri kuchaygan boʻlsa-da, lekin sulton tomonidan unga jiddiy chegaralar ham qoʻyilgan. Murod bilan Safiyaning bir nechta farzandlari boʻlgan. Jumladan: * [[Mahmud III|Mehmed III]] (1566-yil 26-may – 1603-yil 22-dekabr) otasi [[Murod III]] oʻrniga keyingi sulton boʻldi; * Humoshoh Sulton (1564-yilda tugʻilgan, Manisa saroyi, Manisa), Safiyaning toʻngʻich qizi. Damad Nishar Mustafozoda Mehmed Poshoga turmushga chiqqan * Shahzoda Selim (1567-yil, Manisa – 1595-yil Istanbul,Topkapı saroyi). Safiya Sultonning 2-oʻgʼli va 4-farzandi. U 1595-yilda akasi Mehmet lll tomonidan qatl qilingan. * Shahzoda Mahmud (1568-yil, Manisa saroyi, Manisa – 1581-yil, Topkapi saroyi, Istanbul, Selim II maqbarasi, Ayasofya masjidida dafn etilgan); * Oysha Sulton (1565 – 1605-yil 15-mayda vafot etgan, Mehmed III maqbarasi, Ayasofya masjidida dafn etilgan), birinchi marta 1586-yil 20-mayda Damat Ibrohim poshoga turmushga chiqqan, 1602-yil 5-aprelda Damat Yemişchi Hasan Poshoga turmushga chiqqan, uchinchi marta 1600-yil 29-iyunda Damat Güzelce Mahmud Posho bilan oila qurgan; * Fatma Sulton (1574 – 1620-yilda vafot etgan, Murod III maqbarasi, Ayasofya masjidida dafn etilgan), 1593-yil 6-dekabrda Damat Halil poshoga, 1604-yil dekabrda Xizir Poshoga turmushga chiqqan. * Mihrimah Sulton (1579-yilda tugʻilgan), 1613- yilda Damad Ahmad Poshoga, keyin Domod Cherkes Mehmed Poshoga erga tekkan; * Shehzade Yahyo (1585 – 1649), Chernogoriya grafi Aleksandr sifatida tanilgan; == Valide Sulton (Sulton Ona) == [[Fayl:Sultan_Mehmet_III_of_the_Ottoman_Empire.jpg|thumb| Usmonlilar sultoni [[Mahmud III|Mehmed III]].]] Murod 1595-yilda vafot etgach, Safiya oʻgʻli Mehmedni sulton boʻlishi uchun harakat qiladi va u Usmonli tarixidagi eng qudratli [[Volida Sulton|Volida Sulton]]lardan biri boʻladi. 1595-yilda Valide Sulton boʻlgach, ichki va tashqi ishlarda faol harakat boshlaydi. 1603-yilda oʻgʻli vafot etgunga qadar Usmonli siyosatini oʻzi va oq amaldorlar hamda ''enderun'' boshligʻi Gʻazanfer ogʻa boshchiligidagi amalga oshiradi. U armiyani boqish uchun shaxsiy hisobidan urush xarajatlari uchun pul ajratadi<ref> Peirce 1993, p. 223. Peirce 1993, p. 226. Peirce 1993, p. 219. Peirce 1993, p. 228.</ref>. Safiya Volida Sulton sifatida oʻzi uchun eng yuqori nafaqani tayinlaydi. U Mehmed III hukmronligining soʻnggi davrida kuniga 3000 asper miqdoridagi katta nafaqa olgan. Mehmed III 1596-yilda Vengriyadagi Eger yurishiga chiqqanida, onasiga imperiya ustidan hukmronlik qilish vakolatini bergan va unga xazina boshqaruvini ham yuklagan. Muvaqqat hukmronlik davrida Safiya oʻgʻlini Istanbul qoziligiga siyosiy tayinlovni bekor qilishga va uning kuyovi Damat Ibrohim Poshoga sadr vazirligi lavozimiga tayinlashga koʻndirgan. U oʻgʻlining 9 yillik hukmronligi davrida hatto hukumatdagi korrupsiyada, davlat siyosatidagi muhim va daromadli lavozimlarni taklif qilingan eng yuqori narxda sotishda ayblangan. [[Fayl:DSC03994_Istanbul_-_Yeni_camii_-_Foto_G._Dall'Orto_24-5-2006.jpg|thumb| [[Istanbul]], Eminönü shahridagi Yeni masjidining ichki dizayni. Qurilish Safiya hukmronligi davrida boshlangan.]] Safiya 1603-yilda nevarasi Mahmudning qatl etilishida muhim rol oʻynagan. Ingliz elchisining soʻzlariga koʻra, Mahmud „otasini kampir Sulton xonim boshqarib, buvisi davlatni xarobaga keltirganidan, u (Safiya) oʻzining pul orttirish istagidan boshqa hech narsani oʻylamaganidan, onasiga tez-tez shikoyat qilgan“<ref> Andrea 2007, p. 13. Peirce 1993, p. 225. Peirce 1993, p. 242.</ref>. [[Mahmud III|Mehmed III]] oʻrniga 1603-yilda oʻgʻli [[Ahmad I]] taxtga oʻtiradi. Uning birinchi muhim qarorlaridan biri buvisini hokimiyatdan mahrum qilish edi. 1604-yil 9-yanvar, juma kuni Safiya sulton Eski saroyga surgun qilinadi. Bu uning eri va oʻgʻli orqali 19 yil davom etgan hukmronligining yakuni boʻlgan{{Sfn|Börekçi|2009}}. 1617-yilda Ahmad Ining ukasi [[Mustafo I]] sulton boʻlganida, uning onasi Halime Sulton, qaynonasi Safiya hali tirik boʻlsa-da, haqiqiy sultonxonim sifatida 3000 asper maosh olgan. Biroq, Halime oʻgʻlining hukmronligi oraligʻida ikki marotaba Eski Saroyga surgun qilinganida ham atigi 2000 asper maosh olgan. Eski Saroyda yashagan davrida Ahmad I ning suyuklisi [[Koʻsem Sulton|Sulton]] ham kuniga atigi 1000 asper maosh olgan. Keyingi barcha sultonlar Safiya naslidan boʻlgan. [[Fayl:Istanbul_new_mosque.jpg|thumb|[[Istanbul]], Eminönü shahridagi Yeni masjidi. Qurilish Safiya Sulton tomonidan boshlangan va [[Mehmed IV]] ning onasi Turhan Hatice hukmronligi davrida yakunlangan.]] == Tashqi aloqalar == Safiya, xuddi Nurbanu singari, Venetsiya tarafdori boʻlgan siyosatni qoʻllab-quvvatlagan, ulardan biri uni „soʻzi har doim oʻtadigan, oʻz soʻziga ega, ishonchli ayol“ deb taʼriflagan. Safiya Angliya bilan ham yaxshi munosabatlarini saqlab qolgan. U Mehmed III ni Vengriyadagi yurishda ingliz elchisiga hamrohlik qilishiga koʻndirgan. Uning faoliyati davomidagi oʻziga xos jihati shundaki, u [[Elizabeth I|Angliya qirolichasi Elizabeth I]] bilan shaxsan yozishib, qirolicha nomidan sultonga ixtiyoriy ravishda murojaat qilgan. Ikki ayol ham bir-birlariga turli sovgʻalar yuborib turishgan. === Masjid al-Malika Safiyya === [[Fayl:Masjid_al-Malika_Safiyya_2.jpg|thumb|Masjid al-Malika Safiyya, [[Qohira]] (tashqi koʻrinish)]] [[Fayl:Al-Malika_Safiyya_Mosque_.jpg|thumb| Masjid al-Malika Safiyya, [[Misr]]<ref>{{Veb manbasi|title = Photo by alimahmoud177|url = http://s1061.photobucket.com/user/alimahmoud177/media/king%2520-%2520safia/159.jpg.html|website = Photobucket|access-date = 2016-02-19}}</ref> (ichki koʻrinish)]] [[Qohira|Qohiradagi]] Al-Malika Saffiya masjidi Safiya sulton sharafiga nomlangan<ref>{{Veb manbasi|title = Masjid al-Malika Safiyya {{!}} Archnet|url = http://archnet.org/sites/2320|website = archnet.org|access-date = 2016-02-19|arxivsana = 2016-02-24|arxivurl = https://web.archive.org/web/20160224164326/http://archnet.org/sites/2320}}</ref>. == Bolalari == Safiya Sultonning Murod lll bilan koʻplab farzandlari boʻlgan. Ammo Safiyaning oʻgʻillarini koʻpi 1581-yilgacha boʻlgan davrda yoki gʻoʻdakligida kasallikdan vafot etgan. Umuman olganda Safiya Sultonning jami 11 ta farzandi 6 oʻgʻil 5 ta qizi boʻlgan. {| Class="wikitable" style="text-align:center;" ! Sulton Mehmed III | 1566 | 1603 | Murod lll va Safiya Sultonning 1-oʻgʻli. U juda yomon boʻlgan. Taxtga oʻtirishi bilan oʻzining 19 ta aka-ukasini, otasining 7 ta homilador joriyalarini va keyinchalik hatto oʻz oʻgʻlini ham qatl qildirgan. |- ! Humoshoh Sulton | 1564 | 1644 | Murod III va Safiya Sultonning ilk farzandi va 1-qizi. U 2 marta turmushga chiqqan. |- ! Shahzoda Selim | 1567 | 1580 | Murod lll va Safiya Sultonning 2-oʻgʻli. Shahzoda Selim 1595-yilda akasi tomonidan 18 ta akasi bilan birga qatl qilingan. |- ! Shahzoda Sulaymon | 1567 | 1595 | Murod III va Safiya Sultonning 3-oʻgʻli. Shahzoda Selimning egizagi boʻlishi ham mumkin. U 1595-yilda akasi Mehmet tomonidan qatl qilingan. |- ! Shahzoda Mahmut | 1568 | 1580 | Murod lll va Safiya Sultonning 4-oʻgʻli. Shahzoda Mahmut 1580-yilda kasallikdan vafot etadi. Bu Safiya Sultonning Eski saroyga ketishiga sababchi boʻlgan. |- ! Oysha Sulton | 1570 | 1605 | Murod III va Safiya Sultonning 2-qizi. U 3 marta turmushga chiqqan. U siyosatga uncha qiziqmasdi. |- ! Fatma Sulton | 1571 | 1620 | Murod lll va Safiya Sultonning 3-qizi. Fatma Sulton 3 marta turmushga chiqqan. Fatma koʻpincha onasining siyosatdagi faoliyatiga yordam bergan. |- ! Shahzoda Usmon | 1573 | 1574 | Safiya Sultonning bolaligida vafot etgan ogʻillaridan biri. U 1 yoshida kasallikdan vafot etgan. |- ! Mehrimoh Sulton | 1579 | 1625 | Murod III va Safiya Sultonning 4-qizi. 2 marta turmushga chiqqan. U siyosatga uncha qiziqmas edi. |- ! Fahriya Sulton | 1584 | 1656 | Murod III va Safiya Sultonning 5-qizi. 2 marta turmushga chiqqan. U Murod lll Mehmet lll va Usmon ll davrida Topkapi saroyida yashagan. |} == Vafoti == Lasly Peirce oʻz kitobida Safiya [[Mustafo I]] ning hukmronligi davrida Eski Saroyda nafaqaga chiqqan vaqtining birinchi oylarida hali hanuz tirik boʻlganligini, bu uning kamida 1621-yilgacha hayot kechirgani va nabirasi [[Usmon II|Usmon II davrida]] vafot etganligini anglatadi. Safiya Murod III qabriga dafn etilgan. == Badiiy adabiyotda va filmlarda tasvirlanishi == * Ann Chamberlynning ''Sofiyasida'' u Korsarlar tomonidan Konstantinopolga olib ketilgan 14 yoshli venetsiyalik zodagon qiz sifatida tasvirlangan. * Katty Hikmanning Safiya Sultonning ingliz savdogar bilan oʻzaro munosabatlari va haramdagi ingliz asirligi haqidagi hikoyasi asosida olingan ''Kushchi darvozasi'' filmida u muhim qahramon sifatida namoyon boʻladi. U qanday qilib Albaniya togʻlaridagi vatanidan keltirilib, haramga tushib qolgani haqida batafsil tushuntirilgan. * 2011-yilgi „''[[Muhtasham yuz yil|Muhteşem Yüzyıl]]''“ serialida „Yosh Safiya Sulton“ rolini turk aktrisasi Gözde Turker ijro etgan. * 2015-yilgi „''[[Koʻsem (teleserial)|Muhtasham yuzyil: Kösem]]''“ serialida Safiya Sulton obrazini turk aktrisasi Hulya Avşar ijro etgan. == Yana qarang == * [[Usmonlilar sulolasi]] * [[Usmoniylar sulola daraxti|Usmonli oila daraxti]] * [[Volida Sulton|Valide Sultonlar roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Alderson, A. D. (1956). The Structure of the Ottoman Dynasty. Oxford: Clarendon. * Andrea, Bernadette (2007). Women and Islam in Early Modern English Literature. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-12176-7. * Börekçi, Günhan (2009). „Ahmed I“. In Ágoston, Gábor; Masters, Bruce (eds.). Encyclopedia of the Ottoman Empire. New York: Facts on File. ISBN 978-0-8160-6259-1. * Jardine, L. (2004). „Gloriana Rules the Waves: Or, the Advantage of Being Excommunicated (And a Woman)“. Transactions of the Royal •Historical Society. 6 (14): 209-222. doi:10.1017/S0080440104000234. * Mitchell, Colin P. (2011). New Perspectives on Safavid Iran: Empire and Society. Taylor & Francis. ISBN 978-1-136-99194-3. * Pedani, M. P. (2000). „Safiyeʼs Household and Venetian Diplomacy“. Turcica. 32: 9-32. doi:10.2143/TURC.32.0.460. * Peirce, Leslie Penn (1993). The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire. Studies in Middle Eastern History. New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-507673-8. {{Usmonlilar imperiyasi sultonlarining ayollari}} [[Turkum:1619-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Usmonlida albanlar]] [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi sulton xonimlari]] [[Turkum:Usmonlilar imperiyasi volida sultonlari]] [[Turkum:Volida Sulton]] [[Turkum:Haseki Sulton]] [[Turkum:16-asr Usmoniylar imperiyasi sultonlarining rafiqalari]] [[Turkum:17-asr Usmoniylar imperiyasi sultonlarining rafiqalari]] phxtcnptyx832tfgru6anb1dmr5bpuv Donbass 0 728004 5988464 5813972 2026-04-11T08:40:39Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5988464 wikitext text/x-wiki '''Donbass''' yoki Donbass (Buyuk Britaniya: /dɒnˈbɑːs/,[1] AQSH: /ˈdɒnbɑːs, dʌnˈbæs/;[2][3] ukrain: Donbás [donˈbɑs];[4] Rus: Donbáss [dɐnˈ] isbas][dɐnˈsbas] [[Ukraina]] janubi-sharqidagi tarixiy, madaniy va iqtisodiy hudud.[6][7] Donbasning bir qismi Rossiya-Ukraina urushi natijasida ayirmachi guruhlar qo‘liga o‘tdi, u yerda [[Donetsk]] Xalq Respublikasi va [[Lugansk]] Xalq Respublikasi.tuzildi. Donbas soʻzi „Donets koʻmir havzasi“ soʻzining qisqartmasi boʻlgan „Donets Basin“ soʻzidan hosil boʻlgan qisqartma boʻlib (ukraincha: Donetskiy vugilniy baseyn, ruscha: Donetskiy ugolnyy bassein, romanlashtirilgan: Donetskii ugolnyi bassein). Koʻmir havzasining nomi Donets tizmasiga ishora; ikkinchisi Donets daryosi bilan bogʻliq. Mintaqaning koʻlamiga oid koʻplab taʼriflar mavjud. Hozirda u [[Ukraina]]ning [[Donetsk]] va [[Lugansk]] viloyatlari sifatida keng tarqalgan. Tarixiy koʻmir qazib olish mintaqasi ushbu viloyatlarning bir qismini hisobga olmadi va [[Dnepropetrovsk viloyati]] va Janubiy [[Rossiya]]dagi hududlarni oʻz ichiga oldi.[7]<ref>{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=https://www.lexico.com/definition/Donbas |access-date=2022-05-24 |archivedate=2022-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220407023832/https://www.lexico.com/definition/Donbas }}</ref> Xuddi shu nomdagi Yevrohudud [[Ukraina]]dagi [[Donetsk]] va [[Lugansk]] va [[Rossiya]]ning [[Rostov]] viloyatidan tashkil topgan.[12] Donbas Zaporojian Sich va Don kazaklari oʻrtasidagi tarixiy chegarada joylashgan. XIX asr oxiridan boshlab muhim ogʻir sanoatlashgan koʻmir qazib oluvchi hududga aylangan.[[Tasvir:Map_of_Donbas_region.svg|thumb|Donbas xaritasi]] 2014-yil mart oyida, Yevromaydon norozilik harakati va inqilobdan keyin Donbasning katta qismi rossiyaparast va hukumatga qarshi bo‘lgan ayirmachilarning tartibsizliklari ostida qoldi. Bu tartibsizlik keyinchalik Ukraina hukumat kuchlari bilan oʻzini mustaqil eʼlon qilgan Donetsk va Lugansk “Xalq respublikalari”ga aloqador rus va rossiyaparast ayirmachilar oʻrtasidagi urushga aylanib ketdi, ular Rossiya-Ukraina urushining bir qismi sifatida Rossiya tomonidan qoʻllab-quvvatlandi. <ref>https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=Donbas</ref> Har ikki respublika [[2022]]-yilda Rossiya tomonidan tan olinmaguncha xalqaro miqyosda tan olinmagan. Mojaro Donbasni mintaqaning qariyb uchdan ikki qismini tashkil etuvchi Ukraina va uchdan bir qismini ayirmachilar nazorati ostidagi hududga bo'lib yubordi. mintaqa 2022-yil fevral oyida Rossiya Ukrainaga, jumladan, Donbasning [[Ukraina]] hukumati nazorati ostidagi qismiga bostirib kirguncha yillar davomida shu holatda qoldi.<ref>https://www.merriam-webster.com/dictionary/Donbas</ref> Urushdan oldin [[Donetsk]] shahri (o'sha paytda Ukrainaning beshinchi yirik shahri) Donbasning norasmiy poytaxti hisoblangan. Yirik shaharlar (100 000 dan ortiq aholi) [[Lugansk]], [[Mariupol]], Makiyevka, Horlivka, Kramatorsk, Sloviansk, Alchevsk, Sievierodonetsk va Lisichanskni o'z ichiga olgan. 2014 yildan beri Kramatorsk shahri Donetsk viloyatining vaqtinchalik maʼmuriy markazi, [[Lugansk]] viloyatining vaqtinchalik markazi esa Sievierodonetsk hisoblanadi. == Tarixi == === Qadimgi, o'rta va Rossiya imperiyasi davri tarixi === Bu hududda asrlar davomida skiflar, alanlar, [[xunlar]], [[bulgʻorlar]], pecheneglar, [[qipchoqlar]], turk-moʻgʻullar, [[tatarlar]], noʻgʻaylar kabi turli koʻchmanchi qabilalar yashab kelgan. Hozir Donbas deb nomlanuvchi hudud XVII asrning ikkinchi yarmigacha ya‘ni Don kazaklari mintaqada birinchi doimiy aholi punktlarini barpo etguniga qadar hududda doimiy aholi boʻlmagan.[[Tasvir:Cumania_(1200)_eng.png|thumb|Kumanlar va qipchoqlar O'rta Osiyoda. mil.1200-yillar]] Mintaqadagi birinchi shaharcha 1676 yilda tashkil etilgan boʻlib, u Solanoye (hozirgi Soledar) deb nomlangan boʻlib, u yangi ochilgan tuzi xomashyosini sotishuchun qurilgan. „Yovvoyi dalalar“ (ukr. dike pole, dayke qutb) sifatida tanilgan, hozir Donbas deb ataladigan hudud XVIII asr oxirigacha, asosan, Ukraina kazaklari va [[Qrim xonligi]]ning nazorati ostida edi. Rossiya imperiyasi kazaklar ustiga yurish qilib bosib oldi va xonlikni o‘ziga qoʻshib oldi. XVIII asr oxirida bu hududga koʻplab ruslar, serblar va yunonlar koʻchib kelgan. [[Chor Rossiyasi]] bosib olingan hududlarga „Yangi Rossiya“ (ruscha: Novoróssiya, Novorossiya) nomini berdi. Sanoat inqilobi butun Yevropani qamrab olganligi sababli, 1721 yilda kashf etilgan mintaqaning ulkan koʻmir resurslari XIX asrning oʻrtalarida ruslar tomonidan ekspluatatsiya qilina boshladi.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=ZQxgk9Icxfs</ref> Aynan oʻsha paytda Donbas nomi „Donets koʻmir havzasi“ (ukr. Donetskiy vugilniy baseyn; rus. Donetskiy kamennougolnyy baseyn) atamasidan kelib chiqqan boʻlib, Donets daryosi boʻyidagi koʻmir zahiralarining katta qismi joylashgan hududni nazarda tutgan holda ishlatila boshlandi. Koʻmir sanoatining yuksalishi mintaqada aholining koʻpayishiga olib keldi, buning sababi asosan rus koʻchmanchilari hududga kelib doimiy yashab qolganligi edi. Viloyat Yekaterinoslav gubernatorligining Baxmut, Slovianserbsk va [[Mariupol]] okruglari sifatida boshqarilgan.https://www.lexico.com/definition/donets_basin {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220406153132/https://www.lexico.com/definition/donets_basin |date=2022-04-06 }}<ref>https://mfa.gov.ua/en/temporary-occupation-territories-donetsk-and-luhansk-regions</ref> Bugungi kunda mintaqadagi eng muhim shahar bo'lgan Donetskga 1869-yilda uelslik tadbirkor Jon Xyuz tomonidan eski Zaporojye kazaklarining Aleksandrivka shahri o'rnida asos solingan. Xyuz po'lat zavodini qurdi va mintaqada bir nechta kollektorlarni tashkil etdi. Shahar uning sharafiga "Yuzovka" deb nomlangan. Yuzovka va shunga oʻxshash shaharlarning rivojlanishi bilan Rossiya imperiyasining koʻplab yersiz dehqonlari ish izlab keldi.<ref>https://mfa.gov.ua/en/10-faktiv-pro-zbrojnu-agresiyu-rosiyi-proti-ukrayini</ref> 1897-yilgi [[Rossiya]] imperatorlik ro'yxatiga ko'ra, ukrainlar (rasmiy imperator tilida "Kichik ruslar") mintaqa aholisining 52,4% ni, etnik ruslar esa 28,7% ni tashkil qilgan. Etnik yunonlar, nemislar, yahudiylar va tatarlar Donbasda, xususan, aholining 36,7% ni tashkil etgan. Ularning soni Mariupol tumanida ham sezilarli darajada oshgan. Shunga qaramay, [[ruslar]] sanoat ishchi kuchining asosiy qismini tashkil etdi. Qishloq joylarda ukrainlar yashagan, shaharlarda esa ko'pincha mintaqaning og'ir sanoatida ish izlab kelgan ruslar yashagan. Ish uchun shaharlarga ko'chib o'tgan ukrainaliklar tezda rusiyzabon ishchilar sinfiga singib ketishdi.<ref><ref>https://www.cbsnews.com/news/russia-ukraine-troops-in-donbas-court-document-amid-concern-invasion/</ref></ref> 1918-yil aprel oyida Ukraina Xalq Respublikasiga tarafdor qoʻshinlar mintaqaning katta qismini nazoratga oldilar. Bir muncha vaqt uning hukumat organlari Donbasda Rossiyadagi Muvaqqat Hukumat tabaqalari bilan bir qatorda ishladilar. Ukraina Xalq Respublikasining vorisi boʻlgan Ukraina davlati [[1918]]-yil may oyida Germaniya va Avstriya-Vengriya kabi ittifoqchilari yordamida qisqa muddatga mintaqani oʻz nazoratiga olishga muvaffaq boʻldi. === Rossiyadagi fuqarolar urushi va Sovet davrida === 1917–22-yillardagi Rossiya fuqarolar urushi davrida Ukrainaning inqilobiy qoʻzgʻolonchi armiyasiga qoʻmondonlik qilgan Nestor Maxno Donbasdagi eng mashhur rahbar boʻlgan.[[Tasvir:The_Donets_Basin_is_the_heart_of_Russia.jpg|thumb|Donbas Rossiyaning yuragi deb nomlangan propagandasi. 1921-yil]] <ref>https://www.cbsnews.com/news/russia-ukraine-troops-in-donbas-court-document-amid-concern-invasion/</ref> Ukrainaliklar yashaydigan boshqa hududlar bilan bir qatorda, Donbas [[Rossiya]] fuqarolar urushidan keyin [[Ukraina]] Sovet Sotsialistik Respublikasi tarkibiga kiritilgan. Donbasdagi ukrainaliklarga 1932-33 yillardagi Iosif Stalinning ruslashtirish siyosati katta ta'sir ko'rsatdi. Aksariyat etnik ukrainlar qishloq dehqonlari bo'lganligi sababli, ular yuz bergan ocharchilikning og'ir sharoitida yashadilar.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://www.aebr.eu/en/members/member_detail.php?region_id=186 |kirish sanasi=2022-05-24 |arxivsana=2018-03-16 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180316084816/http://www.aebr.eu/en/members/member_detail.php?region_id=186 }}</ref><ref>https://www.independent.co.uk/news/world/europe/russia-ukraine-donetsk-luhansk-putin-b2019840.html</ref> Donbasga [[Ikkinchi Jahon urushi]]dan katta taʼsir koʻrsatdi. Urush arafasida mintaqa qashshoqlik va oziq-ovqat tanqisligidan azob chekardi. Urushga tayyorgarlik zavod ishchilarining ish kunining uzaytirilishiga olib keldi, kuchaytirilgan standartlardan chetga chiqqanlar esa hibsga olindi. Natsistlar Germaniyasi rahbari [[Adolf Hitler|Adolf Gitler]] Donbas resurslarini Barbarossa operatsiyasi uchun muhim deb hisobladi. Shunday qilib, Donbas 1941 va 1942 -yillarda fashistlar hujumidan aziyat chekdi. Minglab sanoat ishchilari zavodlarda foydalanish uchun [[Germaniya]]ga surgun qilindi. Oʻsha paytda Stalino viloyati, hozirgi [[Donetsk]] viloyati deb atalgan hududda ishgʻol paytida 279 ming tinch aholi halok boʻlgan. Voroshilovgrad viloyatida, hozirgi Lugansk viloyatida 45 649 kishi halok boʻldi. 1943-yilda [[Qizil Armiya]]ning Donbasga strategik hujumi Donbasni Sovet nazoratiga qaytarishga olib keldi. Urush oʻz taʼsirini koʻrsatdi, bu mintaqani ham vayron qildi, ham odamlarsiz qoldirgan.[[Tasvir:Don_Cossacks_monument_Luhansk.JPG|thumb|Luganskdagi monument]] [[Ikkinchi jahon urushi]] tugaganidan keyin Donbasni qayta qurish jarayonida koʻp sonli rus ishchilari mintaqani koʻpaytirish uchun kelib, aholi muvozanatini yanada oʻzgartirib yubordi. 1926-yilda Donbasda 639 000 etnik rus istiqomat qilgan.1959-yilga kelib, etnik rus aholisi 2,55 million edi. Ruslashtirish 1958-59-yillardagi Sovet taʼlim islohotlari bilan yanada rivojlandi, bu esa Donbasda ukrain tilidagi barcha maktablarning deyarli yoʻq qilinishiga olib keldi. 1989-yilgi Sovet aholini roʻyxatga olish vaqtiga kelib, Donbas aholisining 45 % oʻz etnik kelib chiqishini ruslar deb hisoblagan. 1990-yilda Donbass Interfronti [[Ukraina]] mustaqilligiga qarshi harakat sifatida tashkil etilgan.<ref>https://books.google.co.uz/books?id=-h6r57lDC4QC&pg=PA135&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> === Mustaqillik davrida === 1991-yilda Ukraina mustaqilligi bo‘yicha referendumda Donetsk viloyatida saylovchilarning 83,9 foizi, Lugansk viloyatida esa 83,6 foizi Sovet Ittifoqidan mustaqillikni qo‘llab-quvvatlagan. Ovoz berishda Donetsk viloyatida saylovchilarning 76,7 %, Lugansk viloyatida esa 80,7 % ishtirok etdi. 1991-yil oktyabr oyida Donetskda hukumatning barcha darajadagi janubi-sharqiy deputatlarining kongressi boʻlib oʻtdi. <ref>https://web.archive.org/web/20141222162031/http://www.istpravda.com.ua/articles/2014/12/11/146063/</ref> Keyingi yillarda viloyat iqtisodiyoti keskin yomonlashdi. [[1993]]-yilga kelib, sanoat ishlab chiqarishi pasayib ketdi va oʻrtacha ish haqi 1990-yildan beri 80 % ga kamaydi. Donbas inqirozga uchradi, koʻpchilik Kiyevdagi yangi markaziy hukumatni notoʻgʻri boshqaruv va eʼtiborsizlikda aybladi. Donbasdagi koʻmir konchilari [[1993]]-yilda ish tashlash eʼlon qildi va bu mojaroga sabab boʻldi, bu mojaroni tarixchi Lyuis Sigelbaum „Donbas mintaqasi va mamlakatning qolgan qismi oʻrtasidagi kurash“ deb taʼriflagan. Ish tashlashlar yetakchilaridan biri Donbas xalqi mustaqillik uchun ovoz berganini, chunki ular kuchli markazlashgan hokimiyatning „Moskvadan Kiyevga“ ko‘chirilishini emas, balki „hokimiyatning mahalliy aholiga, korxonalarga, shaharlarga berilishini xohlashganini“ aytdi.<ref>https://books.google.co.uz/books?id=d5b689wW7qwC&q=history+of+donbass&redir_esc=y#v=snippet&q=history%20of%20donbass&f=false</ref><ref>https://www.york.ac.uk/news-and-events/news/2003/cossacks/</ref> Bu ish tashlashdan soʻng [[1994]]-yilda [[Donetsk]] va [[Lugansk]] viloyatlarida mustaqil Ukrainada birinchi parlament saylovlari bilan bir vaqtda oʻtkazilgan konstitutsiyaviy masalalar boʻyicha maslahat referendumi oʻtkazildi. Bu savollar rus tilini Ukrainaning rasmiy tili deb eʼlon qilish kerakmi, [[rus tili]] Donetsk va Lugansk viloyatlarida boshqaruv tili boʻlishi kerakmi, Ukraina federativ davlat bo‘lishi kerakmi, [[Ukraina]] [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]] bilan yaqinroq aloqada boʻlishi kerakmi va hokazo savollardan iborat edi.<ref>https://books.google.co.uz/books?id=qaSdffgD9t4C&pg=PA57&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> Saylovchilarning 90 % ga yaqini ushbu takliflarni yoqlab ovoz berdi. Ularning hech biri qabul qilinmadi: [[Ukraina]] unitar davlat boʻlib qoldi, ukrain tili yagona rasmiy til sifatida saqlanib qoldi va Donbas avtonomiyaga ega boʻlmadi. Shunga qaramay, Donbas hujumchilari Kiyevdan koʻplab iqtisodiy imtiyozlarga ega boʻlishi mintaqadagi iqtisodiy inqirozni yumshatish imkonini berdi. Kichik ish tashlashlar 90-yillar davomida davom etdi. Natijada Donbasning ogʻir sanoatiga baʼzi subsidiyalar olib tashlandi va Jahon banki tomonidan olib borilgan liberallashtirish islohotlari tufayli koʻplab konlar Ukraina hukumati tomonidan yopildi. 1994-yilgi prezidentlik saylovlarida Donbas va Ukraina sharqidagi boshqa hududlar koʻmagi bilan gʻalaba qozongan Leonid Kuchma 1999-yilda yana [[Ukraina prezidenti]] etib saylandi. Prezident Kuchma Donbasga iqtisodiy yordam koʻrsatdi. Bu uning kelajakda mintaqadan siyosiy yordam olish uchun zarur edi.<ref>https://archive.org/details/socialchangenati00kraw</ref> Donbasdagi hokimiyat [[2000]]-yillarning boshlarida oligarxlar deb nomlanuvchi mintaqaviy siyosiy elitada toʻplangan. [[Tasvir:Другий_тур_2010_по_округах-en.png|thumb|2010-yildagi prezident saylovlari. Donbasdan Viktor Yanukovich saylandi]] Davlat ishlab chiqarishlarini xususiylashtirishi korrupsiyaning keng tarqalishiga olib keldi. Siyosiy tahlilchi Xiroaki Kuromiya bu elitani „Donbas klani“ ya‘ni mintaqadagi iqtisodiy va siyosiy hokimiyatni boshqaradigan odamlar guruhi deb taʼriflagan. „Klan“ning taniqli vakillari orasida [[Viktor Yanukovich]] va Rinat Axmetov bor edi. Viktor Yanukovich tarafdori siyosatchilar va amaldorlar tomonidan muxtoriyat olishga qisqa urinish 2004-yilda toʻq sariq inqilob paytida qilingan. Janubi-Sharqiy Ukraina avtonom respublikasi Ukrainaning toʻqqizta janubi-sharqiy mintaqasidan iborat boʻlishi kerak edi. Loyiha 2004-yil 26-noyabrda Lugansk viloyati kengashi tomonidan boshlandi va keyingi oyda [[Donetsk]] viloyati kengashi tomonidan toʻxtatildi. [[2004]]-yil 28-noyabrda Sievierodonetskda Viktor Yanukovich tarafdorlari tomonidan tashkil etilgan birinchi Butun Ukraina Xalq deputatlari va mahalliy Kengash deputatlari qurultoyi boʻlib oʻtdi. Qurultoyda Ukraina, [[Qrim va [[Sevastopol]]ning 16 viloyatidan jami 3576 nafar delegat qatnashdi va ular 35 milliondan ortiq fuqarolarga vakillik qilishdi. Prezidiumda Moskva meri Yuriy Lujkov va Rossiya elchixonasi maslahatchisi ishtirok etdi. Viktor Yanukovichni Ukraina prezidenti yoki bosh vazir etib tayinlash, Ukrainada harbiy holat eʼlon qilish, Oliy Radani tarqatib yuborish, oʻzini-oʻzi mudofaa kuchlarini yaratish, shuningdek, Janubi-Sharqiy hududlarda federativ davlat yaratish va uning poytaxti Xarkov bo‘lishi talablari bor edi.[[Tasvir:Donbas_(2015–2022).svg|thumb|2015-2022-yillardagi "Muzlagan munosabatlar"]] Donetsk meri Oleksandr Lukyanchenko esa, hech kim muxtoriyat istamaganini, aksincha, [[Kiyev]]da o‘sha paytda bo‘lib o‘tgan „Apelsin inqilob“ (Sariq inqilob) namoyishlarini to‘xtatish va murosaga kelish uchun muzokaralar olib borishga intilayotganini aytdi. Sariq inqilob gʻalaba qozonganidan soʻng, kongress tashkilotchilarining bir qismiga „Ukrainaning hududiy yaxlitligi va daxlsizligiga tajovuz qilish“ ayblovi qoʻyildi, ammo hech qanday hukm chiqarilmadi.<ref>https://books.openedition.org/ceup/1742#ftn11</ref> 2000-yillarda Ukrainaning boshqa qismlarida Donbas ko'pincha "bezori madaniyati", "qoloq" sifatida qabul qilingan. 2005 yilda "Narodne slovo" gazetasida yozgan sharhlovchi Viktor Tkachenko Donbasda "beshinchi kolonnalar" joylashgani va mintaqada ukrain tilida gapirish "insonning sog'lig'i va hayoti uchun xavfsiz emasligini" aytdi. Shuningdek, u rossiyaparast separatizmning uyi sifatida tasvirlangan. Donbasda [[Ukraina]]ning qolgan qismiga nisbatan kommunistik arboblar nomi bilan atalgan shahar va qishloqlar soni sezilarli darajada ko'p edi. Bu holatga qaramay, o'sha o'n yil davomida va [[1990]]-yillarda o'tkazilgan so'rovlar aholi Ukraina tarkibida qolishni qat'iy qo'llab-quvvatlaganini va separatizmni ahamiyatsiz qo'llab-quvvatlaganini ko'rsatdi. === Rossiya-Ukraina urushi. 2014-2022-yillar === 2014-yil mart oyi boshidan Donbasda rossiyaparast va hukumatga qarshi guruhlarning namoyishlari bo‘lib o‘tdi. [[Qrim]]ning Rossiya Federatsiyasi tomonidan anneksiya qilinishi ortidan boʻlib oʻtgan, Ukraina janubi va sharqida bir vaqtning oʻzida rossiyaparast noroziliklarning kengroq guruhining bir qismi boʻlgan bu namoyishlar 2014-yil aprelida Rossiya tomonidan qoʻllab-quvvatlangan ayirmachi kuchlar oʻrtasidagi urushga aylanib ketdi. Bu urush o‘z-o‘zini mustaqil deb eʼlon qilgan Donetsk va Lugansk xalq respublikalari (mos ravishda DXR va LXR) va Ukraina hukumati o‘rtasida bordi. Oʻsha mojarolar fonida oʻz-o‘zini mustaqil deb eʼlon qilgan respublikalar [[2014]]-yil 11-may kuni [[Donetsk]] va [[Lugansk]] viloyatlarining maqomi boʻyicha referendum oʻtkazdilar. Ukraina tomonidan noqonuniy va xalqaro hamjamiyat tomonidan nodemokratik deb topilgan referendumlarda 90 foizga yaqin hudud mustaqilligi uchun ovoz bergan. Donbasdagi dastlabki norozilik namoyishlari asosan [[Ukraina]]ning yangi hukumatidan norozilik ifodasi edi. [[Rossiya]]ning bu davrdagi ishtiroki faqat namoyishlarni qoʻllab-quvvatlashi bilan cheklandi. Biroq, bu tartibsizlik faqat Rossiya-Ukraina urushining bir qismi sifatida bir guruh Rossiya harbiylari tomonidan qoʻllab-quvvatlanganligi sababli qurolli toʻqnashuvga aylandi. Shunday qilib, mojaro tarixchi Xiroaki Kuromiya taʼbiri bilan aytganda, „begona odamlar tomonidan yashirincha ishlab chiqilgan va mohirlik bilan niqoblangan“ edi. Urush boshlanishidan oldin Donbasda separatizmni qoʻllab-quvvatlash cheklangan edi va qurolli qoʻzgʻolonni qoʻllab-quvvatlovchilar kam edi. Ruslarning Donbasdagi rus tilida soʻzlashuvchilar Ukraina hukumati tomonidan taʼqib qilinayotgani yoki hatto „genotsid“ga duchor boʻlishi tashqi kuchlarni aralashishga majbur qilgani haqidagi daʼvolari aslida bo‘lmag‘ur edi.[[Tasvir:OSCE_SMM_monitoring_the_movement_of_heavy_weaponry_in_eastern_Ukraine_(16544083798).jpg|thumb|Ukrain harbiylari Donbasda. 2015-yil]] Janglar [[2014]]-yilning yozigacha davom etdi va 2014-yil avgustiga kelib, Ukrainaning „Antiterror operatsiyasi“ rossiyaparast kuchlar nazorati ostidagi hududni sezilarli darajada qisqartirishga muvaffaq boʻldi va oldingi Rossiya-Ukraina chegarasiga yaqinlashdi. Donbasdagi vaziyatning yomonlashuviga javoban, Rossiya oʻzining „gibrid urushi“ deb atalgan yondashuvidan voz kechdi va mintaqaga odatiy bostirib kirishni boshladi. Rossiya bosqinchiligi natijasida DXR va LXR isyonchilari Ukraina hukumatining oldingi harbiy hujumi paytida yoʻqotgan hududlarning katta qismini qaytarib oldilar. Faqatgina Rossiyaning ushbu aralashuvi Ukrainaning mojaroni tezda hal qilishiga toʻsqinlik qildi. Bu Ukraina tomonini sulh bitimini imzolashga intilishga majbur qildi. Minsk protokoli deb nomlangan bu hujjat 2014-yil 5-sentabrda imzolangan. Bu protokol urushni toʻxtata olmaganligi sababli, 2015 yil 12-fevralda Minsk II deb nomlangan yana bir shartnoma imzolandi. Bu kelishuv Donbas respublikalarining oxir-oqibat avtonomiya darajasi bilan Ukraina tarkibiga reintegratsiyasini talab qildi. Rossiyaning Donbasga aralashuvidan maqsad Rossiyaning Ukraina siyosatiga aralashishiga yordam beradigan rossiyaparast hukumatlarni oʻrnatish edi. Shunday qilib, Minsk kelishuvlari Rossiya tomoni uchun juda qulay edi. [[Tasvir:2016-05-09._День_Победы_в_Донецке_085.jpg|thumb|Donbasda 9-may G'alaba kuni" nishonlanmoqda. 2016-yil]] Mojaro Donbasdan koʻp miqdorda koʻchishga olib keldi: mintaqa aholisining yarmi oʻz uylarini tashlab ketishga majbur boʻldi. 2016-yil 3-martda eʼlon qilingan BMT hisobotida aytilishicha, 2014-yilda mojaro boshlanganidan beri Ukraina hukumati Donbasdan Ukrainaning boshqa qismlariga qochib ketgan 1,6 million ichki koʻchirilgan aholini roʻyxatga olgan.1 milliondan ortigʻi boshqa joylarga, asosan Rossiyaga qochib ketgani aytiladi. Hisobot vaqtida 2,7 million kishi DXR va LPR nazorati ostidagi hududlarda yashashni davom ettirgani aytilgan, bu Donbasning uchdan bir qismini tashkil qiladi. [[Minsk]] kelishuvlariga qaramay, Ukraina hukumati va Rossiya nazorati ostidagi hududlar oʻrtasidagi oʻzaro aloqa chizigʻi boʻylab tinch janglar 2022-yilgacha davom etdi. Mojaro boshlangandan beri 29 ta oʻt ochishni toʻxtatish kelishuvi imzolangan boʻlib, ularning har biri nomaʼlum muddatgacha amalda qolishi koʻzda tutilgan, biroq ularning hech biri amalga oshmagan. Bu urushning „muzlatilgan toʻqnashuv“ deb atalishiga olib keldi. 2017-yilning 11-yanvarida Ukraina hukumati Donbasning bosib olingan qismi va uning aholisini Ukrainaga reintegratsiya qilish rejasini tasdiqladi. 2018-yilda Donbasning Ukraina nazorati ostidagi hududlari aholisi o‘rtasida o‘tkazilgan „Reyting“ sotsiologik guruhi tomonidan o‘tkazilgan so‘rov natijalariga ko‘ra, respondentlarning 82 foizi Ukrainada rusiyzabonlarga nisbatan kamsitish yo‘qligiga ishonishgan. Faqat 11 % kamsitishning baʼzi dalillarini koʻrgan. Xuddi shu soʻrov shuni koʻrsatdiki, respondentlarning 71 % rusiyzabon aholini „himoya qilish“ uchun Rossiyaning harbiy aralashuvini qoʻllab-quvvatlamagan, faqat 9 % bu harakatni qoʻllab-quvvatlagan. Reytingning [[2019]]-yilda o‘tkazgan yana bir so‘rovi shuni ko‘rsatdiki, so‘ralgan ukrainaliklarning atigi 23 foizi Donbasga avtonom maqom berilishini , 34 foizi o‘t ochishni to‘xtatish va mojaroni „muzlatish“ni qo‘llab-quvvatlagan, 23 foizi bosib olingan hududlarni tiklash uchun harbiy harakatlarni qo‘llab-quvvatlagan. Donbas hududlari va 6 % bu hududlarni Ukrainadan ajratishni qoʻllab-quvvatlagan. Rossiya 2022-yil 21-fevralda Donetsk va Lugansk respublikalarining mustaqilligini rasman tan olib Minsk kelishuvlarini amalda yoʻqqa chiqardi. Keyinroq Rossiya 2022-yil 24-fevralda Ukrainaga yangi, keng ko‘lamli bosqinni boshladi. Rossiya prezidenti Vladimir Putinning aytishicha, bu urushning maqsadi Donbas aholisini Ukraina hukumatining „genotsid“idan „himoya qilish“ edi. Ammo Putinning daʼvolarini tasdiqlovchi hech qanday dalil yoʻq edi. DXR va LXR Rossiya operatsiyasiga qoʻshildi; separatistlar Donetsk viloyati va Lugansk viloyatini toʻliq qoʻlga kiritish boʻyicha operatsiya boshlanganini maʼlum qildi. == Demografiya va iqtisod == === Din === 2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, etnik ukrainlar Lugansk viloyati aholisining 58 foizini va Donetsk viloyatining 56,9 foizini tashkil qiladi. Etnik ruslar ozchilikni tashkil qiladi, bu ikki viloyatda mos ravishda ruslar 39 % va 38,2 % ni tashkil qiladi. Hozirgi vaqtda Donbas asosan ruslar yashaydigan mintaqadir. [[2001]]-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, rus tili Donetsk viloyatida 74,9 % va Lugansk viloyatida 68,8 % aholining asosiy tilidir. Mahalliy rus tilida soʻzlashuvchilarning nisbati etnik ruslarga qaraganda yuqori, chunki baʼzi etnik ukrainlar va boshqa millatlar ham rus tilini oʻz ona tili deb bilishadi. Rossiyalik aholi asosan yirik shahar markazlarida toʻplangan. Rus tili sanoatlashtirish jarayonida asosiy til boʻldi, bu koʻplab ruslarning, xususan, [[Kursk]] viloyatidan Donbasning yangi tashkil etilgan shaharlariga koʻchishi tufayli kuchaydi. Deyarli barcha ukrainalik yahudiylar Ikkinchi Jahon urushida Germaniya ishgʻoli paytida Ukrainadagi Xolokostga qochib ketgan yoki oʻldirilgan. 1926 va 2001-yillardagi rasmiy roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Donbasda musulmonlar 6 foizini tashkil etadi. 2008 yilgi Ukraina parlament saylovlarida Donbasning 50 foizga yaqin ovozini rossiyaparast partiya oldi. Bu partiyaning Ukraina sobiq prezidenti Viktor Yanukovich kabi taniqli a'zolari Donbasdan edi. Tilshunos Jorj Shevelovning soʻzlariga koʻra, [[1920]]-yillarning boshlarida ukrain tilida oʻqitiladigan oʻrta maktablarning ulushi Donbasdagi etnik ukrainlar ulushidan past edi. Razumkov markazi tomonidan oʻtkazilgan 2016 yilda Ukrainada din boʻyicha oʻtkazilgan soʻrov natijalariga koʻra, Donbas aholisining 65 foizi xristianlikka eʼtiqod qiladi (shu jumladan 50,6 foizi [[pravoslav]]lar, 11,9 foizi oʻzlarini „shunchaki [[xristianlar]]“ deb eʼlon qilganlar va 2,5 foizi ularga tegishli protestant cherkovlari). Islom Donbas aholisining 6 foizini hinduizm esa 0,6 foizini tashkil qiladi. Bu dinlar aholisining ulushi Ukrainaning boshqa mintaqalariga qaraganda yuqori. Oʻzini eʼtiqodsiz yoki boshqa dinlarga eʼtiqod qiluvchi, roʻyxatda sanab oʻtilganlardan biriga kirmagan holda eʼlon qilganlar aholining 28,3 % ni tashkil etgan. === Ko'mir sanoati === Donbas iqtisodiyotini asosan koʻmir qazib olish va metallurgiya kabi og‘ir sanoat tashkil qiladi. Mintaqa oʻz nomini „Donets koʻmir havzasi“ atamasining qisqartmasidan olgan (ukraincha: Donetskiy vugilniy baseyn, rus. Donetskiy ugolnyy basey) va 1970-yillardan beri yillik koʻmir qazib olish kamaygan boʻlsa-da, Donbas ko‘mir ishlab chiqaruvchi muhim hudud bo‘lib qolmoqda. Donbas Ukrainadagi eng yirik koʻmir zahiralaridan biri boʻlib, taxminan 60 milliard tonna koʻmir zaxirasiga ega. [[Tasvir:Сбор_угля_бедными_на_выработанной_шахте.jpg|thumb|Donbas. 1894-yil]] Donbasda koʻmir qazib olish yer ostida taxminan 600 metr masofada amalga oshiriladi, qimmatroq antrasit va bitumli koʻmir qazib olish esa taxminan 1800 metr chuqurlikda amalga oshiriladi. 2014-yil aprel oyida mintaqada urush boshlanishidan oldin Donetsk va Lugansk viloyatlari birgalikda Ukraina eksportining 30 foizini ishlab chiqargan.[[Tasvir:Kalmius_01.jpg|thumb|Kalmius daryosi bo'yidagi ko'mir qazib olinuvchi hududlar. Donbas]] Donetsk viloyatidagi Donbasga toʻgʻri kelishi mumkin boʻlgan boshqa sanoat tarmoqlariga poʻlat ishlab chiqarish uskunalari, temir yoʻl yuk vagonlari, metall kesish dastgohlari, tunnel qazish mashinalari, qishloq xoʻjaligi kombaynlari va shudgorlash tizimlari, temir yoʻllar, togʻ-kon vagonlari, elektrovozlar kiradi. , harbiy mashinalar, traktorlar va ekskavatorlar. Viloyatda, shuningdek, maishiy kir yuvish mashinalari, muzlatgichlar, televizorlar, charm poyabzal, hojatxona sovunlari ishlab chiqariladi. 2017-yil mart oyi oʻrtalarida Ukraina prezidenti Pyotr Poroshenko oʻzini mustaqil deb eʼlon qilgan Donetsk Xalq Respublikasi va Lugansk Xalq Respublikasi nazorati ostidagi hududga yuk olib oʻtishni vaqtincha taqiqlash toʻgʻrisidagi farmonni imzoladi, yaʼni oʻshandan beri Ukraina bu mamlakatdan koʻmir sotib olmaydi. === Mahalliy muammolar === Dnepr-Donets havzasida, Donbasda, ayniqsa, Yuzivka slanets gaz mavjud. Ukrainaning [[Rossiya]] gaz importiga qaramligini kamaytirish maqsadida, Ukraina hukumati 2012 yilda Royal Dutch Shell bilan Yuzivka konini oʻzlashtirish boʻyicha kelishuvga erishdi. Royal Dutch Shell [[2014]]-yilda mintaqada urush boshlanganidan keyin oʻz faoliyatini toʻxtatishga majbur boʻldi va 2015-yil iyunida rasman loyihadan chiqdi. Koʻmir sanoatida mehnatni muhofaza qilish Donbasdagi koʻmir konlari konlarning chuqurligi, shuningdek, tez-tez metan portlashlari, koʻmir-chang portlashlari, toshlarning portlashi xavfi va eskirgan infratuzilma tufayli dunyodagi eng xavfli hudud hisoblanadi. Bundan ham xavflisi 2000-yillarning oxirlarida mintaqada juda keng tarqalgan noqonuniy koʻmir konlari edi. Donbasda intensiv koʻmir qazib olish va eritish mahalliy atrof-muhitga jiddiy zarar yetkazadi. Mintaqadagi eng keng tarqalgan muammolarga quyidagilar kiradi: * shaxta suvi tufayli suv taʼminotining buzilishi va suv toshqini * koks va poʻlat tegirmonlari atrofida havo ifloslanishi * havoning/suvning ifloslanishi va ifloslanish tufayli sodir bo‘ladigan sel xavfi Bundan tashqari, Donbasdagi bir qancha kimyoviy chiqindilarni utilizatsiya qilish joylari saqlanib qolmagan va ular atrof-muhitga doimiy tahdid solmoqda. Gʻayrioddiy tahdidlardan biri Sovet davridagi [[1979]]-yilda Yenakievedagi eksperimental yadroviy konni sinovdan oʻtkazish loyihasidir. Misol uchun, 1979 yil 16 sentyabrda, bugungi kunda Yenakiyevedagi „Yosh kommunar“ koni sifatida tanilgan Yunkom konida metan gazini tozalash yoki Klivaj deb nomlanuvchi oval gumbazga gazsizlangan koʻmir qatlamlarini 900 m balandlikda 300 kt yadroviy sinov portlashi oʻtkazildi. Glasnostgacha konda radioaktivlik borligi toʻgʻrisida hech qanday konchilar xabardor qilinmagan. == Yalpi hududiy mahsulot == Donbasning yalpi hududiy mahsuloti 2018 yilda ₴227 milliardni tashkil etdi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *https://www.domainmarket.com/buynow/midwestdiplomacy.com *https://www.bbc.com/news/world-europe-22170976 *http://donbass.men/ {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220407222325/http://donbass.men/ |date=2022-04-07 }} [[Turkum:Ukraina geografiyasi]] [[Turkum:Ukraina-Rossiya]] [[Turkum:Rossiya hududlari]] iqzfe8ebl6czri9867qdue3h4i0ai60 5988465 5988464 2026-04-11T08:40:58Z KWiki78 246724 5988465 wikitext text/x-wiki '''Donbass''' yoki Donbass ([[Buyuk Britaniya]]: /dɒnˈbɑːs/,[1] [[AQSH]]: /ˈdɒnbɑːs, dʌnˈbæs/;[2][3] [[Ukraina|ukrain]]: Donbás [donˈbɑs];[4] Rus: Donbáss [dɐnˈ] isbas][dɐnˈsbas] [[Ukraina]] janubi-sharqidagi tarixiy, madaniy va iqtisodiy hudud.[6][7] Donbasning bir qismi Rossiya-Ukraina urushi natijasida ayirmachi guruhlar qo‘liga o‘tdi, u yerda [[Donetsk]] Xalq Respublikasi va [[Lugansk]] Xalq Respublikasi.tuzildi. Donbas soʻzi „Donets koʻmir havzasi“ soʻzining qisqartmasi boʻlgan „Donets Basin“ soʻzidan hosil boʻlgan qisqartma boʻlib (ukraincha: Donetskiy vugilniy baseyn, ruscha: Donetskiy ugolnyy bassein, romanlashtirilgan: Donetskii ugolnyi bassein). Koʻmir havzasining nomi Donets tizmasiga ishora; ikkinchisi Donets daryosi bilan bogʻliq. Mintaqaning koʻlamiga oid koʻplab taʼriflar mavjud. Hozirda u [[Ukraina]]ning [[Donetsk]] va [[Lugansk]] viloyatlari sifatida keng tarqalgan. Tarixiy koʻmir qazib olish mintaqasi ushbu viloyatlarning bir qismini hisobga olmadi va [[Dnepropetrovsk viloyati]] va Janubiy [[Rossiya]]dagi hududlarni oʻz ichiga oldi.[7]<ref>{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=https://www.lexico.com/definition/Donbas |access-date=2022-05-24 |archivedate=2022-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220407023832/https://www.lexico.com/definition/Donbas }}</ref> Xuddi shu nomdagi Yevrohudud [[Ukraina]]dagi [[Donetsk]] va [[Lugansk]] va [[Rossiya]]ning [[Rostov]] viloyatidan tashkil topgan.[12] Donbas Zaporojian Sich va Don kazaklari oʻrtasidagi tarixiy chegarada joylashgan. XIX asr oxiridan boshlab muhim ogʻir sanoatlashgan koʻmir qazib oluvchi hududga aylangan.[[Tasvir:Map_of_Donbas_region.svg|thumb|Donbas xaritasi]] 2014-yil mart oyida, Yevromaydon norozilik harakati va inqilobdan keyin Donbasning katta qismi rossiyaparast va hukumatga qarshi bo‘lgan ayirmachilarning tartibsizliklari ostida qoldi. Bu tartibsizlik keyinchalik Ukraina hukumat kuchlari bilan oʻzini mustaqil eʼlon qilgan Donetsk va Lugansk “Xalq respublikalari”ga aloqador rus va rossiyaparast ayirmachilar oʻrtasidagi urushga aylanib ketdi, ular Rossiya-Ukraina urushining bir qismi sifatida Rossiya tomonidan qoʻllab-quvvatlandi. <ref>https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=Donbas</ref> Har ikki respublika [[2022]]-yilda Rossiya tomonidan tan olinmaguncha xalqaro miqyosda tan olinmagan. Mojaro Donbasni mintaqaning qariyb uchdan ikki qismini tashkil etuvchi Ukraina va uchdan bir qismini ayirmachilar nazorati ostidagi hududga bo'lib yubordi. mintaqa 2022-yil fevral oyida Rossiya Ukrainaga, jumladan, Donbasning [[Ukraina]] hukumati nazorati ostidagi qismiga bostirib kirguncha yillar davomida shu holatda qoldi.<ref>https://www.merriam-webster.com/dictionary/Donbas</ref> Urushdan oldin [[Donetsk]] shahri (o'sha paytda Ukrainaning beshinchi yirik shahri) Donbasning norasmiy poytaxti hisoblangan. Yirik shaharlar (100 000 dan ortiq aholi) [[Lugansk]], [[Mariupol]], Makiyevka, Horlivka, Kramatorsk, Sloviansk, Alchevsk, Sievierodonetsk va Lisichanskni o'z ichiga olgan. 2014 yildan beri Kramatorsk shahri Donetsk viloyatining vaqtinchalik maʼmuriy markazi, [[Lugansk]] viloyatining vaqtinchalik markazi esa Sievierodonetsk hisoblanadi. == Tarixi == === Qadimgi, o'rta va Rossiya imperiyasi davri tarixi === Bu hududda asrlar davomida skiflar, alanlar, [[xunlar]], [[bulgʻorlar]], pecheneglar, [[qipchoqlar]], turk-moʻgʻullar, [[tatarlar]], noʻgʻaylar kabi turli koʻchmanchi qabilalar yashab kelgan. Hozir Donbas deb nomlanuvchi hudud XVII asrning ikkinchi yarmigacha ya‘ni Don kazaklari mintaqada birinchi doimiy aholi punktlarini barpo etguniga qadar hududda doimiy aholi boʻlmagan.[[Tasvir:Cumania_(1200)_eng.png|thumb|Kumanlar va qipchoqlar O'rta Osiyoda. mil.1200-yillar]] Mintaqadagi birinchi shaharcha 1676 yilda tashkil etilgan boʻlib, u Solanoye (hozirgi Soledar) deb nomlangan boʻlib, u yangi ochilgan tuzi xomashyosini sotishuchun qurilgan. „Yovvoyi dalalar“ (ukr. dike pole, dayke qutb) sifatida tanilgan, hozir Donbas deb ataladigan hudud XVIII asr oxirigacha, asosan, Ukraina kazaklari va [[Qrim xonligi]]ning nazorati ostida edi. Rossiya imperiyasi kazaklar ustiga yurish qilib bosib oldi va xonlikni o‘ziga qoʻshib oldi. XVIII asr oxirida bu hududga koʻplab ruslar, serblar va yunonlar koʻchib kelgan. [[Chor Rossiyasi]] bosib olingan hududlarga „Yangi Rossiya“ (ruscha: Novoróssiya, Novorossiya) nomini berdi. Sanoat inqilobi butun Yevropani qamrab olganligi sababli, 1721 yilda kashf etilgan mintaqaning ulkan koʻmir resurslari XIX asrning oʻrtalarida ruslar tomonidan ekspluatatsiya qilina boshladi.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=ZQxgk9Icxfs</ref> Aynan oʻsha paytda Donbas nomi „Donets koʻmir havzasi“ (ukr. Donetskiy vugilniy baseyn; rus. Donetskiy kamennougolnyy baseyn) atamasidan kelib chiqqan boʻlib, Donets daryosi boʻyidagi koʻmir zahiralarining katta qismi joylashgan hududni nazarda tutgan holda ishlatila boshlandi. Koʻmir sanoatining yuksalishi mintaqada aholining koʻpayishiga olib keldi, buning sababi asosan rus koʻchmanchilari hududga kelib doimiy yashab qolganligi edi. Viloyat Yekaterinoslav gubernatorligining Baxmut, Slovianserbsk va [[Mariupol]] okruglari sifatida boshqarilgan.https://www.lexico.com/definition/donets_basin {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220406153132/https://www.lexico.com/definition/donets_basin |date=2022-04-06 }}<ref>https://mfa.gov.ua/en/temporary-occupation-territories-donetsk-and-luhansk-regions</ref> Bugungi kunda mintaqadagi eng muhim shahar bo'lgan Donetskga 1869-yilda uelslik tadbirkor Jon Xyuz tomonidan eski Zaporojye kazaklarining Aleksandrivka shahri o'rnida asos solingan. Xyuz po'lat zavodini qurdi va mintaqada bir nechta kollektorlarni tashkil etdi. Shahar uning sharafiga "Yuzovka" deb nomlangan. Yuzovka va shunga oʻxshash shaharlarning rivojlanishi bilan Rossiya imperiyasining koʻplab yersiz dehqonlari ish izlab keldi.<ref>https://mfa.gov.ua/en/10-faktiv-pro-zbrojnu-agresiyu-rosiyi-proti-ukrayini</ref> 1897-yilgi [[Rossiya]] imperatorlik ro'yxatiga ko'ra, ukrainlar (rasmiy imperator tilida "Kichik ruslar") mintaqa aholisining 52,4% ni, etnik ruslar esa 28,7% ni tashkil qilgan. Etnik yunonlar, nemislar, yahudiylar va tatarlar Donbasda, xususan, aholining 36,7% ni tashkil etgan. Ularning soni Mariupol tumanida ham sezilarli darajada oshgan. Shunga qaramay, [[ruslar]] sanoat ishchi kuchining asosiy qismini tashkil etdi. Qishloq joylarda ukrainlar yashagan, shaharlarda esa ko'pincha mintaqaning og'ir sanoatida ish izlab kelgan ruslar yashagan. Ish uchun shaharlarga ko'chib o'tgan ukrainaliklar tezda rusiyzabon ishchilar sinfiga singib ketishdi.<ref><ref>https://www.cbsnews.com/news/russia-ukraine-troops-in-donbas-court-document-amid-concern-invasion/</ref></ref> 1918-yil aprel oyida Ukraina Xalq Respublikasiga tarafdor qoʻshinlar mintaqaning katta qismini nazoratga oldilar. Bir muncha vaqt uning hukumat organlari Donbasda Rossiyadagi Muvaqqat Hukumat tabaqalari bilan bir qatorda ishladilar. Ukraina Xalq Respublikasining vorisi boʻlgan Ukraina davlati [[1918]]-yil may oyida Germaniya va Avstriya-Vengriya kabi ittifoqchilari yordamida qisqa muddatga mintaqani oʻz nazoratiga olishga muvaffaq boʻldi. === Rossiyadagi fuqarolar urushi va Sovet davrida === 1917–22-yillardagi Rossiya fuqarolar urushi davrida Ukrainaning inqilobiy qoʻzgʻolonchi armiyasiga qoʻmondonlik qilgan Nestor Maxno Donbasdagi eng mashhur rahbar boʻlgan.[[Tasvir:The_Donets_Basin_is_the_heart_of_Russia.jpg|thumb|Donbas Rossiyaning yuragi deb nomlangan propagandasi. 1921-yil]] <ref>https://www.cbsnews.com/news/russia-ukraine-troops-in-donbas-court-document-amid-concern-invasion/</ref> Ukrainaliklar yashaydigan boshqa hududlar bilan bir qatorda, Donbas [[Rossiya]] fuqarolar urushidan keyin [[Ukraina]] Sovet Sotsialistik Respublikasi tarkibiga kiritilgan. Donbasdagi ukrainaliklarga 1932-33 yillardagi Iosif Stalinning ruslashtirish siyosati katta ta'sir ko'rsatdi. Aksariyat etnik ukrainlar qishloq dehqonlari bo'lganligi sababli, ular yuz bergan ocharchilikning og'ir sharoitida yashadilar.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://www.aebr.eu/en/members/member_detail.php?region_id=186 |kirish sanasi=2022-05-24 |arxivsana=2018-03-16 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180316084816/http://www.aebr.eu/en/members/member_detail.php?region_id=186 }}</ref><ref>https://www.independent.co.uk/news/world/europe/russia-ukraine-donetsk-luhansk-putin-b2019840.html</ref> Donbasga [[Ikkinchi Jahon urushi]]dan katta taʼsir koʻrsatdi. Urush arafasida mintaqa qashshoqlik va oziq-ovqat tanqisligidan azob chekardi. Urushga tayyorgarlik zavod ishchilarining ish kunining uzaytirilishiga olib keldi, kuchaytirilgan standartlardan chetga chiqqanlar esa hibsga olindi. Natsistlar Germaniyasi rahbari [[Adolf Hitler|Adolf Gitler]] Donbas resurslarini Barbarossa operatsiyasi uchun muhim deb hisobladi. Shunday qilib, Donbas 1941 va 1942 -yillarda fashistlar hujumidan aziyat chekdi. Minglab sanoat ishchilari zavodlarda foydalanish uchun [[Germaniya]]ga surgun qilindi. Oʻsha paytda Stalino viloyati, hozirgi [[Donetsk]] viloyati deb atalgan hududda ishgʻol paytida 279 ming tinch aholi halok boʻlgan. Voroshilovgrad viloyatida, hozirgi Lugansk viloyatida 45 649 kishi halok boʻldi. 1943-yilda [[Qizil Armiya]]ning Donbasga strategik hujumi Donbasni Sovet nazoratiga qaytarishga olib keldi. Urush oʻz taʼsirini koʻrsatdi, bu mintaqani ham vayron qildi, ham odamlarsiz qoldirgan.[[Tasvir:Don_Cossacks_monument_Luhansk.JPG|thumb|Luganskdagi monument]] [[Ikkinchi jahon urushi]] tugaganidan keyin Donbasni qayta qurish jarayonida koʻp sonli rus ishchilari mintaqani koʻpaytirish uchun kelib, aholi muvozanatini yanada oʻzgartirib yubordi. 1926-yilda Donbasda 639 000 etnik rus istiqomat qilgan.1959-yilga kelib, etnik rus aholisi 2,55 million edi. Ruslashtirish 1958-59-yillardagi Sovet taʼlim islohotlari bilan yanada rivojlandi, bu esa Donbasda ukrain tilidagi barcha maktablarning deyarli yoʻq qilinishiga olib keldi. 1989-yilgi Sovet aholini roʻyxatga olish vaqtiga kelib, Donbas aholisining 45 % oʻz etnik kelib chiqishini ruslar deb hisoblagan. 1990-yilda Donbass Interfronti [[Ukraina]] mustaqilligiga qarshi harakat sifatida tashkil etilgan.<ref>https://books.google.co.uz/books?id=-h6r57lDC4QC&pg=PA135&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> === Mustaqillik davrida === 1991-yilda Ukraina mustaqilligi bo‘yicha referendumda Donetsk viloyatida saylovchilarning 83,9 foizi, Lugansk viloyatida esa 83,6 foizi Sovet Ittifoqidan mustaqillikni qo‘llab-quvvatlagan. Ovoz berishda Donetsk viloyatida saylovchilarning 76,7 %, Lugansk viloyatida esa 80,7 % ishtirok etdi. 1991-yil oktyabr oyida Donetskda hukumatning barcha darajadagi janubi-sharqiy deputatlarining kongressi boʻlib oʻtdi. <ref>https://web.archive.org/web/20141222162031/http://www.istpravda.com.ua/articles/2014/12/11/146063/</ref> Keyingi yillarda viloyat iqtisodiyoti keskin yomonlashdi. [[1993]]-yilga kelib, sanoat ishlab chiqarishi pasayib ketdi va oʻrtacha ish haqi 1990-yildan beri 80 % ga kamaydi. Donbas inqirozga uchradi, koʻpchilik Kiyevdagi yangi markaziy hukumatni notoʻgʻri boshqaruv va eʼtiborsizlikda aybladi. Donbasdagi koʻmir konchilari [[1993]]-yilda ish tashlash eʼlon qildi va bu mojaroga sabab boʻldi, bu mojaroni tarixchi Lyuis Sigelbaum „Donbas mintaqasi va mamlakatning qolgan qismi oʻrtasidagi kurash“ deb taʼriflagan. Ish tashlashlar yetakchilaridan biri Donbas xalqi mustaqillik uchun ovoz berganini, chunki ular kuchli markazlashgan hokimiyatning „Moskvadan Kiyevga“ ko‘chirilishini emas, balki „hokimiyatning mahalliy aholiga, korxonalarga, shaharlarga berilishini xohlashganini“ aytdi.<ref>https://books.google.co.uz/books?id=d5b689wW7qwC&q=history+of+donbass&redir_esc=y#v=snippet&q=history%20of%20donbass&f=false</ref><ref>https://www.york.ac.uk/news-and-events/news/2003/cossacks/</ref> Bu ish tashlashdan soʻng [[1994]]-yilda [[Donetsk]] va [[Lugansk]] viloyatlarida mustaqil Ukrainada birinchi parlament saylovlari bilan bir vaqtda oʻtkazilgan konstitutsiyaviy masalalar boʻyicha maslahat referendumi oʻtkazildi. Bu savollar rus tilini Ukrainaning rasmiy tili deb eʼlon qilish kerakmi, [[rus tili]] Donetsk va Lugansk viloyatlarida boshqaruv tili boʻlishi kerakmi, Ukraina federativ davlat bo‘lishi kerakmi, [[Ukraina]] [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]] bilan yaqinroq aloqada boʻlishi kerakmi va hokazo savollardan iborat edi.<ref>https://books.google.co.uz/books?id=qaSdffgD9t4C&pg=PA57&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> Saylovchilarning 90 % ga yaqini ushbu takliflarni yoqlab ovoz berdi. Ularning hech biri qabul qilinmadi: [[Ukraina]] unitar davlat boʻlib qoldi, ukrain tili yagona rasmiy til sifatida saqlanib qoldi va Donbas avtonomiyaga ega boʻlmadi. Shunga qaramay, Donbas hujumchilari Kiyevdan koʻplab iqtisodiy imtiyozlarga ega boʻlishi mintaqadagi iqtisodiy inqirozni yumshatish imkonini berdi. Kichik ish tashlashlar 90-yillar davomida davom etdi. Natijada Donbasning ogʻir sanoatiga baʼzi subsidiyalar olib tashlandi va Jahon banki tomonidan olib borilgan liberallashtirish islohotlari tufayli koʻplab konlar Ukraina hukumati tomonidan yopildi. 1994-yilgi prezidentlik saylovlarida Donbas va Ukraina sharqidagi boshqa hududlar koʻmagi bilan gʻalaba qozongan Leonid Kuchma 1999-yilda yana [[Ukraina prezidenti]] etib saylandi. Prezident Kuchma Donbasga iqtisodiy yordam koʻrsatdi. Bu uning kelajakda mintaqadan siyosiy yordam olish uchun zarur edi.<ref>https://archive.org/details/socialchangenati00kraw</ref> Donbasdagi hokimiyat [[2000]]-yillarning boshlarida oligarxlar deb nomlanuvchi mintaqaviy siyosiy elitada toʻplangan. [[Tasvir:Другий_тур_2010_по_округах-en.png|thumb|2010-yildagi prezident saylovlari. Donbasdan Viktor Yanukovich saylandi]] Davlat ishlab chiqarishlarini xususiylashtirishi korrupsiyaning keng tarqalishiga olib keldi. Siyosiy tahlilchi Xiroaki Kuromiya bu elitani „Donbas klani“ ya‘ni mintaqadagi iqtisodiy va siyosiy hokimiyatni boshqaradigan odamlar guruhi deb taʼriflagan. „Klan“ning taniqli vakillari orasida [[Viktor Yanukovich]] va Rinat Axmetov bor edi. Viktor Yanukovich tarafdori siyosatchilar va amaldorlar tomonidan muxtoriyat olishga qisqa urinish 2004-yilda toʻq sariq inqilob paytida qilingan. Janubi-Sharqiy Ukraina avtonom respublikasi Ukrainaning toʻqqizta janubi-sharqiy mintaqasidan iborat boʻlishi kerak edi. Loyiha 2004-yil 26-noyabrda Lugansk viloyati kengashi tomonidan boshlandi va keyingi oyda [[Donetsk]] viloyati kengashi tomonidan toʻxtatildi. [[2004]]-yil 28-noyabrda Sievierodonetskda Viktor Yanukovich tarafdorlari tomonidan tashkil etilgan birinchi Butun Ukraina Xalq deputatlari va mahalliy Kengash deputatlari qurultoyi boʻlib oʻtdi. Qurultoyda Ukraina, [[Qrim va [[Sevastopol]]ning 16 viloyatidan jami 3576 nafar delegat qatnashdi va ular 35 milliondan ortiq fuqarolarga vakillik qilishdi. Prezidiumda Moskva meri Yuriy Lujkov va Rossiya elchixonasi maslahatchisi ishtirok etdi. Viktor Yanukovichni Ukraina prezidenti yoki bosh vazir etib tayinlash, Ukrainada harbiy holat eʼlon qilish, Oliy Radani tarqatib yuborish, oʻzini-oʻzi mudofaa kuchlarini yaratish, shuningdek, Janubi-Sharqiy hududlarda federativ davlat yaratish va uning poytaxti Xarkov bo‘lishi talablari bor edi.[[Tasvir:Donbas_(2015–2022).svg|thumb|2015-2022-yillardagi "Muzlagan munosabatlar"]] Donetsk meri Oleksandr Lukyanchenko esa, hech kim muxtoriyat istamaganini, aksincha, [[Kiyev]]da o‘sha paytda bo‘lib o‘tgan „Apelsin inqilob“ (Sariq inqilob) namoyishlarini to‘xtatish va murosaga kelish uchun muzokaralar olib borishga intilayotganini aytdi. Sariq inqilob gʻalaba qozonganidan soʻng, kongress tashkilotchilarining bir qismiga „Ukrainaning hududiy yaxlitligi va daxlsizligiga tajovuz qilish“ ayblovi qoʻyildi, ammo hech qanday hukm chiqarilmadi.<ref>https://books.openedition.org/ceup/1742#ftn11</ref> 2000-yillarda Ukrainaning boshqa qismlarida Donbas ko'pincha "bezori madaniyati", "qoloq" sifatida qabul qilingan. 2005 yilda "Narodne slovo" gazetasida yozgan sharhlovchi Viktor Tkachenko Donbasda "beshinchi kolonnalar" joylashgani va mintaqada ukrain tilida gapirish "insonning sog'lig'i va hayoti uchun xavfsiz emasligini" aytdi. Shuningdek, u rossiyaparast separatizmning uyi sifatida tasvirlangan. Donbasda [[Ukraina]]ning qolgan qismiga nisbatan kommunistik arboblar nomi bilan atalgan shahar va qishloqlar soni sezilarli darajada ko'p edi. Bu holatga qaramay, o'sha o'n yil davomida va [[1990]]-yillarda o'tkazilgan so'rovlar aholi Ukraina tarkibida qolishni qat'iy qo'llab-quvvatlaganini va separatizmni ahamiyatsiz qo'llab-quvvatlaganini ko'rsatdi. === Rossiya-Ukraina urushi. 2014-2022-yillar === 2014-yil mart oyi boshidan Donbasda rossiyaparast va hukumatga qarshi guruhlarning namoyishlari bo‘lib o‘tdi. [[Qrim]]ning Rossiya Federatsiyasi tomonidan anneksiya qilinishi ortidan boʻlib oʻtgan, Ukraina janubi va sharqida bir vaqtning oʻzida rossiyaparast noroziliklarning kengroq guruhining bir qismi boʻlgan bu namoyishlar 2014-yil aprelida Rossiya tomonidan qoʻllab-quvvatlangan ayirmachi kuchlar oʻrtasidagi urushga aylanib ketdi. Bu urush o‘z-o‘zini mustaqil deb eʼlon qilgan Donetsk va Lugansk xalq respublikalari (mos ravishda DXR va LXR) va Ukraina hukumati o‘rtasida bordi. Oʻsha mojarolar fonida oʻz-o‘zini mustaqil deb eʼlon qilgan respublikalar [[2014]]-yil 11-may kuni [[Donetsk]] va [[Lugansk]] viloyatlarining maqomi boʻyicha referendum oʻtkazdilar. Ukraina tomonidan noqonuniy va xalqaro hamjamiyat tomonidan nodemokratik deb topilgan referendumlarda 90 foizga yaqin hudud mustaqilligi uchun ovoz bergan. Donbasdagi dastlabki norozilik namoyishlari asosan [[Ukraina]]ning yangi hukumatidan norozilik ifodasi edi. [[Rossiya]]ning bu davrdagi ishtiroki faqat namoyishlarni qoʻllab-quvvatlashi bilan cheklandi. Biroq, bu tartibsizlik faqat Rossiya-Ukraina urushining bir qismi sifatida bir guruh Rossiya harbiylari tomonidan qoʻllab-quvvatlanganligi sababli qurolli toʻqnashuvga aylandi. Shunday qilib, mojaro tarixchi Xiroaki Kuromiya taʼbiri bilan aytganda, „begona odamlar tomonidan yashirincha ishlab chiqilgan va mohirlik bilan niqoblangan“ edi. Urush boshlanishidan oldin Donbasda separatizmni qoʻllab-quvvatlash cheklangan edi va qurolli qoʻzgʻolonni qoʻllab-quvvatlovchilar kam edi. Ruslarning Donbasdagi rus tilida soʻzlashuvchilar Ukraina hukumati tomonidan taʼqib qilinayotgani yoki hatto „genotsid“ga duchor boʻlishi tashqi kuchlarni aralashishga majbur qilgani haqidagi daʼvolari aslida bo‘lmag‘ur edi.[[Tasvir:OSCE_SMM_monitoring_the_movement_of_heavy_weaponry_in_eastern_Ukraine_(16544083798).jpg|thumb|Ukrain harbiylari Donbasda. 2015-yil]] Janglar [[2014]]-yilning yozigacha davom etdi va 2014-yil avgustiga kelib, Ukrainaning „Antiterror operatsiyasi“ rossiyaparast kuchlar nazorati ostidagi hududni sezilarli darajada qisqartirishga muvaffaq boʻldi va oldingi Rossiya-Ukraina chegarasiga yaqinlashdi. Donbasdagi vaziyatning yomonlashuviga javoban, Rossiya oʻzining „gibrid urushi“ deb atalgan yondashuvidan voz kechdi va mintaqaga odatiy bostirib kirishni boshladi. Rossiya bosqinchiligi natijasida DXR va LXR isyonchilari Ukraina hukumatining oldingi harbiy hujumi paytida yoʻqotgan hududlarning katta qismini qaytarib oldilar. Faqatgina Rossiyaning ushbu aralashuvi Ukrainaning mojaroni tezda hal qilishiga toʻsqinlik qildi. Bu Ukraina tomonini sulh bitimini imzolashga intilishga majbur qildi. Minsk protokoli deb nomlangan bu hujjat 2014-yil 5-sentabrda imzolangan. Bu protokol urushni toʻxtata olmaganligi sababli, 2015 yil 12-fevralda Minsk II deb nomlangan yana bir shartnoma imzolandi. Bu kelishuv Donbas respublikalarining oxir-oqibat avtonomiya darajasi bilan Ukraina tarkibiga reintegratsiyasini talab qildi. Rossiyaning Donbasga aralashuvidan maqsad Rossiyaning Ukraina siyosatiga aralashishiga yordam beradigan rossiyaparast hukumatlarni oʻrnatish edi. Shunday qilib, Minsk kelishuvlari Rossiya tomoni uchun juda qulay edi. [[Tasvir:2016-05-09._День_Победы_в_Донецке_085.jpg|thumb|Donbasda 9-may G'alaba kuni" nishonlanmoqda. 2016-yil]] Mojaro Donbasdan koʻp miqdorda koʻchishga olib keldi: mintaqa aholisining yarmi oʻz uylarini tashlab ketishga majbur boʻldi. 2016-yil 3-martda eʼlon qilingan BMT hisobotida aytilishicha, 2014-yilda mojaro boshlanganidan beri Ukraina hukumati Donbasdan Ukrainaning boshqa qismlariga qochib ketgan 1,6 million ichki koʻchirilgan aholini roʻyxatga olgan.1 milliondan ortigʻi boshqa joylarga, asosan Rossiyaga qochib ketgani aytiladi. Hisobot vaqtida 2,7 million kishi DXR va LPR nazorati ostidagi hududlarda yashashni davom ettirgani aytilgan, bu Donbasning uchdan bir qismini tashkil qiladi. [[Minsk]] kelishuvlariga qaramay, Ukraina hukumati va Rossiya nazorati ostidagi hududlar oʻrtasidagi oʻzaro aloqa chizigʻi boʻylab tinch janglar 2022-yilgacha davom etdi. Mojaro boshlangandan beri 29 ta oʻt ochishni toʻxtatish kelishuvi imzolangan boʻlib, ularning har biri nomaʼlum muddatgacha amalda qolishi koʻzda tutilgan, biroq ularning hech biri amalga oshmagan. Bu urushning „muzlatilgan toʻqnashuv“ deb atalishiga olib keldi. 2017-yilning 11-yanvarida Ukraina hukumati Donbasning bosib olingan qismi va uning aholisini Ukrainaga reintegratsiya qilish rejasini tasdiqladi. 2018-yilda Donbasning Ukraina nazorati ostidagi hududlari aholisi o‘rtasida o‘tkazilgan „Reyting“ sotsiologik guruhi tomonidan o‘tkazilgan so‘rov natijalariga ko‘ra, respondentlarning 82 foizi Ukrainada rusiyzabonlarga nisbatan kamsitish yo‘qligiga ishonishgan. Faqat 11 % kamsitishning baʼzi dalillarini koʻrgan. Xuddi shu soʻrov shuni koʻrsatdiki, respondentlarning 71 % rusiyzabon aholini „himoya qilish“ uchun Rossiyaning harbiy aralashuvini qoʻllab-quvvatlamagan, faqat 9 % bu harakatni qoʻllab-quvvatlagan. Reytingning [[2019]]-yilda o‘tkazgan yana bir so‘rovi shuni ko‘rsatdiki, so‘ralgan ukrainaliklarning atigi 23 foizi Donbasga avtonom maqom berilishini , 34 foizi o‘t ochishni to‘xtatish va mojaroni „muzlatish“ni qo‘llab-quvvatlagan, 23 foizi bosib olingan hududlarni tiklash uchun harbiy harakatlarni qo‘llab-quvvatlagan. Donbas hududlari va 6 % bu hududlarni Ukrainadan ajratishni qoʻllab-quvvatlagan. Rossiya 2022-yil 21-fevralda Donetsk va Lugansk respublikalarining mustaqilligini rasman tan olib Minsk kelishuvlarini amalda yoʻqqa chiqardi. Keyinroq Rossiya 2022-yil 24-fevralda Ukrainaga yangi, keng ko‘lamli bosqinni boshladi. Rossiya prezidenti Vladimir Putinning aytishicha, bu urushning maqsadi Donbas aholisini Ukraina hukumatining „genotsid“idan „himoya qilish“ edi. Ammo Putinning daʼvolarini tasdiqlovchi hech qanday dalil yoʻq edi. DXR va LXR Rossiya operatsiyasiga qoʻshildi; separatistlar Donetsk viloyati va Lugansk viloyatini toʻliq qoʻlga kiritish boʻyicha operatsiya boshlanganini maʼlum qildi. == Demografiya va iqtisod == === Din === 2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, etnik ukrainlar Lugansk viloyati aholisining 58 foizini va Donetsk viloyatining 56,9 foizini tashkil qiladi. Etnik ruslar ozchilikni tashkil qiladi, bu ikki viloyatda mos ravishda ruslar 39 % va 38,2 % ni tashkil qiladi. Hozirgi vaqtda Donbas asosan ruslar yashaydigan mintaqadir. [[2001]]-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, rus tili Donetsk viloyatida 74,9 % va Lugansk viloyatida 68,8 % aholining asosiy tilidir. Mahalliy rus tilida soʻzlashuvchilarning nisbati etnik ruslarga qaraganda yuqori, chunki baʼzi etnik ukrainlar va boshqa millatlar ham rus tilini oʻz ona tili deb bilishadi. Rossiyalik aholi asosan yirik shahar markazlarida toʻplangan. Rus tili sanoatlashtirish jarayonida asosiy til boʻldi, bu koʻplab ruslarning, xususan, [[Kursk]] viloyatidan Donbasning yangi tashkil etilgan shaharlariga koʻchishi tufayli kuchaydi. Deyarli barcha ukrainalik yahudiylar Ikkinchi Jahon urushida Germaniya ishgʻoli paytida Ukrainadagi Xolokostga qochib ketgan yoki oʻldirilgan. 1926 va 2001-yillardagi rasmiy roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Donbasda musulmonlar 6 foizini tashkil etadi. 2008 yilgi Ukraina parlament saylovlarida Donbasning 50 foizga yaqin ovozini rossiyaparast partiya oldi. Bu partiyaning Ukraina sobiq prezidenti Viktor Yanukovich kabi taniqli a'zolari Donbasdan edi. Tilshunos Jorj Shevelovning soʻzlariga koʻra, [[1920]]-yillarning boshlarida ukrain tilida oʻqitiladigan oʻrta maktablarning ulushi Donbasdagi etnik ukrainlar ulushidan past edi. Razumkov markazi tomonidan oʻtkazilgan 2016 yilda Ukrainada din boʻyicha oʻtkazilgan soʻrov natijalariga koʻra, Donbas aholisining 65 foizi xristianlikka eʼtiqod qiladi (shu jumladan 50,6 foizi [[pravoslav]]lar, 11,9 foizi oʻzlarini „shunchaki [[xristianlar]]“ deb eʼlon qilganlar va 2,5 foizi ularga tegishli protestant cherkovlari). Islom Donbas aholisining 6 foizini hinduizm esa 0,6 foizini tashkil qiladi. Bu dinlar aholisining ulushi Ukrainaning boshqa mintaqalariga qaraganda yuqori. Oʻzini eʼtiqodsiz yoki boshqa dinlarga eʼtiqod qiluvchi, roʻyxatda sanab oʻtilganlardan biriga kirmagan holda eʼlon qilganlar aholining 28,3 % ni tashkil etgan. === Ko'mir sanoati === Donbas iqtisodiyotini asosan koʻmir qazib olish va metallurgiya kabi og‘ir sanoat tashkil qiladi. Mintaqa oʻz nomini „Donets koʻmir havzasi“ atamasining qisqartmasidan olgan (ukraincha: Donetskiy vugilniy baseyn, rus. Donetskiy ugolnyy basey) va 1970-yillardan beri yillik koʻmir qazib olish kamaygan boʻlsa-da, Donbas ko‘mir ishlab chiqaruvchi muhim hudud bo‘lib qolmoqda. Donbas Ukrainadagi eng yirik koʻmir zahiralaridan biri boʻlib, taxminan 60 milliard tonna koʻmir zaxirasiga ega. [[Tasvir:Сбор_угля_бедными_на_выработанной_шахте.jpg|thumb|Donbas. 1894-yil]] Donbasda koʻmir qazib olish yer ostida taxminan 600 metr masofada amalga oshiriladi, qimmatroq antrasit va bitumli koʻmir qazib olish esa taxminan 1800 metr chuqurlikda amalga oshiriladi. 2014-yil aprel oyida mintaqada urush boshlanishidan oldin Donetsk va Lugansk viloyatlari birgalikda Ukraina eksportining 30 foizini ishlab chiqargan.[[Tasvir:Kalmius_01.jpg|thumb|Kalmius daryosi bo'yidagi ko'mir qazib olinuvchi hududlar. Donbas]] Donetsk viloyatidagi Donbasga toʻgʻri kelishi mumkin boʻlgan boshqa sanoat tarmoqlariga poʻlat ishlab chiqarish uskunalari, temir yoʻl yuk vagonlari, metall kesish dastgohlari, tunnel qazish mashinalari, qishloq xoʻjaligi kombaynlari va shudgorlash tizimlari, temir yoʻllar, togʻ-kon vagonlari, elektrovozlar kiradi. , harbiy mashinalar, traktorlar va ekskavatorlar. Viloyatda, shuningdek, maishiy kir yuvish mashinalari, muzlatgichlar, televizorlar, charm poyabzal, hojatxona sovunlari ishlab chiqariladi. 2017-yil mart oyi oʻrtalarida Ukraina prezidenti Pyotr Poroshenko oʻzini mustaqil deb eʼlon qilgan Donetsk Xalq Respublikasi va Lugansk Xalq Respublikasi nazorati ostidagi hududga yuk olib oʻtishni vaqtincha taqiqlash toʻgʻrisidagi farmonni imzoladi, yaʼni oʻshandan beri Ukraina bu mamlakatdan koʻmir sotib olmaydi. === Mahalliy muammolar === Dnepr-Donets havzasida, Donbasda, ayniqsa, Yuzivka slanets gaz mavjud. Ukrainaning [[Rossiya]] gaz importiga qaramligini kamaytirish maqsadida, Ukraina hukumati 2012 yilda Royal Dutch Shell bilan Yuzivka konini oʻzlashtirish boʻyicha kelishuvga erishdi. Royal Dutch Shell [[2014]]-yilda mintaqada urush boshlanganidan keyin oʻz faoliyatini toʻxtatishga majbur boʻldi va 2015-yil iyunida rasman loyihadan chiqdi. Koʻmir sanoatida mehnatni muhofaza qilish Donbasdagi koʻmir konlari konlarning chuqurligi, shuningdek, tez-tez metan portlashlari, koʻmir-chang portlashlari, toshlarning portlashi xavfi va eskirgan infratuzilma tufayli dunyodagi eng xavfli hudud hisoblanadi. Bundan ham xavflisi 2000-yillarning oxirlarida mintaqada juda keng tarqalgan noqonuniy koʻmir konlari edi. Donbasda intensiv koʻmir qazib olish va eritish mahalliy atrof-muhitga jiddiy zarar yetkazadi. Mintaqadagi eng keng tarqalgan muammolarga quyidagilar kiradi: * shaxta suvi tufayli suv taʼminotining buzilishi va suv toshqini * koks va poʻlat tegirmonlari atrofida havo ifloslanishi * havoning/suvning ifloslanishi va ifloslanish tufayli sodir bo‘ladigan sel xavfi Bundan tashqari, Donbasdagi bir qancha kimyoviy chiqindilarni utilizatsiya qilish joylari saqlanib qolmagan va ular atrof-muhitga doimiy tahdid solmoqda. Gʻayrioddiy tahdidlardan biri Sovet davridagi [[1979]]-yilda Yenakievedagi eksperimental yadroviy konni sinovdan oʻtkazish loyihasidir. Misol uchun, 1979 yil 16 sentyabrda, bugungi kunda Yenakiyevedagi „Yosh kommunar“ koni sifatida tanilgan Yunkom konida metan gazini tozalash yoki Klivaj deb nomlanuvchi oval gumbazga gazsizlangan koʻmir qatlamlarini 900 m balandlikda 300 kt yadroviy sinov portlashi oʻtkazildi. Glasnostgacha konda radioaktivlik borligi toʻgʻrisida hech qanday konchilar xabardor qilinmagan. == Yalpi hududiy mahsulot == Donbasning yalpi hududiy mahsuloti 2018 yilda ₴227 milliardni tashkil etdi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *https://www.domainmarket.com/buynow/midwestdiplomacy.com *https://www.bbc.com/news/world-europe-22170976 *http://donbass.men/ {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220407222325/http://donbass.men/ |date=2022-04-07 }} [[Turkum:Ukraina geografiyasi]] [[Turkum:Ukraina-Rossiya]] [[Turkum:Rossiya hududlari]] fjzyrw8vqdd0l4kn8pw4qudc9ab9503 5988466 5988465 2026-04-11T08:41:09Z KWiki78 246724 5988466 wikitext text/x-wiki '''Donbass''' yoki Donbass ([[Buyuk Britaniya]]: /dɒnˈbɑːs/,[1] [[AQSH]]: /ˈdɒnbɑːs, dʌnˈbæs/;[2][3] [[Ukraina|ukrain]]: Donbás [donˈbɑs];[4] Rus: Donbáss [dɐnˈ] isbas][dɐnˈsbas] – [[Ukraina]] janubi-sharqidagi tarixiy, madaniy va iqtisodiy hudud.[6][7] Donbasning bir qismi Rossiya-Ukraina urushi natijasida ayirmachi guruhlar qo‘liga o‘tdi, u yerda [[Donetsk]] Xalq Respublikasi va [[Lugansk]] Xalq Respublikasi.tuzildi. Donbas soʻzi „Donets koʻmir havzasi“ soʻzining qisqartmasi boʻlgan „Donets Basin“ soʻzidan hosil boʻlgan qisqartma boʻlib (ukraincha: Donetskiy vugilniy baseyn, ruscha: Donetskiy ugolnyy bassein, romanlashtirilgan: Donetskii ugolnyi bassein). Koʻmir havzasining nomi Donets tizmasiga ishora; ikkinchisi Donets daryosi bilan bogʻliq. Mintaqaning koʻlamiga oid koʻplab taʼriflar mavjud. Hozirda u [[Ukraina]]ning [[Donetsk]] va [[Lugansk]] viloyatlari sifatida keng tarqalgan. Tarixiy koʻmir qazib olish mintaqasi ushbu viloyatlarning bir qismini hisobga olmadi va [[Dnepropetrovsk viloyati]] va Janubiy [[Rossiya]]dagi hududlarni oʻz ichiga oldi.[7]<ref>{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=https://www.lexico.com/definition/Donbas |access-date=2022-05-24 |archivedate=2022-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220407023832/https://www.lexico.com/definition/Donbas }}</ref> Xuddi shu nomdagi Yevrohudud [[Ukraina]]dagi [[Donetsk]] va [[Lugansk]] va [[Rossiya]]ning [[Rostov]] viloyatidan tashkil topgan.[12] Donbas Zaporojian Sich va Don kazaklari oʻrtasidagi tarixiy chegarada joylashgan. XIX asr oxiridan boshlab muhim ogʻir sanoatlashgan koʻmir qazib oluvchi hududga aylangan.[[Tasvir:Map_of_Donbas_region.svg|thumb|Donbas xaritasi]] 2014-yil mart oyida, Yevromaydon norozilik harakati va inqilobdan keyin Donbasning katta qismi rossiyaparast va hukumatga qarshi bo‘lgan ayirmachilarning tartibsizliklari ostida qoldi. Bu tartibsizlik keyinchalik Ukraina hukumat kuchlari bilan oʻzini mustaqil eʼlon qilgan Donetsk va Lugansk “Xalq respublikalari”ga aloqador rus va rossiyaparast ayirmachilar oʻrtasidagi urushga aylanib ketdi, ular Rossiya-Ukraina urushining bir qismi sifatida Rossiya tomonidan qoʻllab-quvvatlandi. <ref>https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=Donbas</ref> Har ikki respublika [[2022]]-yilda Rossiya tomonidan tan olinmaguncha xalqaro miqyosda tan olinmagan. Mojaro Donbasni mintaqaning qariyb uchdan ikki qismini tashkil etuvchi Ukraina va uchdan bir qismini ayirmachilar nazorati ostidagi hududga bo'lib yubordi. mintaqa 2022-yil fevral oyida Rossiya Ukrainaga, jumladan, Donbasning [[Ukraina]] hukumati nazorati ostidagi qismiga bostirib kirguncha yillar davomida shu holatda qoldi.<ref>https://www.merriam-webster.com/dictionary/Donbas</ref> Urushdan oldin [[Donetsk]] shahri (o'sha paytda Ukrainaning beshinchi yirik shahri) Donbasning norasmiy poytaxti hisoblangan. Yirik shaharlar (100 000 dan ortiq aholi) [[Lugansk]], [[Mariupol]], Makiyevka, Horlivka, Kramatorsk, Sloviansk, Alchevsk, Sievierodonetsk va Lisichanskni o'z ichiga olgan. 2014 yildan beri Kramatorsk shahri Donetsk viloyatining vaqtinchalik maʼmuriy markazi, [[Lugansk]] viloyatining vaqtinchalik markazi esa Sievierodonetsk hisoblanadi. == Tarixi == === Qadimgi, o'rta va Rossiya imperiyasi davri tarixi === Bu hududda asrlar davomida skiflar, alanlar, [[xunlar]], [[bulgʻorlar]], pecheneglar, [[qipchoqlar]], turk-moʻgʻullar, [[tatarlar]], noʻgʻaylar kabi turli koʻchmanchi qabilalar yashab kelgan. Hozir Donbas deb nomlanuvchi hudud XVII asrning ikkinchi yarmigacha ya‘ni Don kazaklari mintaqada birinchi doimiy aholi punktlarini barpo etguniga qadar hududda doimiy aholi boʻlmagan.[[Tasvir:Cumania_(1200)_eng.png|thumb|Kumanlar va qipchoqlar O'rta Osiyoda. mil.1200-yillar]] Mintaqadagi birinchi shaharcha 1676 yilda tashkil etilgan boʻlib, u Solanoye (hozirgi Soledar) deb nomlangan boʻlib, u yangi ochilgan tuzi xomashyosini sotishuchun qurilgan. „Yovvoyi dalalar“ (ukr. dike pole, dayke qutb) sifatida tanilgan, hozir Donbas deb ataladigan hudud XVIII asr oxirigacha, asosan, Ukraina kazaklari va [[Qrim xonligi]]ning nazorati ostida edi. Rossiya imperiyasi kazaklar ustiga yurish qilib bosib oldi va xonlikni o‘ziga qoʻshib oldi. XVIII asr oxirida bu hududga koʻplab ruslar, serblar va yunonlar koʻchib kelgan. [[Chor Rossiyasi]] bosib olingan hududlarga „Yangi Rossiya“ (ruscha: Novoróssiya, Novorossiya) nomini berdi. Sanoat inqilobi butun Yevropani qamrab olganligi sababli, 1721 yilda kashf etilgan mintaqaning ulkan koʻmir resurslari XIX asrning oʻrtalarida ruslar tomonidan ekspluatatsiya qilina boshladi.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=ZQxgk9Icxfs</ref> Aynan oʻsha paytda Donbas nomi „Donets koʻmir havzasi“ (ukr. Donetskiy vugilniy baseyn; rus. Donetskiy kamennougolnyy baseyn) atamasidan kelib chiqqan boʻlib, Donets daryosi boʻyidagi koʻmir zahiralarining katta qismi joylashgan hududni nazarda tutgan holda ishlatila boshlandi. Koʻmir sanoatining yuksalishi mintaqada aholining koʻpayishiga olib keldi, buning sababi asosan rus koʻchmanchilari hududga kelib doimiy yashab qolganligi edi. Viloyat Yekaterinoslav gubernatorligining Baxmut, Slovianserbsk va [[Mariupol]] okruglari sifatida boshqarilgan.https://www.lexico.com/definition/donets_basin {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220406153132/https://www.lexico.com/definition/donets_basin |date=2022-04-06 }}<ref>https://mfa.gov.ua/en/temporary-occupation-territories-donetsk-and-luhansk-regions</ref> Bugungi kunda mintaqadagi eng muhim shahar bo'lgan Donetskga 1869-yilda uelslik tadbirkor Jon Xyuz tomonidan eski Zaporojye kazaklarining Aleksandrivka shahri o'rnida asos solingan. Xyuz po'lat zavodini qurdi va mintaqada bir nechta kollektorlarni tashkil etdi. Shahar uning sharafiga "Yuzovka" deb nomlangan. Yuzovka va shunga oʻxshash shaharlarning rivojlanishi bilan Rossiya imperiyasining koʻplab yersiz dehqonlari ish izlab keldi.<ref>https://mfa.gov.ua/en/10-faktiv-pro-zbrojnu-agresiyu-rosiyi-proti-ukrayini</ref> 1897-yilgi [[Rossiya]] imperatorlik ro'yxatiga ko'ra, ukrainlar (rasmiy imperator tilida "Kichik ruslar") mintaqa aholisining 52,4% ni, etnik ruslar esa 28,7% ni tashkil qilgan. Etnik yunonlar, nemislar, yahudiylar va tatarlar Donbasda, xususan, aholining 36,7% ni tashkil etgan. Ularning soni Mariupol tumanida ham sezilarli darajada oshgan. Shunga qaramay, [[ruslar]] sanoat ishchi kuchining asosiy qismini tashkil etdi. Qishloq joylarda ukrainlar yashagan, shaharlarda esa ko'pincha mintaqaning og'ir sanoatida ish izlab kelgan ruslar yashagan. Ish uchun shaharlarga ko'chib o'tgan ukrainaliklar tezda rusiyzabon ishchilar sinfiga singib ketishdi.<ref><ref>https://www.cbsnews.com/news/russia-ukraine-troops-in-donbas-court-document-amid-concern-invasion/</ref></ref> 1918-yil aprel oyida Ukraina Xalq Respublikasiga tarafdor qoʻshinlar mintaqaning katta qismini nazoratga oldilar. Bir muncha vaqt uning hukumat organlari Donbasda Rossiyadagi Muvaqqat Hukumat tabaqalari bilan bir qatorda ishladilar. Ukraina Xalq Respublikasining vorisi boʻlgan Ukraina davlati [[1918]]-yil may oyida Germaniya va Avstriya-Vengriya kabi ittifoqchilari yordamida qisqa muddatga mintaqani oʻz nazoratiga olishga muvaffaq boʻldi. === Rossiyadagi fuqarolar urushi va Sovet davrida === 1917–22-yillardagi Rossiya fuqarolar urushi davrida Ukrainaning inqilobiy qoʻzgʻolonchi armiyasiga qoʻmondonlik qilgan Nestor Maxno Donbasdagi eng mashhur rahbar boʻlgan.[[Tasvir:The_Donets_Basin_is_the_heart_of_Russia.jpg|thumb|Donbas Rossiyaning yuragi deb nomlangan propagandasi. 1921-yil]] <ref>https://www.cbsnews.com/news/russia-ukraine-troops-in-donbas-court-document-amid-concern-invasion/</ref> Ukrainaliklar yashaydigan boshqa hududlar bilan bir qatorda, Donbas [[Rossiya]] fuqarolar urushidan keyin [[Ukraina]] Sovet Sotsialistik Respublikasi tarkibiga kiritilgan. Donbasdagi ukrainaliklarga 1932-33 yillardagi Iosif Stalinning ruslashtirish siyosati katta ta'sir ko'rsatdi. Aksariyat etnik ukrainlar qishloq dehqonlari bo'lganligi sababli, ular yuz bergan ocharchilikning og'ir sharoitida yashadilar.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://www.aebr.eu/en/members/member_detail.php?region_id=186 |kirish sanasi=2022-05-24 |arxivsana=2018-03-16 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180316084816/http://www.aebr.eu/en/members/member_detail.php?region_id=186 }}</ref><ref>https://www.independent.co.uk/news/world/europe/russia-ukraine-donetsk-luhansk-putin-b2019840.html</ref> Donbasga [[Ikkinchi Jahon urushi]]dan katta taʼsir koʻrsatdi. Urush arafasida mintaqa qashshoqlik va oziq-ovqat tanqisligidan azob chekardi. Urushga tayyorgarlik zavod ishchilarining ish kunining uzaytirilishiga olib keldi, kuchaytirilgan standartlardan chetga chiqqanlar esa hibsga olindi. Natsistlar Germaniyasi rahbari [[Adolf Hitler|Adolf Gitler]] Donbas resurslarini Barbarossa operatsiyasi uchun muhim deb hisobladi. Shunday qilib, Donbas 1941 va 1942 -yillarda fashistlar hujumidan aziyat chekdi. Minglab sanoat ishchilari zavodlarda foydalanish uchun [[Germaniya]]ga surgun qilindi. Oʻsha paytda Stalino viloyati, hozirgi [[Donetsk]] viloyati deb atalgan hududda ishgʻol paytida 279 ming tinch aholi halok boʻlgan. Voroshilovgrad viloyatida, hozirgi Lugansk viloyatida 45 649 kishi halok boʻldi. 1943-yilda [[Qizil Armiya]]ning Donbasga strategik hujumi Donbasni Sovet nazoratiga qaytarishga olib keldi. Urush oʻz taʼsirini koʻrsatdi, bu mintaqani ham vayron qildi, ham odamlarsiz qoldirgan.[[Tasvir:Don_Cossacks_monument_Luhansk.JPG|thumb|Luganskdagi monument]] [[Ikkinchi jahon urushi]] tugaganidan keyin Donbasni qayta qurish jarayonida koʻp sonli rus ishchilari mintaqani koʻpaytirish uchun kelib, aholi muvozanatini yanada oʻzgartirib yubordi. 1926-yilda Donbasda 639 000 etnik rus istiqomat qilgan.1959-yilga kelib, etnik rus aholisi 2,55 million edi. Ruslashtirish 1958-59-yillardagi Sovet taʼlim islohotlari bilan yanada rivojlandi, bu esa Donbasda ukrain tilidagi barcha maktablarning deyarli yoʻq qilinishiga olib keldi. 1989-yilgi Sovet aholini roʻyxatga olish vaqtiga kelib, Donbas aholisining 45 % oʻz etnik kelib chiqishini ruslar deb hisoblagan. 1990-yilda Donbass Interfronti [[Ukraina]] mustaqilligiga qarshi harakat sifatida tashkil etilgan.<ref>https://books.google.co.uz/books?id=-h6r57lDC4QC&pg=PA135&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> === Mustaqillik davrida === 1991-yilda Ukraina mustaqilligi bo‘yicha referendumda Donetsk viloyatida saylovchilarning 83,9 foizi, Lugansk viloyatida esa 83,6 foizi Sovet Ittifoqidan mustaqillikni qo‘llab-quvvatlagan. Ovoz berishda Donetsk viloyatida saylovchilarning 76,7 %, Lugansk viloyatida esa 80,7 % ishtirok etdi. 1991-yil oktyabr oyida Donetskda hukumatning barcha darajadagi janubi-sharqiy deputatlarining kongressi boʻlib oʻtdi. <ref>https://web.archive.org/web/20141222162031/http://www.istpravda.com.ua/articles/2014/12/11/146063/</ref> Keyingi yillarda viloyat iqtisodiyoti keskin yomonlashdi. [[1993]]-yilga kelib, sanoat ishlab chiqarishi pasayib ketdi va oʻrtacha ish haqi 1990-yildan beri 80 % ga kamaydi. Donbas inqirozga uchradi, koʻpchilik Kiyevdagi yangi markaziy hukumatni notoʻgʻri boshqaruv va eʼtiborsizlikda aybladi. Donbasdagi koʻmir konchilari [[1993]]-yilda ish tashlash eʼlon qildi va bu mojaroga sabab boʻldi, bu mojaroni tarixchi Lyuis Sigelbaum „Donbas mintaqasi va mamlakatning qolgan qismi oʻrtasidagi kurash“ deb taʼriflagan. Ish tashlashlar yetakchilaridan biri Donbas xalqi mustaqillik uchun ovoz berganini, chunki ular kuchli markazlashgan hokimiyatning „Moskvadan Kiyevga“ ko‘chirilishini emas, balki „hokimiyatning mahalliy aholiga, korxonalarga, shaharlarga berilishini xohlashganini“ aytdi.<ref>https://books.google.co.uz/books?id=d5b689wW7qwC&q=history+of+donbass&redir_esc=y#v=snippet&q=history%20of%20donbass&f=false</ref><ref>https://www.york.ac.uk/news-and-events/news/2003/cossacks/</ref> Bu ish tashlashdan soʻng [[1994]]-yilda [[Donetsk]] va [[Lugansk]] viloyatlarida mustaqil Ukrainada birinchi parlament saylovlari bilan bir vaqtda oʻtkazilgan konstitutsiyaviy masalalar boʻyicha maslahat referendumi oʻtkazildi. Bu savollar rus tilini Ukrainaning rasmiy tili deb eʼlon qilish kerakmi, [[rus tili]] Donetsk va Lugansk viloyatlarida boshqaruv tili boʻlishi kerakmi, Ukraina federativ davlat bo‘lishi kerakmi, [[Ukraina]] [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]] bilan yaqinroq aloqada boʻlishi kerakmi va hokazo savollardan iborat edi.<ref>https://books.google.co.uz/books?id=qaSdffgD9t4C&pg=PA57&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> Saylovchilarning 90 % ga yaqini ushbu takliflarni yoqlab ovoz berdi. Ularning hech biri qabul qilinmadi: [[Ukraina]] unitar davlat boʻlib qoldi, ukrain tili yagona rasmiy til sifatida saqlanib qoldi va Donbas avtonomiyaga ega boʻlmadi. Shunga qaramay, Donbas hujumchilari Kiyevdan koʻplab iqtisodiy imtiyozlarga ega boʻlishi mintaqadagi iqtisodiy inqirozni yumshatish imkonini berdi. Kichik ish tashlashlar 90-yillar davomida davom etdi. Natijada Donbasning ogʻir sanoatiga baʼzi subsidiyalar olib tashlandi va Jahon banki tomonidan olib borilgan liberallashtirish islohotlari tufayli koʻplab konlar Ukraina hukumati tomonidan yopildi. 1994-yilgi prezidentlik saylovlarida Donbas va Ukraina sharqidagi boshqa hududlar koʻmagi bilan gʻalaba qozongan Leonid Kuchma 1999-yilda yana [[Ukraina prezidenti]] etib saylandi. Prezident Kuchma Donbasga iqtisodiy yordam koʻrsatdi. Bu uning kelajakda mintaqadan siyosiy yordam olish uchun zarur edi.<ref>https://archive.org/details/socialchangenati00kraw</ref> Donbasdagi hokimiyat [[2000]]-yillarning boshlarida oligarxlar deb nomlanuvchi mintaqaviy siyosiy elitada toʻplangan. [[Tasvir:Другий_тур_2010_по_округах-en.png|thumb|2010-yildagi prezident saylovlari. Donbasdan Viktor Yanukovich saylandi]] Davlat ishlab chiqarishlarini xususiylashtirishi korrupsiyaning keng tarqalishiga olib keldi. Siyosiy tahlilchi Xiroaki Kuromiya bu elitani „Donbas klani“ ya‘ni mintaqadagi iqtisodiy va siyosiy hokimiyatni boshqaradigan odamlar guruhi deb taʼriflagan. „Klan“ning taniqli vakillari orasida [[Viktor Yanukovich]] va Rinat Axmetov bor edi. Viktor Yanukovich tarafdori siyosatchilar va amaldorlar tomonidan muxtoriyat olishga qisqa urinish 2004-yilda toʻq sariq inqilob paytida qilingan. Janubi-Sharqiy Ukraina avtonom respublikasi Ukrainaning toʻqqizta janubi-sharqiy mintaqasidan iborat boʻlishi kerak edi. Loyiha 2004-yil 26-noyabrda Lugansk viloyati kengashi tomonidan boshlandi va keyingi oyda [[Donetsk]] viloyati kengashi tomonidan toʻxtatildi. [[2004]]-yil 28-noyabrda Sievierodonetskda Viktor Yanukovich tarafdorlari tomonidan tashkil etilgan birinchi Butun Ukraina Xalq deputatlari va mahalliy Kengash deputatlari qurultoyi boʻlib oʻtdi. Qurultoyda Ukraina, [[Qrim va [[Sevastopol]]ning 16 viloyatidan jami 3576 nafar delegat qatnashdi va ular 35 milliondan ortiq fuqarolarga vakillik qilishdi. Prezidiumda Moskva meri Yuriy Lujkov va Rossiya elchixonasi maslahatchisi ishtirok etdi. Viktor Yanukovichni Ukraina prezidenti yoki bosh vazir etib tayinlash, Ukrainada harbiy holat eʼlon qilish, Oliy Radani tarqatib yuborish, oʻzini-oʻzi mudofaa kuchlarini yaratish, shuningdek, Janubi-Sharqiy hududlarda federativ davlat yaratish va uning poytaxti Xarkov bo‘lishi talablari bor edi.[[Tasvir:Donbas_(2015–2022).svg|thumb|2015-2022-yillardagi "Muzlagan munosabatlar"]] Donetsk meri Oleksandr Lukyanchenko esa, hech kim muxtoriyat istamaganini, aksincha, [[Kiyev]]da o‘sha paytda bo‘lib o‘tgan „Apelsin inqilob“ (Sariq inqilob) namoyishlarini to‘xtatish va murosaga kelish uchun muzokaralar olib borishga intilayotganini aytdi. Sariq inqilob gʻalaba qozonganidan soʻng, kongress tashkilotchilarining bir qismiga „Ukrainaning hududiy yaxlitligi va daxlsizligiga tajovuz qilish“ ayblovi qoʻyildi, ammo hech qanday hukm chiqarilmadi.<ref>https://books.openedition.org/ceup/1742#ftn11</ref> 2000-yillarda Ukrainaning boshqa qismlarida Donbas ko'pincha "bezori madaniyati", "qoloq" sifatida qabul qilingan. 2005 yilda "Narodne slovo" gazetasida yozgan sharhlovchi Viktor Tkachenko Donbasda "beshinchi kolonnalar" joylashgani va mintaqada ukrain tilida gapirish "insonning sog'lig'i va hayoti uchun xavfsiz emasligini" aytdi. Shuningdek, u rossiyaparast separatizmning uyi sifatida tasvirlangan. Donbasda [[Ukraina]]ning qolgan qismiga nisbatan kommunistik arboblar nomi bilan atalgan shahar va qishloqlar soni sezilarli darajada ko'p edi. Bu holatga qaramay, o'sha o'n yil davomida va [[1990]]-yillarda o'tkazilgan so'rovlar aholi Ukraina tarkibida qolishni qat'iy qo'llab-quvvatlaganini va separatizmni ahamiyatsiz qo'llab-quvvatlaganini ko'rsatdi. === Rossiya-Ukraina urushi. 2014-2022-yillar === 2014-yil mart oyi boshidan Donbasda rossiyaparast va hukumatga qarshi guruhlarning namoyishlari bo‘lib o‘tdi. [[Qrim]]ning Rossiya Federatsiyasi tomonidan anneksiya qilinishi ortidan boʻlib oʻtgan, Ukraina janubi va sharqida bir vaqtning oʻzida rossiyaparast noroziliklarning kengroq guruhining bir qismi boʻlgan bu namoyishlar 2014-yil aprelida Rossiya tomonidan qoʻllab-quvvatlangan ayirmachi kuchlar oʻrtasidagi urushga aylanib ketdi. Bu urush o‘z-o‘zini mustaqil deb eʼlon qilgan Donetsk va Lugansk xalq respublikalari (mos ravishda DXR va LXR) va Ukraina hukumati o‘rtasida bordi. Oʻsha mojarolar fonida oʻz-o‘zini mustaqil deb eʼlon qilgan respublikalar [[2014]]-yil 11-may kuni [[Donetsk]] va [[Lugansk]] viloyatlarining maqomi boʻyicha referendum oʻtkazdilar. Ukraina tomonidan noqonuniy va xalqaro hamjamiyat tomonidan nodemokratik deb topilgan referendumlarda 90 foizga yaqin hudud mustaqilligi uchun ovoz bergan. Donbasdagi dastlabki norozilik namoyishlari asosan [[Ukraina]]ning yangi hukumatidan norozilik ifodasi edi. [[Rossiya]]ning bu davrdagi ishtiroki faqat namoyishlarni qoʻllab-quvvatlashi bilan cheklandi. Biroq, bu tartibsizlik faqat Rossiya-Ukraina urushining bir qismi sifatida bir guruh Rossiya harbiylari tomonidan qoʻllab-quvvatlanganligi sababli qurolli toʻqnashuvga aylandi. Shunday qilib, mojaro tarixchi Xiroaki Kuromiya taʼbiri bilan aytganda, „begona odamlar tomonidan yashirincha ishlab chiqilgan va mohirlik bilan niqoblangan“ edi. Urush boshlanishidan oldin Donbasda separatizmni qoʻllab-quvvatlash cheklangan edi va qurolli qoʻzgʻolonni qoʻllab-quvvatlovchilar kam edi. Ruslarning Donbasdagi rus tilida soʻzlashuvchilar Ukraina hukumati tomonidan taʼqib qilinayotgani yoki hatto „genotsid“ga duchor boʻlishi tashqi kuchlarni aralashishga majbur qilgani haqidagi daʼvolari aslida bo‘lmag‘ur edi.[[Tasvir:OSCE_SMM_monitoring_the_movement_of_heavy_weaponry_in_eastern_Ukraine_(16544083798).jpg|thumb|Ukrain harbiylari Donbasda. 2015-yil]] Janglar [[2014]]-yilning yozigacha davom etdi va 2014-yil avgustiga kelib, Ukrainaning „Antiterror operatsiyasi“ rossiyaparast kuchlar nazorati ostidagi hududni sezilarli darajada qisqartirishga muvaffaq boʻldi va oldingi Rossiya-Ukraina chegarasiga yaqinlashdi. Donbasdagi vaziyatning yomonlashuviga javoban, Rossiya oʻzining „gibrid urushi“ deb atalgan yondashuvidan voz kechdi va mintaqaga odatiy bostirib kirishni boshladi. Rossiya bosqinchiligi natijasida DXR va LXR isyonchilari Ukraina hukumatining oldingi harbiy hujumi paytida yoʻqotgan hududlarning katta qismini qaytarib oldilar. Faqatgina Rossiyaning ushbu aralashuvi Ukrainaning mojaroni tezda hal qilishiga toʻsqinlik qildi. Bu Ukraina tomonini sulh bitimini imzolashga intilishga majbur qildi. Minsk protokoli deb nomlangan bu hujjat 2014-yil 5-sentabrda imzolangan. Bu protokol urushni toʻxtata olmaganligi sababli, 2015 yil 12-fevralda Minsk II deb nomlangan yana bir shartnoma imzolandi. Bu kelishuv Donbas respublikalarining oxir-oqibat avtonomiya darajasi bilan Ukraina tarkibiga reintegratsiyasini talab qildi. Rossiyaning Donbasga aralashuvidan maqsad Rossiyaning Ukraina siyosatiga aralashishiga yordam beradigan rossiyaparast hukumatlarni oʻrnatish edi. Shunday qilib, Minsk kelishuvlari Rossiya tomoni uchun juda qulay edi. [[Tasvir:2016-05-09._День_Победы_в_Донецке_085.jpg|thumb|Donbasda 9-may G'alaba kuni" nishonlanmoqda. 2016-yil]] Mojaro Donbasdan koʻp miqdorda koʻchishga olib keldi: mintaqa aholisining yarmi oʻz uylarini tashlab ketishga majbur boʻldi. 2016-yil 3-martda eʼlon qilingan BMT hisobotida aytilishicha, 2014-yilda mojaro boshlanganidan beri Ukraina hukumati Donbasdan Ukrainaning boshqa qismlariga qochib ketgan 1,6 million ichki koʻchirilgan aholini roʻyxatga olgan.1 milliondan ortigʻi boshqa joylarga, asosan Rossiyaga qochib ketgani aytiladi. Hisobot vaqtida 2,7 million kishi DXR va LPR nazorati ostidagi hududlarda yashashni davom ettirgani aytilgan, bu Donbasning uchdan bir qismini tashkil qiladi. [[Minsk]] kelishuvlariga qaramay, Ukraina hukumati va Rossiya nazorati ostidagi hududlar oʻrtasidagi oʻzaro aloqa chizigʻi boʻylab tinch janglar 2022-yilgacha davom etdi. Mojaro boshlangandan beri 29 ta oʻt ochishni toʻxtatish kelishuvi imzolangan boʻlib, ularning har biri nomaʼlum muddatgacha amalda qolishi koʻzda tutilgan, biroq ularning hech biri amalga oshmagan. Bu urushning „muzlatilgan toʻqnashuv“ deb atalishiga olib keldi. 2017-yilning 11-yanvarida Ukraina hukumati Donbasning bosib olingan qismi va uning aholisini Ukrainaga reintegratsiya qilish rejasini tasdiqladi. 2018-yilda Donbasning Ukraina nazorati ostidagi hududlari aholisi o‘rtasida o‘tkazilgan „Reyting“ sotsiologik guruhi tomonidan o‘tkazilgan so‘rov natijalariga ko‘ra, respondentlarning 82 foizi Ukrainada rusiyzabonlarga nisbatan kamsitish yo‘qligiga ishonishgan. Faqat 11 % kamsitishning baʼzi dalillarini koʻrgan. Xuddi shu soʻrov shuni koʻrsatdiki, respondentlarning 71 % rusiyzabon aholini „himoya qilish“ uchun Rossiyaning harbiy aralashuvini qoʻllab-quvvatlamagan, faqat 9 % bu harakatni qoʻllab-quvvatlagan. Reytingning [[2019]]-yilda o‘tkazgan yana bir so‘rovi shuni ko‘rsatdiki, so‘ralgan ukrainaliklarning atigi 23 foizi Donbasga avtonom maqom berilishini , 34 foizi o‘t ochishni to‘xtatish va mojaroni „muzlatish“ni qo‘llab-quvvatlagan, 23 foizi bosib olingan hududlarni tiklash uchun harbiy harakatlarni qo‘llab-quvvatlagan. Donbas hududlari va 6 % bu hududlarni Ukrainadan ajratishni qoʻllab-quvvatlagan. Rossiya 2022-yil 21-fevralda Donetsk va Lugansk respublikalarining mustaqilligini rasman tan olib Minsk kelishuvlarini amalda yoʻqqa chiqardi. Keyinroq Rossiya 2022-yil 24-fevralda Ukrainaga yangi, keng ko‘lamli bosqinni boshladi. Rossiya prezidenti Vladimir Putinning aytishicha, bu urushning maqsadi Donbas aholisini Ukraina hukumatining „genotsid“idan „himoya qilish“ edi. Ammo Putinning daʼvolarini tasdiqlovchi hech qanday dalil yoʻq edi. DXR va LXR Rossiya operatsiyasiga qoʻshildi; separatistlar Donetsk viloyati va Lugansk viloyatini toʻliq qoʻlga kiritish boʻyicha operatsiya boshlanganini maʼlum qildi. == Demografiya va iqtisod == === Din === 2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, etnik ukrainlar Lugansk viloyati aholisining 58 foizini va Donetsk viloyatining 56,9 foizini tashkil qiladi. Etnik ruslar ozchilikni tashkil qiladi, bu ikki viloyatda mos ravishda ruslar 39 % va 38,2 % ni tashkil qiladi. Hozirgi vaqtda Donbas asosan ruslar yashaydigan mintaqadir. [[2001]]-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, rus tili Donetsk viloyatida 74,9 % va Lugansk viloyatida 68,8 % aholining asosiy tilidir. Mahalliy rus tilida soʻzlashuvchilarning nisbati etnik ruslarga qaraganda yuqori, chunki baʼzi etnik ukrainlar va boshqa millatlar ham rus tilini oʻz ona tili deb bilishadi. Rossiyalik aholi asosan yirik shahar markazlarida toʻplangan. Rus tili sanoatlashtirish jarayonida asosiy til boʻldi, bu koʻplab ruslarning, xususan, [[Kursk]] viloyatidan Donbasning yangi tashkil etilgan shaharlariga koʻchishi tufayli kuchaydi. Deyarli barcha ukrainalik yahudiylar Ikkinchi Jahon urushida Germaniya ishgʻoli paytida Ukrainadagi Xolokostga qochib ketgan yoki oʻldirilgan. 1926 va 2001-yillardagi rasmiy roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Donbasda musulmonlar 6 foizini tashkil etadi. 2008 yilgi Ukraina parlament saylovlarida Donbasning 50 foizga yaqin ovozini rossiyaparast partiya oldi. Bu partiyaning Ukraina sobiq prezidenti Viktor Yanukovich kabi taniqli a'zolari Donbasdan edi. Tilshunos Jorj Shevelovning soʻzlariga koʻra, [[1920]]-yillarning boshlarida ukrain tilida oʻqitiladigan oʻrta maktablarning ulushi Donbasdagi etnik ukrainlar ulushidan past edi. Razumkov markazi tomonidan oʻtkazilgan 2016 yilda Ukrainada din boʻyicha oʻtkazilgan soʻrov natijalariga koʻra, Donbas aholisining 65 foizi xristianlikka eʼtiqod qiladi (shu jumladan 50,6 foizi [[pravoslav]]lar, 11,9 foizi oʻzlarini „shunchaki [[xristianlar]]“ deb eʼlon qilganlar va 2,5 foizi ularga tegishli protestant cherkovlari). Islom Donbas aholisining 6 foizini hinduizm esa 0,6 foizini tashkil qiladi. Bu dinlar aholisining ulushi Ukrainaning boshqa mintaqalariga qaraganda yuqori. Oʻzini eʼtiqodsiz yoki boshqa dinlarga eʼtiqod qiluvchi, roʻyxatda sanab oʻtilganlardan biriga kirmagan holda eʼlon qilganlar aholining 28,3 % ni tashkil etgan. === Ko'mir sanoati === Donbas iqtisodiyotini asosan koʻmir qazib olish va metallurgiya kabi og‘ir sanoat tashkil qiladi. Mintaqa oʻz nomini „Donets koʻmir havzasi“ atamasining qisqartmasidan olgan (ukraincha: Donetskiy vugilniy baseyn, rus. Donetskiy ugolnyy basey) va 1970-yillardan beri yillik koʻmir qazib olish kamaygan boʻlsa-da, Donbas ko‘mir ishlab chiqaruvchi muhim hudud bo‘lib qolmoqda. Donbas Ukrainadagi eng yirik koʻmir zahiralaridan biri boʻlib, taxminan 60 milliard tonna koʻmir zaxirasiga ega. [[Tasvir:Сбор_угля_бедными_на_выработанной_шахте.jpg|thumb|Donbas. 1894-yil]] Donbasda koʻmir qazib olish yer ostida taxminan 600 metr masofada amalga oshiriladi, qimmatroq antrasit va bitumli koʻmir qazib olish esa taxminan 1800 metr chuqurlikda amalga oshiriladi. 2014-yil aprel oyida mintaqada urush boshlanishidan oldin Donetsk va Lugansk viloyatlari birgalikda Ukraina eksportining 30 foizini ishlab chiqargan.[[Tasvir:Kalmius_01.jpg|thumb|Kalmius daryosi bo'yidagi ko'mir qazib olinuvchi hududlar. Donbas]] Donetsk viloyatidagi Donbasga toʻgʻri kelishi mumkin boʻlgan boshqa sanoat tarmoqlariga poʻlat ishlab chiqarish uskunalari, temir yoʻl yuk vagonlari, metall kesish dastgohlari, tunnel qazish mashinalari, qishloq xoʻjaligi kombaynlari va shudgorlash tizimlari, temir yoʻllar, togʻ-kon vagonlari, elektrovozlar kiradi. , harbiy mashinalar, traktorlar va ekskavatorlar. Viloyatda, shuningdek, maishiy kir yuvish mashinalari, muzlatgichlar, televizorlar, charm poyabzal, hojatxona sovunlari ishlab chiqariladi. 2017-yil mart oyi oʻrtalarida Ukraina prezidenti Pyotr Poroshenko oʻzini mustaqil deb eʼlon qilgan Donetsk Xalq Respublikasi va Lugansk Xalq Respublikasi nazorati ostidagi hududga yuk olib oʻtishni vaqtincha taqiqlash toʻgʻrisidagi farmonni imzoladi, yaʼni oʻshandan beri Ukraina bu mamlakatdan koʻmir sotib olmaydi. === Mahalliy muammolar === Dnepr-Donets havzasida, Donbasda, ayniqsa, Yuzivka slanets gaz mavjud. Ukrainaning [[Rossiya]] gaz importiga qaramligini kamaytirish maqsadida, Ukraina hukumati 2012 yilda Royal Dutch Shell bilan Yuzivka konini oʻzlashtirish boʻyicha kelishuvga erishdi. Royal Dutch Shell [[2014]]-yilda mintaqada urush boshlanganidan keyin oʻz faoliyatini toʻxtatishga majbur boʻldi va 2015-yil iyunida rasman loyihadan chiqdi. Koʻmir sanoatida mehnatni muhofaza qilish Donbasdagi koʻmir konlari konlarning chuqurligi, shuningdek, tez-tez metan portlashlari, koʻmir-chang portlashlari, toshlarning portlashi xavfi va eskirgan infratuzilma tufayli dunyodagi eng xavfli hudud hisoblanadi. Bundan ham xavflisi 2000-yillarning oxirlarida mintaqada juda keng tarqalgan noqonuniy koʻmir konlari edi. Donbasda intensiv koʻmir qazib olish va eritish mahalliy atrof-muhitga jiddiy zarar yetkazadi. Mintaqadagi eng keng tarqalgan muammolarga quyidagilar kiradi: * shaxta suvi tufayli suv taʼminotining buzilishi va suv toshqini * koks va poʻlat tegirmonlari atrofida havo ifloslanishi * havoning/suvning ifloslanishi va ifloslanish tufayli sodir bo‘ladigan sel xavfi Bundan tashqari, Donbasdagi bir qancha kimyoviy chiqindilarni utilizatsiya qilish joylari saqlanib qolmagan va ular atrof-muhitga doimiy tahdid solmoqda. Gʻayrioddiy tahdidlardan biri Sovet davridagi [[1979]]-yilda Yenakievedagi eksperimental yadroviy konni sinovdan oʻtkazish loyihasidir. Misol uchun, 1979 yil 16 sentyabrda, bugungi kunda Yenakiyevedagi „Yosh kommunar“ koni sifatida tanilgan Yunkom konida metan gazini tozalash yoki Klivaj deb nomlanuvchi oval gumbazga gazsizlangan koʻmir qatlamlarini 900 m balandlikda 300 kt yadroviy sinov portlashi oʻtkazildi. Glasnostgacha konda radioaktivlik borligi toʻgʻrisida hech qanday konchilar xabardor qilinmagan. == Yalpi hududiy mahsulot == Donbasning yalpi hududiy mahsuloti 2018 yilda ₴227 milliardni tashkil etdi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *https://www.domainmarket.com/buynow/midwestdiplomacy.com *https://www.bbc.com/news/world-europe-22170976 *http://donbass.men/ {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220407222325/http://donbass.men/ |date=2022-04-07 }} [[Turkum:Ukraina geografiyasi]] [[Turkum:Ukraina-Rossiya]] [[Turkum:Rossiya hududlari]] 65c7c99hle0e3aohovbpmha4xekv69p Esterxazi rostbifi 0 745181 5988574 4349464 2026-04-11T10:51:35Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 5988574 wikitext text/x-wiki '''Esterxazi rostbifi''' ('''Esterhazi''' filesi{{Sfn|К. Гундель|2006}}, '''entrekot a-lya Esterhazi'''{{Sfn|К. Гундель|1959}}{{Sfn|Д. Харгитаи|2001}}, {{Lang-de|Esterházy-Rostbraten}}, {{Lang-hu|Esterházy rostélyos}}) — [[Avstriya]] va Vengriya oshxonalaridagi mol goʻshtidan tayyorlangan taom. Bu sabzavotli smetana sousida beriladigan [[antrekot]] boʻlib, garnirga odatda qaynatilgan guruch{{Sfn|Erhard Gorys|1997}}, makaron yoki klyotsklar{{Sfn|К. Гундель|2006}}{{Sfn|К. Гундель|1959}} bilan tortiladi. Karoy Gundelning soʻzlariga koʻra, bu taom [[Vengriya|Vengriyaning]] olijanob oilasi nomi bilan atalgan, rostbif diplomat, siyosatchi va [[Vengriya fanlar akademiyasi|Vengriya Fanlar akademiyasining aʼzosi]], knyaz Pal Antal Esterxazi sharafiga atalgan. Boshqa versiyaga koʻra, rostbif knyaz Miklósh Esterhazining{{Sfn|Peter Meleghy|2006}} sevimli taomlaridan biri edi. Vengriya Xalq Respublikasi davrida Vengriya restoranlarining menyusi „[[Aleksandr Pushkin|Pushkinning]] rostbif“ deb nomlangan, asl nomi taomga 1989-yilda qaytarilgan{{Sfn|Peter Meleghy|2006}}. Choʻchqa yogʻida qovurishdan oldin antrekot uriladi, chetlari boʻylab kesiladi, tuzlanadi, qalampirlanadi va retseptga qarab unga belanadi. Mayda toʻgʻralgan piyoz, sabzi va selderey va petrushka ildizi alohida qovuriladi. Goʻsht yumshoq boʻlgunga qadar, sabzavotlar bilan birga, kam miqdordagi kuchli bulyonda, qalampir va limon qobigʻi bilan ziravorlanib pishiriladi{{Sfn|Erhard Gorys|1997}}. Sousga un bilan aralashtirilgan [[Sariyogʻ|sariyogʻ]] yoki [[smetana]] solib quyuqlashtiriladi{{Sfn|К. Гундель|2006}}, tortishdan oldin unga kaperslar qoʻshiladi, retseptga qarab xantal ham qoʻshiladi{{Sfn|Д. Харгитаи|2001}}. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{kitob manbasi|К. Гундель|chapter=Антрекот а-ля Эстерхази|pages=67|ref=К. Гундель|author=[[Гундель, Карой|Карой Гундель]]|title=Венгерская кухня|agency=Соавторы: К. Марк, Я. Ракоци, Э. Ребергер, Ф. Гундель|location=Будапешт|publisher=Корвина|year=1959|страниц=116}} * {{kitob manbasi||chapter=Филе «Эстерхази»|pages=49—50|author=[[Гундель, Карой|Карой Гундель]]|title=Малая венгерская поваренная книга|ref=К. Гундель|agency=пер. с венг. М. Погань-Редеи и Н. Аретинской|location=Будапешт|publisher=Корвина|year=2006|страниц=100|edition=13-е|isbn=963-13-5540-3}} * {{kitob manbasi|author=Харгитаи Дёрдь<!-- sic!-->|chapter=Антрекот а-ля Эстерхази|title=Венгерская кухня|location=|publisher=Media Nova|year=2001|pages=88—89|страниц=96|series=|isbn=963-204-711-7|ref=Д. Харгитаи}} * {{kitob manbasi|chapter=Esterházy-Rostbraten|seite=130—131|author=Peter Meleghy|title=Ungarisch kochen: Gerichte und ihre Geschichte|location=Göttingen|publisher=Verlag Die Werkstatt GmbH|year=2006|edition=2. Auflage|alleseiten=192|isbn=978-3895335211|ref=Peter Meleghy}} * Erhard Gorys. Rostbraten Esterházy // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 449. — 599 S. — <nowiki>ISBN 3-423-36008-9</nowiki>. * Charles Sinclair. Esterházy rostélyos // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 206. — 632 p. — <nowiki>ISBN 978-1-4081-0218-3</nowiki>. == Havolalar == * [https://www.austria.info/de/aktivitaeten/essen-und-trinken/oesterreichische-kueche/rezepte-aus-oesterreich/esterhazy-rostbraten austria.info: Рецепт]{{ref-de}} [[Turkum: Avstriya oshxonasi]] [[Turkum: Vengriya oshxonasi]] [[Turkum:Esterhazi]] [[Turkum: mol go'shti]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha taomlar]] 5awpeng2d97e6lyfvmgzvxwarugvihu 5988575 5988574 2026-04-11T10:51:44Z KWiki78 246724 5988575 wikitext text/x-wiki '''Esterxazi rostbifi''' ('''Esterhazi''' filesi{{Sfn|К. Гундель|2006}}, '''entrekot a-lya Esterhazi'''{{Sfn|К. Гундель|1959}}{{Sfn|Д. Харгитаи|2001}}, {{Lang-de|Esterházy-Rostbraten}}, {{Lang-hu|Esterházy rostélyos}}) — [[Avstriya]] va Vengriya oshxonalaridagi mol goʻshtidan tayyorlangan [[taom]]. Bu sabzavotli smetana sousida beriladigan [[antrekot]] boʻlib, garnirga odatda qaynatilgan guruch{{Sfn|Erhard Gorys|1997}}, makaron yoki klyotsklar{{Sfn|К. Гундель|2006}}{{Sfn|К. Гундель|1959}} bilan tortiladi. Karoy Gundelning soʻzlariga koʻra, bu taom [[Vengriya|Vengriyaning]] olijanob oilasi nomi bilan atalgan, rostbif diplomat, siyosatchi va [[Vengriya fanlar akademiyasi|Vengriya Fanlar akademiyasining aʼzosi]], knyaz Pal Antal Esterxazi sharafiga atalgan. Boshqa versiyaga koʻra, rostbif knyaz Miklósh Esterhazining{{Sfn|Peter Meleghy|2006}} sevimli taomlaridan biri edi. Vengriya Xalq Respublikasi davrida Vengriya restoranlarining menyusi „[[Aleksandr Pushkin|Pushkinning]] rostbif“ deb nomlangan, asl nomi taomga 1989-yilda qaytarilgan{{Sfn|Peter Meleghy|2006}}. Choʻchqa yogʻida qovurishdan oldin antrekot uriladi, chetlari boʻylab kesiladi, tuzlanadi, qalampirlanadi va retseptga qarab unga belanadi. Mayda toʻgʻralgan piyoz, sabzi va selderey va petrushka ildizi alohida qovuriladi. Goʻsht yumshoq boʻlgunga qadar, sabzavotlar bilan birga, kam miqdordagi kuchli bulyonda, qalampir va limon qobigʻi bilan ziravorlanib pishiriladi{{Sfn|Erhard Gorys|1997}}. Sousga un bilan aralashtirilgan [[Sariyogʻ|sariyogʻ]] yoki [[smetana]] solib quyuqlashtiriladi{{Sfn|К. Гундель|2006}}, tortishdan oldin unga kaperslar qoʻshiladi, retseptga qarab xantal ham qoʻshiladi{{Sfn|Д. Харгитаи|2001}}. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{kitob manbasi|К. Гундель|chapter=Антрекот а-ля Эстерхази|pages=67|ref=К. Гундель|author=[[Гундель, Карой|Карой Гундель]]|title=Венгерская кухня|agency=Соавторы: К. Марк, Я. Ракоци, Э. Ребергер, Ф. Гундель|location=Будапешт|publisher=Корвина|year=1959|страниц=116}} * {{kitob manbasi||chapter=Филе «Эстерхази»|pages=49—50|author=[[Гундель, Карой|Карой Гундель]]|title=Малая венгерская поваренная книга|ref=К. Гундель|agency=пер. с венг. М. Погань-Редеи и Н. Аретинской|location=Будапешт|publisher=Корвина|year=2006|страниц=100|edition=13-е|isbn=963-13-5540-3}} * {{kitob manbasi|author=Харгитаи Дёрдь<!-- sic!-->|chapter=Антрекот а-ля Эстерхази|title=Венгерская кухня|location=|publisher=Media Nova|year=2001|pages=88—89|страниц=96|series=|isbn=963-204-711-7|ref=Д. Харгитаи}} * {{kitob manbasi|chapter=Esterházy-Rostbraten|seite=130—131|author=Peter Meleghy|title=Ungarisch kochen: Gerichte und ihre Geschichte|location=Göttingen|publisher=Verlag Die Werkstatt GmbH|year=2006|edition=2. Auflage|alleseiten=192|isbn=978-3895335211|ref=Peter Meleghy}} * Erhard Gorys. Rostbraten Esterházy // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 449. — 599 S. — <nowiki>ISBN 3-423-36008-9</nowiki>. * Charles Sinclair. Esterházy rostélyos // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 206. — 632 p. — <nowiki>ISBN 978-1-4081-0218-3</nowiki>. == Havolalar == * [https://www.austria.info/de/aktivitaeten/essen-und-trinken/oesterreichische-kueche/rezepte-aus-oesterreich/esterhazy-rostbraten austria.info: Рецепт]{{ref-de}} [[Turkum: Avstriya oshxonasi]] [[Turkum: Vengriya oshxonasi]] [[Turkum:Esterhazi]] [[Turkum: mol go'shti]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha taomlar]] tqfz0zigd84i8k1cdwcnuydjv7toml8 Amir Temur haykali (Toshkent) 0 746803 5987862 5516610 2026-04-10T13:48:36Z Humoyun Qodirov 72834 5987862 wikitext text/x-wiki '''Amir Temur''' haykali – davlat arbobi va sarkarda, oʻzbek davlatchiligi asoschilaridan biri [[Amir Temur|Amir Temurning]] bronzadan yasalgan otliq yodgorligi. Haykaltaroshlar [[Ilhom Jabborov]] va Kamol Jabborov<ref>{{veb manbasi|url=http://lex.uz/pages/getpage.aspx?lact_id=2362523&query=%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8F%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%20%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%80%D1%83%20%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%83%D1%80%D1%83|sarlavha=О присуждении государственных премий РУз. Указ Президента РУз|kirish sanasi=2022-03-25|arxivsana=2016-03-06|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160306003332/http://lex.uz/pages/getpage.aspx?lact_id=2362523&query=%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8F%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%20%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%80%D1%83%20%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%83%D1%80%D1%83}}</ref> asari boʻlgan haykal [[1993-yil]] [[31-avgust]]da<ref>{{veb manbasi|url=http://www.press-service.uz/ru/independence/1991-1999/1993/1300/|sarlavha=Летопись независимости 1993 год. Пресс-служба Президента РУз|kirish sanasi=2015-07-24|arxivsana=2015-07-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150724193916/http://www.press-service.uz/ru/independence/1991-1999/1993/1300/}}</ref> [[Toshkent]] shahri markazida, shaharning markaziy [[Amir Temur maydoni|hiyobonida]] ommaga taqdim etildi, Amir Temur sharafiga qayta nomlandi. Prezident [[Islom Karimov]] ishtirok etgan haykalning ochilishi Oʻzbekiston Respublikasining mustaqilligining ikki yilligini nishonlash arafasida oʻtkazildi. [[Fayl:Amir-Timur-Platz vom Hotel Usbekistan in Richtung Westen.jpg|thumb]] Haykalda Amir Temurning toʻliq marsh libosida ot mingan, qirollik toji koʻrinishida ishlangan dubulgʻa kiygan, kamarida gʻilofli qilich bilan tasvirlangan<ref>{{veb manbasi|url=http://sanat.orexca.com/2008-rus/2008-3-2/zukhra_rakhimova/|sarlavha=Военный костюм эпохи Тимура и Тимуридов|kirish sanasi=2015-07-24|arxivsana=2015-07-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150724122935/http://sanat.orexca.com/2008-rus/2008-3-2/zukhra_rakhimova/}}</ref> va egarga biriktirilgan qalqon bilan ifodalangan. Qoʻmondon chap qoʻli bilan otni jilovidan ushlab turadi, oʻng qoʻli yuqoriga koʻtarilgan. Yodgorlik poydevoriga hukmdorning nomi '''“AMIR TEMUR”''' va uning shiori – “Kuch adolatda” yozuvi toʻrt tilda – [[Oʻzbek tili|oʻzbek]], [[Rus tili|rus]], [[Ingliz tili|ingliz]] va [[Arab tili|arab]] tillarida bitilgan. == Banknotlar, pochta markalari va davlat mukofotlaridagi tasvirlar == Toshkent shahridagi Amir Temur haykali banknotlar, pochta markalari va Oʻzbekiston davlat mukofotlarida tasvirlangan. * 500 [[Soʻm|soʻmlik]] nominal, 1999-yil, chiqarilgan paytdagi [[Oʻzbekiston|Oʻzbekistonning]] eng yirik nominal qiymati<ref>{{veb manbasi|url=http://www.cbu.uz/ru/section/nat_currency/notes/500sum|sarlavha=Банкнота достоинством 500 сум. Сайт ЦБ РУз|kirish sanasi=2016-01-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140917164647/http://cbu.uz/ru/section/nat_currency/notes/500sum|arxivsana=2014-09-17}}</ref>. * Oʻzbekiston mustaqilligining 3 yilligiga bagʻishlangan oltin bilan qoplangan, mis-nikel qotishmasidan 10 soʻmlik esdalik tangasi<ref name="amir1">{{veb manbasi|url=http://cbu.uz/ru/node/40025|sarlavha=Юбилейная монета 1994 «Памятник Амиру Темуру». Сайт ЦБ РУз|kirish sanasi=2016-01-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160101141223/http://www.cbu.uz/ru/node/40025|arxivsana=2016-01-01}}</ref>. * Oʻzbekiston mustaqilligining 3 yilligiga bagʻishlangan 10 soʻmlik esdalik kumush tanga, 1994-yil<ref name="amir1" />. * 100 soʻmlik esdalik kumush tanga, 1996-yil, Amir Temur tavalludining 660-yilligiga bagʻishlangan<ref name="amir" />. * Amir Temur tavalludining 660-yilligiga bagʻishlangan 100 soʻmlik esdalik tanga, 1996-yil<ref name="amir">{{veb manbasi|url=http://cbu.uz/ru/node/40022|sarlavha=Юбилейная монета 1996 «660 лет Амиру Тимуру». Сайт ЦБ РУз|kirish sanasi=2016-01-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150612150717/http://cbu.uz/ru/node/40022|arxivsana=2015-06-12}}</ref> oltin bilan qoplangan kumush. * 100 soʻmlik esdalik oltin tanga, 1997-yil, Amir Temurga bagʻishlangan<ref>{{veb manbasi|url=http://cbu.uz/ru/node/40020|sarlavha=Юбилейная монета 1997 «Амир Темур». Сайт ЦБ РУз|kirish sanasi=2016-01-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150612144616/http://cbu.uz/ru/node/40020|arxivsana=2015-06-12}}</ref>. * 100 soʻmlik esdalik tangasi, 1998-yil “Amir Temur haykali”<ref>{{veb manbasi|url=http://cbu.uz/ru/node/40016|sarlavha=Юбилейная монета 1998 «Памятник Амиру Темуру». Сайт ЦБ РУз|kirish sanasi=2016-01-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150612152327/http://cbu.uz/ru/node/40016|arxivsana=2015-06-12}}</ref>. * Oʻzbekiston mustaqilligining 10 yilligiga bagʻishlangan 100 soʻmlik esdalik tangasi, 2001-yil<ref>{{veb manbasi|url=http://cbu.uz/ru/node/40005|sarlavha=Юбилейная монета 2001 «10 лет независимости Узбекистана. Амир Тимур». Сайт ЦБ РУз|kirish sanasi=2016-01-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305074410/http://cbu.uz/ru/node/40005|arxivsana=2016-03-05}}</ref>. * Nominal qiymati 100 soʻm boʻlgan pochta markasi, 2012-yil<ref>{{veb manbasi|url=http://www.pochta.uz/ru/component/jshopping/product/view/24/890.html|sarlavha=Стандартная почтовая марка"A. Teмур" 100 сум. Сайт Узбекистон почтаси|kirish sanasi=2016-01-13|arxivsana=2015-12-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20151225073236/http://www.pochta.uz/ru/component/jshopping/product/view/24/890.html}}</ref>. * Nominal qiymati 450 soʻm boʻlgan pochta markasi, 2012-yil<ref>{{veb manbasi|url=http://www.pochta.uz/ru/component/jshopping/product/view/24/888.html|sarlavha=Стандартная почтовая марка"A. Teмур" 450 сум. Сайт Узбекистон почтаси|kirish sanasi=2016-01-13|arxivsana=2015-12-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20151225054833/http://www.pochta.uz/ru/component/jshopping/product/view/24/888.html}}</ref>. * Nominal qiymati 600 soʻm boʻlgan pochta markasi, 2012-yil<ref>{{veb manbasi|url=http://www.pochta.uz/ru/component/jshopping/product/view/24/889.html|sarlavha=Стандартная почтовая марка"A. Teмур" 600 сум. Сайт Узбекистон почтаси|kirish sanasi=2016-01-13|arxivsana=2015-12-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20151225061240/http://www.pochta.uz/ru/component/jshopping/product/view/24/889.html}}</ref>. == Galereya == <gallery perrow="7" widths="100" heights="100"> Fayl:UzbekistanP81-500sum-1999-donatedoy b.jpg|<center> Banknot 500 soʻm, 1999-yil</center> Fayl:Stamps of Uzbekistan, 2012-15.jpg|<center> Pochta markasi 100 soʻm, 2012-yil</center> Fayl:Stamps of Uzbekistan, 2012-13.jpg|<center> Pochta markasi 450 soʻm, 2012-yil</center> Fayl:Stamps of Uzbekistan, 2012-14.jpg|<center> Pochta markasi 600 soʻm, 2012-yil</center> Fayl:Stamps of Uzbekistan, 2011-69.jpg|Pochta markasi 15000 soʻm, 2011-yil </gallery> == Havolalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Bronza haykallar]] [[Turkum:Haykallar]] [[Turkum:Toshkent haykallari]] [[Turkum:Oʻzbekiston haykallari]] cxudlq3sse01cfr4einnj2upsyiplhl Sunil Chhetri 0 748205 5988550 5868517 2026-04-11T10:23:13Z ~2026-22345-42 257921 Futbolchi bilgiqutisi 5988550 wikitext text/x-wiki {{cl|}}{{Futbolchi bilgiqutisi | ismi = Sunil Chhetri | tasvir = The President, Shri Ram Nath Kovind presenting the Major Dhyan Chand Khel Ratna Award, 2021 to Shri Sunil Chhetri for Football, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on 13 November 2021 (cropped).jpg | izoh = Sunil Chhetri 2021-yilda [[Bengaluru FC|Bengaluru]] bilan mashg'ulot o'tkazmoqda | toʻliqism = Sunil Chhetri | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1984|8|3|df=y}}<ref name=SWProfile>{{veb manbasi|title=Sunil Chhetri|url=https://int.soccerway.com/players/sunil-chhetri/64395/|work=Soccerway|access-date=21 August 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130910121819/http://int.soccerway.com/players/sunil-chhetri/64395/|archive-date=10 September 2013}}</ref> | tavallud_joyi = [[Secunderabad]],[[Andhra Pradesh]]<br />(hozir [[Telangana]], [[Hindiston]] | boʻyi = 1.70 m | pozitsiya = Hujumchi | joriyklub = [[Bengaluru FC|Bengaluru]] | klubraqami = 11 | yoshlikyillari1 = 2001-2002 | yoshlikklublari1 = City Club Dehli<ref>{{veb manbasi|first=Arunava|last=Chaudhuri|url=http://www.indianfootball.de/transfers2002.html|title=Season ending Transfers 2002: India|archive-url=https://web.archive.org/web/20200217030450/http://www.indianfootball.de/transfers2002.html|archive-date=4 May 2019|website=indianfootball.de|publisher=Indian Football Network|access-date=1-iyul 2021-yil|url-status=dead}}</ref> | yillar1 = 2002-2005 | klublar1 = [[Mohun Bagan AC|Mohun Bagan]] | isht1 = 18 | gollar1 = 8 | yillar2 = 2005-2008 | klublar2 = [[JCT FC|JCT]] | isht2 = 48 | gollar2 = 21 | yillar3 = 2008-2009 | klublar3 = [[SC East Bengal|East Bengal]] | isht3 = 17 | gollar3 = 9 | yillar4 = 2009-2010 | klublar4 = [[Dempo SC|Dempo]] | isht4 = 13 | gollar4 = 8 | yillar5 = 2010 | klublar5 = [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]] | isht5 = 0 | gollar5 = 0 | yillar6 = 2011 | klublar6 = [[United SC|Chirag United]] | isht6 = 7 | gollar6 = 7 | yillar7 = 2011-2012 | klublar7 = [[Mohun Bagan AC|Mohun Bagan]] | isht7 = 14 | gollar7 = 8 | yillar8 = 2012-2013 | klublar8 = [[Sporting CP B]] | isht8 = 3 | gollar8 = 0 | yillar9 = 2013 | klublar9 = → [[Churchill Brothers FC Goa|Churchill Brothers]] (ijara) | isht9 = 8 | gollar9 = 4 | yillar10 = 2013-2015 | klublar10 = [[Bengaluru FC|Bengaluru]] | isht10 = 43 | gollar10 = 16 | yillar11 = 2015 | klublar11 = [[Mumbai City FC|Mumbai City]] | isht11 = 11 | gollar11 = 7 | yillar12 = 2016 | klublar12 = → [[Bengaluru FC|Bengaluru]] (ijara) | yillar13 = 2016 | isht12 = 12 | gollar12 = 5 | klublar13 = → [[Mumbai City FC|Mumbai City]] (ijara) | isht13 = 6 | gollar13 = 0 | yillar14 = 2017- | klublar14 = [[Bengaluru FC|Bengaluru]] | isht14 = 168 | gollar14 = 66 | milliyyillar1 = 2004 | milliyjamoa1 = [[Hindiston U-20]] | milliyisht1 = 3 | milliygollar1 = 2 | milliyyillar2 = 2005-2025 | milliyjamoa2 = [[Hindiston milliy futbol terma jamoasi|Hindiston]] | milliyisht2 = 157 | milliygollar2 = 95 | club-update = 17:44-mart 2022-yil | milliyjamoa-update = 23:57 14-iyun 2022-yil | medaltemplates = {{Medal|Country|[[India national football team|India]]}} {{MedalCompetition|[[SAFF Championship]]}} {{Medal|W| [[2021 SAFF Championship|2021 Maldives]]|}} {{Medal|W| [[2015 SAFF Championship|2015 India]]|}} {{Medal|W| [[2011 SAFF Championship|2011 India]]|}} {{Medal|RU| [[2013 SAFF Championship|2013 Nepal]]|}} {{Medal|RU| [[2008 SAFF Championship|2008 Maldives & Sri Lanka]]|}} {{MedalCompetition|[[AFC Challenge Cup]]}} {{Medal|W| [[2008 AFC Challenge Cup|2008 India]]|}} {{Medal|Country|[[India national under-20 football team|India U-20]]}} {{MedalCompetition|[[Football at the South Asian Games|South Asian Games]]}} {{Medal|Silver| [[Football at the 2004 South Asian Games|2004 Pakistan]]|}} | club-update = 16:30 12-aprel 2025-yil | milliyjamoa-update = 18:30 9-oktyabr 2025-yil }} '''Sunil Chhetri''' (1984-yil 3-avgustda tugʻilgan) — [[hindlar|hind]] professional [[Futbol|futbol]]chisi, hujumchi sifatida oʻynaydi. [[Hindiston Superligasi]]ning Bengaluru klubi va [[Hindiston milliy futbol terma jamoasi]] sardori. Barcha davrlarning eng buyuk hind futbolchilaridan biri sifatida eʼtirof etilgan<ref>{{veb manbasi|sana=2-iyul 2020-yil|sarlavha=Six of the best Indian football players of all time: a guide to the greats|url=https://olympics.com/en/featured-news/golden-era-indian-football-team-players-top-players-pk-banerjee-chuni-goswami|kirish sanasi=28-yanvar 2022-yil|vebsayt=[[Olympic Games|Olympics]]}}</ref><ref>{{veb manbasi|sana=12-may 2021-yil|sarlavha=SportMob – Best Indian football players of all time|url=https://sportmob.com/en/article/967888-Best-Indian-football-players-of-all-time|kirish sanasi=28-yanvar 2022-yil|vebsayt=SportMob|qaralgan sana=2022-07-09|arxivsana=2022-08-09|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220809100523/https://sportmob.com/en/article/967888-Best-Indian-football-players-of-all-time}}</ref>. Sunil Chhetri milliy terma jamoa safida bugungi kunda faoliyat yuritayotgan futbolchilar orasida eng koʻp gol urgan toʻrtinchi eng yaxshi xalqaro futbolchi hisoblanadi. Undan oldinda [[Cristiano Ronaldo]] and [[Lionel Messi]]<ref>{{yangiliklar manbasi|title=Captain Fantastic Chhetri strike seals India's 1–0 win over Kyrgyzstan.|newspaper=Business Standard India|url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/captain-fantastic-chhetri-strike-seals-india-s-1-0-win-over-kyrgyzstan-117061301402_1.html|publisher=Business Standard|date=13-iyun 2017-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021234034/http://www.business-standard.com/article/current-affairs/captain-fantastic-chhetri-strike-seals-india-s-1-0-win-over-kyrgyzstan-117061301402_1.html|archive-date=21-oktabr 2017-yil|agency=[[Press Trust of India]]}}</ref><ref>{{veb manbasi|sarlavha=Captain fantastic Sunil Chhetri seals 2018 Intercontinental Cup for India|url=https://www.deccanchronicle.com/sports/football/100618/sunil-chhetri-indian-football-team-2018-intercontinental-cup-stephen-c.html|nashriyot=Deccan Chronicle Holdings Limited|sana=10-iyun 2018-yil|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20180611022644/https://www.deccanchronicle.com/sports/football/100618/sunil-chhetri-indian-football-team-2018-intercontinental-cup-stephen-c.html|arxiv-sana=11-iyun 2018-yil}}</ref> bor. Shuningdek, barcha davrlar toʻpurarlari orasida [[Ferenc Puskás]] bilan birgalikda beshinchi oʻrinni egallaydi. Hindiston milliy futbol terma jamoasi safida eng koʻp oʻyin oʻtkazgan futbolchi va barcha vaqtlardagi eng yaxshi toʻpurari.<ref name="Sunil Chhetri: No better place than Doha for Indian football's Asian revival">{{yangiliklar manbasi|date=3-noyabr 2016-yil|title=Sunil Chhetri: No better place than Doha for Indian football's Asian revival|publisher=Gulf Times|url=http://www.gulf-times.com/story/519789/Sunil-Chhetri-No-better-place-than-Doha-for-Indian|url-status=live|access-date=18-noyabr 2016-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118170239/http://www.gulf-times.com/story/519789/Sunil-Chhetri-No-better-place-than-Doha-for-Indian|archive-date=18-noyabr 2016-yil}}</ref><ref name="AFC Cup 2016: Sunil Chhetri – The captain who leads by example">{{veb manbasi |url=http://www.sportskeeda.com/football/afc-cup-2016-sunil-chhetri-captain-leads-example |sarlavha=AFC Cup 2016: Sunil Chhetri – The captain who leads by example |vebsayt=[[Sportskeeda]] |sana=20-oktabr 2016-yil |qaralgan sana=18-noyabr 2016-yil |url-status=live |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20161118163955/http://www.sportskeeda.com/football/afc-cup-2016-sunil-chhetri-captain-leads-example |arxiv-sana=18-noyabr 2016-yil}}</ref><ref name="Weʻre upbeat: Sunil">{{yangiliklar manbasi|date=3-noyabr 2016-yil|title=We're upbeat: Sunil|newspaper=The Telegraph|url=http://www.telegraphindia.com/1161103/jsp/sports/story_117161.jsp#.WC7CPRKKVp0|url-status=live|access-date=18-noyabr 2016-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118163907/http://www.telegraphindia.com/1161103/jsp/sports/story_117161.jsp#.WC7CPRKKVp0|archive-date=18-noyabr 2016-yil}}</ref> Chhetri oʻzining professional faoliyatini 2002-yilda [[Mohun Bagan AC|Mohun Bagan]]da boshlagan.<ref name="Chhetri becomes the first Indian to join MLS">{{yangiliklar manbasi |url=http://sports.rediff.com/report/2010/mar/26/chhetri-becomes-the-first-indian-to-join-mls.htm |title=Chhetri becomes the first Indian to join MLS |work=Rediff.com |date=26-mart 2016-yil |access-date=29-noyabr 2016-yil |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161129145540/http://sports.rediff.com/report/2010/mar/26/chhetri-becomes-the-first-indian-to-join-mls.htm |archive-date=29-noyabr 2016-yil}}</ref><ref name="The Rs 1 crore boys">{{yangiliklar manbasi |url=http://www.telegraphindia.com/1120415/jsp/7days/story_15375848.jsp#.WD0mFEvraSH |title=The Rs 1 crore boys |newspaper=The Telegraph |date=15-aprel 2016-yil |access-date=29-noyabr 2016-yil |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161017062433/http://www.telegraphindia.com/1120415/jsp/7days/story_15375848.jsp#.WD0mFEvraSH |archive-date=17-oktabr 2016-yil}}</ref> Keyinchalik [[JCT FC|JCT]]ga oʻtgan va u yerda 48ta oʻyinda 21ta gol urgan.<ref name=NFT>{{veb manbasi|sarlavha=Sunil Chhetri|url=http://www.national-football-teams.com/player/12944/Sunil_Chhetri.html|work=National-Football-Teams|kirish sanasi=21-avgust 2013-yil|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20130621060717/http://www.national-football-teams.com/player/12944/Sunil_Chhetri.html|arxiv-sana=21-iyun 2013-yil}}</ref> Sunil Dehlida 59-bor boʻlib oʻtgan Santosh kubogida Dehli jamoasi tarkibida harakat qildi. U ushbu turnirda 6 ta gol urdi, shu jumladan [[Gujarat football team|Gujarat]]ga qarshi oʻyinda xet-trik qayd etdi. Dehli chorak finalda Keralaga magʻlub boʻldi.<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Goal rush |pages=https://www.tribuneindia.com/2004/20041106/spr-trib.htm |work=The Tribune |url=https://www.tribuneindia.com/2004/20041106/spr-trib.htm}}</ref> U 2010-yilda [[Amerika Professional Futbol Ligasi]] jamoasi [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]] bilan shartnoma imzoladi.<ref name=MLSSigning>{{veb manbasi|familiya=Wiebe|ism=Andrew|sarlavha=Wizards sign Indian forward Chhetri|url=http://www.mlssoccer.com/news/article/wizards-sign-indian-forward-chhetri|work=Major League Soccer|qaralgan sana=21-avgust 2013-yil|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20131103213056/http://www.mlssoccer.com/news/article/wizards-sign-indian-forward-chhetri|arxiv-sana=3-noyabr 2013-yil|arxivsana=3-noyabr 2013-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131103213056/http://www.mlssoccer.com/news/article/wizards-sign-indian-forward-chhetri}}</ref> 2011-yilda Hindistonning I-ligasiga qaytdi, u yerda Chirag Yunayted va [[Mohun Bagan AC|Mohun Bagan]] jamoalarida oʻynadi. 2012—2013-yil mavsumida [[Lissabon]]da joylashgan Portugaliyaning [[Sporting (futbol klubi)]]ning zaxira jamoasida oʻynadi.<ref>{{yangiliklar manbasi|title=Sunil Chhetri joins Sporting Clube de Portugal 'B' side|url=http://ibnlive.in.com/news/sunil-chhetri-joins-sporting-clube-de-portugal-b-side/269478-5-220.html|publisher=IBN Live|date=21-avgust 2013-yil|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141023161140/http://ibnlive.in.com/news/sunil-chhetri-joins-sporting-clube-de-portugal-b-side/269478-5-220.html|archive-date=23-oktabr 2014-yil}}</ref> Chhetri Hindistonga [[2007-yilgi Neru kubogi|2007]], [[2009-yilgi Neru kubogi|2009]] va [[Neru kubogi|2012]] yillardagi [[Neru kubogi]], shuningdek, 2011, 2015 va 2021-yillardagi SAFF chempionatida gʻolib chiqishda yordam bergan. Shuningdek, u Hindistonga [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|2008 AFC Challenge Cup]]da gʻalaba qozonishda yordam berdi, bu esa ularga 27 yil ichida birinchi marta [[OFK Osiyo Kubogi]]ga yoʻllanma berdi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=AFC Challenge Cup '08: India Win The AFC Challenge Cup '08|url=http://www.goal.com/en/news/14/asia/2008/08/13/817451/afc-challenge-cup-08-india-win-the-afc-challenge-cup-08|work=Goal.com|kirish sanasi=21-avgust 2013-yil|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20160120112333/http://www.goal.com/en/news/14/asia/2008/08/13/817451/afc-challenge-cup-08-india-win-the-afc-challenge-cup-08|arxiv-sana=20-yanvar 2016-yil}}</ref> Chhetri, shuningdek, 2007, 2011, 2013, 2014, 2017 va 2018—2019-yillarda olti marta [[AIFF]] yilning eng yaxshi futbolchisi deb topilgan.<ref name=AIFFPOTY>{{veb manbasi|sarlavha=Sunil Chhetri named 2014 AIFF Player of the Year|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Sunil-Chhetri-named-2014-AIFF-Player-of-the-Year/articleshow/45661090.cms|work=[[The Times of India]]|sana=27-dekabr 2014-yil|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20141229074559/http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Sunil-Chhetri-named-2014-AIFF-Player-of-the-Year/articleshow/45661090.cms|arxiv-sana=29-dekabr 2014-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi |sarlavha=Sunil Chhetri named AIFF Player of Year for sixth time |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/sunil-chhetri-named-aiff-player-of-year-for-sixth-time/articleshow/70147982.cms |vebsayt=timesofindia.indiatimes.com |nashriyot=TOI |qaralgan sana=10-iyul 2019-yil |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20190722015403/https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/sunil-chhetri-named-aiff-player-of-year-for-sixth-time/articleshow/70147982.cms |arxiv-sana=22-iyul 2019-yil |url-status=live }}</ref> Chhetri 2011-yilda sportdagi yutugʻlari uchun [[Arjuna mukofoti]]ni, 2019-yilda Hindistonning toʻrtinchi eng yuqori fuqarolik mukofoti boʻlgan [[Padma Shri mukofoti]]ni oldi. 2021-yilda u Hindistonning sportdagi eng oliy mukofoti hisoblangan [[Khel Ratna mukofoti]]ni oldi va bu mukofotni olgan birinchi futbolchiga aylandi.<ref>{{veb manbasi|familiya=Desk|ism=India TV News|sana=2-noyabr 2021-yil|sarlavha=Manpreet Singh, Sunil Chhetri to get Khel Ratna {{!}} Hockey News — India TV|url=https://www.indiatvnews.com/sports/hockey/manpreet-added-to-khel-ratna-winners-sports-ministry-okays-35-arjuna-awardees-743441|kirish sanasi=2-noyabr 2021-yil|vebsayt=www.indiatvnews.com}}</ref> == Jamoalardagi faoliyati == === Mohun Bagan === Chhetri oʻzining professional futboldagi faoliyatini Nyu-Dehli Siti futbol klubida boshlagan<ref name=NFT />. Keyinchalik Milliy Futbol Ligasi vakili [[Mohun Bagan AC|Mohun Bagan]] bilan shartnoma imzoladi. Klubdagi birinchi mavsumi 2002—2003-yilgi mavsumda, Chhetri toʻrtta gol urdi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.rediff.com/sports/nflsco03.htm|title=7th National Football League – Leading Goal Scorers|publisher=Rediff|access-date=1-iyul 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090812114246/http://www.rediff.com/sports/nflsco03.htm|archive-date=12-avgust 2009-yil}}</ref> Mavsum soʻngida [[Mohun Bagan AC|Mohun Bagan]] jadvalda yettinchi oʻrinni egalladi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.rsssf.com/tablesi/india03.html#nfl1|title=India 2002/03|publisher=RSSSF|access-date=1-iyul 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090506050418/http://www.rsssf.com/tablesi/india03.html#nfl1|archive-date=6-may 2009-yil}}</ref> Keyingi mavsumda Chhetri ikkita gol urdi. Birinchisi Sporting Goaga qarshi oʻyinda, ikkinchisi [[Indian Bank Recreational Club|Indian Bank]]ga qarshi oʻyinda urildi. Mavsum oxirida [[Mohun Bagan AC|Mohun Bagan]] yana jadvalning pastki qismidan yaʼni toʻqqizinchi oʻrinni egalladi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.rsssf.com/tablesi/india04.html#nfl1|title=India 2003/04|publisher=RSSSF|access-date=1-iyul 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090609202906/http://www.rsssf.com/tablesi/india04.html#nfl1|archive-date=9-iyun 2009-yil}}</ref> 2004—2005-yilgi mavsumda Chhetri yana ikkita gol urdi; bu safar [[Mohun Bagan AC|Mohun Bagan]] ligada sakkizinchi oʻrinni egalladi va toʻplar nisbati boʻyicha Milliy futbol ligasida qoldi.<ref name="India 2004/05">{{yangiliklar manbasi|url=http://www.rsssf.com/tablesi/india05.html#nfl1|title=India 2004/05|publisher=RSSSF|access-date=1-iyul 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090609202911/http://www.rsssf.com/tablesi/india05.html#nfl1|archive-date=9-iyun 2009-yil}}</ref> === JCT === 2005-yilda Chhetri 2005—2006-yilgi mavsum uchun [[JCT FC|JCT]] bilan shartnoma imzoladi.<ref name=NFT /> Oʻsha mavsumda Chhetri uchta gol urdi. U Salgaokarga qarshi ikkita gol urdi, uchinchisi Sporting Goaga qarshi oʻyinda urildi. JCT oʻsha yili mavsumni oltinchi oʻrinda yakunladi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.rsssf.com/tablesi/india06.html#nfl1|title=India 2005/06|publisher=RSSSF|access-date=1-iyul 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131114172539/http://www.rsssf.com/tablesi/india06.html#nfl1|archive-date=14-noyabr 2013-yil}}</ref> Ayni paytda, Chhetri 61-Santosh kubogining guruh bosqichida Orissa va temiryoʻlchilarga qarshi oʻyinda Dehli uchun ikkita xet-trik qayd etdi.<ref name="61st Santosh Trophy">{{yangiliklar manbasi|url=http://old.indianfootball.com/seasons/2006-07st.html|title=61st Santosh Trophy|publisher=IndianFootball.com|access-date=7-iyul 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090813000716/http://old.indianfootball.com/seasons/2006-07st.html|archive-date=13-avgust 2009-yil}}</ref> Keyin, 2006—2007-yilgi mavsumda Chhetri [[JCT FC|JCT]] uchun ligada jami oʻn bitta gol urdi, mavsum yakunida klub Dempodan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.rediff.com/sports/nfl07.html|title=11th National Football League 2007|publisher=Rediff|access-date=1-iyul 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090809113049/http://www.rediff.com/sports/nfl07.html|archive-date=9-avgust 2009-yil}}</ref> Oʻsha mavsumdagi uning eng yaxshi oʻyinlari orasida sobiq klubi Mohun Bagan va Dempoga qarshi oʻyinlar boʻlib, u ikkala oʻyinda ham dubl qayd etgan, JCT ikkala oʻyinda mos ravishda 2:0 va 3:2 hisobida gʻalaba qozongan.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.rediff.com/sports/2007/jan/10nfl.htm|title=JCT shock Mohun Bagan|publisher=Rediff|date=10-yanvar 2007-yil|access-date=3-iyul 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090812114232/http://www.rediff.com/sports/2007/jan/10nfl.htm|archive-date=12-avgust 2009-yil}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.rediff.com/sports/2007/apr/12nfl.htm|title=Chetri brace gives JCT victory|publisher=Rediff|date=12-aprel 2007-yil|access-date=3-iyul 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090812114226/http://www.rediff.com/sports/2007/apr/12nfl.htm|archive-date=12-avgust 2009-yil}}</ref> Keyin, I-liganing birinchi mavsumida Chhetri yettita gol urdi, JCT mavsumni uchinchi oʻrinda yakunladi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.rsssf.com/tablesi/india08.html#nfl1|title=India 2007/08|publisher=RSSSF|access-date=3-iyul 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090609203908/http://www.rsssf.com/tablesi/india08.html#nfl1|archive-date=9-iyun 2009-yil}}</ref> Uning oʻsha mavsumdagi yagona dubli mavsumning soʻnggi oʻyinida Salgaokarga qarshi qayd etildi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.tribuneindia.com/2008/20080224/sports.htm#6|title=JCT crush Salgaocar, finish third|work=Tribune India|first=Anil|last=Datt|date=23-fevral 2008-yil|access-date=3-iyul 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090812060715/http://www.tribuneindia.com/2008/20080224/sports.htm#6|archive-date=12-avgust 2009-yil}}</ref> Oʻsha mavsumning oʻrtalarida, 2007-yil dekabr oyida Chhetri klubi hamda mamlakatidagi yaxshi oʻyinlari uchun 2007-yil uchun [[AIFF]] yilning eng yaxshi futbolchisi [[mukofot]]iga sazovor boʻldi.<ref name=AIFFPOTY /> ==== Chet eldan qiziqish ==== {{Quote box | width=30% | align=right | quote="Albatta, men [[David Villa]] kabi [[Yevropa]]da o'ynashni istardim va barchasi menga qayerdan taklif tushishiga bog'liq. Angliya, albatta, yaxshi bo'lardi va men muzokaralar o'tkazdim, lekin to'siqlar - ishlashga ruxsat berish cheklovlari."|source= <small>Sunil Chhetri ispaniyalik hujumchi bilan birga o'ynash uchun xorijga ketish istagini bildirdi. [[David Villa]].<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.goal.com/en/news/1263/india-south-central-asia/2008/10/09/903316/goalcom-special-sunil-chhetris-indian-diary|title=Sunil Chhetri's Indian Diary|publisher=Goal.com|date=9-oktabr 2008-yil|access-date=1-iyul 2009-yil|first=John|last=Duerden|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090813051651/http://www.goal.com/en/news/1263/india-south-central-asia/2008/10/09/903316/goalcom-special-sunil-chhetris-indian-diary|archive-date=13 August 2009|df=dmy-all}}</ref> </small> }} 2008-yilda bir qancha xorij klublaridan qiziqish boʻldi. Jumladan, [[Futbol boʻyicha Angliya birinchi ligasi]] vakili [[Leeds United FC]] hamda [[Portugaliya]] ikkinchi divizioni Liga de Honra vakili [[Grupo Desportivo Estoril Praia]] dan qiziqishlar boʻldi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.telegraphindia.com/1081012/jsp/sports/story_9956969.jsp|title=Report says Leeds keen on Chhetri|work=Telegraph India|date=12-oktabr 2008-yil|access-date=1-iyul 2009-yil|location=Calcutta, India|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090811075311/http://www.telegraphindia.com/1081012/jsp/sports/story_9956969.jsp|archive-date=11-avgust 2009-yil}}</ref> Ammo ushbu transferlar amalga oshmadi.<ref name="Chhetri on Leeds United radar">{{yangiliklar manbasi|url=http://economictimes.indiatimes.com/ET_Cetera/UK_soccer_club_interested_in_Indian_player/articleshow/3587373.cms|title=Chhetri on Leeds United radar|work=India Times|first=Marcus|last=Mergulhao|date=11-oktabr 2008-yil|access-date=29-iyun 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20081018195531/http://economictimes.indiatimes.com/ET_Cetera/UK_soccer_club_interested_in_Indian_player/articleshow/3587373.cms|archive-date=18-oktabr 2008-yil}}</ref> === East Bengal === 2008—2009-yilgi mavsum boshlanishidan oldin Chhetri I-ligadagi East Bengal bilan shartnoma imzoladi.<ref name=NFT /> U East Bengaldagi debyutida 2008-yil 26-sentabrda oʻyinning 28-daqiqasida Chirag Yunaytedga qarshi oʻyinda gol urdi va yakunda East Bengal 3:1 hisobida gʻalaba qozondi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.rsssf.com/tablesi/india09.html|title=India 2008/09|publisher=RSSSF|access-date=1-iyul 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090706220412/http://www.rsssf.com/tablesi/india09.html|archive-date=6-iyul 2009-yil}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.thaindian.com/newsportal/sports/east-bengal-begin-league-campaign-on-winning-note_100100581.html|title=East Bengal begin League campaign on winning note|publisher=Thaindian News|date=26-sentabr 2008-yil|access-date=1-iyul 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090811075314/http://www.thaindian.com/newsportal/sports/east-bengal-begin-league-campaign-on-winning-note_100100581.html|archive-date=11-avgust 2009-yil}}</ref> Keyin Chhetri Federatsiya kubogida East Bengal uchun muhim gollarni urdi va musobaqa davomida u oʻzining sobiq klubi JCT darvozasiga ham gol urdi, bu esa East Bengalning yarim finalga yoʻllanmani qoʻlga kiritishiga olib keldi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.rediff.com/sports/2008/dec/13fed-cup-chhetri-helps-east-bengal-beat-jct.htm|title=Chettri strike hands East Bengal win over JCT|publisher=Rediff|date=13-dekabr 2008-yil|access-date=3-iyul 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090812114241/http://www.rediff.com/sports/2008/dec/13fed-cup-chhetri-helps-east-bengal-beat-jct.htm|archive-date=12-avgust 2009-yil}}</ref> Yarim final oʻyinida East Bengaliya azaliy raqiblari va Sunilning yana bir sobiq klubi Moxun Baganga qarshi maydonga tushdi va [[Penalti|penaltilar seriyasi]]da magʻlubiyatga uchradi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Sangram stars as Mohun Bagan beat East Bengal to enter Fed Cup Final|url=http://mohun-bagan.blogspot.com/2008/12/sangram-stars-as-mohun-bagan-beat-east.html|work=Mohun Bagan AC|sana=18-dekabr 2008-yil|qaralgan sana=21-avgust 2013-yil|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20140306214714/http://mohun-bagan.blogspot.com/2008/12/sangram-stars-as-mohun-bagan-beat-east.html|arxiv-sana=6-mart 2014-yil}}</ref> Mavsum davomida unga MLS dan boʻlgan takliflarni rad etdi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2009/01/12/1056482/indian-players-for-mls|title=Indian Players For MLS?|publisher=Goal.com|date=12-yanvar 2009-yil|access-date=1-iyul 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090811161712/http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2009/01/12/1056482/indian-players-for-mls|archive-date=11-avgust 2009-yil}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.indianexpress.com/news/coventry-calling-for-sunil-chhetri/414151/|title=Coventry calling for Sunil Chhetri|work=The Indian Express|date=23-yanvar 2009-yil|access-date=29-iyun 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090812053054/http://www.indianexpress.com/news/coventry-calling-for-sunil-chhetri/414151/|archive-date=12-avgust 2009-yil}}</ref> === Dempo === East Bengal bilan shartnomasi tugagach, 2009-yilda Chhetri Dempo bilan ikki yillik shartnoma imzoladi<ref name=HT2012>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?sectionName=RSSFeed-Sport&id=fe7f22ac-c123-4669-ac98-c389d49598e3&Headline=Two-year+Dempo+deal+for+Chhetri|title=Two-year Dempo deal for Chhetri|work=Hindustan Times|date=22-may 2009-yil|access-date=30-iyun 2009-yil|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090812054503/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?sectionName=RSSFeed-Sport&id=fe7f22ac-c123-4669-ac98-c389d49598e3&Headline=Two-year+Dempo+deal+for+Chhetri|archive-date=12-avgust 2009-yil}}</ref> va shartnoma bandlarida kelajakda agar Sunil xohlasa xorijda sinovlar uchun chet el klublari bilan [[shartnoma]] imzolashi mumkinligi keltirilib oʻtilgan.<ref name=HT2012 /> ==== Chet eldan qiziqish ==== 2009-yil 7-avgustda Shotlandiya Premer-ligasi vakili [[Celtic F.C.]] Chhetri bilan shartnoma imzolash niyatida ekani xabar qilindi.<ref name=Celtic>{{yangiliklar manbasi|url=http://m.goal.com/art_1426487.Celtic-Scouts-Monitor-Chhetri-Trials-Seem-Unlikely?SID=69ef43f244100b5f008c685ced8b6694|archive-url=https://archive.today/20120524225543/http://m.goal.com/art_1426487.Celtic-Scouts-Monitor-Chhetri-Trials-Seem-Unlikely?SID=69ef43f244100b5f008c685ced8b6694|url-status=dead|archive-date=24-may 2012-yil|title=Celtic scouts monitor Chhetri|publisher=Goal.com|date=7-avgust 2009-yil|access-date=7-avgust 2009-yil|first=Rahul|last=Bali}}</ref> Shotlandiya klubi Segunda B divizioni vakili Santboya bilan mavsumoldi oʻyinida Chhetrini tomosha qilgan edi.<ref name=Celtic /> Chhetrining agenti Yogesh Joshining soʻzlaridan iqtibos keltirildi: „Men [[Celtic F.C.]] fikr-mulohazalarini kutyapman, uni dushanba kuni bosh skaut tomonidan kuzatilgan, keyin boshqa skaut oʻyinni tomosha qilish uchun kelgan, natijani bilganimda sizlarga xabar beraman.“<ref name=Celtic /> Keyin 2009-yil 30-avgustda Hindustan Times gazetasi Chhetri Angliya Futbol Ligasi chempionship ishtirokchisi Kuinz Park Reynjers bilan uch yillik shartnoma imzolagani, ammo [[Birlashgan Qirollik|Britaniya hukumati]] uning faoliyatiga ruxsat bermaganini eʼlon qildi.<ref name=HT9000>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.hindustantimes.com/News/football/Chhetri-denied-UK-work-permit/Article1-448425.aspx|archive-url=https://archive.today/20130125122223/http://www.hindustantimes.com/News/football/Chhetri-denied-UK-work-permit/Article1-448425.aspx|url-status=dead|archive-date=25-yanvar 2013-yil|title=Chhetri denied UK work permit|work=Hindustan Times|date=30-avgust 2009-yil|access-date=10-sentabr 2009-yil}}</ref> Hindiston futbol oʻyinchilari assotsiatsiyasining rasmiy saytidagi maqolaga koʻra, Chhetriga futbol faoliyati uchun ruxsat berilmagan, chunki [[Hindiston]] [[FIFA]] reytingida kuchli 70 talikka kirmagan. Biroq, Chhetri ijobiy fikrda boʻlib qoldi: „Ammo bu dunyoning oxiri emas. Men hali ham oʻz mamlakatim va juda qoʻllab-quvvatlagan Dempo klubim uchun koʻp mehnat qilishda davom etaman.“<ref name=HT9000 /> === FC Kansas City === 2010-yil 24-martda Chhetri [[MLS]] vakili [[FC Kansas City]] jamoasi bilan rasman shartnoma imzoladi<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.goal.com/en-india/news/222/transfer-zone/2010/03/24/1846658/sunil-chhetri-off-to-usa-to-fulfill-his-kansas-dream|title=Sunil Chhetri Off To USA To Fulfill His Kansas Dream|publisher=Goal.com|date=24-mart 2010-yil|access-date=27-mart 2010-yil|first=Rahul|last=Bali|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100326093649/http://www.goal.com/en-india/news/222/transfer-zone/2010/03/24/1846658/sunil-chhetri-off-to-usa-to-fulfill-his-kansas-dream|archive-date=26-mart 2010-yil}}</ref> va Janubiy Osiyodan tashqarida oʻynagan uchinchi hindistonlik va MLSda oʻynagan birinchi hindistonlik boʻldi.<ref name=MLSSigning /> „Sehrgarlar“ bosh murabbiyi Piter Vermesning soʻzlaridan iqtibos keltirildi: „Bizga Sunilning bir jihati yoqadi, u ayyor oʻyinchi. Texnik jihatdan u juda oʻtkir va hujumga moyil, yaxshi yigit“<ref name=MLSSigning /> 2010-yilning 14-aprelida Chhetri [[AQSh Ochiq Kubogi]] saralash bosqichi doirasida [[Kolorado Rapids]] ga qarshi oʻyinda „Sehrgarlar“ safida debyut qildi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Sunil Chhetri Makes Kansas City Debut|url=http://www.sportingkc.com/news/2010/04/sunil-chhetri-makes-kansas-city-debut|work=Sporting Kansas City|qaralgan sana=21-avgust 2013-yil|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20140225035729/http://www.sportingkc.com/news/2010/04/sunil-chhetri-makes-kansas-city-debut|arxiv-sana=25-fevral 2014-yil|qaralgan sana=9-iyul 2022-yil|arxivsana=25-fevral 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140225035729/http://www.sportingkc.com/news/2010/04/sunil-chhetri-makes-kansas-city-debut}}</ref> Keyin, 2010-yilning 23-iyulida, Chhetri [[Manchester United F.C.]] ga qarshi mavsum oʻrtasida oʻrtoqlik oʻyinida maydonga tushishi eʼlon qilindi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.mlssoccer.com/news/article/frustrated-determined-chhetri-see-time-vs-man-utd|title=Frustrated but determined, Chhetri to see time vs. Man Utd|publisher=MLSsoccer.com|date=23-iyul 2010-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100724230611/http://www.mlssoccer.com/news/article/frustrated-determined-chhetri-see-time-vs-man-utd|archive-date=24-iyul 2010-yil}}</ref> Biroq bu bahslarga sabab boʻldi, chunki u hali liga oʻyinini oʻtkazmagan edi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.goal.com/en-us/news/1110/major-league-soccer/2010/07/23/2038205/comment-are-kansas-city-wizards-playing-sunil-chhetri>|title=Are Kansas City Wizards Playing Sunil Chhetri Against Manchester United As A PR Exercise?|publisher=Goal.com|date=23-iyul 2010-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180611022645/http://www.goal.com/en-us/news/1110/major-league-soccer/2010/07/23/2038205/comment-are-kansas-city-wizards-playing-sunil-chhetri%3E|archive-date=11-iyun 2018-yil}}</ref> 2010-yilning 25-iyulida Chhetri [[Manchester United F.C.]] ga qarshi 69-daqiqada Teal Banberining oʻrniga maydonga tushdi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Press Release: Wizards beat Man United|url=http://www.sportingkc.com/news/2010/07/press-release-wizards-beat-man-united|work=Sporting Kansas City|qaralgan sana=21-avgust 2013-yil|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20131225233350/http://www.sportingkc.com/news/2010/07/press-release-wizards-beat-man-united|arxiv-sana=25-dekabr 2013-yil|qaralgan sana=9-iyul 2022-yil|arxivsana=25-dekabr 2013-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131225233350/http://www.sportingkc.com/news/2010/07/press-release-wizards-beat-man-united}}</ref> === Chirag United === 2011-yilning 10-fevralida Chirag United 2010—2011-yilgi I-Liga mavsumining qolgan qismi uchun Sunil Chhetri bilan shartnoma imzoladi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=I-League: Indian National Team Striker Sunil Chhetri Signs For Chirag United|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2011/02/10/2347011/i-league-indian-national-team-striker-sunil-chhetri-signs|work=Goal.com|kirish sanasi=21-avgust 2013-yil|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20140502061932/http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2011/02/10/2347011/i-league-indian-national-team-striker-sunil-chhetri-signs|arxiv-sana=2-may 2014-yil}}</ref> 2011-yilning 3-aprelida Chhetri [[Chirag United]] safidagi ilk golini Dempoga qarshi oʻyinda urdi, ammo Dempo oʻyinda 4:2 hisobida gʻalaba qozondi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=PRAYAG UNITED VS. DEMPO 2 – 4|url=https://int.soccerway.com/matches/2011/04/03/india/i-league/chirag-united-sc/dempo-sports-club/1044889/|work=Soccerway|kirish sanasi=21-avgust 2013-yil|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20180611022645/https://int.soccerway.com/matches/2011/04/03/india/i-league/chirag-united-sc/dempo-sports-club/1044889/|arxiv-sana=11-iyun 2018-yil}}</ref> === Mohun Bagan === 2011-yil 22-iyulda I-Liga klubi Mohun Bagan tomonidan Chhetri klub bilan bir yillik shartnoma imzolagani haqida eʼlon qilindi.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2011/07/23/2586796/i-league-sunil-chhetri-returns-to-former-club-mohun-bagan |sarlavha=I-League: Sunil Chhetri Returns To Former Club Mohun Bagan For A Year |nashriyot=Goal.com |qaralgan sana=29-avgust 2012-yil |url-status=live |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20121015225802/http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2011/07/23/2586796/i-league-sunil-chhetri-returns-to-former-club-mohun-bagan |arxiv-sana=15-oktabr 2012-yil}}</ref> === Sporting CP B === 2012-yilning 4-iyulida Chhetri [[Sporting CP]] bilan ikki yillik shartnoma imzolagani va ularning zaxira jamoasida oʻynashi haqida xabar berildi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://ibnlive.in.com/news/chhetri-joins-sporting-clube-de-portugal-b-side/269478-5-21.html|title=Sunil Chhetri joins Sporting Clube de Portugal 'B' side|publisher=CNN IBN Live|access-date=5-iyul 2012-yil|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120707010757/http://ibnlive.in.com/news/chhetri-joins-sporting-clube-de-portugal-b-side/269478-5-21.html|archive-date=7-iyul 2012-yil}}</ref> Keyin u Segunda Liga doirasida Freamundega qarshi oʻyinda jamoa uchun debyut qildi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Sunil Chhetri makes his debut for Sporting Lisbon|url=http://sports.ndtv.com/football/news/197280-sunil-chhetri-makes-his-debut-for-sporting-lisbon|work=NDTV|kirish sanasi=21-avgust 2013-yil|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20151114102726/http://sports.ndtv.com/football/news/197280-sunil-chhetri-makes-his-debut-for-sporting-lisbon|arxiv-sana=14-noyabr 2015-yil|arxivsana=14-noyabr 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20151114102726/http://sports.ndtv.com/football/news/197280-sunil-chhetri-makes-his-debut-for-sporting-lisbon}}</ref> ==== Churchill Brothers ijarada ==== 2013-yilning 13-fevralida Chhetri koʻproq oʻyin amaliyoti olish uchun I-ligadagi [[Churchill Brothers FC Goa|Churchill Brothers]] jamoasiga mavsumning qolgan qismida ijarada oʻynashi eʼlon qilindi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Press Release|url=http://www.sporting.pt/English/News/newsfut_eng_futsunilloan_130213_106531.asp|work=Sporting Clube de Portugal|qaralgan sana=21-avgust 2013-yil|url-status=dead|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20131227223125/http://www.sporting.pt/English/News/newsfut_eng_futsunilloan_130213_106531.asp|arxiv-sana=27-dekabr 2013-yil|arxivsana=27-dekabr 2013-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131227223125/http://www.sporting.pt/English/News/newsfut_eng_futsunilloan_130213_106531.asp}}</ref> U 2013-yilning 26-fevralida 2013-yilgi OFK kubogida Kitchiga qarshi oʻyinda [[Churchill Brothers FC Goa|Churchill Brothers]] safida debyut qildi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=KITCHEE VS. CHURCHILL BROTHERS 3 – 0|url=https://int.soccerway.com/matches/2013/02/26/asia/afc-cup/kitchee-fc/churchill-brothers-sc/1419258/|work=Soccerway|kirish sanasi=21-avgust 2013-yil|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20130411041323/http://int.soccerway.com/matches/2013/02/26/asia/afc-cup/kitchee-fc/churchill-brothers-sc/1419258/|arxiv-sana=11-aprel 2013-yil}}</ref> Keyin u 2013-yil 12-mart kuni Semen Padangga qarshi navbatdagi oʻyinda [[Churchill Brothers FC Goa|Churchill Brothers]] uchun birinchi golini kiritdi va u oʻyin 2:2 hisobida yakuniga yetdi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=CHURCHILL BROTHERS VS. SEMEN 2 – 2|url=https://int.soccerway.com/matches/2013/03/12/asia/afc-cup/churchill-brothers-sc/ps-semen-padang/1419261/|work=Soccerway|kirish sanasi=21-avgust 2013-yil|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20130617065145/http://int.soccerway.com/matches/2013/03/12/asia/afc-cup/churchill-brothers-sc/ps-semen-padang/1419261/|arxiv-sana=17-iyun 2013-yil}}</ref> Mavsum tugagandan soʻng, Chhetri sakkizta oʻyinda toʻrtta gol urdi, [[Churchill Brothers FC Goa|Churchill Brothers]]ga ikkinchi marta I-liga chempionligiga yordam berdi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Churchill Brothers are I-League champions 2012–13|url=http://sports.ndtv.com/football/news/207430-churchill-brothers-are-i-league-champions-2012-13|work=NDTV|kirish sanasi=21-avgust 2013-yil|url-status=dead|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20130510160724/http://sports.ndtv.com/football/news/207430-churchill-brothers-are-i-league-champions-2012-13|arxiv-sana=10-may 2013-yil|arxivsana=10-may 2013-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130510160724/http://sports.ndtv.com/football/news/207430-churchill-brothers-are-i-league-champions-2012-13}}</ref> === Bengaluru === ==== 2013-2014 ==== 2013-yilning 19-iyulida, [[Sporting CP]] dan ozod etilganidan soʻng, Chhetri 2013—2014-yilgi mavsumi uchun toʻgʻridan-toʻgʻri I-liganing Bengaluru FC jamoasi bilan shartnoma imzoladi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=JSW Sports sign National Team Captain Sunil Chhetri|url=http://www.the-aiff.com/news-center-details.htm?id=5070|work=The All India Football Federation|qaralgan sana=21-avgust 2013-yil|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20130921054904/http://www.the-aiff.com/news-center-details.htm?id=5070|arxiv-sana=21-sentabr 2013-yil}}</ref> U klubdagi debyutini 2013-yilning 22-sentabrida Mohun Baganga qarshi oʻyinda oʻtkazdi. Oʻyinda u 46-daqiqada [[Beikhokhei Beingaichho]] ning oʻrniga maydonga tushdi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=BENGALURU VS. MOHUN BAGAN 1 – 1|url=https://int.soccerway.com/matches/2013/09/22/india/i-league/bengaluru/mohun-bagan-ac/1585279/|work=Soccerway|kirish sanasi=12-oktabr 2013-yil|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20131015113729/http://int.soccerway.com/matches/2013/09/22/india/i-league/bengaluru/mohun-bagan-ac/1585279/|arxiv-sana=15-oktabr 2013-yil}}</ref> Chhetri Rangdajied Unitedga qarshi 67-daqiqada birinchi golini kiritdi va Bengaluru FC 3:0 hisobida gʻalaba qozondi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=BENGALURU VS. RANGDAJIED UNITED 3 – 0|url=https://int.soccerway.com/matches/2013/09/29/india/i-league/bengaluru/arhima-club/1585286/|work=Soccerway|kirish sanasi=12-oktabr 2013-yil|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20131103000305/http://int.soccerway.com/matches/2013/09/29/india/i-league/bengaluru/arhima-club/1585286/|arxiv-sana=3-noyabr 2013-yil}}</ref> Noyabrgacha u Bengaluru FC uchun boshqa gol ura olmadi, Mumbayga qarshi oʻyinda Chhetri 57-daqiqada penaltidan gol urdi, Bengaluru FC 2:2 hisobida durang oʻynadi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=MUMBAI VS. BENGALURU 2 – 2|url=https://int.soccerway.com/matches/2013/11/02/india/i-league/mumbai-fc/bengaluru/1585329/?ICID=PL_MS_04|work=Soccerway|kirish sanasi=16-noyabr 2013-yil|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20180611022645/https://int.soccerway.com/matches/2013/11/02/india/i-league/mumbai-fc/bengaluru/1585329/?ICID=PL_MS_04|arxiv-sana=11-iyun 2018-yil}}</ref> Keyin u mavsumdagi ilk dublini 2013-yilning 1-dekabrida Shillong Lajongga qarshi oʻyinda kiritdi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=BENGALURU VS. SHILLONG LAJONG 2 – 1|url=https://int.soccerway.com/matches/2013/12/01/india/i-league/bengaluru/lajong-sc/1585356/?ICID=PL_MS_08|work=Soccerway|kirish sanasi=1-dekabr 2013-yil|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20180611022644/https://int.soccerway.com/matches/2013/12/01/india/i-league/bengaluru/lajong-sc/1585356/?ICID=PL_MS_08|arxiv-sana=11-iyun 2018-yil}}</ref> Keyingi oʻyinda sobiq klubi Cherchill Brothersga Chhetri yana bir dubl qayd etdi, Bengaluru FC 3:1 hisobida gʻalaba qozondi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Bengaluru FC beat Churchill, extend lead at top|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-06/i-league/44862929_1_bengaluru-fc-churchill-brothers-sunil-chhetri|work=[[The Times of India]]|qaralgan sana=8-dekabr 2013-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20131214082234/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-06/i-league/44862929_1_bengaluru-fc-churchill-brothers-sunil-chhetri|arxiv-sana=2013-12-14|url-status=dead|archive-date=2013-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214082234/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-12-06/i-league/44862929_1_bengaluru-fc-churchill-brothers-sunil-chhetri}}</ref> Chhetri Bengaluru uchun mavsumning birinchi yarmini Salgaokar darvozasiga penaltidan urgan gol bilan yakunladi, bu mavsumdagi toʻqqizinchisi boʻlib, Bengaluru FC jamoasi 2:1 hisobidagi gʻalabaga erishdi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=I-league: Bengaluru FC beat Salgaocar FC 2–1 through penalties|url=http://sports.ndtv.com/football/news/218552-i-league-bengaluru-fc-beat-salgaocar-fc-2-1-through-penalties|work=NDTV Sports|qaralgan sana=22-dekabr 2013-yil|url-status=dead|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20131226023500/http://sports.ndtv.com/football/news/218552-i-league-bengaluru-fc-beat-salgaocar-fc-2-1-through-penalties|arxiv-sana=26-dekabr 2013-yil|qaralgan sana=9-iyul 2022-yil|arxivsana=26-dekabr 2013-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131226023500/http://sports.ndtv.com/football/news/218552-i-league-bengaluru-fc-beat-salgaocar-fc-2-1-through-penalties}}</ref> 2014-yil 15-yanvarda Bengaluru FC 5:3 hisobida gʻalaba qozonganida u Federatsiya kubogi doirasida Sporting Goa bilan oʻyinda jamoalar safida yana bir gol urdi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Federation Cup: Bengaluru FC register 5–3 win over Sporting Clube de Goa|url=http://sports.ndtv.com/football/news/219537-federation-cup-bengaluru-fc-register-5-3-win-over-sporting-clube-de-goa|work=NDTV Sport|qaralgan sana=16-fevral 2014-yil|url-status=dead|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20140118112232/http://sports.ndtv.com/football/news/219537-federation-cup-bengaluru-fc-register-5-3-win-over-sporting-clube-de-goa|arxiv-sana=18-yanvar 2014-yil|arxivsana=18-yanvar 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140118112232/http://sports.ndtv.com/football/news/219537-federation-cup-bengaluru-fc-register-5-3-win-over-sporting-clube-de-goa}}</ref> Mavsumda 23 ta oʻyinda 14 ta gol va 7 ta golli uzatma bilan Chhetri Bengaluru FKdagi debyut mavsumida I-Ligadagi birinchi chempionlikni qoʻlga kiritdi. ==== 2014-2015 ==== Chhetri 2014-yil Durand kubogida mavsumni boshladi, uch marta oʻynadi va gol urdi, ammo yarim finalda Salgaokarga qarshi oʻyinda magʻlub boʻldi. Chhetri oʻz jamoasining 2014—2015-yilgi Federatsiya Kubogidagi birinchi oʻyinida Salgaokarga qarshi oʻyinda dubl qayd etdi va yakunda 3:2 hisobida jamoasi foydasiga hal boʻldi. Chhetri kubokning guruh bosqichining soʻnggi oʻyinida Punaga qarshi oʻyinda yana bir dubl qayd etib, bitta ochiq oʻyinda va bitta penaltidan gol urdi va shu tariqa jamoasini yarim finalga olib chiqdi. U Sporting Goaga qarshi yarim finalda oʻz formasini saqlab qoldi va Shon Runining birinchi goliga assistentlik qildi va jamoasi 3:0 hisobida gʻalaba qozondi. Chhetri finalda turnirdagi 6-golini urdi va shu tariqa jamoasi 2014—2015-yilgi Federatsiya kubogida gʻalaba qozonishga yordam berdi. Sunil 2014—2015-yilgi mavsumdagi ilk golini 7-turda Mohun Bagan darvozasiga [[Eugeneson Lyngdoh]] ning uzatmasidan kiritdi, ammo jamoasi yakunda 4:1 hisobida magʻlub boʻldi.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.goal.com/en-india/match/mohun-bagan-vs-bengaluru/1980999/report|sarlavha=Mohun Bagan 4 – 1 Bengaluru Match report – 20/02/15 I-League – Goal.com|work=goal.com|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20150222012122/http://www.goal.com/en-india/match/mohun-bagan-vs-bengaluru/1980999/report|arxiv-sana=22-fevral 2015-yil}}</ref> === Mumbai City === Chhetri 2015-yilgi Hindiston Superligasi vaqtida Mumbai City tomonidan ₹ 1,2 crores evaziga sotib olindi.<ref>{{yangiliklar manbasi |url=http://www.thehindu.com/sport/football/indian-super-league-2015-auctions-sunil-chetri-goes-to-mumbai-city-fc-for-rs-120-crores/article7407272.ece |title=Sunil Chetri goes to Mumbai City FC for Rs 1.20 crore |newspaper=The Hindu |date=10-iyul 2015-yil |access-date=28-oktabr 2015-yil |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180611022644/http://www.thehindu.com/sport/football/indian-super-league-2015-auctions-sunil-chetri-goes-to-mumbai-city-fc-for-rs-120-crores/article7407272.ece |archive-date=11-iyun 2018-yil|last1=Marar |first1=Nandakumar }}</ref> U terma jamoadagi majburiyatlari tufayli 2015-yilgi Hindiston Superligasi mavsumida jamoasining birinchi va ikkinchi davra oʻyinlarini oʻtkazib yubordi, [[FIFA Jahon chempionati 2018 saralash bosqichi (AFC)|JCh-2018 saralashi]]ning „D“ guruhida Turkmaniston va Ummonga qarshi oʻynadi. Terma jamoa safidan qaytgach [[Chennaiyin]] ga qarshi oʻyinda 2:0 hisobida magʻlub boʻldi.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.indiansuperleague.com/mumbai-city-fc/news/2540-mendoza-brace-helps-chennai-register-second-win |sarlavha=Mendoza brace helps Chennai register second win |qaralgan sana=28-oktabr 2015-yil |url-status=live |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20151018021306/http://www.indiansuperleague.com/mumbai-city-fc/news/2540-mendoza-brace-helps-chennai-register-second-win |arxiv-sana=18-oktabr 2015-yil |arxivsana=2015-10-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20151018021306/http://www.indiansuperleague.com/mumbai-city-fc/news/2540-mendoza-brace-helps-chennai-register-second-win }}</ref> U mavsumdagi ikkinchi oʻyinida [[Roberto Carlos (futbolchi)|Roberto Carlos]] ga qarshi „Dehli Dinamos“ jamoasini 2:0 hisobida magʻlub etdi va oʻyinda gol urishga erishdi.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.indiansuperleague.com/news/2615-chhetri-brace-leads-mumbai-to-first-win |sarlavha=Chhetri brace leads Mumbai to first win |qaralgan sana=28-oktabr 2015-yil |url-status=live |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20151024020800/http://www.indiansuperleague.com/news/2615-chhetri-brace-leads-mumbai-to-first-win |arxiv-sana=24-oktabr 2015-yil |arxivsana=2015-10-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20151024020800/http://www.indiansuperleague.com/news/2615-chhetri-brace-leads-mumbai-to-first-win }}</ref> Mumbai Cityda 2018-yilgacha eng yaxshi toʻpurar boʻldi. Orolliklar bilan ikki mavsumdan soʻng, u 2017-yilda eng koʻp maosh oluvchi hindistonlik futbolchiga aylangan uch yillik shartnoma imzoladi. === Bengaluruga qaytish === ==== 2015-2016 ==== Chhetri 2015-2016 I-liga mavsumi uchun Bengaluruga ijaraga berildi va u yerda ligada 5 marta gol urdi va shu tariqa jamoasiga uch yil ichida ikkinchi marta liga chempionligini qoʻlga kiritishiga yordam berdi. U shuningdek, OFK kubogi-2016da „Kitchi“ga qarshi 1/8 final oʻyinida ikkita gol urib, jamoasining mehmonda 2:3 hisobida gʻalaba qozonishiga yordam berdi. Bu Bengaluru uchun birinchi marta turnirning chorak finaliga chiqishi edi.<ref>{{veb manbasi |url=https://int.soccerway.com/players/sunil-chhetri/64395/ |sarlavha=India - S. Chhetri - Profile with news, career statistics and history - Soccerway |qaralgan sana=11-mart 2018-yil |url-status=live |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20180312160323/https://int.soccerway.com/players/sunil-chhetri/64395/ |arxiv-sana=12-mart 2018-yil}}</ref> ==== 2016-2017 ==== 2016-yil 9-iyunda Bengaluru Chhetri klub bilan bir yillik shartnoma imzolaganini eʼlon qildi va shu tariqa [[Mumbay]] Citydan klubga egalik huquqini qaytarib oldi.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.bengalurufc.com/chhetri-pens-new-deal-with-bengaluru-fc/ |sarlavha=Archived copy |qaralgan sana=10-iyun 2016-yil |url-status=live |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20160612210650/http://www.bengalurufc.com/chhetri-pens-new-deal-with-bengaluru-fc/ |arxiv-sana=12-iyun 2016-yil |arxivsana=2016-06-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160612210650/http://www.bengalurufc.com/chhetri-pens-new-deal-with-bengaluru-fc/ }}</ref> Bengaluru 2016-yilgi OFK kubogi yarim finalida Bengaluruda [[Johor Darul Ta'zim]] ni magʻlub etib, finalga yoʻllanma oldi. Finalda Bengaluru 1:0 hisobida magʻlub boʻldi. ==== 2017-hozir ==== U Hindiston Superligasining 2017—2018-yilgi mavsumida klub uchun 14 ta gol urdi va liganing eng yaxshi hind toʻpurari boʻldi. U shuningdek, Bengaluru uchun ligada ikkinchi toʻpurar boʻldi va Liga Qahramoni unvonini qoʻlga kiritdi.<ref>{{veb manbasi |url=https://www.olympicchannel.com/en/stories/features/detail/indian-football-player-sunil-chhetri-isl-top-goal-scorer-indian-super-league/ |sarlavha=Sunil Chhetri: The Indian goal machine in the ISL |work=Olympic Channel |qaralgan sana=6-dekabr 2020-yil |sana=8-noyabr 2020-yil |arxiv-sana=2-dekabr 2020-yil |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20201202225019/https://www.olympicchannel.com/en/stories/features/detail/indian-football-player-sunil-chhetri-isl-top-goal-scorer-indian-super-league/ |url-status=live }}</ref> 2018-yilda Chhetri Bengaluru FC bilan Hindiston Superkubogini qoʻlga kiritdi. 9 gol bilan u Hindiston Superligasida 2018—2019-yilgi mavsumida Bengaluru uchun eng yaxshi toʻpurar boʻldi va 2018-2019 Hindiston Superligasi chempionligini qoʻlga kiritishga yordam berdi. Chhetri 2019—2020-yilgi mavsumda Bengaluruning eng yaxshi toʻpurari boʻldi. 2020—2021-yilgi mavsumda u sakkizta gol urdi va shu tariqa ketma-ket uch mavsumda Bengaluru uchun eng yaxshi toʻpurarga aylandi. 2021-yil 15-fevralda Chhetri Bengaluru FC tarkibida 200 ta oʻyin oʻtkazgan birinchi futbolchi boʻldi.<ref>{{veb manbasi|familiya=Moulee|ism=Chandra|sana=15-fevral 2021-yil|sarlavha=ISL 2020–21: Sunil Chhetri set to play 200th match for Bengaluru FC|url=https://www.insidesport.co/isl-2020-21-sunil-chhetri-set-to-play-200th-match-for-bengaluru-fc/|kirish sanasi=15-fevral 2021-yil|vebsayt=InsideSport|til=en-gb|arxiv-sana=4-iyul 2021-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210704180727/https://www.insidesport.co/isl-2020-21-sunil-chhetri-set-to-play-200th-match-for-bengaluru-fc/|url-status=live|qaralgan sana=2022-07-09|arxivsana=2021-07-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210704180727/https://www.insidesport.co/isl-2020-21-sunil-chhetri-set-to-play-200th-match-for-bengaluru-fc/}}</ref> U 2021-yil 25-fevral kuni Hindiston Superligasining 2020-21-yilgi mavsumida Jamshedpurga qarshi oʻyinda Bengaluru FC uchun oʻzining 100-golini kiritdi.<ref>{{veb manbasi|familiya=Sportstar|ism=Team|sarlavha=ISL 2020–21 news: Sunil Chhetri scores his 100th goal for Bengaluru FC|url=https://sportstar.thehindu.com/football/isl/isl-news/isl-2020-21-news-sunil-chhetri-100-bengaluru-fc-goals-vs-jamshedpur-fc-jfc-vs-bfc-indian-football-news/article33894557.ece|kirish sanasi=28-fevral 2021-yil|vebsayt=Sportstar|til=inglizcha|arxiv-sana=4-iyul 2021-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210704180727/https://sportstar.thehindu.com/football/isl/isl-news/isl-2020-21-news-sunil-chhetri-100-bengaluru-fc-goals-vs-jamshedpur-fc-jfc-vs-bfc-indian-football-news/article33894557.ece|url-status=live}}</ref> 20-iyun kuni Chhetri ikki yillik shartnomani 2023-yilgacha uzaytirgani maʼlum boʻldi.<ref>{{veb manbasi|muallif=Scroll Staff|sarlavha=Sunil Chhetri extends his stay at Bengaluru FC for two more years|url=https://footballexpress.in/isl-sunil-chhetri-extends-his-stay-at-bengaluru-fc-for-three-more-years/|kirish sanasi=24-iyun 2021-yil|vebsayt=Football Express|sana=24-iyun 2021-yil|til=inglizcha|arxiv-sana=4-iyul 2021-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210704180727/https://footballexpress.in/isl-sunil-chhetri-extends-his-stay-at-bengaluru-fc-for-three-more-years/|url-status=live|qaralgan sana=2022-07-09|arxivsana=2021-07-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210704180727/https://footballexpress.in/isl-sunil-chhetri-extends-his-stay-at-bengaluru-fc-for-three-more-years/}}</ref> == Xalqaro martaba == 2004-yil 30-martda Chhetri [[Hindiston U-20 futbol]] jamoasi uchun 2004-yilda Pokistonda boʻlib oʻtgan [[Janubiy Osiyo o'yinlaridagi futbol|Janubiy Osiyo oʻyinlari]]da [[Pokiston U-23]] terma jamoasi ustidan 1:0 hisobida gʻalaba qozongan holda oʻzining birinchi oʻyinini oʻtkazdi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.indianexpress.com/oldStory/43834/|title=Young side for Pakistan SAF Games|work=The Indian Express|first=Micky|last=Aigner|date=27-mart 2004-yil|access-date=30-iyun 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090812053105/http://www.indianexpress.com/oldStory/43834/|archive-date=12-avgust 2009-yil}}</ref> 2004-yil 3-aprelda Chhetri [[Hindiston U-20]] terma jamoasi bilan [[Butan U-23]] jamoasiga qarshi oʻyinda 4-1 hisobida gʻalaba qozondi va 2 marotaba raqib darvozasini aniq nishonga oldi.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.indianfootball.de/specials/india/indianteam/2004safgames.html|sarlavha=The Indian U20 Team at the 2004 Islamabad SAF Games|work=indianfootball.de|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20160304002616/http://www.indianfootball.de/specials/india/indianteam/2004safgames.html|arxiv-sana=4-mart 2016-yil}}</ref> 2005-yil 12-iyunda Sunil Hindiston milliy futbol terma jamoasi safida [[Pokiston milliy futbol terma jamoasi]]ga qarshi birinchi golini urdi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.rediff.com/sports/2005/jun/12pak.htm|title=Pakistan hold India in first football match|publisher=Rediff|date=12-iyun 2005-yil|access-date=1-iyul 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090812114221/http://www.rediff.com/sports/2005/jun/12pak.htm|archive-date=12-avgust 2009-yil}}</ref> 2019-yil 15-oktabrda Chhetri xalqaro futboldagi eng yaxshi 10 ta gol muallifi roʻyxatidan joy olgan yagona hindistonlik boʻldi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.storyminter.com/sports/proud-moment-for-india-as-sunil-chhetri-earns-a-spot-among-the-top-10-international-goalscorers/|title=Proud Moment For India As Sunil Chhetri Earns A Spot Among The Top 10 International Goalscorers|publisher=Story Minter|date=22-oktabr 2019-yil|access-date=22-oktabr 2019-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191022085213/https://www.storyminter.com/sports/proud-moment-for-india-as-sunil-chhetri-earns-a-spot-among-the-top-10-international-goalscorers/|archive-date=22-oktabr 2019-yil}}</ref> === 2007-2011 === [[Fayl:Sunil Chhetri (2008 AFC Challenge Cup).jpg|thumb|left|alt=Chhetri on his knees in a blue football shirt and blue football shorts. His arms are outstretched and he is smiling after just scoring a goal.|Chhetri 2008-yilgi [[OFK Chaqiruv kubogi]]da gol urganidan keyin bayram qilmoqda]] Chhetrining birinchi xalqaro turniri 2007-yilgi Neru kubogi edi. Ochilish oʻyinida Hindiston Kambodjani 6-0 hisobida magʻlub etdi va Chhetri ikkita gol urdi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://in.reuters.com/article/sportsNews/idINIndia-29029320070817|title=India outplay Cambodia 6–0 in Nehru Cup opener|agency=Reuters India|date=17-avgust 2007-yil|access-date=1-iyul 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090812103257/http://in.reuters.com/article/sportsNews/idINIndia-29029320070817|archive-date=12-avgust 2009-yil}}</ref> Shuningdek, u Suriyadan 2:3 hisobida magʻlub boʻlgan oʻyinda<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://telegraphindia.com/1070824/asp/sports/story_8231045.asp|title=Gallant India go down 2–3|work=Telegraph India|first=Jaydeep|last=Basu|date=24-avgust 2007-yil|access-date=1-iyul 2009-yil|location=Calcutta, India|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090811075302/http://telegraphindia.com/1070824/asp/sports/story_8231045.asp|archive-date=11-avgust 2009-yil}}</ref> va Qirgʻizistonga qarshi oʻyinda (3:0) yana bitta gol urib,<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://andhracafe.com/index.php?m=show&id=26392|title=India beat Kyrgyzstan 3–0|publisher=Andhra Cafe|date=27-avgust 2007-yil|access-date=1-iyul 2009-yil|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220193204/http://www.andhracafe.com/index.php?m=show&id=26392|archive-date=20-dekabr 2016-yil}}</ref> gollari sonini 4 taga yetkazdi. Chhetri [[Pappachen Pradeep]]ning hal qiluvchi goliga erishishda ishtirok etdi, musobaqa yakunida Hindiston finalda Suriyani 1:0 hisobida magʻlub etib, 1997-yildan beri turnirning ilk chempioni boʻldi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.indopia.in/India-usa-uk-news/latest-news/14513/National/1/20/1 |title=India defeats Syria 1–0 in Nehru Cup final |publisher=Indopia |access-date=1-iyul 2009-yil |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090812053035/http://www.indopia.in/India-usa-uk-news/latest-news/14513/National/1/20/1 |archive-date=12-avgust 2009-yil }}</ref> Keyinchalik 2007-yilda Hindiston 2010-yilgi [[FIFA Jahon chempionati]] saralash kompaniyasini boshladi. Ular birinchi raundda Livandan nokautga uchradi, Chhetri mehmonda bir marta (4:1 hisobida magʻlub boʻldi)<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/asia/matches/round=250425/match=300033467/report.html|title=Lebanon 4–1 India|publisher=FIFA|date=8-oktabr 2007-yil|access-date=1-iyul 2009-yil|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140716155022/http://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/asia/matches/round=250425/match=300033467/report.html|archive-date=16-iyul 2014-yil}}</ref> va uy oʻyinida bir marta (2:2 hisobida durang)<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/asia/matches/round=250425/match=300033484/report.html|title=India 2–2 Lebanon|publisher=FIFA|date=30-oktabr 2007-yil|access-date=1-iyul 2009-yil|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150101091735/http://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/asia/matches/round=250425/match=300033484/report.html|archive-date=1-yanvar 2015-yil}}</ref> gol urdi, natijada 6:3 hisobi qayd etildi. umumiy magʻlubiyat.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://uk.reuters.com/article/idUKDEL6231920071030|title=Lebanon beat India on aggregate in World Cup qualifier|work=Reuters|date=30-oktabr 2007-yil|access-date=1-iyul 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090812113123/http://uk.reuters.com/article/idUKDEL6231920071030|archive-date=12-avgust 2009-yil}}</ref> [[Fayl:The captain of Indian Football team, Shri Bhaichung Bhutia celebrating alongwith other players after winning the final of Nehru Football Cup between India and Syria, in New Delhi on August 29, 2007.jpg|thumb|Chhetri (oʻngda) [[2007-yil Neru kubogi]] finalida [[Suriya milliy futbol jamoasi|Suriya]]ga qarshi oʻyinda gʻalaba qozonganidan keyin jamoadoshlari bilan bayram qilmoqda]] 2008-yilgi [[SAFF chempionati]] guruh bosqichidagi uch oʻyindan uchtasini gʻalaba bilan boshladi. Dastlab Chhetri Nepal ustidan 4:0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda gol urdi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.maldivesoccer.net/v4/?page=story&id=1962|title=India 4 – 0 Nepal: Champs in control|publisher=Maldive Soccer|date=3-iyun 2008-yil|access-date=1-iyul 2009-yil|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120213115238/http://www.maldivesoccer.net/v4/?page=story&id=1962|archive-date=13-fevral 2012-yil}}</ref> U chempionatda yana bir bor gol urdi — yarim finalda Butan ustidan 2:1 hisobida gʻalaba qozonganda.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://maldivesoccer.net/v4/?page=story&id=2001|title=India 2 – 1 Bhutan: Holders into the final|publisher=Maldive Soccer|date=11-iyun 2008-yil|access-date=1-iyul 2009-yil|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120213115323/http://maldivesoccer.net/v4/?page=story&id=2001|archive-date=13-fevral 2012-yil}}</ref> Hindiston finalda Maldiv orollariga 1:0 hisobida magʻlub boʻldi va Chhetri toʻliq 90 daqiqa oʻynadi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://footiemag.de/matches_25609_india_vs_maldives_14-06-.html|title=India – Maldives 0:1|publisher=Footiemag.de|date=14-iyun 2008-yil|access-date=1-iyul 2009-yil|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090410094301/http://footiemag.de/matches_25609_india_vs_maldives_14-06-.html|archive-date=10-aprel 2009-yil}}</ref> Oʻsha yili 2008-yilgi [[OFK Chaqiruv kubogi]]da Chhetri barcha oʻyinlarda maydonga tushdi va toʻrtta gol urdi. Afgʻoniston ustidan 1:0 hisobidagi gʻalabada u [[Climax Lawrence]]ning golida ishtirok etdi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Injury_time_goal_by_Climax_gives_India_1-0_win_over_Afghanistan_/articleshow/3307518.cms|title=Injury time goal by Climax gives India 1–0 win over Afghanistan|work=India Times|date=30-iyul 2008-yil|access-date=30-iyun 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121103162727/http://timesofindia.indiatimes.com/Injury_time_goal_by_Climax_gives_India_1-0_win_over_Afghanistan_/articleshow/3307518.cms|archive-date=3-noyabr 2012-yil}}</ref> Shuningdek, u [[Tojikiston]] (1:1 hisobida durang)<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://images.the-afc.com/Documents/competitions/fixtures/252-1709.pdf|title=Tajikistan 1–1 India|publisher=AFC|date=1-avgust 2008-yil|access-date=30-iyun 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090205095221/http://images.the-afc.com/Documents/competitions/fixtures/252-1709.pdf|archive-date=5-fevral 2009-yil}}</ref> va Turkmaniston (2:1 hisobidagi gʻalaba)<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://images.the-afc.com/Documents/competitions/fixtures/252-1711.pdf|title=Turkmenistan 1–2 India|publisher=AFC|date=3-avgust 2008-yil|access-date=30-iyun 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090205095225/http://images.the-afc.com/Documents/competitions/fixtures/252-1711.pdf|archive-date=5-fevral 2009-yil}}</ref> bilan oʻyinlarda toʻliq 90 daqiqa oʻynadi. Yarim finalda Myanmaga qarshi oʻyinda Chhetri Hindistonni finalga olib chiqish uchun [[Bhaichung Bhutia]] yordamida yagona golga mualliflik qildi va 1:0 hisobida gʻalaba qozondi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.rediff.com/sports/2008/aug/07afc.htm|title=Chhetri's late goal takes India to final|publisher=Rediff|date=7-avgust 2008-yil|access-date=30-iyun 2009-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090812114236/http://www.rediff.com/sports/2008/aug/07afc.htm|archive-date=12-avgust 2009-yil}}</ref> Finalda Tojikistonga qarshi oʻyinda xet-trik qayd etdi va Hindiston ushbu kubogni qoʻlga kiritdi. Bu Hindistonga avtomatik ravishda 2011-yilgi [[OFK Osiyo Kubogi]] yoʻllanmasini taqdim etdi, bu bilan ular 24 yil ichida birinchi marta turnirga yoʻllanmani qoʻlga kiritishdi.<ref name="Kashmiri hug in football's 24-yr moment">{{yangiliklar manbasi|url=http://www.telegraphindia.com/1080814/jsp/frontpage/story_9691545.jsp|title=Kashmiri hug in football's 24-yr moment|work=Telegraph India|first=Jaydeep|last=Basu|date=13-avgust 2008-yil|access-date=30-iyun 2009-yil|location=Calcutta, India|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090811075306/http://www.telegraphindia.com/1080814/jsp/frontpage/story_9691545.jsp|archive-date=11-avgust 2009-yil}}</ref> Keyinchalik jarohatiga qaramasdan 2009-yilda Neru kubogida ham ajoyib oʻyin oʻtkazdi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.goal.com/en-india/news/2525/ongc-nehru-cup-09/2009/08/19/1448173/nehru-cup-probably-i-wont-play-sunil-chhetri|title=Nehru Cup: Probably I Won't Play – Sunil Chhetri|publisher=Goal.com|date=19-avgust 2009-yil|access-date=24-avgust 2009-yil|first=Amoy|last=Ghoshal|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121008192216/http://www.goal.com/en-india/news/2525/ongc-nehru-cup-09/2009/08/19/1448173/nehru-cup-probably-i-wont-play-sunil-chhetri|archive-date=8-oktabr 2012-yil}}</ref> Finalda Suriya penaltilar seriyasida magʻlub etildi. U 2012-yilda [[Malayziya]]da boʻlib oʻtgan [[OFK Chaqiruv kubogi]] saralash bosqichida terma jamoa sardori etib tayinlangan. 2011-yil 16-noyabr kuni Chhetri Solt-Leyk stadionida oʻtkazilgan oʻrtoqlik oʻyinida Malayziyaga qarshi oʻyinda Hindiston terma jamoasiga 39 va 53-daqiqalarda gol olib keldi. Uchrashuv 3:2 hisobida Hindiston foydasiga hal boʻldi.<ref>{{veb manbasi|url=http://the-aiff.com/pages/news/index.php?N_Id=2835|arxiv-url=https://archive.today/20120715081034/http://the-aiff.com/pages/news/index.php?N_Id=2835|url-status=dead|arxiv-sana=2012-07-15|sarlavha=:::: The Aiff ::::|qaralgan sana=9-iyul 2022-yil|arxivsana=15-iyul 2012-yil|arxivurl=https://archive.today/20120715081034/http://the-aiff.com/pages/news/index.php?N_Id=2835}}</ref> 2011-yil 11-dekabrda [[SAFF kubogi]] finalida gol urganidan soʻng u SAFF chempionatida yettita gol urib, yangi rekord oʻrnatdi va [[I. M. Vijayan]]ning rekordini yangiladi.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.the-sports.org/football-soccer-1997-south-asian-saff-championship-epr95600.html|sarlavha=Football - Soccer - South Asian (SAFF) Championship - 1997|qaralgan sana=1-dekabr 2021-yil|arxivsana=2021-12-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211201040306/https://www.the-sports.org/football-soccer-1997-south-asian-saff-championship-epr95600.html}}</ref> === 2012-2016 === [[Fayl:Indian team.jpg|thumb|Chhetri (''no 11'') 2012-yilda terma jamoadagi jamoadoshlari bilan bir qatorda]] 2012-yilning 22-avgustida Chhetri 2012-yil Neru Kubogining birinchi oʻyinida [[Suriya milliy futbol terma jamoasi]]ga qarshi birinchi boʻlimga qoʻshib berilgan daqiqada boshi bilan gol urdi va Hindiston 2:1 hisobida gʻalaba qozondi.<ref>{{veb manbasi|familiya=Bali|ism=Rahul|sarlavha=India 2–1 Syria: Chhetri and Pereira get Koevermans off to a winning start|url=http://www.goal.com/en-india/match/89418/india-vs-syria/report|nashriyot=goal.com|kirish sanasi=24-avgust 2012-yil|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20120824012105/http://www.goal.com/en-india/match/89418/india-vs-syria/report|arxiv-sana=24-avgust 2012-yil}}</ref> 25-avgust kuni boʻlib oʻtgan ikkinchi oʻyinda u Maldiv orollari darvozasiga ikkita gol urdi, bitta gol penaltidan urildi va jamoasi 3:0 hisobida gʻalaba qozondi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=India vs Maldives Lineups and Statistics|url=http://www.goal.com/en-india/match/89421/india-vs-maldives/lineup-stats|nashriyot=goal.com|kirish sanasi=26-avgust 2012-yil|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20140117041222/http://www.goal.com/en-india/match/89421/india-vs-maldives/lineup-stats|arxiv-sana=17-yanvar 2014-yil}}</ref> Finalda [[Kamerun milliy futbol terma jamoasi]]ga qarshi oʻyinda Chhetri jarima zarbasini aniq amalga oshirib, hisobni tenglashtirdi — 2:2. Hindiston 5:4 hisobida gʻalaba qozongan penaltilar seriyasida Chhetri ikkinchi boʻlib penaltini amalga oshirdi va gol urdi.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.sportskeeda.com/sports/2012-nehru-cup-india-want-to-achieve-title-hattrick-but-cameroon-in-the-way|sarlavha=2012 Nehru Cup: India want to achieve title hattrick, but Cameroon in the way|qaralgan sana=1-dekabr 2021-yil}}</ref> === 2017-2021 === [[Fayl:Sunil Chhetri meleeVs Thailand AFC Asian Cup.jpg|thumb|left|alt=|Chhetri (markazda) [[Osiyo kubogi 2019]] guruh bosqichida [[Tailand milliy futbol jamoasi|Tailand]]ga qarshi oʻyinda]] 2017-yilning 11-oktabr kuni Chhetri 2019-yilgi [[Osiyo Kubogi]] saralashida Makaoga qarshi uyinda 4:1 hisobida gʻalaba qozondi va golli uzatma berdi va bu gʻalaba bilan 2019-yilgi Osiyo Kubogiga yoʻllanmani qoʻlga kiritdi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.news18.com/news/sports/india-vs-macau-afc-asian-cup-qualifier-highlights-as-it-happened-1543443.html|title=India vs Macau, AFC Asian Cup Qualifier, Highlights: As It Happened|date=11-oktabr 2017-yil|work=News18|access-date=11-oktabr 2017-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171011232835/http://www.news18.com/news/sports/india-vs-macau-afc-asian-cup-qualifier-highlights-as-it-happened-1543443.html|archive-date=11-oktabr 2017-yil}}</ref> Chhetri Hindiston terma jamoasi sardori boʻlib, Qirgʻizistonga yutqazib qoʻyishdan oldin 13 oʻyinda magʻlub boʻlmagan. Shunga qaramay, Hindiston nafaqat 2019-yilgi Osiyo Kubogi yoʻllanmasini qoʻlga kiritdi, balki oʻz guruhida birinchi oʻrinni egalladi. U boʻlajak Osiyo kubogi uchun tanlangan toʻrtta taniqli [[Osiyo|||osiyo]]lik oʻyinchilar qatorida [[Ali Daei]], [[Sun Jihai]] va [[Phil Younghusband]] edi. 2018-yil iyun oyida Chhetri [[2018 Intercontinental Cup (India)|2018 Intercontinental Cup]]ning birinchi oʻyinida [[Xitoy Taypeyi milliy futbol terma jamoasi]] ustidan 5:0 hisobida gʻalaba qozonib, xet-trik qayd etdi.<ref>{{veb manbasi |url= https://www.hindustantimes.com/football/sunil-chhetri-hits-hat-trick-india-sink-chinese-taipei-5-0-in-intercontinental-cup/story-wC1WrZ2fdXxLu8U7DqXt5M.html |sarlavha= Sunil Chhetri hits hat-trick, India sink Chinese Taipei 5–0 in Intercontinental Cup |nashriyot= Hindustan Times |sana= 11-iyun 2018-yil |qaralgan sana= 11-iyun 2018-yil |arxiv-url= https://web.archive.org/web/20180612143107/https://www.hindustantimes.com/football/sunil-chhetri-hits-hat-trick-india-sink-chinese-taipei-5-0-in-intercontinental-cup/story-wC1WrZ2fdXxLu8U7DqXt5M.html |arxiv-sana= 12-iyun 2018-yil |url-status= live }}</ref> Turnirning ikkinchi oʻyinida, bu oʻyin Chhetrining Hindiston terma jamoasidagi 100-xalqaro oʻyini boʻldi va Keniya ustidan 3:0 hisobidagi gʻalabada ikkita gol, jumladan penaltidan gol urdi.<ref>{{veb manbasi|url=http://indianexpress.com/article/sports/football/india-vs-kenya-live-score-football-intercontinental-cup-sunil-chhetri-live-streaming-5203614|sarlavha=India vs Kenya Football Highlights Intercontinental Cup: Sunil Chhetri's brace earns India 3–0 victory|sana=5-iyun 2018-yil|nashriyot=The Indian Express|qaralgan sana=11-iyun 2018-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20180612162809/http://indianexpress.com/article/sports/football/india-vs-kenya-live-score-football-intercontinental-cup-sunil-chhetri-live-streaming-5203614/|arxiv-sana=12-iyun 2018-yil|url-status=live}}</ref> Chhetri Yangi Zelandiyaga qarshi navbatdagi oʻyinda gol urdi, ammo oʻyin Hindistonning 2:1 hisobidagi magʻlubiyati bilan yakunlandi. Shunga qaramay Hindiston finalga yoʻl oldi.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.sportskeeda.com/football/intercontinental-cup-2018-india-vs-new-zealand-3-things-that-went-wrong-for-sunil-chhetri-and-co|sarlavha=Intercontinental Cup 2018: India vs New Zealand, 3 things that went wrong for Sunil Chhetri and co|nashriyot=Sportskeeda|qaralgan sana=11-iyun 2018-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20180612144207/https://www.sportskeeda.com/football/intercontinental-cup-2018-india-vs-new-zealand-3-things-that-went-wrong-for-sunil-chhetri-and-co|arxiv-sana=12-iyun 2018-yil|url-status=live}}</ref> 10-iyun kuni Chhetri finalda Keniya ustidan 2:0 hisobida gʻalaba qozonilgan oʻyinda dubl qayd etdi, [[2018 Intercontinental Cup (India)|2018 Intercontinental Cup]] gʻolibi boʻldi. U sakkizta gol bilan turnirning eng yaxshi toʻpurari sifatida yakunlandi.<ref>{{veb manbasi|url=http://www.goal.com/en/news/india-win-2018-intercontinental-cup-final-kenya-mumbai/130u9ampl52hw1jwjfmabqpjec|sarlavha=India win 2018 Intercontinental Cup|nashriyot=Goal.com|qaralgan sana=11-iyun 2018-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20180612114910/http://www.goal.com/en/news/india-win-2018-intercontinental-cup-final-kenya-mumbai/130u9ampl52hw1jwjfmabqpjec|arxiv-sana=12-iyun 2018-yil|url-status=live}}</ref> 2019-yil 6-yanvar kuni Chhetrining Tailandga qarshi urgan dubli Hindistonga 2019-yilgi Osiyo Kubogida 4:1 hisobida tarixiy gʻalaba qozonishga yordam berdi.<ref>{{veb manbasi|familiya=Sportstar|ism=Team|sarlavha=AFC Asian Cup 2019 Highlights: India stuns Thailand 4–1|url=https://sportstar.thehindu.com/football/asian-cup-2019/afc-2019-india-thailand-highlights-score-updates-commentary-todays-match-team-news-chhetri-penalty-goal-thapa-jeje/article25925449.ece|kirish sanasi=7-iyun 2021-yil|vebsayt=Sportstar|til=inglizcha|arxiv-sana=7-iyun 2021-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210607163637/https://sportstar.thehindu.com/football/asian-cup-2019/afc-2019-india-thailand-highlights-score-updates-commentary-todays-match-team-news-chhetri-penalty-goal-thapa-jeje/article25925449.ece|url-status=live}}</ref> 2021-yil 7-iyun kuni Chhetri boshchiligidagi Hindiston milliy futbol terma jamoasi 2022-yilgi [[FIFA Jahon chempionati]] saralash bosqichida Bangladesh ustidan 2:0 hisobida gʻalaba qozondi.<ref>{{veb manbasi|sana=7-iyun 2021-yil|sarlavha=India vs Bangladesh Live Score, FIFA World Cup 2022 Qualifier: IND 2–0 BAN, FT|url=https://indianexpress.com/article/sports/football/india-vs-bangladesh-fifa-2022-world-cup-qualifier-live-score-updates-7348085/|kirish sanasi=7-iyun 2021-yil|vebsayt=The Indian Express|til=inglizcha|arxiv-sana=7-iyun 2021-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210607162649/https://indianexpress.com/article/sports/football/india-vs-bangladesh-fifa-2022-world-cup-qualifier-live-score-updates-7348085/|url-status=live}}</ref> 2021-yil 13-oktabrda u 2021-yilgi SAFF chempionatida Maldiv orollari ustidan 3:1 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda yana ikki marta gol urdi va u oʻsha paytdagi xalqaro toʻpurarlar orasida oltinchi va faoliyat yuritayotgan futbolchilar orasida uchinchi eng koʻp xalqaro gol muallifiga aylandi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=SAFF Championship 2021: India down Maldives to set up final date against Nepal {{!}} Goal.com|url=https://www.goal.com/en-in/news/live/india-vs-maldives-saff-championship-2021-live/1rfroafi8ouw1cy0x31nu0j5x|kirish sanasi=13-oktabr 2021-yil|vebsayt=Goal.com}}</ref> Faqat Lionel Messi va Cristiano Ronaldodan orqada.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=India's Sunil Chhetri breaks Pele's international goal record after brace against Maldives |url=https://www.goal.com/en-my/news/indias-sunil-chhetri-breaks-pele-record-after-brace-against/1j59mj9i6c6uv1vka8ebds98a2 |qaralgan sana=13-oktabr 2021-yil |sana=13-oktabr 2021-yil |vebsayt=Goal.com |til=inglizcha}}</ref> 2021-yil 16-oktabrda u 2021-yilgi SAFF chempionati finalida Nepal ustidan 3:0 hisobida gʻalaba qozonib, Messining xalqaro miqyosdagi urgan 80-goliga tenglashib oldi.<ref>{{veb manbasi |sarlavha=India Blank Nepal 3-0, Win SAAF Championship For 8th Time; Sunil Chhetri Equals Lionel Messi With 80 Goals |url=https://www.india.com/sports/india-blank-nepal-3-0-win-saaf-championship-for-8th-time-sunil-chhetri-equals-lionel-messi-with-80-goals-5057130/ |qaralgan sana=16-oktabr 2021-yil |sana=16-oktabr 2021-yil |vebsayt=India.com |til=inglizcha}}</ref> === 2022-hozirda === Hindiston Superligasining 2021/22-yilgi mavsumidan soʻng baʼzi jarohatlar tufayli Sunil 2022-yilning mart oyida Bahrayn va Belarusga qarshi oʻtkazilgan xalqaro oʻrtoqlik oʻyinlarida ishtirok eta olmadi. Keyin u 2022-yil iyun oyida boʻlib oʻtadigan Osiyo Kubogi-2023 saralash bosqichiga tayyorgarlik doirasida oʻtkazilgan xalqaro [[Oʻrtoqlik uchrashuvi|oʻrtoqlik uchrashuvida]] Iordaniyaga qarshi maydonga tushdi. 2022-yil 8-iyun kuni Chhetri 2023-yil Osiyo Kubogi saralash bosqichida Kambodjaga qarshi oʻynadi va u dubl qayd etdi bunda Hindiston Solt-Leyk stadionida 2:0 hisobida gʻalaba qozondi.<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.thehindu.com/sport/football/chhetri-scores-brace-as-india-beats-cambodia-in-afc-asian-cup-qualifier/article65508529.ece| access-date=9-iyun 2022-yil|title=Chhetri scores brace as India beats Cambodia in AFC Asian Cup qualifier| website=[[The Hindu]]| date=9-iyun 2022-yil| last1=Sharma| first1=Amitabha Das}}</ref> Afgʻonistonga qarshi oʻtkazilgan navbatdagi oʻyinda u jarima zarbasidan gol urib, xalqaro maydondagi gollari sonini 83 taga yetkazdi. Uchrashuvda Hindiston 2:1 hisobida gʻalaba qozondi. Chhetri keyingi oʻyinda 4:0 hisobida gʻalaba qozongan Gonkongga qarshi oʻyinda oʻzining 84-golini kiritdi.<ref>{{veb manbasi | url=https://sportstar.thehindu.com/football/afc-asian-cup-qualifiers-sunil-chhetri-and-sahal-score-as-india-beats-afghanistan-2-1/article38502201.ece | sarlavha=AFC Asian Cup qualifiers: Chhetri and Sahal score as India beats Afghanistan 2-1 }}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://int.soccerway.com/matches/2022/06/14/asia/asian-cup-qualification/india/hong-kong/3757742/|sarlavha=India 4–0 Hong Kong|vebsayt=Soccerway|sana=14-iyun 2022-yil}}</ref> Hindiston 2023-yilgi Osiyo Kubogiga yoʻllanmani qoʻlga kiritdi va Chhetri 4 ta gol bilan saralashning uchinchi bosqichida eng yaxshi toʻpurarga aylandi.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.espn.in/football/india-ind/story/4685410/india-qualify-for-2023-asian-cup|kirish sanasi=14-iyun 2022-yil|sarlavha=India qualify for 2023 Asian Cup, set for first back-to-back appearances|sana=14-iyun 2022-yil }}</ref> == Shaxsiy hayoti == Sunil Chhetri 1984-yil 2-avgustda Hindistonning [[Secunderabad]] shahrida Hindiston armiyasi elektronika va mexanik muhandislar korpusi ofitseri K. B. Chhetri va Sushila Chhetri oilasida tugʻilgan.<ref>{{veb manbasi|sana=3-avgust 2021-yil|sarlavha=Happy Birthday Sunil Chhetri: 5 Interesting Facts About The Indian Football Captain|url=https://www.news18.com/news/sports/happy-birthday-sunil-chhetri-5-interesting-facts-about-the-indian-football-captain-4039208.html|kirish sanasi=3-avgust 2021-yil|vebsayt=News18|til=inglizcha}}</ref><ref name="SWProfile"/><ref name="Sunil Chhetri: A thinking footballer">{{yangiliklar manbasi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Sunil-Chhetri-A-thinking-footballer/articleshow/6239829.cms |title=Sunil Chhetri: A thinking footballer |last=Dsouza |first=Stanislaus P |work=The Times of India |date=31-iyul 2010-yil |access-date=18-noyabr 2016-yil |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100803214915/http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Sunil-Chhetri-A-thinking-footballer/articleshow/6239829.cms |archive-date=3-avgust 2010-yil}}</ref><ref name="Sunil Chhetri's 32nd birthday: Lesser known facts about the Indian football team captain">{{yangiliklar manbasi |url=http://indiatoday.intoday.in/education/story/sunil-chhetri-facts/1/455820.html |title=Sunil Chhetri's 32nd birthday: Lesser known facts about the Indian football team captain |work=IndiaToday.in |date=3-avgust 2016-yil |access-date=18-noyabr 2016-yil |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118081818/http://indiatoday.intoday.in/education/story/sunil-chhetri-facts/1/455820.html |archive-date=18-noyabr 2016-yil}}</ref> Uning otasi Hindiston armiyasi jamoasida futbol oʻynagan, onasi va uning egizak opalari esa Nepal ayollar terma jamoasida oʻynashgan.<ref name="profile">{{veb manbasi|sarlavha=Indian star's soccer journey leads to K.C.|url=http://espnfc.com/feature?id=784787&cc=5901|nashriyot=[[ESPN]]|ism=Leander|familiya=Schaerlaeckens|sana=10-may 2010-yil|qaralgan sana=19-yanvar 2014-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20160308005442/http://www.espnfc.com/story/784787/sunil-chhetri|arxiv-sana=8-mart 2016-yil}}</ref> Chhetri yoshligidan turli turnirlarda qatnashib futbol oʻynashni boshlagan.<ref name="Sunil Chhetri's mum is a former Nepali international">{{veb manbasi|sarlavha=Sunil Chhetri's mum is a former Nepali international: Interview with Sunil Chhetri|url=http://www.goalnepal.com/news.php?id=2013|work=Goal Nepal|sana=29-aprel 2010-yil|qaralgan sana=19-yanvar 2014-yil|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20140201155643/http://www.goalnepal.com/news.php?id=2013|arxiv-sana=1-fevral 2014-yil|arxivsana=2014-02-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140201155643/http://www.goalnepal.com/news.php?id=2013}}</ref> [[Fayl:The Prime Minister, Shri Narendra Modi felicitating the Indian football legends, at the 2017 FIFA U-17 World Cup match, in New Delhi on October 06, 2017 (2).jpg|thumb|Chhetri Hindiston Bosh vaziri [[Narendra Modi]] tomonidan [[Yangi Dehli]]da boʻlib oʻtgan [[2017-yilda 17 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi Jahon chempionati]] boshlanishida taqdirlandi.]] 2017-yil 4-dekabrda Chhetri oʻzining uzoq vaqtdan beri doʻsti boʻlgan Sonam Bhattacharyaga uylandi,<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://indiatoday.intoday.in/story/sunil-chhetri-sonam-bhattacharya-wedding-mohun-bagan-bengaluru-fc/1/1103275.html|title=Sunil Chhetri marries long-time girlfriend Sonam Bhattacharya|access-date=8-dekabr 2017-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171204231740/http://indiatoday.intoday.in/story/sunil-chhetri-sonam-bhattacharya-wedding-mohun-bagan-bengaluru-fc/1/1103275.html|archive-date=4-dekabr 2017-yil}}</ref> u sobiq hind milliy terma jamoasi va Mohun Bagan futbolchisi [[Subrata Bhattacharya]]ning qizi. Sunil Chhetri 2018-yilda 34 yoshga toʻlgan kunida [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|OFK]] tomonidan „Osiyo ikonasi“ deb topildi.<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Asian Icons: Sunil Chhetri|url=http://www.the-afc.com/features/asian-icons-sunil-chhetri|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20190719092902/http://www.the-afc.com/features/asian-icons-sunil-chhetri|arxiv-sana=19-iyul 2019-yil|qaralgan sana=12-avgust 2018-yil|vebsayt=www.the-afc.com}}</ref> U global sport giganti [[Puma (kompaniya)|Puma]] bilan 2020-yildan boshlab 3 yillik shartnoma imzoladi.<ref>{{veb manbasi|url=https://sportstar.thehindu.com/starlife/sunil-chhetri-signs-three-year-deal-with-puma-indian-football-team-bengaluru-fc/article30265041.ece|sarlavha=Sunil Chhetri signs three-year deal with Puma|familiya=PTI|vebsayt=Sportstar|til=inglizcha|qaralgan sana=10-fevral 2020-yil|arxiv-sana=30-dekabr 2019-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20191230101202/https://sportstar.thehindu.com/starlife/sunil-chhetri-signs-three-year-deal-with-puma-indian-football-team-bengaluru-fc/article30265041.ece|url-status=live}}</ref> == Oʻyinchi profili == === Oʻyin uslubi === Sunil, odatda, markaz hujumchisiga yordam berish va toʻp bilan taʼminlash uchun oʻz klubda chap qanot hujumchisi sifatida oʻynaydi. Ammo terma jamoa uchun u odatda markaziy hujumchi sifatida harakat qiladi. Bu unga yakunlovchi sifatida harakat qilishda yordam berdi. U terma jamoasi uchun 125 ta oʻyinda 84 ta gol urdi va har oʻyinda gollar nisbati klubdagi futbolchilik faoliyatiga qaraganda yaxshiroq. „Chhetri oʻziga xos toifaga kiradi“, deydi Marcus Mergulhao, [[The Times of India]] gazetasining Goan sport jurnalisti. „Shaxs sifatida u ommaviy axborot vositalarini eʼtiborga oldi. U hind futbolining yuzi va ovozi, avlodni ilhomlantirgan va bizga sovgʻa qilgan. Umid qilamanki, u hozirda eng yaxshi oʻyin koʻrsatmoqda. Soʻnggi uch yil ajoyib boʻldi. Futbolchilarning hozirgi vaziyatda asosiy vazifasi va berishi mumkin boʻlgan eng yaxshi sovgʻa bu Hindistonni Osiyoning kuchli oʻntaligiga olib kirish va muntazam ravishda kuchli jamoalarga qarshi oʻynash.“ == Faoliyat statistikasi == === Klub === ''As of 12 May 2022''<ref>{{veb manbasi|url=https://www.indiansuperleague.com/matchcentre/29630-bengaluru-fc-vs-jamshedpur-fc|sarlavha=Bengaluru FC vs Jamshedpur FC Live Score Update, Commentary, Scorecard|vebsayt=Indian Super League|til=inglizcha|qaralgan sana=9-yanvar 2020-yil|arxiv-sana=22-sentabr 2020-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20200922075449/https://www.indiansuperleague.com/matchcentre/29630-bengaluru-fc-vs-jamshedpur-fc|url-status=live}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !rowspan="2"|Klub !rowspan="2"|Mavsum !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kubok<ref>Includes [[Indian Federation Cup|Federation Cup]], [[Durand Cup]], [[Lamar Hunt U.S. Open Cup|U.S. Open Cup]] & [[Super Cup (India)|Super Cup]]</ref> !colspan="2"|Kontinental<ref>Includes [[AFC Cup]], [[AFC Champions League]]</ref> !colspan="2"|Boshqa<ref>Includes [[Calcutta Football League]]</ref> !colspan="2"|Jami |- !Chempionat!!Isht!!Gollar!!Isht!!Gollar!!Isht!!Gollar!!Isht!!Gollar!!Isht!!Gollar |- | rowspan="4" |[[Mohun Bagan]] |{{Nowrap|[[2002–03 National Football League (India)|2002–03]]}} |rowspan="3"|[[National Football League (India)|National Football League]] | rowspan="3" |18 |4 |— |— |— |— |— |— | rowspan="3" |18 |4 |- |[[2003–04 National Football League (India)|2003-04]] |2 |— |— |— |— |— |— |2 |- |[[2004–05 National Football League (India)|2004-05]] |2 |— |— |— |— |— |— |2 |- ! colspan="2" |Mohun Bagan jami !18 !8 !— !— !— !— !— !— !18 !8 |- | rowspan="4" |[[JCT FC|JCT]] |[[2005–06 National Football League (India)|2005-06]] |rowspan="2"|[[National Football League (India)|National Football League]] | rowspan="3" |48 |3 |— |— |— |— |— |— | rowspan="3" |48 |3 |- |[[2006–07 National Football League (India)|2006-07]] |11 |— |— |— |— |— |— |11 |- |[[2007–08 I-League|2007-08]] |Rowspan="1"|[[I-League]] |7 |— |— |— |— |— |— |7 |- ! colspan="2" |JCT jami !48 !21 !— !— !— !— !— !— !48 !21 |- |rowspan="2"|[[SC East Bengal|East Bengal]] |[[2008–09 I-League|2008-09]] |Rowspan="1"|[[I-League]] |17||9||4||2||0||0||5||2||26||13 |- !colspan="2"|East Bengal jami !17!!9!!4!!2!!0!!0!!5!!2!!26!!13 |- |rowspan="2"|[[Dempo SC|Dempo]] |[[2009–10 I-League|2009-10]] |Rowspan="1"|[[I-League]] |13||8||0||0||0||0||0||0||13||8 |- !colspan="2"|Dempo jami !13!!8!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!13!!8 |- |rowspan="2"|[[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]] |[[2010 Major League Soccer season|2010]] |[[Major League Soccer]] |0||0||1||0||0||0||0||0||1||0 |- !colspan="2"|Kansas City Wizards jami !0!!0!!1!!0!!0!!0!!0!!0!!1!!0 |- |rowspan="2"|[[United SC|Chirag United]] |[[2010–11 I-League|2010-11]] |Rowspan="1"|[[I-League]] |7||7||0||0||0||0||0||0||7||7 |- !colspan="2"|Chirag United jami !7!!7!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!7!!7 |- |rowspan="2"|[[Mohun Bagan AC|Mohun Bagan]] |[[2011–12 I-League|2011-12]] |Rowspan="1"|[[I-League]] |14||8||2||1||0||0||0||0||16||9 |- !colspan="2"|Dempo jami !14!!8!!2!!1!!0!!0!!0!!0!!16!!9 |- |rowspan="2"|[[Sporting CP B]] |[[2012–13 Segunda Liga|2012-13]] |[[LigaPro]] |3||0||colspan=2|—||colspan=2|—||0||0||3||0 |- !colspan="2"|Sporting CP B jami !3!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!3!!0 |- |rowspan="2"|[[Churchill Brothers FC Goa|Churchill Brothers]] (ijara) |[[2012–13 I-League|2012-13]] |Rowspan="1"|[[I-League]] |8||4||0||0||5||2||0||0||13||6 |- !colspan="2"|Churchill Brothers jami !8!!4!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!13!!6 |- |rowspan="3"|[[Bengaluru FC|Bengaluru]] |[[2013–14 Bengaluru FC season|2013-14]] |Rowspan="2"|[[I-League]] |23||14||3||1||colspan=2|—||0||0||26||15 |- |[[2014–15 Bengaluru FC season|2014-15]] |20||2||6||6||6||3||0||0||32||11 |- !colspan="2"|Bengaluru jami !43!!16!!9!!7!!6!!3!!0!!0!!58!!26 |- |rowspan="2"|[[Mumbai City FC|Mumbai City]] |[[2015 Mumbai City FC season|2015]] |[[Indian Super League]] |11||7||colspan=2|—||colspan=2|—||0||0||11||7 |- !colspan="2"|Mumbai City jami !11!!7!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!11!!7 |- |rowspan="2"|[[Bengaluru FC|Bengaluru]] (ijara) |[[2015–16 Bengaluru FC season|2015-16]] |[[I-League]] |14||5||2||1||4||3||0||0||20||9 |- !colspan="2"|Bengaluru jami !14!!5!!2!!1!!4!!3!!0!!0!!20!!9 |- |rowspan="2"|[[Mumbai City FC|Mumbai City]] (ijara) |[[2016 Mumbai City FC season|2016]] |[[Indian Super League]] |6||0||colspan=2|—||colspan=2|—||0||0||6||0 |- !colspan="2"|Mumbai City jami !6!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!6!!0 |- |rowspan="8"|[[Bengaluru FC|Bengaluru]] |[[2016–17 Bengaluru FC season|2016-17]] |[[I-League]] |16||7||3||0||11||5||0||0||30||12 |- |[[2017–18 Bengaluru FC season|2017-18]] |Rowspan="6"|[[Indian Super League]] |21||14||4||6||8||4||0||0||33||24 |- |[[2018–19 Bengaluru FC season|2018-19]] |19||9||1||1||2||0||0||0||22||10 |- |[[2019–20 Bengaluru FC season|2019-20]] |17||9||0||0||2||2||0||0||19||11 |- |[[2020–21 Bengaluru FC season|2020-21]] |20||8||colspan=2|—||1||1||0||0||21||9 |- |[[2021–22 Bengaluru FC season|2021-22]] |20||4||colspan=2|—||3||0||0||0||23||4 |- |[[2022-23 Bengaluru FC season|2022-23]] ||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0 |- !colspan="2"|Bengaluru jami !113!!51!!8!!7!!27!!12!!0!!0!!148!!70 |- !colspan="3"|Faoliyat jami !315!!144!!26!!18!!42!!20!!5!!2!!388!!184 |} === Xalqaro === {{Asosiy|Sunil Chhetri tomonidan xalqaro oʻyinlarda kiritilgan gollar roʻyxati}} [[Fayl:Sunil Chhetri & Anirudh Thapa Celebrating goal.jpg|300px|thumb|right|alt=|Chhetri (chapda) jamoadoshi [[Anirudh Thapa]] bilan [[OFK Osiyo Kubogi 2019]] guruh bosqichida [[Tailand milliy futbol jamoasi|Tailand]]ga qarshi oʻyinda gol nishonlamoqda]] {{updated|2022-yil 14-iyun}} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+Yillar boʻyicha ishtirok va gollar<ref>{{NFT player|id=12944|name=Sunil Chhetri|access-date=31-dekabr 2015-yil}}</ref> |- !Yil!!Isht!!Gollar |- |2005||5||1 |- |2006||1||0 |- |2007||7||6 |- |2008||13||8 |- |2009||6||1 |- |2010||6||3 |- |2011||17||13 |- |2012||8||4 |- |2013||11||5 |- |2014||2||3 |- |2015||12||6 |- |2016||4||2 |- |2017||6||5 |- |2018||6||8 |- |2019||11||7 |- |2021||10||8 |- |2022||4||4 |- !Jami!!129!!84 |} == Faxriy unvonlar == === Klub === '''Dempo''' * [[I-League]]: [[2009–10 I-League|2009-10]] '''Churchill Brothers''' * I-League: [[2012–13 I-League|2012-13]] '''Bengaluru''' * [[Hindiston Superligasi]]: [[2018–19 mavsum Hindiston Superligasi|2018-19]] * I-League: [[2013–14 I-League|2013-14]], [[2015–16 I-League|2015-16]] * [[Hindiston Federatsiya Kubogi]]: [[2014–15 Hindiston Federatsiya Kubogi|2014-15]], [[2016–17 Hindiston Federatsiya Kubogi|2016-17]] * [[Super Kubok (Hindiston)|Super Kubok]]: [[2018 Hindiston Super Kubogi|2018]] * [[OFK Kubogi]]: ikkinchi [[2016 OFK Kubogi|2016]] === Xalqaro === '''Hindiston U-20''' * [[Futbol bo'yicha Janubiy Osiyo o'yinlari|Janubiy Osiyo oʻyinlari]] : Kumush medal: [[2004-yilgi Futbol bo'yicha Janubiy Osiyo o'yinlari|2004]] ''' Hindiston''' * [[OFK Chaqiruv kubogi]]: [[2008-yil OFK Chaqiruv kubogi|2008]] * [[SAFF Championship]]: [[2011 SAFF Championship|2011]], [[2015 SAFF Championship|2015]], [[2021 SAFF Championship|2021]] * [[Neru Kubogi]]: [[2007 Neru Kubogi|2007]], [[2009 Neru Kubogi|2009]], [[2012 Neru Kubogi|2012]] * [[Intercontinental Cup (Hindiston)|Intercontinental Cup]]: [[2017 Hero Tri-Nation Series|2017]], [[2018 Intercontinental Cup (Hindiston)|2018]] === Individual === [[Fayl:The President, Smt. Pratibha Devisingh Patil presenting the Arjuna Award for the year-2011 to Shri Sunil Chhetri for Football, in a glittering ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on August 29, 2011.jpg|thumb|right|alt=|[[Pratibha Patil]], Hindistonning oʻsha paytdagi prezidenti, 2011-yilda Chhetriga [[Arjuna mukofoti]]ni topshirmoqda.]] * [[AIFF yilning eng yaxshi futbolchisi]] (6): 2007, 2011, 2013, 2014, 2017, 2018-19<ref>{{veb manbasi|familiya=Sportstar|ism=Team|sarlavha=Sunil Chhetri and Ashalata Devi bag top honours at AIFF Awards|url=https://sportstar.thehindu.com/football/indian-football-aiff-awards-sunil-chhetri-ashalata-devi-dangmei-grace-sahad-abdul-samad-jammu-and-kashmir-football/article28332935.ece|sana=9-iyul 2019-yil|qaralgan sana=25-mart 2022-yil|vebsayt=sportstar.thehindu.com|nashriyot=[[Sportstar]]|arxiv-sana=27-oktabr 2020-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20201027045433/https://sportstar.thehindu.com/football/indian-football-aiff-awards-sunil-chhetri-ashalata-devi-dangmei-grace-sahad-abdul-samad-jammu-and-kashmir-football/article28332935.ece|til=en}}</ref> * [[FPAI Hindistonning yilning eng yaxshi futbolchisi]] (3): 2009, 2018, 2019 * [[SAFF Championship]] Turnirning eng yaxshi futbolchisi: [[2011 SAFF Championship|2011]], [[2015 SAFF Championship|2015]], [[2021 SAFF Championship|2021]] * [[SAFF Championship]] Eng yaxshi toʻpurar: [[2011 SAFF Championship|2011]], [[2021 SAFF Championship|2021]] * [[I-League Oltin butsa]]: [[2013–14 I-League|2013-14]] * [[I-liga]] qahramoni: [[2016–17 I-liga|2016-17]] * [[Hindiston Superligasi Qahramoni|Hindiston Superligasi Qahramoni]]: [[2017–18 Hindiston Superligasi mavsumi|2017-18]] * [[Qitalararo kubok (Hindiston)|Qitalararo kubok]] qahramoni: [[Qitalararo kubok (Hindiston)|2018]] * OFKning Osiyo ramzi: 2018-yil 3-avgust * Football Ratna mukofoti (birinchi oluvchi) [[Football Dehli]] tomonidan: 18-fevral, 2019-yil<ref>{{veb manbasi |sarlavha=FOOTBALL RATNA' AWARD FOR SUNIL CHHETRI |url=https://www.the-aiff.com/news-center-details.htm?id=9478 |vebsayt=the-aiff.com |nashriyot=AIFF |qaralgan sana=19-fevral 2019-yil |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20190219191744/https://www.the-aiff.com/news-center-details.htm?id=9478 |arxiv-sana=19-fevral 2019-yil |url-status=live }}</ref> '''Boshqalar''' * [[OFK kubogi]] Barcha davrlardagi XI (Hujumchilar): Induktiv (2021)<ref>[https://www.the-afc.com/competitions/afc-cup/latest/news/afc-cup-all-time-best-xi-the-strikers AFC Cup All-time XI:The Strikers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210327173645/https://www.the-afc.com/competitions/afc-cup/latest/news/afc-cup-all-time-best-xi-the-strikers |date=27-mart 2021-yil }} ''the-afc.com''. Retrieved 28 March 2021</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/sunil-chhetri-named-among-13-strikers-to-choose-all-time-best-three-in-afc-cup/articleshow/81723770.cms|sarlavha=Sunil Chhetri named among 13 strikers to choose all-time best three in AFC Cup|qaralgan sana=28-mart 2021-yil|vebsayt=The Times of India|arxiv-sana=4-iyul 2021-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210704180728/https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/sunil-chhetri-named-among-13-strikers-to-choose-all-time-best-three-in-afc-cup/articleshow/81723770.cms|url-status=live}}</ref> === Mukofotlar va maqtovlar === * [[Arjuna mukofoti sovrindorlari roʻyxati (2010—2019)|2011]] − [[Arjuna mukofoti]], Hindiston hukumati tomonidan uning sportdagi ulkan yutuqlari eʼtirofi uchun.<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Arjuna Award an inspiration: Chhetri |url=https://www.thehindu.com/sport/football/arjuna-award-an-inspiration-chhetri/article2408978.ece |newspaper=The Hindu |date=29-avgust 2011-yil |access-date=27-iyun 2019-yil |archive-date=4-iyul 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210704180728/https://www.thehindu.com/sport/football/arjuna-award-an-inspiration-chhetri/article2408978.ece |url-status=live }}</ref> * [[Padma Shri mukofoti sovrindorlari roʻyxati (2010—2019)|2019]] − [[Fayl:IND Padma Shri BAR.png|50px]] [[Padma Shri]], Hindistonning toʻrtinchi eng yuqori fuqarolik mukofoti.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/260119/three-persons-from-telangana-andhra-pradesh-sunil-chhetri-get-padma.html|sarlavha=Three persons from Telangana, Andhra Pradesh, Sunil Chhetri get Padma Shri awards|familiya=Kumar|ism=Coreena Suares, Suresh Kavirayani and K. Kalyan Krishna|sana=26-yanvar 2019-yil|vebsayt=Deccan Chronicle|til=inglizcha|qaralgan sana=26-yanvar 2019-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20190126091705/https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/260119/three-persons-from-telangana-andhra-pradesh-sunil-chhetri-get-padma.html|arxiv-sana=26-yanvar 2019-yil|url-status=live}}</ref> * 2021 — [[Khel Ratna mukofoti]], Hindistonning eng oliy sport sharafi.<ref>{{veb manbasi|familiya=|ism=|last2=|last3=|first3=|sana=3-noyabr 2021-yil|sarlavha=Sunil Chhetri, football's first Khel Ratna awardee, says it has been a dream journey {{!}} Football News - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/sunil-chhetri-footballs-first-khel-ratna-awardee-says-it-has-been-a-dream-journey/articleshow/87510483.cms|url-status=live|kirish sanasi=3-noyabr 2021-yil|vebsayt=The Times of India|til=inglizcha}}</ref><ref>{{veb manbasi|sana=2-noyabr 2021-yil|sarlavha=National Sports Awards 2021: Neeraj Chopra, Lovlina Borgohain, Mithali Raj Among 9 Others to Get Khel Ratna|url=https://www.news18.com/news/sports/national-sports-awards-2021-neeraj-chopra-lovlina-borgohain-mithali-raj-among-9-others-to-get-khel-ratna-4396067.html|kirish sanasi=2-noyabr 2021-yil|vebsayt=News18|til=inglizcha}}</ref> === Rekordlar === * Uch xil qitʼada oʻynagan birinchi hindistonlik futbolchi * OFK musobaqalarida eng koʻp gol urgan hindistonlik futbolchi * [[Hindiston Superligasi|ISL]]da eng koʻp xet-trik qayd etgan hindistonlik futbolchi * [[Hindiston Superligasi|ISL]]da xet-trik qayd etgan birinchi hindistonlik futbolchi * [[Hindiston Superligasi|ISL]]da eng koʻp gol urgan hindistonlik futbolchi * [[I-liga]]dagi eng koʻp gol urgan hindistonlik futbolchi * AIFF yilning eng yaxshi futbolchisi — olti marta rekord * [[Hindiston milliy futbol jamoasi|Hindiston]] uchun eng koʻp xet-triklar. * [[Hindiston milliy futbol jamoasi|Hindiston]] tarkibida eng koʻp oʻyin oʻtkazgan (129) * Hindistonning eng yuqori xalqaro gollari (84) == Yana qarang == {{Portal|Biografiya|Futbol assotsiatsiyasi|Hindiston}} * [[Mamlakatlar boʻyicha eng yaxshi xalqaro erkaklar futbol toʻpurarlari roʻyxati]] * [[100 yoki undan ortiq xalqaro o'yin o'tkazgan erkaklar futbolchilari ro'yxati]] * [[50 yoki undan ortiq xalqaro golga ega erkaklar futbolchilari roʻyxati]] * [[Xorijiy ligalardagi hindistonlik futbolchilar ro'yxati]] * [[Hindiston milliy terma jamoasi xet-triklari ro'yxati]] * [[Hindiston futbolida birinchi darajali to'purarlar ro'yxati]] * [[FPAI Hindistonning yilning eng yaxshi futbolchisi]] * [[AIFF yilning eng yaxshi futbolchisi]] == Adabiyotlar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Twitter}} * {{Instagram|@chetri_sunil11}} * {{Facebook|100044570640213}} * [https://www.indiansuperleague.com/players/forward-19150-sunil-chhetri-profile Sunil Chhetri] at [[Indian Super League]] ef2t88982t21sz30hk8t8wgx4e7uctc Ashxoboddagi Oʻzbekiston elchixonasiga bosqin 0 754716 5988534 5973844 2026-04-11T09:26:31Z Janob Mirzaolim 64438 5988534 wikitext text/x-wiki {{Terroristik hujum bilgiqutisi |nomi=Ashxoboddagi O‘zbekiston elchixonasiga bosqin |tasvir=Centrasia.jpg |tasvir_oʻlchami=350 |koordinatlar={{coord|37|56|39|N|58|21|32|E}} |nishon=O‘zbekiston Respublikasining Ashxoboddagi elchixonasi |turi=Bosqin |sana=2002-yil 16-dekabr |vaqt=Kechqurun |halok boʻlganlar=0 |jarohat olganlar=0 |maqsadi=[[Boris Shixmurodov]] va prezidentga suiqasd hamda davlat to‘ntarishiga uringan boshqa ishtirokchilarni qidirish. |tajovuzkorlar=[[Turkmaniston Milliy xavfsizlik vazirligi]] xodimlari va maxsus kuchlari |location=Ashxobod shahri, Go‘ro‘g‘li ko‘chasi, 50A-uy }} '''Ashxoboddagi O‘zbekiston elchixonasiga bosqin''' — 2002-yil 16-dekabrda [[Turkmaniston Milliy xavfsizlik vazirligi]] maxsus kuchlari va xodimlarining [[Ashxobod]]<nowiki/>dagi [[Oʻzbekiston|O‘zbekiston Respublikasi]] elchixonasiga bostirib kirishi Turkmanistonda davlat to‘ntarishini amalga oshirishdagi muvaffaqiyatsiz urinish hamda mamlakatning o‘sha paytdagi prezidenti [[Saparmurot Niyozov|Saparmurot Niyozovning]] hayotiga qilingan muvaffaqiyatsiz suiqasd tufayli sodir bo‘lgan. Turkmaniston hukumati O‘zbekistonni „isyonchilarni qo‘llab-quvvatlashda“, mamlakat prezidentiga suiqasd uyushtirishda va davlat to‘ntarishi ishtirokchilarini elchixonada yashirganlikda ayblaydi. Bu eng yangi davrda Diplomatik munosabatlar toʻgʻrisidagi Vena konvensiyasining qo‘pol ravishda buzilishiga yorqin misollaridan biri. Ushbu hodisaning bir-biriga qarama-qarshi versiyalari va sabablari hali ham mavjud<ref>{{veb manbasi|url=https://www.bbc.com/uzbek/uzbekistan-37322356|title=2002: Туркманбошига суиқасд, Юртбошига янги муҳлат|publisher=// [[BBC]]}}</ref>. 2002-yil 16-dekabr kuni kechqurun Turkmaniston Milliy xavfsizlik vazirligining maxsus kuchlari guruhi Turkmaniston poytaxti Ashxobod shahrida joylashgan O‘zbekiston Respublikasi elchixonasi hududga hujum uyushtirishdi. Elchixona xodimlarining noroziligiga qaramay, Turkmaniston Milliy xavfsizlik vazirligining maxsus kuchlari va boshqa xodimlari O‘zbekiston elchixonasi binosiga bostirib kirib, diplomatik vakolatxonalar va elchilarning daxlsizligi to‘g‘risidagi Vena konvensiyasini qo‘pol ravishda buzishgan. Elchixona binosi ichida esa Turkmaniston Milliy xavfsizlik vazirligining maxsus kuchlari va boshqa xodimlari yashirinib yurgan [[Boris Shixmurodov|Boris Shixmurodovni]] qidira boshlashgan. O‘zbekistonga tegishli suveren va daxlsiz hududga bostirib kirishni Turkmaniston hukumati „elchixonada yashiringan terrorchilarni qidirish“ bilan izohlashadi<ref name=Коммерсантъ>{{veb manbasi|url=https://www.kommersant.ru/doc/356340|title=Туркмения вторглась на территорию Узбекистана|publisher=«Коммерсантъ»|}}</ref>. Elchixonaga bostirib kirish paytida O‘zbekiston elchisi [[Abdurashid Qodirov]] rafiqasi bilan [[Qozogʻiston|Qozog‘iston Respublikasi]] elchixonasida Qozog‘iston Respublikasining Mustaqillik kuni munosabati bilan tashkil etilgan tantanali tadbirda bo‘lgan. Elchixonaga bostirib kirilganligi haqidagi xabar O‘zbekiston elchisiga darhol xabar qilingan va elchi elchixonaning boshqa xodimlari bilan birga sodir bo‘lgan voqea haqida tadbirda ishtirok etayotgan boshqa davlatlarning elchilariga maʼlum qiladi. O‘zbekiston elchisi bilan birga boshqa davlatlarning bir qancha elchilari, jumladan, [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|YXHT]] vakilligi rahbari voqea joyiga jo‘nab ketishadi. Bu vaqtga kelib Turkmaniston Milliy xavfsizlik vazirligining maxsus kuchlari va xodimlari elchixona hududidan birorta ham „<nowiki/>[[Terrorizm|terrorch]]<nowiki/>i“ni topa olmay chiqib ketishgandi, biroq ketishdan oldin ular nomaʼlum shaxsning „iqror“ini videotasvirga olishgan. Oʻzbekiston elchixonasi oldida kamera qarshisida turgan Turkmaniston fuqarosi „boshqa sheriklari“ bilan bir necha kun davomida ushbu elchixonada uni qidirayotgan Turkmaniston huquq-tartibot idoralaridan yashiringanini aytadi. Bosqin paytida elchixonada bo‘lgan O‘zbekiston elchixonasi xodimlari barcha elchilarga bo‘lib o‘tgan voqeani aytib berishadi<ref name="Коммерсантъ" />. == Bosqinga munosabat == Yuz bergan voqealarning ertasiga O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Turkmanistonni „Diplomatik munosabatlar to‘g‘risidagi Vena konvensiyasining xalqaro huquq normalari va tamoyillari hamda qoidalarini, shuningdek ikki tomonlama davlatlararo shartnomalarni qo‘pol ravishda buzganlikda“ ayblab, rasmiy norozilik bildiradi. Turkmaniston elchisi [[Soltan Pirmuhammedov]] O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligiga chaqirilib, unga rasmiy ravishda „bo‘lib o‘tgan voqea yuzasidan zudlik bilan tushuntirish berishni, shuningdek, aybdor shaxslarni aniqlash va ularni jiddiy javobgarlikka tortish bo‘yicha aniq chora-tadbirlar amalga oshirish“ talab etilgan norozilik notasi topshiriladi. Shuningdek, mavjud voqea yuzasidan O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining bayonoti OAVda chop etiladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://press.natlib.uz/uz/editions/13736|sarlavha=„Xalq so‘zi“ gazetasi. №274 (3102)|kirish sanasi=2022-yil 23-iyul|yil=2002-yil 18-dekabr|qaralgan sana=2022-07-23|arxivsana=2022-07-23|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220723134052/http://press.natlib.uz/uz/editions/13736}}</ref>. Ayni paytda O‘zbekiston—Turkmaniston chegarasida keskinlik paydo bo‘lib, hujjatlarni tekshirish kuchaytiriladi. Natijada Turkmaniston O‘zbekiston bilan chegarasini bir tomonlama yopadi. Ikkala tomonda ham qoʻshimcha postlar oʻrnatiladi. Garchi yaqinda mamlakatlar oʻrtasida har ikki mamlakat fuqarolari uchun maxsus doʻkonlar va chegara savdo nuqtalarini tashkil etish haqida muzokaralar boʻlib oʻtgan boʻlsa-da, Turkmaniston zudlik oʻz hududiga Oʻzbekistonning ehtimoliy „<nowiki/>[[intervensiya]]<nowiki/>“si boʻlgan taqdirda uni himoya qilish uchun chegaraga oz sonli qoʻshinini joylashtira boshladi. Turkmaniston prezidenti Saparmurat Niyozovga elchixonadagi voqealarga javoban Oʻzbekiston tomonidan harbiy agressiya amalga oshirilishi, yaʼni uning rejimi agʻdarilishi va keyinchalik oʻz mamlakatining Oʻzbekistonga qoʻshib olinishiga ishonchi bordi, ammo bu aslida mutlaqo asossiz edi<ref name="Коммерсантъ" />. Daxlsiz hisoblangan [[Diplomatik vakillik|diplomatik vakillikka]] bostirib kirish xalqaro hamjamiyatning deyarli barcha aʼzolari, jumladan, [[Birlashgan millatlar tashkiloti|BMT]], [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|YXHT]], [[Yevropa Ittifoqi]], [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] va boshqalar tomonidan keskin qoralandi. O‘zbekistonning Ashxoboddagi diplomatik vakilligi va savdo vakolatxonasi xodimlari voqeani „ochiq provokatsiya“ deb atagan. Baʼzi turkman rasmiylari o‘z ismini oshkor qilmaslik sharti bilan bo‘lib o‘tgan hodisa bo‘yicha xorijiy nashrlarga intervyular berishgan. Xususan, Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi apparati xodimlaridan biri „<nowiki/>[[Kommersant]]<nowiki/>“ gazetasiga bergan intervyusida shunday deydi<ref name="Коммерсантъ" />: {{quote|O‘zbekiston va Turkmaniston o‘rtasidagi munosabatlarda katta muammolar borligi anchadan beri maʼlum. Buning so‘nggi tasdig‘i sifatida, dushanba (16-dekabr) kuni ro‘y bergan voqeadan tashqari, bosh vazir [[Oʻtkir Sultonov|O‘tkir Sultonov]] boshchiligidagi O‘zbekiston hukumati delegatsiyasining yaqinda Ashxobodga tashrifi hisoblanadi. Bu tashrif chog‘ida o‘zbekistonlik mehmonlar ikki tomonlama hamkorlik masalalarini muhokama qilish o‘rniga turkmanistonlik hamkasblarining pand-nasihatlarini, Turkmanistonga neft-gaz sohasida imtiyozlar berish bo‘yicha „talab-tavsiya“larini tinglashga majbur bo‘ldilar. Aytishlariga qaraganda, Sultonov muzokaralar muhitidan shunchalik g‘azablanganki, tom maʼnoda „eshikni tars yopib“, uchrashuvning rasman tugashini kutmasdan, Toshkentga uchib ketgan. Shundan soʻng ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlar sezilarli darajada sovuqlashadi.}} Turkmaniston rasmiylari O‘zbekistonni prezident [[Saparmurot Niyozov|Saparmurat Niyozovga]] muvaffaqiyatsiz suiqasd uyushtirib, davlat to‘ntarishini amalga oshirgan [[Boris Shixmurodov]] boshchiligidagi turkman muxolifatini qo‘llab-quvvatlashda ayblaydi. O‘zbekiston barcha ayblovlarni rad etadi va O‘zbekiston Respublikasi prezidenti [[Islom Karimov]] Saparmurat Niyozovga qo‘llab-quvvatlash so‘zlari bilan telegramma yo‘llaydi: „Terror xuruji — hayotingizga suiqasd qilinganligi haqidagi xabar O‘zbekistonda chuqur xavotir va g‘azabni uyg‘otdi. O‘zbekiston terrorizmni doimo har qanday shaklini qoralab kelgan va qoralaydi hamda bu illatga qarshi kurashda har tomonlama hamkorlik qilishga tayyor“. Saparmurat Niyozov bu soʻzlarning samimiyligiga ishonmaydi va prezidentlar hamda davlatlar oʻrtasidagi munosabatlar juda sovuqlashib, chuqur inqirozga yuz tutadi<ref name="Коммерсантъ" />. Tovar ayirboshlash ko‘p marotaba kamayadi, ikki davlat chegarasida tartib kuchaytiriladi, davlatlar o‘rtasida [[viza]] rejimi saqlanib qolinadi, ikki davlat fuqarolari viza olishda katta qiyinchiliklarga duch kelishadi. Saparmurat Niyozov O‘zbekistonni o‘z hokimiyatiga tahdid sifatida ko‘rib, ochiqchasiga qo‘rqishni boshlagan. Ayni paytda [[Qozogʻiston|Qozog‘iston]], [[Rossiya]], [[Eron]] va [[Turkiya]] ikki prezidentni yarashtirishga harakat qila boshladi. Oradan ikki yil o‘tib, Turkmaniston va O‘zbekiston prezidentlari o‘rtasida ilk telefon muloqoti bo‘lib o‘tadi. Saparmurat Niyazovning matbuot xizmati xabariga koʻra, „prezidentlar bugungi kunda uzoq va chuqur tarixiy anʼanalarga ega boʻlgan ikki xalq oʻrtasida hal etib boʻlmaydigan nizolar yoʻqligini, hamkorlikni yanada rivojlantirish uchun salmoqli salohiyat mavjudligini taʼkidlaydilar. Ushbu salohiyatni ishchi guruhlar tomonidan amalga oshiriladi va tegishli hujjatlarni tayyorlaydilar. Suhbatdan so‘ng ikki prezident zudlik bilan ushbu guruhlarni tuzish bo‘yicha ko‘rsatma berishadi“<ref>{{veb manbasi|url=https://www.fergananews.com/articles/3201|title=В минувшую пятницу впервые за несколько лет состоялся телефонный разговор президентов Узбекистана и Туркмении|publisher=ИА «Фергана.Ру»|}}</ref>. 2006 yil dekabrida Saparmurat Niyazov vafoti va uning oʻrniga [[Gurbanguli Berdimuhamedov]] kelishi tufayli mamlakatlar oʻrtasidagi munosabatlar yaxshilanib, doʻstona va ittifoqchilik xarakteriga ega boʻldi. == Manbalar == {{manbalar|1}} [[Turkum:Diplomatik hodisalar]] [[Turkum:Ashxoboddagi voqealar]] [[Turkum:Turkmanistonning tashqi siyosati]] [[Turkum:Oʻzbekiston — Turkmaniston munosabatlari]] [[Turkum:Oʻzbekiston tarixi]] [[Turkum:2002-yilda Oʻzbekiston]] [[Turkum:Oʻzbekiston tashqi siyosati]] f4qhi5yynyihaa33l4dic2wycc9enb0 Dneprodzerjinsk ustidagi avia toʻqnashuv 0 755806 5988472 5914512 2026-04-11T08:42:32Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5988472 wikitext text/x-wiki {{Aviahalokat (2 samolyot) bilgiqutisi |nomi =Dneprodzerjinsk ustidagi avia to‘qnashuv |tasvir =[[Fayl:Aeroflot_Tu-134A_CCCP-65854_ZRH_Jun_1977.png|250px]] |sana =[[1979-yil]] [[11-avgust]] |turi =avia to‘qnashuv |mintaqa =[[Dneprodzerjinsk]], [[Dnepropetrovsk viloyati]] |oʻlimlar =178 (hammasi) |tirik_qolganlar=0 |samolyot_modeli1 =[[Tu-134A]] |roʻyxatga_olish_raqami1 =65816 |tirik_qolganlar=0 |aviakompaniya1=Кишинёвский ОАО, Молдавское РПО ГА |uchish1=SU-7628 |yoʻnalish1=Кишинёв (МССР) |yoʻlovchilar1=88 |jamoachilar1=6 |oʻlimlar1=94 |tirik_qolganlar1=0 |samolyot_modeli2=Ту-134АК |aviakompaniya2=1-й Минский ОАО, Белорусское УГА |roʻyxatga_olish_raqami2=СССР-65735 |uchish2=SU-7880 |yoʻnalish2=Минск-1, Минск (БССР) |yoʻlovchilar2=77 |jamoachilar2=7 |tirik_qolganlar2=0 |oʻlimlar2=84}} '''Dneprodzerjinsk ustidagi to‘qnashuv''' — [[1979-yil]] [[11-avgust]]da sodir bo‘lgan va [[tarixdagi eng yirik aviahalokatlar]]dan biri sifatida tarixda qolgan. [[Aeroflot]]ning ikkita Tu-134A layneri (7628-[[Chelyabinsk]] — [[Voronej]] — [[Kishinyov]] va 7880-[[Toshkent]] — [[Guryev]] — [[Donetsk]] — [[Minsk]] reyslari) [[Dneprodzerjins]]k (hozirgi Kamenskoye) yaqinida 8400m balandlikda to‘qnashib ketgan. To‘qnashuv oqibatida 178 kishi halok bo‘lgan (7628-reysda 94 kishi va 7880-reysda 84 kishi). Qurbonlar soni bo‘yicha ushbu avia halokat SSSR va Ukraina tarixida havodagi to‘qnashuvlar bo‘yicha birinchi, dunyoda ikkinchi va samolyotlar to‘qnashuvi bo‘yicha uchinchi o‘rinda turadi. Halok bo‘lganlar orasida [[O‘zbekiston]]ning "[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]" futbol klubining 17 nafar aʼzosi ham bo‘lgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://uzreport.news/football/bugun-paxtakor-79-fojeasiga-42-yil-to-ldi |sarlavha=Bugun “Paxtakor-79” fojeasiga 42 yil to‘ldi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20231015052855/https://uzreport.news/football/bugun-paxtakor-79-fojeasiga-42-yil-to-ldi |arxivsana=2023-10-15 |qaralgan sana=2023-10-15 }}</ref>. Bu voqea jamoatchilikda katta rezonansni yuzaga keltirgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/paxtakor-79-aviahalokatining-yangi-tafsilotlari|sarlavha="Пахтакор-79" авиаҳалокатининг янги тафсилотлари|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230504111857/https://championat.asia/uz/news/paxtakor-79-aviahalokatining-yangi-tafsilotlari|arxivsana=2023-05-04|qaralgan sana=2023-05-04}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/paxtakor-79-mashum-fojiasiga-42-yil-toldi|sarlavha="Пахтакор-79" машъум фожиасига 42 йил тўлди|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230504113829/https://championat.asia/uz/news/paxtakor-79-mashum-fojiasiga-42-yil-toldi|arxivsana=2023-05-04|qaralgan sana=2023-05-04}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/qalb-armoni|sarlavha=Қалб армони...|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230504113833/https://championat.asia/uz/news/qalb-armoni|arxivsana=2023-05-04|qaralgan sana=2023-05-04}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/futboldagi-eng-mashhur-aviahalokatlar-paxtakor-torino-manchester-yunayted-shapekoense-va-boshqalar|sarlavha=Футболдаги энг машҳур авиаҳалокатлар: “Пахтакор”, "Торино", “Манчeстeр Юнайтeд”, “Шапекоэнсе” ва бошқалар|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230504113834/https://championat.asia/uz/news/futboldagi-eng-mashhur-aviahalokatlar-paxtakor-torino-manchester-yunayted-shapekoense-va-boshqalar|arxivsana=2023-05-04|qaralgan sana=2023-05-04}}</ref>. == Havo layneri haqida ma‘lumot == === Bort- SSSR −65816 === Kishinyov OAJ Moldaviya RPO GA ning Tu-134A havo kemasi (ro‘yxatga olish raqami SSSR-65816, seriya raqami 4352210, 22-10 seriyali) 1974-yilda Xarkov aviatsiya zavodi tomonidan ishlab chiqarilgan (birinchi parvoz 24-martda amalga oshirilgan). Samolyotning dastlabki operatorlari haqida aniq maʼlumot yo‘q, faqat „Kishinyov“ OAJga 1979-yil 26-martda keltirilgani maʼlum. U Perm motor zavodining ikkita D-30-II dvigateli bilan jihozlangan. Falokat yuz bergan kuni parvoz vaqti 12 739 soatni tashkil etgan, bu vaqt ichida samolyot 7683 ta „uchib ketish va qo‘nish“ siklini bajargan<ref>[https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19790811-1 Aircraft accident Tupolev 134A CCCP-65816 Dneprodzerzhinsk] (angl.). [https://ru.wikipedia.org/wiki/Aviation%20Safety%20Network Aviation Safety Networ]k. Data obraщeniya: 9 aprelya 2013. Arxivirovano 17 aprelya 2013 goda</ref><ref name="Russianplanes 65816">{{veb manbasi|url=http://russianplanes.net/reginfo/7119|title=Туполев Ту-134А Бортовой №: CCCP-65816|publisher=Russianplanes.net|accessdate=2013-04-06|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FwZSVO81?url=http://russianplanes.net/reginfo/7119|archivedate=2013-04-17|dead-url=no}}</ref><ref name="airdisaster.ru 65816">{{veb manbasi|url=http://airdisaster.ru/database.php?id=24|title=Столкновение двух Ту-134А Белорусского УГА и Молдавского РПО ГА близ Днепродзержинска. Гибель футбольной команды «Пахтакор» (борт СССР-65816)|publisher=AirDisaster.ru|accessdate=2013-04-06|archiveurl=|archivedate=}}</ref>. Halokat yuz bergan kuni samolyot „Chelyabinsk-Voronej-Kishinyov“ yo‘nalishi bo‘yicha 7628-reysni amalga oshirayotgan edi. Soat EEST 12:54da 7628-reys Voronej aeroportidan uchgan va havoda 8400 metr balandlikka ko‘tarilgan. Samolyot bortida 88 yo‘lovchi bo‘lgan. Shulardan 64 nafari kattalar va 24 nafari bolalar bo‘lgan<ref name="airdisaster.ru 65816" /><ref name="Панкратов">{{veb manbasi|url=http://www.ua-football.com/blogs/pankratov/49074831.html|title=Оставшиеся на небесах|author=Евгений Панкратов|date=2008-10-28|publisher=[[UA-Футбол]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FwZTzBmi?url=http://www.ua-football.com/blogs/pankratov/49074831.html|archivedate=2013-04-17|accessdate=2013-04-06|dead-url=no}}</ref>. Ushbu havo kemasini komandir A. A. Taranenko, ikkinchi uchuvchi V. N. Tarasenko, navigator A. G. Ivashchenko va bort muhandisi V. V. Butirskiydan iborat 269-parvoz otryadining ekipaji boshqargan. Salonda ikkita styuardessa: M. G. Balan va A. E. Gontsalar xizmat ko‘rsatgan. === Bort SSSR-65735 === Belarusiya UGA 1-Minsk OAJning Tu-134AK havo layneri (ro‘yxatga olish raqami SSSR-65735, seriya raqami 1351405, 14-05 seriyali) [[Xarkov]] aviatsiya zavodi tomonidan 1971-yil 5-noyabrda ishlab chiqarilgan (birinchi parvozi shu yili amalga oshirilgan). SSSR MGAga samolyot 11-noyabrga qadar topshirilgan va dastlab 235-Alohida Hukumat OAJga kiritilgan. Tu-134AK modifikatsiyasiga kelsak, ushbu layner hashamatli va birinchi darajali kabinalarga ega bo‘lgan, ammo keyinchalik 78 yo‘lovchiga mo‘ljallangan oddiy kabinaga aylantirilgan. 1973-yil 24-oktyabrdan 1-Minsk OAJda hizmat qila boshlagan. U Perm motor zavodi tomonidan ikkita D-30-II dvigateli bilan jihozlangan. Falokat yuz bergan kuni ushbu layner 10 753 soat parvoz qilgan va 7075 „uchib ketish va qo‘nish“ siklini bajargan<ref name="ASN 65735">{{veb manbasi|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19790811-2|title=Aircraft accident Tupolev 134AK CCCP-65735 Dneprodzerzhinsk|publisher=[[Aviation Safety Network]]|lang=en|accessdate=2013-06-12|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HKzKVuiD?url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19790811-2|archivedate=2013-06-13|dead-url=no}}</ref><ref name="Russianplanes 65735">{{veb manbasi|url=http://russianplanes.net/reginfo/7116|title=Туполев Ту-134АК Бортовой №: CCCP-65735|publisher=Russianplanes.net|accessdate=2013-04-06|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FwZWRZkS?url=http://russianplanes.net/reginfo/7116|archivedate=2013-04-17|dead-url=no}}</ref>. O‘sha kuni samolyot Toshkent-Guryev-Donetsk-Minsk yo‘nalishi bo‘yicha 7880-reysni amalga oshirayotgan edi. Uni komandir A. S. Komarov, ikkinchi uchuvchi S. A. Petrosyan, navigator N. K. Shiper, bort muhandisi E. S. Simakov va radio operatori Yu. I. Smirnovdan iborat 104-parvoz otryadining ekipaji boshqargan. Salonda ikkita styuardessa L. F. Lapteva va N. D. Gapanovichlar xizmat ko‘rsatgan. Soat EEST 13:11da 7880-reys Donetsk aeroportidan parvoz qilgan va havoda 5700 metr balandlikka ko‘tarilgan. Samolyotda 77 nafar yo‘lovchi:12 nafar bola va 65 nafar kattalar, jumladan, Toshkentning [[Paxtakor (futbol klubi)|"Paxtakor" futbol klubi]] jamoasi (14 nafar [[Futbol|futbolchi]], murabbiy, maʼmur va shifokor) mahalliy „Dinamo“ klubi bilan SSSR chempionati o‘yiniga Minsk shahriga uchib ketayotgan edi<ref name="Панкратов" /><ref name="airdisaster.ru 65735">{{veb manbasi|url=http://airdisaster.ru/database.php?id=25|title=Столкновение двух Ту-134А Белорусского УГА и Молдавского РПО ГА близ Днепродзержинска. Гибель футбольной команды «Пахтакор» (борт СССР-65735)|publisher=AirDisaster.ru|accessdate=2013-04-06|archiveurl=|archivedate=}}</ref>. Jamoaning ikki aʼzosi: himoyachi [[Anatoliy Mogilniy]] (nomaʼlum sababga ko‘ra) va massajchi [[Anatoliy Dvornikov]] (kechikgan) reysdan qolib ketishgan. Samolyotda birinchi o‘rindiqni [[Yarimhimoyachi (futbol)|yarimhimoyachi]] [[Mixail An]] egallagan. Aslida, Mixail Anning jarohati tufayli safarga chiqishi bekor qilingan, biroq jamoadoshlari birga borishga ko‘ndirishgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://sport.business-gazeta.ru/article/170804|title=Как сложились судьбы спортсменов, выживших в катастрофах|author=Джаудат Абдуллин|date=2016-11-20|publisher=Бизнес Online|lang=ru|accessdate=2020-03-12|arxivsana=2019-12-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191213213855/http://sport.business-gazeta.ru/article/170804}}</ref>. Jamoa bosh murabbiyi Oleg Bazilyevich vaqtliroq borib Minskdagi jamoaga qo‘shilish, shuningdek, rafiqasi va o‘g‘lini ko‘rish uchun bir kun avval Sochiga uchib ketgan<ref>{{veb manbasi|title="В один день я потерял 17 друзей. Больше в футбол играть не смог". 40 лет назад разбился "Пахтакор"|url=https://www.sport-express.ru/football/local/reviews/v-odin-den-ya-poteryal-17-druzey-bolshe-v-futbol-igrat-ne-smog-40-let-nazad-razbilsya-pahtakor-1573455/|publisher=Спорт-Экспресс|date=2019-08-11}}</ref>. == Voqealar xronologiyasi == === Xarkov viloyati markazi === Xarkov RS YeS ATC parvozlarning yuqori intensivligi bilan ajralib turgan. Chunki uning hududi orqali ko‘plab havo yo‘nalishlari o‘tganligi bois, havo harakatini nazorat qiluvchilar ko‘pincha bir vaqtning o‘zida o‘ndan ortiq samolyotlarni boshqarishga majbur bo‘lishgan. Bu muammo 1970-yillarning boshidan beri aytib kelingan, ammo o‘n yillikning oxiriga kelib ham bu masala hal etilmagan. Xarkov markazi havo yo‘llarining eng murakkab va oldindan aytib bo‘lmaydigan sektori marshrutlarni qamrab olgan yo‘nalish janubi-g‘arbiy yo‘nalish bo‘lib, Xarkovdan 180dan 255°gacha va 6000 metr va undan yuqori balandlikdagi sektordagi yo‘nalishlarni qamrab olgan. U shimoldan janubga 285 kilometr va g‘arbdan sharqqa 220 kilometrga cho‘zilgan<ref name="airdisaster.ru 65816" /><ref name="Панкратов" />. 11-avgust kuni soat 07:50 da (boshqa maʼlumotlarga ko‘ra — 07:30) MSK rahbari (va parvoz direktori) Sergey Sergeyev bo‘lgan boshqaruv markazida havo harakatini nazorat qiluvchilarning yangi smenasi ish boshlagan. Garchi nizom bo‘yicha smena boshlig‘ining o‘zi tajribasiz dispetcherga ergashishi kerak bo‘lgan bo‘lsa-da<ref name="Панкратов" /><ref name="Тайна гибели Пахтакора">{{veb manbasi|url=http://video.yandex.ru/#search?text=Тайна+гибели+пахтакора|title=Тайна гибели «Пахтакора»|publisher=[[Яндекс.Видео]]|accessdate=2013-04-06|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FwZRW44E?url=http://video.yandex.ru/#search?text=Тайна+гибели+пахтакора|archivedate=2013-04-17|dead-url=no}}</ref>, Sergeyev aslida hali stajyor bo‘lgan, tajribasiz 3-darajali dispetcher 20 yoshli Nikolay Vasilyevich Jukovskiyni murakkab nuqta Janubi-G‘arbiy sektorga mas’ul qilib tayinlagan. Sergeyev o‘z ishini nazorat qilishni 1-darajali dispetcherga buyurgan. 28 yoshli Vladimir Aleksandrovich Sumskoy, xat reyslariga rahbarlik qilish uchun mas’ul bo‘lgan. Maʼlumki, o‘sha kuni sektor orqali xat reysi uchishi kerak bo‘lgan. Shu munosabat bilan, [[Leonid Brejnev]] yoki uning sheriklaridan biri ushbu reysda janubga uchganligi bois, havo yo‘laklaridan yoki eshelonlardan biri boshqa samolyotlarning parvozlaridan ozod qilinishi kerak bo‘lgan<ref name="Тайна гибели Пахтакора" /><ref>{{veb manbasi|url=http://www.rg.ru/anons/arc_2001/0809/5.shtm|title=Всему грядёт венец, всему исход намечен?|author=Павел Зарудный|date=2001-08-09|publisher=[[Российская газета]]|accessdate=2013-04-06}}</ref>, ammo o‘sha paytda, Brejnev bir necha kundan beri Qrimda dam olayotganligi sababli xat parvozi bir hafta artga surilgan. Yaʼni voqealardan bir hafta oldin uning parvozi rejalashtirilganligi sababli halokat kuni ushbu parvoz amalga oshirilgan. Odatda samoda havo koridori, havo bo‘shlig‘ini qattiq cheklamaydi. Bundan tashqari, soat 12da, yaʼni halokatdan taxminan bir soat oldin Xarkov ATC zonasi ustidan maxsus reys uchib o‘tgan. Shuningdek, 1979-yil 11-avgustda Xarkov radar markazining janubi-g‘arbiy sektorida garchi osmon to‘liq 9000 metr balandlikdagi bulutlar bilan qoplangan bo‘lsa-da, vaziyat normada bo‘lgan<ref name="Панкратов" /><ref>Muromov A. I. Stolknovenie samolyotov Tu-134A // 100 velikix aviakatastrof / gl. red. S. Dmitriev. — M.: Veche, 2003. — 528 s. — ([[iarchive:stovelikikhaviak0000muro|100 velikix]]). — 10 000 ekz. — ISBN 5-9533-0029-8.</ref>. === Halokatli vaziyatning yuzaga kelishi === Soat 13:17:15da Janubi-G‘arbiy sektor boshqaruvchisiga endigina o‘z zonasiga kirgan 65816 (Moldova) borti orqali murojaat qilinib, 8400 metr parvoz darajasida ekanligi va Volchanskga soat 13:22da uchishi kutilayotgani, Krasnogradni 13:28da va Nikopolni 13:43da kesib o‘tishi haqida xabar beriladi. Shuningdek, 9600 metr balandlikdagi parvoz darajasiga ko‘tarilish uchun ruxsat so‘raladi. Dispetcher Jukovskiy 65816 borti sektor zonasiga 8400 balandlikda kirganini tasdiqlaydi va shundan so‘ng ushbu havo layneri boshqaruv punktlarining taxminiy parvoz vaqtini jadvalda tuzadi. Biroq, charchoqdan yoki chalkashib ketishi natijasida qiymatlarni noto‘g‘ri ko‘rsatadi. Uning jadvalida vaqt Volchansk uchun 13:19 va Krasnograd uchun 13:26, yaʼni muddatidan oldin ko‘rsatiladi. 13:21:43da 65816 borti Xarkov markaziga qayta murojaat qilib, 9600 metrga ko‘tarilish uchun yana ruxsat so‘raydi, ammo Jukovskiy rad etadi. Chunki o‘sha paytda Krasnograd ustida bu eshelonga bog‘langan samolyot (bort SSSR-65132 — Tu-134A- Arxangelskiy UGA<ref>{{veb manbasi|url=http://russianplanes.net/reginfo/6315|title=Туполев Ту-134А-3 Бортовой №: RA-65132|publisher=Russianplanes.net|accessdate=2013-04-06|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FwZXqIoh?url=http://russianplanes.net/reginfo/6315|archivedate=2013-04-17|dead-url=no}}</ref>) bor edi. Soat 13:25:28da Moldaviya layneri ekipaji yana dispetcher bilan bog‘lanib, uchinchi marta 9600 parvoz darajasiga ko‘tarilish uchun ruxsat so‘raydi. Bu ular bilan o‘tib ketayotgan samolyot o‘rtasida 55 kilometrlik oraliq borligini ko‘rsatgan (bort 65132). Ammo dispetcher yana uning iltimosini rad etib, hozirgi balandlikni Krasnogradga qadar saqlashni buyurgan<ref name="airdisaster.ru 65816" /><ref name="airdisaster.ru РП">[http://airdisaster.ru/cvr.php?id=13 Rasshifrovka peregovorov. Stolknovenie dvux Tu-134A Belorusskogo UGA i Moldavskogo RPO GA bliz Dneprodzerjinska. Gibel futbolnoy komandi „Paxtakor“]. AirDisaster.ru. Data obraщeniya: 6 aprelya 2013</ref>. 65816 samolyot borti bilan aloqa tugagandan bir necha soniya o‘tgach, soat 13:25:48da Donetskdan 14 daqiqa oldin uchgan 65735 (Belarus) samolyoti Jukovskiy bilan bog‘lanadi. Ekipajning xabar berishicha, ular 5700 metr parvoz darajasida bo‘lishgan, jadvalga ko‘ra ularga 9600 metr parvoz tayinlangan, shuningdek, nazorat punktlaridan o‘tishning taxminiy vaqti ham quyidagicha ko‘rsatilgan: Dnepropetrovsk soat 13:34da va Kremenchug 13:44da. Jukovskiy samolyotning joylashishini tasdiqlaydi va vaqtincha 7200 metrlik parvoz darajasini egallashni buyuradi<ref name="airdisaster.ru 65735" /><ref name="airdisaster.ru РП" />. Soat 13:27:50da 65816 borti Xarkov ATC bilan bog‘lanib, Krasnograd 8400 metrga ko‘tarilganini maʼlum qiladi. Jukovskiy ulardan tezligini so‘raydi, shundan so‘ng, 9600 metr parvoz darajasidagi 65132 bortidan uning qiymatini so‘raydi. Birinchi samolyot uchun bu soatiga 830 km, ikkinchisi uchun — 750 km / soat, yaʼni 80 km / soat kamroq masofa edi. Shu sababli dispetcher 65816 bortini 9600 metr parvoz darajasini egallashini taʼqiqlaydi. Ekipaj garchi ular ko‘tarilgandan keyin ham sekinlashishi mumkinligini tushuntirishga harakat qilsa ham, buyruqni bajarishga majbur bo‘ladi, Bu Moldova samolyotidan olingan so‘ngi translyatsiya edi<ref name="airdisaster.ru 65816" /><ref name="airdisaster.ru РП"></ref>. Soat 13:30:40da 65735 borti Xarkov ATCga aloqaga chiqib, 7200 metrlik parvoz darajasi Dnepropetrovsk radiomayoqidan 25 kilometr masofada olinganligini maʼlum qiladi. Nazoratchi ularning joylashuvini tasdiqlaydi va 8400 metr balandlikka ko‘tarilishni buyuradi. 65735 borti 3 daqiqadan so‘ng (13:34:52) 8400 metr parvoz darajasiga ko‘targanliklari va garchi aslida samolyot 13 kilometr orqada bo‘lishiga qaramay, Dnepropetrovskning radiomayoqlaridan o‘tib ketganliklari haqida xabar beradi. Shunda tajribasiz Jukovskiy radarda o‘z belgilarini noto‘g‘ri tuzilganligini aniqlaydi va Dnepropetrovskdan o‘tishni tasdiqlaydi. Aslida radar orqali ushbu samolyotni noto‘g‘ri aniqlab, 9000 metrlik eshelonda to‘g‘ridan-to‘g‘ri yo‘lda boshqa samolyot (bort- SSSR 86676 — „Toshkent“ AJning Il-62<ref>{{veb manbasi|url=http://russianplanes.net/reginfo/4017|title=Ильюшин Ил-62 Бортовой №: CCCP-86676|publisher=Russianplanes.net|accessdate=2013-04-06|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FwZYhj3z?url=http://russianplanes.net/reginfo/4017|archivedate=2013-04-17|dead-url=no}}</ref>) borligini ko‘radi. U esa 65735 bortiga 8400 metr balandlikda turishni buyurgan va buni tasdiqlagan<ref name="airdisaster.ru 65735" />. === Laynerlarning to‘qnashuvi === 65816 borti 50- (Magdalinovka-Dneprodzerjinsk, 201° daraja) va 65735 samolyoti 147-havo yo‘lagi bo‘ylab (Dnepropetrovsk-Kremenchug, 300° daraja) harakatlanayotgan edi. Bu yo‘laklar Dneprodzerjinskdan shimoli-sharqda 99° burchak ostida kesishgan. Biroq, Jukovskiy 65816-nazorat punktining parvoz vaqtini jadvalda noto‘g‘ri tuzganligi bois, 65735 bortining joylashuvi to‘g‘risida noto‘g‘ri maʼlumotlarga ega bo‘lgan holda, samolyotning xavfli yaqinlashuvi sodir bo‘lmaydi, deb noto‘g‘ri taxmin qilgan. Ayniqsa, uning hisob-kitoblariga ko‘ra, 65816 borti chorrahadan allaqachon o‘tgan bo‘lishi kerak edi. Biroq Jukovskiy tomonidan murabbiy sifatida tayinlangan dispetcher Sumskoy uning samolyot ekipajlari bilan muzokaralarini eshitib, ekranda yaqinlashib kelayotgan belgilarni ko‘rib, halokatli vaziyatni aniqlaydi va uni tuzatishga harakat qiladi. Buning uchun u 86676 (Il-62) bortini 9600 metr balandlikka va 65735 (Belarus Tu-134) bortini bo‘shatilgan 9000 parvoz darajasiga ko‘chirishga qaror qiladi. Soat 13:34:07da Sumskoy 86676 bortiga 9600 metr balandlikka ko‘tarilishni buyuradi, bir necha soniyadan so‘ng ko‘rsatmani yana takrorlaydi va shundan keyin 65735 bortiga 9000 metr balandlikka ko‘tarilish buyrug‘ini beradi<ref name="airdisaster.ru 65735" /><ref name="Тайна гибели Пахтакора" />. {| class="wikitable mw-collapsible" align="center" style="border:none; font-size:95%;" cellpadding="1" !style="width:6.0em;"| !!style="width:7.0em;"| | |- style="vertical-align:top;" | 13:34:07 || {{comment|ATC Xarkov|Владимир Сумской}} || 676- 9600ni egallang. |- style="vertical-align:top;" | 13:34:21 || {{comment|ATC Xarkov|Владимир Сумской}} || 676-, Xarkov, 9600ni egallang… [bir necha soniya sukut] 735-, siz 9-o‘rinni egallang. Dneprodzerjinsk ustidan 8400 kesishadi. |- style="vertical-align:top;" | 13:34:25 || {{comment|86676|Ил-62}} || 9600, 676-y. |- style="vertical-align:top;" | 13:34:33 || {{comment|(nrzb.)|Неразборчиво}} || tushundim,… 8400. |} Javob-tushundim… 8400. Aslida mutlaqo noto‘g‘ri, bundan tashqari kontrollerlar qo‘ng‘iroqlarni eshitmaydilar. Shunga qaramay, Sumskoy Belorussiyaning Tu-134 ekipaji buyruqni tushunganligini tekshirmaydi. Buning o‘rniga u tajribasiz dispetcherni jazolab, ayni vaqtda uchta samolyotni nazorat qilishi kerak bo‘lgan o‘z ish joyiga qaytib keladi<ref name="Муромов">{{книга|автор = [[Муромов А. И.]]|часть = Столкновение самолётов Ту-134А|заглавие = 100 великих авиакатастроф |ссылка =https://archive.org/details/stovelikikhaviak0000muro|ответственный = гл. ред. С. Дмитриев |место = М.|издательство = Вече|год = 2003 |страницы = |страниц = 528|серия = 100 великих|isbn = 5-9533-0029-8|тираж = 10000}}</ref>. === To‘qnashuv === [[Fayl:Dniprodzerzhynsk mid-air collision.png|thumb|right|250pks|Samolyot to‘qnashuvi sxemasi]] 8400 metr balandlikda 9000 metr yuksaklikdagi bulutlarda uchib yurgan samolyot ekipajlari bir-birlarini ko‘ra olmaydilar. Shuningdek, 65816 borti traektoriyadan chapga 4 kilometrga, 65735 esa chapga 0,5 kilometrga og‘gan edi. Soat 13:35 va 13:38da har ikki samolyotning izlari birdan ekranlardan g‘oyib bo‘ladi. Jukovskiy ular bilan bog‘lanmoqchi bo‘ladi, lekin ulardan javob kelmaydi. Soat 13:37da „Dnepropetrovsk“ OAJning An-2 samolyoti (SSSR-91734 borti, Cherkasi-Donetsk reysi) komandiri Igor Chernov Xarkov dispetcherlik markazi bilan bir necha bor bog‘lanib: „Xarkov, 734-osmondan nimadir qulab tushdi! Xarkov, 734-uy, Kurilovka posyolkasi hududida men samolyot qismlarining qulashini kuzatayapman. Menimcha, Tu-134“ <ref name="airdisaster.ru 65816" /><ref name="airdisaster.ru 65735" /><ref name="Муромов" /> deb xabar beradi. Soat EEST 13:35:38da, yaʼni yer bilan so‘nggi bor aloqa qilganidan 1 daqiqa 5 soniya o‘tgach, Belarusiyaning Tu-134 (bort-65735) havo kemasi Moldaviya samolyotiga (bort-65816) 95° burchak ostida urilib, {{coord|48|33|35|N|34|40|33|E|type:event|name=Столкновение двух Ту-134 над Днепродзержинском}} manziliga qulab tushadi. Samolyotning 2,5 metr uzunlikdagi old qismining o‘ng burchagi 735-samolyot kabinasining yuqori qismini va yo‘lovchilar salonini uzib tashlaydi va o‘sha zahoti barcha yo‘lovchilar halok bo‘ladi. Samolyot qanotining bir qismi uzilib tushib, motor tomonga uchib ketgan samolyotlar dumlari bilan to‘qnashadi. Moldaviya havo laynerining chap dvigateli Belarus samolyotining kili va o‘ng qanotini uzib tashlaydi. Moldaviya samolyoti zarbadan o‘ngga, Belarus samolyoti esa chapga og‘odi, shundan so‘ng samolyotlar dumlari bilan to‘qnashib ketadi. Moldaviya laynerining chap dvigateli Belarus samolyotining kili va o‘ng qanotini parchalab, uloqtirib tashlaydi. 65816 borti bir vaqtning o‘zida havoda bir nechta qismlarga ajralib yerga qulab tushadi. Dumi, o‘ng qanotining bir qismi va dvigatellardan biridan ajralgan 65735 bortining uchuvchilari favqulodda qo‘nishga harakat qilishadi, ammo 4 kilometrdan oshiq balandlikda samolyot boshqaruvi izdan chiqadi va pastga qulab tushadi. Samolyot taxminan soat 13:38da yerga butunlay qulab tushadi. Belarusning Tu-134 samolyoti Kurilovkadan 2 kilometr shimoli-sharqda ({{coord|48|35|17.64|N|34|39|22.6|E|type:event|name=Место падения белорусского Ту-134 с командой «Пахтакор» на борту}}) nuqtasida qulagan. Moldaviyaning Tu-134 samolyotida fyuzelyajning o‘rta qismi qanotining o‘rta qismi bilan birgalikda Kurilovkadan 3,5 kilometr janubi-sharqda qulab tushgan. Uning chap dvigateli Dnepr qirg‘og‘idan, o‘ng shassisi esa Dnepr bo‘yidan topilgan. Samolyotning qolgan qismlari (o‘ng va chap qanotlari, dumi va burni) Kurilovka, Nikolayevka va Yelizavetovka qishloqlari yaqinidagi katta maydonda yerga qulagan. Vayronalarning umumiy maydoni 16x3 kilometrni tashkil etgan<ref name="airdisaster.ru 65816" /><ref name="airdisaster.ru 65735" />. Ikkala samolyotda bo‘lgan 178 yo‘lovchining barchasi: (Moldovada 94 va Belarusda 84) shu jumladan 36 nafar bola va 17 nafar „Paxtakor“ futbol jamoasi aʼzosi halok bo‘lgan. 2015-yilda Dneprodzerjinsk ustidagi halokat Tu-134 tarixidagi eng yirik halokat sifatida qayd etilgan. Bu ayni paytda qurbonlar soni bo‘yicha uchinchi yirik samolyotlar to‘qnashuvi bo‘lib, hatto Tenerifeda ikkita Boeing 747 samolyotining to‘qnashuviga ham taʼsir qilgan. === Muzokaralar stenogrammasi === 65816-raqamli samolyot borti [[Xarkov viloyati]] markazi hududiga kirgan paytdan boshlab uzatilgan muzokaralar stenogrammasi. '''Belgilar''' * ATC Xarkov — RS EU ATC Xarkov (dispetcher Jukovskiy) * 65816 — Tu-134A „Kishinyov“ OAJ, 7628-reys (Voronej-Kishinyov) * 65735 — Tu-134AK 1-Minsk OAJ, 7880 reysi (Donetsk-Minsk) '''Boshqa samolyotlar''' * 65132 — Tu-134A „Arxangelsk“ OAJ * 65640 — Tu-134 „Gorkov“ OAJ * 86676 — Il-62 „Toshkent“ OAJ {| class="wikitable mw-collapsible standard" ! Soat || || |- | 13:17:15 || 65816 || [[Xarkov]], 65816, 8400 [[Volchansk]] 22 [[Krasnograd]] 28 43 travers [[Nikopol]], 9600 iltimos. |- | 13:17:28 || ATC Xarkov || Buni 65816 xabar qildimi? |- | 13:17:31 || 65816 || Huddi shunday. |- | 13:17:33 || ATC Xarkov||Sizni tushundim. Hozircha 8400da harakatlaning. Xarkov, qatʼiy magistral bo‘ylab, chap nuqtada ishlayapti. |- | 13:17:37 || 65816 || 816-sizni tushundim. 8400 nuqtada hisobot beraman. |- | 13:21:33 || 65816 || 816- … 8400 nuqta…. |- | 13:21:38 || ATC Xarkov || 816- Krasnogradda 8400ga ko‘tariling. |- | 13:21:43 || 65816 || Sizni tushundim. 9600ga ko‘tarilishga ruxsat berasizmi? |- | 13:21:46 || ATC Xarkov || Hozircha yo‘q, 9600da Krasnograd ustida layner bor. |- | 13:21:50 || 65816 || Sizni tushundim, 816, 8400 ni saqlayman. |- | 13:25:28 || 65816 || Xarkov 816, bizda 9600da 55 kmda o‘tish oralig‘i bor, 9600ga ko‘tarilishimizga ruxsat bering. |- | 13:25:36 || ATC Xarkov || 816, Krasnograddan o‘tganingizdan keyin ko‘ramiz. |- | 13:25:39 || 65816 || Xo‘p bo‘ladi. |- | 13:25:48 || 65735 || [[Хarkov]] 65735 [[Prosyanaya]] traversidan 5700da o‘tdi, 9600 belgilangan, [[Dnepr]] 34, 44 [[Кremenchug]] |- | 13:26:01 || ATC Xarkov || 65735- Xarkov- nazorat sizga Prosyanaya traversini tasdiqladi, hozircha 7200 tezlikni ushlab turing. |- | 13:26:07 || 65735 || 7200ga o‘taman 735. |- | 13:27:50 || 65816 || 816-Krasnograd 8400. |- | 13:27:55 || ATC Xarkov || 816-chi Krasnogradni tasdiqladi. Sizning yo‘lingiz qanday? |- | 13:28:01 || 65816 || Yo‘limiz 830. |- | 13:28:03 || ATC Xarkov || Sizni tushundim , 65132-siznikichi? |- | 13:28:07 || 65132 || 132-750. |- | 13:28:12 || ATC Xarkov || 816-meni, eshitdingizmi? |- | 13:28:14 || 65816 || Eshitdim, eshitdim, yuqoriga ko‘tarilamiz, biz ham pastlayapmiz. |- | 13:30:40 || 65735 || Xarkov, 735-Dneprgacha 7200, 25ni egalladi. |- | 13:30:46 || ATC Xarkov || Xarkov Dnepr 25ni tasdiqladi, 8400ga o‘ting. |- | 13:30:55 || 65735 || 735-8400ni egallaydi. |- | 13:33:52 || 65735 || Xarkov, 65735-Dnepr 8400da. |- | 13:33:55 || ATC Xarkov || 735-ga Dnepr tasdiqlandi, xo‘sh… Hozircha keyingi ko‘rsatmaga qadar 8400, qarshi tomonda 9000. |- | 13:34:04 || 65735 || Tushundim, qarshi tomonda 9, keying ko‘rsatmagacha 8400… |- | 13:34:07 || {{comment|ATC Xarkov|Диспетчер Сумской}} || 86676- 9600ga o‘ting. |- | 13:34:21 || {{comment|ATC Xarkov|Диспетчер Сумской}} || 86676 Xarkov 9600ga o‘ting! 735-siz esa 9 ni egallang, [[Dneprodzerjinsk]] ustidan o‘tish joyida 8400. |- | {{s|13:34:25}} || 86676 || 9600, 676-. |- | 13:34:27 || colspan="2" | ''Ayni paytda 65640 reysi boshqaruv markaziga murojaat qilishga urinib ko‘radi, uning murojaati 86676 hisoboti bilan birga davom etayotgan dispetcher buyrug‘iga to‘g‘ri keadi. <ref name="Панкратов" /><ref name="airdisaster.ru 65735" />.'' |- | 13:34:33 || (nrzb.) || Tushundim,… 8400. |- | 13:35:38 || colspan="2" | <center>'''65735 va 65816 8400 metr balandlikda to‘qnashib ketadi.'''</center> |} == Halokat joyidagi harakatlar == Dneprodzerjinsk aviatsiya mexanika maktabi kursantlari, 78436-harbiy qism, fuqaro mudofaasi sanitariya otryadlari halokat joyini himoya qilish va uning oqibatlarini bartaraf etish uchun safarbar qilinadi. Birinchi vazifa politsiya bilan birgalikda halokat sodir bo‘lgan joyni himoya qilishni tashkil etish va samolyot qoldiqlari tushgan hududdagi barcha tafsilotlarni, shuningdek, buyumlar, yo‘lovchilarning yuklarini yig‘ish, ikkinchi vazifa esa halok bo‘lganlarning jasadlarini yig‘ish edi<ref name=":0">{{Книга|автор=[[Мелконов, Юрий Юрьевич]]|заглавие=Крыло с красной звездой|ответственный=|год=2015|издание=Воспоминания|место=Рига|издательство=|страницы=83—90|страниц=112|isbn=978-9934-8212-1-9}}</ref>. Askarlar Dnepr qirg‘oqlari bo‘ylab harakatlanib, hududni tozalash uchun tarqalishadi. Samolyot dvigatellaridan biri to‘g‘ri qulab tushgan bu [[sohil]] 11-avgust, shanba kuni ertalab dam oluvchilar bilan to‘la bo‘lgan, biroq bulutlar qalinlashib, yomg‘ir yog‘a boshlagach plyajdan odamlar tarqalib ketib, bo‘m-bo‘sh bo‘lib qolgan. Oradan besh daqiqa o‘tib, dvigatel sohilga qulab tushadi. Dvigatel samolyot konstruktsiyasidagi eng og‘ir qurilma bo‘lib, u sohil bo‘ylab uzoqqa uchib ketgan. Moldaviya reysi vayronalarining katta qismi: fyuzelyaj, qanotlari Nikolayevka qishlog‘i yaqiniga kelib tushadi. To‘qnashuv vaqtida samolyotning dumi uzilib tushgan, xavfsizlik kamarini taqmagan yo‘lovchilar esa samolyotdan tushib ketishgan<ref name=":0" />. Avia to‘qnashuv tafsilotlarini aniqlash maqsadida davlat komissiyasi tomonidan tashkil etilgan guruh AN-30 razvedka samolyoti va boshqa laynerlar orqali turli balandliklardan halokat sodir bo‘lgan joyni ehtiyotkorlik bilan suratga olgan<ref name=":0" />. == Halokat sabablari == === Tekshiruv ishlari === Maxsus komissiya vayronalarni o‘rganib chiqib, to‘qnashuvdan oldin har ikki samolyotda ham portlash holati va yong‘in sodir bo‘lmagani, jihozlar to‘g‘ri ishlayotgani haqida xulosa qilgan. Shuningdek, tomonlarning har biri uchun uchish og‘irligi va markazlashuvi normal chegarada ekanligi qayd etilgan. Bundan tashqari, halokat sodir bo‘lgan kun va o‘sha vaqtda parvoz zonasida havo sharlari uchirilmagani va harbiy mashg‘ulotlar o‘tkazilmagani haqida ham belgilab o‘tgan<ref name="Муромов" />. ''Halokat sodir etilgan har ikkala samolyotga texnik xizmat ko‘rsatish vaqtida parvoz avariyasiga olib kelishi mumkin bo‘lgantexnik nuqsonlar aniqlanmagan … Texnik xizmat ko‘rsatish ishlari NTVS-71 qoidalari va MGA ko‘rsatmalari talablariga muvofiq amalga oshirilgan. Voronej va Donetsk aeroportlarida yuklarni yuklash, yonilg‘i quyish va markazlashtirish bo‘yicha hech qanday qoidabuzarliklar kuzatilmagan… Bortda favqulodda holatga olib kelishi mumkin bo‘lgan tashish uchun taqiqlangan narsalar bo‘lmagan. ATC, navigatsiya va aloqaning radiotexnika vositalarining holati voqealar rivojiga salbiy taʼsir ko‘rsatmagan. Meteorologik yordam falokatga olib kelish ehtimoli mavjud bo‘lmagan. 11-avgust kuni soat 13:00 dan 14:00 gacha, Xarkov RC EI ATC hududida havo sharlari, jonli otishmalar va raketa uchirishlari amalga oshirilmagan. Ikkala samolyot parvoz ekipajlarining kasbiy tayyorgarlik darajasi, shuningdek, ularning ish tajribasi halokatga sabab bo‘lmagan.'' — Ushbu xulosadan keyin komissiya dispetcherlar harakatlarini taftish qilishga o‘tadi va 20 yoshli Jukovskiyning harakatlarida bir qator xatolarni aniqlaydi<ref name="airdisaster.ru 65735" />: 1. 65816 borti (Moldova Tu-134) 65132 borti (Arxangelsk Tu-134, oraliq 55 kilometr — minimal ruxsat etilgan darajaga yaqin edi) xavfli darajada yaqinligini taʼkidlab, 8400 dan 9600 parvoz darajasiga ko‘tarilishni so‘raganda dispetcher bosh tortadi, vaholanki, 65132 va 65816 tomonlar o‘rtasida xavfsiz intervalgacha soniyaning yer tezligini kamaytirish orqali saqlanish mumkin bo‘lgan; 2. Bundan tashqari bir vaqtning o‘zida dispetcher 65735 (Belarus Tu-134) bortini garchi ekipaj buni talab qilmagan bo‘lsa-da, 7200 metrli eshelondan 8400 darajadagi yuqori balandlikka o‘tkazadi. Buning natijasida 65816 borti eshelonni kesib o‘tishda muammoga duch keladi; 3. 86676 (O‘zbekiston Il-62) bortiga 10200 metr balandlikka ko‘tarilishga ruxsat bermaydi. Garchi bu o‘tish yo‘nalishida 65132 bortdan ajralib qolganda xavfsiz intervalni oshirishi mumkin bo‘lgan; 4. 8400 metr balandlikda 65816 borti bilan bir yo‘nalishda atigi 40 soniya oraliqda 65656 (Ukraina Tu-134) borti kuzatilganini tan olgan. 65656 bortining o‘ng tomonga og‘ib, bulutlarni aylanib o‘tish orqali marshrutda davom etganligi sababli xavfli to‘qnashuvning oldi olingan. 5. Ekipajlarga radio harakati qoidalarini buzishga va hatto nazoratchi bilan olingan ko‘rsatmalar haqida bahslashishga imkon bergan. Shunday qilib, Jukovskiy 87327 (Ukraina Yak-40) borti bilan uzoq (47 soniya) (13:32:47-13:33:34) bahslashgan va ekipajga boshqa eshelonga o‘tish zarurligini tushuntirgan. Bundan tashqari Jukovskiyning ustozi, 28 yoshli Sumskoy ish tajribasiga ega bo‘lsa-da, ko‘pincha ish texnologiyasini, shu jumladan radiofrazeologiyani buzganlik uchun jazolangan [12]. Komissiya maʼlumotlariga ko‘ra, parvoz direktori vazifasini bajaruvchi Sergeyevning harakatlarida ham xatolar bo‘lgan. U smena xodimlarining vazifalarini noto‘g‘ri taqsimlagan, shuningdek, dispetcher Sumskoyga dispetcher Jukovskiyning ishini nazorat qilish bo‘yicha noto‘g‘ri ko‘rsatma bergan. Shu bilan birga, Sergeyevning o‘zi soat 13:15da Shimoliy-Sharqiy sektor boshqaruvchisini almashtirgan va bu bilan o‘zi bevosita mas’uliyatdan ozod bo‘lgan. Bu esa keyingi o‘rinda havo harakatini boshqarishni murakkablashtirgan<ref name="airdisaster.ru 65735" />. === Rasmiy xulosalar === Komissiya xulosasiga ko‘ra, soat 13:34:24da dispetcher Sumskoy 65735 bortiga 9000 metr balandlikka ko‘tarilish uchun yuqorilash buyrug‘ini ayta boshlaganida (''735-siz esa 9 ni egallang, Dneprodzerjinsk ustidan o‘tish joyida 8400.'') 13:34:27da birinchi gapini aytishni unutgan 65640 (Tu-134 Gorkov OAJ<ref>{{veb manbasi|url=http://russianplanes.net/reginfo/19578|title=Туполев Ту-134 Бортовой №: CCCP-65640|publisher=Russianplanes.net|accessdate=2013-04-06|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FwZcrxu0?url=http://russianplanes.net/reginfo/19578|archivedate=2013-04-17|dead-url=no}}</ref>) borti dispetcher bilan bog‘lanishga harakat qilayotdan edi. O‘z navbatida, biroz oldin 9600 metr balandlikka ko‘tarilish buyrug‘ini olgan 86676 (O‘zbekiston UGA Il-62) borti ekipaji „Dneprodzerjinsk ustidan 8400da kesib o‘tish“ iborasining oxirini eshitib, buni buyruqning davomi sifatida qabul qilgan. Shu tariqa, „Tushundim, … 8400“ kalit iborasi, ekspertiza natijalariga ko‘ra, Belarusiyaning Tu-134 samolyotidan emas, balki O‘zbekistonning Il-62 samolyoti bortidan olingani va „Tushundim, 676-8400“ kabi yangragani aniqlangan. Halokatli vaziyatning sabablaridan biri so‘nggi daqiqalarda radio almashinuvi intensivligining kuchayishi bo‘lib, bu so‘ngi daqiqalarda radio uzatishda havo qatlamlarining intensivlashishiga olib kelgan. Sumskoyning xatosi shundaki, u noaniq javob olgan, bundan tashqari, chaqiruv belgilarini ko‘rsatmasdan, 735-chi tomonning ekipajidan buyruqni tushungan yoki tushunmaganligini so‘ramagan. O‘sha paytda aviadispetcherlikda ishlagan reys direktorining yo‘qligi halokatli vaziyatdan chiqishga imkon bermagan<ref name="airdisaster.ru 65735" /><ref name="Муромов" />. ''Halokatning sababi GA-78 AES talablarining buzilishi, janubiy-g‘arbiy sektor boshqaruvchisi va nazoratchi-instruktor tomonidan samolyotlar o‘rtasida belgilangan intervallarni to‘g‘ri taqsimlash, shuningdek, havo kemalari o‘rtasida belgilangan oraliqlarni tashkillashtirish hamda havo kemalari o‘rtasida parvoz qilish qoidalariga rioya qilish bo‘yicha kamchiliklar va radio almashinuv frazeologiyasiga rioya qilish bo‘yicha xatolarning mavjudligi bo‘lgan''. === Samolyotlar to‘qnashuvi bo‘yicha taxminlar === Taxminlar orasida negadir samolyotlar aslida raketa bilan urib tushirilgan, degan versiya ommalashgan. Xususan, „Rossiya“ telekanali tomonidan suratga olingan „Paxtakor o‘limining siri“ nomli hujjatli filmda ikkinchi murabbiy Idgay Tazetdinovning bevasi Alla Tazetdinova bir kuni prokuraturada advokat Garbuz go‘yo unga „Siz o‘zingiz uchun hech narsa so‘ramayapsiz. ''O‘zingizga yo‘llanma so‘rang. O‘tgan yili samolyot urib tushirilgandi''“, degan so‘zlarni aytgani va shundan so‘ng u darhol to‘xtab va jim bo‘lib qolgani haqida gapirgan. Filmnng ayni shu nuqtasida samolyot harbiy mashg‘ulotlar paytida tasodifan raketa bilan urib yuborilgani taxmin qilingan <ref name="Тайна гибели Пахтакора" />. Samolyotlar urib tushirilgani haqidagi farazni „Paxtakor“ning o‘sha davrdagi bosh murabbiyi [[Oleg Bazilyevich]] ham qo‘llab-quvvatlagan. Bundan tashqari, Bazilyevichning fikricha, Belarus samolyoti mudofaa obʼekti ustidan uchib o‘tgaligi sababli urib tushirilgan va bularning barchasi dispetcherning xatosi tufayli sodir bo‘lgan<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.bulvar.com.ua/arch/2008/27/487481a7a81c4/|title=Что наша жизнь? Игра…|date=2008-07-08|publisher=[[Бульвар Гордона]]|accessdate=2013-04-09|access-date=2022-07-26|archive-date=2013-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130814045046/http://www.bulvar.com.ua/arch/2008/27/487481a7a81c4/|url-status=dead}}</ref>. Yuqoridagi fikrlarga qarshi tomonlarning nuqtai-nazariga quloq tutsak, nima sababdan bir vaqtning o‘zida ikki samolyot urib tushirilganini tushunish qiyin masala, deb ko‘rsatiladi. Zero, halokat natijasida Belarusiya samolyotining faqat kili qulab tushgan, Moldaviya samolyoti esa bir necha qismlarga bo‘linib ketgan. Ilmiy tomondan qaralganda, raketa yoki o‘q otish qurollari bilan hujum qilinngan samolyotlar butunlay shikastlanib ketishi xarakterli belgi sifatida ko‘rsatiladi. Masalan, bu kabi holat 1959-yilda Il-14<ref>{{veb manbasi|url=http://airdisaster.ru/database.php?id=796|title=Катастрофа Ил-14П Азербайджанского управления ГВФ близ Сталинграда (борт СССР-41863), 18 января 1959 года.|publisher=airdisaster.ru|accessdate=2013-04-09|archiveurl=|archivedate=}}</ref> va 1997-yilda Yak-40 <ref>{{veb manbasi|url=http://airdisaster.ru/database.php?id=345|title=Катастрофа Як-40 АзАл близ Гянджи|publisher=airdisaster.ru|accessdate=2013-04-09|archiveurl=|archivedate=}}</ref> samolyotlari misolida kuzatilgan, shuningdek, 1962-yilda Tu-104 <ref>{{veb manbasi|url=http://airdisaster.ru/database.php?id=513|title=Катастрофа Ту-104А Дальневосточного управления ГВФ близ Красноярска|publisher=airdisaster.ru|accessdate=2013-04-09|archiveurl=|archivedate=}}</ref> va 2001-yilda Tu-154<ref>{{veb manbasi|url=http://airdisaster.ru/database.php?id=15|title=Катастрофа Ту-154М а/к 'Сибирь' над Чёрным морем|publisher=airdisaster.ru|accessdate=2013-04-09|archiveurl=|archivedate=}}</ref> havo kemalarining raketalar yordamida urib tushirilishi holatida ham ko‘zga tashlangan. Sovet Ittifoqidagi yirik harbiy mashg‘ulotlarning sanalari juda yaxshi maʼlum. Yaqin o‘tmishda [[Ukraina Sovet Sotsialistik Respublikasi|Ukraina SSR]] hududidagi eng yaqin harbiy mashg‘ulotlar 1978-va („Berezina“) va 1981-yilda („G‘arbiy-81“) bo‘lib o‘tgan <ref name="Панкратов" />. Qasddan urib tushirish nazariyasiga kelsak, muxoliflarning fikriga ko‘ra, yerdan sakkiz kilometrdan ko‘proq balandlikda bulutlar qo‘ynida uchayotgan samolyotni urib tushirishning qanday zarurati borligini tushinish murakkab masala<ref name="Панкратов" />. Qolaversa, halokat yuz bergan paytda o‘sha hududda yana kamida uchta samolyot bo‘lgan. Ularning orasida pastlab uchayotgan An-2 layneri ham bo‘lib, uning uchuvchisi qulab tushayotgan samolyot parchalarni ko‘rganligi haqida xabar qilgan<ref name="airdisaster.ru 65816" />. == Tergov jarayoni == === Sud va dispetcherlarning keyingi taqdiri === Falokatdan to‘qqiz oy o‘tgach, sud majlisi bo‘lib o‘tadi. Unda sud qaroriga ko‘ra dispetcherlar Nikolay Jukovskiy va Vladimir Sumskoylarga 15 yilga ozodlikdan mahkum qilish jazosi tayinlanadi<ref name="Муромов" />. Jazoni umumiy tartibdagi koloniyada o‘tash belgilanadi. Vladimir Sumskoy namunali xulqi uchun 6,5 yilda ozod qilinadi va so‘ngra u 2005-yildan boshlab Xarkovda yashay boshlaydi<ref name="Тайна гибели Пахтакора" />. Nikolay Jukovskiy esa o‘z joniga qasd qilgani haqida xabar tarqalgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.posadki.net/analysis_view.php?id=11|title=МИСТИЧЕСКИЕ СОВПАДЕНИЯ ПРЕСЛЕДУЮТ РОССИЙСКУЮ АВИАЦИЮ Гибель Ил-86 была предсказана|date=2002-08-28|publisher=posadki.net|accessdate=2013-06-23|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HcHf6UxJ?url=http://www.posadki.net/analysis_view.php?id=11|archivedate=2013-06-24|dead-url=no}}</ref>. Smena boshlig‘i Sergey Sergeyev javobgarlikka tortilganmi yoki yo‘qmi, bu haqida aniq maʼlumot yo‘q. Biroq, [[ozodlikdan mahrum qilish]] jazosiga hukm qilinmagani maʼlum<ref name="Муромов" />. === „Paxtakor“ futbol klubi === <gallery widths="220px" heights="160px">Pakhtakor Football Club team memorial stone. JPG| Mogila komandi „Paxtakor“, 26 aprelya 2014.jpg</gallery> Aviahalokat natijasida halok bo‘lgan 178 kishining 17 nafari Toshkentdan Minskka uchayotgan „Paxtakor“ futbol klubi aʼzosi: 14 nafar futbolchi, ikkinchi murabbiy, maʼmur va shifokor bo‘lgan. Butun bir futbol jamoasi o‘yinchilarining halokati katta shov-shuvga sabab bo‘lganligi bois, ushbu to‘qnashuv o‘sha davrdagi boshqa ko‘plab avia to‘qnashuvlardan farqli o‘laroq, keng ommaga oshkor etilmagan. Biroq ayni paytda xalqaro miqyosda eʼtiborsiz ham qoldirilmagan<ref name="Муромов" /><ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1979/1979%20-%203092.html|title=Russia's worst mid-air collision|quote=Details of the accident have been published because an entire football team was killed in one of the aircraft.|date=1979-08-25|publisher=[[Flight International]]|pages=567|lang=en|accessdate=2013-04-09|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Em30Y967?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1979/1979%20-%203092.html|archivedate=2013-02-28}}</ref>. Samolyot halokatidan keyin klub boshqa jamoa futbolchilari bilan mustahkamlanadi. Shuningdek, SSSR futbol federatsiyasi qarori bilan „Paxtakor“ yakuniy natijadan qatʼiy nazar, uch yil davomida oliy ligada ishtirok etishi kafolatlangan. === Xotira === <gallery widths="220px" heights="160px">Aircrew USSR 65735 plate. JPG| Aircrew USSR 65735 tomb (2).JPG| Aircrew USSR 65735 tomb (1).JPG</gallery> 2009-yil avgust oyida halokatning 30 yilligi munosabati bilan Sobiq [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] futbol birodarligi nomidan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.dni.ru/sport/2009/8/11/172524.html|title=Самой страшной трагедии футбола 30 лет|date=2009-08-11|publisher=[[Дни.ру]]|accessdate=2013-04-09|archiveurl=|archivedate=}}</ref>. [[Belarus|Belorussiya]]ning Tu-134 samolyoti halokatga uchragan manzilda 1979-yil 11-avgustda aviahalokatda halok bo‘lgan qurbonlar: „Paxtakor“ futbol jamoasi va boshqa barcha halok bo‘lganlarning xotirasiga qora vertikal plastinka ko‘rinishidagi yodgorlik o‘rnatilgan. Shu bilan birga, ushbu manzilga yaqin [[Kurilivka, Dnepropetrovsk viloyati|Kurilovka qishlog‘i]]da ham yodgorlik ochilgan. Ushbu loyiha bosh murabbiy [[Idgay Tazetdinov]]ning bevasi Alla Shulepina-Tazetdinova<ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/ozbekiston-futbolining-qahramoni-alla-shulepina-tazetdinova-vafot-etdi|sarlavha=Ўзбекистон футболининг қаҳрамони – Алла Шулепина-Тазетдинова вафот этди|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230504113832/https://championat.asia/uz/news/ozbekiston-futbolining-qahramoni-alla-shulepina-tazetdinova-vafot-etdi|arxivsana=2023-05-04|qaralgan sana=2023-05-04}}</ref> tomonidan postsovet hududidagi bir qator futbol klublarining moliyaviy ko‘magida amalga oshirilgan<ref>{{veb manbasi |url = http://www.regnum.ru/news/1185127.html |title = На Украине установят памятник команде «Пахтакор-79», погибшей в авиакатастрофе |date = 2009-07-11 |publisher = [[Regnum]] |accessdate = 2014-04-01 |lang = en |archiveurl = https://www.webcitation.org/6OjcxMC3E?url=http://www.regnum.ru/news/1185127.html |archivedate = 2014-04-10 |dead-url = no }}</ref>. Yodgorlik Kurilovskaya maktabi oldidagi kichik hiyobonda joylashgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.fergananews.com/articles/3078 |sarlavha=25 yil muqaddam Toshkentning “Paxtakor” jamoasi futbolchilari aviahalokatda vafot etgan edi. |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221001042757/https://www.fergananews.com/articles/3078 |arxivsana=2022-10-01 |qaralgan sana=2023-10-15 }}</ref>. Yodgorlik yarmidan ikkiga bo‘lingan qora motam stelasi hamda osmonga qaragan, bosh va bo‘yni kesib o‘tilgan, baxtsiz samolyotning burniga o‘xshagan oq turna tasviri yo‘qotilgan hayot ramzi sifatida ifodalangan. Stelada 11 ta marmar tosh yonma-yon joylashtirilib, markazda parvozga shaylangan oqqush tasviri va jamoaning o‘n yeti nafar aʼzosining ismlari keltiril yodgorlik joylashtirilgan. Yodgorlik etagida [[Granit|granitdan]] yasalgan futbol to‘pi joylashgan. Ushbu xotira monumenti 2009-yil 4-avgustda mahalliy aholi ishtirokida tantanali ravishda ochilgan. Ochilish marosimida Toshkent futbol klubi bosh murabbiyining bevasi, klub bosh direktori o‘rinbosari [[Asqar Tolibjonov]] (vafot etgan jamoa maʼmuri [[Mansur Tolibjonov]]<nowiki/>ning ukasi), bir qator [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|MDH]] futbol amaldorlari va mahalliy maʼmuriyat xodimlari ishtirok etishgan<ref>{{veb manbasi | url = http://podrobnosti.ua/podrobnosti/2009/08/04/620103.html | title = Под Днепродзержинском поставили памятник футболистам «Пахтакора» | date = 2009-08-04 | publisher = podrobnosti.ua | accessdate = 2014-04-01 | lang = en }}</ref><ref>{{veb manbasi |url = http://footballfan.com.ua/countrieselse/v_kurilovke_otkryit_obelisk_pahtakoru-79.html |title = В Куриловке открыт обелиск «Пахтакору-79» |date = 2009-08-21 |publisher = footballfan.com.ua |accessdate = 2014-04-01 |lang = en |archiveurl = https://www.webcitation.org/6OjhfI2Zd?url=http://footballfan.com.ua/countrieselse/v_kurilovke_otkryit_obelisk_pahtakoru-79.html |archivedate = 2014-04-10 |dead-url = no }}</ref>. SSSR-65735 borti Tu-134A samolyotining ekipaji Minskdagi Sharqiy (Moskva) qabristoniga dafn qilingan. Ikkinchi uchuvchi [[Sergey Petrosyan|Sergey Aleksandrovich Petrosyan]] esa o‘z vatani, [[Armaniston]]<nowiki/>da dafn qilingan. [[Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi]] matbuot xizmati [[2013-yil]] avgust oyi boshida 11-avgust kuni [[Toshkent]]<nowiki/>dagi [[Botkin qabristoni]]<nowiki/>da „Paxtakor-79“ yodgorligining ochilish marosimi o‘tkazilishi rejalashtirilgani haqida xabar qilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/paxtakor-sssr-44-afsonalar-oyinida-dostona-durang|sarlavha="Пахтакор" - СССР 4:4. Афсоналар ўйинида дўстона дуранг|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230504113834/https://championat.asia/uz/news/paxtakor-sssr-44-afsonalar-oyinida-dostona-durang|arxivsana=2023-05-04|qaralgan sana=2023-05-04}}</ref>. Tadbirda O‘zbekiston futbol jamoalari, OAV va [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] vakillari ishtirok etishgan<ref>"V Tashkente v pamyat „Paxtakoru-79“ ustanovlen pamyatnik" 09.08.2013, https://centrasia.org/newsA.php?st=1376019660</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/moziyga-qaytib-6|sarlavha=Мозийга қайтиб...|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230504113830/https://championat.asia/uz/news/moziyga-qaytib-6|arxivsana=2023-05-04|qaralgan sana=2023-05-04}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/paxtakor-79ni-yod-etib-tashkil-etilgan-bahsda-zenit-va-paxtakor-faxriylari-ozaro-murosa-kochasini-tanlashdi|sarlavha="Пахтакор-79"ни ёд этиб ташкил этилган баҳсда "Зенит" ва "Пахтакор" фахрийлари ўзаро муроса кўчасини танлашди|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230504113833/https://championat.asia/uz/news/paxtakor-79ni-yod-etib-tashkil-etilgan-bahsda-zenit-va-paxtakor-faxriylari-ozaro-murosa-kochasini-tanlashdi|arxivsana=2023-05-04|qaralgan sana=2023-05-04}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/osmonda-abadiy-qolgan-yulduzlar-paxtakor-79-haqidagi-hujjatli-film-3|sarlavha="Осмонда абадий қолган юлдузлар". "Пахтакор-79" ҳақидаги ҳужжатли фильм|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230504113832/https://championat.asia/uz/news/osmonda-abadiy-qolgan-yulduzlar-paxtakor-79-haqidagi-hujjatli-film-3|arxivsana=2023-05-04|qaralgan sana=2023-05-04}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Dneprodzerjinsk osmonida aviahalokatda halok boʻlgan Paxtakor futbol jamoasi aʼzolari}} [[Turkum:Paxtakor Toshkent]] [[Turkum:Aviahalokatlar]] je8vxcrb4f8qfhg1o8yaeisfgvzz0zr 5988473 5988472 2026-04-11T08:42:50Z KWiki78 246724 5988473 wikitext text/x-wiki {{Aviahalokat (2 samolyot) bilgiqutisi |nomi =Dneprodzerjinsk ustidagi avia to‘qnashuv |tasvir =[[Fayl:Aeroflot_Tu-134A_CCCP-65854_ZRH_Jun_1977.png|250px]] |sana =[[1979-yil]] [[11-avgust]] |turi =avia to‘qnashuv |mintaqa =[[Dneprodzerjinsk]], [[Dnepropetrovsk viloyati]] |oʻlimlar =178 (hammasi) |tirik_qolganlar=0 |samolyot_modeli1 =[[Tu-134A]] |roʻyxatga_olish_raqami1 =65816 |tirik_qolganlar=0 |aviakompaniya1=Кишинёвский ОАО, Молдавское РПО ГА |uchish1=SU-7628 |yoʻnalish1=Кишинёв (МССР) |yoʻlovchilar1=88 |jamoachilar1=6 |oʻlimlar1=94 |tirik_qolganlar1=0 |samolyot_modeli2=Ту-134АК |aviakompaniya2=1-й Минский ОАО, Белорусское УГА |roʻyxatga_olish_raqami2=СССР-65735 |uchish2=SU-7880 |yoʻnalish2=Минск-1, Минск (БССР) |yoʻlovchilar2=77 |jamoachilar2=7 |tirik_qolganlar2=0 |oʻlimlar2=84}} '''Dneprodzerjinsk ustidagi to‘qnashuv''' — [[1979-yil]] [[11-avgust]]da sodir bo‘lgan va [[tarixdagi eng yirik aviahalokatlar]]dan biri sifatida tarixda qolgan. [[Aeroflot]]ning ikkita Tu-134A layneri (7628-[[Chelyabinsk]] — [[Voronej]] — [[Kishinyov]] va 7880-[[Toshkent]] — [[Guryev]] — [[Donetsk]] — [[Minsk]] reyslari) [[Dneprodzerjins]]k (hozirgi Kamenskoye) yaqinida 8400m balandlikda to‘qnashib ketgan. To‘qnashuv oqibatida 178 kishi halok bo‘lgan (7628-reysda 94 kishi va 7880-reysda 84 kishi). Qurbonlar soni bo‘yicha ushbu avia halokat SSSR va Ukraina tarixida havodagi to‘qnashuvlar bo‘yicha birinchi, dunyoda ikkinchi va samolyotlar to‘qnashuvi bo‘yicha uchinchi o‘rinda turadi. Halok bo‘lganlar orasida [[O‘zbekiston]]ning "[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]" futbol klubining 17 nafar aʼzosi ham bo‘lgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://uzreport.news/football/bugun-paxtakor-79-fojeasiga-42-yil-to-ldi |sarlavha=Bugun “Paxtakor-79” fojeasiga 42 yil to‘ldi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20231015052855/https://uzreport.news/football/bugun-paxtakor-79-fojeasiga-42-yil-to-ldi |arxivsana=2023-10-15 |qaralgan sana=2023-10-15 }}</ref>. Bu voqea jamoatchilikda katta rezonansni yuzaga keltirgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/paxtakor-79-aviahalokatining-yangi-tafsilotlari|sarlavha="Пахтакор-79" авиаҳалокатининг янги тафсилотлари|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230504111857/https://championat.asia/uz/news/paxtakor-79-aviahalokatining-yangi-tafsilotlari|arxivsana=2023-05-04|qaralgan sana=2023-05-04}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/paxtakor-79-mashum-fojiasiga-42-yil-toldi|sarlavha="Пахтакор-79" машъум фожиасига 42 йил тўлди|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230504113829/https://championat.asia/uz/news/paxtakor-79-mashum-fojiasiga-42-yil-toldi|arxivsana=2023-05-04|qaralgan sana=2023-05-04}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/qalb-armoni|sarlavha=Қалб армони...|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230504113833/https://championat.asia/uz/news/qalb-armoni|arxivsana=2023-05-04|qaralgan sana=2023-05-04}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/futboldagi-eng-mashhur-aviahalokatlar-paxtakor-torino-manchester-yunayted-shapekoense-va-boshqalar|sarlavha=Футболдаги энг машҳур авиаҳалокатлар: “Пахтакор”, "Торино", “Манчeстeр Юнайтeд”, “Шапекоэнсе” ва бошқалар|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230504113834/https://championat.asia/uz/news/futboldagi-eng-mashhur-aviahalokatlar-paxtakor-torino-manchester-yunayted-shapekoense-va-boshqalar|arxivsana=2023-05-04|qaralgan sana=2023-05-04}}</ref>. == Havo layneri haqida ma‘lumot == === Bort- SSSR −65816 === Kishinyov OAJ Moldaviya RPO GA ning Tu-134A havo kemasi (ro‘yxatga olish raqami SSSR-65816, seriya raqami 4352210, 22-10 seriyali) 1974-yilda Xarkov aviatsiya zavodi tomonidan ishlab chiqarilgan (birinchi parvoz 24-martda amalga oshirilgan). Samolyotning dastlabki operatorlari haqida aniq maʼlumot yo‘q, faqat „Kishinyov“ OAJga 1979-yil 26-martda keltirilgani maʼlum. U Perm motor zavodining ikkita D-30-II dvigateli bilan jihozlangan. Falokat yuz bergan kuni parvoz vaqti 12 739 soatni tashkil etgan, bu vaqt ichida samolyot 7683 ta „uchib ketish va qo‘nish“ siklini bajargan<ref>[https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19790811-1 Aircraft accident Tupolev 134A CCCP-65816 Dneprodzerzhinsk] (angl.). [https://ru.wikipedia.org/wiki/Aviation%20Safety%20Network Aviation Safety Networ]k. Data obraщeniya: 9 aprelya 2013. Arxivirovano 17 aprelya 2013 goda</ref><ref name="Russianplanes 65816">{{veb manbasi|url=http://russianplanes.net/reginfo/7119|title=Туполев Ту-134А Бортовой №: CCCP-65816|publisher=Russianplanes.net|accessdate=2013-04-06|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FwZSVO81?url=http://russianplanes.net/reginfo/7119|archivedate=2013-04-17|dead-url=no}}</ref><ref name="airdisaster.ru 65816">{{veb manbasi|url=http://airdisaster.ru/database.php?id=24|title=Столкновение двух Ту-134А Белорусского УГА и Молдавского РПО ГА близ Днепродзержинска. Гибель футбольной команды «Пахтакор» (борт СССР-65816)|publisher=AirDisaster.ru|accessdate=2013-04-06|archiveurl=|archivedate=}}</ref>. Halokat yuz bergan kuni samolyot „Chelyabinsk-Voronej-Kishinyov“ yo‘nalishi bo‘yicha 7628-reysni amalga oshirayotgan edi. Soat EEST 12:54da 7628-reys Voronej aeroportidan uchgan va havoda 8400 metr balandlikka ko‘tarilgan. Samolyot bortida 88 yo‘lovchi bo‘lgan. Shulardan 64 nafari kattalar va 24 nafari bolalar bo‘lgan<ref name="airdisaster.ru 65816" /><ref name="Панкратов">{{veb manbasi|url=http://www.ua-football.com/blogs/pankratov/49074831.html|title=Оставшиеся на небесах|author=Евгений Панкратов|date=2008-10-28|publisher=[[UA-Футбол]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FwZTzBmi?url=http://www.ua-football.com/blogs/pankratov/49074831.html|archivedate=2013-04-17|accessdate=2013-04-06|dead-url=no}}</ref>. Ushbu havo kemasini komandir A. A. Taranenko, ikkinchi uchuvchi V. N. Tarasenko, navigator A. G. Ivashchenko va bort muhandisi V. V. Butirskiydan iborat 269-parvoz otryadining ekipaji boshqargan. Salonda ikkita styuardessa: M. G. Balan va A. E. Gontsalar xizmat ko‘rsatgan. === Bort SSSR-65735 === Belarusiya UGA 1-Minsk OAJning Tu-134AK havo layneri (ro‘yxatga olish raqami SSSR-65735, seriya raqami 1351405, 14-05 seriyali) [[Xarkov]] aviatsiya zavodi tomonidan 1971-yil 5-noyabrda ishlab chiqarilgan (birinchi parvozi shu yili amalga oshirilgan). SSSR MGAga samolyot 11-noyabrga qadar topshirilgan va dastlab 235-Alohida Hukumat OAJga kiritilgan. Tu-134AK modifikatsiyasiga kelsak, ushbu layner hashamatli va birinchi darajali kabinalarga ega bo‘lgan, ammo keyinchalik 78 yo‘lovchiga mo‘ljallangan oddiy kabinaga aylantirilgan. 1973-yil 24-oktyabrdan 1-Minsk OAJda hizmat qila boshlagan. U Perm motor zavodi tomonidan ikkita D-30-II dvigateli bilan jihozlangan. Falokat yuz bergan kuni ushbu layner 10 753 soat parvoz qilgan va 7075 „uchib ketish va qo‘nish“ siklini bajargan<ref name="ASN 65735">{{veb manbasi|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19790811-2|title=Aircraft accident Tupolev 134AK CCCP-65735 Dneprodzerzhinsk|publisher=[[Aviation Safety Network]]|lang=en|accessdate=2013-06-12|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HKzKVuiD?url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19790811-2|archivedate=2013-06-13|dead-url=no}}</ref><ref name="Russianplanes 65735">{{veb manbasi|url=http://russianplanes.net/reginfo/7116|title=Туполев Ту-134АК Бортовой №: CCCP-65735|publisher=Russianplanes.net|accessdate=2013-04-06|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FwZWRZkS?url=http://russianplanes.net/reginfo/7116|archivedate=2013-04-17|dead-url=no}}</ref>. O‘sha kuni samolyot Toshkent-Guryev-Donetsk-Minsk yo‘nalishi bo‘yicha 7880-reysni amalga oshirayotgan edi. Uni komandir A. S. Komarov, ikkinchi uchuvchi S. A. Petrosyan, navigator N. K. Shiper, bort muhandisi E. S. Simakov va radio operatori Yu. I. Smirnovdan iborat 104-parvoz otryadining ekipaji boshqargan. Salonda ikkita styuardessa L. F. Lapteva va N. D. Gapanovichlar xizmat ko‘rsatgan. Soat EEST 13:11da 7880-reys Donetsk aeroportidan parvoz qilgan va havoda 5700 metr balandlikka ko‘tarilgan. Samolyotda 77 nafar yo‘lovchi:12 nafar bola va 65 nafar kattalar, jumladan, Toshkentning [[Paxtakor (futbol klubi)|"Paxtakor" futbol klubi]] jamoasi (14 nafar [[Futbol|futbolchi]], murabbiy, maʼmur va shifokor) mahalliy „Dinamo“ klubi bilan SSSR chempionati o‘yiniga Minsk shahriga uchib ketayotgan edi<ref name="Панкратов" /><ref name="airdisaster.ru 65735">{{veb manbasi|url=http://airdisaster.ru/database.php?id=25|title=Столкновение двух Ту-134А Белорусского УГА и Молдавского РПО ГА близ Днепродзержинска. Гибель футбольной команды «Пахтакор» (борт СССР-65735)|publisher=AirDisaster.ru|accessdate=2013-04-06|archiveurl=|archivedate=}}</ref>. Jamoaning ikki aʼzosi: himoyachi [[Anatoliy Mogilniy]] (nomaʼlum sababga ko‘ra) va massajchi [[Anatoliy Dvornikov]] (kechikgan) reysdan qolib ketishgan. Samolyotda birinchi o‘rindiqni [[Yarimhimoyachi (futbol)|yarimhimoyachi]] [[Mixail An]] egallagan. Aslida, Mixail Anning jarohati tufayli safarga chiqishi bekor qilingan, biroq jamoadoshlari birga borishga ko‘ndirishgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://sport.business-gazeta.ru/article/170804|title=Как сложились судьбы спортсменов, выживших в катастрофах|author=Джаудат Абдуллин|date=2016-11-20|publisher=Бизнес Online|lang=ru|accessdate=2020-03-12|arxivsana=2019-12-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191213213855/http://sport.business-gazeta.ru/article/170804}}</ref>. Jamoa bosh murabbiyi Oleg Bazilyevich vaqtliroq borib Minskdagi jamoaga qo‘shilish, shuningdek, rafiqasi va o‘g‘lini ko‘rish uchun bir kun avval Sochiga uchib ketgan<ref>{{veb manbasi|title="В один день я потерял 17 друзей. Больше в футбол играть не смог". 40 лет назад разбился "Пахтакор"|url=https://www.sport-express.ru/football/local/reviews/v-odin-den-ya-poteryal-17-druzey-bolshe-v-futbol-igrat-ne-smog-40-let-nazad-razbilsya-pahtakor-1573455/|publisher=Спорт-Экспресс|date=2019-08-11}}</ref>. == Voqealar xronologiyasi == === Xarkov viloyati markazi === Xarkov RS YeS ATC parvozlarning yuqori intensivligi bilan ajralib turgan. Chunki uning hududi orqali ko‘plab havo yo‘nalishlari o‘tganligi bois, havo harakatini nazorat qiluvchilar ko‘pincha bir vaqtning o‘zida o‘ndan ortiq samolyotlarni boshqarishga majbur bo‘lishgan. Bu muammo 1970-yillarning boshidan beri aytib kelingan, ammo o‘n yillikning oxiriga kelib ham bu masala hal etilmagan. Xarkov markazi havo yo‘llarining eng murakkab va oldindan aytib bo‘lmaydigan sektori marshrutlarni qamrab olgan yo‘nalish janubi-g‘arbiy yo‘nalish bo‘lib, Xarkovdan 180dan 255°gacha va 6000 metr va undan yuqori balandlikdagi sektordagi yo‘nalishlarni qamrab olgan. U shimoldan janubga 285 kilometr va g‘arbdan sharqqa 220 kilometrga cho‘zilgan<ref name="airdisaster.ru 65816" /><ref name="Панкратов" />. 11-avgust kuni soat 07:50 da (boshqa maʼlumotlarga ko‘ra — 07:30) MSK rahbari (va parvoz direktori) Sergey Sergeyev bo‘lgan boshqaruv markazida havo harakatini nazorat qiluvchilarning yangi smenasi ish boshlagan. Garchi nizom bo‘yicha smena boshlig‘ining o‘zi tajribasiz dispetcherga ergashishi kerak bo‘lgan bo‘lsa-da<ref name="Панкратов" /><ref name="Тайна гибели Пахтакора">{{veb manbasi|url=http://video.yandex.ru/#search?text=Тайна+гибели+пахтакора|title=Тайна гибели «Пахтакора»|publisher=[[Яндекс.Видео]]|accessdate=2013-04-06|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FwZRW44E?url=http://video.yandex.ru/#search?text=Тайна+гибели+пахтакора|archivedate=2013-04-17|dead-url=no}}</ref>, Sergeyev aslida hali stajyor bo‘lgan, tajribasiz 3-darajali dispetcher 20 yoshli Nikolay Vasilyevich Jukovskiyni murakkab nuqta Janubi-G‘arbiy sektorga mas’ul qilib tayinlagan. Sergeyev o‘z ishini nazorat qilishni 1-darajali dispetcherga buyurgan. 28 yoshli Vladimir Aleksandrovich Sumskoy, xat reyslariga rahbarlik qilish uchun mas’ul bo‘lgan. Maʼlumki, o‘sha kuni sektor orqali xat reysi uchishi kerak bo‘lgan. Shu munosabat bilan, [[Leonid Brejnev]] yoki uning sheriklaridan biri ushbu reysda janubga uchganligi bois, havo yo‘laklaridan yoki eshelonlardan biri boshqa samolyotlarning parvozlaridan ozod qilinishi kerak bo‘lgan<ref name="Тайна гибели Пахтакора" /><ref>{{veb manbasi|url=http://www.rg.ru/anons/arc_2001/0809/5.shtm|title=Всему грядёт венец, всему исход намечен?|author=Павел Зарудный|date=2001-08-09|publisher=[[Российская газета]]|accessdate=2013-04-06}}</ref>, ammo o‘sha paytda, Brejnev bir necha kundan beri Qrimda dam olayotganligi sababli xat parvozi bir hafta artga surilgan. Yaʼni voqealardan bir hafta oldin uning parvozi rejalashtirilganligi sababli halokat kuni ushbu parvoz amalga oshirilgan. Odatda samoda havo koridori, havo bo‘shlig‘ini qattiq cheklamaydi. Bundan tashqari, soat 12da, yaʼni halokatdan taxminan bir soat oldin Xarkov ATC zonasi ustidan maxsus reys uchib o‘tgan. Shuningdek, 1979-yil 11-avgustda Xarkov radar markazining janubi-g‘arbiy sektorida garchi osmon to‘liq 9000 metr balandlikdagi bulutlar bilan qoplangan bo‘lsa-da, vaziyat normada bo‘lgan<ref name="Панкратов" /><ref>Muromov A. I. Stolknovenie samolyotov Tu-134A // 100 velikix aviakatastrof / gl. red. S. Dmitriev. — M.: Veche, 2003. — 528 s. — ([[iarchive:stovelikikhaviak0000muro|100 velikix]]). — 10 000 ekz. — ISBN 5-9533-0029-8.</ref>. === Halokatli vaziyatning yuzaga kelishi === Soat 13:17:15da Janubi-G‘arbiy sektor boshqaruvchisiga endigina o‘z zonasiga kirgan 65816 (Moldova) borti orqali murojaat qilinib, 8400 metr parvoz darajasida ekanligi va Volchanskga soat 13:22da uchishi kutilayotgani, Krasnogradni 13:28da va Nikopolni 13:43da kesib o‘tishi haqida xabar beriladi. Shuningdek, 9600 metr balandlikdagi parvoz darajasiga ko‘tarilish uchun ruxsat so‘raladi. Dispetcher Jukovskiy 65816 borti sektor zonasiga 8400 balandlikda kirganini tasdiqlaydi va shundan so‘ng ushbu havo layneri boshqaruv punktlarining taxminiy parvoz vaqtini jadvalda tuzadi. Biroq, charchoqdan yoki chalkashib ketishi natijasida qiymatlarni noto‘g‘ri ko‘rsatadi. Uning jadvalida vaqt Volchansk uchun 13:19 va Krasnograd uchun 13:26, yaʼni muddatidan oldin ko‘rsatiladi. 13:21:43da 65816 borti Xarkov markaziga qayta murojaat qilib, 9600 metrga ko‘tarilish uchun yana ruxsat so‘raydi, ammo Jukovskiy rad etadi. Chunki o‘sha paytda Krasnograd ustida bu eshelonga bog‘langan samolyot (bort SSSR-65132 — Tu-134A- Arxangelskiy UGA<ref>{{veb manbasi|url=http://russianplanes.net/reginfo/6315|title=Туполев Ту-134А-3 Бортовой №: RA-65132|publisher=Russianplanes.net|accessdate=2013-04-06|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FwZXqIoh?url=http://russianplanes.net/reginfo/6315|archivedate=2013-04-17|dead-url=no}}</ref>) bor edi. Soat 13:25:28da Moldaviya layneri ekipaji yana dispetcher bilan bog‘lanib, uchinchi marta 9600 parvoz darajasiga ko‘tarilish uchun ruxsat so‘raydi. Bu ular bilan o‘tib ketayotgan samolyot o‘rtasida 55 kilometrlik oraliq borligini ko‘rsatgan (bort 65132). Ammo dispetcher yana uning iltimosini rad etib, hozirgi balandlikni Krasnogradga qadar saqlashni buyurgan<ref name="airdisaster.ru 65816" /><ref name="airdisaster.ru РП">[http://airdisaster.ru/cvr.php?id=13 Rasshifrovka peregovorov. Stolknovenie dvux Tu-134A Belorusskogo UGA i Moldavskogo RPO GA bliz Dneprodzerjinska. Gibel futbolnoy komandi „Paxtakor“]. AirDisaster.ru. Data obraщeniya: 6 aprelya 2013</ref>. 65816 samolyot borti bilan aloqa tugagandan bir necha soniya o‘tgach, soat 13:25:48da Donetskdan 14 daqiqa oldin uchgan 65735 (Belarus) samolyoti Jukovskiy bilan bog‘lanadi. Ekipajning xabar berishicha, ular 5700 metr parvoz darajasida bo‘lishgan, jadvalga ko‘ra ularga 9600 metr parvoz tayinlangan, shuningdek, nazorat punktlaridan o‘tishning taxminiy vaqti ham quyidagicha ko‘rsatilgan: Dnepropetrovsk soat 13:34da va Kremenchug 13:44da. Jukovskiy samolyotning joylashishini tasdiqlaydi va vaqtincha 7200 metrlik parvoz darajasini egallashni buyuradi<ref name="airdisaster.ru 65735" /><ref name="airdisaster.ru РП" />. Soat 13:27:50da 65816 borti Xarkov ATC bilan bog‘lanib, Krasnograd 8400 metrga ko‘tarilganini maʼlum qiladi. Jukovskiy ulardan tezligini so‘raydi, shundan so‘ng, 9600 metr parvoz darajasidagi 65132 bortidan uning qiymatini so‘raydi. Birinchi samolyot uchun bu soatiga 830 km, ikkinchisi uchun — 750 km / soat, yaʼni 80 km / soat kamroq masofa edi. Shu sababli dispetcher 65816 bortini 9600 metr parvoz darajasini egallashini taʼqiqlaydi. Ekipaj garchi ular ko‘tarilgandan keyin ham sekinlashishi mumkinligini tushuntirishga harakat qilsa ham, buyruqni bajarishga majbur bo‘ladi, Bu Moldova samolyotidan olingan so‘ngi translyatsiya edi<ref name="airdisaster.ru 65816" /><ref name="airdisaster.ru РП"></ref>. Soat 13:30:40da 65735 borti Xarkov ATCga aloqaga chiqib, 7200 metrlik parvoz darajasi Dnepropetrovsk radiomayoqidan 25 kilometr masofada olinganligini maʼlum qiladi. Nazoratchi ularning joylashuvini tasdiqlaydi va 8400 metr balandlikka ko‘tarilishni buyuradi. 65735 borti 3 daqiqadan so‘ng (13:34:52) 8400 metr parvoz darajasiga ko‘targanliklari va garchi aslida samolyot 13 kilometr orqada bo‘lishiga qaramay, Dnepropetrovskning radiomayoqlaridan o‘tib ketganliklari haqida xabar beradi. Shunda tajribasiz Jukovskiy radarda o‘z belgilarini noto‘g‘ri tuzilganligini aniqlaydi va Dnepropetrovskdan o‘tishni tasdiqlaydi. Aslida radar orqali ushbu samolyotni noto‘g‘ri aniqlab, 9000 metrlik eshelonda to‘g‘ridan-to‘g‘ri yo‘lda boshqa samolyot (bort- SSSR 86676 — „Toshkent“ AJning Il-62<ref>{{veb manbasi|url=http://russianplanes.net/reginfo/4017|title=Ильюшин Ил-62 Бортовой №: CCCP-86676|publisher=Russianplanes.net|accessdate=2013-04-06|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FwZYhj3z?url=http://russianplanes.net/reginfo/4017|archivedate=2013-04-17|dead-url=no}}</ref>) borligini ko‘radi. U esa 65735 bortiga 8400 metr balandlikda turishni buyurgan va buni tasdiqlagan<ref name="airdisaster.ru 65735" />. === Laynerlarning to‘qnashuvi === 65816 borti 50- (Magdalinovka-Dneprodzerjinsk, 201° daraja) va 65735 samolyoti 147-havo yo‘lagi bo‘ylab (Dnepropetrovsk-Kremenchug, 300° daraja) harakatlanayotgan edi. Bu yo‘laklar Dneprodzerjinskdan shimoli-sharqda 99° burchak ostida kesishgan. Biroq, Jukovskiy 65816-nazorat punktining parvoz vaqtini jadvalda noto‘g‘ri tuzganligi bois, 65735 bortining joylashuvi to‘g‘risida noto‘g‘ri maʼlumotlarga ega bo‘lgan holda, samolyotning xavfli yaqinlashuvi sodir bo‘lmaydi, deb noto‘g‘ri taxmin qilgan. Ayniqsa, uning hisob-kitoblariga ko‘ra, 65816 borti chorrahadan allaqachon o‘tgan bo‘lishi kerak edi. Biroq Jukovskiy tomonidan murabbiy sifatida tayinlangan dispetcher Sumskoy uning samolyot ekipajlari bilan muzokaralarini eshitib, ekranda yaqinlashib kelayotgan belgilarni ko‘rib, halokatli vaziyatni aniqlaydi va uni tuzatishga harakat qiladi. Buning uchun u 86676 (Il-62) bortini 9600 metr balandlikka va 65735 (Belarus Tu-134) bortini bo‘shatilgan 9000 parvoz darajasiga ko‘chirishga qaror qiladi. Soat 13:34:07da Sumskoy 86676 bortiga 9600 metr balandlikka ko‘tarilishni buyuradi, bir necha soniyadan so‘ng ko‘rsatmani yana takrorlaydi va shundan keyin 65735 bortiga 9000 metr balandlikka ko‘tarilish buyrug‘ini beradi<ref name="airdisaster.ru 65735" /><ref name="Тайна гибели Пахтакора" />. {| class="wikitable mw-collapsible" align="center" style="border:none; font-size:95%;" cellpadding="1" !style="width:6.0em;"| !!style="width:7.0em;"| | |- style="vertical-align:top;" | 13:34:07 || {{comment|ATC Xarkov|Владимир Сумской}} || 676- 9600ni egallang. |- style="vertical-align:top;" | 13:34:21 || {{comment|ATC Xarkov|Владимир Сумской}} || 676-, Xarkov, 9600ni egallang… [bir necha soniya sukut] 735-, siz 9-o‘rinni egallang. Dneprodzerjinsk ustidan 8400 kesishadi. |- style="vertical-align:top;" | 13:34:25 || {{comment|86676|Ил-62}} || 9600, 676-y. |- style="vertical-align:top;" | 13:34:33 || {{comment|(nrzb.)|Неразборчиво}} || tushundim,… 8400. |} Javob-tushundim… 8400. Aslida mutlaqo noto‘g‘ri, bundan tashqari kontrollerlar qo‘ng‘iroqlarni eshitmaydilar. Shunga qaramay, Sumskoy Belorussiyaning Tu-134 ekipaji buyruqni tushunganligini tekshirmaydi. Buning o‘rniga u tajribasiz dispetcherni jazolab, ayni vaqtda uchta samolyotni nazorat qilishi kerak bo‘lgan o‘z ish joyiga qaytib keladi<ref name="Муромов">{{книга|автор = [[Муромов А. И.]]|часть = Столкновение самолётов Ту-134А|заглавие = 100 великих авиакатастроф |ссылка =https://archive.org/details/stovelikikhaviak0000muro|ответственный = гл. ред. С. Дмитриев |место = М.|издательство = Вече|год = 2003 |страницы = |страниц = 528|серия = 100 великих|isbn = 5-9533-0029-8|тираж = 10000}}</ref>. === To‘qnashuv === [[Fayl:Dniprodzerzhynsk mid-air collision.png|thumb|right|250pks|Samolyot to‘qnashuvi sxemasi]] 8400 metr balandlikda 9000 metr yuksaklikdagi bulutlarda uchib yurgan samolyot ekipajlari bir-birlarini ko‘ra olmaydilar. Shuningdek, 65816 borti traektoriyadan chapga 4 kilometrga, 65735 esa chapga 0,5 kilometrga og‘gan edi. Soat 13:35 va 13:38da har ikki samolyotning izlari birdan ekranlardan g‘oyib bo‘ladi. Jukovskiy ular bilan bog‘lanmoqchi bo‘ladi, lekin ulardan javob kelmaydi. Soat 13:37da „Dnepropetrovsk“ OAJning An-2 samolyoti (SSSR-91734 borti, Cherkasi-Donetsk reysi) komandiri Igor Chernov Xarkov dispetcherlik markazi bilan bir necha bor bog‘lanib: „Xarkov, 734-osmondan nimadir qulab tushdi! Xarkov, 734-uy, Kurilovka posyolkasi hududida men samolyot qismlarining qulashini kuzatayapman. Menimcha, Tu-134“ <ref name="airdisaster.ru 65816" /><ref name="airdisaster.ru 65735" /><ref name="Муромов" /> deb xabar beradi. Soat EEST 13:35:38da, yaʼni yer bilan so‘nggi bor aloqa qilganidan 1 daqiqa 5 soniya o‘tgach, Belarusiyaning Tu-134 (bort-65735) havo kemasi Moldaviya samolyotiga (bort-65816) 95° burchak ostida urilib, {{coord|48|33|35|N|34|40|33|E|type:event|name=Столкновение двух Ту-134 над Днепродзержинском}} manziliga qulab tushadi. Samolyotning 2,5 metr uzunlikdagi old qismining o‘ng burchagi 735-samolyot kabinasining yuqori qismini va yo‘lovchilar salonini uzib tashlaydi va o‘sha zahoti barcha yo‘lovchilar halok bo‘ladi. Samolyot qanotining bir qismi uzilib tushib, motor tomonga uchib ketgan samolyotlar dumlari bilan to‘qnashadi. Moldaviya havo laynerining chap dvigateli Belarus samolyotining kili va o‘ng qanotini uzib tashlaydi. Moldaviya samolyoti zarbadan o‘ngga, Belarus samolyoti esa chapga og‘odi, shundan so‘ng samolyotlar dumlari bilan to‘qnashib ketadi. Moldaviya laynerining chap dvigateli Belarus samolyotining kili va o‘ng qanotini parchalab, uloqtirib tashlaydi. 65816 borti bir vaqtning o‘zida havoda bir nechta qismlarga ajralib yerga qulab tushadi. Dumi, o‘ng qanotining bir qismi va dvigatellardan biridan ajralgan 65735 bortining uchuvchilari favqulodda qo‘nishga harakat qilishadi, ammo 4 kilometrdan oshiq balandlikda samolyot boshqaruvi izdan chiqadi va pastga qulab tushadi. Samolyot taxminan soat 13:38da yerga butunlay qulab tushadi. Belarusning Tu-134 samolyoti Kurilovkadan 2 kilometr shimoli-sharqda ({{coord|48|35|17.64|N|34|39|22.6|E|type:event|name=Место падения белорусского Ту-134 с командой «Пахтакор» на борту}}) nuqtasida qulagan. Moldaviyaning Tu-134 samolyotida fyuzelyajning o‘rta qismi qanotining o‘rta qismi bilan birgalikda Kurilovkadan 3,5 kilometr janubi-sharqda qulab tushgan. Uning chap dvigateli Dnepr qirg‘og‘idan, o‘ng shassisi esa Dnepr bo‘yidan topilgan. Samolyotning qolgan qismlari (o‘ng va chap qanotlari, dumi va burni) Kurilovka, Nikolayevka va Yelizavetovka qishloqlari yaqinidagi katta maydonda yerga qulagan. Vayronalarning umumiy maydoni 16x3 kilometrni tashkil etgan<ref name="airdisaster.ru 65816" /><ref name="airdisaster.ru 65735" />. Ikkala samolyotda bo‘lgan 178 yo‘lovchining barchasi: (Moldovada 94 va Belarusda 84) shu jumladan 36 nafar bola va 17 nafar „Paxtakor“ futbol jamoasi aʼzosi halok bo‘lgan. 2015-yilda Dneprodzerjinsk ustidagi halokat Tu-134 tarixidagi eng yirik halokat sifatida qayd etilgan. Bu ayni paytda qurbonlar soni bo‘yicha uchinchi yirik samolyotlar to‘qnashuvi bo‘lib, hatto Tenerifeda ikkita Boeing 747 samolyotining to‘qnashuviga ham taʼsir qilgan. === Muzokaralar stenogrammasi === 65816-raqamli samolyot borti [[Xarkov viloyati]] markazi hududiga kirgan paytdan boshlab uzatilgan muzokaralar stenogrammasi. '''Belgilar''' * ATC Xarkov — RS EU ATC Xarkov (dispetcher Jukovskiy) * 65816 — Tu-134A „Kishinyov“ OAJ, 7628-reys (Voronej-Kishinyov) * 65735 — Tu-134AK 1-Minsk OAJ, 7880 reysi (Donetsk-Minsk) '''Boshqa samolyotlar''' * 65132 — Tu-134A „Arxangelsk“ OAJ * 65640 — Tu-134 „Gorkov“ OAJ * 86676 — Il-62 „Toshkent“ OAJ {| class="wikitable mw-collapsible standard" ! Soat || || |- | 13:17:15 || 65816 || [[Xarkov]], 65816, 8400 [[Volchansk]] 22 [[Krasnograd]] 28 43 travers [[Nikopol]], 9600 iltimos. |- | 13:17:28 || ATC Xarkov || Buni 65816 xabar qildimi? |- | 13:17:31 || 65816 || Huddi shunday. |- | 13:17:33 || ATC Xarkov||Sizni tushundim. Hozircha 8400da harakatlaning. Xarkov, qatʼiy magistral bo‘ylab, chap nuqtada ishlayapti. |- | 13:17:37 || 65816 || 816-sizni tushundim. 8400 nuqtada hisobot beraman. |- | 13:21:33 || 65816 || 816- … 8400 nuqta…. |- | 13:21:38 || ATC Xarkov || 816- Krasnogradda 8400ga ko‘tariling. |- | 13:21:43 || 65816 || Sizni tushundim. 9600ga ko‘tarilishga ruxsat berasizmi? |- | 13:21:46 || ATC Xarkov || Hozircha yo‘q, 9600da Krasnograd ustida layner bor. |- | 13:21:50 || 65816 || Sizni tushundim, 816, 8400 ni saqlayman. |- | 13:25:28 || 65816 || Xarkov 816, bizda 9600da 55 kmda o‘tish oralig‘i bor, 9600ga ko‘tarilishimizga ruxsat bering. |- | 13:25:36 || ATC Xarkov || 816, Krasnograddan o‘tganingizdan keyin ko‘ramiz. |- | 13:25:39 || 65816 || Xo‘p bo‘ladi. |- | 13:25:48 || 65735 || [[Хarkov]] 65735 [[Prosyanaya]] traversidan 5700da o‘tdi, 9600 belgilangan, [[Dnepr]] 34, 44 [[Кremenchug]] |- | 13:26:01 || ATC Xarkov || 65735- Xarkov- nazorat sizga Prosyanaya traversini tasdiqladi, hozircha 7200 tezlikni ushlab turing. |- | 13:26:07 || 65735 || 7200ga o‘taman 735. |- | 13:27:50 || 65816 || 816-Krasnograd 8400. |- | 13:27:55 || ATC Xarkov || 816-chi Krasnogradni tasdiqladi. Sizning yo‘lingiz qanday? |- | 13:28:01 || 65816 || Yo‘limiz 830. |- | 13:28:03 || ATC Xarkov || Sizni tushundim , 65132-siznikichi? |- | 13:28:07 || 65132 || 132-750. |- | 13:28:12 || ATC Xarkov || 816-meni, eshitdingizmi? |- | 13:28:14 || 65816 || Eshitdim, eshitdim, yuqoriga ko‘tarilamiz, biz ham pastlayapmiz. |- | 13:30:40 || 65735 || Xarkov, 735-Dneprgacha 7200, 25ni egalladi. |- | 13:30:46 || ATC Xarkov || Xarkov Dnepr 25ni tasdiqladi, 8400ga o‘ting. |- | 13:30:55 || 65735 || 735-8400ni egallaydi. |- | 13:33:52 || 65735 || Xarkov, 65735-Dnepr 8400da. |- | 13:33:55 || ATC Xarkov || 735-ga Dnepr tasdiqlandi, xo‘sh… Hozircha keyingi ko‘rsatmaga qadar 8400, qarshi tomonda 9000. |- | 13:34:04 || 65735 || Tushundim, qarshi tomonda 9, keying ko‘rsatmagacha 8400… |- | 13:34:07 || {{comment|ATC Xarkov|Диспетчер Сумской}} || 86676- 9600ga o‘ting. |- | 13:34:21 || {{comment|ATC Xarkov|Диспетчер Сумской}} || 86676 Xarkov 9600ga o‘ting! 735-siz esa 9 ni egallang, [[Dneprodzerjinsk]] ustidan o‘tish joyida 8400. |- | {{s|13:34:25}} || 86676 || 9600, 676-. |- | 13:34:27 || colspan="2" | ''Ayni paytda 65640 reysi boshqaruv markaziga murojaat qilishga urinib ko‘radi, uning murojaati 86676 hisoboti bilan birga davom etayotgan dispetcher buyrug‘iga to‘g‘ri keadi. <ref name="Панкратов" /><ref name="airdisaster.ru 65735" />.'' |- | 13:34:33 || (nrzb.) || Tushundim,… 8400. |- | 13:35:38 || colspan="2" | <center>'''65735 va 65816 8400 metr balandlikda to‘qnashib ketadi.'''</center> |} == Halokat joyidagi harakatlar == Dneprodzerjinsk aviatsiya mexanika maktabi kursantlari, 78436-harbiy qism, fuqaro mudofaasi sanitariya otryadlari halokat joyini himoya qilish va uning oqibatlarini bartaraf etish uchun safarbar qilinadi. Birinchi vazifa politsiya bilan birgalikda halokat sodir bo‘lgan joyni himoya qilishni tashkil etish va samolyot qoldiqlari tushgan hududdagi barcha tafsilotlarni, shuningdek, buyumlar, yo‘lovchilarning yuklarini yig‘ish, ikkinchi vazifa esa halok bo‘lganlarning jasadlarini yig‘ish edi<ref name=":0">{{Книга|автор=[[Мелконов, Юрий Юрьевич]]|заглавие=Крыло с красной звездой|ответственный=|год=2015|издание=Воспоминания|место=Рига|издательство=|страницы=83—90|страниц=112|isbn=978-9934-8212-1-9}}</ref>. Askarlar Dnepr qirg‘oqlari bo‘ylab harakatlanib, hududni tozalash uchun tarqalishadi. Samolyot dvigatellaridan biri to‘g‘ri qulab tushgan bu [[sohil]] 11-avgust, shanba kuni ertalab dam oluvchilar bilan to‘la bo‘lgan, biroq bulutlar qalinlashib, yomg‘ir yog‘a boshlagach plyajdan odamlar tarqalib ketib, bo‘m-bo‘sh bo‘lib qolgan. Oradan besh daqiqa o‘tib, dvigatel sohilga qulab tushadi. Dvigatel samolyot konstruktsiyasidagi eng og‘ir qurilma bo‘lib, u sohil bo‘ylab uzoqqa uchib ketgan. Moldaviya reysi vayronalarining katta qismi: fyuzelyaj, qanotlari Nikolayevka qishlog‘i yaqiniga kelib tushadi. To‘qnashuv vaqtida samolyotning dumi uzilib tushgan, xavfsizlik kamarini taqmagan yo‘lovchilar esa samolyotdan tushib ketishgan<ref name=":0" />. Avia to‘qnashuv tafsilotlarini aniqlash maqsadida davlat komissiyasi tomonidan tashkil etilgan guruh AN-30 razvedka samolyoti va boshqa laynerlar orqali turli balandliklardan halokat sodir bo‘lgan joyni ehtiyotkorlik bilan suratga olgan<ref name=":0" />. == Halokat sabablari == === Tekshiruv ishlari === Maxsus komissiya vayronalarni o‘rganib chiqib, to‘qnashuvdan oldin har ikki samolyotda ham portlash holati va yong‘in sodir bo‘lmagani, jihozlar to‘g‘ri ishlayotgani haqida xulosa qilgan. Shuningdek, tomonlarning har biri uchun uchish og‘irligi va markazlashuvi normal chegarada ekanligi qayd etilgan. Bundan tashqari, halokat sodir bo‘lgan kun va o‘sha vaqtda parvoz zonasida havo sharlari uchirilmagani va harbiy mashg‘ulotlar o‘tkazilmagani haqida ham belgilab o‘tgan<ref name="Муромов" />. ''Halokat sodir etilgan har ikkala samolyotga texnik xizmat ko‘rsatish vaqtida parvoz avariyasiga olib kelishi mumkin bo‘lgantexnik nuqsonlar aniqlanmagan … Texnik xizmat ko‘rsatish ishlari NTVS-71 qoidalari va MGA ko‘rsatmalari talablariga muvofiq amalga oshirilgan. Voronej va Donetsk aeroportlarida yuklarni yuklash, yonilg‘i quyish va markazlashtirish bo‘yicha hech qanday qoidabuzarliklar kuzatilmagan… Bortda favqulodda holatga olib kelishi mumkin bo‘lgan tashish uchun taqiqlangan narsalar bo‘lmagan. ATC, navigatsiya va aloqaning radiotexnika vositalarining holati voqealar rivojiga salbiy taʼsir ko‘rsatmagan. Meteorologik yordam falokatga olib kelish ehtimoli mavjud bo‘lmagan. 11-avgust kuni soat 13:00 dan 14:00 gacha, Xarkov RC EI ATC hududida havo sharlari, jonli otishmalar va raketa uchirishlari amalga oshirilmagan. Ikkala samolyot parvoz ekipajlarining kasbiy tayyorgarlik darajasi, shuningdek, ularning ish tajribasi halokatga sabab bo‘lmagan.'' — Ushbu xulosadan keyin komissiya dispetcherlar harakatlarini taftish qilishga o‘tadi va 20 yoshli Jukovskiyning harakatlarida bir qator xatolarni aniqlaydi<ref name="airdisaster.ru 65735" />: 1. 65816 borti (Moldova Tu-134) 65132 borti (Arxangelsk Tu-134, oraliq 55 kilometr — minimal ruxsat etilgan darajaga yaqin edi) xavfli darajada yaqinligini taʼkidlab, 8400 dan 9600 parvoz darajasiga ko‘tarilishni so‘raganda dispetcher bosh tortadi, vaholanki, 65132 va 65816 tomonlar o‘rtasida xavfsiz intervalgacha soniyaning yer tezligini kamaytirish orqali saqlanish mumkin bo‘lgan; 2. Bundan tashqari bir vaqtning o‘zida dispetcher 65735 (Belarus Tu-134) bortini garchi ekipaj buni talab qilmagan bo‘lsa-da, 7200 metrli eshelondan 8400 darajadagi yuqori balandlikka o‘tkazadi. Buning natijasida 65816 borti eshelonni kesib o‘tishda muammoga duch keladi; 3. 86676 (O‘zbekiston Il-62) bortiga 10200 metr balandlikka ko‘tarilishga ruxsat bermaydi. Garchi bu o‘tish yo‘nalishida 65132 bortdan ajralib qolganda xavfsiz intervalni oshirishi mumkin bo‘lgan; 4. 8400 metr balandlikda 65816 borti bilan bir yo‘nalishda atigi 40 soniya oraliqda 65656 (Ukraina Tu-134) borti kuzatilganini tan olgan. 65656 bortining o‘ng tomonga og‘ib, bulutlarni aylanib o‘tish orqali marshrutda davom etganligi sababli xavfli to‘qnashuvning oldi olingan. 5. Ekipajlarga radio harakati qoidalarini buzishga va hatto nazoratchi bilan olingan ko‘rsatmalar haqida bahslashishga imkon bergan. Shunday qilib, Jukovskiy 87327 (Ukraina Yak-40) borti bilan uzoq (47 soniya) (13:32:47-13:33:34) bahslashgan va ekipajga boshqa eshelonga o‘tish zarurligini tushuntirgan. Bundan tashqari Jukovskiyning ustozi, 28 yoshli Sumskoy ish tajribasiga ega bo‘lsa-da, ko‘pincha ish texnologiyasini, shu jumladan radiofrazeologiyani buzganlik uchun jazolangan [12]. Komissiya maʼlumotlariga ko‘ra, parvoz direktori vazifasini bajaruvchi Sergeyevning harakatlarida ham xatolar bo‘lgan. U smena xodimlarining vazifalarini noto‘g‘ri taqsimlagan, shuningdek, dispetcher Sumskoyga dispetcher Jukovskiyning ishini nazorat qilish bo‘yicha noto‘g‘ri ko‘rsatma bergan. Shu bilan birga, Sergeyevning o‘zi soat 13:15da Shimoliy-Sharqiy sektor boshqaruvchisini almashtirgan va bu bilan o‘zi bevosita mas’uliyatdan ozod bo‘lgan. Bu esa keyingi o‘rinda havo harakatini boshqarishni murakkablashtirgan<ref name="airdisaster.ru 65735" />. === Rasmiy xulosalar === Komissiya xulosasiga ko‘ra, soat 13:34:24da dispetcher Sumskoy 65735 bortiga 9000 metr balandlikka ko‘tarilish uchun yuqorilash buyrug‘ini ayta boshlaganida (''735-siz esa 9 ni egallang, Dneprodzerjinsk ustidan o‘tish joyida 8400.'') 13:34:27da birinchi gapini aytishni unutgan 65640 (Tu-134 Gorkov OAJ<ref>{{veb manbasi|url=http://russianplanes.net/reginfo/19578|title=Туполев Ту-134 Бортовой №: CCCP-65640|publisher=Russianplanes.net|accessdate=2013-04-06|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FwZcrxu0?url=http://russianplanes.net/reginfo/19578|archivedate=2013-04-17|dead-url=no}}</ref>) borti dispetcher bilan bog‘lanishga harakat qilayotdan edi. O‘z navbatida, biroz oldin 9600 metr balandlikka ko‘tarilish buyrug‘ini olgan 86676 (O‘zbekiston UGA Il-62) borti ekipaji „Dneprodzerjinsk ustidan 8400da kesib o‘tish“ iborasining oxirini eshitib, buni buyruqning davomi sifatida qabul qilgan. Shu tariqa, „Tushundim, … 8400“ kalit iborasi, ekspertiza natijalariga ko‘ra, Belarusiyaning Tu-134 samolyotidan emas, balki O‘zbekistonning Il-62 samolyoti bortidan olingani va „Tushundim, 676-8400“ kabi yangragani aniqlangan. Halokatli vaziyatning sabablaridan biri so‘nggi daqiqalarda radio almashinuvi intensivligining kuchayishi bo‘lib, bu so‘ngi daqiqalarda radio uzatishda havo qatlamlarining intensivlashishiga olib kelgan. Sumskoyning xatosi shundaki, u noaniq javob olgan, bundan tashqari, chaqiruv belgilarini ko‘rsatmasdan, 735-chi tomonning ekipajidan buyruqni tushungan yoki tushunmaganligini so‘ramagan. O‘sha paytda aviadispetcherlikda ishlagan reys direktorining yo‘qligi halokatli vaziyatdan chiqishga imkon bermagan<ref name="airdisaster.ru 65735" /><ref name="Муромов" />. ''Halokatning sababi GA-78 AES talablarining buzilishi, janubiy-g‘arbiy sektor boshqaruvchisi va nazoratchi-instruktor tomonidan samolyotlar o‘rtasida belgilangan intervallarni to‘g‘ri taqsimlash, shuningdek, havo kemalari o‘rtasida belgilangan oraliqlarni tashkillashtirish hamda havo kemalari o‘rtasida parvoz qilish qoidalariga rioya qilish bo‘yicha kamchiliklar va radio almashinuv frazeologiyasiga rioya qilish bo‘yicha xatolarning mavjudligi bo‘lgan''. === Samolyotlar to‘qnashuvi bo‘yicha taxminlar === Taxminlar orasida negadir samolyotlar aslida raketa bilan urib tushirilgan, degan versiya ommalashgan. Xususan, „Rossiya“ telekanali tomonidan suratga olingan „Paxtakor o‘limining siri“ nomli hujjatli filmda ikkinchi murabbiy Idgay Tazetdinovning bevasi Alla Tazetdinova bir kuni prokuraturada advokat Garbuz go‘yo unga „Siz o‘zingiz uchun hech narsa so‘ramayapsiz. ''O‘zingizga yo‘llanma so‘rang. O‘tgan yili samolyot urib tushirilgandi''“, degan so‘zlarni aytgani va shundan so‘ng u darhol to‘xtab va jim bo‘lib qolgani haqida gapirgan. Filmnng ayni shu nuqtasida samolyot harbiy mashg‘ulotlar paytida tasodifan raketa bilan urib yuborilgani taxmin qilingan <ref name="Тайна гибели Пахтакора" />. Samolyotlar urib tushirilgani haqidagi farazni „Paxtakor“ning o‘sha davrdagi bosh murabbiyi [[Oleg Bazilyevich]] ham qo‘llab-quvvatlagan. Bundan tashqari, Bazilyevichning fikricha, Belarus samolyoti mudofaa obʼekti ustidan uchib o‘tgaligi sababli urib tushirilgan va bularning barchasi dispetcherning xatosi tufayli sodir bo‘lgan<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.bulvar.com.ua/arch/2008/27/487481a7a81c4/|title=Что наша жизнь? Игра…|date=2008-07-08|publisher=[[Бульвар Гордона]]|accessdate=2013-04-09|access-date=2022-07-26|archive-date=2013-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130814045046/http://www.bulvar.com.ua/arch/2008/27/487481a7a81c4/|url-status=dead}}</ref>. Yuqoridagi fikrlarga qarshi tomonlarning nuqtai-nazariga quloq tutsak, nima sababdan bir vaqtning o‘zida ikki samolyot urib tushirilganini tushunish qiyin masala, deb ko‘rsatiladi. Zero, halokat natijasida Belarusiya samolyotining faqat kili qulab tushgan, Moldaviya samolyoti esa bir necha qismlarga bo‘linib ketgan. Ilmiy tomondan qaralganda, raketa yoki o‘q otish qurollari bilan hujum qilinngan samolyotlar butunlay shikastlanib ketishi xarakterli belgi sifatida ko‘rsatiladi. Masalan, bu kabi holat 1959-yilda Il-14<ref>{{veb manbasi|url=http://airdisaster.ru/database.php?id=796|title=Катастрофа Ил-14П Азербайджанского управления ГВФ близ Сталинграда (борт СССР-41863), 18 января 1959 года.|publisher=airdisaster.ru|accessdate=2013-04-09|archiveurl=|archivedate=}}</ref> va 1997-yilda Yak-40 <ref>{{veb manbasi|url=http://airdisaster.ru/database.php?id=345|title=Катастрофа Як-40 АзАл близ Гянджи|publisher=airdisaster.ru|accessdate=2013-04-09|archiveurl=|archivedate=}}</ref> samolyotlari misolida kuzatilgan, shuningdek, 1962-yilda Tu-104 <ref>{{veb manbasi|url=http://airdisaster.ru/database.php?id=513|title=Катастрофа Ту-104А Дальневосточного управления ГВФ близ Красноярска|publisher=airdisaster.ru|accessdate=2013-04-09|archiveurl=|archivedate=}}</ref> va 2001-yilda Tu-154<ref>{{veb manbasi|url=http://airdisaster.ru/database.php?id=15|title=Катастрофа Ту-154М а/к 'Сибирь' над Чёрным морем|publisher=airdisaster.ru|accessdate=2013-04-09|archiveurl=|archivedate=}}</ref> havo kemalarining raketalar yordamida urib tushirilishi holatida ham ko‘zga tashlangan. Sovet Ittifoqidagi yirik harbiy mashg‘ulotlarning sanalari juda yaxshi maʼlum. Yaqin o‘tmishda [[Ukraina Sovet Sotsialistik Respublikasi|Ukraina SSR]] hududidagi eng yaqin harbiy mashg‘ulotlar 1978-va („Berezina“) va 1981-yilda („G‘arbiy-81“) bo‘lib o‘tgan <ref name="Панкратов" />. Qasddan urib tushirish nazariyasiga kelsak, muxoliflarning fikriga ko‘ra, yerdan sakkiz kilometrdan ko‘proq balandlikda bulutlar qo‘ynida uchayotgan samolyotni urib tushirishning qanday zarurati borligini tushinish murakkab masala<ref name="Панкратов" />. Qolaversa, halokat yuz bergan paytda o‘sha hududda yana kamida uchta samolyot bo‘lgan. Ularning orasida pastlab uchayotgan An-2 layneri ham bo‘lib, uning uchuvchisi qulab tushayotgan samolyot parchalarni ko‘rganligi haqida xabar qilgan<ref name="airdisaster.ru 65816" />. == Tergov jarayoni == === Sud va dispetcherlarning keyingi taqdiri === Falokatdan to‘qqiz oy o‘tgach, sud majlisi bo‘lib o‘tadi. Unda sud qaroriga ko‘ra dispetcherlar Nikolay Jukovskiy va Vladimir Sumskoylarga 15 yilga ozodlikdan mahkum qilish jazosi tayinlanadi<ref name="Муромов" />. Jazoni umumiy tartibdagi koloniyada o‘tash belgilanadi. Vladimir Sumskoy namunali xulqi uchun 6,5 yilda ozod qilinadi va so‘ngra u 2005-yildan boshlab Xarkovda yashay boshlaydi<ref name="Тайна гибели Пахтакора" />. Nikolay Jukovskiy esa o‘z joniga qasd qilgani haqida xabar tarqalgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.posadki.net/analysis_view.php?id=11|title=МИСТИЧЕСКИЕ СОВПАДЕНИЯ ПРЕСЛЕДУЮТ РОССИЙСКУЮ АВИАЦИЮ Гибель Ил-86 была предсказана|date=2002-08-28|publisher=posadki.net|accessdate=2013-06-23|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HcHf6UxJ?url=http://www.posadki.net/analysis_view.php?id=11|archivedate=2013-06-24|dead-url=no}}</ref>. Smena boshlig‘i Sergey Sergeyev javobgarlikka tortilganmi yoki yo‘qmi, bu haqida aniq maʼlumot yo‘q. Biroq, [[ozodlikdan mahrum qilish]] jazosiga hukm qilinmagani maʼlum<ref name="Муромов" />. === „Paxtakor“ futbol klubi === <gallery widths="220px" heights="160px">Pakhtakor Football Club team memorial stone. JPG| Mogila komandi „Paxtakor“, 26 aprelya 2014.jpg</gallery> Aviahalokat natijasida halok bo‘lgan 178 kishining 17 nafari Toshkentdan Minskka uchayotgan „Paxtakor“ futbol klubi aʼzosi: 14 nafar futbolchi, ikkinchi murabbiy, maʼmur va shifokor bo‘lgan. Butun bir futbol jamoasi o‘yinchilarining halokati katta shov-shuvga sabab bo‘lganligi bois, ushbu to‘qnashuv o‘sha davrdagi boshqa ko‘plab avia to‘qnashuvlardan farqli o‘laroq, keng ommaga oshkor etilmagan. Biroq ayni paytda xalqaro miqyosda eʼtiborsiz ham qoldirilmagan<ref name="Муромов" /><ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1979/1979%20-%203092.html|title=Russia's worst mid-air collision|quote=Details of the accident have been published because an entire football team was killed in one of the aircraft.|date=1979-08-25|publisher=[[Flight International]]|pages=567|lang=en|accessdate=2013-04-09|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Em30Y967?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1979/1979%20-%203092.html|archivedate=2013-02-28}}</ref>. Samolyot halokatidan keyin klub boshqa jamoa futbolchilari bilan mustahkamlanadi. Shuningdek, SSSR futbol federatsiyasi qarori bilan „Paxtakor“ yakuniy natijadan qatʼiy nazar, uch yil davomida oliy ligada ishtirok etishi kafolatlangan. === Xotira === <gallery widths="220px" heights="160px">Aircrew USSR 65735 plate. JPG| Aircrew USSR 65735 tomb (2).JPG| Aircrew USSR 65735 tomb (1).JPG</gallery> 2009-yil avgust oyida halokatning 30 yilligi munosabati bilan Sobiq [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] futbol birodarligi nomidan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.dni.ru/sport/2009/8/11/172524.html|title=Самой страшной трагедии футбола 30 лет|date=2009-08-11|publisher=[[Дни.ру]]|accessdate=2013-04-09|archiveurl=|archivedate=}}</ref>. [[Belarus|Belorussiya]]ning Tu-134 samolyoti halokatga uchragan manzilda 1979-yil 11-avgustda aviahalokatda halok bo‘lgan qurbonlar: „Paxtakor“ futbol jamoasi va boshqa barcha halok bo‘lganlarning xotirasiga qora vertikal plastinka ko‘rinishidagi yodgorlik o‘rnatilgan. Shu bilan birga, ushbu manzilga yaqin [[Kurilivka, Dnepropetrovsk viloyati|Kurilovka qishlog‘i]]da ham yodgorlik ochilgan. Ushbu loyiha bosh murabbiy [[Idgay Tazetdinov]]ning bevasi Alla Shulepina-Tazetdinova<ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/ozbekiston-futbolining-qahramoni-alla-shulepina-tazetdinova-vafot-etdi|sarlavha=Ўзбекистон футболининг қаҳрамони – Алла Шулепина-Тазетдинова вафот этди|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230504113832/https://championat.asia/uz/news/ozbekiston-futbolining-qahramoni-alla-shulepina-tazetdinova-vafot-etdi|arxivsana=2023-05-04|qaralgan sana=2023-05-04}}</ref> tomonidan postsovet hududidagi bir qator futbol klublarining moliyaviy ko‘magida amalga oshirilgan<ref>{{veb manbasi |url = http://www.regnum.ru/news/1185127.html |title = На Украине установят памятник команде «Пахтакор-79», погибшей в авиакатастрофе |date = 2009-07-11 |publisher = [[Regnum]] |accessdate = 2014-04-01 |lang = en |archiveurl = https://www.webcitation.org/6OjcxMC3E?url=http://www.regnum.ru/news/1185127.html |archivedate = 2014-04-10 |dead-url = no }}</ref>. Yodgorlik Kurilovskaya maktabi oldidagi kichik hiyobonda joylashgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.fergananews.com/articles/3078 |sarlavha=25 yil muqaddam Toshkentning “Paxtakor” jamoasi futbolchilari aviahalokatda vafot etgan edi. |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221001042757/https://www.fergananews.com/articles/3078 |arxivsana=2022-10-01 |qaralgan sana=2023-10-15 }}</ref>. Yodgorlik yarmidan ikkiga bo‘lingan qora motam stelasi hamda osmonga qaragan, bosh va bo‘yni kesib o‘tilgan, baxtsiz samolyotning burniga o‘xshagan oq turna tasviri yo‘qotilgan hayot ramzi sifatida ifodalangan. Stelada 11 ta marmar tosh yonma-yon joylashtirilib, markazda parvozga shaylangan oqqush tasviri va jamoaning o‘n yeti nafar aʼzosining ismlari keltiril yodgorlik joylashtirilgan. Yodgorlik etagida [[Granit|granitdan]] yasalgan futbol to‘pi joylashgan. Ushbu xotira monumenti 2009-yil 4-avgustda mahalliy aholi ishtirokida tantanali ravishda ochilgan. Ochilish marosimida Toshkent futbol klubi bosh murabbiyining bevasi, klub bosh direktori o‘rinbosari [[Asqar Tolibjonov]] (vafot etgan jamoa maʼmuri [[Mansur Tolibjonov]]<nowiki/>ning ukasi), bir qator [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|MDH]] futbol amaldorlari va mahalliy maʼmuriyat xodimlari ishtirok etishgan<ref>{{veb manbasi | url = http://podrobnosti.ua/podrobnosti/2009/08/04/620103.html | title = Под Днепродзержинском поставили памятник футболистам «Пахтакора» | date = 2009-08-04 | publisher = podrobnosti.ua | accessdate = 2014-04-01 | lang = en }}</ref><ref>{{veb manbasi |url = http://footballfan.com.ua/countrieselse/v_kurilovke_otkryit_obelisk_pahtakoru-79.html |title = В Куриловке открыт обелиск «Пахтакору-79» |date = 2009-08-21 |publisher = footballfan.com.ua |accessdate = 2014-04-01 |lang = en |archiveurl = https://www.webcitation.org/6OjhfI2Zd?url=http://footballfan.com.ua/countrieselse/v_kurilovke_otkryit_obelisk_pahtakoru-79.html |archivedate = 2014-04-10 |dead-url = no }}</ref>. SSSR-65735 borti Tu-134A samolyotining ekipaji Minskdagi Sharqiy (Moskva) qabristoniga dafn qilingan. Ikkinchi uchuvchi [[Sergey Petrosyan|Sergey Aleksandrovich Petrosyan]] esa o‘z vatani, [[Armaniston]]<nowiki/>da dafn qilingan. [[Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi]] matbuot xizmati [[2013-yil]] avgust oyi boshida 11-avgust kuni [[Toshkent]]<nowiki/>dagi [[Botkin qabristoni]]<nowiki/>da „Paxtakor-79“ yodgorligining ochilish marosimi o‘tkazilishi rejalashtirilgani haqida xabar qilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/paxtakor-sssr-44-afsonalar-oyinida-dostona-durang|sarlavha="Пахтакор" - СССР 4:4. Афсоналар ўйинида дўстона дуранг|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230504113834/https://championat.asia/uz/news/paxtakor-sssr-44-afsonalar-oyinida-dostona-durang|arxivsana=2023-05-04|qaralgan sana=2023-05-04}}</ref>. Tadbirda O‘zbekiston futbol jamoalari, OAV va [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] vakillari ishtirok etishgan<ref>"V Tashkente v pamyat „Paxtakoru-79“ ustanovlen pamyatnik" 09.08.2013, https://centrasia.org/newsA.php?st=1376019660</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/moziyga-qaytib-6|sarlavha=Мозийга қайтиб...|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230504113830/https://championat.asia/uz/news/moziyga-qaytib-6|arxivsana=2023-05-04|qaralgan sana=2023-05-04}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/paxtakor-79ni-yod-etib-tashkil-etilgan-bahsda-zenit-va-paxtakor-faxriylari-ozaro-murosa-kochasini-tanlashdi|sarlavha="Пахтакор-79"ни ёд этиб ташкил этилган баҳсда "Зенит" ва "Пахтакор" фахрийлари ўзаро муроса кўчасини танлашди|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230504113833/https://championat.asia/uz/news/paxtakor-79ni-yod-etib-tashkil-etilgan-bahsda-zenit-va-paxtakor-faxriylari-ozaro-murosa-kochasini-tanlashdi|arxivsana=2023-05-04|qaralgan sana=2023-05-04}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/osmonda-abadiy-qolgan-yulduzlar-paxtakor-79-haqidagi-hujjatli-film-3|sarlavha="Осмонда абадий қолган юлдузлар". "Пахтакор-79" ҳақидаги ҳужжатли фильм|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230504113832/https://championat.asia/uz/news/osmonda-abadiy-qolgan-yulduzlar-paxtakor-79-haqidagi-hujjatli-film-3|arxivsana=2023-05-04|qaralgan sana=2023-05-04}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Dneprodzerjinsk osmonida aviahalokatda halok boʻlgan Paxtakor futbol jamoasi aʼzolari}} [[Turkum:Paxtakor Toshkent]] [[Turkum:Aviahalokatlar]] cimm0ykw8stvkhl51n68ztqrapapyt0 Foydalanuvchi munozarasi:Miss Kamola 3 760497 5988589 5904097 2026-04-11T11:57:35Z MediaWiki message delivery 15253 /* Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers */ yangi mavzu 5988589 wikitext text/x-wiki == [[Virjiniya Kuppeyj]] == Salom. Maqolani [[Virginia Cuppaidge]]ga koʻchirdim. Asli lotin yozuvida yoziladigan kishilar ismlarini aslidek yozing. Koʻproq maʼlumot uchun [[VP:MNKI]] sahifasi bilan tanishib chiqing. [[Foydalanuvchi:Malikxan|<span style="color:green">Malikxan</span>]] <b><sup><small>[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan#top|munozara]]</small></sup></b> 12:23, 22-Oktabr 2022 (UTC) :Rahmat. [[Foydalanuvchi:Miss Kamola|Miss Kamola]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Miss Kamola|munozara]]) 10:08, 24-Oktabr 2022 (UTC) == [[Aleshina (Qo'stanay viloyati)]] == Salom. Oʻ va Gʻ harflarini yozishda inglizcha apostrofdan (') emas, [[okina]]dan (ʻ) foydalaning. Maqolani [[Aleshina (Qoʻstanay viloyati)]]ga koʻchiring. Shuningdek, [https://docs.google.com/file/d/0B3vxyNhbYqYFRHJMRFVfdXlhTEE/edit mana bu havoladagi] kompyuter terilmasini kompyuteringizga oʻrnatib olishingiz mumkin. [[Foydalanuvchi:Malikxan|<span style="color:green">Malikxan</span>]] <b><sup><small>[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan#top|munozara]]</small></sup></b> 05:58, 25-Noyabr 2022 (UTC) :Xoʻp, rahmat, toʻgʻirlayman. [[Foydalanuvchi:Miss Kamola|Miss Kamola]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Miss Kamola|munozara]]) 06:01, 25-Noyabr 2022 (UTC) ::Toʻgʻrilayman, deb yozganingiz bilan toʻgʻrilamadingiz. Aksincha, yana xato qilishda davom etyapsiz. Oʻ harfini yozishda inglizcha apostrof emas, [[okina]]dan foydalaning, deb yuqorida yozdim. [[Loba (Qo'stanay viloyati)]] maqolasini [[Loba (Qoʻstanay viloyati)]]ga koʻchiring. Qolgan maqolalaringizda ham shu kabi kamchiliklarni bartaraf eting. Bundan tashqari, maqolani yozib boʻlgandan keyin tahrir oynasi pastidagi [[VP:Vikifikator|Vikifikator]] tugmasini bosish yodingizdan chiqmasin. Qozogʻistondagi qishloqlar haqida qisqa maqolalar yaratsangiz, maqolaning eng oxiriga {{tl|Kz-geo-stub}} andozasini qoʻshing. ::[[Foydalanuvchi:Malikxan|<span style="color:green">Malikxan</span>]] <b><sup><small>[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan#top|munozara]]</small></sup></b> 22:12, 26-Noyabr 2022 (UTC) :::Toʻgʻriladim. Rahmat sizga. [[Foydalanuvchi:Miss Kamola|Miss Kamola]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Miss Kamola|munozara]]) 06:20, 28-Noyabr 2022 (UTC) ::::[[Navro‘zobod, Kuzaran]] maqolasini [[Navroʻzobod (Kuzaran)]]ga koʻchiring. Shu kabi maqolalarni ''Joy nomi, Joy nomi'' formatida emas, ''Joy nomi (Joy nomi)'' formatida nomlang. ::::[[Foydalanuvchi:Malikxan|<span style="color:green">Malikxan</span>]] <b><sup><small>[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan#top|munozara]]</small></sup></b> 05:14, 9-Yanvar 2023 (UTC) :::::Xoʻp, rahmat. [[Foydalanuvchi:Miss Kamola|Miss Kamola]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Miss Kamola|munozara]]) 10:56, 9-Yanvar 2023 (UTC) ==Orden== {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; width: 88%; padding: 2px;" |rowspan="2" align="center" width=110px | [[Tasvir:BoNM - Kazakhstan Hires.png|70px]] |style="font-size: large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Qozogʻiston ordeni''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" |Qozogʻistonning aholi yashash punktlari haqida koʻplab maqolalar yaratib kelayotganingiz uchun sizni ushbu orden bilan taqdirlayman. [[Foydalanuvchi:Jamshid Nurkulov|Jamshid Nurqul]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jamshid Nurkulov|munozara]]) 00:44, 10-Fevral 2023 (UTC) |} == TM statusi == {| style="border: 5px solid rgb(10,100,10); background-color: aquamarine);" |rowspan="2" style="vertical-align:top;" | [[File:Ailurus_fulgens_RoterPanda_LesserPanda.jpg|110px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: bottom; height: 1.1em;" | '''Qizil panda maqolasi''' |- |style="vertical-align: top; border-top: 1px solid blue;" | TM statusi uchun qoʻyilgan ushbu [[Qizil panda|maqola]] haqida oʻz fikrlaringizni [[Vikipediya:Tanlangan maqola nomzodlari/Qizil panda|muhokama boʻlimida]] qoldirishingizni va uni statusga olib chiqishda oʻz maslahatlaringiz bilan oʻrtoqlashishingizni soʻragan boʻlar edim. Eʼtiboringiz uchun TASHAKKUR!!! [[User:Panpanchik|<span style="color:pink;"></span><span style="font-family:Pristina;"></span><span style="color:#A76BCF">Pan</span><span style="color:#FF69B4">Pan</span><span style="color:#6495ED">Chik</span>]] [[User talk:Panpanchik|<sup>#yozish</sup>]] 09:49, 28-May 2023 (UTC) |} === TM statusi uchun yangi nomzod === Assalomu alaykum. TM statusi uchun nomzodlikka qoʻyilgan '''[[Futbol boʻyicha 1930-yilgi jahon chempionati]]''' maqolasini koʻrib chiqib, '''[[Vikipediya:Tanlangan maqola nomzodlari/Futbol boʻyicha 1930-yilgi jahon chempionati| mana bu]]''' sahifada o'z fikringizni bildirgan holda ovoz berish jarayonida qatnashishingizni so'rayman! Hurmat bilan, [[Foydalanuvchi:Hasan Alimov|Hasan Alimov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Hasan Alimov|munozara]]) 14:53, 29-Avgust 2023 (UTC) == Soʻrovnomada qatnashing! == Salom! [[Vikipediya:Administratorlikka soʻrovlar/Salazarov| Mana bu sahifada]] administratorlik bayrogʻini qabul qilib olish uchun nomzodimni qoʻygan edim. Iltimos, soʻrovnomada oʻz ovozingiz bilan ishtirok etsangiz! Hurmat bilan, [[User:Salazarov|<font face="Georgia"><span style="color:#512769;">'''Salazarov'''</span></font>]] 18:07, 9-Iyun 2023 (UTC) == [[Surrealizm]] == Salom! Ushbu sahifadagi tahriringiz qaytarildi. O'zME loyihasi maqolalarini tezda o'chirishga bermaymiz. Ular CC litsenziyasi bilan e'lon qilingan. Yoqimli tahrirlar [[User:Salazarov|<font face="Georgia"><span style="color:#512769;">'''Salazarov'''</span></font>]] 02:27, 21-Iyul 2023 (UTC) == Xushsifat maqola nomzodi == Assalomu alaykum. [[Vikipediya:Xushsifat maqola nomzodlari/G’ani Valiyev|'''Mana bu yerda''']] xushsifat maqola uchun nomzod koʻrsatilgan. Ovoz berishda faollikka chaqiraman. '''Hurmat bilan,''' [[Foydalanuvchi:Mrjavokh1r|Mrjavokh1r]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mrjavokh1r|munozara]]) [[Foydalanuvchi:Mrjavokh1r|Mrjavokh1r]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mrjavokh1r|munozara]]) 22:37, 29-Iyul 2023 (UTC) == XM nomzodi == Assalomu alaykum. [[Vikipediya:Xushsifat maqola nomzodlari/Odina masjidi|'''Mana bu yerda''']] XM uchun nomzod koʻrsatilgan. Ovoz berishda faollikka chaqiraman. '''Hurmat bilan,''' [[Foydalanuvchi:Mrjavokh1r|Mrjavokh1r]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mrjavokh1r|munozara]]) [[Foydalanuvchi:Mrjavokh1r|Mrjavokh1r]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mrjavokh1r|munozara]]) 16:07, 14-Avgust 2023 (UTC) == Tabrik == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fcfcfc;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:20th anniversary of Uzbek Wikipedia Barnstar.svg|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''„Oʻzbekcha Vikipediyaning 20 yilligi“ yulduzi''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Hurmatli {{PAGENAMEBASE}}, Vikipediyada amalga oshirayotgan salmoqli ishlaringiz uchun tashakkur aytgan holda, sizni oʻzbekcha Vikipediyaning 20 yillik yubileyi bilan tabriklayman va sizga ushbu „Oʻzbekcha Vikipediyaning 20 yilligi“ esdalik yulduzini taqdim etaman. Vikipediyani rivojlantirish yoʻlida charchamang! Yoqimli tahrirlar! Hurmat bilan — [[Foydalanuvchi:Jamshid Nurkulov|Jamshid Nurqul]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jamshid Nurkulov|munozara]]) 14:03, 22-Yanvar 2024 (UTC) |} == Forumda ishtirok eting == Salom, hurmatli foydalanuvchi! Sizni oʻzbek tilidagi kishi ismlari yozilishi boʻyicha boʻlib oʻtayotgan forumda oʻz fikr va ovozingiz bilan ishtirok etishingizni soʻrab qolaman. Munozara sahifasi [https://uz.wikipedia.org/wiki/Vikipediya_munozarasi:Maqolalarni_nomlash_(kishilar_ismlari)#Badiiy%20asarlar%20va%20qonunlarda%20shaxsiyatlar%20ismlar bu yerda]. [[User:Salazarov|<span style="color:#4e3687;font-family:Algerian">'''Salazarov'''</span>]]<sup>([[User talk:Salazarov|<span style="color:#c90e0e">gaplashuvuza?</span>]])</sup> 07:30, 8-Aprel 2024 (UTC) == Hayot yulduzi == {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}};" |rowspan="2" valign="top" | [[Image:Barnstar-life.png|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: bottom; height: 1.1em;" | '''Hayot yulduzi''' |- |style="vertical-align: top; border-top: 1px solid gray;" | Ikki yil mobaynida oʻzbekcha vikipediyaga foydali hissalar qoʻshganingiz, [[Turkiya]], [[Qozogʻiston]]ga oid bir qancha maqolalar yaratdingiz. Vikipediyani oʻrganmoqchi boʻlgan insonlarga oʻz yordamingizni ayamaganingiz va bugungi vikitugʻilgan kuningiz bilan tabriklab mana shu medalni sizga berishni lozim topdim! Hurmat bilan <span style="background:#B7E8D4;border:solid 1px;border-radius:7px;">&nbsp;&nbsp;'''[[Foydalanuvchi:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]]'''&nbsp;&#124;'''[[Foydalanuvchi munozarasi:Mirzoulugʻbek|@]]'''&nbsp;</span> 13:17, 3-avgust 2024 (UTC) |} :Katta rahmat @[[Foydalanuvchi:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ogʻa! Xursand boʻldim. [[Foydalanuvchi:Miss Kamola|Miss Kamola]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Miss Kamola|munozara]]) 18:44, 8-avgust 2024 (UTC) ==Tashakkur== Assalomu alaykum, sifatli tahrir qilayotganingiz, tarjima maqolalardagi faolligingiz uchun. [[Foydalanuvchi:MirfayzbekAbdullayev|MirfayzbekAbdullayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MirfayzbekAbdullayev|munozara]]) 10:22, 3-sentyabr 2024 (UTC) == Mukofotimni qabul eting! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[Fayl:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''„Charchamas ishtirokchi“ yulduzi''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Geografiyaga oid maqolalarni faol va sifatli tahrirlayotganligingiz uchun tahsinga loyiq. Yoqimli tahrirlar. Hurmat bilan, [[Foydalanuvchi:MirfayzbekAbdullayev|MirfayzbekAbdullayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MirfayzbekAbdullayev|munozara]]) 10:13, 4-sentyabr 2024 (UTC) :Le tashakkurlar. [[Foydalanuvchi:Miss Kamola|Miss Kamola]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Miss Kamola|munozara]]) 10:21, 4-sentyabr 2024 (UTC) |} == Surat == Hormang @[[Foydalanuvchi:Miss Kamola|Miss Kamola]]. Vikipediyaga qoʻshayotgan hissangiz taqsinga loyiq. Agar shu[https://uz.wikipedia.org/wiki/Fayl:M25_koni.jpg] kabi rasmlarni haqiqadan oʻzingiz olgan boʻlsangiz commonsga yuklasangiz keyinchalik [[„Mustaqillikning 25 yilligi“ konidagi texnogen hodisa|ushbu]] maqola boshqa tillarda yaratilsa shu rasmlardan foydalanilsa boʻladi. [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:#pink;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 04:55, 2024-yil 25-sentyabr (UTC) :Salom! Qaysi rasmlarni omborga yuklash mumkinligini bilganim holda, u yerga yuklamadim. Chunki bu rasm menga tegishli emas. Keyingi gal rasm yuklayotganimda albatta sizdan maslahat so‘rab, keyin yuklayman. Sababi o‘zimda bu bilan bog‘liq bilimlar yetishmaydi afsuski! Maslahatingiz uchun tashakkurlar! [[Foydalanuvchi:Miss Kamola|Miss Kamola]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Miss Kamola|munozara]]) 06:50, 2024-yil 25-sentyabr (UTC) ::Ha oʻzingiz olmagan boʻlsangiz qaysi mezon asosida yuklayotganingiz va qaydan olganingizni koʻrsatib oʻting manba sifatida keyin turkumlashtirishni ham unutmang. Yoqimli tahrirla. [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:#pink;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 14:17, 2024-yil 25-sentyabr (UTC) :::Keyingi gal rasm yuklasam yoki maqola yozsam albatta sizdan so‘rayman. (Vikida xatosiz yozishingizni maslahat beraman.) [[Foydalanuvchi:Miss Kamola|Miss Kamola]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Miss Kamola|munozara]]) 17:19, 2024-yil 25-sentyabr (UTC) ::::Yaxshi bemalol soʻrayvering. Keyingi safar sizdan oʻrganib xatosiz yozishga harakat qilaman. [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:#pink;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 02:49, 2024-yil 26-sentyabr (UTC) ==XM== Assalomu alaykum, [[Foydalanuvchi:Miss Kamola|Miss Kamola]]! Xushsifat maqola statusi uchun „[[Mustaqillikning 25 yilligi koni]]“ maqolasi [[Vikipediya:Xushsifat maqola nomzodlari/Mustaqillikning 25 yilligi koni|nomzod]] sifatida koʻrsatildi. Sizning fikr bildirish va ovoz berish jarayonlarida ishtirok etishingiz muhim deb o'ylayman. [[Foydalanuvchi:MirfayzbekAbdullayev|MirfayzbekAbdullayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MirfayzbekAbdullayev|munozara]]) 15:19, 2024-yil 12-oktyabr (UTC) == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 --> == Forumda ishtirok eting == Hurmatli [[Foydalanuvchi:Miss Kamola|Miss Kamola]], bu yerda [[Vikipediya:Administratorlar_forumi#Nataev tomonidan amalga oshirilgan qoidabuzarliklarga chora koʻrish va uni maʼmuriy huquqlaridan mahrum qilish]] mavzusida forum oʻtkazilmoqda. Iltimos, unda ishtirok etib, xolis fikringizni bildiring. Hurmat bilan [[Foydalanuvchi:Kamol Azzam|Kamol Azzam]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Kamol Azzam|munozara]]) 16:44, 2025-yil 16-mart (UTC). == Soʻrovnomada qatnashing! == Salom! [[Vikipediya:Administratorlikka soʻrovlar/Hasan Xamidovich| Mana bu sahifada]] administratorlik bayrogʻini qabul qilib olish uchun nomzodimni qoʻygan edim. Iltimos, soʻrovnomada oʻz ovozingiz bilan ishtirok etsangiz! Hurmat bilan, <span style="font-family:Times New Roman; font-size:1.3eM; border-radius:9em; background:#eeeeee; padding:0 7px;">[[User talk:Hasan Xamidovich|W]]/ [[User:Hasan Xamidovich|<span style="font-size:0.8eM; color:#9f3526">"Hasan Xamidovich"</span>]]</span> 05:45, 2025-yil 21-avgust (UTC) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wikimedian, We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;Checklist for Organizers Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us in upcoming office hours We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. Thank you and all the best, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[Foydalanuvchi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MediaWiki message delivery|munozara]]) 13:30, 2026-yil 18-yanvar (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=29948401 --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[Foydalanuvchi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MediaWiki message delivery|munozara]]) 05:17, 2026-yil 16-fevral (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[Foydalanuvchi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MediaWiki message delivery|munozara]]) 11:57, 2026-yil 11-aprel (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> gf2ilfo2ay7askraqqqt5r8iqt9qmoe Foydalanuvchi munozarasi:Panpanchik 3 760567 5988590 5972281 2026-04-11T11:57:35Z MediaWiki message delivery 15253 /* Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers */ yangi mavzu 5988590 wikitext text/x-wiki {{Skip to top and bottom}} {{Yangilarini pastdan}} {{Shu yerda javob beraman}} <div style="text-align: justify; padding: 5px"> {{/Arxivlash}} == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wikimedian, We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;Checklist for Organizers Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us in upcoming office hours We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. Thank you and all the best, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[Foydalanuvchi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MediaWiki message delivery|munozara]]) 13:30, 2026-yil 18-yanvar (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=29948401 --> == Viki Olimpiya oʻyinlarini sevadi == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:2026 Winter Olympics logo.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''[[Vikipediya:Viki Olimpiya oʻyinlarini sevadi|Viki Olimpiya oʻyinlarini sevadi]]''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |Hurmatli {{PAGENAME}}. Sizni 2026-yilning 22-yanvaridan 22-fevraliga qadar davom etadigan Viki Olimpiya oʻyinlarini sevadida ishtirok etishga chorlayman! Marafonda ishtirok etish va qoidalar bilan uning [[Vikipediya:Viki Olimpiya oʻyinlarini sevadi|asosiy sahifasida]] tanishishingiz mumkin. Hurmat bilan / [[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Artemev Nikolay|munozara]]) 05:51, 2026-yil 26-yanvar (UTC) |} == Men yaratgan mukofotlar == Assalomu alaykum, hurmatli oʻzbekcha Vikipediya tahrirchisi '''PanPanchik'''. Quyida taqdim etilayotgan mukofot belgilarini tanish adminlar bilan kelishish va fikr almashish maqsadida e’lon qilyapman. Ushbu belgilar shaxsiy tashabbus asosida yaratilgan bo‘lib, rasmiy mukofotlar hisoblanmaydi, hech qanday texnik huquq yoki lavozim bermaydi. Ularning asosiy maqsadi — Vikipediyada faoliyat yuritayotgan foydalanuvchilarni madaniy, ramziy va akademik tarzda rag‘batlantirish hamda ularning hissasini bosqichma-bosqich ifodalashdir. Quyida har bir mukofotning yaratilish sababi va ko‘rinadigan kodi keltirilgan. 🔵 Wiki Talaba Yaratilish sababi: Wiki Talaba mukofoti Vikipediyadagi ilk faol va ijobiy ishtirokni qo‘llab-quvvatlash uchun yaratilgan. U yangi foydalanuvchilarga to‘g‘ri yo‘lda ekanini ko‘rsatish, o‘rganishga bo‘lgan qiziqishini oshirish va davom etishga ruhlantirishni maqsad qiladi. <div style=" border:2px solid #4A90E2; background-color:#F3F8FF; border-radius:10px; padding:15px; margin:15px 0; text-align:center; "> [[Fayl:Wiki talaba, Wiki Student Award.png|80px]] '''Wiki Talaba''' Vikipediyadagi ilk faol va ijobiy ishtiroki, o‘rganishga bo‘lgan intilishi uchun. </div> 🟢 Wiki Bakalavr Yaratilish sababi: Wiki Bakalavr Vikipediyada barqaror tahrir qilayotgan, mas’uliyatli ishtirok etayotgan va bilimini rivojlantirib borayotgan foydalanuvchilarni e’tirof etish uchun yaratilgan. Bu bosqich foydalanuvchining shakllanib borayotgan tajribasini ifodalaydi. <div style=" border:2px solid #4CAF50; background-color:#F1FFF3; border-radius:10px; padding:15px; margin:15px 0; text-align:center; "> [[Fayl:Wiki Bakalavr Image Feb 8, 2026, 02 13 49 AM.png|80px]] '''Wiki Bakalavr''' Vikipediyada faol va barqaror ishtiroki, bilimga intilishi va rivojlanish salohiyati uchun. </div> 🟡 Wiki Magistr Yaratilish sababi: Wiki Magistr uzoqroq vaqt davomida faol bo‘lgan, ilmiy va ta’limiy yo‘nalishlarda sifatli hissa qo‘shgan ishtirokchilarni e’tirof etish uchun yaratilgan. Bu bosqich tajriba, mas’uliyat va sifatli tahrirchilikni ifodalaydi. <div style=" border:2px solid #D4AF37; background-color:#FFFBEA; border-radius:10px; padding:15px; margin:15px 0; text-align:center; "> [[Fayl:Wiki Master, Wiki Magistr.png|80px]] '''Wiki Magistr''' Tajribali va uzoq yillardan beri faol bo‘lgan Vikipediya ishtirokchisiga ilmiy va ta’limiy hissalari uchun. </div> 🔴 Wiki Professor Yaratilish sababi: Wiki Professor Vikipediyada ko‘p yillar davomida yetuk, mas’uliyatli va boshqalarga yo‘l ko‘rsatuvchi faoliyat olib borgan foydalanuvchilarni hurmat bilan e’tirof etish uchun yaratilgan. Ushbu belgi texnik lavozimni emas, balki xizmat va tajribani ifodalaydi. <div style=" border:2px solid #B22222; background-color:#FFF1F1; border-radius:10px; padding:15px; margin:15px 0; text-align:center; "> [[Fayl:Wiki professor.png|80px]] '''Wiki Professor''' Vikipediyada uzoq yillik yetuk, mas’uliyatli va boshqalarga yo‘l ko‘rsatuvchi faoliyati uchun. </div> 🟣 Wiki Akademik Yaratilish sababi: Wiki Akademik Vikipediyada va unga aloqador loyihalarda ko‘p yillar davomida fidokorona, barqaror va yetuk faoliyat olib borgan, jamiyat rivojiga sezilarli ta’sir ko‘rsatgan foydalanuvchilar uchun mo‘ljallangan eng yuqori akademik e’tirof sifatida yaratilgan. Ushbu mukofot juda kam hollarda va ehtiyotkorlik bilan berilishi ko‘zda tutiladi. <div style=" border:3px solid #D4AF37; background-color:#F6F0FA; border-radius:12px; padding:18px; margin:20px 0; text-align:center; "> [[Fayl:Wiki akademik.png|90px]] '''Wiki Akademik''' Vikipediyada va unga aloqador loyihalarda ko‘p yillar davomida fidokorona, mas’uliyatli va yetuk faoliyat olib borgan foydalanuvchilarga taqdim etiladigan eng yuqori akademik mukofot. </div> <div style=" border:2px solid #B22222; background-color:#FFF1F1; border-radius:10px; padding:15px; margin:15px 0; text-align:center; "> [[Fayl:Wiki professor.png|80px]] '''Wiki Professor''' Vikipediyada qariyb 3 yil davomida faol va barqaror ishtiroki, yuqori sifatli maqolalari orqali Vikipediya Uz ga qo‘shgan hissasi uchun. </div> Albatta fikringizni va siz orqali boshqa admilnlarga yetib borishini kutaman. Asliddin Almardonov Assalomu alaykum, Panpanchik. Vikipediya va Wikimedia Commons loyihalaridagi qariyb 3 yillik faoliyatingiz, xususan xalqaro darajada foydalanilayotgan yuqori sifatli tasvirlar orqali maqolalar sifatini oshirishga qo‘shgan hissangizni e’tirof etish maqsadida ushbu kichik ramziy mukofotni taqdim etishni ma’qul deb bildim. Sizning izchil tahrirlaringiz, loyiha doirasidagi faolligingiz hamda hamjamiyat uchun foydali bo‘lgan hissalaringiz Vikipediyaning rivojiga sezilarli ta’sir ko‘rsatmoqda. Ta’kidlab o‘tmoqchimanki, ushbu mukofot rasmiy maqom yoki texnik huquq bermaydi, balki Vikipediyadagi mehnat va mas’uliyatni madaniy va ramziy tarzda qadrlash maqsadida berilmoqda. Hurmat bilan, Foydalanuvchi: ♂ [[Foydalanuvchi:Asliddin Almardonov|&#32; Asliddin Almardonov ♂ ]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Asliddin Almardonov|munozara]]) 23:32, 2026-yil 7-fevral (UTC) :Avvalo e’tirofingiz uchun tashakkur. Bunday mukofotni qachonlardir menga berishadi deb oʻylab ham kormagan edim. Bu albatta menga Vikipediyada koʻplab bilimlarni oʻrgatgan ustozimning natijasidir. :Yana bir marotaba sizga tashakkur aytaman. [[User:Panpanchik|<span style="color:pink;"></span><span style="font-family:Pristina;"></span><span style="color:#A76BCF">Pan</span><span style="color:#FF69B4">Pan</span><span style="color:#6495ED">Chik</span>]] [[User talk:Panpanchik|<sup>#yozish</sup>]] 07:23, 2026-yil 9-fevral (UTC) ::Salom [[Maxsus:Contributions/&#126;2026-12731-29|&#126;2026-12731-29]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:&#126;2026-12731-29|talk]]) 14:22, 2026-yil 26-fevral (UTC) == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[Foydalanuvchi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MediaWiki message delivery|munozara]]) 05:17, 2026-yil 16-fevral (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Muallif "bitta" == Har narsaning o'z muallifi bo'lgandek odamzodning ham o'z"muallifi bor. Bu zot "Alloh"dir. Siz bir ish qilishdan aslo qo'rqmang. Albatta bu ish sizni ezgulikka, yaxshilikka yetaklasin.Dunyodagi jamiyki odamlar orzu qilishdan qo'rqadi. Negaki mening orzuyim amalga oshmaydi deb o'ylashadi. Yo'q siz aslo orzu qilishdan to'xtamang.O'sha orzuni bizning yuragimizda Alloh uyg'otadi. Men nega bu hikoyamning nomini ''Muallif "bitta " deb nomlaganimni bilmayman. Bu sado mening yuragimdan keldi.Va bu sadoni Alloh yuborganiga ishonaman.Siz ham ishoning! Bu ovozni hech ham rad etmang! [[Maxsus:Contributions/&#126;2026-12731-29|&#126;2026-12731-29]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:&#126;2026-12731-29|talk]]) 12:35, 2026-yil 26-fevral (UTC) == Tabrik == {| style="background-color: #FFDF5E; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[Fayl:Wiki Loves Ramadan Barnstar.png|170px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Viki Ramazonni sevadi ordeni''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Assalomu alaykum! Hurmatli [[user:Panpanchik|Panpanchik]], muborak Ramazon oyida tashkil etilgan [[Vikipediya:Viki Ramazonni sevadi 2026|Viki Ramazonni sevadi 2026]] tanlovida faol ishtirok etganingiz uchun minnatdorchilik bildiraman. Sizning qiziqishingiz, harakatingiz va qo‘llab-quvvatlashingiz ushbu tanlovning mazmunli hamda samarali o‘tishiga katta hissa qo‘shdi. Tanlov davomida bilimlaringiz bilan o‘rtoqlashib, ijobiy kayfiyat ulashganingiz uchun tashakkur. Hurmat bilan, „Viki Ramazonni sevadi“ tanlovi tashkilotchisi. [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 12:02, 2026-yil 31-mart (UTC) |} :Tashakkur, sizga ham tashkiliy ishlar uchun rahmat [[User:Panpanchik|<span style="color:pink;"></span><span style="font-family:Pristina;"></span><span style="color:#A76BCF">Pan</span><span style="color:#FF69B4">Pan</span><span style="color:#6495ED">Chik</span>]] [[User talk:Panpanchik|<sup>#yozish</sup>]] 16:08, 2026-yil 31-mart (UTC) == Birinchi o‘rin Viki Ramazonni sevadi 2026 == [[File:Wiki Loves Ramadan Logo Black.svg|100px|left]][[File:Wiki_Sudan_barnstar2.svg|70px|right]] Assalomu alaykum! Hurmatli [[user:Panpanchik|Panpanchik]], muborak Ramazon oyida tashkil etilgan [[Vikipediya:Viki Ramazonni sevadi 2026|Viki Ramazonni sevadi 2026]] tanlovida faol ishtirok etib 260 ball bilan faxrli birinchi o‘rinni egalladingiz. Sovrinni olish uchun sizdan ahror_surxon@mail.ru manziliga xabar yuborishingiz so‘raladi. Yana bir bor ishtirokingiz uchun rahmat. Hurmat bilan, „Viki Ramazonni sevadi“ tanlovi tashkilotchisi. [[Foydalanuvchi:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ahror Akramovich|munozara]]) 12:18, 2026-yil 31-mart (UTC) :Tashakkur. Tanlovni tashkil etganingiz uchun alohida rahmat [[User:Panpanchik|<span style="color:pink;"></span><span style="font-family:Pristina;"></span><span style="color:#A76BCF">Pan</span><span style="color:#FF69B4">Pan</span><span style="color:#6495ED">Chik</span>]] [[User talk:Panpanchik|<sup>#yozish</sup>]] 16:08, 2026-yil 31-mart (UTC) == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[Foydalanuvchi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MediaWiki message delivery|munozara]]) 11:57, 2026-yil 11-aprel (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> cl781hjs5558p0k8wneuswi3txvbu58 Ollabergan Poʻlatov 0 760980 5987739 3686335 2026-04-10T12:37:20Z Janob Mirzaolim 64438 5987739 wikitext text/x-wiki {{Adib | Ism = Ollabergan Po'latov | Ism (oz tilida) = | Surat = | Taxallus = | Tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1935|12|10}} | Tavallud joyi = {{TavalludJoyi|Xonqa tumani}}, [[Xorazm viloyati]] <br /> | Vafot sanasi = | Vafot joyi = | Otasi = | Onasi = | Ayoli = | Farzandi = | Kasb = Shoir, jurnalist | Faoliyat = | Yonalish = | Janr = | Magnum opus = | Mukofot = {{Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan jurnalist}} | Sayt = }} '''Ollabergan Poʻlatov'''— 1935-yil 10-dekabrda [[Xorazm viloyati]] [[Xonqa tumani]] Navxos qishlogʻida tavallud topgan. 1952-yilda tumandagi [[Aleksandr Pushkin|Pushkin]] nomli maktabni, 1954-yilda [[Urganch davlat universiteti|Urganch shahar oʻqituvchilar institutining]] Til va adabiyot fakultetini tamomlagan va oʻqituvchi sifatida mehnat faoliyatini boshlagan. 1956—1958-yillarda harbiy xizmatda boʻlgan. Harbiy xizmatdan qaytgach, 1958—1960-yillar qishloq maktabida oʻqituvchi boʻlib ishlagan. Soʻngra 1960-yil yanvaridan to 1974-yil yanvarigacha [[Yangiariq tumani]] „Mashʼal“ gazetasi tahririyatida masʼul kotib, muharrir oʻrinbosari, 1974-yildan to 1996-yil oktyabr oyiga qadar (nafaqaga chiqqunicha) [[Xonqa tumani]] „Shonli mehnat“ hozirgi (Xonqa hayoti) gazetasi muharriri boʻlib ishlagan<ref>https://n.ziyouz.com/portal-haqida/xarita/uzbek-sheriyati/zamonaviy-o-zbek-she-riyati/ollobergan-po-latov-1935</ref>. Ollabergan Poʻlatov butun hayotini, bor bilim va salohiyatini, tajribasini va qizgʻin ijodiy faoliyatini odamlarga ezgu soʻz aytish, ruhiyatiga tozarish, qalbiga toʻgʻrilik, mehr, ezgulik va odamiylik tuygʻularini singdirishdek olijanob ishga baxshida etib kelayotgan, ustoz ijodkordir. Xususan, „Bir koʻza oltin“, „Choʻlda bulbul sayradi“ (1994 y.), „Ajabtovur bolalar“ (1997), „Jaloliddinning shamshiri“ (1999 y.), „Tongga quchoq ochaman“ (2000 y.), „Maʼrifat chamanzori“, „Yulduzlar jamoli“ (2005 y.), „Ona qishloq sogʻinchi“ (2006 y.), „Qanotli doʻstlar“ (2008 y.), „Qushlar xonishi“ (2009 y.), „Gul shoxida kapalak“(2015 y.), „Tafakkur oftobi“ (2019 y.) deb nomlangan yigirmaga yaqin kitoblari va ayniqsa, poytaxt nashriyotida „Gʻunchalar“ nomi ostida nashr qilingan saylanma asarlar toʻplami Ollabergan Poʻlatovni oʻzbek bolalar adabiyotining oʻz soʻzi va ovoziga ega boʻlgan taniqli vakili, ustoz shoir sifatida namoyon etdi. Ollabergan Poʻlatovning xalq taʼlimi sohasidagi, shuningdek, [[Yangiariq tumani]] „Mashʼal“, Xonqa tumani „Shonli mehnat“ gazetalari tahririyatlaridagi koʻp yillik ijodiy va tashkilotchilik faoliyati ham tahsinga sazovor. Ollabergan Poʻlatovning milliy jurnalistikamiz va adabiyotimiz rivojiga qoʻshgan hissasi, el-yurt oldidagi xizmatlari hukumatimiz tomonidan munosib baholanib, [[Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan jurnalist|"Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan jurnalist"]](1991) unvoni bilan taqdirlangan. == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Poʻlatov, Ollabergan}} [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak yozuvchilar]] 7uuwnou0m12doal0uer2po6zn3knykc Persia White 0 761418 5988498 3759686 2026-04-11T08:47:54Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5988498 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Persia White|portret=Mara Brock Akil and Girlfriends cast.jpg|tavsif=|tugʻilgan paytidagi ismi=Persia Jessica White|tavallud sanasi={{tugʻilgan sanasi|1972|10|25}}|tavallud joyi=[[Nassau, Bahamas]]|kasbi=Aktrisa|faoliyat_yillari=1994-yildan|turmush oʻrtogʻi={{ubl|{{Nikoh|[[Saul Williams]]<br />|2008|2009|reason=divorced}}|{{Nikoh|[[Joseph Morgan (aktyor)|Joseph Morgan]]<br />|2014}}}}|bolalari=1|sayt={{URL|persia-white.com/}}}} '''Persia Jessica White''' (1972-yil 25-oktabrda tugʻilgan) — [[Bagamalar|Bagama orollarida]] tugʻilgan amerikalik [[Aktyor|aktrisa]], qoʻshiqchi va [[musiqachi]]. Persia " ''Breaker High'' " teleserialidagi Denis Uilyams va UPN / [[The CW|CW]] sitcomidagi " ''Grilfriends'' " serialidagi Lin Searsi roli bilan tanilgan<ref>{{kitob manbasi|url=https://books.google.com/books?id=gP8ZE6IUBNgC&q=Persia+White&pg=PT11|title=Love You to Death – Season 3: The Unofficial Companion to the Vampire Diaries|last=Crissy Calhoun|year=2014|isbn=9781770903234|accessdate=22-yanvar 2018-yil}}</ref>. White ''XEO3'' guruhining aʼzosi va 2009-yilda oʻzining „Mekka“ albomini chiqargan. U ''„[[The Vampire Diaries|The Vampire Diaries]]“'' (2012—2017) serialidagi Abby Bennet Uilson rolini ijro etgan. == Yoshligi == White [[Nassau|Bagama orollarining Nassau]] shahrida tugʻilgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.tv.com/people/persia-white/biography/|sarlavha=Archived copy|qaralgan sana=30-oktabr 2014-yil|arxivsana=27-oktabr 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141027100215/http://www.tv.com/people/persia-white/biography/}}</ref>. Uning bolalik yillari Bagama orollarida oʻtdi. Whitening otasi u uch yoshida bo‘lganida avtohalokatda falaj boʻlib qolganidan keyin oila yaxshi tibbiy yordam olish uchun [[Mayami|Mayamiga]] koʻchib oʻtgan. Whitening onasi ikki yildan soʻng bolalari bilan Janubiy Floridaga koʻchib oʻtdi, ammo Whitening otasi bilan yashamadi<ref name="sunsentinel1">{{veb manbasi|url=http://articles.sun-sentinel.com/2004-02-23/lifestyle/0402200685_1_persia-s-edge-white-mother-love|sarlavha=Persia's Edge|muallif=Turner|ism=Miki|sana=23-fevral 2004-yil|ish=Sun-Sentinel|qaralgan sana=11-noyabr 2012-yil|arxivsana=14-iyul 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140714180346/http://articles.sun-sentinel.com/2004-02-23/lifestyle/0402200685_1_persia-s-edge-white-mother-love}}</ref>. Keyinchalik White Mayamidagi Coconut Grove bolalar teatriga qoʻshildi. Oʻsmirlik chogʻida u raqs, aktyorlik, qoʻshiq aytish va rasm chizishga qiziqgan. Oʻrta maktabni tugatgandan soʻng, White Ford agentligi bilan shartnoma tuzdi va oʻzining Screen Actors Guild kartasini oldi. Keyin u aktyorlik faoliyatini davom ettirish uchun Los-Anjelesga koʻchib oʻtdi<ref>{{veb manbasi|url=http://articles.sun-sentinel.com/2004-02-23/lifestyle/0402200685_1_persia-s-edge-white-mother-love/2|sarlavha=Persia's Edge|muallif=Turner|ism=Miki|sana=23-fevral 2004-yil|ish=Sun-Sentinel|qaralgan sana=11-noyabr 2012-yil|arxivsana=24-iyul 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140724045447/http://articles.sun-sentinel.com/2004-02-23/lifestyle/0402200685_1_persia-s-edge-white-mother-love/2}}</ref>. == Faoliyati == White turli xil filmlarda, jumladan, „ ''Qizil harflar“'' (Piter Koyotning bilan) va " ''Qon qoʻgʻirchoqlari'' " diniy dahshatli filmida rol oʻynagan. U Ron Perlman va ''Kirsti'' Alley bilan "Qum odam ''operatsiyasi'' " filmlarida suratga tushgan. Aktyorlikdan tashqari, White ''Earthlings'' hujjatli filmini ham ishlab chiqdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.earthlings.com/earthlings/cast-crew.php|sarlavha=''Earthlings'': Cast and Crew|nashriyot=earthlings.com|qaralgan sana=2-noyabr 2008-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20100818215336/http://www.earthlings.com/earthlings/cast-crew.php|arxivsana=18-avgust 2010-yil}}</ref>. 2011-yil iyul oyida White " ''Disfunctional Friends'' " filmidagi ishi uchun Amerika qora tanlilar filmi festivalida „Eng yaxshi aktyor roli“ mukofotini qoʻlga kiritdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.blackfilm.com/read/2011/07/abff-announces-2011-winners|sarlavha=ABFF Announced 2011 Winners|nashriyot=abff.com|qaralgan sana=1-iyul 2011-yil|arxivsana=2018-01-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180124070718/http://www.blackfilm.com/read/2011/07/abff-announces-2011-winners/}}</ref>. U, shuningdek, ''[[The Vampire Diaries]]'' serialida Bonnining onasi rolini oʻynagan. 2019-yilda u [[American Broadcasting Company|ABC]] komediya serialida ''Black-ish'' epizodida oʻzining Grilfriendsdagu hamkasblari Tracee Ellis Ross, Jill Mari Jones va Golden Brooks bilan birga suratga tushdi. == Shaxsiy hayoti == White vegetarian, [[Inson huquqlari|inson]] va [[hayvonlar]] huquqlari himoyachisi. U PETA tomonidan 2005-yilning eng yaxshi gumanitar xodimi sifatida taqdirlangan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.seashepherd.org/who-we-are/board-of-directors.html|sarlavha=SSCS Board of Directors: Persia White|nashriyot=seashepherd.org|qaralgan sana=2-noyabr 2008-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150519004756/http://www.seashepherd.org/who-we-are/board-of-directors.html|arxivsana=19-may 2015-yil}}</ref>. Whitening Makka Morgan Uayt ismli qizi bor<ref name="Mecca_DEN">{{veb manbasi|muallif=Girl|ism=L.A.|sana=24-iyul 2014-yil|sarlavha=Top 10 things about Persia White Vampires Diaries actor Joseph Morgan's Wife|url=http://dailyentertainmentnews.com/tv/top-10-things-persia-white-vampires-diaries-actor-joseph-morgans-wife/|ish=Daily Entertainment News|qaralgan sana=23-iyul 2016-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140911030756/http://dailyentertainmentnews.com/tv/top-10-things-persia-white-vampires-diaries-actor-joseph-morgans-wife/|arxivsana=11-sentabr 2014-yil|iqtibos=White, who will turn 42 this year, is the mother of an 19-year-old daughter...}}</ref>. 2008-yil 29-fevralda White oʻzining besh yillik sevgilisi qoʻshiqchi Saul Williams bilan unashtirildi va 2008-yilda unga turmushga chiqdi<ref>{{veb manbasi|url=http://i2.tinypic.com/xliln9.jpg|format=JPG|sarlavha=Feeding sheep : photo image|ish=I2.tinypic.com|qaralgan sana=3-mart 2016-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://www.prphotos.com/store/category.cgi?item=SGG-059590&type=store&ps=1&start=23|sarlavha=Persia White attending the 19th Annual Genesis Awards – Arrivals and VIP Reception held at the Beverly Hilton Hotel in Beverly Hills, CA on 3/19/2005 &#124; SGG-059590|ish=Prphotos.com|sana=19-mart 2005-yil|qaralgan sana=3-mart 2016-yil}}</ref>. 2009-yil 17-yanvarda Persia oʻzining Myspace blogi orqali Williams bilan endi birga emasligini eʼlon qildi<ref>{{veb manbasi|url=http://blogs.myspace.com/index.cfm?fuseaction=blog.view&friendID=19347697&blogID=464545735|sarlavha=Love Life and Friendship|nashriyot=blogs.myspace.com|qaralgan sana=18-yanvar 2009-yil}}</ref>. Uch yillik munosabatlardan soʻng, White 2014-yil 5-iyul kuni [[Yamayka|Yamaykaning]] Ocho Rios shahrida ''Vampire Diaries serialidagi hamkasbi'' Jozef Morganga turmushga chiqdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.people.com/article/joseph-morgan-persia-white-vampire-diaries-married|sarlavha=Joseph Morgan Marries Persia White in Jamaica|qaralgan sana=16-fevral 2016-yil}}</ref>. == Filmografiyasi == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" ! scope="col" |Yil ! scope="col" | Sarlavha ! scope="col" | Rol ! class="unsortable" scope="col" | Izohlar |- | 1994-yil | ''Blue Chips'' | | |- | rowspan="2" | 1996-yil | ''Birdan'' | Trina | Televizion film |- | ''Frenki D.'' | | |- | 1999-yil | ''Blood Dolls'' | Qora chaqaloq | |- | rowspan="3" | 2000 | ''Sandman operatsiyasi'' | Shaxsiy Winslow | Televizion film |- | ''Qizil harflar'' | Vanessa Kodi | |- | ''Toʻxtab qoldi'' | Leanne | |- | 2005-yil | ''Yerliklar'' | Hammuallif | Hujjatli film |- | rowspan="2" | 2007-yil | ''Tunning tushishi'' | Tong | |- | ''Har kuni Jo'' | Jina | Qisqa |- | 2009-yil | ''Ogʻzaki soʻz'' | Shea | |- | 2010-yil | ''Kelinni oʻp'' | Trina | Video |- | rowspan="6" | 2012-yil | ''Ishlamaydigan doʻstlar'' | Trenyce | |- | ''Nikoh yilnomalari'' | Marsiya Anson | |- | ''Adan qoʻriqchisi'' | Klark | |- | ''Qora noyabr'' | Treysi | |- | ''Mo oʻyinlari yoʻq'' | Morgan | |- | ''Mafiya'' | Mel | |- | 2013-yil | ''Vahiy'' | | Qisqa |- | rowspan="2" | 2014-yil | ''Birlik'' | Hikoyachi | Hujjatli film |- | ''Desiree'' | Jek | |- | 2016-yil | ''Vichita'' | Raven | |- | rowspan="5" | 2017-yil | ''Yuk'' | Berneis | |- | ''Samimiy'' | | Qisqa |- | ''Rojdestvoda meni sogʻin'' | Millisent Uilyams | |- | ''Siz Rojdestvo bilan kurasholmaysiz'' | Millisent Uilyams | |- | ''Karusel'' | Nikol | Qisqa |- |} == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Amerikalik televideniye aktrisalari]] [[Turkum:Afroamerikalik aktrisalar]] [[Turkum:1972-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Amerikalik ayol qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Amerikalik aktrisalar]] g9ime5a6b0n068pcfh46xnwojbk0338 5988499 5988498 2026-04-11T08:48:07Z KWiki78 246724 5988499 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Persia White|portret=Mara Brock Akil and Girlfriends cast.jpg|tavsif=|tugʻilgan paytidagi ismi=Persia Jessica White|tavallud sanasi={{tugʻilgan sanasi|1972|10|25}}|tavallud joyi=[[Nassau, Bahamas]]|kasbi=Aktrisa|faoliyat_yillari=1994-yildan|turmush oʻrtogʻi={{ubl|{{Nikoh|[[Saul Williams]]<br />|2008|2009|reason=divorced}}|{{Nikoh|[[Joseph Morgan (aktyor)|Joseph Morgan]]<br />|2014}}}}|bolalari=1|sayt={{URL|persia-white.com/}}}} '''Persia Jessica White''' (1972-yil 25-oktabrda tugʻilgan) — [[Bagamalar|Bagama orollarida]] tugʻilgan [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]<nowiki/>lik [[Aktyor|aktrisa]], [[qoʻshiqchi]] va [[musiqachi]]. Persia " ''Breaker High'' " teleserialidagi Denis Uilyams va UPN / [[The CW|CW]] sitcomidagi " ''Grilfriends'' " serialidagi Lin Searsi roli bilan tanilgan<ref>{{kitob manbasi|url=https://books.google.com/books?id=gP8ZE6IUBNgC&q=Persia+White&pg=PT11|title=Love You to Death – Season 3: The Unofficial Companion to the Vampire Diaries|last=Crissy Calhoun|year=2014|isbn=9781770903234|accessdate=22-yanvar 2018-yil}}</ref>. White ''XEO3'' guruhining aʼzosi va 2009-yilda oʻzining „Mekka“ albomini chiqargan. U ''„[[The Vampire Diaries|The Vampire Diaries]]“'' (2012—2017) serialidagi Abby Bennet Uilson rolini ijro etgan. == Yoshligi == White [[Nassau|Bagama orollarining Nassau]] shahrida tugʻilgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.tv.com/people/persia-white/biography/|sarlavha=Archived copy|qaralgan sana=30-oktabr 2014-yil|arxivsana=27-oktabr 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141027100215/http://www.tv.com/people/persia-white/biography/}}</ref>. Uning bolalik yillari Bagama orollarida oʻtdi. Whitening otasi u uch yoshida bo‘lganida avtohalokatda falaj boʻlib qolganidan keyin oila yaxshi tibbiy yordam olish uchun [[Mayami|Mayamiga]] koʻchib oʻtgan. Whitening onasi ikki yildan soʻng bolalari bilan Janubiy Floridaga koʻchib oʻtdi, ammo Whitening otasi bilan yashamadi<ref name="sunsentinel1">{{veb manbasi|url=http://articles.sun-sentinel.com/2004-02-23/lifestyle/0402200685_1_persia-s-edge-white-mother-love|sarlavha=Persia's Edge|muallif=Turner|ism=Miki|sana=23-fevral 2004-yil|ish=Sun-Sentinel|qaralgan sana=11-noyabr 2012-yil|arxivsana=14-iyul 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140714180346/http://articles.sun-sentinel.com/2004-02-23/lifestyle/0402200685_1_persia-s-edge-white-mother-love}}</ref>. Keyinchalik White Mayamidagi Coconut Grove bolalar teatriga qoʻshildi. Oʻsmirlik chogʻida u raqs, aktyorlik, qoʻshiq aytish va rasm chizishga qiziqgan. Oʻrta maktabni tugatgandan soʻng, White Ford agentligi bilan shartnoma tuzdi va oʻzining Screen Actors Guild kartasini oldi. Keyin u aktyorlik faoliyatini davom ettirish uchun Los-Anjelesga koʻchib oʻtdi<ref>{{veb manbasi|url=http://articles.sun-sentinel.com/2004-02-23/lifestyle/0402200685_1_persia-s-edge-white-mother-love/2|sarlavha=Persia's Edge|muallif=Turner|ism=Miki|sana=23-fevral 2004-yil|ish=Sun-Sentinel|qaralgan sana=11-noyabr 2012-yil|arxivsana=24-iyul 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140724045447/http://articles.sun-sentinel.com/2004-02-23/lifestyle/0402200685_1_persia-s-edge-white-mother-love/2}}</ref>. == Faoliyati == White turli xil filmlarda, jumladan, „ ''Qizil harflar“'' (Piter Koyotning bilan) va " ''Qon qoʻgʻirchoqlari'' " diniy dahshatli filmida rol oʻynagan. U Ron Perlman va ''Kirsti'' Alley bilan "Qum odam ''operatsiyasi'' " filmlarida suratga tushgan. Aktyorlikdan tashqari, White ''Earthlings'' hujjatli filmini ham ishlab chiqdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.earthlings.com/earthlings/cast-crew.php|sarlavha=''Earthlings'': Cast and Crew|nashriyot=earthlings.com|qaralgan sana=2-noyabr 2008-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20100818215336/http://www.earthlings.com/earthlings/cast-crew.php|arxivsana=18-avgust 2010-yil}}</ref>. 2011-yil iyul oyida White " ''Disfunctional Friends'' " filmidagi ishi uchun Amerika qora tanlilar filmi festivalida „Eng yaxshi aktyor roli“ mukofotini qoʻlga kiritdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.blackfilm.com/read/2011/07/abff-announces-2011-winners|sarlavha=ABFF Announced 2011 Winners|nashriyot=abff.com|qaralgan sana=1-iyul 2011-yil|arxivsana=2018-01-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180124070718/http://www.blackfilm.com/read/2011/07/abff-announces-2011-winners/}}</ref>. U, shuningdek, ''[[The Vampire Diaries]]'' serialida Bonnining onasi rolini oʻynagan. 2019-yilda u [[American Broadcasting Company|ABC]] komediya serialida ''Black-ish'' epizodida oʻzining Grilfriendsdagu hamkasblari Tracee Ellis Ross, Jill Mari Jones va Golden Brooks bilan birga suratga tushdi. == Shaxsiy hayoti == White vegetarian, [[Inson huquqlari|inson]] va [[hayvonlar]] huquqlari himoyachisi. U PETA tomonidan 2005-yilning eng yaxshi gumanitar xodimi sifatida taqdirlangan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.seashepherd.org/who-we-are/board-of-directors.html|sarlavha=SSCS Board of Directors: Persia White|nashriyot=seashepherd.org|qaralgan sana=2-noyabr 2008-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150519004756/http://www.seashepherd.org/who-we-are/board-of-directors.html|arxivsana=19-may 2015-yil}}</ref>. Whitening Makka Morgan Uayt ismli qizi bor<ref name="Mecca_DEN">{{veb manbasi|muallif=Girl|ism=L.A.|sana=24-iyul 2014-yil|sarlavha=Top 10 things about Persia White Vampires Diaries actor Joseph Morgan's Wife|url=http://dailyentertainmentnews.com/tv/top-10-things-persia-white-vampires-diaries-actor-joseph-morgans-wife/|ish=Daily Entertainment News|qaralgan sana=23-iyul 2016-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140911030756/http://dailyentertainmentnews.com/tv/top-10-things-persia-white-vampires-diaries-actor-joseph-morgans-wife/|arxivsana=11-sentabr 2014-yil|iqtibos=White, who will turn 42 this year, is the mother of an 19-year-old daughter...}}</ref>. 2008-yil 29-fevralda White oʻzining besh yillik sevgilisi qoʻshiqchi Saul Williams bilan unashtirildi va 2008-yilda unga turmushga chiqdi<ref>{{veb manbasi|url=http://i2.tinypic.com/xliln9.jpg|format=JPG|sarlavha=Feeding sheep : photo image|ish=I2.tinypic.com|qaralgan sana=3-mart 2016-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://www.prphotos.com/store/category.cgi?item=SGG-059590&type=store&ps=1&start=23|sarlavha=Persia White attending the 19th Annual Genesis Awards – Arrivals and VIP Reception held at the Beverly Hilton Hotel in Beverly Hills, CA on 3/19/2005 &#124; SGG-059590|ish=Prphotos.com|sana=19-mart 2005-yil|qaralgan sana=3-mart 2016-yil}}</ref>. 2009-yil 17-yanvarda Persia oʻzining Myspace blogi orqali Williams bilan endi birga emasligini eʼlon qildi<ref>{{veb manbasi|url=http://blogs.myspace.com/index.cfm?fuseaction=blog.view&friendID=19347697&blogID=464545735|sarlavha=Love Life and Friendship|nashriyot=blogs.myspace.com|qaralgan sana=18-yanvar 2009-yil}}</ref>. Uch yillik munosabatlardan soʻng, White 2014-yil 5-iyul kuni [[Yamayka|Yamaykaning]] Ocho Rios shahrida ''Vampire Diaries serialidagi hamkasbi'' Jozef Morganga turmushga chiqdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.people.com/article/joseph-morgan-persia-white-vampire-diaries-married|sarlavha=Joseph Morgan Marries Persia White in Jamaica|qaralgan sana=16-fevral 2016-yil}}</ref>. == Filmografiyasi == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" ! scope="col" |Yil ! scope="col" | Sarlavha ! scope="col" | Rol ! class="unsortable" scope="col" | Izohlar |- | 1994-yil | ''Blue Chips'' | | |- | rowspan="2" | 1996-yil | ''Birdan'' | Trina | Televizion film |- | ''Frenki D.'' | | |- | 1999-yil | ''Blood Dolls'' | Qora chaqaloq | |- | rowspan="3" | 2000 | ''Sandman operatsiyasi'' | Shaxsiy Winslow | Televizion film |- | ''Qizil harflar'' | Vanessa Kodi | |- | ''Toʻxtab qoldi'' | Leanne | |- | 2005-yil | ''Yerliklar'' | Hammuallif | Hujjatli film |- | rowspan="2" | 2007-yil | ''Tunning tushishi'' | Tong | |- | ''Har kuni Jo'' | Jina | Qisqa |- | 2009-yil | ''Ogʻzaki soʻz'' | Shea | |- | 2010-yil | ''Kelinni oʻp'' | Trina | Video |- | rowspan="6" | 2012-yil | ''Ishlamaydigan doʻstlar'' | Trenyce | |- | ''Nikoh yilnomalari'' | Marsiya Anson | |- | ''Adan qoʻriqchisi'' | Klark | |- | ''Qora noyabr'' | Treysi | |- | ''Mo oʻyinlari yoʻq'' | Morgan | |- | ''Mafiya'' | Mel | |- | 2013-yil | ''Vahiy'' | | Qisqa |- | rowspan="2" | 2014-yil | ''Birlik'' | Hikoyachi | Hujjatli film |- | ''Desiree'' | Jek | |- | 2016-yil | ''Vichita'' | Raven | |- | rowspan="5" | 2017-yil | ''Yuk'' | Berneis | |- | ''Samimiy'' | | Qisqa |- | ''Rojdestvoda meni sogʻin'' | Millisent Uilyams | |- | ''Siz Rojdestvo bilan kurasholmaysiz'' | Millisent Uilyams | |- | ''Karusel'' | Nikol | Qisqa |- |} == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Amerikalik televideniye aktrisalari]] [[Turkum:Afroamerikalik aktrisalar]] [[Turkum:1972-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Amerikalik ayol qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Amerikalik aktrisalar]] 8xql0s673hkljf9s32bgxmu1lpm8jbx 5988500 5988499 2026-04-11T08:48:17Z KWiki78 246724 5988500 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Persia White|portret=Mara Brock Akil and Girlfriends cast.jpg|tavsif=|tugʻilgan paytidagi ismi=Persia Jessica White|tavallud sanasi={{tugʻilgan sanasi|1972|10|25}}|tavallud joyi=[[Nassau, Bahamas]]|kasbi=Aktrisa|faoliyat_yillari=1994-yildan|turmush oʻrtogʻi={{ubl|{{Nikoh|[[Saul Williams]]<br />|2008|2009|reason=divorced}}|{{Nikoh|[[Joseph Morgan (aktyor)|Joseph Morgan]]<br />|2014}}}}|bolalari=1|sayt={{URL|persia-white.com/}}}} '''Persia Jessica White''' (1972-yil 25-oktabrda tugʻilgan) — [[Bagamalar|Bagama orollarida]] tugʻilgan [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik [[Aktyor|aktrisa]], [[qoʻshiqchi]] va [[musiqachi]]. Persia " ''Breaker High'' " teleserialidagi Denis Uilyams va UPN / [[The CW|CW]] sitcomidagi " ''Grilfriends'' " serialidagi Lin Searsi roli bilan tanilgan<ref>{{kitob manbasi|url=https://books.google.com/books?id=gP8ZE6IUBNgC&q=Persia+White&pg=PT11|title=Love You to Death – Season 3: The Unofficial Companion to the Vampire Diaries|last=Crissy Calhoun|year=2014|isbn=9781770903234|accessdate=22-yanvar 2018-yil}}</ref>. White ''XEO3'' guruhining aʼzosi va 2009-yilda oʻzining „Mekka“ albomini chiqargan. U ''„[[The Vampire Diaries|The Vampire Diaries]]“'' (2012—2017) serialidagi Abby Bennet Uilson rolini ijro etgan. == Yoshligi == White [[Nassau|Bagama orollarining Nassau]] shahrida tugʻilgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.tv.com/people/persia-white/biography/|sarlavha=Archived copy|qaralgan sana=30-oktabr 2014-yil|arxivsana=27-oktabr 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141027100215/http://www.tv.com/people/persia-white/biography/}}</ref>. Uning bolalik yillari Bagama orollarida oʻtdi. Whitening otasi u uch yoshida bo‘lganida avtohalokatda falaj boʻlib qolganidan keyin oila yaxshi tibbiy yordam olish uchun [[Mayami|Mayamiga]] koʻchib oʻtgan. Whitening onasi ikki yildan soʻng bolalari bilan Janubiy Floridaga koʻchib oʻtdi, ammo Whitening otasi bilan yashamadi<ref name="sunsentinel1">{{veb manbasi|url=http://articles.sun-sentinel.com/2004-02-23/lifestyle/0402200685_1_persia-s-edge-white-mother-love|sarlavha=Persia's Edge|muallif=Turner|ism=Miki|sana=23-fevral 2004-yil|ish=Sun-Sentinel|qaralgan sana=11-noyabr 2012-yil|arxivsana=14-iyul 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140714180346/http://articles.sun-sentinel.com/2004-02-23/lifestyle/0402200685_1_persia-s-edge-white-mother-love}}</ref>. Keyinchalik White Mayamidagi Coconut Grove bolalar teatriga qoʻshildi. Oʻsmirlik chogʻida u raqs, aktyorlik, qoʻshiq aytish va rasm chizishga qiziqgan. Oʻrta maktabni tugatgandan soʻng, White Ford agentligi bilan shartnoma tuzdi va oʻzining Screen Actors Guild kartasini oldi. Keyin u aktyorlik faoliyatini davom ettirish uchun Los-Anjelesga koʻchib oʻtdi<ref>{{veb manbasi|url=http://articles.sun-sentinel.com/2004-02-23/lifestyle/0402200685_1_persia-s-edge-white-mother-love/2|sarlavha=Persia's Edge|muallif=Turner|ism=Miki|sana=23-fevral 2004-yil|ish=Sun-Sentinel|qaralgan sana=11-noyabr 2012-yil|arxivsana=24-iyul 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140724045447/http://articles.sun-sentinel.com/2004-02-23/lifestyle/0402200685_1_persia-s-edge-white-mother-love/2}}</ref>. == Faoliyati == White turli xil filmlarda, jumladan, „ ''Qizil harflar“'' (Piter Koyotning bilan) va " ''Qon qoʻgʻirchoqlari'' " diniy dahshatli filmida rol oʻynagan. U Ron Perlman va ''Kirsti'' Alley bilan "Qum odam ''operatsiyasi'' " filmlarida suratga tushgan. Aktyorlikdan tashqari, White ''Earthlings'' hujjatli filmini ham ishlab chiqdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.earthlings.com/earthlings/cast-crew.php|sarlavha=''Earthlings'': Cast and Crew|nashriyot=earthlings.com|qaralgan sana=2-noyabr 2008-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20100818215336/http://www.earthlings.com/earthlings/cast-crew.php|arxivsana=18-avgust 2010-yil}}</ref>. 2011-yil iyul oyida White " ''Disfunctional Friends'' " filmidagi ishi uchun Amerika qora tanlilar filmi festivalida „Eng yaxshi aktyor roli“ mukofotini qoʻlga kiritdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.blackfilm.com/read/2011/07/abff-announces-2011-winners|sarlavha=ABFF Announced 2011 Winners|nashriyot=abff.com|qaralgan sana=1-iyul 2011-yil|arxivsana=2018-01-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180124070718/http://www.blackfilm.com/read/2011/07/abff-announces-2011-winners/}}</ref>. U, shuningdek, ''[[The Vampire Diaries]]'' serialida Bonnining onasi rolini oʻynagan. 2019-yilda u [[American Broadcasting Company|ABC]] komediya serialida ''Black-ish'' epizodida oʻzining Grilfriendsdagu hamkasblari Tracee Ellis Ross, Jill Mari Jones va Golden Brooks bilan birga suratga tushdi. == Shaxsiy hayoti == White vegetarian, [[Inson huquqlari|inson]] va [[hayvonlar]] huquqlari himoyachisi. U PETA tomonidan 2005-yilning eng yaxshi gumanitar xodimi sifatida taqdirlangan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.seashepherd.org/who-we-are/board-of-directors.html|sarlavha=SSCS Board of Directors: Persia White|nashriyot=seashepherd.org|qaralgan sana=2-noyabr 2008-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150519004756/http://www.seashepherd.org/who-we-are/board-of-directors.html|arxivsana=19-may 2015-yil}}</ref>. Whitening Makka Morgan Uayt ismli qizi bor<ref name="Mecca_DEN">{{veb manbasi|muallif=Girl|ism=L.A.|sana=24-iyul 2014-yil|sarlavha=Top 10 things about Persia White Vampires Diaries actor Joseph Morgan's Wife|url=http://dailyentertainmentnews.com/tv/top-10-things-persia-white-vampires-diaries-actor-joseph-morgans-wife/|ish=Daily Entertainment News|qaralgan sana=23-iyul 2016-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140911030756/http://dailyentertainmentnews.com/tv/top-10-things-persia-white-vampires-diaries-actor-joseph-morgans-wife/|arxivsana=11-sentabr 2014-yil|iqtibos=White, who will turn 42 this year, is the mother of an 19-year-old daughter...}}</ref>. 2008-yil 29-fevralda White oʻzining besh yillik sevgilisi qoʻshiqchi Saul Williams bilan unashtirildi va 2008-yilda unga turmushga chiqdi<ref>{{veb manbasi|url=http://i2.tinypic.com/xliln9.jpg|format=JPG|sarlavha=Feeding sheep : photo image|ish=I2.tinypic.com|qaralgan sana=3-mart 2016-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://www.prphotos.com/store/category.cgi?item=SGG-059590&type=store&ps=1&start=23|sarlavha=Persia White attending the 19th Annual Genesis Awards – Arrivals and VIP Reception held at the Beverly Hilton Hotel in Beverly Hills, CA on 3/19/2005 &#124; SGG-059590|ish=Prphotos.com|sana=19-mart 2005-yil|qaralgan sana=3-mart 2016-yil}}</ref>. 2009-yil 17-yanvarda Persia oʻzining Myspace blogi orqali Williams bilan endi birga emasligini eʼlon qildi<ref>{{veb manbasi|url=http://blogs.myspace.com/index.cfm?fuseaction=blog.view&friendID=19347697&blogID=464545735|sarlavha=Love Life and Friendship|nashriyot=blogs.myspace.com|qaralgan sana=18-yanvar 2009-yil}}</ref>. Uch yillik munosabatlardan soʻng, White 2014-yil 5-iyul kuni [[Yamayka|Yamaykaning]] Ocho Rios shahrida ''Vampire Diaries serialidagi hamkasbi'' Jozef Morganga turmushga chiqdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.people.com/article/joseph-morgan-persia-white-vampire-diaries-married|sarlavha=Joseph Morgan Marries Persia White in Jamaica|qaralgan sana=16-fevral 2016-yil}}</ref>. == Filmografiyasi == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" ! scope="col" |Yil ! scope="col" | Sarlavha ! scope="col" | Rol ! class="unsortable" scope="col" | Izohlar |- | 1994-yil | ''Blue Chips'' | | |- | rowspan="2" | 1996-yil | ''Birdan'' | Trina | Televizion film |- | ''Frenki D.'' | | |- | 1999-yil | ''Blood Dolls'' | Qora chaqaloq | |- | rowspan="3" | 2000 | ''Sandman operatsiyasi'' | Shaxsiy Winslow | Televizion film |- | ''Qizil harflar'' | Vanessa Kodi | |- | ''Toʻxtab qoldi'' | Leanne | |- | 2005-yil | ''Yerliklar'' | Hammuallif | Hujjatli film |- | rowspan="2" | 2007-yil | ''Tunning tushishi'' | Tong | |- | ''Har kuni Jo'' | Jina | Qisqa |- | 2009-yil | ''Ogʻzaki soʻz'' | Shea | |- | 2010-yil | ''Kelinni oʻp'' | Trina | Video |- | rowspan="6" | 2012-yil | ''Ishlamaydigan doʻstlar'' | Trenyce | |- | ''Nikoh yilnomalari'' | Marsiya Anson | |- | ''Adan qoʻriqchisi'' | Klark | |- | ''Qora noyabr'' | Treysi | |- | ''Mo oʻyinlari yoʻq'' | Morgan | |- | ''Mafiya'' | Mel | |- | 2013-yil | ''Vahiy'' | | Qisqa |- | rowspan="2" | 2014-yil | ''Birlik'' | Hikoyachi | Hujjatli film |- | ''Desiree'' | Jek | |- | 2016-yil | ''Vichita'' | Raven | |- | rowspan="5" | 2017-yil | ''Yuk'' | Berneis | |- | ''Samimiy'' | | Qisqa |- | ''Rojdestvoda meni sogʻin'' | Millisent Uilyams | |- | ''Siz Rojdestvo bilan kurasholmaysiz'' | Millisent Uilyams | |- | ''Karusel'' | Nikol | Qisqa |- |} == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Amerikalik televideniye aktrisalari]] [[Turkum:Afroamerikalik aktrisalar]] [[Turkum:1972-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Amerikalik ayol qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Amerikalik aktrisalar]] gz1qrun7f4q531saxmhhg2leg6ifluo 5988501 5988500 2026-04-11T08:48:23Z KWiki78 246724 5988501 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Persia White|portret=Mara Brock Akil and Girlfriends cast.jpg|tavsif=|tugʻilgan paytidagi ismi=Persia Jessica White|tavallud sanasi={{tugʻilgan sanasi|1972|10|25}}|tavallud joyi=[[Nassau, Bahamas]]|kasbi=Aktrisa|faoliyat_yillari=1994-yildan|turmush oʻrtogʻi={{ubl|{{Nikoh|[[Saul Williams]]<br />|2008|2009|reason=divorced}}|{{Nikoh|[[Joseph Morgan (aktyor)|Joseph Morgan]]<br />|2014}}}}|bolalari=1|sayt={{URL|persia-white.com/}}}} '''Persia Jessica White''' (1972-yil 25-oktabrda tugʻilgan) — [[Bagamalar|Bagama orollarida]] tugʻilgan [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik [[Aktyor|aktrisa]], [[qoʻshiqchi]] va [[musiqachi]]. Persia " ''Breaker High'' " teleserialidagi Denis Uilyams va UPN / [[The CW|CW]] sitcomidagi " ''Grilfriends'' " serialidagi Lin Searsi roli bilan tanilgan<ref>{{kitob manbasi|url=https://books.google.com/books?id=gP8ZE6IUBNgC&q=Persia+White&pg=PT11|title=Love You to Death – Season 3: The Unofficial Companion to the Vampire Diaries|last=Crissy Calhoun|year=2014|isbn=9781770903234|accessdate=22-yanvar 2018-yil}}</ref>. White ''XEO3'' guruhining aʼzosi va 2009-yilda oʻzining „Mekka“ albomini chiqargan. U ''„[[The Vampire Diaries|The Vampire Diaries]]“'' (2012—2017) serialidagi Abby Bennet Uilson rolini ijro etgan. == Yoshligi == White [[Nassau|Bagama orollarining Nassau]] shahrida tugʻilgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.tv.com/people/persia-white/biography/|sarlavha=Archived copy|qaralgan sana=30-oktabr 2014-yil|arxivsana=27-oktabr 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141027100215/http://www.tv.com/people/persia-white/biography/}}</ref>. Uning bolalik yillari Bagama orollarida oʻtdi. Whitening otasi u uch yoshida bo‘lganida avtohalokatda falaj boʻlib qolganidan keyin oila yaxshi tibbiy yordam olish uchun [[Mayami|Mayamiga]] koʻchib oʻtgan. Whitening onasi ikki yildan soʻng bolalari bilan Janubiy Floridaga koʻchib oʻtdi, ammo Whitening otasi bilan yashamadi<ref name="sunsentinel1">{{veb manbasi|url=http://articles.sun-sentinel.com/2004-02-23/lifestyle/0402200685_1_persia-s-edge-white-mother-love|sarlavha=Persia's Edge|muallif=Turner|ism=Miki|sana=23-fevral 2004-yil|ish=Sun-Sentinel|qaralgan sana=11-noyabr 2012-yil|arxivsana=14-iyul 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140714180346/http://articles.sun-sentinel.com/2004-02-23/lifestyle/0402200685_1_persia-s-edge-white-mother-love}}</ref>. Keyinchalik White Mayamidagi Coconut Grove bolalar teatriga qoʻshildi. Oʻsmirlik chogʻida u raqs, aktyorlik, qoʻshiq aytish va rasm chizishga qiziqgan. Oʻrta maktabni tugatgandan soʻng, White Ford agentligi bilan shartnoma tuzdi va oʻzining Screen Actors Guild kartasini oldi. Keyin u aktyorlik faoliyatini davom ettirish uchun Los-Anjelesga koʻchib oʻtdi<ref>{{veb manbasi|url=http://articles.sun-sentinel.com/2004-02-23/lifestyle/0402200685_1_persia-s-edge-white-mother-love/2|sarlavha=Persia's Edge|muallif=Turner|ism=Miki|sana=23-fevral 2004-yil|ish=Sun-Sentinel|qaralgan sana=11-noyabr 2012-yil|arxivsana=24-iyul 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140724045447/http://articles.sun-sentinel.com/2004-02-23/lifestyle/0402200685_1_persia-s-edge-white-mother-love/2}}</ref>. == Faoliyati == White turli xil filmlarda, jumladan, „ ''Qizil harflar“'' (Piter Koyotning bilan) va " ''Qon qoʻgʻirchoqlari'' " diniy dahshatli filmida rol oʻynagan. U Ron Perlman va ''Kirsti'' Alley bilan "Qum odam ''operatsiyasi'' " filmlarida suratga tushgan. Aktyorlikdan tashqari, White ''Earthlings'' hujjatli filmini ham ishlab chiqdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.earthlings.com/earthlings/cast-crew.php|sarlavha=''Earthlings'': Cast and Crew|nashriyot=earthlings.com|qaralgan sana=2-noyabr 2008-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20100818215336/http://www.earthlings.com/earthlings/cast-crew.php|arxivsana=18-avgust 2010-yil}}</ref>. 2011-yil iyul oyida White " ''Disfunctional Friends'' " filmidagi ishi uchun Amerika qora tanlilar filmi festivalida „Eng yaxshi aktyor roli“ mukofotini qoʻlga kiritdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.blackfilm.com/read/2011/07/abff-announces-2011-winners|sarlavha=ABFF Announced 2011 Winners|nashriyot=abff.com|qaralgan sana=1-iyul 2011-yil|arxivsana=2018-01-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180124070718/http://www.blackfilm.com/read/2011/07/abff-announces-2011-winners/}}</ref>. U, shuningdek, ''[[The Vampire Diaries]]'' serialida Bonnining onasi rolini oʻynagan. 2019-yilda u [[American Broadcasting Company|ABC]] komediya serialida ''Black-ish'' epizodida oʻzining Grilfriendsdagu hamkasblari Tracee Ellis Ross, Jill Mari Jones va Golden Brooks bilan birga suratga tushdi. == Shaxsiy hayoti == White vegetarian, [[Inson huquqlari|inson]] va [[hayvonlar]] huquqlari himoyachisi. U PETA tomonidan 2005-yilning eng yaxshi gumanitar xodimi sifatida taqdirlangan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.seashepherd.org/who-we-are/board-of-directors.html|sarlavha=SSCS Board of Directors: Persia White|nashriyot=seashepherd.org|qaralgan sana=2-noyabr 2008-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150519004756/http://www.seashepherd.org/who-we-are/board-of-directors.html|arxivsana=19-may 2015-yil}}</ref>. Whitening Makka Morgan Uayt ismli qizi bor<ref name="Mecca_DEN">{{veb manbasi|muallif=Girl|ism=L.A.|sana=24-iyul 2014-yil|sarlavha=Top 10 things about Persia White Vampires Diaries actor Joseph Morgan's Wife|url=http://dailyentertainmentnews.com/tv/top-10-things-persia-white-vampires-diaries-actor-joseph-morgans-wife/|ish=Daily Entertainment News|qaralgan sana=23-iyul 2016-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140911030756/http://dailyentertainmentnews.com/tv/top-10-things-persia-white-vampires-diaries-actor-joseph-morgans-wife/|arxivsana=11-sentabr 2014-yil|iqtibos=White, who will turn 42 this year, is the mother of an 19-year-old daughter...}}</ref>. 2008-yil 29-fevralda White oʻzining besh yillik sevgilisi qoʻshiqchi Saul Williams bilan unashtirildi va 2008-yilda unga turmushga chiqdi<ref>{{veb manbasi|url=http://i2.tinypic.com/xliln9.jpg|format=JPG|sarlavha=Feeding sheep : photo image|ish=I2.tinypic.com|qaralgan sana=3-mart 2016-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://www.prphotos.com/store/category.cgi?item=SGG-059590&type=store&ps=1&start=23|sarlavha=Persia White attending the 19th Annual Genesis Awards – Arrivals and VIP Reception held at the Beverly Hilton Hotel in Beverly Hills, CA on 3/19/2005 &#124; SGG-059590|ish=Prphotos.com|sana=19-mart 2005-yil|qaralgan sana=3-mart 2016-yil}}</ref>. 2009-yil 17-yanvarda Persia oʻzining Myspace blogi orqali Williams bilan endi birga emasligini eʼlon qildi<ref>{{veb manbasi|url=http://blogs.myspace.com/index.cfm?fuseaction=blog.view&friendID=19347697&blogID=464545735|sarlavha=Love Life and Friendship|nashriyot=blogs.myspace.com|qaralgan sana=18-yanvar 2009-yil}}</ref>. Uch yillik munosabatlardan soʻng, White 2014-yil 5-iyul kuni [[Yamayka|Yamaykaning]] Ocho Rios shahrida ''Vampire Diaries serialidagi hamkasbi'' Jozef Morganga turmushga chiqdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.people.com/article/joseph-morgan-persia-white-vampire-diaries-married|sarlavha=Joseph Morgan Marries Persia White in Jamaica|qaralgan sana=16-fevral 2016-yil}}</ref>. == Filmografiyasi == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" ! scope="col" |Yil ! scope="col" | Sarlavha ! scope="col" | Rol ! class="unsortable" scope="col" | Izohlar |- | 1994-yil | ''Blue Chips'' | | |- | rowspan="2" | 1996-yil | ''Birdan'' | Trina | Televizion film |- | ''Frenki D.'' | | |- | 1999-yil | ''Blood Dolls'' | Qora chaqaloq | |- | rowspan="3" | 2000 | ''Sandman operatsiyasi'' | Shaxsiy Winslow | Televizion film |- | ''Qizil harflar'' | Vanessa Kodi | |- | ''Toʻxtab qoldi'' | Leanne | |- | 2005-yil | ''Yerliklar'' | Hammuallif | Hujjatli film |- | rowspan="2" | 2007-yil | ''Tunning tushishi'' | Tong | |- | ''Har kuni Jo'' | Jina | Qisqa |- | 2009-yil | ''Ogʻzaki soʻz'' | Shea | |- | 2010-yil | ''Kelinni oʻp'' | Trina | Video |- | rowspan="6" | 2012-yil | ''Ishlamaydigan doʻstlar'' | Trenyce | |- | ''Nikoh yilnomalari'' | Marsiya Anson | |- | ''Adan qoʻriqchisi'' | Klark | |- | ''Qora noyabr'' | Treysi | |- | ''Mo oʻyinlari yoʻq'' | Morgan | |- | ''Mafiya'' | Mel | |- | 2013-yil | ''Vahiy'' | | Qisqa |- | rowspan="2" | 2014-yil | ''Birlik'' | Hikoyachi | Hujjatli film |- | ''Desiree'' | Jek | |- | 2016-yil | ''Vichita'' | Raven | |- | rowspan="5" | 2017-yil | ''Yuk'' | Berneis | |- | ''Samimiy'' | | Qisqa |- | ''Rojdestvoda meni sogʻin'' | Millisent Uilyams | |- | ''Siz Rojdestvo bilan kurasholmaysiz'' | Millisent Uilyams | |- | ''Karusel'' | Nikol | Qisqa |- |} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Amerikalik televideniye aktrisalari]] [[Turkum:Afroamerikalik aktrisalar]] [[Turkum:1972-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Amerikalik ayol qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Amerikalik aktrisalar]] p7gd1qpohgi9gf4wlzifdhajhyjh6z2 Charles Edward Merriam 0 767942 5988555 5492944 2026-04-11T10:46:34Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 5988555 wikitext text/x-wiki {{Olim bilgiqutisi|nomi=Charles Edward Merriam|tasvir=Portrait_of_Charles_Edward_Merriam.jpg|tugʻilgan_sanasi=1874-yil 15-noyabr|tugʻilgan joyi=Hopkinton, Iowa, Amerika Qo'shma Shtatlari|vafot_sanasi=1953-yil 8-yanvar|vafot etgan joyi=Rockville, Merilend, Amerika Qo'shma Shtatlari|sohasi=Siyosatshunoslik|institutlar=Chikago universiteti|Ilmiy darajasi=Professor|Turmush oʻrtogʻi=Elizabet Xilda Doyl|taʼsir olgan=Jerom Frank Gerbart A.Simon|Taʼsir koʻrsatgan=Otto von Gierke Frank Johnson Goodnow Hugo Preuß James Harvey Robinson Edwin R. A. Seligman|tezis sarlavhasi=Russodan beri suverinitet nazariyasi tarixi (1900-yil)|akademik rahbarlari=Jon Burgess}} '''Charlz Edvard Merriam''' {{Efn|Pronounced {{IPAc-en|ˈ|m|ɛr|i|ə|m}}.}} (1874–1953) - amerikalik [[siyosatshunos]], [[Chicago universiteti|Chikago universiteti]] professori. siyosatshunoslikga xulq-atvor yondashuvining asoschisi, ko'plab aspirantlarning murabbiyi, taniqli olim. Progressiv Harakat va bir nechta AQSh prezidentlarining maslahatchisi boʻlgan. O'limidan keyin ''[[The New York Times]]'' uni "mamlakatdagi taniqli siyosatshunoslardan biri" deb atadi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> == Yoshlik va ta'lim == Charlz Merriam 1874-yil 15-noyabrda [[Ayova|Ayova shtatining]] [[Hopkinton (Iowa)|Xopkinton]] shahrida<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Bishop">Bishop and Gilbert, ''Chicago's Accomplishments and Leaders,'' 1932, p. 341.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> Charlz Edvard Merriam va Margaret Kempbell Kirkvud Merriam oilasida tugʻilgan.<ref name="Manning" /> Merriamlar nasl-nasabini 1638-yilda [[Massachusetts|Massachusets shtatida]] ko'chib kelgan [[Skottlar|shotland]] muhojirlari bilan bogʻlagan<ref name="Reagan55">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 55.</ref> Otasi [[AQShda fuqarolar urushi|AQSH da fuqarolar urushi]] vaqti 1855-yilda Ayovaga ko'chib o'tdi va 12-Ayova piyodalar polkida xizmat qildi. Charlz va Margaret (ikkalasi ham presviterianlar) 1868-yilda turmush qurishgan<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 55–56.</ref> Charlz E. Merriam Sr do'konga ega bo'lib, Xopkintondagi maktab direktori edi.<ref>Merry, ''History of Delaware County, Iowa, and Its People,'' 1914, p. 519.</ref> Charlzning akasi Jon C. Merriam (taniqli [[Paleontologiya|paleontolog]] boʻlgan) edi va uning Syuzan Agnes Merriam ismli singlisi bor edi.<ref>Mark, ''Preserving the Living Past: John C. Merriam's Legacy in the State and National Parks,'' 2005, p. 193.</ref> Merriam Xopkintondagi davlat maktabida o'qidi.<ref>Sawyers, ''Chicago Portraits: Biographies of 250 Famous Chicagoans,'' 1991, p. 172.</ref> U 1893-yilda Lenox kollejini tugatgan (otasi maktabning ishonchli vakili edi),<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Reagan56">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 56.</ref> bir yil maktabda dars bergan<ref name="Reagan56" /> va keyin Ayova universitetida huquq fanlar bakalavri darajasini olish uchun 1895-yilda kollejga qaytib keldi. <ref name="Manning" /> U 1897-yilda [[magistr]] darajasini va 1900-yilda [[Columbia universiteti|Kolumbiya universitetida]] falsafa fanlari doktori darajasini oldi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> U 1899-yilda doktorlik dissertatsiyasini tamomlagan vaqtida Parij va [[Berlin|Berlinda]] oʻqigan. U o'zining dastlabki siyosiy fikrlarini o'zlashtirgan ustozlari orasida [[Frank Johnson Goodnow|Frank Jonson Gudnou]], Otto fon Gierke va Jeyms Xarvi Robinson bor edi.<ref name="Reagan57">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 57.</ref> U 1900-yilda Elizabeth Xilda Doylga ([[Nyu York (shtat)|Nyu-York]], [[Constable (New York)|Konstebl]]) uylandi.<ref name="Pope">Pope, et al., ''Merriam Genealogy in England and America,'' 1906. pp. 294–95.</ref> == Ish faoliyati == === Akademik martaba va hissalar === Merriam 1900-yilda [[Chicago universiteti|Chikago universitetining]] siyosatshunoslik fakultetining birinchi a'zosi sifatida fakultetga qo'shildi.<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> U 1903-yilda ''“Amerika siyosiy nazariyalari tarixi”'' nomli asarini yozdi va bu kitob Amerika siyosiy harakatlarining muhim tahlili haqidadir. Rivojlanayotgan Progressiv harakatini kuchli qoʻllab-quvvatlagan .<ref name="Kloppenberg" /> Kafedrada tez muvaffaqiyatga erishib, 1911-yilda toʻliq professor darajasiga yetdi va 1911-yildan pensiyaga chiqqunga qadar siyosatshunoslik kafedrasi mudiri lavozimida ishladi. 1907-yildan 1911-yilgacha u Savdo va ma'muriyat kollejining raisi bo'lib ishlagan (But biznes maktabining asoschisi).<ref name="Reagan60">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 60.</ref> Merriam akademiyada ishlagan yillarida Qo'shma Shtatlardagi siyosatshunoslik faniga sezilarli ta'sir ko'rsatdi. Ikki siyosatshunos 1985-yilda ushbu fanni o'rganishda ta'kidlanganidek, "Merriamning qo'lini zamonaviy siyosatshunoslikning deyarli barcha jabhalarida ko'rish mumkin".<ref name="Seidelman109">Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 109.</ref> Merriam 2008-yilda boshqa siyosatshunos tomonidan ushbu fan bo'yicha Merriamning tafakkuriga berilgan baho: "Bu davrda har qanday olim kabi, Merriam akademiyada Amerika demokratiyasini qanday o'rganish kerakligi me'yorini o'rnatdi"<ref>Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, p. xiii.</ref> Siyosatshunos Gabriel Almond shunday xulosaga keldi: "Chikago maktabi zamonaviy siyosatshunoslik tarixida asoschi ta'sirga ega boʻlgani odatda tan olinadi va Charlz E. Merriam Chikago maktabining asoschisi va shakllantiruvchisi sifatida tan olinadi".<ref name="Almond70">Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 70.</ref> Merriam siyosatshunoslik amaliyotida ma'lumotlar va miqdoriy tahlildan foydalanishning yetakchi himoyachisi edi<ref>Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, pp. xiii–xiv.</ref> (uning o'zi matematika yoki statistika bo'yicha deyarli hech qanday ma'lumotga ega bo'lmagan bo'lsa ham)<ref name="Smith84">Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 84.</ref> va siyosatshunoslikka bixevioristik yondashuvga asos solgan.<ref name="Behave">Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, p. xxi; Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, p. 114; Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 110.</ref><ref>Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, pp. 109, 110.</ref> Merriam "nazariyaning foydaliligini inkor etdi" va uning o'rniga yanada uyg'un, demokratik va plyuralistik jamiyatni yaratishga qaratilgan "amaliy" siyosatshunoslikni yoqladi.<ref>Quoted from Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, pp. 84, 86–87.</ref><ref>Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 110.</ref> Bu fikrlashning natijasi uning "ijtimoiy olimlarni jamiyatning siyosiy rahbarlariga texnik maslahatchilar sifatida qarashi" edi.<ref>Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, pp. 84, 86.</ref> Merriam, shuningdek, akademiyada siyosatshunoslik kafedrasini boshqarishda salmoqli hissa qo'shdi. U oʻsha davrning eng yaxshi olimlaridan iborat fakultetni toʻpladi<ref name="Seidelman109">Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 109.</ref> va u va fakultet keyingi avlodning eng yorqin siyosatshunoslarini yetishtirib chiqdi va 30 yil davomida fanda yetakchilik qilgan kafedrani yaratdi.<ref name="Smith84">Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 84.</ref> Uning ta'siri shunday ediki, bo'limning tuzilishi, xodimlari va obro'si 1940-yilda nafaqaga chiqqanidan keyin ham ta;sirini yo'qotmadi<ref name="Almond70">Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 70.</ref> U, shuningdek, intizomni Yevropa uslubidagi nazariy munozaralardan uzoqlashtirib, haqiqiy tadqiqotlarga o'tkazishga intildi va Qo'shma Shtatlarda birinchi ijtimoiy fanlar bo'yicha fanlararo tadqiqot institutlarini tashkil qildi.<ref name="Smith84" /> U, shuningdek, ushbu tadqiqotni moliyalashtirish hususiida xususiy grantlar va jamg'arma pullarini olishda yetakchi boʻlgan.<ref name="Seidelman109" /> Garold Lassvellning so'zlariga ko'ra, Merriam shuningdek, psixologiyadan siyosatshunoslik sohasiga qadar tushunchalardan foydalanishni targ'ib qilgan.<ref>Crick, ''The American Science of Politics,'' 2003, pp. 137–38.</ref> Merriam Qo'shma Shtatlardagi shtatlar tng tanqidchisi edi. U shtatlar tizimi shaharlar uchun muammo ekanligini ta'kidladi, chunki shtat hukumatlari na shaharlarni boshqaradi, na shaharlarni o'zini boshqarishiga ruxsat beradi.<ref>{{jurnal manbasi|last=Graves|first1=W. Brooke|date=1936|title=The Future of the American States|url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0003055400030859/type/journal_article|journal=American Political Science Review|language=en|volume=30|issue=1|pages=25|doi=10.2307/1948006|issn=0003-0554}}</ref> === Mahalliy siyosiy martaba === Merriam 1906-yilgi Chikago shahar Xartiyasi konventsiyasi a'zosi edi.<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 61–62.</ref> U 1906-yilda [[Chikago shahar klubi]] tomonidan Chikago soliq tizimini o'rganish uchun topshirilgan va keyinchalik ushbu nufuzli tashkilotning vitse-prezidenti bo'lib ishlagan.<ref name="Reagan62">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 62.</ref> U 1909-yildan 1911-yilgacha<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Reagan62" /><ref name="Ruble239">Ruble, ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka,'' 2001, p. 239.</ref> 1903-yildagi darsligining muvaffaqiyati tufayli (qisman) g'olib boʻlgan eski 7-chi palatada Chikago shahar kengashining Aldermani bo'lib xizmat qilgan.<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> U ikkita asosiy qo'mitada (Jinoyat va moliya) xizmat qilgan, shuningdek, uchta muhim shahar komissiyalarida (Shahar xarajatlari, bandargoh va chiqindilar) xizmat qilgan.<ref name="Reagan62" /> Harbor komissiyasida xizmat qilayotganda u [[Franklin D. Roosevelt|Franklin D. Ruzveltning]] amakisi Frederik Delano bilan tanishdi.<ref name="Reagan62" /> [[Fayl:"FOR_MAYOR_CHAS._E_MERRIAM"_Charles_Edward_Merriam_campaign_cartoon,_from-_(But_we_know_you...),_a_line_from_a_verse_which_begins,_Come_to_me,_Charley_E...._Drawing_is..._(NBY_5684)_(cropped).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/%22FOR_MAYOR_CHAS._E_MERRIAM%22_Charles_Edward_Merriam_campaign_cartoon%2C_from-_%28But_we_know_you...%29%2C_a_line_from_a_verse_which_begins%2C_Come_to_me%2C_Charley_E...._Drawing_is..._%28NBY_5684%29_%28cropped%29.jpg/220px-thumbnail.jpg|left|thumb| “MOR CHAS UCHUN. E MERRIAM" Charlz Edvard Merriam kompaniyasi multfilmi]] U 1911-yilda Chikago meri lavozimiga respublikachi sifatida (muvaffaqiyatsiz) o'z lavozimini tark etdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref name="Ruble239">Ruble, ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka,'' 2001, p. 239.</ref> Uning kampaniya menejeri Xarold Ikes edi.<ref name="Reagan62">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 62.</ref><ref name="Buk3" /> U Respublikachilar partiyasining praymeriz saylovlarida juda katta farq bilan g'alaba qozongan bo'lsa-da, u umumiy saylovda kichik Karter Xarrisonga yutqazdi<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 62–63.</ref> Merriam va Ickes Illinoys Progressiv partiyasini yaratishda yordam berishdi va ular Robert M. La Folletteni [[Theodore Roosevelt|Teodorgacha]] prezidentlikka qo'llab-quvvatladilar. [[Theodore Roosevelt|Ruzvelt]] uni Progressiv partiya nomzodi uchun mag'lub etdi.<ref name="Reagan63">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 63.</ref> U 1912-yilda sobiq prezident Teodor Ruzvelt uchun " Buqa Muz " chiptasi ostida saylovoldi tashviqotini olib bordi<ref name="Obit" /> U yana 1913-yildan 1917-yilgacha,<ref name="Obit" /> respublikachi emas, mustaqil bo'lsa ham, Alderman sifatida xizmat qildi.<ref name="Ruble239" /> 1916-yilda u ko'plab kvazi-davlat korporatsiyalarini yaratishga yordam bergan va Chikago Park tumanini tashkil etgan xususiy tashkilot boʻlgan Jamoat samaradorligi byurosini tuzdi.<ref name="Obit" /><ref name="Reagan63" /> Merriam 1917-yilda respublikachilarning praymerizda atigi besh ovoz bilan magʻlubiyatga uchraganidan keyin alderman lavozimiga qayta saylanish uchun oʻz nomzodini qoʻldan boy berdi<ref name="Reagan63" /> U 1919-yilda yana shahar merligi uchun kurash olib borib, Respublikachilar partiyasidan amaldagi prezident Uilyam Xeyl Tompsonga yutqazib qo'ydi.<ref name="Kloppenberg" /><ref name="Buk3">Bukowski, ''Big Bill Thompson, Chicago, and the Politics of Image,'' 1998, p. 3.</ref><ref>Pegram, ''Partisans and Progressives: Private Interest and Public Policy in Illinois, 1870–1922,'' 1992, p. 204.</ref> === Federal xizmat === [[Fayl:Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/76/Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg/220px-Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg|thumb| Charlz Merriam (''chapda'') va Lui Braunlou 1938-yilda Oq uyda.]] Charlz E. Merriam bir nechta prezidentlarning maslahatchisi boʻlgan va federal xizmatda uzoq vaqt ishlagan. 1911-yilda prezident [[William Taft|Uilyam Xovard Taft]] unga Iqtisodiyot va samaradorlik komissiyasiga, 1910-yildagi Fuqarolik mablagʻlari toʻgʻrisidagi qonunga muvofiq, ijro hokimiyati boshqaruvini oʻrganish uchun tashkil etilgan organga taklif qildi, ammo Merriam rad etdi.<ref name="Reagan63">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 63.</ref><ref>"The President's Commission on Economy and Efficiency," ''American Political Science Review,'' November 1911, pp. 626–28.</ref> 1917-yilda Prezident [[Woodrow Wilson|Vudro Vilson]] undan yangi tashkil etilgan Tarif komissiyasida (hozirgi Amerika Qo'shma Shtatlari Xalqaro Savdo Komissiyasi) xizmat qilishni so'radi, lekin u yana federal xizmatdan bosh tortdi.<ref name="Reagan63" /><ref>Schnietz, "The 1916 Tariff Commission: Democrats' Use of Expert Information to Constrain Republican Tariff Protection," ''Business and Economic History,'' Fall 1994, pp. 176–80.</ref> Birinchi [[Birinchi jahon urushi|jahon urushi]] paytida 43 yoshli Merriam AQSh armiyasining signal korpusiga qo'shildi, kapitan etib tayinlandi va federal hukumatning Chikago mintaqasi uchun aviatsiya ekspertiza kengashida xizmat qildi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Reagan65">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 65.</ref><ref>Creel, ''How We Advertised America,'' 2008, p. 299; Axelrod, ''Selling the Great War: The Making of American Propaganda,'' 2009, p. 207.</ref> U, shuningdek, AQSh jamoatchiligi fikriga ta'sir ko'rsatish va Amerikaning Birinchi jahon urushidagi ishtirokini rag'batlantirish uchun tashkil etilgan mustaqil hukumat agentligi boʻlgan federal hukumatning Jamoatchilik axboroti qo'mitasida<ref name="Reagan65" /><ref>See, generally: Creel, ''How We Advertised America,'' 2008.</ref>. [[Italiya|Italiyaning]] [[Rim]] shahridagi ma'lumot, u yerda u italyan jamoatchilik fikrini o'zgartirish uchun mo'ljallangan [[Propaganda|tashviqotni]] ishlab chiqdi.<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Reagan65" /><ref>Adams, ''Reflections on American Exceptionalism,'' 1994, p. 136.</ref><ref name="Rossini115">Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, p. 115.</ref> Uning vazifasi nafaqat Italiya jamoatchiligini Italiyani ittifoqchilar tomonidagi urushda ushlab turishga undash, balki [[Sotsializm|sotsialistik]] va [[Kommunizm|kommunistik]] siyosiy partiyalarni qo'llab-quvvatlashga putur yetkazish edi.<ref name="Reagan65" /><ref>Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, pp. 116, 124–25.</ref> U hatto sotsialistik lider [[Benito Mussolini|Benito Mussolinini]] urushni qo'llab-quvvatlashga ishontirish uchun Rokfeller jamg'armasidan foydalangan bo'lishi mumkin.<ref name="Reagan65" /><ref>Costigliola, ''Awkward Dominion: American Political, Economic, and Cultural Relations With Europe, 1919–1933,'' 1984, p. 94.</ref> Biroq, Rimda boʻlgan vaqtida Merriam AQSh elchisi va elchixona xodimlarining vakolatlarini o'zlashtirib oldi va uning takroriy to'qnashuvlari uni atigi olti oylik lavozimda boʻlganidan keyin Qo'shma Shtatlarga qaytarib yuborishga sabab bo'ldi.<ref name="Rossini115" /> Merriam Italiyadagi tajribasidan qattiq hayratda qolganini da'vo qildi, garchi u o'z qarashlari qanday o'zgarganini aniq aytmagan.<ref name="Reagan65" /> Shuningdek, u chet elda boʻlganida nikohdan tashqari aloqa bilan shug'ullangan va bu nikohida muammolarga olib kelgan.<ref name="Reagan65" /> Chikagoga qaytib, Merriam siyosatshunoslar tomonidan siyosat ishlab chiqish, fuqarolik ta'limi va jamoatchilik fikrida tajribadan foydalanish bo'yicha bir qator qiyosiy tadqiqotlarni muvofiqlashtirdi va tahrir qildi.<ref>Adcock, ''Modern Political Science: Anglo-American Exchanges Since 1880,'' 2007, p. 122; Niemei and Junn, ''Civic Education: What Makes Students Learn,'' 2005, p. 2; Galligan, Roberts, and Trifiletti, ''Australians and Globalisation: The Experience of Two Centuries,'' 2001, p. 32.</ref> Merriamning " ''Fuqarolarning yaratilishi"'' (1934) seriyasiga qo'shgan hissasi [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|Sovet Rossiyasi]], [[Uchinchi reyx|fashistlar Germaniyasi]] va fashistik Italiyaning milliy maqsad tuyg'usini kuchaytirish va siyosat maqsadlariga erishish uchun ushbu vositalardan foydalanishini yuqori baholadi.<ref name="Oren">Oren, ''Our Enemies and U.S.: America's Rivalries and the Making of Political Science,'' 2003, pp. 58–67.</ref> Merriam bu rejimlarni qattiq tanqid qildi va ilmiyroq yondashuv bu hukumatlar tayanadigan messianizmdan qochib, [[Demokratiya|demokratik]] va plyuralistik me'yorlarni mustahkamlaydi, deb hisoblardi.<ref name="Oren" /> U 1923-yilda Lora Spelman Rokfeller Memorial Jamg'armasi mablag'lari evaziga Mahalliy Jamiyat Tadqiqot Qo'mitasiga (LCRC) asos solgan, shahar muammolari bo'yicha ma'lumotlarni to'plash va joriy siyosat g'oyalarini tarqatish dasturlarini yaratgan.<ref>Guttenberg, ''The Language of Planning: Essays on the Origins and Ends of American Planning Thought,'' 1993, p. 228; Geiger, ''To Advance Knowledge: The Growth of American Research Universities: 1900–1940,'' 2004, pp. 154–55.</ref> U, shuningdek, 1923-yilda Rokfeller jamg'armasi granti bilan Ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqot kengashini (LCRCning o'sishi) tashkil etishga yordam berdi va 1924-yilda uning birinchi prezidenti bo'lib ishladi<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> 1929-yilda u (yana Spelman Rokfeller memorial jamg'armasi granti bilan) davlat boshqaruvi sohasidagi uyushmalar o'rtasida hamkorlik va aloqani ta'minlovchi qo'shimcha guruh boʻlgan Davlat boshqaruvi hisob-kitob markaziga asos solgan.<ref>Domhoff, ''Who Really Rules?: New Haven and Community Power Examined,'' 1978, p. 164; Fosdick, ''The Story of the Rockefeller Foundation,'' 1989, p. 206.</ref> Merriam 1925-yilda Amerika Siyosatshunoslik Assotsiatsiyasi prezidenti boʻlib ishlagan<ref name="Bishop">Bishop and Gilbert, ''Chicago's Accomplishments and Leaders,'' 1932, p. 341.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref>Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 46; Garson, ''Group Theories of Politics,'' 1978, p. 52.</ref> O'sha yili u dolzarb ijtimoiy muammolarga yechim izlashda siyosatshunoslik tadqiqotlari resurslarini jamlashga harakat qilgan ''"Siyosatning yangi jihatlari'' " kitobini yozdi.<ref name="Kloppenberg" /><ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 67–69; Porter, ''The Cambridge History of Science,'' 2003, pp. 317–18.</ref> Merriam 1929-yilda davlat xizmatiga qaytib, [[AQSh prezidenti|Prezident]] [[Herbert Hoover|Gerbert]] Guverning Prezidentning Ijtimoiy tendentsiyalar bo'yicha tadqiqot qo'mitasi (PRCST) raisi o'rinbosari bo'lib ishlagan.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref>Duck, ''The Nation's Region Southern Modernism, Segregation, and U.S. Nationalism,'' 2009, p. 55.</ref><ref name="Reagan75">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 75.</ref><ref name="Featherman">Featherman and Vinovskis, ''Social Science and Policy-Making: A Search for Relevance in the Twentieth Century,'' 2001, p. 30.</ref><ref name="Smelser">Smelser and Gerstein, ''Behavioral and Social Science: Fifty Years of Discovery,'' 1986, p. vi.</ref> Demografiya va paydo bo'layotgan ijtimoiy muammolar bo'yicha muhim federal tadqiqot tashabbusi, PRCST "Qo'shma Shtatlarda ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqotlar yo'nalishi va foydalanishni o'zgartirdi".<ref name="Reagan75" /><ref name="Featherman" /><ref name="Smelser" /> Ikes bilan munosabatlari unga prezident Franklin D. Ruzvelt davrida mamlakat poytaxtida xizmatini davom ettirishga imkon berdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> [[Buyuk depressiya|Buyuk Depressiya]] davrida u mamlakatning eng nufuzli siyosatshunosi hisoblangan.<ref name="Porter317">Porter, ''The Cambridge History of Science,'' 2003, p. 317.</ref><ref>Hollinger, ''Science, Jews, and Secular Culture: Studies in Mid-Twentieth-Century American Intellectual History,'' 1996, p. 61; Suny, ''The Cambridge History of Russia,'' 2006, p. 11.</ref> 1933-yil iyul oyida Xarold Ikes (hozirgi Amerika Qo'shma Shtatlari Ichki ishlar vaziri) Merriamni Milliy rejalashtirish kengashiga (va uning vorislari, Milliy resurslar kengashi va Milliy resurslarni rejalashtirish kengashi)<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 80; Biddle, "Social Science and the Making of Social Policy: Wesley Mitchell's Vision," in ''The Economic Mind in America,'' 1998, p. 67; Gates, ''Early Urban Planning,'' 2004, p. 229.</ref><ref>National Planning Board was established on July 20, 1933, under authority granted to the President by the [[National Industrial Recovery Act]]. Under [[Executive order (United States)|Executive Order]] (EO) 6777, on July 30, 1934, it was superseded by the National Resources Board. Under EO 7065, this body was superseded on June 7, 1935, by the National Resources Committee. This committee, along with other boards and commissions, was folded into the new National Resources Planning Board under the [[Reorganization Act of 1939#Implementation and impact|Reorganization Plan No. 1]] of July 1, 1939. See: "Records of the National Resources Planning Board (NRPB), 1931–1943," ''Guide to Federal Records in the National Archives of the United States,'' 1995; Klausen, ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present,'' 2001, p. 217.</ref><ref name="Davis">Davis, ''Ignoring the Apocalypse: Why Planning to Prevent Environmental Catastrophe Goes Astray,'' 2007, p. 55.</ref> Merriam tananing eng nufuzli a'zosi edi.<ref name="Davis" /><ref>Milkis, ''The New Deal and the Triumph of Liberalism'' 2002, p. 203.</ref> Bu lavozimda u keng ko'lamli farovonlik davlati bo'yicha takliflar ishlab chiqishda yordam berdi.<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref>Ciepley, ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism,'' 2006, pp. 122–24.</ref> Prezident Ruzvelt 1941-yil 6-yanvaridagi " To'rt erkinlik " nutqida rejalarni ma'qullagan va ularni amalga oshirishni taklif qilgan bo'lsa-da, takliflar siyosiy jihatdan foydali emas edi va hech qachon qabul qilinmadi.<ref name="Kloppenberg" /><ref>Klausen, ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present,'' 2001, pp. 217–18.</ref> 1934-yilda Merriam Ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqot kengashi tomonidan federal davlat xizmati va davlat xizmati islohoti bo'yicha tadqiqot, tahlil qilish va takliflar kiritish uchun tashkil etilgan tadqiqot guruhi boʻlgan Davlat xizmati xodimlari bo'yicha tergov komissiyasida ishlagan (yangiliklarni hisobga olgan holda). Tennessi vodiysi ma'muriyati tomonidan).<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref> Tana Spelman Rokfeller memorial fondi tomonidan moliyalashtirilgan<ref name="Reagan210">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 210–12.</ref> va Lyuter Gulik Komissiyaning tadqiqot direktori edi.<ref>Utter and Lockhart, ''American Political Scientists: A Dictionary,'' 2002, p. 141.</ref> Guruh davlat xizmatini isloh qilish bo'yicha bir qator muhim takliflar bilan chiqdi, ammo hammasi ham qabul qilinmadi.<ref name="Reagan210" /><ref>Fesler, ''Elements of Public Administration,'' 2007, p. 41.</ref> Bu merit tizimiga qiziqish uyg'otdi va uning davlat xizmatini isloh qilish bo'yicha ko'plab takliflari bir nechta shtatlar tomonidan qabul qilindi.<ref>Gargan, ''Handbook of State Government Administration,'' 1999, p. 194.</ref> Merriamning fikricha, Milliy rejalashtirish kengashi takliflarining muvaffaqiyati yoki muvaffaqiyatsizligi ijro etuvchi hokimiyatning tavsiya etilgan siyosatni qabul qilish va ularni ilgari surish uchun ma'muriy salohiyatiga bog'liq edi. <ref name="Ciepley123124">Ciepley, ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism,'' 2006, pp. 123–24.</ref> Shuning uchun Merriam prezident Ruzveltni ijro etuvchi hokimiyatning tuzilishi va funksiyalarini o'rganish bo'yicha komissiya tuzish uchun lobbichilik qilishni boshladi.<ref name="Ciepley123124" /> Ruzvelt bu g'oyani juda yaxshi qabul qildi. [[Amerika Qoʻshma Shtatlari Oliy sudi|Oliy sud]] Milliy sanoatni tiklash to'g'risidagi qonunni (Yangi kelishuvning asosiy qonunchilik yutug'i) ''Schechter Poultry Corp. v.'' ''Amerika Qo'shma Shtatlari'', 295 AQSh 495 (1935) va prezidentning ''Panama Refining Co. v.dagi mustaqil ijroiya agentliklari a'zolarini lavozimidan chetlashtirish vakolatini sezilarli darajada cheklab qo'ydi.'' ''Rayan'', 293 AQSh 388 (1935).<ref>Moe, ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century,'' 2003, pp. 49–50.</ref> Merriam prezidentni agar u ijroiya hokimiyati boshqaruvini qayta ko'rib chiqish uchun qo'mita tuzsa va qo'mita hisoboti prezidentning qayta tashkil etish maqsadlarini asoslab beradigan va ularni akademik tadqiqotlarning neytral tilida bayon qiladigan tarzda yozilishi mumkinligiga ishontirdi.<ref>Moe, ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century,'' 2003, p. 51.</ref> 1936-yil 22-martda Ruzvelt Ma'muriy boshqaruv qo'mitasini (odatda Braunlou qo'mitasi deb ataladi) tuzdi va unga ijroiya hokimiyatini qayta tashkil etish bo'yicha takliflar ishlab chiqishni topshirdi.<ref>"President Orders Own Survey to Cut New Deal Activity," ''New York Times,'' March 23, 1936; Calabresi and Yoo, ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush,'' 2008, pp. 291–301; see, generally, Karl, ''Executive Reorganization and Reform in the New Deal: The Genesis of Administrative Management, 1900–1939,'' 1963.</ref> O'zidan tashqari, uch kishilik qo'mita Lui Braunlou va Lyuter Gulikdan iborat edi.<ref>Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, p. 93; Felbinger and Haynes, ''Outstanding Women in Public Administration: Leaders, Mentors, and Pioneers,'' 2004, p. 13.</ref><ref name="Shafritz28">Shafritz, "The Brownlow Committee," in ''The Dictionary of Public Policy and Administration,'' 2004, p. 28.</ref> 1937-yil 10-yanvarda qo'mita o'z hisobotini e'lon qildi.<ref>Catledge, "Capitol Startled," ''New York Times,'' January 13, 1937; Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, p. 110.</ref> “Prezidentga yordam kerak”<ref name="Shafritz28" /><ref>U.S. President's Committee on Administrative Management, ''Report of the President's Committee,'' 1937, p. 5; Rudolph and Rudolph, ''Making U.S. Foreign Policy Toward South Asia,'' 2008, p. 230; Maisel, ''The Parties Respond: Changes in American Parties and Campaigns,'' 2002, p. 277.</ref><ref name="Ruda43">Rudalevige, ''The New Imperial Presidency: Renewing Presidential Power After Watergate,'' 2005, p. 43.</ref> deb eʼlon qilingan qoʻmita hisobotida kuchli ijrochi direktor, jumladan, uning 37 ta tavsiyasi orasida prezident apparatini sezilarli darajada kengaytirish, boshqaruv idoralarini yagona prezident devoniga birlashtirish, kengayish taklif qilingan. merit tizimini, barcha mustaqil agentliklarni Vazirlar Mahkamasining mavjud bo'limlariga integratsiyalashuvi va federal buxgalteriya hisobi va moliyaviy amaliyotini modernizatsiya qilish.<ref name="Ruda43" /><ref>Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, pp. 104–11; Sundquist, ''The Decline and Resurgence of Congress,'' 1981, pp. 49–50; Calabresi and Yoo, ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush,'' 2008, pp. 292–95.</ref> == Nafaqa va o'lim == Charlz Merriam 1940-yilda 66 yoshida Chikago universitetidan nafaqaga chiqdi<ref>Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 63.</ref> U Lyusi Spelman Rokfeller memorial jamgʻarmasining soʻnggi direktori boʻlgan [1], 1940-yildan 1949-yilda Rokfeller jamgʻarmasi bilan birlashguniga qadar<ref>"Foundation Lists $886,500 in Grants," ''New York Times,'' October 31, 1940; "$1,032,000 Grants By Spelman Fund," ''New York Times,'' April 17, 1947; "Spelman Fund Aid of $657,800 Listed," ''New York Times,'' December 28, 1949.</ref><ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> shu lavozimda ishlagan. Charlz Merriam 1953-yil 8-yanvarda [[Maryland|Merilend shtatining]] [[Rockville (Maryland)|Rokvil]] shahridagi Hilltop kasalxonasida surunkali davom etgan kasallikdan soʻng vafot etdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> Uning qizi va uch oʻgʻli boʻlgan.<ref name="Obit" /> U Arlington milliy qabristoniga dafn etilgan . Illinoys universiteti taniqli akademikni davlat siyosati sohasidagi eng yaxshi tadqiqotlari uchun Charlz E. Merriam mukofoti bilan taqdirlash uchun tanlab olgan.<ref name="NpsThomasJohnsonBio"> {{Yangiliklar manbasi |title=Thomas Johnson, Research Professor and Director |publisher=[[Naval Postgraduate School]] |url=http://www.nps.edu/About/News/Faculty/NPSExpert/Thomas-Johnson.html |access-date=2012-02-27}} </ref> == Sara asarlari == Merriam hayoti davomida samarali ijodkor edi. Uning eng mashhur asarlaridan ba'zilari: * ''Amerika siyosiy nazariyalari tarixi.'' Nyu-York: MakMillan, 1903-yil. * ''Amerika partiyaviy tizimi: Qo'shma Shtatlardagi siyosiy partiyalarni o'rganishga kirish.'' Nyu-York: MakMillan, 1922-yil. * ''Ovoz bermaslik: nazorat qilish sabablari va usullari.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1924-yil. * ''Siyosatning yangi jihatlari.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1925-yil. * ''Fuqarolarning shakllanishi: fuqarolik tarbiyasi usullarini qiyosiy o'rganish.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1931-yil. * ''Qo'shma Shtatlardagi fuqarolik ta'limi.'' Nyu-York: Skribner, 1934-yil. == Eslatmalar == <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> == Manbalar == === Izohlar === {{manbalar}} * Adams, David K. ''Reflections on American Exceptionalism.'' Staffordshire, England: Ryburn, 1994. * Adcock, Robert. ''Modern Political Science: Anglo-American Exchanges Since 1880.'' Princeton, N.J.: Princeton University Press, 2007. * Almond, Gabriel A. ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections.'' Boulder, Colo.: Rienner, 2002. * Axelrod, Alan. ''Selling the Great War: The Making of American Propaganda.'' New York: Palgrave Macmillan, 2009. * Bachin, Robin Faith. ''Building the South Side: Urban Space and Civic Culture in Chicago, 1890–1919.'' Chicago: University of Chicago Press, 2004. * Biddle, Jeff. "Social Science and the Making of Social Policy: Wesley Mitchell's Vision." In ''The Economic Mind in America: Essays in the History of American Economics.'' Malcolm Rutherford, ed. Florence, Ky.: Routledge, 1998. * Bishop, Glenn A. and Gilbert, Paul T. ''Chicago's Accomplishments and Leaders.'' Chicago: Bishop Pub. Co., 1932. * Bukowski, Douglas. ''Big Bill Thompson, Chicago, and the Politics of Image.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1998. * Calabresi, Steven G., and Yoo, Christopher S. ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush.'' New Haven, Conn.: Yale University Press, 2008. * Catledge, Turner. "Capitol Startled." ''New York Times.'' January 13, 1937. * Ciepley, David. ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2006. * Costigliola, Frank. ''Awkward Dominion: American Political, Economic, and Cultural Relations With Europe, 1919–1933.'' Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 1984. * Creel, George. ''How We Advertised America: The First Telling of the Amazing Story of the Committee on Public Information That Carried the Gospel of Americanism to Every Corner of the Globe.'' Whitefish, Mont.: Kessinger Publishing, 2008. * Crick, Bernard. ''The American Science of Politics.'' Reprint ed. Florence, Ky.: Routledge, 2003. * Crowther-Heyck, Hunter. ''Herbert A. Simon: The Bounds of Reason in Modern America.'' Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2005. * Davis, David Howard. ''Ignoring the Apocalypse: Why Planning to Prevent Environmental Catastrophe Goes Astray.'' Westport, Conn.: Praeger, 2007. * Dickinson, Matthew J. ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch.'' New York: Cambridge University Press, 1999. * Domhoff, G. William. ''Who Really Rules?: New Haven and Community Power Reexamined.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Books, 1978. * "Dr. C.E. Merriam, Noted Educator." ''[[The New York Times|New York Times]].'' January 9, 1953. * Duck, Leigh Anne. ''The Nation's Region Southern Modernism, Segregation, and U.S. Nationalism.'' Athens, Ga.: University of Georgia Press, 2009. * Featherman, David L. and Vinovskis, Maris. ''Social Science and Policy-Making: A Search for Relevance in the Twentieth Century.'' Ann Arbor, Mich.: University of Michigan Press, 2001. * Felbinger, Claire L., and Haynes, Wendy A. ''Outstanding Women in Public Administration: Leaders, Mentors, and Pioneers.'' Armonk, N.Y.: M.E. Sharpe, 2004. * Fesler, James W. ''Elements of Public Administration.'' Alcester, Warwickshire, U.K.: Brownell Press, 2007. * Fosdick, Raymond Blaine. ''The Story of the Rockefeller Foundation.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Publishers, 1989. * "Foundation Lists $886,500 in Grants." ''New York Times.'' October 31, 1940. * Galligan, Brian; Roberts, Winsome; and Trifiletti, Gabriella. ''Australians and Globalisation: The Experience of Two Centuries.'' Cambridge: Cambridge University Press, 2001. * Gargan, John J. ''Handbook of State Government Administration.'' Florence, Ky.: CRC Press, 1999. * Garson, George David. ''Group Theories of Politics.'' Beverly Hills, Calif.: Sage Publications, 1978. * Gates, Richard. ''Early Urban Planning.'' Florence, Ky.: Routledge, 2004. * Geiger, Roger L. ''To Advance Knowledge: The Growth of American Research Universities: 1900–1940.'' New Brunswick, N.J.: Transaction, 2004. * Guttenberg, Albert Z. ''The Language of Planning: Essays on the Origins and Ends of American Planning Thought.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1993. * Hollinger, David A. ''Science, Jews, and Secular Culture: Studies in Mid-Twentieth-Century American Intellectual History.'' Princeton, N.J.: Princeton University Press, 1996. * Karl, Barry Dean. ''Executive Reorganization and Reform in the New Deal: The Genesis of Administrative Management, 1900–1939.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1963. * Karl, Barry Dean. '' Charles E. Merriam and the study of politics'' (1974) the standard scholarly biography * Klausen, Jytte. ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present.'' New York: Palgrave Macmillan, 2001. * Kloppenberg, James T. and Fox, Richard Wrightman. ''A Companion to American Thought.'' Oxford: Blackwell, 1995. * Maisel, Louis Sandy. ''The Parties Respond: Changes in American Parties and Campaigns.'' Boulder, Colo.: Westview Press, 2002. * Manning, Martin. ''Historical Dictionary of American Propaganda.'' Westport, Conn.: Greenwood Press, 2004. * Mark, Stephen R. ''Preserving the Living Past: John C. Merriam's Legacy in the State and National Parks.'' Berkeley, Calif.: University of California Press, 2005. * Merry, John F. ''History of Delaware County, Iowa, and Its People.'' Chicago: S.J. Clarke Pub. Co., 1914. * Milkis, Sidney M. ''The New Deal and the Triumph of Liberalism.'' Amherst, Mass.: University of Massachusetts Press, 2002. * Moe, Ronald C. ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century.'' Lanham, Md.: University Press of America, 2003. * Niemei, Richard G. and Junn, Jane. ''Civic Education: What Makes Students Learn.'' New Haven, Conn.: Yale University Press, 2005. * "$1,032,000 Grants By Spelman Fund." ''New York Times.'' April 17, 1947. * Oren, Ido. ''Our Enemies and U.S.: America's Rivalries and the Making of Political Science.'' Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 2003. * Pearson, Sidney A., Jr. "Introduction to the Transaction Edition." In Merriam, Charles E. ''A History of American Political Theories.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Publishers, 2008. * Pegram, Thomas R. ''Partisans and Progressives: Private Interest and Public Policy in Illinois, 1870–1922.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1992. * Pope, Charles Henry; Merriam, Charles Pierce; Gildersome-Dickinson, C.E.; and Merriam, James Sheldon. ''Merriam Genealogy in England and America: Including the "Genealogical Memoranda" of Charles Pierce Merriam, the Collections of James Sheldon Merriam, etc.'' Boston: Pope, 1906. * Porter, Roy. ''The Cambridge History of Science.'' New York: Cambridge University Press, 2003. * "The President's Commission on Economy and Efficiency." ''American Political Science Review.'' 5:4 (November 1911). * "President Orders Own Survey to Cut New Deal Activity." ''New York Times.'' March 23, 1936. * [https://www.archives.gov/research/guide-fed-records/groups/187.html#187.1 "Records of the National Resources Planning Board (NRPB), 1931–1943." Record Group 187. ''Guide to Federal Records in the National Archives of the United States.'' Compiled by Robert B. Matchette, et al. Washington, D.C.: National Archives and Records Administration, 1995.] * Reagan, Patrick D. ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943.'' Amherst, Mass.: University of Massachusetts Press, 2000. * Roelofs, Joan. ''Foundations and Public Policy: The Mask of Pluralism.'' Albany, N.Y.: State University of New York Press, 2003. * Rossini, Daniela. ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2008. * Ruble, Blair A. ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka.'' New York: Cambridge University Press, 2001. * Rudalevige, Andrew. ''The New Imperial Presidency: Renewing Presidential Power After Watergate.'' Ann Arbor, Mich.: University of Michigan Press, 2005. * Rudolph, Lloyd I., and Rudolph, Susanne Hoeber. ''Making U.S. Foreign Policy Toward South Asia: Regional Imperatives and the Imperial Presidency.'' New Delhi: Concept Pub. Co., 2008. * Sawyers, June Skinner. ''Chicago Portraits: Biographies of 250 Famous Chicagoans.'' Chicago: Loyola University Press, 1991. * Schnietz, Karen E. "The 1916 Tariff Commission: Democrats' Use of Expert Information to Constrain Republican Tariff Protection." ''Business and Economic History.'' 23:1 (Fall 1994). * Seidelman, Raymond and Harpham, Edward J. ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984.'' Albany, N.Y.: State University of New York Press, 1985. * Shafritz, Jay M. "The Brownlow Committee." In ''The Dictionary of Public Policy and Administration.'' Jay M. Shafritz, ed. Boulder, Colo.: Westview Press, 2004. * Smelser, Neil J. and Gerstein, Dean R. ''Behavioral and Social Science: Fifty Years of Discovery.'' Washington, D.C.: National Academy Press, 1986. * Smith, Mark C. ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941.'' Durham, N.C.: Duke University Press, 1994. * "Spelman Fund Aid of $657,800 Listed." ''New York Times.'' December 28, 1949. * Sundquist, James L. ''The Decline and Resurgence of Congress.'' Washington, D.C.: Brookings Institution, 1981. * Suny, Ronald Grigor. ''The Cambridge History of Russia. Vol. 3: The Twentieth Century.'' Cambridge: Cambridge University Press, 2006. * United States Army. Iowa Infantry Regiment, 12th (1861–1865). ''Reunion of Twelfth Iowa Vet. Vol. Infantry.'' Dubuque, Ia.: The Regiment, 1903. * U.S. President's Committee on Administrative Management. ''Report of the President's Committee.'' Washington, D.C.: Government Printing Office, 1937. * Utter, Glenn H. and Lockhart, Charles. ''American Political Scientists: A Dictionary.'' Westport, Conn.: Greenwood Press, 2002. == Havolalar == * Works by Charles Edward Merriam at LibriVox (public domain audiobooks) * [https://www.lib.uchicago.edu/e/spcl/centcat/fac/facch15_01.html "Charles E. Merriam – Political Science." The University of Chicago Faculty: A Centennial View. University of Chicago.] – Biography and photographs * [http://www.arlingtoncemetery.net/cemerriam.htm "Charles Edward Merriam." Burial record at Arlington National Cemetery.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20081226005457/http://www.arlingtoncemetery.net/cemerriam.htm |date=2008-12-26 }} * Charles Edward Merriam at Find a Grave * [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.MERRIAMCE Guide to the Charles E. Merriam Papers 1893–1957] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center] {{Amerika siyosiy fanlar assotsiatsiyasi prezidentlari}}{{Tashqi havolalar}} [[Turkum:1953-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1874-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Siyosatshunoslik nazariyalari]] [[Turkum:Chikago universiteti]] [[Turkum:Amerika siyosatshunoslari]] [[Turkum:Amerika siyosatshunoslari prezidentlari]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] p65i7ogzc8eoi8ywgnvi4kq242jfro5 5988557 5988555 2026-04-11T10:46:52Z KWiki78 246724 5988557 wikitext text/x-wiki {{Olim bilgiqutisi|nomi=Charles Edward Merriam|tasvir=Portrait_of_Charles_Edward_Merriam.jpg|tugʻilgan_sanasi=1874-yil 15-noyabr|tugʻilgan joyi=Hopkinton, Iowa, Amerika Qo'shma Shtatlari|vafot_sanasi=1953-yil 8-yanvar|vafot etgan joyi=Rockville, Merilend, Amerika Qo'shma Shtatlari|sohasi=Siyosatshunoslik|institutlar=Chikago universiteti|Ilmiy darajasi=Professor|Turmush oʻrtogʻi=Elizabet Xilda Doyl|taʼsir olgan=Jerom Frank Gerbart A.Simon|Taʼsir koʻrsatgan=Otto von Gierke Frank Johnson Goodnow Hugo Preuß James Harvey Robinson Edwin R. A. Seligman|tezis sarlavhasi=Russodan beri suverinitet nazariyasi tarixi (1900-yil)|akademik rahbarlari=Jon Burgess}} '''Charlz Edvard Merriam''' {{Efn|Pronounced {{IPAc-en|ˈ|m|ɛr|i|ə|m}}.}} (1874–1953) - [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]<nowiki/>lik [[siyosatshunos]], [[Chicago universiteti|Chikago universiteti]] professori. siyosatshunoslikga xulq-atvor yondashuvining asoschisi, ko'plab aspirantlarning murabbiyi, taniqli olim. Progressiv Harakat va bir nechta AQSh prezidentlarining maslahatchisi boʻlgan. O'limidan keyin ''[[The New York Times]]'' uni "mamlakatdagi taniqli siyosatshunoslardan biri" deb atadi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> == Yoshlik va ta'lim == Charlz Merriam 1874-yil 15-noyabrda [[Ayova|Ayova shtatining]] [[Hopkinton (Iowa)|Xopkinton]] shahrida<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Bishop">Bishop and Gilbert, ''Chicago's Accomplishments and Leaders,'' 1932, p. 341.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> Charlz Edvard Merriam va Margaret Kempbell Kirkvud Merriam oilasida tugʻilgan.<ref name="Manning" /> Merriamlar nasl-nasabini 1638-yilda [[Massachusetts|Massachusets shtatida]] ko'chib kelgan [[Skottlar|shotland]] muhojirlari bilan bogʻlagan<ref name="Reagan55">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 55.</ref> Otasi [[AQShda fuqarolar urushi|AQSH da fuqarolar urushi]] vaqti 1855-yilda Ayovaga ko'chib o'tdi va 12-Ayova piyodalar polkida xizmat qildi. Charlz va Margaret (ikkalasi ham presviterianlar) 1868-yilda turmush qurishgan<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 55–56.</ref> Charlz E. Merriam Sr do'konga ega bo'lib, Xopkintondagi maktab direktori edi.<ref>Merry, ''History of Delaware County, Iowa, and Its People,'' 1914, p. 519.</ref> Charlzning akasi Jon C. Merriam (taniqli [[Paleontologiya|paleontolog]] boʻlgan) edi va uning Syuzan Agnes Merriam ismli singlisi bor edi.<ref>Mark, ''Preserving the Living Past: John C. Merriam's Legacy in the State and National Parks,'' 2005, p. 193.</ref> Merriam Xopkintondagi davlat maktabida o'qidi.<ref>Sawyers, ''Chicago Portraits: Biographies of 250 Famous Chicagoans,'' 1991, p. 172.</ref> U 1893-yilda Lenox kollejini tugatgan (otasi maktabning ishonchli vakili edi),<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Reagan56">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 56.</ref> bir yil maktabda dars bergan<ref name="Reagan56" /> va keyin Ayova universitetida huquq fanlar bakalavri darajasini olish uchun 1895-yilda kollejga qaytib keldi. <ref name="Manning" /> U 1897-yilda [[magistr]] darajasini va 1900-yilda [[Columbia universiteti|Kolumbiya universitetida]] falsafa fanlari doktori darajasini oldi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> U 1899-yilda doktorlik dissertatsiyasini tamomlagan vaqtida Parij va [[Berlin|Berlinda]] oʻqigan. U o'zining dastlabki siyosiy fikrlarini o'zlashtirgan ustozlari orasida [[Frank Johnson Goodnow|Frank Jonson Gudnou]], Otto fon Gierke va Jeyms Xarvi Robinson bor edi.<ref name="Reagan57">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 57.</ref> U 1900-yilda Elizabeth Xilda Doylga ([[Nyu York (shtat)|Nyu-York]], [[Constable (New York)|Konstebl]]) uylandi.<ref name="Pope">Pope, et al., ''Merriam Genealogy in England and America,'' 1906. pp. 294–95.</ref> == Ish faoliyati == === Akademik martaba va hissalar === Merriam 1900-yilda [[Chicago universiteti|Chikago universitetining]] siyosatshunoslik fakultetining birinchi a'zosi sifatida fakultetga qo'shildi.<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> U 1903-yilda ''“Amerika siyosiy nazariyalari tarixi”'' nomli asarini yozdi va bu kitob Amerika siyosiy harakatlarining muhim tahlili haqidadir. Rivojlanayotgan Progressiv harakatini kuchli qoʻllab-quvvatlagan .<ref name="Kloppenberg" /> Kafedrada tez muvaffaqiyatga erishib, 1911-yilda toʻliq professor darajasiga yetdi va 1911-yildan pensiyaga chiqqunga qadar siyosatshunoslik kafedrasi mudiri lavozimida ishladi. 1907-yildan 1911-yilgacha u Savdo va ma'muriyat kollejining raisi bo'lib ishlagan (But biznes maktabining asoschisi).<ref name="Reagan60">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 60.</ref> Merriam akademiyada ishlagan yillarida Qo'shma Shtatlardagi siyosatshunoslik faniga sezilarli ta'sir ko'rsatdi. Ikki siyosatshunos 1985-yilda ushbu fanni o'rganishda ta'kidlanganidek, "Merriamning qo'lini zamonaviy siyosatshunoslikning deyarli barcha jabhalarida ko'rish mumkin".<ref name="Seidelman109">Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 109.</ref> Merriam 2008-yilda boshqa siyosatshunos tomonidan ushbu fan bo'yicha Merriamning tafakkuriga berilgan baho: "Bu davrda har qanday olim kabi, Merriam akademiyada Amerika demokratiyasini qanday o'rganish kerakligi me'yorini o'rnatdi"<ref>Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, p. xiii.</ref> Siyosatshunos Gabriel Almond shunday xulosaga keldi: "Chikago maktabi zamonaviy siyosatshunoslik tarixida asoschi ta'sirga ega boʻlgani odatda tan olinadi va Charlz E. Merriam Chikago maktabining asoschisi va shakllantiruvchisi sifatida tan olinadi".<ref name="Almond70">Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 70.</ref> Merriam siyosatshunoslik amaliyotida ma'lumotlar va miqdoriy tahlildan foydalanishning yetakchi himoyachisi edi<ref>Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, pp. xiii–xiv.</ref> (uning o'zi matematika yoki statistika bo'yicha deyarli hech qanday ma'lumotga ega bo'lmagan bo'lsa ham)<ref name="Smith84">Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 84.</ref> va siyosatshunoslikka bixevioristik yondashuvga asos solgan.<ref name="Behave">Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, p. xxi; Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, p. 114; Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 110.</ref><ref>Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, pp. 109, 110.</ref> Merriam "nazariyaning foydaliligini inkor etdi" va uning o'rniga yanada uyg'un, demokratik va plyuralistik jamiyatni yaratishga qaratilgan "amaliy" siyosatshunoslikni yoqladi.<ref>Quoted from Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, pp. 84, 86–87.</ref><ref>Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 110.</ref> Bu fikrlashning natijasi uning "ijtimoiy olimlarni jamiyatning siyosiy rahbarlariga texnik maslahatchilar sifatida qarashi" edi.<ref>Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, pp. 84, 86.</ref> Merriam, shuningdek, akademiyada siyosatshunoslik kafedrasini boshqarishda salmoqli hissa qo'shdi. U oʻsha davrning eng yaxshi olimlaridan iborat fakultetni toʻpladi<ref name="Seidelman109">Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 109.</ref> va u va fakultet keyingi avlodning eng yorqin siyosatshunoslarini yetishtirib chiqdi va 30 yil davomida fanda yetakchilik qilgan kafedrani yaratdi.<ref name="Smith84">Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 84.</ref> Uning ta'siri shunday ediki, bo'limning tuzilishi, xodimlari va obro'si 1940-yilda nafaqaga chiqqanidan keyin ham ta;sirini yo'qotmadi<ref name="Almond70">Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 70.</ref> U, shuningdek, intizomni Yevropa uslubidagi nazariy munozaralardan uzoqlashtirib, haqiqiy tadqiqotlarga o'tkazishga intildi va Qo'shma Shtatlarda birinchi ijtimoiy fanlar bo'yicha fanlararo tadqiqot institutlarini tashkil qildi.<ref name="Smith84" /> U, shuningdek, ushbu tadqiqotni moliyalashtirish hususiida xususiy grantlar va jamg'arma pullarini olishda yetakchi boʻlgan.<ref name="Seidelman109" /> Garold Lassvellning so'zlariga ko'ra, Merriam shuningdek, psixologiyadan siyosatshunoslik sohasiga qadar tushunchalardan foydalanishni targ'ib qilgan.<ref>Crick, ''The American Science of Politics,'' 2003, pp. 137–38.</ref> Merriam Qo'shma Shtatlardagi shtatlar tng tanqidchisi edi. U shtatlar tizimi shaharlar uchun muammo ekanligini ta'kidladi, chunki shtat hukumatlari na shaharlarni boshqaradi, na shaharlarni o'zini boshqarishiga ruxsat beradi.<ref>{{jurnal manbasi|last=Graves|first1=W. Brooke|date=1936|title=The Future of the American States|url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0003055400030859/type/journal_article|journal=American Political Science Review|language=en|volume=30|issue=1|pages=25|doi=10.2307/1948006|issn=0003-0554}}</ref> === Mahalliy siyosiy martaba === Merriam 1906-yilgi Chikago shahar Xartiyasi konventsiyasi a'zosi edi.<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 61–62.</ref> U 1906-yilda [[Chikago shahar klubi]] tomonidan Chikago soliq tizimini o'rganish uchun topshirilgan va keyinchalik ushbu nufuzli tashkilotning vitse-prezidenti bo'lib ishlagan.<ref name="Reagan62">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 62.</ref> U 1909-yildan 1911-yilgacha<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Reagan62" /><ref name="Ruble239">Ruble, ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka,'' 2001, p. 239.</ref> 1903-yildagi darsligining muvaffaqiyati tufayli (qisman) g'olib boʻlgan eski 7-chi palatada Chikago shahar kengashining Aldermani bo'lib xizmat qilgan.<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> U ikkita asosiy qo'mitada (Jinoyat va moliya) xizmat qilgan, shuningdek, uchta muhim shahar komissiyalarida (Shahar xarajatlari, bandargoh va chiqindilar) xizmat qilgan.<ref name="Reagan62" /> Harbor komissiyasida xizmat qilayotganda u [[Franklin D. Roosevelt|Franklin D. Ruzveltning]] amakisi Frederik Delano bilan tanishdi.<ref name="Reagan62" /> [[Fayl:"FOR_MAYOR_CHAS._E_MERRIAM"_Charles_Edward_Merriam_campaign_cartoon,_from-_(But_we_know_you...),_a_line_from_a_verse_which_begins,_Come_to_me,_Charley_E...._Drawing_is..._(NBY_5684)_(cropped).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/%22FOR_MAYOR_CHAS._E_MERRIAM%22_Charles_Edward_Merriam_campaign_cartoon%2C_from-_%28But_we_know_you...%29%2C_a_line_from_a_verse_which_begins%2C_Come_to_me%2C_Charley_E...._Drawing_is..._%28NBY_5684%29_%28cropped%29.jpg/220px-thumbnail.jpg|left|thumb| “MOR CHAS UCHUN. E MERRIAM" Charlz Edvard Merriam kompaniyasi multfilmi]] U 1911-yilda Chikago meri lavozimiga respublikachi sifatida (muvaffaqiyatsiz) o'z lavozimini tark etdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref name="Ruble239">Ruble, ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka,'' 2001, p. 239.</ref> Uning kampaniya menejeri Xarold Ikes edi.<ref name="Reagan62">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 62.</ref><ref name="Buk3" /> U Respublikachilar partiyasining praymeriz saylovlarida juda katta farq bilan g'alaba qozongan bo'lsa-da, u umumiy saylovda kichik Karter Xarrisonga yutqazdi<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 62–63.</ref> Merriam va Ickes Illinoys Progressiv partiyasini yaratishda yordam berishdi va ular Robert M. La Folletteni [[Theodore Roosevelt|Teodorgacha]] prezidentlikka qo'llab-quvvatladilar. [[Theodore Roosevelt|Ruzvelt]] uni Progressiv partiya nomzodi uchun mag'lub etdi.<ref name="Reagan63">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 63.</ref> U 1912-yilda sobiq prezident Teodor Ruzvelt uchun " Buqa Muz " chiptasi ostida saylovoldi tashviqotini olib bordi<ref name="Obit" /> U yana 1913-yildan 1917-yilgacha,<ref name="Obit" /> respublikachi emas, mustaqil bo'lsa ham, Alderman sifatida xizmat qildi.<ref name="Ruble239" /> 1916-yilda u ko'plab kvazi-davlat korporatsiyalarini yaratishga yordam bergan va Chikago Park tumanini tashkil etgan xususiy tashkilot boʻlgan Jamoat samaradorligi byurosini tuzdi.<ref name="Obit" /><ref name="Reagan63" /> Merriam 1917-yilda respublikachilarning praymerizda atigi besh ovoz bilan magʻlubiyatga uchraganidan keyin alderman lavozimiga qayta saylanish uchun oʻz nomzodini qoʻldan boy berdi<ref name="Reagan63" /> U 1919-yilda yana shahar merligi uchun kurash olib borib, Respublikachilar partiyasidan amaldagi prezident Uilyam Xeyl Tompsonga yutqazib qo'ydi.<ref name="Kloppenberg" /><ref name="Buk3">Bukowski, ''Big Bill Thompson, Chicago, and the Politics of Image,'' 1998, p. 3.</ref><ref>Pegram, ''Partisans and Progressives: Private Interest and Public Policy in Illinois, 1870–1922,'' 1992, p. 204.</ref> === Federal xizmat === [[Fayl:Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/76/Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg/220px-Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg|thumb| Charlz Merriam (''chapda'') va Lui Braunlou 1938-yilda Oq uyda.]] Charlz E. Merriam bir nechta prezidentlarning maslahatchisi boʻlgan va federal xizmatda uzoq vaqt ishlagan. 1911-yilda prezident [[William Taft|Uilyam Xovard Taft]] unga Iqtisodiyot va samaradorlik komissiyasiga, 1910-yildagi Fuqarolik mablagʻlari toʻgʻrisidagi qonunga muvofiq, ijro hokimiyati boshqaruvini oʻrganish uchun tashkil etilgan organga taklif qildi, ammo Merriam rad etdi.<ref name="Reagan63">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 63.</ref><ref>"The President's Commission on Economy and Efficiency," ''American Political Science Review,'' November 1911, pp. 626–28.</ref> 1917-yilda Prezident [[Woodrow Wilson|Vudro Vilson]] undan yangi tashkil etilgan Tarif komissiyasida (hozirgi Amerika Qo'shma Shtatlari Xalqaro Savdo Komissiyasi) xizmat qilishni so'radi, lekin u yana federal xizmatdan bosh tortdi.<ref name="Reagan63" /><ref>Schnietz, "The 1916 Tariff Commission: Democrats' Use of Expert Information to Constrain Republican Tariff Protection," ''Business and Economic History,'' Fall 1994, pp. 176–80.</ref> Birinchi [[Birinchi jahon urushi|jahon urushi]] paytida 43 yoshli Merriam AQSh armiyasining signal korpusiga qo'shildi, kapitan etib tayinlandi va federal hukumatning Chikago mintaqasi uchun aviatsiya ekspertiza kengashida xizmat qildi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Reagan65">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 65.</ref><ref>Creel, ''How We Advertised America,'' 2008, p. 299; Axelrod, ''Selling the Great War: The Making of American Propaganda,'' 2009, p. 207.</ref> U, shuningdek, AQSh jamoatchiligi fikriga ta'sir ko'rsatish va Amerikaning Birinchi jahon urushidagi ishtirokini rag'batlantirish uchun tashkil etilgan mustaqil hukumat agentligi boʻlgan federal hukumatning Jamoatchilik axboroti qo'mitasida<ref name="Reagan65" /><ref>See, generally: Creel, ''How We Advertised America,'' 2008.</ref>. [[Italiya|Italiyaning]] [[Rim]] shahridagi ma'lumot, u yerda u italyan jamoatchilik fikrini o'zgartirish uchun mo'ljallangan [[Propaganda|tashviqotni]] ishlab chiqdi.<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Reagan65" /><ref>Adams, ''Reflections on American Exceptionalism,'' 1994, p. 136.</ref><ref name="Rossini115">Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, p. 115.</ref> Uning vazifasi nafaqat Italiya jamoatchiligini Italiyani ittifoqchilar tomonidagi urushda ushlab turishga undash, balki [[Sotsializm|sotsialistik]] va [[Kommunizm|kommunistik]] siyosiy partiyalarni qo'llab-quvvatlashga putur yetkazish edi.<ref name="Reagan65" /><ref>Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, pp. 116, 124–25.</ref> U hatto sotsialistik lider [[Benito Mussolini|Benito Mussolinini]] urushni qo'llab-quvvatlashga ishontirish uchun Rokfeller jamg'armasidan foydalangan bo'lishi mumkin.<ref name="Reagan65" /><ref>Costigliola, ''Awkward Dominion: American Political, Economic, and Cultural Relations With Europe, 1919–1933,'' 1984, p. 94.</ref> Biroq, Rimda boʻlgan vaqtida Merriam AQSh elchisi va elchixona xodimlarining vakolatlarini o'zlashtirib oldi va uning takroriy to'qnashuvlari uni atigi olti oylik lavozimda boʻlganidan keyin Qo'shma Shtatlarga qaytarib yuborishga sabab bo'ldi.<ref name="Rossini115" /> Merriam Italiyadagi tajribasidan qattiq hayratda qolganini da'vo qildi, garchi u o'z qarashlari qanday o'zgarganini aniq aytmagan.<ref name="Reagan65" /> Shuningdek, u chet elda boʻlganida nikohdan tashqari aloqa bilan shug'ullangan va bu nikohida muammolarga olib kelgan.<ref name="Reagan65" /> Chikagoga qaytib, Merriam siyosatshunoslar tomonidan siyosat ishlab chiqish, fuqarolik ta'limi va jamoatchilik fikrida tajribadan foydalanish bo'yicha bir qator qiyosiy tadqiqotlarni muvofiqlashtirdi va tahrir qildi.<ref>Adcock, ''Modern Political Science: Anglo-American Exchanges Since 1880,'' 2007, p. 122; Niemei and Junn, ''Civic Education: What Makes Students Learn,'' 2005, p. 2; Galligan, Roberts, and Trifiletti, ''Australians and Globalisation: The Experience of Two Centuries,'' 2001, p. 32.</ref> Merriamning " ''Fuqarolarning yaratilishi"'' (1934) seriyasiga qo'shgan hissasi [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|Sovet Rossiyasi]], [[Uchinchi reyx|fashistlar Germaniyasi]] va fashistik Italiyaning milliy maqsad tuyg'usini kuchaytirish va siyosat maqsadlariga erishish uchun ushbu vositalardan foydalanishini yuqori baholadi.<ref name="Oren">Oren, ''Our Enemies and U.S.: America's Rivalries and the Making of Political Science,'' 2003, pp. 58–67.</ref> Merriam bu rejimlarni qattiq tanqid qildi va ilmiyroq yondashuv bu hukumatlar tayanadigan messianizmdan qochib, [[Demokratiya|demokratik]] va plyuralistik me'yorlarni mustahkamlaydi, deb hisoblardi.<ref name="Oren" /> U 1923-yilda Lora Spelman Rokfeller Memorial Jamg'armasi mablag'lari evaziga Mahalliy Jamiyat Tadqiqot Qo'mitasiga (LCRC) asos solgan, shahar muammolari bo'yicha ma'lumotlarni to'plash va joriy siyosat g'oyalarini tarqatish dasturlarini yaratgan.<ref>Guttenberg, ''The Language of Planning: Essays on the Origins and Ends of American Planning Thought,'' 1993, p. 228; Geiger, ''To Advance Knowledge: The Growth of American Research Universities: 1900–1940,'' 2004, pp. 154–55.</ref> U, shuningdek, 1923-yilda Rokfeller jamg'armasi granti bilan Ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqot kengashini (LCRCning o'sishi) tashkil etishga yordam berdi va 1924-yilda uning birinchi prezidenti bo'lib ishladi<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> 1929-yilda u (yana Spelman Rokfeller memorial jamg'armasi granti bilan) davlat boshqaruvi sohasidagi uyushmalar o'rtasida hamkorlik va aloqani ta'minlovchi qo'shimcha guruh boʻlgan Davlat boshqaruvi hisob-kitob markaziga asos solgan.<ref>Domhoff, ''Who Really Rules?: New Haven and Community Power Examined,'' 1978, p. 164; Fosdick, ''The Story of the Rockefeller Foundation,'' 1989, p. 206.</ref> Merriam 1925-yilda Amerika Siyosatshunoslik Assotsiatsiyasi prezidenti boʻlib ishlagan<ref name="Bishop">Bishop and Gilbert, ''Chicago's Accomplishments and Leaders,'' 1932, p. 341.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref>Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 46; Garson, ''Group Theories of Politics,'' 1978, p. 52.</ref> O'sha yili u dolzarb ijtimoiy muammolarga yechim izlashda siyosatshunoslik tadqiqotlari resurslarini jamlashga harakat qilgan ''"Siyosatning yangi jihatlari'' " kitobini yozdi.<ref name="Kloppenberg" /><ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 67–69; Porter, ''The Cambridge History of Science,'' 2003, pp. 317–18.</ref> Merriam 1929-yilda davlat xizmatiga qaytib, [[AQSh prezidenti|Prezident]] [[Herbert Hoover|Gerbert]] Guverning Prezidentning Ijtimoiy tendentsiyalar bo'yicha tadqiqot qo'mitasi (PRCST) raisi o'rinbosari bo'lib ishlagan.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref>Duck, ''The Nation's Region Southern Modernism, Segregation, and U.S. Nationalism,'' 2009, p. 55.</ref><ref name="Reagan75">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 75.</ref><ref name="Featherman">Featherman and Vinovskis, ''Social Science and Policy-Making: A Search for Relevance in the Twentieth Century,'' 2001, p. 30.</ref><ref name="Smelser">Smelser and Gerstein, ''Behavioral and Social Science: Fifty Years of Discovery,'' 1986, p. vi.</ref> Demografiya va paydo bo'layotgan ijtimoiy muammolar bo'yicha muhim federal tadqiqot tashabbusi, PRCST "Qo'shma Shtatlarda ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqotlar yo'nalishi va foydalanishni o'zgartirdi".<ref name="Reagan75" /><ref name="Featherman" /><ref name="Smelser" /> Ikes bilan munosabatlari unga prezident Franklin D. Ruzvelt davrida mamlakat poytaxtida xizmatini davom ettirishga imkon berdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> [[Buyuk depressiya|Buyuk Depressiya]] davrida u mamlakatning eng nufuzli siyosatshunosi hisoblangan.<ref name="Porter317">Porter, ''The Cambridge History of Science,'' 2003, p. 317.</ref><ref>Hollinger, ''Science, Jews, and Secular Culture: Studies in Mid-Twentieth-Century American Intellectual History,'' 1996, p. 61; Suny, ''The Cambridge History of Russia,'' 2006, p. 11.</ref> 1933-yil iyul oyida Xarold Ikes (hozirgi Amerika Qo'shma Shtatlari Ichki ishlar vaziri) Merriamni Milliy rejalashtirish kengashiga (va uning vorislari, Milliy resurslar kengashi va Milliy resurslarni rejalashtirish kengashi)<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 80; Biddle, "Social Science and the Making of Social Policy: Wesley Mitchell's Vision," in ''The Economic Mind in America,'' 1998, p. 67; Gates, ''Early Urban Planning,'' 2004, p. 229.</ref><ref>National Planning Board was established on July 20, 1933, under authority granted to the President by the [[National Industrial Recovery Act]]. Under [[Executive order (United States)|Executive Order]] (EO) 6777, on July 30, 1934, it was superseded by the National Resources Board. Under EO 7065, this body was superseded on June 7, 1935, by the National Resources Committee. This committee, along with other boards and commissions, was folded into the new National Resources Planning Board under the [[Reorganization Act of 1939#Implementation and impact|Reorganization Plan No. 1]] of July 1, 1939. See: "Records of the National Resources Planning Board (NRPB), 1931–1943," ''Guide to Federal Records in the National Archives of the United States,'' 1995; Klausen, ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present,'' 2001, p. 217.</ref><ref name="Davis">Davis, ''Ignoring the Apocalypse: Why Planning to Prevent Environmental Catastrophe Goes Astray,'' 2007, p. 55.</ref> Merriam tananing eng nufuzli a'zosi edi.<ref name="Davis" /><ref>Milkis, ''The New Deal and the Triumph of Liberalism'' 2002, p. 203.</ref> Bu lavozimda u keng ko'lamli farovonlik davlati bo'yicha takliflar ishlab chiqishda yordam berdi.<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref>Ciepley, ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism,'' 2006, pp. 122–24.</ref> Prezident Ruzvelt 1941-yil 6-yanvaridagi " To'rt erkinlik " nutqida rejalarni ma'qullagan va ularni amalga oshirishni taklif qilgan bo'lsa-da, takliflar siyosiy jihatdan foydali emas edi va hech qachon qabul qilinmadi.<ref name="Kloppenberg" /><ref>Klausen, ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present,'' 2001, pp. 217–18.</ref> 1934-yilda Merriam Ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqot kengashi tomonidan federal davlat xizmati va davlat xizmati islohoti bo'yicha tadqiqot, tahlil qilish va takliflar kiritish uchun tashkil etilgan tadqiqot guruhi boʻlgan Davlat xizmati xodimlari bo'yicha tergov komissiyasida ishlagan (yangiliklarni hisobga olgan holda). Tennessi vodiysi ma'muriyati tomonidan).<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref> Tana Spelman Rokfeller memorial fondi tomonidan moliyalashtirilgan<ref name="Reagan210">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 210–12.</ref> va Lyuter Gulik Komissiyaning tadqiqot direktori edi.<ref>Utter and Lockhart, ''American Political Scientists: A Dictionary,'' 2002, p. 141.</ref> Guruh davlat xizmatini isloh qilish bo'yicha bir qator muhim takliflar bilan chiqdi, ammo hammasi ham qabul qilinmadi.<ref name="Reagan210" /><ref>Fesler, ''Elements of Public Administration,'' 2007, p. 41.</ref> Bu merit tizimiga qiziqish uyg'otdi va uning davlat xizmatini isloh qilish bo'yicha ko'plab takliflari bir nechta shtatlar tomonidan qabul qilindi.<ref>Gargan, ''Handbook of State Government Administration,'' 1999, p. 194.</ref> Merriamning fikricha, Milliy rejalashtirish kengashi takliflarining muvaffaqiyati yoki muvaffaqiyatsizligi ijro etuvchi hokimiyatning tavsiya etilgan siyosatni qabul qilish va ularni ilgari surish uchun ma'muriy salohiyatiga bog'liq edi. <ref name="Ciepley123124">Ciepley, ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism,'' 2006, pp. 123–24.</ref> Shuning uchun Merriam prezident Ruzveltni ijro etuvchi hokimiyatning tuzilishi va funksiyalarini o'rganish bo'yicha komissiya tuzish uchun lobbichilik qilishni boshladi.<ref name="Ciepley123124" /> Ruzvelt bu g'oyani juda yaxshi qabul qildi. [[Amerika Qoʻshma Shtatlari Oliy sudi|Oliy sud]] Milliy sanoatni tiklash to'g'risidagi qonunni (Yangi kelishuvning asosiy qonunchilik yutug'i) ''Schechter Poultry Corp. v.'' ''Amerika Qo'shma Shtatlari'', 295 AQSh 495 (1935) va prezidentning ''Panama Refining Co. v.dagi mustaqil ijroiya agentliklari a'zolarini lavozimidan chetlashtirish vakolatini sezilarli darajada cheklab qo'ydi.'' ''Rayan'', 293 AQSh 388 (1935).<ref>Moe, ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century,'' 2003, pp. 49–50.</ref> Merriam prezidentni agar u ijroiya hokimiyati boshqaruvini qayta ko'rib chiqish uchun qo'mita tuzsa va qo'mita hisoboti prezidentning qayta tashkil etish maqsadlarini asoslab beradigan va ularni akademik tadqiqotlarning neytral tilida bayon qiladigan tarzda yozilishi mumkinligiga ishontirdi.<ref>Moe, ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century,'' 2003, p. 51.</ref> 1936-yil 22-martda Ruzvelt Ma'muriy boshqaruv qo'mitasini (odatda Braunlou qo'mitasi deb ataladi) tuzdi va unga ijroiya hokimiyatini qayta tashkil etish bo'yicha takliflar ishlab chiqishni topshirdi.<ref>"President Orders Own Survey to Cut New Deal Activity," ''New York Times,'' March 23, 1936; Calabresi and Yoo, ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush,'' 2008, pp. 291–301; see, generally, Karl, ''Executive Reorganization and Reform in the New Deal: The Genesis of Administrative Management, 1900–1939,'' 1963.</ref> O'zidan tashqari, uch kishilik qo'mita Lui Braunlou va Lyuter Gulikdan iborat edi.<ref>Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, p. 93; Felbinger and Haynes, ''Outstanding Women in Public Administration: Leaders, Mentors, and Pioneers,'' 2004, p. 13.</ref><ref name="Shafritz28">Shafritz, "The Brownlow Committee," in ''The Dictionary of Public Policy and Administration,'' 2004, p. 28.</ref> 1937-yil 10-yanvarda qo'mita o'z hisobotini e'lon qildi.<ref>Catledge, "Capitol Startled," ''New York Times,'' January 13, 1937; Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, p. 110.</ref> “Prezidentga yordam kerak”<ref name="Shafritz28" /><ref>U.S. President's Committee on Administrative Management, ''Report of the President's Committee,'' 1937, p. 5; Rudolph and Rudolph, ''Making U.S. Foreign Policy Toward South Asia,'' 2008, p. 230; Maisel, ''The Parties Respond: Changes in American Parties and Campaigns,'' 2002, p. 277.</ref><ref name="Ruda43">Rudalevige, ''The New Imperial Presidency: Renewing Presidential Power After Watergate,'' 2005, p. 43.</ref> deb eʼlon qilingan qoʻmita hisobotida kuchli ijrochi direktor, jumladan, uning 37 ta tavsiyasi orasida prezident apparatini sezilarli darajada kengaytirish, boshqaruv idoralarini yagona prezident devoniga birlashtirish, kengayish taklif qilingan. merit tizimini, barcha mustaqil agentliklarni Vazirlar Mahkamasining mavjud bo'limlariga integratsiyalashuvi va federal buxgalteriya hisobi va moliyaviy amaliyotini modernizatsiya qilish.<ref name="Ruda43" /><ref>Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, pp. 104–11; Sundquist, ''The Decline and Resurgence of Congress,'' 1981, pp. 49–50; Calabresi and Yoo, ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush,'' 2008, pp. 292–95.</ref> == Nafaqa va o'lim == Charlz Merriam 1940-yilda 66 yoshida Chikago universitetidan nafaqaga chiqdi<ref>Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 63.</ref> U Lyusi Spelman Rokfeller memorial jamgʻarmasining soʻnggi direktori boʻlgan [1], 1940-yildan 1949-yilda Rokfeller jamgʻarmasi bilan birlashguniga qadar<ref>"Foundation Lists $886,500 in Grants," ''New York Times,'' October 31, 1940; "$1,032,000 Grants By Spelman Fund," ''New York Times,'' April 17, 1947; "Spelman Fund Aid of $657,800 Listed," ''New York Times,'' December 28, 1949.</ref><ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> shu lavozimda ishlagan. Charlz Merriam 1953-yil 8-yanvarda [[Maryland|Merilend shtatining]] [[Rockville (Maryland)|Rokvil]] shahridagi Hilltop kasalxonasida surunkali davom etgan kasallikdan soʻng vafot etdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> Uning qizi va uch oʻgʻli boʻlgan.<ref name="Obit" /> U Arlington milliy qabristoniga dafn etilgan . Illinoys universiteti taniqli akademikni davlat siyosati sohasidagi eng yaxshi tadqiqotlari uchun Charlz E. Merriam mukofoti bilan taqdirlash uchun tanlab olgan.<ref name="NpsThomasJohnsonBio"> {{Yangiliklar manbasi |title=Thomas Johnson, Research Professor and Director |publisher=[[Naval Postgraduate School]] |url=http://www.nps.edu/About/News/Faculty/NPSExpert/Thomas-Johnson.html |access-date=2012-02-27}} </ref> == Sara asarlari == Merriam hayoti davomida samarali ijodkor edi. Uning eng mashhur asarlaridan ba'zilari: * ''Amerika siyosiy nazariyalari tarixi.'' Nyu-York: MakMillan, 1903-yil. * ''Amerika partiyaviy tizimi: Qo'shma Shtatlardagi siyosiy partiyalarni o'rganishga kirish.'' Nyu-York: MakMillan, 1922-yil. * ''Ovoz bermaslik: nazorat qilish sabablari va usullari.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1924-yil. * ''Siyosatning yangi jihatlari.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1925-yil. * ''Fuqarolarning shakllanishi: fuqarolik tarbiyasi usullarini qiyosiy o'rganish.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1931-yil. * ''Qo'shma Shtatlardagi fuqarolik ta'limi.'' Nyu-York: Skribner, 1934-yil. == Eslatmalar == <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> == Manbalar == === Izohlar === {{manbalar}} * Adams, David K. ''Reflections on American Exceptionalism.'' Staffordshire, England: Ryburn, 1994. * Adcock, Robert. ''Modern Political Science: Anglo-American Exchanges Since 1880.'' Princeton, N.J.: Princeton University Press, 2007. * Almond, Gabriel A. ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections.'' Boulder, Colo.: Rienner, 2002. * Axelrod, Alan. ''Selling the Great War: The Making of American Propaganda.'' New York: Palgrave Macmillan, 2009. * Bachin, Robin Faith. ''Building the South Side: Urban Space and Civic Culture in Chicago, 1890–1919.'' Chicago: University of Chicago Press, 2004. * Biddle, Jeff. "Social Science and the Making of Social Policy: Wesley Mitchell's Vision." In ''The Economic Mind in America: Essays in the History of American Economics.'' Malcolm Rutherford, ed. Florence, Ky.: Routledge, 1998. * Bishop, Glenn A. and Gilbert, Paul T. ''Chicago's Accomplishments and Leaders.'' Chicago: Bishop Pub. Co., 1932. * Bukowski, Douglas. ''Big Bill Thompson, Chicago, and the Politics of Image.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1998. * Calabresi, Steven G., and Yoo, Christopher S. ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush.'' New Haven, Conn.: Yale University Press, 2008. * Catledge, Turner. "Capitol Startled." ''New York Times.'' January 13, 1937. * Ciepley, David. ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2006. * Costigliola, Frank. ''Awkward Dominion: American Political, Economic, and Cultural Relations With Europe, 1919–1933.'' Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 1984. * Creel, George. ''How We Advertised America: The First Telling of the Amazing Story of the Committee on Public Information That Carried the Gospel of Americanism to Every Corner of the Globe.'' Whitefish, Mont.: Kessinger Publishing, 2008. * Crick, Bernard. ''The American Science of Politics.'' Reprint ed. Florence, Ky.: Routledge, 2003. * Crowther-Heyck, Hunter. ''Herbert A. Simon: The Bounds of Reason in Modern America.'' Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2005. * Davis, David Howard. ''Ignoring the Apocalypse: Why Planning to Prevent Environmental Catastrophe Goes Astray.'' Westport, Conn.: Praeger, 2007. * Dickinson, Matthew J. ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch.'' New York: Cambridge University Press, 1999. * Domhoff, G. William. ''Who Really Rules?: New Haven and Community Power Reexamined.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Books, 1978. * "Dr. C.E. Merriam, Noted Educator." ''[[The New York Times|New York Times]].'' January 9, 1953. * Duck, Leigh Anne. ''The Nation's Region Southern Modernism, Segregation, and U.S. Nationalism.'' Athens, Ga.: University of Georgia Press, 2009. * Featherman, David L. and Vinovskis, Maris. ''Social Science and Policy-Making: A Search for Relevance in the Twentieth Century.'' Ann Arbor, Mich.: University of Michigan Press, 2001. * Felbinger, Claire L., and Haynes, Wendy A. ''Outstanding Women in Public Administration: Leaders, Mentors, and Pioneers.'' Armonk, N.Y.: M.E. Sharpe, 2004. * Fesler, James W. ''Elements of Public Administration.'' Alcester, Warwickshire, U.K.: Brownell Press, 2007. * Fosdick, Raymond Blaine. ''The Story of the Rockefeller Foundation.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Publishers, 1989. * "Foundation Lists $886,500 in Grants." ''New York Times.'' October 31, 1940. * Galligan, Brian; Roberts, Winsome; and Trifiletti, Gabriella. ''Australians and Globalisation: The Experience of Two Centuries.'' Cambridge: Cambridge University Press, 2001. * Gargan, John J. ''Handbook of State Government Administration.'' Florence, Ky.: CRC Press, 1999. * Garson, George David. ''Group Theories of Politics.'' Beverly Hills, Calif.: Sage Publications, 1978. * Gates, Richard. ''Early Urban Planning.'' Florence, Ky.: Routledge, 2004. * Geiger, Roger L. ''To Advance Knowledge: The Growth of American Research Universities: 1900–1940.'' New Brunswick, N.J.: Transaction, 2004. * Guttenberg, Albert Z. ''The Language of Planning: Essays on the Origins and Ends of American Planning Thought.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1993. * Hollinger, David A. ''Science, Jews, and Secular Culture: Studies in Mid-Twentieth-Century American Intellectual History.'' Princeton, N.J.: Princeton University Press, 1996. * Karl, Barry Dean. ''Executive Reorganization and Reform in the New Deal: The Genesis of Administrative Management, 1900–1939.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1963. * Karl, Barry Dean. '' Charles E. Merriam and the study of politics'' (1974) the standard scholarly biography * Klausen, Jytte. ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present.'' New York: Palgrave Macmillan, 2001. * Kloppenberg, James T. and Fox, Richard Wrightman. ''A Companion to American Thought.'' Oxford: Blackwell, 1995. * Maisel, Louis Sandy. ''The Parties Respond: Changes in American Parties and Campaigns.'' Boulder, Colo.: Westview Press, 2002. * Manning, Martin. ''Historical Dictionary of American Propaganda.'' Westport, Conn.: Greenwood Press, 2004. * Mark, Stephen R. ''Preserving the Living Past: John C. Merriam's Legacy in the State and National Parks.'' Berkeley, Calif.: University of California Press, 2005. * Merry, John F. ''History of Delaware County, Iowa, and Its People.'' Chicago: S.J. Clarke Pub. Co., 1914. * Milkis, Sidney M. ''The New Deal and the Triumph of Liberalism.'' Amherst, Mass.: University of Massachusetts Press, 2002. * Moe, Ronald C. ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century.'' Lanham, Md.: University Press of America, 2003. * Niemei, Richard G. and Junn, Jane. ''Civic Education: What Makes Students Learn.'' New Haven, Conn.: Yale University Press, 2005. * "$1,032,000 Grants By Spelman Fund." ''New York Times.'' April 17, 1947. * Oren, Ido. ''Our Enemies and U.S.: America's Rivalries and the Making of Political Science.'' Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 2003. * Pearson, Sidney A., Jr. "Introduction to the Transaction Edition." In Merriam, Charles E. ''A History of American Political Theories.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Publishers, 2008. * Pegram, Thomas R. ''Partisans and Progressives: Private Interest and Public Policy in Illinois, 1870–1922.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1992. * Pope, Charles Henry; Merriam, Charles Pierce; Gildersome-Dickinson, C.E.; and Merriam, James Sheldon. ''Merriam Genealogy in England and America: Including the "Genealogical Memoranda" of Charles Pierce Merriam, the Collections of James Sheldon Merriam, etc.'' Boston: Pope, 1906. * Porter, Roy. ''The Cambridge History of Science.'' New York: Cambridge University Press, 2003. * "The President's Commission on Economy and Efficiency." ''American Political Science Review.'' 5:4 (November 1911). * "President Orders Own Survey to Cut New Deal Activity." ''New York Times.'' March 23, 1936. * [https://www.archives.gov/research/guide-fed-records/groups/187.html#187.1 "Records of the National Resources Planning Board (NRPB), 1931–1943." Record Group 187. ''Guide to Federal Records in the National Archives of the United States.'' Compiled by Robert B. Matchette, et al. Washington, D.C.: National Archives and Records Administration, 1995.] * Reagan, Patrick D. ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943.'' Amherst, Mass.: University of Massachusetts Press, 2000. * Roelofs, Joan. ''Foundations and Public Policy: The Mask of Pluralism.'' Albany, N.Y.: State University of New York Press, 2003. * Rossini, Daniela. ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2008. * Ruble, Blair A. ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka.'' New York: Cambridge University Press, 2001. * Rudalevige, Andrew. ''The New Imperial Presidency: Renewing Presidential Power After Watergate.'' Ann Arbor, Mich.: University of Michigan Press, 2005. * Rudolph, Lloyd I., and Rudolph, Susanne Hoeber. ''Making U.S. Foreign Policy Toward South Asia: Regional Imperatives and the Imperial Presidency.'' New Delhi: Concept Pub. Co., 2008. * Sawyers, June Skinner. ''Chicago Portraits: Biographies of 250 Famous Chicagoans.'' Chicago: Loyola University Press, 1991. * Schnietz, Karen E. "The 1916 Tariff Commission: Democrats' Use of Expert Information to Constrain Republican Tariff Protection." ''Business and Economic History.'' 23:1 (Fall 1994). * Seidelman, Raymond and Harpham, Edward J. ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984.'' Albany, N.Y.: State University of New York Press, 1985. * Shafritz, Jay M. "The Brownlow Committee." In ''The Dictionary of Public Policy and Administration.'' Jay M. Shafritz, ed. Boulder, Colo.: Westview Press, 2004. * Smelser, Neil J. and Gerstein, Dean R. ''Behavioral and Social Science: Fifty Years of Discovery.'' Washington, D.C.: National Academy Press, 1986. * Smith, Mark C. ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941.'' Durham, N.C.: Duke University Press, 1994. * "Spelman Fund Aid of $657,800 Listed." ''New York Times.'' December 28, 1949. * Sundquist, James L. ''The Decline and Resurgence of Congress.'' Washington, D.C.: Brookings Institution, 1981. * Suny, Ronald Grigor. ''The Cambridge History of Russia. Vol. 3: The Twentieth Century.'' Cambridge: Cambridge University Press, 2006. * United States Army. Iowa Infantry Regiment, 12th (1861–1865). ''Reunion of Twelfth Iowa Vet. Vol. Infantry.'' Dubuque, Ia.: The Regiment, 1903. * U.S. President's Committee on Administrative Management. ''Report of the President's Committee.'' Washington, D.C.: Government Printing Office, 1937. * Utter, Glenn H. and Lockhart, Charles. ''American Political Scientists: A Dictionary.'' Westport, Conn.: Greenwood Press, 2002. == Havolalar == * Works by Charles Edward Merriam at LibriVox (public domain audiobooks) * [https://www.lib.uchicago.edu/e/spcl/centcat/fac/facch15_01.html "Charles E. Merriam – Political Science." The University of Chicago Faculty: A Centennial View. University of Chicago.] – Biography and photographs * [http://www.arlingtoncemetery.net/cemerriam.htm "Charles Edward Merriam." Burial record at Arlington National Cemetery.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20081226005457/http://www.arlingtoncemetery.net/cemerriam.htm |date=2008-12-26 }} * Charles Edward Merriam at Find a Grave * [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.MERRIAMCE Guide to the Charles E. Merriam Papers 1893–1957] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center] {{Amerika siyosiy fanlar assotsiatsiyasi prezidentlari}}{{Tashqi havolalar}} [[Turkum:1953-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1874-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Siyosatshunoslik nazariyalari]] [[Turkum:Chikago universiteti]] [[Turkum:Amerika siyosatshunoslari]] [[Turkum:Amerika siyosatshunoslari prezidentlari]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] s6egbmbs3h2lq8krmugfftz76yag9pn 5988558 5988557 2026-04-11T10:47:01Z KWiki78 246724 5988558 wikitext text/x-wiki {{Olim bilgiqutisi|nomi=Charles Edward Merriam|tasvir=Portrait_of_Charles_Edward_Merriam.jpg|tugʻilgan_sanasi=1874-yil 15-noyabr|tugʻilgan joyi=Hopkinton, Iowa, Amerika Qo'shma Shtatlari|vafot_sanasi=1953-yil 8-yanvar|vafot etgan joyi=Rockville, Merilend, Amerika Qo'shma Shtatlari|sohasi=Siyosatshunoslik|institutlar=Chikago universiteti|Ilmiy darajasi=Professor|Turmush oʻrtogʻi=Elizabet Xilda Doyl|taʼsir olgan=Jerom Frank Gerbart A.Simon|Taʼsir koʻrsatgan=Otto von Gierke Frank Johnson Goodnow Hugo Preuß James Harvey Robinson Edwin R. A. Seligman|tezis sarlavhasi=Russodan beri suverinitet nazariyasi tarixi (1900-yil)|akademik rahbarlari=Jon Burgess}} '''Charlz Edvard Merriam''' {{Efn|Pronounced {{IPAc-en|ˈ|m|ɛr|i|ə|m}}.}} (1874–1953) - [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]<nowiki/>lik [[siyosatshunos]], [[Chicago universiteti|Chikago universiteti]] professori. siyosatshunoslikga xulq-atvor yondashuvining asoschisi, ko'plab aspirantlarning murabbiyi, taniqli olim. Progressiv Harakat va bir nechta AQSh prezidentlarining maslahatchisi boʻlgan. O'limidan keyin ''[[The New York Times]]'' uni "mamlakatdagi taniqli siyosatshunoslardan biri" deb atadi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> == Yoshlik va ta'lim == Charlz Merriam 1874-yil 15-noyabrda [[Ayova|Ayova shtatining]] [[Hopkinton (Iowa)|Xopkinton]] shahrida<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Bishop">Bishop and Gilbert, ''Chicago's Accomplishments and Leaders,'' 1932, p. 341.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> Charlz Edvard Merriam va Margaret Kempbell Kirkvud Merriam oilasida tugʻilgan.<ref name="Manning" /> Merriamlar nasl-nasabini 1638-yilda [[Massachusetts|Massachusets shtatida]] ko'chib kelgan [[Skottlar|shotland]] muhojirlari bilan bogʻlagan<ref name="Reagan55">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 55.</ref> Otasi [[AQShda fuqarolar urushi|AQSH da fuqarolar urushi]] vaqti 1855-yilda Ayovaga ko'chib o'tdi va 12-Ayova piyodalar polkida xizmat qildi. Charlz va Margaret (ikkalasi ham presviterianlar) 1868-yilda turmush qurishgan<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 55–56.</ref> Charlz E. Merriam Sr do'konga ega bo'lib, Xopkintondagi maktab direktori edi.<ref>Merry, ''History of Delaware County, Iowa, and Its People,'' 1914, p. 519.</ref> Charlzning akasi Jon C. Merriam (taniqli [[Paleontologiya|paleontolog]] boʻlgan) edi va uning Syuzan Agnes Merriam ismli singlisi bor edi.<ref>Mark, ''Preserving the Living Past: John C. Merriam's Legacy in the State and National Parks,'' 2005, p. 193.</ref> Merriam Xopkintondagi davlat maktabida o'qidi.<ref>Sawyers, ''Chicago Portraits: Biographies of 250 Famous Chicagoans,'' 1991, p. 172.</ref> U 1893-yilda Lenox kollejini tugatgan (otasi maktabning ishonchli vakili edi),<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Reagan56">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 56.</ref> bir yil maktabda dars bergan<ref name="Reagan56" /> va keyin Ayova universitetida huquq fanlar bakalavri darajasini olish uchun 1895-yilda kollejga qaytib keldi. <ref name="Manning" /> U 1897-yilda [[magistr]] darajasini va 1900-yilda [[Columbia universiteti|Kolumbiya universitetida]] falsafa fanlari doktori darajasini oldi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> U 1899-yilda doktorlik dissertatsiyasini tamomlagan vaqtida Parij va [[Berlin|Berlinda]] oʻqigan. U o'zining dastlabki siyosiy fikrlarini o'zlashtirgan ustozlari orasida [[Frank Johnson Goodnow|Frank Jonson Gudnou]], Otto fon Gierke va Jeyms Xarvi Robinson bor edi.<ref name="Reagan57">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 57.</ref> U 1900-yilda Elizabeth Xilda Doylga ([[Nyu York (shtat)|Nyu-York]], [[Constable (New York)|Konstebl]]) uylandi.<ref name="Pope">Pope, et al., ''Merriam Genealogy in England and America,'' 1906. pp. 294–95.</ref> == Ish faoliyati == === Akademik martaba va hissalar === Merriam 1900-yilda [[Chicago universiteti|Chikago universitetining]] siyosatshunoslik fakultetining birinchi a'zosi sifatida fakultetga qo'shildi.<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> U 1903-yilda ''“Amerika siyosiy nazariyalari tarixi”'' nomli asarini yozdi va bu kitob Amerika siyosiy harakatlarining muhim tahlili haqidadir. Rivojlanayotgan Progressiv harakatini kuchli qoʻllab-quvvatlagan .<ref name="Kloppenberg" /> Kafedrada tez muvaffaqiyatga erishib, 1911-yilda toʻliq professor darajasiga yetdi va 1911-yildan pensiyaga chiqqunga qadar siyosatshunoslik kafedrasi mudiri lavozimida ishladi. 1907-yildan 1911-yilgacha u Savdo va ma'muriyat kollejining raisi bo'lib ishlagan (But biznes maktabining asoschisi).<ref name="Reagan60">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 60.</ref> Merriam akademiyada ishlagan yillarida Qo'shma Shtatlardagi siyosatshunoslik faniga sezilarli ta'sir ko'rsatdi. Ikki siyosatshunos 1985-yilda ushbu fanni o'rganishda ta'kidlanganidek, "Merriamning qo'lini zamonaviy siyosatshunoslikning deyarli barcha jabhalarida ko'rish mumkin".<ref name="Seidelman109">Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 109.</ref> Merriam 2008-yilda boshqa siyosatshunos tomonidan ushbu fan bo'yicha Merriamning tafakkuriga berilgan baho: "Bu davrda har qanday olim kabi, Merriam akademiyada Amerika demokratiyasini qanday o'rganish kerakligi me'yorini o'rnatdi"<ref>Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, p. xiii.</ref> Siyosatshunos Gabriel Almond shunday xulosaga keldi: "Chikago maktabi zamonaviy siyosatshunoslik tarixida asoschi ta'sirga ega boʻlgani odatda tan olinadi va Charlz E. Merriam Chikago maktabining asoschisi va shakllantiruvchisi sifatida tan olinadi".<ref name="Almond70">Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 70.</ref> Merriam siyosatshunoslik amaliyotida ma'lumotlar va miqdoriy tahlildan foydalanishning yetakchi himoyachisi edi<ref>Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, pp. xiii–xiv.</ref> (uning o'zi matematika yoki statistika bo'yicha deyarli hech qanday ma'lumotga ega bo'lmagan bo'lsa ham)<ref name="Smith84">Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 84.</ref> va siyosatshunoslikka bixevioristik yondashuvga asos solgan.<ref name="Behave">Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, p. xxi; Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, p. 114; Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 110.</ref><ref>Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, pp. 109, 110.</ref> Merriam "nazariyaning foydaliligini inkor etdi" va uning o'rniga yanada uyg'un, demokratik va plyuralistik jamiyatni yaratishga qaratilgan "amaliy" siyosatshunoslikni yoqladi.<ref>Quoted from Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, pp. 84, 86–87.</ref><ref>Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 110.</ref> Bu fikrlashning natijasi uning "ijtimoiy olimlarni jamiyatning siyosiy rahbarlariga texnik maslahatchilar sifatida qarashi" edi.<ref>Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, pp. 84, 86.</ref> Merriam, shuningdek, akademiyada siyosatshunoslik kafedrasini boshqarishda salmoqli hissa qo'shdi. U oʻsha davrning eng yaxshi olimlaridan iborat fakultetni toʻpladi<ref name="Seidelman109">Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 109.</ref> va u va fakultet keyingi avlodning eng yorqin siyosatshunoslarini yetishtirib chiqdi va 30 yil davomida fanda yetakchilik qilgan kafedrani yaratdi.<ref name="Smith84">Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 84.</ref> Uning ta'siri shunday ediki, bo'limning tuzilishi, xodimlari va obro'si 1940-yilda nafaqaga chiqqanidan keyin ham ta;sirini yo'qotmadi<ref name="Almond70">Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 70.</ref> U, shuningdek, intizomni Yevropa uslubidagi nazariy munozaralardan uzoqlashtirib, haqiqiy tadqiqotlarga o'tkazishga intildi va Qo'shma Shtatlarda birinchi ijtimoiy fanlar bo'yicha fanlararo tadqiqot institutlarini tashkil qildi.<ref name="Smith84" /> U, shuningdek, ushbu tadqiqotni moliyalashtirish hususiida xususiy grantlar va jamg'arma pullarini olishda yetakchi boʻlgan.<ref name="Seidelman109" /> Garold Lassvellning so'zlariga ko'ra, Merriam shuningdek, psixologiyadan siyosatshunoslik sohasiga qadar tushunchalardan foydalanishni targ'ib qilgan.<ref>Crick, ''The American Science of Politics,'' 2003, pp. 137–38.</ref> Merriam Qo'shma Shtatlardagi shtatlar tng tanqidchisi edi. U shtatlar tizimi shaharlar uchun muammo ekanligini ta'kidladi, chunki shtat hukumatlari na shaharlarni boshqaradi, na shaharlarni o'zini boshqarishiga ruxsat beradi.<ref>{{jurnal manbasi|last=Graves|first1=W. Brooke|date=1936|title=The Future of the American States|url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0003055400030859/type/journal_article|journal=American Political Science Review|language=en|volume=30|issue=1|pages=25|doi=10.2307/1948006|issn=0003-0554}}</ref> === Mahalliy siyosiy martaba === Merriam 1906-yilgi Chikago shahar Xartiyasi konventsiyasi a'zosi edi.<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 61–62.</ref> U 1906-yilda [[Chikago shahar klubi]] tomonidan Chikago soliq tizimini o'rganish uchun topshirilgan va keyinchalik ushbu nufuzli tashkilotning vitse-prezidenti bo'lib ishlagan.<ref name="Reagan62">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 62.</ref> U 1909-yildan 1911-yilgacha<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Reagan62" /><ref name="Ruble239">Ruble, ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka,'' 2001, p. 239.</ref> 1903-yildagi darsligining muvaffaqiyati tufayli (qisman) g'olib boʻlgan eski 7-chi palatada Chikago shahar kengashining Aldermani bo'lib xizmat qilgan.<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> U ikkita asosiy qo'mitada (Jinoyat va moliya) xizmat qilgan, shuningdek, uchta muhim shahar komissiyalarida (Shahar xarajatlari, bandargoh va chiqindilar) xizmat qilgan.<ref name="Reagan62" /> Harbor komissiyasida xizmat qilayotganda u [[Franklin D. Roosevelt|Franklin D. Ruzveltning]] amakisi Frederik Delano bilan tanishdi.<ref name="Reagan62" /> [[Fayl:"FOR_MAYOR_CHAS._E_MERRIAM"_Charles_Edward_Merriam_campaign_cartoon,_from-_(But_we_know_you...),_a_line_from_a_verse_which_begins,_Come_to_me,_Charley_E...._Drawing_is..._(NBY_5684)_(cropped).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/%22FOR_MAYOR_CHAS._E_MERRIAM%22_Charles_Edward_Merriam_campaign_cartoon%2C_from-_%28But_we_know_you...%29%2C_a_line_from_a_verse_which_begins%2C_Come_to_me%2C_Charley_E...._Drawing_is..._%28NBY_5684%29_%28cropped%29.jpg/220px-thumbnail.jpg|left|thumb| “MOR CHAS UCHUN. E MERRIAM" Charlz Edvard Merriam kompaniyasi multfilmi]] U 1911-yilda Chikago meri lavozimiga respublikachi sifatida (muvaffaqiyatsiz) o'z lavozimini tark etdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref name="Ruble239">Ruble, ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka,'' 2001, p. 239.</ref> Uning kampaniya menejeri Xarold Ikes edi.<ref name="Reagan62">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 62.</ref><ref name="Buk3" /> U Respublikachilar partiyasining praymeriz saylovlarida juda katta farq bilan g'alaba qozongan bo'lsa-da, u umumiy saylovda kichik Karter Xarrisonga yutqazdi<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 62–63.</ref> Merriam va Ickes Illinoys Progressiv partiyasini yaratishda yordam berishdi va ular Robert M. La Folletteni [[Theodore Roosevelt|Teodorgacha]] prezidentlikka qo'llab-quvvatladilar. [[Theodore Roosevelt|Ruzvelt]] uni Progressiv partiya nomzodi uchun mag'lub etdi.<ref name="Reagan63">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 63.</ref> U 1912-yilda sobiq prezident Teodor Ruzvelt uchun " Buqa Muz " chiptasi ostida saylovoldi tashviqotini olib bordi<ref name="Obit" /> U yana 1913-yildan 1917-yilgacha,<ref name="Obit" /> respublikachi emas, mustaqil bo'lsa ham, Alderman sifatida xizmat qildi.<ref name="Ruble239" /> 1916-yilda u ko'plab kvazi-davlat korporatsiyalarini yaratishga yordam bergan va Chikago Park tumanini tashkil etgan xususiy tashkilot boʻlgan Jamoat samaradorligi byurosini tuzdi.<ref name="Obit" /><ref name="Reagan63" /> Merriam 1917-yilda respublikachilarning praymerizda atigi besh ovoz bilan magʻlubiyatga uchraganidan keyin alderman lavozimiga qayta saylanish uchun oʻz nomzodini qoʻldan boy berdi<ref name="Reagan63" /> U 1919-yilda yana shahar merligi uchun kurash olib borib, Respublikachilar partiyasidan amaldagi prezident Uilyam Xeyl Tompsonga yutqazib qo'ydi.<ref name="Kloppenberg" /><ref name="Buk3">Bukowski, ''Big Bill Thompson, Chicago, and the Politics of Image,'' 1998, p. 3.</ref><ref>Pegram, ''Partisans and Progressives: Private Interest and Public Policy in Illinois, 1870–1922,'' 1992, p. 204.</ref> === Federal xizmat === [[Fayl:Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/76/Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg/220px-Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg|thumb| Charlz Merriam (''chapda'') va Lui Braunlou 1938-yilda Oq uyda.]] Charlz E. Merriam bir nechta prezidentlarning maslahatchisi boʻlgan va federal xizmatda uzoq vaqt ishlagan. 1911-yilda prezident [[William Taft|Uilyam Xovard Taft]] unga Iqtisodiyot va samaradorlik komissiyasiga, 1910-yildagi Fuqarolik mablagʻlari toʻgʻrisidagi qonunga muvofiq, ijro hokimiyati boshqaruvini oʻrganish uchun tashkil etilgan organga taklif qildi, ammo Merriam rad etdi.<ref name="Reagan63">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 63.</ref><ref>"The President's Commission on Economy and Efficiency," ''American Political Science Review,'' November 1911, pp. 626–28.</ref> 1917-yilda Prezident [[Woodrow Wilson|Vudro Vilson]] undan yangi tashkil etilgan Tarif komissiyasida (hozirgi Amerika Qo'shma Shtatlari Xalqaro Savdo Komissiyasi) xizmat qilishni so'radi, lekin u yana federal xizmatdan bosh tortdi.<ref name="Reagan63" /><ref>Schnietz, "The 1916 Tariff Commission: Democrats' Use of Expert Information to Constrain Republican Tariff Protection," ''Business and Economic History,'' Fall 1994, pp. 176–80.</ref> Birinchi [[Birinchi jahon urushi|jahon urushi]] paytida 43 yoshli Merriam AQSh armiyasining signal korpusiga qo'shildi, kapitan etib tayinlandi va federal hukumatning Chikago mintaqasi uchun aviatsiya ekspertiza kengashida xizmat qildi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Reagan65">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 65.</ref><ref>Creel, ''How We Advertised America,'' 2008, p. 299; Axelrod, ''Selling the Great War: The Making of American Propaganda,'' 2009, p. 207.</ref> U, shuningdek, AQSh jamoatchiligi fikriga ta'sir ko'rsatish va Amerikaning Birinchi jahon urushidagi ishtirokini rag'batlantirish uchun tashkil etilgan mustaqil hukumat agentligi boʻlgan federal hukumatning Jamoatchilik axboroti qo'mitasida<ref name="Reagan65" /><ref>See, generally: Creel, ''How We Advertised America,'' 2008.</ref>. [[Italiya|Italiyaning]] [[Rim]] shahridagi ma'lumot, u yerda u italyan jamoatchilik fikrini o'zgartirish uchun mo'ljallangan [[Propaganda|tashviqotni]] ishlab chiqdi.<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Reagan65" /><ref>Adams, ''Reflections on American Exceptionalism,'' 1994, p. 136.</ref><ref name="Rossini115">Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, p. 115.</ref> Uning vazifasi nafaqat Italiya jamoatchiligini Italiyani ittifoqchilar tomonidagi urushda ushlab turishga undash, balki [[Sotsializm|sotsialistik]] va [[Kommunizm|kommunistik]] siyosiy partiyalarni qo'llab-quvvatlashga putur yetkazish edi.<ref name="Reagan65" /><ref>Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, pp. 116, 124–25.</ref> U hatto sotsialistik lider [[Benito Mussolini|Benito Mussolinini]] urushni qo'llab-quvvatlashga ishontirish uchun Rokfeller jamg'armasidan foydalangan bo'lishi mumkin.<ref name="Reagan65" /><ref>Costigliola, ''Awkward Dominion: American Political, Economic, and Cultural Relations With Europe, 1919–1933,'' 1984, p. 94.</ref> Biroq, Rimda boʻlgan vaqtida Merriam AQSh elchisi va elchixona xodimlarining vakolatlarini o'zlashtirib oldi va uning takroriy to'qnashuvlari uni atigi olti oylik lavozimda boʻlganidan keyin Qo'shma Shtatlarga qaytarib yuborishga sabab bo'ldi.<ref name="Rossini115" /> Merriam Italiyadagi tajribasidan qattiq hayratda qolganini da'vo qildi, garchi u o'z qarashlari qanday o'zgarganini aniq aytmagan.<ref name="Reagan65" /> Shuningdek, u chet elda boʻlganida nikohdan tashqari aloqa bilan shug'ullangan va bu nikohida muammolarga olib kelgan.<ref name="Reagan65" /> Chikagoga qaytib, Merriam siyosatshunoslar tomonidan siyosat ishlab chiqish, fuqarolik ta'limi va jamoatchilik fikrida tajribadan foydalanish bo'yicha bir qator qiyosiy tadqiqotlarni muvofiqlashtirdi va tahrir qildi.<ref>Adcock, ''Modern Political Science: Anglo-American Exchanges Since 1880,'' 2007, p. 122; Niemei and Junn, ''Civic Education: What Makes Students Learn,'' 2005, p. 2; Galligan, Roberts, and Trifiletti, ''Australians and Globalisation: The Experience of Two Centuries,'' 2001, p. 32.</ref> Merriamning " ''Fuqarolarning yaratilishi"'' (1934) seriyasiga qo'shgan hissasi [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|Sovet Rossiyasi]], [[Uchinchi reyx|fashistlar Germaniyasi]] va fashistik Italiyaning milliy maqsad tuyg'usini kuchaytirish va siyosat maqsadlariga erishish uchun ushbu vositalardan foydalanishini yuqori baholadi.<ref name="Oren">Oren, ''Our Enemies and U.S.: America's Rivalries and the Making of Political Science,'' 2003, pp. 58–67.</ref> Merriam bu rejimlarni qattiq tanqid qildi va ilmiyroq yondashuv bu hukumatlar tayanadigan messianizmdan qochib, [[Demokratiya|demokratik]] va plyuralistik me'yorlarni mustahkamlaydi, deb hisoblardi.<ref name="Oren" /> U 1923-yilda Lora Spelman Rokfeller Memorial Jamg'armasi mablag'lari evaziga Mahalliy Jamiyat Tadqiqot Qo'mitasiga (LCRC) asos solgan, shahar muammolari bo'yicha ma'lumotlarni to'plash va joriy siyosat g'oyalarini tarqatish dasturlarini yaratgan.<ref>Guttenberg, ''The Language of Planning: Essays on the Origins and Ends of American Planning Thought,'' 1993, p. 228; Geiger, ''To Advance Knowledge: The Growth of American Research Universities: 1900–1940,'' 2004, pp. 154–55.</ref> U, shuningdek, 1923-yilda Rokfeller jamg'armasi granti bilan Ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqot kengashini (LCRCning o'sishi) tashkil etishga yordam berdi va 1924-yilda uning birinchi prezidenti bo'lib ishladi<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> 1929-yilda u (yana Spelman Rokfeller memorial jamg'armasi granti bilan) davlat boshqaruvi sohasidagi uyushmalar o'rtasida hamkorlik va aloqani ta'minlovchi qo'shimcha guruh boʻlgan Davlat boshqaruvi hisob-kitob markaziga asos solgan.<ref>Domhoff, ''Who Really Rules?: New Haven and Community Power Examined,'' 1978, p. 164; Fosdick, ''The Story of the Rockefeller Foundation,'' 1989, p. 206.</ref> Merriam 1925-yilda Amerika Siyosatshunoslik Assotsiatsiyasi prezidenti boʻlib ishlagan<ref name="Bishop">Bishop and Gilbert, ''Chicago's Accomplishments and Leaders,'' 1932, p. 341.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref>Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 46; Garson, ''Group Theories of Politics,'' 1978, p. 52.</ref> O'sha yili u dolzarb ijtimoiy muammolarga yechim izlashda siyosatshunoslik tadqiqotlari resurslarini jamlashga harakat qilgan ''"Siyosatning yangi jihatlari'' " kitobini yozdi.<ref name="Kloppenberg" /><ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 67–69; Porter, ''The Cambridge History of Science,'' 2003, pp. 317–18.</ref> Merriam 1929-yilda davlat xizmatiga qaytib, [[AQSh prezidenti|Prezident]] [[Herbert Hoover|Gerbert]] Guverning Prezidentning Ijtimoiy tendentsiyalar bo'yicha tadqiqot qo'mitasi (PRCST) raisi o'rinbosari bo'lib ishlagan.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref>Duck, ''The Nation's Region Southern Modernism, Segregation, and U.S. Nationalism,'' 2009, p. 55.</ref><ref name="Reagan75">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 75.</ref><ref name="Featherman">Featherman and Vinovskis, ''Social Science and Policy-Making: A Search for Relevance in the Twentieth Century,'' 2001, p. 30.</ref><ref name="Smelser">Smelser and Gerstein, ''Behavioral and Social Science: Fifty Years of Discovery,'' 1986, p. vi.</ref> Demografiya va paydo bo'layotgan ijtimoiy muammolar bo'yicha muhim federal tadqiqot tashabbusi, PRCST "Qo'shma Shtatlarda ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqotlar yo'nalishi va foydalanishni o'zgartirdi".<ref name="Reagan75" /><ref name="Featherman" /><ref name="Smelser" /> Ikes bilan munosabatlari unga prezident Franklin D. Ruzvelt davrida mamlakat poytaxtida xizmatini davom ettirishga imkon berdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> [[Buyuk depressiya|Buyuk Depressiya]] davrida u mamlakatning eng nufuzli siyosatshunosi hisoblangan.<ref name="Porter317">Porter, ''The Cambridge History of Science,'' 2003, p. 317.</ref><ref>Hollinger, ''Science, Jews, and Secular Culture: Studies in Mid-Twentieth-Century American Intellectual History,'' 1996, p. 61; Suny, ''The Cambridge History of Russia,'' 2006, p. 11.</ref> 1933-yil iyul oyida Xarold Ikes (hozirgi Amerika Qo'shma Shtatlari Ichki ishlar vaziri) Merriamni Milliy rejalashtirish kengashiga (va uning vorislari, Milliy resurslar kengashi va Milliy resurslarni rejalashtirish kengashi)<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 80; Biddle, "Social Science and the Making of Social Policy: Wesley Mitchell's Vision," in ''The Economic Mind in America,'' 1998, p. 67; Gates, ''Early Urban Planning,'' 2004, p. 229.</ref><ref>National Planning Board was established on July 20, 1933, under authority granted to the President by the [[National Industrial Recovery Act]]. Under [[Executive order (United States)|Executive Order]] (EO) 6777, on July 30, 1934, it was superseded by the National Resources Board. Under EO 7065, this body was superseded on June 7, 1935, by the National Resources Committee. This committee, along with other boards and commissions, was folded into the new National Resources Planning Board under the [[Reorganization Act of 1939#Implementation and impact|Reorganization Plan No. 1]] of July 1, 1939. See: "Records of the National Resources Planning Board (NRPB), 1931–1943," ''Guide to Federal Records in the National Archives of the United States,'' 1995; Klausen, ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present,'' 2001, p. 217.</ref><ref name="Davis">Davis, ''Ignoring the Apocalypse: Why Planning to Prevent Environmental Catastrophe Goes Astray,'' 2007, p. 55.</ref> Merriam tananing eng nufuzli a'zosi edi.<ref name="Davis" /><ref>Milkis, ''The New Deal and the Triumph of Liberalism'' 2002, p. 203.</ref> Bu lavozimda u keng ko'lamli farovonlik davlati bo'yicha takliflar ishlab chiqishda yordam berdi.<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref>Ciepley, ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism,'' 2006, pp. 122–24.</ref> Prezident Ruzvelt 1941-yil 6-yanvaridagi " To'rt erkinlik " nutqida rejalarni ma'qullagan va ularni amalga oshirishni taklif qilgan bo'lsa-da, takliflar siyosiy jihatdan foydali emas edi va hech qachon qabul qilinmadi.<ref name="Kloppenberg" /><ref>Klausen, ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present,'' 2001, pp. 217–18.</ref> 1934-yilda Merriam Ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqot kengashi tomonidan federal davlat xizmati va davlat xizmati islohoti bo'yicha tadqiqot, tahlil qilish va takliflar kiritish uchun tashkil etilgan tadqiqot guruhi boʻlgan Davlat xizmati xodimlari bo'yicha tergov komissiyasida ishlagan (yangiliklarni hisobga olgan holda). Tennessi vodiysi ma'muriyati tomonidan).<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref> Tana Spelman Rokfeller memorial fondi tomonidan moliyalashtirilgan<ref name="Reagan210">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 210–12.</ref> va Lyuter Gulik Komissiyaning tadqiqot direktori edi.<ref>Utter and Lockhart, ''American Political Scientists: A Dictionary,'' 2002, p. 141.</ref> Guruh davlat xizmatini isloh qilish bo'yicha bir qator muhim takliflar bilan chiqdi, ammo hammasi ham qabul qilinmadi.<ref name="Reagan210" /><ref>Fesler, ''Elements of Public Administration,'' 2007, p. 41.</ref> Bu merit tizimiga qiziqish uyg'otdi va uning davlat xizmatini isloh qilish bo'yicha ko'plab takliflari bir nechta shtatlar tomonidan qabul qilindi.<ref>Gargan, ''Handbook of State Government Administration,'' 1999, p. 194.</ref> Merriamning fikricha, Milliy rejalashtirish kengashi takliflarining muvaffaqiyati yoki muvaffaqiyatsizligi ijro etuvchi hokimiyatning tavsiya etilgan siyosatni qabul qilish va ularni ilgari surish uchun ma'muriy salohiyatiga bog'liq edi. <ref name="Ciepley123124">Ciepley, ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism,'' 2006, pp. 123–24.</ref> Shuning uchun Merriam prezident Ruzveltni ijro etuvchi hokimiyatning tuzilishi va funksiyalarini o'rganish bo'yicha komissiya tuzish uchun lobbichilik qilishni boshladi.<ref name="Ciepley123124" /> Ruzvelt bu g'oyani juda yaxshi qabul qildi. [[Amerika Qoʻshma Shtatlari Oliy sudi|Oliy sud]] Milliy sanoatni tiklash to'g'risidagi qonunni (Yangi kelishuvning asosiy qonunchilik yutug'i) ''Schechter Poultry Corp. v.'' ''Amerika Qo'shma Shtatlari'', 295 AQSh 495 (1935) va prezidentning ''Panama Refining Co. v.dagi mustaqil ijroiya agentliklari a'zolarini lavozimidan chetlashtirish vakolatini sezilarli darajada cheklab qo'ydi.'' ''Rayan'', 293 AQSh 388 (1935).<ref>Moe, ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century,'' 2003, pp. 49–50.</ref> Merriam prezidentni agar u ijroiya hokimiyati boshqaruvini qayta ko'rib chiqish uchun qo'mita tuzsa va qo'mita hisoboti prezidentning qayta tashkil etish maqsadlarini asoslab beradigan va ularni akademik tadqiqotlarning neytral tilida bayon qiladigan tarzda yozilishi mumkinligiga ishontirdi.<ref>Moe, ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century,'' 2003, p. 51.</ref> 1936-yil 22-martda Ruzvelt Ma'muriy boshqaruv qo'mitasini (odatda Braunlou qo'mitasi deb ataladi) tuzdi va unga ijroiya hokimiyatini qayta tashkil etish bo'yicha takliflar ishlab chiqishni topshirdi.<ref>"President Orders Own Survey to Cut New Deal Activity," ''New York Times,'' March 23, 1936; Calabresi and Yoo, ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush,'' 2008, pp. 291–301; see, generally, Karl, ''Executive Reorganization and Reform in the New Deal: The Genesis of Administrative Management, 1900–1939,'' 1963.</ref> O'zidan tashqari, uch kishilik qo'mita Lui Braunlou va Lyuter Gulikdan iborat edi.<ref>Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, p. 93; Felbinger and Haynes, ''Outstanding Women in Public Administration: Leaders, Mentors, and Pioneers,'' 2004, p. 13.</ref><ref name="Shafritz28">Shafritz, "The Brownlow Committee," in ''The Dictionary of Public Policy and Administration,'' 2004, p. 28.</ref> 1937-yil 10-yanvarda qo'mita o'z hisobotini e'lon qildi.<ref>Catledge, "Capitol Startled," ''New York Times,'' January 13, 1937; Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, p. 110.</ref> “Prezidentga yordam kerak”<ref name="Shafritz28" /><ref>U.S. President's Committee on Administrative Management, ''Report of the President's Committee,'' 1937, p. 5; Rudolph and Rudolph, ''Making U.S. Foreign Policy Toward South Asia,'' 2008, p. 230; Maisel, ''The Parties Respond: Changes in American Parties and Campaigns,'' 2002, p. 277.</ref><ref name="Ruda43">Rudalevige, ''The New Imperial Presidency: Renewing Presidential Power After Watergate,'' 2005, p. 43.</ref> deb eʼlon qilingan qoʻmita hisobotida kuchli ijrochi direktor, jumladan, uning 37 ta tavsiyasi orasida prezident apparatini sezilarli darajada kengaytirish, boshqaruv idoralarini yagona prezident devoniga birlashtirish, kengayish taklif qilingan. merit tizimini, barcha mustaqil agentliklarni Vazirlar Mahkamasining mavjud bo'limlariga integratsiyalashuvi va federal buxgalteriya hisobi va moliyaviy amaliyotini modernizatsiya qilish.<ref name="Ruda43" /><ref>Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, pp. 104–11; Sundquist, ''The Decline and Resurgence of Congress,'' 1981, pp. 49–50; Calabresi and Yoo, ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush,'' 2008, pp. 292–95.</ref> == Nafaqa va o'lim == Charlz Merriam 1940-yilda 66 yoshida Chikago universitetidan nafaqaga chiqdi<ref>Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 63.</ref> U Lyusi Spelman Rokfeller memorial jamgʻarmasining soʻnggi direktori boʻlgan [1], 1940-yildan 1949-yilda Rokfeller jamgʻarmasi bilan birlashguniga qadar<ref>"Foundation Lists $886,500 in Grants," ''New York Times,'' October 31, 1940; "$1,032,000 Grants By Spelman Fund," ''New York Times,'' April 17, 1947; "Spelman Fund Aid of $657,800 Listed," ''New York Times,'' December 28, 1949.</ref><ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> shu lavozimda ishlagan. Charlz Merriam 1953-yil 8-yanvarda [[Maryland|Merilend shtatining]] [[Rockville (Maryland)|Rokvil]] shahridagi Hilltop kasalxonasida surunkali davom etgan kasallikdan soʻng vafot etdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> Uning qizi va uch oʻgʻli boʻlgan.<ref name="Obit" /> U Arlington milliy qabristoniga dafn etilgan . Illinoys universiteti taniqli akademikni davlat siyosati sohasidagi eng yaxshi tadqiqotlari uchun Charlz E. Merriam mukofoti bilan taqdirlash uchun tanlab olgan.<ref name="NpsThomasJohnsonBio"> {{Yangiliklar manbasi |title=Thomas Johnson, Research Professor and Director |publisher=[[Naval Postgraduate School]] |url=http://www.nps.edu/About/News/Faculty/NPSExpert/Thomas-Johnson.html |access-date=2012-02-27}} </ref> == Sara asarlari == Merriam hayoti davomida samarali ijodkor edi. Uning eng mashhur asarlaridan ba'zilari: * ''Amerika siyosiy nazariyalari tarixi.'' Nyu-York: MakMillan, 1903-yil. * ''Amerika partiyaviy tizimi: Qo'shma Shtatlardagi siyosiy partiyalarni o'rganishga kirish.'' Nyu-York: MakMillan, 1922-yil. * ''Ovoz bermaslik: nazorat qilish sabablari va usullari.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1924-yil. * ''Siyosatning yangi jihatlari.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1925-yil. * ''Fuqarolarning shakllanishi: fuqarolik tarbiyasi usullarini qiyosiy o'rganish.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1931-yil. * ''Qo'shma Shtatlardagi fuqarolik ta'limi.'' Nyu-York: Skribner, 1934-yil. == Eslatmalar == <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> == Manbalar == === Izohlar === {{manbalar}} * Adams, David K. ''Reflections on American Exceptionalism.'' Staffordshire, England: Ryburn, 1994. * Adcock, Robert. ''Modern Political Science: Anglo-American Exchanges Since 1880.'' Princeton, N.J.: Princeton University Press, 2007. * Almond, Gabriel A. ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections.'' Boulder, Colo.: Rienner, 2002. * Axelrod, Alan. ''Selling the Great War: The Making of American Propaganda.'' New York: Palgrave Macmillan, 2009. * Bachin, Robin Faith. ''Building the South Side: Urban Space and Civic Culture in Chicago, 1890–1919.'' Chicago: University of Chicago Press, 2004. * Biddle, Jeff. "Social Science and the Making of Social Policy: Wesley Mitchell's Vision." In ''The Economic Mind in America: Essays in the History of American Economics.'' Malcolm Rutherford, ed. Florence, Ky.: Routledge, 1998. * Bishop, Glenn A. and Gilbert, Paul T. ''Chicago's Accomplishments and Leaders.'' Chicago: Bishop Pub. Co., 1932. * Bukowski, Douglas. ''Big Bill Thompson, Chicago, and the Politics of Image.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1998. * Calabresi, Steven G., and Yoo, Christopher S. ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush.'' New Haven, Conn.: Yale University Press, 2008. * Catledge, Turner. "Capitol Startled." ''New York Times.'' January 13, 1937. * Ciepley, David. ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2006. * Costigliola, Frank. ''Awkward Dominion: American Political, Economic, and Cultural Relations With Europe, 1919–1933.'' Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 1984. * Creel, George. ''How We Advertised America: The First Telling of the Amazing Story of the Committee on Public Information That Carried the Gospel of Americanism to Every Corner of the Globe.'' Whitefish, Mont.: Kessinger Publishing, 2008. * Crick, Bernard. ''The American Science of Politics.'' Reprint ed. Florence, Ky.: Routledge, 2003. * Crowther-Heyck, Hunter. ''Herbert A. Simon: The Bounds of Reason in Modern America.'' Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2005. * Davis, David Howard. ''Ignoring the Apocalypse: Why Planning to Prevent Environmental Catastrophe Goes Astray.'' Westport, Conn.: Praeger, 2007. * Dickinson, Matthew J. ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch.'' New York: Cambridge University Press, 1999. * Domhoff, G. William. ''Who Really Rules?: New Haven and Community Power Reexamined.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Books, 1978. * "Dr. C.E. Merriam, Noted Educator." ''[[The New York Times|New York Times]].'' January 9, 1953. * Duck, Leigh Anne. ''The Nation's Region Southern Modernism, Segregation, and U.S. Nationalism.'' Athens, Ga.: University of Georgia Press, 2009. * Featherman, David L. and Vinovskis, Maris. ''Social Science and Policy-Making: A Search for Relevance in the Twentieth Century.'' Ann Arbor, Mich.: University of Michigan Press, 2001. * Felbinger, Claire L., and Haynes, Wendy A. ''Outstanding Women in Public Administration: Leaders, Mentors, and Pioneers.'' Armonk, N.Y.: M.E. Sharpe, 2004. * Fesler, James W. ''Elements of Public Administration.'' Alcester, Warwickshire, U.K.: Brownell Press, 2007. * Fosdick, Raymond Blaine. ''The Story of the Rockefeller Foundation.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Publishers, 1989. * "Foundation Lists $886,500 in Grants." ''New York Times.'' October 31, 1940. * Galligan, Brian; Roberts, Winsome; and Trifiletti, Gabriella. ''Australians and Globalisation: The Experience of Two Centuries.'' Cambridge: Cambridge University Press, 2001. * Gargan, John J. ''Handbook of State Government Administration.'' Florence, Ky.: CRC Press, 1999. * Garson, George David. ''Group Theories of Politics.'' Beverly Hills, Calif.: Sage Publications, 1978. * Gates, Richard. ''Early Urban Planning.'' Florence, Ky.: Routledge, 2004. * Geiger, Roger L. ''To Advance Knowledge: The Growth of American Research Universities: 1900–1940.'' New Brunswick, N.J.: Transaction, 2004. * Guttenberg, Albert Z. ''The Language of Planning: Essays on the Origins and Ends of American Planning Thought.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1993. * Hollinger, David A. ''Science, Jews, and Secular Culture: Studies in Mid-Twentieth-Century American Intellectual History.'' Princeton, N.J.: Princeton University Press, 1996. * Karl, Barry Dean. ''Executive Reorganization and Reform in the New Deal: The Genesis of Administrative Management, 1900–1939.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1963. * Karl, Barry Dean. '' Charles E. Merriam and the study of politics'' (1974) the standard scholarly biography * Klausen, Jytte. ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present.'' New York: Palgrave Macmillan, 2001. * Kloppenberg, James T. and Fox, Richard Wrightman. ''A Companion to American Thought.'' Oxford: Blackwell, 1995. * Maisel, Louis Sandy. ''The Parties Respond: Changes in American Parties and Campaigns.'' Boulder, Colo.: Westview Press, 2002. * Manning, Martin. ''Historical Dictionary of American Propaganda.'' Westport, Conn.: Greenwood Press, 2004. * Mark, Stephen R. ''Preserving the Living Past: John C. Merriam's Legacy in the State and National Parks.'' Berkeley, Calif.: University of California Press, 2005. * Merry, John F. ''History of Delaware County, Iowa, and Its People.'' Chicago: S.J. Clarke Pub. Co., 1914. * Milkis, Sidney M. ''The New Deal and the Triumph of Liberalism.'' Amherst, Mass.: University of Massachusetts Press, 2002. * Moe, Ronald C. ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century.'' Lanham, Md.: University Press of America, 2003. * Niemei, Richard G. and Junn, Jane. ''Civic Education: What Makes Students Learn.'' New Haven, Conn.: Yale University Press, 2005. * "$1,032,000 Grants By Spelman Fund." ''New York Times.'' April 17, 1947. * Oren, Ido. ''Our Enemies and U.S.: America's Rivalries and the Making of Political Science.'' Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 2003. * Pearson, Sidney A., Jr. "Introduction to the Transaction Edition." In Merriam, Charles E. ''A History of American Political Theories.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Publishers, 2008. * Pegram, Thomas R. ''Partisans and Progressives: Private Interest and Public Policy in Illinois, 1870–1922.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1992. * Pope, Charles Henry; Merriam, Charles Pierce; Gildersome-Dickinson, C.E.; and Merriam, James Sheldon. ''Merriam Genealogy in England and America: Including the "Genealogical Memoranda" of Charles Pierce Merriam, the Collections of James Sheldon Merriam, etc.'' Boston: Pope, 1906. * Porter, Roy. ''The Cambridge History of Science.'' New York: Cambridge University Press, 2003. * "The President's Commission on Economy and Efficiency." ''American Political Science Review.'' 5:4 (November 1911). * "President Orders Own Survey to Cut New Deal Activity." ''New York Times.'' March 23, 1936. * [https://www.archives.gov/research/guide-fed-records/groups/187.html#187.1 "Records of the National Resources Planning Board (NRPB), 1931–1943." Record Group 187. ''Guide to Federal Records in the National Archives of the United States.'' Compiled by Robert B. Matchette, et al. Washington, D.C.: National Archives and Records Administration, 1995.] * Reagan, Patrick D. ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943.'' Amherst, Mass.: University of Massachusetts Press, 2000. * Roelofs, Joan. ''Foundations and Public Policy: The Mask of Pluralism.'' Albany, N.Y.: State University of New York Press, 2003. * Rossini, Daniela. ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2008. * Ruble, Blair A. ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka.'' New York: Cambridge University Press, 2001. * Rudalevige, Andrew. ''The New Imperial Presidency: Renewing Presidential Power After Watergate.'' Ann Arbor, Mich.: University of Michigan Press, 2005. * Rudolph, Lloyd I., and Rudolph, Susanne Hoeber. ''Making U.S. Foreign Policy Toward South Asia: Regional Imperatives and the Imperial Presidency.'' New Delhi: Concept Pub. Co., 2008. * Sawyers, June Skinner. ''Chicago Portraits: Biographies of 250 Famous Chicagoans.'' Chicago: Loyola University Press, 1991. * Schnietz, Karen E. "The 1916 Tariff Commission: Democrats' Use of Expert Information to Constrain Republican Tariff Protection." ''Business and Economic History.'' 23:1 (Fall 1994). * Seidelman, Raymond and Harpham, Edward J. ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984.'' Albany, N.Y.: State University of New York Press, 1985. * Shafritz, Jay M. "The Brownlow Committee." In ''The Dictionary of Public Policy and Administration.'' Jay M. Shafritz, ed. Boulder, Colo.: Westview Press, 2004. * Smelser, Neil J. and Gerstein, Dean R. ''Behavioral and Social Science: Fifty Years of Discovery.'' Washington, D.C.: National Academy Press, 1986. * Smith, Mark C. ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941.'' Durham, N.C.: Duke University Press, 1994. * "Spelman Fund Aid of $657,800 Listed." ''New York Times.'' December 28, 1949. * Sundquist, James L. ''The Decline and Resurgence of Congress.'' Washington, D.C.: Brookings Institution, 1981. * Suny, Ronald Grigor. ''The Cambridge History of Russia. Vol. 3: The Twentieth Century.'' Cambridge: Cambridge University Press, 2006. * United States Army. Iowa Infantry Regiment, 12th (1861–1865). ''Reunion of Twelfth Iowa Vet. Vol. Infantry.'' Dubuque, Ia.: The Regiment, 1903. * U.S. President's Committee on Administrative Management. ''Report of the President's Committee.'' Washington, D.C.: Government Printing Office, 1937. * Utter, Glenn H. and Lockhart, Charles. ''American Political Scientists: A Dictionary.'' Westport, Conn.: Greenwood Press, 2002. == Havolalar == * Works by Charles Edward Merriam at LibriVox (public domain audiobooks) * [https://www.lib.uchicago.edu/e/spcl/centcat/fac/facch15_01.html "Charles E. Merriam – Political Science." The University of Chicago Faculty: A Centennial View. University of Chicago.] – Biography and photographs * [http://www.arlingtoncemetery.net/cemerriam.htm "Charles Edward Merriam." Burial record at Arlington National Cemetery.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20081226005457/http://www.arlingtoncemetery.net/cemerriam.htm |date=2008-12-26 }} * Charles Edward Merriam at Find a Grave * [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.MERRIAMCE Guide to the Charles E. Merriam Papers 1893–1957] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center] {{Amerika siyosiy fanlar assotsiatsiyasi prezidentlari}}{{Tashqi havolalar}} [[Turkum:1953-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1874-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Siyosatshunoslik nazariyalari]] [[Turkum:Chikago universiteti]] [[Turkum:Amerika siyosatshunoslari]] [[Turkum:Amerika siyosatshunoslari prezidentlari]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] t3ahtncsljjxvmk3abw3gkuvqp9su0f 5988559 5988558 2026-04-11T10:47:11Z KWiki78 246724 5988559 wikitext text/x-wiki {{Olim bilgiqutisi|nomi=Charles Edward Merriam|tasvir=Portrait_of_Charles_Edward_Merriam.jpg|tugʻilgan_sanasi=1874-yil 15-noyabr|tugʻilgan joyi=Hopkinton, Iowa, Amerika Qo'shma Shtatlari|vafot_sanasi=1953-yil 8-yanvar|vafot etgan joyi=Rockville, Merilend, Amerika Qo'shma Shtatlari|sohasi=Siyosatshunoslik|institutlar=Chikago universiteti|Ilmiy darajasi=Professor|Turmush oʻrtogʻi=Elizabet Xilda Doyl|taʼsir olgan=Jerom Frank Gerbart A.Simon|Taʼsir koʻrsatgan=Otto von Gierke Frank Johnson Goodnow Hugo Preuß James Harvey Robinson Edwin R. A. Seligman|tezis sarlavhasi=Russodan beri suverinitet nazariyasi tarixi (1900-yil)|akademik rahbarlari=Jon Burgess}} '''Charlz Edvard Merriam''' {{Efn|Pronounced {{IPAc-en|ˈ|m|ɛr|i|ə|m}}.}} (1874–1953) - [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik [[siyosatshunos]], [[Chicago universiteti|Chikago universiteti]] professori. siyosatshunoslikga xulq-atvor yondashuvining asoschisi, ko'plab aspirantlarning murabbiyi, taniqli olim. Progressiv Harakat va bir nechta AQSh prezidentlarining maslahatchisi boʻlgan. O'limidan keyin ''[[The New York Times]]'' uni "mamlakatdagi taniqli siyosatshunoslardan biri" deb atadi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> == Yoshlik va ta'lim == Charlz Merriam 1874-yil 15-noyabrda [[Ayova|Ayova shtatining]] [[Hopkinton (Iowa)|Xopkinton]] shahrida<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Bishop">Bishop and Gilbert, ''Chicago's Accomplishments and Leaders,'' 1932, p. 341.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> Charlz Edvard Merriam va Margaret Kempbell Kirkvud Merriam oilasida tugʻilgan.<ref name="Manning" /> Merriamlar nasl-nasabini 1638-yilda [[Massachusetts|Massachusets shtatida]] ko'chib kelgan [[Skottlar|shotland]] muhojirlari bilan bogʻlagan<ref name="Reagan55">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 55.</ref> Otasi [[AQShda fuqarolar urushi|AQSH da fuqarolar urushi]] vaqti 1855-yilda Ayovaga ko'chib o'tdi va 12-Ayova piyodalar polkida xizmat qildi. Charlz va Margaret (ikkalasi ham presviterianlar) 1868-yilda turmush qurishgan<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 55–56.</ref> Charlz E. Merriam Sr do'konga ega bo'lib, Xopkintondagi maktab direktori edi.<ref>Merry, ''History of Delaware County, Iowa, and Its People,'' 1914, p. 519.</ref> Charlzning akasi Jon C. Merriam (taniqli [[Paleontologiya|paleontolog]] boʻlgan) edi va uning Syuzan Agnes Merriam ismli singlisi bor edi.<ref>Mark, ''Preserving the Living Past: John C. Merriam's Legacy in the State and National Parks,'' 2005, p. 193.</ref> Merriam Xopkintondagi davlat maktabida o'qidi.<ref>Sawyers, ''Chicago Portraits: Biographies of 250 Famous Chicagoans,'' 1991, p. 172.</ref> U 1893-yilda Lenox kollejini tugatgan (otasi maktabning ishonchli vakili edi),<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Reagan56">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 56.</ref> bir yil maktabda dars bergan<ref name="Reagan56" /> va keyin Ayova universitetida huquq fanlar bakalavri darajasini olish uchun 1895-yilda kollejga qaytib keldi. <ref name="Manning" /> U 1897-yilda [[magistr]] darajasini va 1900-yilda [[Columbia universiteti|Kolumbiya universitetida]] falsafa fanlari doktori darajasini oldi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> U 1899-yilda doktorlik dissertatsiyasini tamomlagan vaqtida Parij va [[Berlin|Berlinda]] oʻqigan. U o'zining dastlabki siyosiy fikrlarini o'zlashtirgan ustozlari orasida [[Frank Johnson Goodnow|Frank Jonson Gudnou]], Otto fon Gierke va Jeyms Xarvi Robinson bor edi.<ref name="Reagan57">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 57.</ref> U 1900-yilda Elizabeth Xilda Doylga ([[Nyu York (shtat)|Nyu-York]], [[Constable (New York)|Konstebl]]) uylandi.<ref name="Pope">Pope, et al., ''Merriam Genealogy in England and America,'' 1906. pp. 294–95.</ref> == Ish faoliyati == === Akademik martaba va hissalar === Merriam 1900-yilda [[Chicago universiteti|Chikago universitetining]] siyosatshunoslik fakultetining birinchi a'zosi sifatida fakultetga qo'shildi.<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> U 1903-yilda ''“Amerika siyosiy nazariyalari tarixi”'' nomli asarini yozdi va bu kitob Amerika siyosiy harakatlarining muhim tahlili haqidadir. Rivojlanayotgan Progressiv harakatini kuchli qoʻllab-quvvatlagan .<ref name="Kloppenberg" /> Kafedrada tez muvaffaqiyatga erishib, 1911-yilda toʻliq professor darajasiga yetdi va 1911-yildan pensiyaga chiqqunga qadar siyosatshunoslik kafedrasi mudiri lavozimida ishladi. 1907-yildan 1911-yilgacha u Savdo va ma'muriyat kollejining raisi bo'lib ishlagan (But biznes maktabining asoschisi).<ref name="Reagan60">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 60.</ref> Merriam akademiyada ishlagan yillarida Qo'shma Shtatlardagi siyosatshunoslik faniga sezilarli ta'sir ko'rsatdi. Ikki siyosatshunos 1985-yilda ushbu fanni o'rganishda ta'kidlanganidek, "Merriamning qo'lini zamonaviy siyosatshunoslikning deyarli barcha jabhalarida ko'rish mumkin".<ref name="Seidelman109">Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 109.</ref> Merriam 2008-yilda boshqa siyosatshunos tomonidan ushbu fan bo'yicha Merriamning tafakkuriga berilgan baho: "Bu davrda har qanday olim kabi, Merriam akademiyada Amerika demokratiyasini qanday o'rganish kerakligi me'yorini o'rnatdi"<ref>Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, p. xiii.</ref> Siyosatshunos Gabriel Almond shunday xulosaga keldi: "Chikago maktabi zamonaviy siyosatshunoslik tarixida asoschi ta'sirga ega boʻlgani odatda tan olinadi va Charlz E. Merriam Chikago maktabining asoschisi va shakllantiruvchisi sifatida tan olinadi".<ref name="Almond70">Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 70.</ref> Merriam siyosatshunoslik amaliyotida ma'lumotlar va miqdoriy tahlildan foydalanishning yetakchi himoyachisi edi<ref>Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, pp. xiii–xiv.</ref> (uning o'zi matematika yoki statistika bo'yicha deyarli hech qanday ma'lumotga ega bo'lmagan bo'lsa ham)<ref name="Smith84">Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 84.</ref> va siyosatshunoslikka bixevioristik yondashuvga asos solgan.<ref name="Behave">Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, p. xxi; Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, p. 114; Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 110.</ref><ref>Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, pp. 109, 110.</ref> Merriam "nazariyaning foydaliligini inkor etdi" va uning o'rniga yanada uyg'un, demokratik va plyuralistik jamiyatni yaratishga qaratilgan "amaliy" siyosatshunoslikni yoqladi.<ref>Quoted from Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, pp. 84, 86–87.</ref><ref>Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 110.</ref> Bu fikrlashning natijasi uning "ijtimoiy olimlarni jamiyatning siyosiy rahbarlariga texnik maslahatchilar sifatida qarashi" edi.<ref>Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, pp. 84, 86.</ref> Merriam, shuningdek, akademiyada siyosatshunoslik kafedrasini boshqarishda salmoqli hissa qo'shdi. U oʻsha davrning eng yaxshi olimlaridan iborat fakultetni toʻpladi<ref name="Seidelman109">Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 109.</ref> va u va fakultet keyingi avlodning eng yorqin siyosatshunoslarini yetishtirib chiqdi va 30 yil davomida fanda yetakchilik qilgan kafedrani yaratdi.<ref name="Smith84">Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 84.</ref> Uning ta'siri shunday ediki, bo'limning tuzilishi, xodimlari va obro'si 1940-yilda nafaqaga chiqqanidan keyin ham ta;sirini yo'qotmadi<ref name="Almond70">Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 70.</ref> U, shuningdek, intizomni Yevropa uslubidagi nazariy munozaralardan uzoqlashtirib, haqiqiy tadqiqotlarga o'tkazishga intildi va Qo'shma Shtatlarda birinchi ijtimoiy fanlar bo'yicha fanlararo tadqiqot institutlarini tashkil qildi.<ref name="Smith84" /> U, shuningdek, ushbu tadqiqotni moliyalashtirish hususiida xususiy grantlar va jamg'arma pullarini olishda yetakchi boʻlgan.<ref name="Seidelman109" /> Garold Lassvellning so'zlariga ko'ra, Merriam shuningdek, psixologiyadan siyosatshunoslik sohasiga qadar tushunchalardan foydalanishni targ'ib qilgan.<ref>Crick, ''The American Science of Politics,'' 2003, pp. 137–38.</ref> Merriam Qo'shma Shtatlardagi shtatlar tng tanqidchisi edi. U shtatlar tizimi shaharlar uchun muammo ekanligini ta'kidladi, chunki shtat hukumatlari na shaharlarni boshqaradi, na shaharlarni o'zini boshqarishiga ruxsat beradi.<ref>{{jurnal manbasi|last=Graves|first1=W. Brooke|date=1936|title=The Future of the American States|url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0003055400030859/type/journal_article|journal=American Political Science Review|language=en|volume=30|issue=1|pages=25|doi=10.2307/1948006|issn=0003-0554}}</ref> === Mahalliy siyosiy martaba === Merriam 1906-yilgi Chikago shahar Xartiyasi konventsiyasi a'zosi edi.<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 61–62.</ref> U 1906-yilda [[Chikago shahar klubi]] tomonidan Chikago soliq tizimini o'rganish uchun topshirilgan va keyinchalik ushbu nufuzli tashkilotning vitse-prezidenti bo'lib ishlagan.<ref name="Reagan62">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 62.</ref> U 1909-yildan 1911-yilgacha<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Reagan62" /><ref name="Ruble239">Ruble, ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka,'' 2001, p. 239.</ref> 1903-yildagi darsligining muvaffaqiyati tufayli (qisman) g'olib boʻlgan eski 7-chi palatada Chikago shahar kengashining Aldermani bo'lib xizmat qilgan.<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> U ikkita asosiy qo'mitada (Jinoyat va moliya) xizmat qilgan, shuningdek, uchta muhim shahar komissiyalarida (Shahar xarajatlari, bandargoh va chiqindilar) xizmat qilgan.<ref name="Reagan62" /> Harbor komissiyasida xizmat qilayotganda u [[Franklin D. Roosevelt|Franklin D. Ruzveltning]] amakisi Frederik Delano bilan tanishdi.<ref name="Reagan62" /> [[Fayl:"FOR_MAYOR_CHAS._E_MERRIAM"_Charles_Edward_Merriam_campaign_cartoon,_from-_(But_we_know_you...),_a_line_from_a_verse_which_begins,_Come_to_me,_Charley_E...._Drawing_is..._(NBY_5684)_(cropped).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/%22FOR_MAYOR_CHAS._E_MERRIAM%22_Charles_Edward_Merriam_campaign_cartoon%2C_from-_%28But_we_know_you...%29%2C_a_line_from_a_verse_which_begins%2C_Come_to_me%2C_Charley_E...._Drawing_is..._%28NBY_5684%29_%28cropped%29.jpg/220px-thumbnail.jpg|left|thumb| “MOR CHAS UCHUN. E MERRIAM" Charlz Edvard Merriam kompaniyasi multfilmi]] U 1911-yilda Chikago meri lavozimiga respublikachi sifatida (muvaffaqiyatsiz) o'z lavozimini tark etdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref name="Ruble239">Ruble, ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka,'' 2001, p. 239.</ref> Uning kampaniya menejeri Xarold Ikes edi.<ref name="Reagan62">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 62.</ref><ref name="Buk3" /> U Respublikachilar partiyasining praymeriz saylovlarida juda katta farq bilan g'alaba qozongan bo'lsa-da, u umumiy saylovda kichik Karter Xarrisonga yutqazdi<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 62–63.</ref> Merriam va Ickes Illinoys Progressiv partiyasini yaratishda yordam berishdi va ular Robert M. La Folletteni [[Theodore Roosevelt|Teodorgacha]] prezidentlikka qo'llab-quvvatladilar. [[Theodore Roosevelt|Ruzvelt]] uni Progressiv partiya nomzodi uchun mag'lub etdi.<ref name="Reagan63">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 63.</ref> U 1912-yilda sobiq prezident Teodor Ruzvelt uchun " Buqa Muz " chiptasi ostida saylovoldi tashviqotini olib bordi<ref name="Obit" /> U yana 1913-yildan 1917-yilgacha,<ref name="Obit" /> respublikachi emas, mustaqil bo'lsa ham, Alderman sifatida xizmat qildi.<ref name="Ruble239" /> 1916-yilda u ko'plab kvazi-davlat korporatsiyalarini yaratishga yordam bergan va Chikago Park tumanini tashkil etgan xususiy tashkilot boʻlgan Jamoat samaradorligi byurosini tuzdi.<ref name="Obit" /><ref name="Reagan63" /> Merriam 1917-yilda respublikachilarning praymerizda atigi besh ovoz bilan magʻlubiyatga uchraganidan keyin alderman lavozimiga qayta saylanish uchun oʻz nomzodini qoʻldan boy berdi<ref name="Reagan63" /> U 1919-yilda yana shahar merligi uchun kurash olib borib, Respublikachilar partiyasidan amaldagi prezident Uilyam Xeyl Tompsonga yutqazib qo'ydi.<ref name="Kloppenberg" /><ref name="Buk3">Bukowski, ''Big Bill Thompson, Chicago, and the Politics of Image,'' 1998, p. 3.</ref><ref>Pegram, ''Partisans and Progressives: Private Interest and Public Policy in Illinois, 1870–1922,'' 1992, p. 204.</ref> === Federal xizmat === [[Fayl:Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/76/Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg/220px-Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg|thumb| Charlz Merriam (''chapda'') va Lui Braunlou 1938-yilda Oq uyda.]] Charlz E. Merriam bir nechta prezidentlarning maslahatchisi boʻlgan va federal xizmatda uzoq vaqt ishlagan. 1911-yilda prezident [[William Taft|Uilyam Xovard Taft]] unga Iqtisodiyot va samaradorlik komissiyasiga, 1910-yildagi Fuqarolik mablagʻlari toʻgʻrisidagi qonunga muvofiq, ijro hokimiyati boshqaruvini oʻrganish uchun tashkil etilgan organga taklif qildi, ammo Merriam rad etdi.<ref name="Reagan63">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 63.</ref><ref>"The President's Commission on Economy and Efficiency," ''American Political Science Review,'' November 1911, pp. 626–28.</ref> 1917-yilda Prezident [[Woodrow Wilson|Vudro Vilson]] undan yangi tashkil etilgan Tarif komissiyasida (hozirgi Amerika Qo'shma Shtatlari Xalqaro Savdo Komissiyasi) xizmat qilishni so'radi, lekin u yana federal xizmatdan bosh tortdi.<ref name="Reagan63" /><ref>Schnietz, "The 1916 Tariff Commission: Democrats' Use of Expert Information to Constrain Republican Tariff Protection," ''Business and Economic History,'' Fall 1994, pp. 176–80.</ref> Birinchi [[Birinchi jahon urushi|jahon urushi]] paytida 43 yoshli Merriam AQSh armiyasining signal korpusiga qo'shildi, kapitan etib tayinlandi va federal hukumatning Chikago mintaqasi uchun aviatsiya ekspertiza kengashida xizmat qildi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Reagan65">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 65.</ref><ref>Creel, ''How We Advertised America,'' 2008, p. 299; Axelrod, ''Selling the Great War: The Making of American Propaganda,'' 2009, p. 207.</ref> U, shuningdek, AQSh jamoatchiligi fikriga ta'sir ko'rsatish va Amerikaning Birinchi jahon urushidagi ishtirokini rag'batlantirish uchun tashkil etilgan mustaqil hukumat agentligi boʻlgan federal hukumatning Jamoatchilik axboroti qo'mitasida<ref name="Reagan65" /><ref>See, generally: Creel, ''How We Advertised America,'' 2008.</ref>. [[Italiya|Italiyaning]] [[Rim]] shahridagi ma'lumot, u yerda u italyan jamoatchilik fikrini o'zgartirish uchun mo'ljallangan [[Propaganda|tashviqotni]] ishlab chiqdi.<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Reagan65" /><ref>Adams, ''Reflections on American Exceptionalism,'' 1994, p. 136.</ref><ref name="Rossini115">Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, p. 115.</ref> Uning vazifasi nafaqat Italiya jamoatchiligini Italiyani ittifoqchilar tomonidagi urushda ushlab turishga undash, balki [[Sotsializm|sotsialistik]] va [[Kommunizm|kommunistik]] siyosiy partiyalarni qo'llab-quvvatlashga putur yetkazish edi.<ref name="Reagan65" /><ref>Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, pp. 116, 124–25.</ref> U hatto sotsialistik lider [[Benito Mussolini|Benito Mussolinini]] urushni qo'llab-quvvatlashga ishontirish uchun Rokfeller jamg'armasidan foydalangan bo'lishi mumkin.<ref name="Reagan65" /><ref>Costigliola, ''Awkward Dominion: American Political, Economic, and Cultural Relations With Europe, 1919–1933,'' 1984, p. 94.</ref> Biroq, Rimda boʻlgan vaqtida Merriam AQSh elchisi va elchixona xodimlarining vakolatlarini o'zlashtirib oldi va uning takroriy to'qnashuvlari uni atigi olti oylik lavozimda boʻlganidan keyin Qo'shma Shtatlarga qaytarib yuborishga sabab bo'ldi.<ref name="Rossini115" /> Merriam Italiyadagi tajribasidan qattiq hayratda qolganini da'vo qildi, garchi u o'z qarashlari qanday o'zgarganini aniq aytmagan.<ref name="Reagan65" /> Shuningdek, u chet elda boʻlganida nikohdan tashqari aloqa bilan shug'ullangan va bu nikohida muammolarga olib kelgan.<ref name="Reagan65" /> Chikagoga qaytib, Merriam siyosatshunoslar tomonidan siyosat ishlab chiqish, fuqarolik ta'limi va jamoatchilik fikrida tajribadan foydalanish bo'yicha bir qator qiyosiy tadqiqotlarni muvofiqlashtirdi va tahrir qildi.<ref>Adcock, ''Modern Political Science: Anglo-American Exchanges Since 1880,'' 2007, p. 122; Niemei and Junn, ''Civic Education: What Makes Students Learn,'' 2005, p. 2; Galligan, Roberts, and Trifiletti, ''Australians and Globalisation: The Experience of Two Centuries,'' 2001, p. 32.</ref> Merriamning " ''Fuqarolarning yaratilishi"'' (1934) seriyasiga qo'shgan hissasi [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|Sovet Rossiyasi]], [[Uchinchi reyx|fashistlar Germaniyasi]] va fashistik Italiyaning milliy maqsad tuyg'usini kuchaytirish va siyosat maqsadlariga erishish uchun ushbu vositalardan foydalanishini yuqori baholadi.<ref name="Oren">Oren, ''Our Enemies and U.S.: America's Rivalries and the Making of Political Science,'' 2003, pp. 58–67.</ref> Merriam bu rejimlarni qattiq tanqid qildi va ilmiyroq yondashuv bu hukumatlar tayanadigan messianizmdan qochib, [[Demokratiya|demokratik]] va plyuralistik me'yorlarni mustahkamlaydi, deb hisoblardi.<ref name="Oren" /> U 1923-yilda Lora Spelman Rokfeller Memorial Jamg'armasi mablag'lari evaziga Mahalliy Jamiyat Tadqiqot Qo'mitasiga (LCRC) asos solgan, shahar muammolari bo'yicha ma'lumotlarni to'plash va joriy siyosat g'oyalarini tarqatish dasturlarini yaratgan.<ref>Guttenberg, ''The Language of Planning: Essays on the Origins and Ends of American Planning Thought,'' 1993, p. 228; Geiger, ''To Advance Knowledge: The Growth of American Research Universities: 1900–1940,'' 2004, pp. 154–55.</ref> U, shuningdek, 1923-yilda Rokfeller jamg'armasi granti bilan Ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqot kengashini (LCRCning o'sishi) tashkil etishga yordam berdi va 1924-yilda uning birinchi prezidenti bo'lib ishladi<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> 1929-yilda u (yana Spelman Rokfeller memorial jamg'armasi granti bilan) davlat boshqaruvi sohasidagi uyushmalar o'rtasida hamkorlik va aloqani ta'minlovchi qo'shimcha guruh boʻlgan Davlat boshqaruvi hisob-kitob markaziga asos solgan.<ref>Domhoff, ''Who Really Rules?: New Haven and Community Power Examined,'' 1978, p. 164; Fosdick, ''The Story of the Rockefeller Foundation,'' 1989, p. 206.</ref> Merriam 1925-yilda Amerika Siyosatshunoslik Assotsiatsiyasi prezidenti boʻlib ishlagan<ref name="Bishop">Bishop and Gilbert, ''Chicago's Accomplishments and Leaders,'' 1932, p. 341.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref>Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 46; Garson, ''Group Theories of Politics,'' 1978, p. 52.</ref> O'sha yili u dolzarb ijtimoiy muammolarga yechim izlashda siyosatshunoslik tadqiqotlari resurslarini jamlashga harakat qilgan ''"Siyosatning yangi jihatlari'' " kitobini yozdi.<ref name="Kloppenberg" /><ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 67–69; Porter, ''The Cambridge History of Science,'' 2003, pp. 317–18.</ref> Merriam 1929-yilda davlat xizmatiga qaytib, [[AQSh prezidenti|Prezident]] [[Herbert Hoover|Gerbert]] Guverning Prezidentning Ijtimoiy tendentsiyalar bo'yicha tadqiqot qo'mitasi (PRCST) raisi o'rinbosari bo'lib ishlagan.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref>Duck, ''The Nation's Region Southern Modernism, Segregation, and U.S. Nationalism,'' 2009, p. 55.</ref><ref name="Reagan75">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 75.</ref><ref name="Featherman">Featherman and Vinovskis, ''Social Science and Policy-Making: A Search for Relevance in the Twentieth Century,'' 2001, p. 30.</ref><ref name="Smelser">Smelser and Gerstein, ''Behavioral and Social Science: Fifty Years of Discovery,'' 1986, p. vi.</ref> Demografiya va paydo bo'layotgan ijtimoiy muammolar bo'yicha muhim federal tadqiqot tashabbusi, PRCST "Qo'shma Shtatlarda ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqotlar yo'nalishi va foydalanishni o'zgartirdi".<ref name="Reagan75" /><ref name="Featherman" /><ref name="Smelser" /> Ikes bilan munosabatlari unga prezident Franklin D. Ruzvelt davrida mamlakat poytaxtida xizmatini davom ettirishga imkon berdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> [[Buyuk depressiya|Buyuk Depressiya]] davrida u mamlakatning eng nufuzli siyosatshunosi hisoblangan.<ref name="Porter317">Porter, ''The Cambridge History of Science,'' 2003, p. 317.</ref><ref>Hollinger, ''Science, Jews, and Secular Culture: Studies in Mid-Twentieth-Century American Intellectual History,'' 1996, p. 61; Suny, ''The Cambridge History of Russia,'' 2006, p. 11.</ref> 1933-yil iyul oyida Xarold Ikes (hozirgi Amerika Qo'shma Shtatlari Ichki ishlar vaziri) Merriamni Milliy rejalashtirish kengashiga (va uning vorislari, Milliy resurslar kengashi va Milliy resurslarni rejalashtirish kengashi)<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 80; Biddle, "Social Science and the Making of Social Policy: Wesley Mitchell's Vision," in ''The Economic Mind in America,'' 1998, p. 67; Gates, ''Early Urban Planning,'' 2004, p. 229.</ref><ref>National Planning Board was established on July 20, 1933, under authority granted to the President by the [[National Industrial Recovery Act]]. Under [[Executive order (United States)|Executive Order]] (EO) 6777, on July 30, 1934, it was superseded by the National Resources Board. Under EO 7065, this body was superseded on June 7, 1935, by the National Resources Committee. This committee, along with other boards and commissions, was folded into the new National Resources Planning Board under the [[Reorganization Act of 1939#Implementation and impact|Reorganization Plan No. 1]] of July 1, 1939. See: "Records of the National Resources Planning Board (NRPB), 1931–1943," ''Guide to Federal Records in the National Archives of the United States,'' 1995; Klausen, ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present,'' 2001, p. 217.</ref><ref name="Davis">Davis, ''Ignoring the Apocalypse: Why Planning to Prevent Environmental Catastrophe Goes Astray,'' 2007, p. 55.</ref> Merriam tananing eng nufuzli a'zosi edi.<ref name="Davis" /><ref>Milkis, ''The New Deal and the Triumph of Liberalism'' 2002, p. 203.</ref> Bu lavozimda u keng ko'lamli farovonlik davlati bo'yicha takliflar ishlab chiqishda yordam berdi.<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref>Ciepley, ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism,'' 2006, pp. 122–24.</ref> Prezident Ruzvelt 1941-yil 6-yanvaridagi " To'rt erkinlik " nutqida rejalarni ma'qullagan va ularni amalga oshirishni taklif qilgan bo'lsa-da, takliflar siyosiy jihatdan foydali emas edi va hech qachon qabul qilinmadi.<ref name="Kloppenberg" /><ref>Klausen, ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present,'' 2001, pp. 217–18.</ref> 1934-yilda Merriam Ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqot kengashi tomonidan federal davlat xizmati va davlat xizmati islohoti bo'yicha tadqiqot, tahlil qilish va takliflar kiritish uchun tashkil etilgan tadqiqot guruhi boʻlgan Davlat xizmati xodimlari bo'yicha tergov komissiyasida ishlagan (yangiliklarni hisobga olgan holda). Tennessi vodiysi ma'muriyati tomonidan).<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref> Tana Spelman Rokfeller memorial fondi tomonidan moliyalashtirilgan<ref name="Reagan210">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 210–12.</ref> va Lyuter Gulik Komissiyaning tadqiqot direktori edi.<ref>Utter and Lockhart, ''American Political Scientists: A Dictionary,'' 2002, p. 141.</ref> Guruh davlat xizmatini isloh qilish bo'yicha bir qator muhim takliflar bilan chiqdi, ammo hammasi ham qabul qilinmadi.<ref name="Reagan210" /><ref>Fesler, ''Elements of Public Administration,'' 2007, p. 41.</ref> Bu merit tizimiga qiziqish uyg'otdi va uning davlat xizmatini isloh qilish bo'yicha ko'plab takliflari bir nechta shtatlar tomonidan qabul qilindi.<ref>Gargan, ''Handbook of State Government Administration,'' 1999, p. 194.</ref> Merriamning fikricha, Milliy rejalashtirish kengashi takliflarining muvaffaqiyati yoki muvaffaqiyatsizligi ijro etuvchi hokimiyatning tavsiya etilgan siyosatni qabul qilish va ularni ilgari surish uchun ma'muriy salohiyatiga bog'liq edi. <ref name="Ciepley123124">Ciepley, ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism,'' 2006, pp. 123–24.</ref> Shuning uchun Merriam prezident Ruzveltni ijro etuvchi hokimiyatning tuzilishi va funksiyalarini o'rganish bo'yicha komissiya tuzish uchun lobbichilik qilishni boshladi.<ref name="Ciepley123124" /> Ruzvelt bu g'oyani juda yaxshi qabul qildi. [[Amerika Qoʻshma Shtatlari Oliy sudi|Oliy sud]] Milliy sanoatni tiklash to'g'risidagi qonunni (Yangi kelishuvning asosiy qonunchilik yutug'i) ''Schechter Poultry Corp. v.'' ''Amerika Qo'shma Shtatlari'', 295 AQSh 495 (1935) va prezidentning ''Panama Refining Co. v.dagi mustaqil ijroiya agentliklari a'zolarini lavozimidan chetlashtirish vakolatini sezilarli darajada cheklab qo'ydi.'' ''Rayan'', 293 AQSh 388 (1935).<ref>Moe, ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century,'' 2003, pp. 49–50.</ref> Merriam prezidentni agar u ijroiya hokimiyati boshqaruvini qayta ko'rib chiqish uchun qo'mita tuzsa va qo'mita hisoboti prezidentning qayta tashkil etish maqsadlarini asoslab beradigan va ularni akademik tadqiqotlarning neytral tilida bayon qiladigan tarzda yozilishi mumkinligiga ishontirdi.<ref>Moe, ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century,'' 2003, p. 51.</ref> 1936-yil 22-martda Ruzvelt Ma'muriy boshqaruv qo'mitasini (odatda Braunlou qo'mitasi deb ataladi) tuzdi va unga ijroiya hokimiyatini qayta tashkil etish bo'yicha takliflar ishlab chiqishni topshirdi.<ref>"President Orders Own Survey to Cut New Deal Activity," ''New York Times,'' March 23, 1936; Calabresi and Yoo, ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush,'' 2008, pp. 291–301; see, generally, Karl, ''Executive Reorganization and Reform in the New Deal: The Genesis of Administrative Management, 1900–1939,'' 1963.</ref> O'zidan tashqari, uch kishilik qo'mita Lui Braunlou va Lyuter Gulikdan iborat edi.<ref>Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, p. 93; Felbinger and Haynes, ''Outstanding Women in Public Administration: Leaders, Mentors, and Pioneers,'' 2004, p. 13.</ref><ref name="Shafritz28">Shafritz, "The Brownlow Committee," in ''The Dictionary of Public Policy and Administration,'' 2004, p. 28.</ref> 1937-yil 10-yanvarda qo'mita o'z hisobotini e'lon qildi.<ref>Catledge, "Capitol Startled," ''New York Times,'' January 13, 1937; Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, p. 110.</ref> “Prezidentga yordam kerak”<ref name="Shafritz28" /><ref>U.S. President's Committee on Administrative Management, ''Report of the President's Committee,'' 1937, p. 5; Rudolph and Rudolph, ''Making U.S. Foreign Policy Toward South Asia,'' 2008, p. 230; Maisel, ''The Parties Respond: Changes in American Parties and Campaigns,'' 2002, p. 277.</ref><ref name="Ruda43">Rudalevige, ''The New Imperial Presidency: Renewing Presidential Power After Watergate,'' 2005, p. 43.</ref> deb eʼlon qilingan qoʻmita hisobotida kuchli ijrochi direktor, jumladan, uning 37 ta tavsiyasi orasida prezident apparatini sezilarli darajada kengaytirish, boshqaruv idoralarini yagona prezident devoniga birlashtirish, kengayish taklif qilingan. merit tizimini, barcha mustaqil agentliklarni Vazirlar Mahkamasining mavjud bo'limlariga integratsiyalashuvi va federal buxgalteriya hisobi va moliyaviy amaliyotini modernizatsiya qilish.<ref name="Ruda43" /><ref>Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, pp. 104–11; Sundquist, ''The Decline and Resurgence of Congress,'' 1981, pp. 49–50; Calabresi and Yoo, ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush,'' 2008, pp. 292–95.</ref> == Nafaqa va o'lim == Charlz Merriam 1940-yilda 66 yoshida Chikago universitetidan nafaqaga chiqdi<ref>Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 63.</ref> U Lyusi Spelman Rokfeller memorial jamgʻarmasining soʻnggi direktori boʻlgan [1], 1940-yildan 1949-yilda Rokfeller jamgʻarmasi bilan birlashguniga qadar<ref>"Foundation Lists $886,500 in Grants," ''New York Times,'' October 31, 1940; "$1,032,000 Grants By Spelman Fund," ''New York Times,'' April 17, 1947; "Spelman Fund Aid of $657,800 Listed," ''New York Times,'' December 28, 1949.</ref><ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> shu lavozimda ishlagan. Charlz Merriam 1953-yil 8-yanvarda [[Maryland|Merilend shtatining]] [[Rockville (Maryland)|Rokvil]] shahridagi Hilltop kasalxonasida surunkali davom etgan kasallikdan soʻng vafot etdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> Uning qizi va uch oʻgʻli boʻlgan.<ref name="Obit" /> U Arlington milliy qabristoniga dafn etilgan . Illinoys universiteti taniqli akademikni davlat siyosati sohasidagi eng yaxshi tadqiqotlari uchun Charlz E. Merriam mukofoti bilan taqdirlash uchun tanlab olgan.<ref name="NpsThomasJohnsonBio"> {{Yangiliklar manbasi |title=Thomas Johnson, Research Professor and Director |publisher=[[Naval Postgraduate School]] |url=http://www.nps.edu/About/News/Faculty/NPSExpert/Thomas-Johnson.html |access-date=2012-02-27}} </ref> == Sara asarlari == Merriam hayoti davomida samarali ijodkor edi. Uning eng mashhur asarlaridan ba'zilari: * ''Amerika siyosiy nazariyalari tarixi.'' Nyu-York: MakMillan, 1903-yil. * ''Amerika partiyaviy tizimi: Qo'shma Shtatlardagi siyosiy partiyalarni o'rganishga kirish.'' Nyu-York: MakMillan, 1922-yil. * ''Ovoz bermaslik: nazorat qilish sabablari va usullari.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1924-yil. * ''Siyosatning yangi jihatlari.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1925-yil. * ''Fuqarolarning shakllanishi: fuqarolik tarbiyasi usullarini qiyosiy o'rganish.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1931-yil. * ''Qo'shma Shtatlardagi fuqarolik ta'limi.'' Nyu-York: Skribner, 1934-yil. == Eslatmalar == <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> == Manbalar == === Izohlar === {{manbalar}} * Adams, David K. ''Reflections on American Exceptionalism.'' Staffordshire, England: Ryburn, 1994. * Adcock, Robert. ''Modern Political Science: Anglo-American Exchanges Since 1880.'' Princeton, N.J.: Princeton University Press, 2007. * Almond, Gabriel A. ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections.'' Boulder, Colo.: Rienner, 2002. * Axelrod, Alan. ''Selling the Great War: The Making of American Propaganda.'' New York: Palgrave Macmillan, 2009. * Bachin, Robin Faith. ''Building the South Side: Urban Space and Civic Culture in Chicago, 1890–1919.'' Chicago: University of Chicago Press, 2004. * Biddle, Jeff. "Social Science and the Making of Social Policy: Wesley Mitchell's Vision." In ''The Economic Mind in America: Essays in the History of American Economics.'' Malcolm Rutherford, ed. Florence, Ky.: Routledge, 1998. * Bishop, Glenn A. and Gilbert, Paul T. ''Chicago's Accomplishments and Leaders.'' Chicago: Bishop Pub. Co., 1932. * Bukowski, Douglas. ''Big Bill Thompson, Chicago, and the Politics of Image.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1998. * Calabresi, Steven G., and Yoo, Christopher S. ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush.'' New Haven, Conn.: Yale University Press, 2008. * Catledge, Turner. "Capitol Startled." ''New York Times.'' January 13, 1937. * Ciepley, David. ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2006. * Costigliola, Frank. ''Awkward Dominion: American Political, Economic, and Cultural Relations With Europe, 1919–1933.'' Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 1984. * Creel, George. ''How We Advertised America: The First Telling of the Amazing Story of the Committee on Public Information That Carried the Gospel of Americanism to Every Corner of the Globe.'' Whitefish, Mont.: Kessinger Publishing, 2008. * Crick, Bernard. ''The American Science of Politics.'' Reprint ed. Florence, Ky.: Routledge, 2003. * Crowther-Heyck, Hunter. ''Herbert A. Simon: The Bounds of Reason in Modern America.'' Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2005. * Davis, David Howard. ''Ignoring the Apocalypse: Why Planning to Prevent Environmental Catastrophe Goes Astray.'' Westport, Conn.: Praeger, 2007. * Dickinson, Matthew J. ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch.'' New York: Cambridge University Press, 1999. * Domhoff, G. William. ''Who Really Rules?: New Haven and Community Power Reexamined.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Books, 1978. * "Dr. C.E. Merriam, Noted Educator." ''[[The New York Times|New York Times]].'' January 9, 1953. * Duck, Leigh Anne. ''The Nation's Region Southern Modernism, Segregation, and U.S. Nationalism.'' Athens, Ga.: University of Georgia Press, 2009. * Featherman, David L. and Vinovskis, Maris. ''Social Science and Policy-Making: A Search for Relevance in the Twentieth Century.'' Ann Arbor, Mich.: University of Michigan Press, 2001. * Felbinger, Claire L., and Haynes, Wendy A. ''Outstanding Women in Public Administration: Leaders, Mentors, and Pioneers.'' Armonk, N.Y.: M.E. Sharpe, 2004. * Fesler, James W. ''Elements of Public Administration.'' Alcester, Warwickshire, U.K.: Brownell Press, 2007. * Fosdick, Raymond Blaine. ''The Story of the Rockefeller Foundation.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Publishers, 1989. * "Foundation Lists $886,500 in Grants." ''New York Times.'' October 31, 1940. * Galligan, Brian; Roberts, Winsome; and Trifiletti, Gabriella. ''Australians and Globalisation: The Experience of Two Centuries.'' Cambridge: Cambridge University Press, 2001. * Gargan, John J. ''Handbook of State Government Administration.'' Florence, Ky.: CRC Press, 1999. * Garson, George David. ''Group Theories of Politics.'' Beverly Hills, Calif.: Sage Publications, 1978. * Gates, Richard. ''Early Urban Planning.'' Florence, Ky.: Routledge, 2004. * Geiger, Roger L. ''To Advance Knowledge: The Growth of American Research Universities: 1900–1940.'' New Brunswick, N.J.: Transaction, 2004. * Guttenberg, Albert Z. ''The Language of Planning: Essays on the Origins and Ends of American Planning Thought.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1993. * Hollinger, David A. ''Science, Jews, and Secular Culture: Studies in Mid-Twentieth-Century American Intellectual History.'' Princeton, N.J.: Princeton University Press, 1996. * Karl, Barry Dean. ''Executive Reorganization and Reform in the New Deal: The Genesis of Administrative Management, 1900–1939.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1963. * Karl, Barry Dean. '' Charles E. Merriam and the study of politics'' (1974) the standard scholarly biography * Klausen, Jytte. ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present.'' New York: Palgrave Macmillan, 2001. * Kloppenberg, James T. and Fox, Richard Wrightman. ''A Companion to American Thought.'' Oxford: Blackwell, 1995. * Maisel, Louis Sandy. ''The Parties Respond: Changes in American Parties and Campaigns.'' Boulder, Colo.: Westview Press, 2002. * Manning, Martin. ''Historical Dictionary of American Propaganda.'' Westport, Conn.: Greenwood Press, 2004. * Mark, Stephen R. ''Preserving the Living Past: John C. Merriam's Legacy in the State and National Parks.'' Berkeley, Calif.: University of California Press, 2005. * Merry, John F. ''History of Delaware County, Iowa, and Its People.'' Chicago: S.J. Clarke Pub. Co., 1914. * Milkis, Sidney M. ''The New Deal and the Triumph of Liberalism.'' Amherst, Mass.: University of Massachusetts Press, 2002. * Moe, Ronald C. ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century.'' Lanham, Md.: University Press of America, 2003. * Niemei, Richard G. and Junn, Jane. ''Civic Education: What Makes Students Learn.'' New Haven, Conn.: Yale University Press, 2005. * "$1,032,000 Grants By Spelman Fund." ''New York Times.'' April 17, 1947. * Oren, Ido. ''Our Enemies and U.S.: America's Rivalries and the Making of Political Science.'' Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 2003. * Pearson, Sidney A., Jr. "Introduction to the Transaction Edition." In Merriam, Charles E. ''A History of American Political Theories.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Publishers, 2008. * Pegram, Thomas R. ''Partisans and Progressives: Private Interest and Public Policy in Illinois, 1870–1922.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1992. * Pope, Charles Henry; Merriam, Charles Pierce; Gildersome-Dickinson, C.E.; and Merriam, James Sheldon. ''Merriam Genealogy in England and America: Including the "Genealogical Memoranda" of Charles Pierce Merriam, the Collections of James Sheldon Merriam, etc.'' Boston: Pope, 1906. * Porter, Roy. ''The Cambridge History of Science.'' New York: Cambridge University Press, 2003. * "The President's Commission on Economy and Efficiency." ''American Political Science Review.'' 5:4 (November 1911). * "President Orders Own Survey to Cut New Deal Activity." ''New York Times.'' March 23, 1936. * [https://www.archives.gov/research/guide-fed-records/groups/187.html#187.1 "Records of the National Resources Planning Board (NRPB), 1931–1943." Record Group 187. ''Guide to Federal Records in the National Archives of the United States.'' Compiled by Robert B. Matchette, et al. Washington, D.C.: National Archives and Records Administration, 1995.] * Reagan, Patrick D. ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943.'' Amherst, Mass.: University of Massachusetts Press, 2000. * Roelofs, Joan. ''Foundations and Public Policy: The Mask of Pluralism.'' Albany, N.Y.: State University of New York Press, 2003. * Rossini, Daniela. ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2008. * Ruble, Blair A. ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka.'' New York: Cambridge University Press, 2001. * Rudalevige, Andrew. ''The New Imperial Presidency: Renewing Presidential Power After Watergate.'' Ann Arbor, Mich.: University of Michigan Press, 2005. * Rudolph, Lloyd I., and Rudolph, Susanne Hoeber. ''Making U.S. Foreign Policy Toward South Asia: Regional Imperatives and the Imperial Presidency.'' New Delhi: Concept Pub. Co., 2008. * Sawyers, June Skinner. ''Chicago Portraits: Biographies of 250 Famous Chicagoans.'' Chicago: Loyola University Press, 1991. * Schnietz, Karen E. "The 1916 Tariff Commission: Democrats' Use of Expert Information to Constrain Republican Tariff Protection." ''Business and Economic History.'' 23:1 (Fall 1994). * Seidelman, Raymond and Harpham, Edward J. ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984.'' Albany, N.Y.: State University of New York Press, 1985. * Shafritz, Jay M. "The Brownlow Committee." In ''The Dictionary of Public Policy and Administration.'' Jay M. Shafritz, ed. Boulder, Colo.: Westview Press, 2004. * Smelser, Neil J. and Gerstein, Dean R. ''Behavioral and Social Science: Fifty Years of Discovery.'' Washington, D.C.: National Academy Press, 1986. * Smith, Mark C. ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941.'' Durham, N.C.: Duke University Press, 1994. * "Spelman Fund Aid of $657,800 Listed." ''New York Times.'' December 28, 1949. * Sundquist, James L. ''The Decline and Resurgence of Congress.'' Washington, D.C.: Brookings Institution, 1981. * Suny, Ronald Grigor. ''The Cambridge History of Russia. Vol. 3: The Twentieth Century.'' Cambridge: Cambridge University Press, 2006. * United States Army. Iowa Infantry Regiment, 12th (1861–1865). ''Reunion of Twelfth Iowa Vet. Vol. Infantry.'' Dubuque, Ia.: The Regiment, 1903. * U.S. President's Committee on Administrative Management. ''Report of the President's Committee.'' Washington, D.C.: Government Printing Office, 1937. * Utter, Glenn H. and Lockhart, Charles. ''American Political Scientists: A Dictionary.'' Westport, Conn.: Greenwood Press, 2002. == Havolalar == * Works by Charles Edward Merriam at LibriVox (public domain audiobooks) * [https://www.lib.uchicago.edu/e/spcl/centcat/fac/facch15_01.html "Charles E. Merriam – Political Science." The University of Chicago Faculty: A Centennial View. University of Chicago.] – Biography and photographs * [http://www.arlingtoncemetery.net/cemerriam.htm "Charles Edward Merriam." Burial record at Arlington National Cemetery.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20081226005457/http://www.arlingtoncemetery.net/cemerriam.htm |date=2008-12-26 }} * Charles Edward Merriam at Find a Grave * [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.MERRIAMCE Guide to the Charles E. Merriam Papers 1893–1957] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center] {{Amerika siyosiy fanlar assotsiatsiyasi prezidentlari}}{{Tashqi havolalar}} [[Turkum:1953-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1874-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Siyosatshunoslik nazariyalari]] [[Turkum:Chikago universiteti]] [[Turkum:Amerika siyosatshunoslari]] [[Turkum:Amerika siyosatshunoslari prezidentlari]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] ilspo4zq2gt2xntui1dox3rawzbe0za 5988561 5988559 2026-04-11T10:47:30Z KWiki78 246724 5988561 wikitext text/x-wiki {{Olim bilgiqutisi|nomi=Charles Edward Merriam|tasvir=Portrait_of_Charles_Edward_Merriam.jpg|tugʻilgan_sanasi=1874-yil 15-noyabr|tugʻilgan joyi=Hopkinton, Iowa, Amerika Qo'shma Shtatlari|vafot_sanasi=1953-yil 8-yanvar|vafot etgan joyi=Rockville, Merilend, Amerika Qo'shma Shtatlari|sohasi=Siyosatshunoslik|institutlar=Chikago universiteti|Ilmiy darajasi=Professor|Turmush oʻrtogʻi=Elizabet Xilda Doyl|taʼsir olgan=Jerom Frank Gerbart A.Simon|Taʼsir koʻrsatgan=Otto von Gierke Frank Johnson Goodnow Hugo Preuß James Harvey Robinson Edwin R. A. Seligman|tezis sarlavhasi=Russodan beri suverinitet nazariyasi tarixi (1900-yil)|akademik rahbarlari=Jon Burgess}} '''Charlz Edvard Merriam''' {{Efn|Pronounced {{IPAc-en|ˈ|m|ɛr|i|ə|m}}.}} (1874–1953) - [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik [[siyosatshunos]], [[Chicago universiteti|Chikago universiteti]] professori. siyosatshunoslikga xulq-atvor yondashuvining asoschisi, ko'plab aspirantlarning murabbiyi, taniqli olim. Progressiv Harakat va bir nechta AQSh prezidentlarining maslahatchisi boʻlgan. O'limidan keyin ''[[The New York Times]]'' uni "mamlakatdagi taniqli siyosatshunoslardan biri" deb atadi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> == Yoshlik va ta'lim == Charlz Merriam 1874-yil 15-noyabrda [[Ayova|Ayova shtatining]] [[Hopkinton (Iowa)|Xopkinton]] shahrida<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Bishop">Bishop and Gilbert, ''Chicago's Accomplishments and Leaders,'' 1932, p. 341.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> Charlz Edvard Merriam va Margaret Kempbell Kirkvud Merriam oilasida tugʻilgan.<ref name="Manning" /> Merriamlar nasl-nasabini 1638-yilda [[Massachusetts|Massachusets shtatida]] ko'chib kelgan [[Skottlar|shotland]] muhojirlari bilan bogʻlagan<ref name="Reagan55">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 55.</ref> Otasi [[AQShda fuqarolar urushi|AQSH da fuqarolar urushi]] vaqti 1855-yilda Ayovaga ko'chib o'tdi va 12-Ayova piyodalar polkida xizmat qildi. Charlz va Margaret (ikkalasi ham presviterianlar) 1868-yilda turmush qurishgan<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 55–56.</ref> Charlz E. Merriam Sr do'konga ega bo'lib, Xopkintondagi maktab direktori edi.<ref>Merry, ''History of Delaware County, Iowa, and Its People,'' 1914, p. 519.</ref> Charlzning akasi Jon C. Merriam (taniqli [[Paleontologiya|paleontolog]] boʻlgan) edi va uning Syuzan Agnes Merriam ismli singlisi bor edi.<ref>Mark, ''Preserving the Living Past: John C. Merriam's Legacy in the State and National Parks,'' 2005, p. 193.</ref> Merriam Xopkintondagi davlat maktabida o'qidi.<ref>Sawyers, ''Chicago Portraits: Biographies of 250 Famous Chicagoans,'' 1991, p. 172.</ref> U 1893-yilda Lenox kollejini tugatgan (otasi maktabning ishonchli vakili edi),<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Reagan56">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 56.</ref> bir yil maktabda dars bergan<ref name="Reagan56" /> va keyin Ayova universitetida huquq fanlar bakalavri darajasini olish uchun 1895-yilda kollejga qaytib keldi. <ref name="Manning" /> U 1897-yilda [[magistr]] darajasini va 1900-yilda [[Columbia universiteti|Kolumbiya universitetida]] falsafa fanlari doktori darajasini oldi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> U 1899-yilda doktorlik dissertatsiyasini tamomlagan vaqtida Parij va [[Berlin|Berlinda]] oʻqigan. U o'zining dastlabki siyosiy fikrlarini o'zlashtirgan ustozlari orasida [[Frank Johnson Goodnow|Frank Jonson Gudnou]], Otto fon Gierke va Jeyms Xarvi Robinson bor edi.<ref name="Reagan57">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 57.</ref> U 1900-yilda Elizabeth Xilda Doylga ([[Nyu York (shtat)|Nyu-York]], [[Constable (New York)|Konstebl]]) uylandi.<ref name="Pope">Pope, et al., ''Merriam Genealogy in England and America,'' 1906. pp. 294–95.</ref> == Ish faoliyati == === Akademik martaba va hissalar === Merriam 1900-yilda [[Chicago universiteti|Chikago universitetining]] siyosatshunoslik fakultetining birinchi a'zosi sifatida fakultetga qo'shildi.<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> U 1903-yilda ''“Amerika siyosiy nazariyalari tarixi”'' nomli asarini yozdi va bu kitob Amerika siyosiy harakatlarining muhim tahlili haqidadir. Rivojlanayotgan Progressiv harakatini kuchli qoʻllab-quvvatlagan .<ref name="Kloppenberg" /> Kafedrada tez muvaffaqiyatga erishib, 1911-yilda toʻliq professor darajasiga yetdi va 1911-yildan pensiyaga chiqqunga qadar siyosatshunoslik kafedrasi mudiri lavozimida ishladi. 1907-yildan 1911-yilgacha u Savdo va ma'muriyat kollejining raisi bo'lib ishlagan (But biznes maktabining asoschisi).<ref name="Reagan60">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 60.</ref> Merriam akademiyada ishlagan yillarida Qo'shma Shtatlardagi siyosatshunoslik faniga sezilarli ta'sir ko'rsatdi. Ikki siyosatshunos 1985-yilda ushbu fanni o'rganishda ta'kidlanganidek, "Merriamning qo'lini zamonaviy siyosatshunoslikning deyarli barcha jabhalarida ko'rish mumkin".<ref name="Seidelman109">Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 109.</ref> Merriam 2008-yilda boshqa siyosatshunos tomonidan ushbu fan bo'yicha Merriamning tafakkuriga berilgan baho: "Bu davrda har qanday olim kabi, Merriam akademiyada Amerika demokratiyasini qanday o'rganish kerakligi me'yorini o'rnatdi"<ref>Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, p. xiii.</ref> Siyosatshunos Gabriel Almond shunday xulosaga keldi: "Chikago maktabi zamonaviy siyosatshunoslik tarixida asoschi ta'sirga ega boʻlgani odatda tan olinadi va Charlz E. Merriam Chikago maktabining asoschisi va shakllantiruvchisi sifatida tan olinadi".<ref name="Almond70">Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 70.</ref> Merriam siyosatshunoslik amaliyotida ma'lumotlar va miqdoriy tahlildan foydalanishning yetakchi himoyachisi edi<ref>Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, pp. xiii–xiv.</ref> (uning o'zi matematika yoki statistika bo'yicha deyarli hech qanday ma'lumotga ega bo'lmagan bo'lsa ham)<ref name="Smith84">Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 84.</ref> va siyosatshunoslikka bixevioristik yondashuvga asos solgan.<ref name="Behave">Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, p. xxi; Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, p. 114; Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 110.</ref><ref>Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, pp. 109, 110.</ref> Merriam "nazariyaning foydaliligini inkor etdi" va uning o'rniga yanada uyg'un, demokratik va plyuralistik jamiyatni yaratishga qaratilgan "amaliy" siyosatshunoslikni yoqladi.<ref>Quoted from Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, pp. 84, 86–87.</ref><ref>Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 110.</ref> Bu fikrlashning natijasi uning "ijtimoiy olimlarni jamiyatning siyosiy rahbarlariga texnik maslahatchilar sifatida qarashi" edi.<ref>Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, pp. 84, 86.</ref> Merriam, shuningdek, akademiyada siyosatshunoslik kafedrasini boshqarishda salmoqli hissa qo'shdi. U oʻsha davrning eng yaxshi olimlaridan iborat fakultetni toʻpladi<ref name="Seidelman109">Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 109.</ref> va u va fakultet keyingi avlodning eng yorqin siyosatshunoslarini yetishtirib chiqdi va 30 yil davomida fanda yetakchilik qilgan kafedrani yaratdi.<ref name="Smith84">Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 84.</ref> Uning ta'siri shunday ediki, bo'limning tuzilishi, xodimlari va obro'si 1940-yilda nafaqaga chiqqanidan keyin ham ta;sirini yo'qotmadi<ref name="Almond70">Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 70.</ref> U, shuningdek, intizomni Yevropa uslubidagi nazariy munozaralardan uzoqlashtirib, haqiqiy tadqiqotlarga o'tkazishga intildi va Qo'shma Shtatlarda birinchi ijtimoiy fanlar bo'yicha fanlararo tadqiqot institutlarini tashkil qildi.<ref name="Smith84" /> U, shuningdek, ushbu tadqiqotni moliyalashtirish hususiida xususiy grantlar va jamg'arma pullarini olishda yetakchi boʻlgan.<ref name="Seidelman109" /> Garold Lassvellning so'zlariga ko'ra, Merriam shuningdek, psixologiyadan siyosatshunoslik sohasiga qadar tushunchalardan foydalanishni targ'ib qilgan.<ref>Crick, ''The American Science of Politics,'' 2003, pp. 137–38.</ref> Merriam Qo'shma Shtatlardagi shtatlar tng tanqidchisi edi. U shtatlar tizimi shaharlar uchun muammo ekanligini ta'kidladi, chunki shtat hukumatlari na shaharlarni boshqaradi, na shaharlarni o'zini boshqarishiga ruxsat beradi.<ref>{{jurnal manbasi|last=Graves|first1=W. Brooke|date=1936|title=The Future of the American States|url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0003055400030859/type/journal_article|journal=American Political Science Review|language=en|volume=30|issue=1|pages=25|doi=10.2307/1948006|issn=0003-0554}}</ref> === Mahalliy siyosiy martaba === Merriam 1906-yilgi Chikago shahar Xartiyasi konventsiyasi a'zosi edi.<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 61–62.</ref> U 1906-yilda [[Chikago shahar klubi]] tomonidan Chikago soliq tizimini o'rganish uchun topshirilgan va keyinchalik ushbu nufuzli tashkilotning vitse-prezidenti bo'lib ishlagan.<ref name="Reagan62">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 62.</ref> U 1909-yildan 1911-yilgacha<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Reagan62" /><ref name="Ruble239">Ruble, ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka,'' 2001, p. 239.</ref> 1903-yildagi darsligining muvaffaqiyati tufayli (qisman) g'olib boʻlgan eski 7-chi palatada Chikago shahar kengashining Aldermani bo'lib xizmat qilgan.<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> U ikkita asosiy qo'mitada (Jinoyat va moliya) xizmat qilgan, shuningdek, uchta muhim shahar komissiyalarida (Shahar xarajatlari, bandargoh va chiqindilar) xizmat qilgan.<ref name="Reagan62" /> Harbor komissiyasida xizmat qilayotganda u [[Franklin D. Roosevelt|Franklin D. Ruzveltning]] amakisi Frederik Delano bilan tanishdi.<ref name="Reagan62" /> [[Fayl:"FOR_MAYOR_CHAS._E_MERRIAM"_Charles_Edward_Merriam_campaign_cartoon,_from-_(But_we_know_you...),_a_line_from_a_verse_which_begins,_Come_to_me,_Charley_E...._Drawing_is..._(NBY_5684)_(cropped).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/%22FOR_MAYOR_CHAS._E_MERRIAM%22_Charles_Edward_Merriam_campaign_cartoon%2C_from-_%28But_we_know_you...%29%2C_a_line_from_a_verse_which_begins%2C_Come_to_me%2C_Charley_E...._Drawing_is..._%28NBY_5684%29_%28cropped%29.jpg/220px-thumbnail.jpg|left|thumb| “MOR CHAS UCHUN. E MERRIAM" Charlz Edvard Merriam kompaniyasi multfilmi]] U 1911-yilda Chikago meri lavozimiga respublikachi sifatida (muvaffaqiyatsiz) o'z lavozimini tark etdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref name="Ruble239">Ruble, ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka,'' 2001, p. 239.</ref> Uning kampaniya menejeri Xarold Ikes edi.<ref name="Reagan62">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 62.</ref><ref name="Buk3" /> U Respublikachilar partiyasining praymeriz saylovlarida juda katta farq bilan g'alaba qozongan bo'lsa-da, u umumiy saylovda kichik Karter Xarrisonga yutqazdi<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 62–63.</ref> Merriam va Ickes Illinoys Progressiv partiyasini yaratishda yordam berishdi va ular Robert M. La Folletteni [[Theodore Roosevelt|Teodorgacha]] prezidentlikka qo'llab-quvvatladilar. [[Theodore Roosevelt|Ruzvelt]] uni Progressiv partiya nomzodi uchun mag'lub etdi.<ref name="Reagan63">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 63.</ref> U 1912-yilda sobiq prezident Teodor Ruzvelt uchun " Buqa Muz " chiptasi ostida saylovoldi tashviqotini olib bordi<ref name="Obit" /> U yana 1913-yildan 1917-yilgacha,<ref name="Obit" /> respublikachi emas, mustaqil bo'lsa ham, Alderman sifatida xizmat qildi.<ref name="Ruble239" /> 1916-yilda u ko'plab kvazi-davlat korporatsiyalarini yaratishga yordam bergan va Chikago Park tumanini tashkil etgan xususiy tashkilot boʻlgan Jamoat samaradorligi byurosini tuzdi.<ref name="Obit" /><ref name="Reagan63" /> Merriam 1917-yilda respublikachilarning praymerizda atigi besh ovoz bilan magʻlubiyatga uchraganidan keyin alderman lavozimiga qayta saylanish uchun oʻz nomzodini qoʻldan boy berdi<ref name="Reagan63" /> U 1919-yilda yana shahar merligi uchun kurash olib borib, Respublikachilar partiyasidan amaldagi prezident Uilyam Xeyl Tompsonga yutqazib qo'ydi.<ref name="Kloppenberg" /><ref name="Buk3">Bukowski, ''Big Bill Thompson, Chicago, and the Politics of Image,'' 1998, p. 3.</ref><ref>Pegram, ''Partisans and Progressives: Private Interest and Public Policy in Illinois, 1870–1922,'' 1992, p. 204.</ref> === Federal xizmat === [[Fayl:Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/76/Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg/220px-Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg|thumb| Charlz Merriam (''chapda'') va Lui Braunlou 1938-yilda Oq uyda.]] Charlz E. Merriam bir nechta prezidentlarning maslahatchisi boʻlgan va federal xizmatda uzoq vaqt ishlagan. 1911-yilda prezident [[William Taft|Uilyam Xovard Taft]] unga Iqtisodiyot va samaradorlik komissiyasiga, 1910-yildagi Fuqarolik mablagʻlari toʻgʻrisidagi qonunga muvofiq, ijro hokimiyati boshqaruvini oʻrganish uchun tashkil etilgan organga taklif qildi, ammo Merriam rad etdi.<ref name="Reagan63">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 63.</ref><ref>"The President's Commission on Economy and Efficiency," ''American Political Science Review,'' November 1911, pp. 626–28.</ref> 1917-yilda Prezident [[Woodrow Wilson|Vudro Vilson]] undan yangi tashkil etilgan Tarif komissiyasida (hozirgi Amerika Qo'shma Shtatlari Xalqaro Savdo Komissiyasi) xizmat qilishni so'radi, lekin u yana federal xizmatdan bosh tortdi.<ref name="Reagan63" /><ref>Schnietz, "The 1916 Tariff Commission: Democrats' Use of Expert Information to Constrain Republican Tariff Protection," ''Business and Economic History,'' Fall 1994, pp. 176–80.</ref> Birinchi [[Birinchi jahon urushi|jahon urushi]] paytida 43 yoshli Merriam AQSh armiyasining signal korpusiga qo'shildi, kapitan etib tayinlandi va federal hukumatning Chikago mintaqasi uchun aviatsiya ekspertiza kengashida xizmat qildi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Reagan65">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 65.</ref><ref>Creel, ''How We Advertised America,'' 2008, p. 299; Axelrod, ''Selling the Great War: The Making of American Propaganda,'' 2009, p. 207.</ref> U, shuningdek, AQSh jamoatchiligi fikriga ta'sir ko'rsatish va Amerikaning Birinchi jahon urushidagi ishtirokini rag'batlantirish uchun tashkil etilgan mustaqil hukumat agentligi boʻlgan federal hukumatning Jamoatchilik axboroti qo'mitasida<ref name="Reagan65" /><ref>See, generally: Creel, ''How We Advertised America,'' 2008.</ref>. [[Italiya|Italiyaning]] [[Rim]] shahridagi ma'lumot, u yerda u italyan jamoatchilik fikrini o'zgartirish uchun mo'ljallangan [[Propaganda|tashviqotni]] ishlab chiqdi.<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Reagan65" /><ref>Adams, ''Reflections on American Exceptionalism,'' 1994, p. 136.</ref><ref name="Rossini115">Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, p. 115.</ref> Uning vazifasi nafaqat Italiya jamoatchiligini Italiyani ittifoqchilar tomonidagi urushda ushlab turishga undash, balki [[Sotsializm|sotsialistik]] va [[Kommunizm|kommunistik]] siyosiy partiyalarni qo'llab-quvvatlashga putur yetkazish edi.<ref name="Reagan65" /><ref>Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, pp. 116, 124–25.</ref> U hatto sotsialistik lider [[Benito Mussolini|Benito Mussolinini]] urushni qo'llab-quvvatlashga ishontirish uchun Rokfeller jamg'armasidan foydalangan bo'lishi mumkin.<ref name="Reagan65" /><ref>Costigliola, ''Awkward Dominion: American Political, Economic, and Cultural Relations With Europe, 1919–1933,'' 1984, p. 94.</ref> Biroq, Rimda boʻlgan vaqtida Merriam AQSh elchisi va elchixona xodimlarining vakolatlarini o'zlashtirib oldi va uning takroriy to'qnashuvlari uni atigi olti oylik lavozimda boʻlganidan keyin Qo'shma Shtatlarga qaytarib yuborishga sabab bo'ldi.<ref name="Rossini115" /> Merriam Italiyadagi tajribasidan qattiq hayratda qolganini da'vo qildi, garchi u o'z qarashlari qanday o'zgarganini aniq aytmagan.<ref name="Reagan65" /> Shuningdek, u chet elda boʻlganida nikohdan tashqari aloqa bilan shug'ullangan va bu nikohida muammolarga olib kelgan.<ref name="Reagan65" /> Chikagoga qaytib, Merriam siyosatshunoslar tomonidan siyosat ishlab chiqish, fuqarolik ta'limi va jamoatchilik fikrida tajribadan foydalanish bo'yicha bir qator qiyosiy tadqiqotlarni muvofiqlashtirdi va tahrir qildi.<ref>Adcock, ''Modern Political Science: Anglo-American Exchanges Since 1880,'' 2007, p. 122; Niemei and Junn, ''Civic Education: What Makes Students Learn,'' 2005, p. 2; Galligan, Roberts, and Trifiletti, ''Australians and Globalisation: The Experience of Two Centuries,'' 2001, p. 32.</ref> Merriamning " ''Fuqarolarning yaratilishi"'' (1934) seriyasiga qo'shgan hissasi [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|Sovet Rossiyasi]], [[Uchinchi reyx|fashistlar Germaniyasi]] va fashistik Italiyaning milliy maqsad tuyg'usini kuchaytirish va siyosat maqsadlariga erishish uchun ushbu vositalardan foydalanishini yuqori baholadi.<ref name="Oren">Oren, ''Our Enemies and U.S.: America's Rivalries and the Making of Political Science,'' 2003, pp. 58–67.</ref> Merriam bu rejimlarni qattiq tanqid qildi va ilmiyroq yondashuv bu hukumatlar tayanadigan messianizmdan qochib, [[Demokratiya|demokratik]] va plyuralistik me'yorlarni mustahkamlaydi, deb hisoblardi.<ref name="Oren" /> U 1923-yilda Lora Spelman Rokfeller Memorial Jamg'armasi mablag'lari evaziga Mahalliy Jamiyat Tadqiqot Qo'mitasiga (LCRC) asos solgan, shahar muammolari bo'yicha ma'lumotlarni to'plash va joriy siyosat g'oyalarini tarqatish dasturlarini yaratgan.<ref>Guttenberg, ''The Language of Planning: Essays on the Origins and Ends of American Planning Thought,'' 1993, p. 228; Geiger, ''To Advance Knowledge: The Growth of American Research Universities: 1900–1940,'' 2004, pp. 154–55.</ref> U, shuningdek, 1923-yilda Rokfeller jamg'armasi granti bilan Ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqot kengashini (LCRCning o'sishi) tashkil etishga yordam berdi va 1924-yilda uning birinchi prezidenti bo'lib ishladi<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> 1929-yilda u (yana Spelman Rokfeller memorial jamg'armasi granti bilan) davlat boshqaruvi sohasidagi uyushmalar o'rtasida hamkorlik va aloqani ta'minlovchi qo'shimcha guruh boʻlgan Davlat boshqaruvi hisob-kitob markaziga asos solgan.<ref>Domhoff, ''Who Really Rules?: New Haven and Community Power Examined,'' 1978, p. 164; Fosdick, ''The Story of the Rockefeller Foundation,'' 1989, p. 206.</ref> Merriam 1925-yilda Amerika Siyosatshunoslik Assotsiatsiyasi prezidenti boʻlib ishlagan<ref name="Bishop">Bishop and Gilbert, ''Chicago's Accomplishments and Leaders,'' 1932, p. 341.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref>Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 46; Garson, ''Group Theories of Politics,'' 1978, p. 52.</ref> O'sha yili u dolzarb ijtimoiy muammolarga yechim izlashda siyosatshunoslik tadqiqotlari resurslarini jamlashga harakat qilgan ''"Siyosatning yangi jihatlari'' " kitobini yozdi.<ref name="Kloppenberg" /><ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 67–69; Porter, ''The Cambridge History of Science,'' 2003, pp. 317–18.</ref> Merriam 1929-yilda davlat xizmatiga qaytib, [[AQSh prezidenti|Prezident]] [[Herbert Hoover|Gerbert]] Guverning Prezidentning Ijtimoiy tendentsiyalar bo'yicha tadqiqot qo'mitasi (PRCST) raisi o'rinbosari bo'lib ishlagan.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref>Duck, ''The Nation's Region Southern Modernism, Segregation, and U.S. Nationalism,'' 2009, p. 55.</ref><ref name="Reagan75">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 75.</ref><ref name="Featherman">Featherman and Vinovskis, ''Social Science and Policy-Making: A Search for Relevance in the Twentieth Century,'' 2001, p. 30.</ref><ref name="Smelser">Smelser and Gerstein, ''Behavioral and Social Science: Fifty Years of Discovery,'' 1986, p. vi.</ref> Demografiya va paydo bo'layotgan ijtimoiy muammolar bo'yicha muhim federal tadqiqot tashabbusi, PRCST "Qo'shma Shtatlarda ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqotlar yo'nalishi va foydalanishni o'zgartirdi".<ref name="Reagan75" /><ref name="Featherman" /><ref name="Smelser" /> Ikes bilan munosabatlari unga prezident Franklin D. Ruzvelt davrida mamlakat poytaxtida xizmatini davom ettirishga imkon berdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> [[Buyuk depressiya|Buyuk Depressiya]] davrida u mamlakatning eng nufuzli siyosatshunosi hisoblangan.<ref name="Porter317">Porter, ''The Cambridge History of Science,'' 2003, p. 317.</ref><ref>Hollinger, ''Science, Jews, and Secular Culture: Studies in Mid-Twentieth-Century American Intellectual History,'' 1996, p. 61; Suny, ''The Cambridge History of Russia,'' 2006, p. 11.</ref> 1933-yil iyul oyida Xarold Ikes (hozirgi Amerika Qo'shma Shtatlari Ichki ishlar vaziri) Merriamni Milliy rejalashtirish kengashiga (va uning vorislari, Milliy resurslar kengashi va Milliy resurslarni rejalashtirish kengashi)<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 80; Biddle, "Social Science and the Making of Social Policy: Wesley Mitchell's Vision," in ''The Economic Mind in America,'' 1998, p. 67; Gates, ''Early Urban Planning,'' 2004, p. 229.</ref><ref>National Planning Board was established on July 20, 1933, under authority granted to the President by the [[National Industrial Recovery Act]]. Under [[Executive order (United States)|Executive Order]] (EO) 6777, on July 30, 1934, it was superseded by the National Resources Board. Under EO 7065, this body was superseded on June 7, 1935, by the National Resources Committee. This committee, along with other boards and commissions, was folded into the new National Resources Planning Board under the [[Reorganization Act of 1939#Implementation and impact|Reorganization Plan No. 1]] of July 1, 1939. See: "Records of the National Resources Planning Board (NRPB), 1931–1943," ''Guide to Federal Records in the National Archives of the United States,'' 1995; Klausen, ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present,'' 2001, p. 217.</ref><ref name="Davis">Davis, ''Ignoring the Apocalypse: Why Planning to Prevent Environmental Catastrophe Goes Astray,'' 2007, p. 55.</ref> Merriam tananing eng nufuzli a'zosi edi.<ref name="Davis" /><ref>Milkis, ''The New Deal and the Triumph of Liberalism'' 2002, p. 203.</ref> Bu lavozimda u keng ko'lamli farovonlik davlati bo'yicha takliflar ishlab chiqishda yordam berdi.<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref>Ciepley, ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism,'' 2006, pp. 122–24.</ref> Prezident Ruzvelt 1941-yil 6-yanvaridagi " To'rt erkinlik " nutqida rejalarni ma'qullagan va ularni amalga oshirishni taklif qilgan bo'lsa-da, takliflar siyosiy jihatdan foydali emas edi va hech qachon qabul qilinmadi.<ref name="Kloppenberg" /><ref>Klausen, ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present,'' 2001, pp. 217–18.</ref> 1934-yilda Merriam Ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqot kengashi tomonidan federal davlat xizmati va davlat xizmati islohoti bo'yicha tadqiqot, tahlil qilish va takliflar kiritish uchun tashkil etilgan tadqiqot guruhi boʻlgan Davlat xizmati xodimlari bo'yicha tergov komissiyasida ishlagan (yangiliklarni hisobga olgan holda). Tennessi vodiysi ma'muriyati tomonidan).<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref> Tana Spelman Rokfeller memorial fondi tomonidan moliyalashtirilgan<ref name="Reagan210">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 210–12.</ref> va Lyuter Gulik Komissiyaning tadqiqot direktori edi.<ref>Utter and Lockhart, ''American Political Scientists: A Dictionary,'' 2002, p. 141.</ref> Guruh davlat xizmatini isloh qilish bo'yicha bir qator muhim takliflar bilan chiqdi, ammo hammasi ham qabul qilinmadi.<ref name="Reagan210" /><ref>Fesler, ''Elements of Public Administration,'' 2007, p. 41.</ref> Bu merit tizimiga qiziqish uyg'otdi va uning davlat xizmatini isloh qilish bo'yicha ko'plab takliflari bir nechta shtatlar tomonidan qabul qilindi.<ref>Gargan, ''Handbook of State Government Administration,'' 1999, p. 194.</ref> Merriamning fikricha, Milliy rejalashtirish kengashi takliflarining muvaffaqiyati yoki muvaffaqiyatsizligi ijro etuvchi hokimiyatning tavsiya etilgan siyosatni qabul qilish va ularni ilgari surish uchun ma'muriy salohiyatiga bog'liq edi. <ref name="Ciepley123124">Ciepley, ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism,'' 2006, pp. 123–24.</ref> Shuning uchun Merriam prezident Ruzveltni ijro etuvchi hokimiyatning tuzilishi va funksiyalarini o'rganish bo'yicha komissiya tuzish uchun lobbichilik qilishni boshladi.<ref name="Ciepley123124" /> Ruzvelt bu g'oyani juda yaxshi qabul qildi. [[Amerika Qoʻshma Shtatlari Oliy sudi|Oliy sud]] Milliy sanoatni tiklash to'g'risidagi qonunni (Yangi kelishuvning asosiy qonunchilik yutug'i) ''Schechter Poultry Corp. v.'' ''Amerika Qo'shma Shtatlari'', 295 AQSh 495 (1935) va prezidentning ''Panama Refining Co. v.dagi mustaqil ijroiya agentliklari a'zolarini lavozimidan chetlashtirish vakolatini sezilarli darajada cheklab qo'ydi.'' ''Rayan'', 293 AQSh 388 (1935).<ref>Moe, ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century,'' 2003, pp. 49–50.</ref> Merriam prezidentni agar u ijroiya hokimiyati boshqaruvini qayta ko'rib chiqish uchun qo'mita tuzsa va qo'mita hisoboti prezidentning qayta tashkil etish maqsadlarini asoslab beradigan va ularni akademik tadqiqotlarning neytral tilida bayon qiladigan tarzda yozilishi mumkinligiga ishontirdi.<ref>Moe, ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century,'' 2003, p. 51.</ref> 1936-yil 22-martda Ruzvelt Ma'muriy boshqaruv qo'mitasini (odatda Braunlou qo'mitasi deb ataladi) tuzdi va unga ijroiya hokimiyatini qayta tashkil etish bo'yicha takliflar ishlab chiqishni topshirdi.<ref>"President Orders Own Survey to Cut New Deal Activity," ''New York Times,'' March 23, 1936; Calabresi and Yoo, ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush,'' 2008, pp. 291–301; see, generally, Karl, ''Executive Reorganization and Reform in the New Deal: The Genesis of Administrative Management, 1900–1939,'' 1963.</ref> O'zidan tashqari, uch kishilik qo'mita Lui Braunlou va Lyuter Gulikdan iborat edi.<ref>Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, p. 93; Felbinger and Haynes, ''Outstanding Women in Public Administration: Leaders, Mentors, and Pioneers,'' 2004, p. 13.</ref><ref name="Shafritz28">Shafritz, "The Brownlow Committee," in ''The Dictionary of Public Policy and Administration,'' 2004, p. 28.</ref> 1937-yil 10-yanvarda qo'mita o'z hisobotini e'lon qildi.<ref>Catledge, "Capitol Startled," ''New York Times,'' January 13, 1937; Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, p. 110.</ref> “Prezidentga yordam kerak”<ref name="Shafritz28" /><ref>U.S. President's Committee on Administrative Management, ''Report of the President's Committee,'' 1937, p. 5; Rudolph and Rudolph, ''Making U.S. Foreign Policy Toward South Asia,'' 2008, p. 230; Maisel, ''The Parties Respond: Changes in American Parties and Campaigns,'' 2002, p. 277.</ref><ref name="Ruda43">Rudalevige, ''The New Imperial Presidency: Renewing Presidential Power After Watergate,'' 2005, p. 43.</ref> deb eʼlon qilingan qoʻmita hisobotida kuchli ijrochi direktor, jumladan, uning 37 ta tavsiyasi orasida prezident apparatini sezilarli darajada kengaytirish, boshqaruv idoralarini yagona prezident devoniga birlashtirish, kengayish taklif qilingan. merit tizimini, barcha mustaqil agentliklarni Vazirlar Mahkamasining mavjud bo'limlariga integratsiyalashuvi va federal buxgalteriya hisobi va moliyaviy amaliyotini modernizatsiya qilish.<ref name="Ruda43" /><ref>Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, pp. 104–11; Sundquist, ''The Decline and Resurgence of Congress,'' 1981, pp. 49–50; Calabresi and Yoo, ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush,'' 2008, pp. 292–95.</ref> == Nafaqa va o'lim == Charlz Merriam 1940-yilda 66 yoshida Chikago universitetidan nafaqaga chiqdi<ref>Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 63.</ref> U Lyusi Spelman Rokfeller memorial jamgʻarmasining soʻnggi direktori boʻlgan [1], 1940-yildan 1949-yilda Rokfeller jamgʻarmasi bilan birlashguniga qadar<ref>"Foundation Lists $886,500 in Grants," ''New York Times,'' October 31, 1940; "$1,032,000 Grants By Spelman Fund," ''New York Times,'' April 17, 1947; "Spelman Fund Aid of $657,800 Listed," ''New York Times,'' December 28, 1949.</ref><ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> shu lavozimda ishlagan. Charlz Merriam 1953-yil 8-yanvarda [[Maryland|Merilend shtatining]] [[Rockville (Maryland)|Rokvil]] shahridagi Hilltop kasalxonasida surunkali davom etgan kasallikdan soʻng vafot etdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> Uning qizi va uch oʻgʻli boʻlgan.<ref name="Obit" /> U Arlington milliy qabristoniga dafn etilgan . Illinoys universiteti taniqli akademikni davlat siyosati sohasidagi eng yaxshi tadqiqotlari uchun Charlz E. Merriam mukofoti bilan taqdirlash uchun tanlab olgan.<ref name="NpsThomasJohnsonBio"> {{Yangiliklar manbasi |title=Thomas Johnson, Research Professor and Director |publisher=[[Naval Postgraduate School]] |url=http://www.nps.edu/About/News/Faculty/NPSExpert/Thomas-Johnson.html |access-date=2012-02-27}} </ref> == Sara asarlari == Merriam hayoti davomida samarali ijodkor edi. Uning eng mashhur asarlaridan ba'zilari: * ''Amerika siyosiy nazariyalari tarixi.'' Nyu-York: MakMillan, 1903-yil. * ''Amerika partiyaviy tizimi: Qo'shma Shtatlardagi siyosiy partiyalarni o'rganishga kirish.'' Nyu-York: MakMillan, 1922-yil. * ''Ovoz bermaslik: nazorat qilish sabablari va usullari.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1924-yil. * ''Siyosatning yangi jihatlari.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1925-yil. * ''Fuqarolarning shakllanishi: fuqarolik tarbiyasi usullarini qiyosiy o'rganish.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1931-yil. * ''Qo'shma Shtatlardagi fuqarolik ta'limi.'' Nyu-York: Skribner, 1934-yil. == Eslatmalar == <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> == Manbalar == {{manbalar}} === Izohlar === {{manbalar}} * Adams, David K. ''Reflections on American Exceptionalism.'' Staffordshire, England: Ryburn, 1994. * Adcock, Robert. ''Modern Political Science: Anglo-American Exchanges Since 1880.'' Princeton, N.J.: Princeton University Press, 2007. * Almond, Gabriel A. ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections.'' Boulder, Colo.: Rienner, 2002. * Axelrod, Alan. ''Selling the Great War: The Making of American Propaganda.'' New York: Palgrave Macmillan, 2009. * Bachin, Robin Faith. ''Building the South Side: Urban Space and Civic Culture in Chicago, 1890–1919.'' Chicago: University of Chicago Press, 2004. * Biddle, Jeff. "Social Science and the Making of Social Policy: Wesley Mitchell's Vision." In ''The Economic Mind in America: Essays in the History of American Economics.'' Malcolm Rutherford, ed. Florence, Ky.: Routledge, 1998. * Bishop, Glenn A. and Gilbert, Paul T. ''Chicago's Accomplishments and Leaders.'' Chicago: Bishop Pub. Co., 1932. * Bukowski, Douglas. ''Big Bill Thompson, Chicago, and the Politics of Image.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1998. * Calabresi, Steven G., and Yoo, Christopher S. ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush.'' New Haven, Conn.: Yale University Press, 2008. * Catledge, Turner. "Capitol Startled." ''New York Times.'' January 13, 1937. * Ciepley, David. ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2006. * Costigliola, Frank. ''Awkward Dominion: American Political, Economic, and Cultural Relations With Europe, 1919–1933.'' Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 1984. * Creel, George. ''How We Advertised America: The First Telling of the Amazing Story of the Committee on Public Information That Carried the Gospel of Americanism to Every Corner of the Globe.'' Whitefish, Mont.: Kessinger Publishing, 2008. * Crick, Bernard. ''The American Science of Politics.'' Reprint ed. Florence, Ky.: Routledge, 2003. * Crowther-Heyck, Hunter. ''Herbert A. Simon: The Bounds of Reason in Modern America.'' Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2005. * Davis, David Howard. ''Ignoring the Apocalypse: Why Planning to Prevent Environmental Catastrophe Goes Astray.'' Westport, Conn.: Praeger, 2007. * Dickinson, Matthew J. ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch.'' New York: Cambridge University Press, 1999. * Domhoff, G. William. ''Who Really Rules?: New Haven and Community Power Reexamined.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Books, 1978. * "Dr. C.E. Merriam, Noted Educator." ''[[The New York Times|New York Times]].'' January 9, 1953. * Duck, Leigh Anne. ''The Nation's Region Southern Modernism, Segregation, and U.S. Nationalism.'' Athens, Ga.: University of Georgia Press, 2009. * Featherman, David L. and Vinovskis, Maris. ''Social Science and Policy-Making: A Search for Relevance in the Twentieth Century.'' Ann Arbor, Mich.: University of Michigan Press, 2001. * Felbinger, Claire L., and Haynes, Wendy A. ''Outstanding Women in Public Administration: Leaders, Mentors, and Pioneers.'' Armonk, N.Y.: M.E. Sharpe, 2004. * Fesler, James W. ''Elements of Public Administration.'' Alcester, Warwickshire, U.K.: Brownell Press, 2007. * Fosdick, Raymond Blaine. ''The Story of the Rockefeller Foundation.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Publishers, 1989. * "Foundation Lists $886,500 in Grants." ''New York Times.'' October 31, 1940. * Galligan, Brian; Roberts, Winsome; and Trifiletti, Gabriella. ''Australians and Globalisation: The Experience of Two Centuries.'' Cambridge: Cambridge University Press, 2001. * Gargan, John J. ''Handbook of State Government Administration.'' Florence, Ky.: CRC Press, 1999. * Garson, George David. ''Group Theories of Politics.'' Beverly Hills, Calif.: Sage Publications, 1978. * Gates, Richard. ''Early Urban Planning.'' Florence, Ky.: Routledge, 2004. * Geiger, Roger L. ''To Advance Knowledge: The Growth of American Research Universities: 1900–1940.'' New Brunswick, N.J.: Transaction, 2004. * Guttenberg, Albert Z. ''The Language of Planning: Essays on the Origins and Ends of American Planning Thought.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1993. * Hollinger, David A. ''Science, Jews, and Secular Culture: Studies in Mid-Twentieth-Century American Intellectual History.'' Princeton, N.J.: Princeton University Press, 1996. * Karl, Barry Dean. ''Executive Reorganization and Reform in the New Deal: The Genesis of Administrative Management, 1900–1939.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1963. * Karl, Barry Dean. '' Charles E. Merriam and the study of politics'' (1974) the standard scholarly biography * Klausen, Jytte. ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present.'' New York: Palgrave Macmillan, 2001. * Kloppenberg, James T. and Fox, Richard Wrightman. ''A Companion to American Thought.'' Oxford: Blackwell, 1995. * Maisel, Louis Sandy. ''The Parties Respond: Changes in American Parties and Campaigns.'' Boulder, Colo.: Westview Press, 2002. * Manning, Martin. ''Historical Dictionary of American Propaganda.'' Westport, Conn.: Greenwood Press, 2004. * Mark, Stephen R. ''Preserving the Living Past: John C. Merriam's Legacy in the State and National Parks.'' Berkeley, Calif.: University of California Press, 2005. * Merry, John F. ''History of Delaware County, Iowa, and Its People.'' Chicago: S.J. Clarke Pub. Co., 1914. * Milkis, Sidney M. ''The New Deal and the Triumph of Liberalism.'' Amherst, Mass.: University of Massachusetts Press, 2002. * Moe, Ronald C. ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century.'' Lanham, Md.: University Press of America, 2003. * Niemei, Richard G. and Junn, Jane. ''Civic Education: What Makes Students Learn.'' New Haven, Conn.: Yale University Press, 2005. * "$1,032,000 Grants By Spelman Fund." ''New York Times.'' April 17, 1947. * Oren, Ido. ''Our Enemies and U.S.: America's Rivalries and the Making of Political Science.'' Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 2003. * Pearson, Sidney A., Jr. "Introduction to the Transaction Edition." In Merriam, Charles E. ''A History of American Political Theories.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Publishers, 2008. * Pegram, Thomas R. ''Partisans and Progressives: Private Interest and Public Policy in Illinois, 1870–1922.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1992. * Pope, Charles Henry; Merriam, Charles Pierce; Gildersome-Dickinson, C.E.; and Merriam, James Sheldon. ''Merriam Genealogy in England and America: Including the "Genealogical Memoranda" of Charles Pierce Merriam, the Collections of James Sheldon Merriam, etc.'' Boston: Pope, 1906. * Porter, Roy. ''The Cambridge History of Science.'' New York: Cambridge University Press, 2003. * "The President's Commission on Economy and Efficiency." ''American Political Science Review.'' 5:4 (November 1911). * "President Orders Own Survey to Cut New Deal Activity." ''New York Times.'' March 23, 1936. * [https://www.archives.gov/research/guide-fed-records/groups/187.html#187.1 "Records of the National Resources Planning Board (NRPB), 1931–1943." Record Group 187. ''Guide to Federal Records in the National Archives of the United States.'' Compiled by Robert B. Matchette, et al. Washington, D.C.: National Archives and Records Administration, 1995.] * Reagan, Patrick D. ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943.'' Amherst, Mass.: University of Massachusetts Press, 2000. * Roelofs, Joan. ''Foundations and Public Policy: The Mask of Pluralism.'' Albany, N.Y.: State University of New York Press, 2003. * Rossini, Daniela. ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2008. * Ruble, Blair A. ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka.'' New York: Cambridge University Press, 2001. * Rudalevige, Andrew. ''The New Imperial Presidency: Renewing Presidential Power After Watergate.'' Ann Arbor, Mich.: University of Michigan Press, 2005. * Rudolph, Lloyd I., and Rudolph, Susanne Hoeber. ''Making U.S. Foreign Policy Toward South Asia: Regional Imperatives and the Imperial Presidency.'' New Delhi: Concept Pub. Co., 2008. * Sawyers, June Skinner. ''Chicago Portraits: Biographies of 250 Famous Chicagoans.'' Chicago: Loyola University Press, 1991. * Schnietz, Karen E. "The 1916 Tariff Commission: Democrats' Use of Expert Information to Constrain Republican Tariff Protection." ''Business and Economic History.'' 23:1 (Fall 1994). * Seidelman, Raymond and Harpham, Edward J. ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984.'' Albany, N.Y.: State University of New York Press, 1985. * Shafritz, Jay M. "The Brownlow Committee." In ''The Dictionary of Public Policy and Administration.'' Jay M. Shafritz, ed. Boulder, Colo.: Westview Press, 2004. * Smelser, Neil J. and Gerstein, Dean R. ''Behavioral and Social Science: Fifty Years of Discovery.'' Washington, D.C.: National Academy Press, 1986. * Smith, Mark C. ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941.'' Durham, N.C.: Duke University Press, 1994. * "Spelman Fund Aid of $657,800 Listed." ''New York Times.'' December 28, 1949. * Sundquist, James L. ''The Decline and Resurgence of Congress.'' Washington, D.C.: Brookings Institution, 1981. * Suny, Ronald Grigor. ''The Cambridge History of Russia. Vol. 3: The Twentieth Century.'' Cambridge: Cambridge University Press, 2006. * United States Army. Iowa Infantry Regiment, 12th (1861–1865). ''Reunion of Twelfth Iowa Vet. Vol. Infantry.'' Dubuque, Ia.: The Regiment, 1903. * U.S. President's Committee on Administrative Management. ''Report of the President's Committee.'' Washington, D.C.: Government Printing Office, 1937. * Utter, Glenn H. and Lockhart, Charles. ''American Political Scientists: A Dictionary.'' Westport, Conn.: Greenwood Press, 2002. == Havolalar == * Works by Charles Edward Merriam at LibriVox (public domain audiobooks) * [https://www.lib.uchicago.edu/e/spcl/centcat/fac/facch15_01.html "Charles E. Merriam – Political Science." The University of Chicago Faculty: A Centennial View. University of Chicago.] – Biography and photographs * [http://www.arlingtoncemetery.net/cemerriam.htm "Charles Edward Merriam." Burial record at Arlington National Cemetery.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20081226005457/http://www.arlingtoncemetery.net/cemerriam.htm |date=2008-12-26 }} * Charles Edward Merriam at Find a Grave * [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.MERRIAMCE Guide to the Charles E. Merriam Papers 1893–1957] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center] {{Amerika siyosiy fanlar assotsiatsiyasi prezidentlari}}{{Tashqi havolalar}} [[Turkum:1953-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1874-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Siyosatshunoslik nazariyalari]] [[Turkum:Chikago universiteti]] [[Turkum:Amerika siyosatshunoslari]] [[Turkum:Amerika siyosatshunoslari prezidentlari]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] 6n0luzbojgekq46cpk4kyli0y2y15l2 5988562 5988561 2026-04-11T10:47:39Z KWiki78 246724 5988562 wikitext text/x-wiki {{Olim bilgiqutisi|nomi=Charles Edward Merriam|tasvir=Portrait_of_Charles_Edward_Merriam.jpg|tugʻilgan_sanasi=1874-yil 15-noyabr|tugʻilgan joyi=Hopkinton, Iowa, Amerika Qo'shma Shtatlari|vafot_sanasi=1953-yil 8-yanvar|vafot etgan joyi=Rockville, Merilend, Amerika Qo'shma Shtatlari|sohasi=Siyosatshunoslik|institutlar=Chikago universiteti|Ilmiy darajasi=Professor|Turmush oʻrtogʻi=Elizabet Xilda Doyl|taʼsir olgan=Jerom Frank Gerbart A.Simon|Taʼsir koʻrsatgan=Otto von Gierke Frank Johnson Goodnow Hugo Preuß James Harvey Robinson Edwin R. A. Seligman|tezis sarlavhasi=Russodan beri suverinitet nazariyasi tarixi (1900-yil)|akademik rahbarlari=Jon Burgess}} '''Charlz Edvard Merriam''' {{Efn|Pronounced {{IPAc-en|ˈ|m|ɛr|i|ə|m}}.}} (1874–1953) - [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik [[siyosatshunos]], [[Chicago universiteti|Chikago universiteti]] professori. siyosatshunoslikga xulq-atvor yondashuvining asoschisi, ko'plab aspirantlarning murabbiyi, taniqli olim. Progressiv Harakat va bir nechta AQSh prezidentlarining maslahatchisi boʻlgan. O'limidan keyin ''[[The New York Times]]'' uni "mamlakatdagi taniqli siyosatshunoslardan biri" deb atadi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> == Yoshlik va ta'lim == Charlz Merriam 1874-yil 15-noyabrda [[Ayova|Ayova shtatining]] [[Hopkinton (Iowa)|Xopkinton]] shahrida<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Bishop">Bishop and Gilbert, ''Chicago's Accomplishments and Leaders,'' 1932, p. 341.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> Charlz Edvard Merriam va Margaret Kempbell Kirkvud Merriam oilasida tugʻilgan.<ref name="Manning" /> Merriamlar nasl-nasabini 1638-yilda [[Massachusetts|Massachusets shtatida]] ko'chib kelgan [[Skottlar|shotland]] muhojirlari bilan bogʻlagan<ref name="Reagan55">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 55.</ref> Otasi [[AQShda fuqarolar urushi|AQSH da fuqarolar urushi]] vaqti 1855-yilda Ayovaga ko'chib o'tdi va 12-Ayova piyodalar polkida xizmat qildi. Charlz va Margaret (ikkalasi ham presviterianlar) 1868-yilda turmush qurishgan<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 55–56.</ref> Charlz E. Merriam Sr do'konga ega bo'lib, Xopkintondagi maktab direktori edi.<ref>Merry, ''History of Delaware County, Iowa, and Its People,'' 1914, p. 519.</ref> Charlzning akasi Jon C. Merriam (taniqli [[Paleontologiya|paleontolog]] boʻlgan) edi va uning Syuzan Agnes Merriam ismli singlisi bor edi.<ref>Mark, ''Preserving the Living Past: John C. Merriam's Legacy in the State and National Parks,'' 2005, p. 193.</ref> Merriam Xopkintondagi davlat maktabida o'qidi.<ref>Sawyers, ''Chicago Portraits: Biographies of 250 Famous Chicagoans,'' 1991, p. 172.</ref> U 1893-yilda Lenox kollejini tugatgan (otasi maktabning ishonchli vakili edi),<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Reagan56">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 56.</ref> bir yil maktabda dars bergan<ref name="Reagan56" /> va keyin Ayova universitetida huquq fanlar bakalavri darajasini olish uchun 1895-yilda kollejga qaytib keldi. <ref name="Manning" /> U 1897-yilda [[magistr]] darajasini va 1900-yilda [[Columbia universiteti|Kolumbiya universitetida]] falsafa fanlari doktori darajasini oldi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> U 1899-yilda doktorlik dissertatsiyasini tamomlagan vaqtida Parij va [[Berlin|Berlinda]] oʻqigan. U o'zining dastlabki siyosiy fikrlarini o'zlashtirgan ustozlari orasida [[Frank Johnson Goodnow|Frank Jonson Gudnou]], Otto fon Gierke va Jeyms Xarvi Robinson bor edi.<ref name="Reagan57">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 57.</ref> U 1900-yilda Elizabeth Xilda Doylga ([[Nyu York (shtat)|Nyu-York]], [[Constable (New York)|Konstebl]]) uylandi.<ref name="Pope">Pope, et al., ''Merriam Genealogy in England and America,'' 1906. pp. 294–95.</ref> == Ish faoliyati == === Akademik martaba va hissalar === Merriam 1900-yilda [[Chicago universiteti|Chikago universitetining]] siyosatshunoslik fakultetining birinchi a'zosi sifatida fakultetga qo'shildi.<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> U 1903-yilda ''“Amerika siyosiy nazariyalari tarixi”'' nomli asarini yozdi va bu kitob Amerika siyosiy harakatlarining muhim tahlili haqidadir. Rivojlanayotgan Progressiv harakatini kuchli qoʻllab-quvvatlagan .<ref name="Kloppenberg" /> Kafedrada tez muvaffaqiyatga erishib, 1911-yilda toʻliq professor darajasiga yetdi va 1911-yildan pensiyaga chiqqunga qadar siyosatshunoslik kafedrasi mudiri lavozimida ishladi. 1907-yildan 1911-yilgacha u Savdo va ma'muriyat kollejining raisi bo'lib ishlagan (But biznes maktabining asoschisi).<ref name="Reagan60">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 60.</ref> Merriam akademiyada ishlagan yillarida Qo'shma Shtatlardagi siyosatshunoslik faniga sezilarli ta'sir ko'rsatdi. Ikki siyosatshunos 1985-yilda ushbu fanni o'rganishda ta'kidlanganidek, "Merriamning qo'lini zamonaviy siyosatshunoslikning deyarli barcha jabhalarida ko'rish mumkin".<ref name="Seidelman109">Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 109.</ref> Merriam 2008-yilda boshqa siyosatshunos tomonidan ushbu fan bo'yicha Merriamning tafakkuriga berilgan baho: "Bu davrda har qanday olim kabi, Merriam akademiyada Amerika demokratiyasini qanday o'rganish kerakligi me'yorini o'rnatdi"<ref>Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, p. xiii.</ref> Siyosatshunos Gabriel Almond shunday xulosaga keldi: "Chikago maktabi zamonaviy siyosatshunoslik tarixida asoschi ta'sirga ega boʻlgani odatda tan olinadi va Charlz E. Merriam Chikago maktabining asoschisi va shakllantiruvchisi sifatida tan olinadi".<ref name="Almond70">Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 70.</ref> Merriam siyosatshunoslik amaliyotida ma'lumotlar va miqdoriy tahlildan foydalanishning yetakchi himoyachisi edi<ref>Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, pp. xiii–xiv.</ref> (uning o'zi matematika yoki statistika bo'yicha deyarli hech qanday ma'lumotga ega bo'lmagan bo'lsa ham)<ref name="Smith84">Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 84.</ref> va siyosatshunoslikka bixevioristik yondashuvga asos solgan.<ref name="Behave">Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, p. xxi; Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, p. 114; Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 110.</ref><ref>Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, pp. 109, 110.</ref> Merriam "nazariyaning foydaliligini inkor etdi" va uning o'rniga yanada uyg'un, demokratik va plyuralistik jamiyatni yaratishga qaratilgan "amaliy" siyosatshunoslikni yoqladi.<ref>Quoted from Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, pp. 84, 86–87.</ref><ref>Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 110.</ref> Bu fikrlashning natijasi uning "ijtimoiy olimlarni jamiyatning siyosiy rahbarlariga texnik maslahatchilar sifatida qarashi" edi.<ref>Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, pp. 84, 86.</ref> Merriam, shuningdek, akademiyada siyosatshunoslik kafedrasini boshqarishda salmoqli hissa qo'shdi. U oʻsha davrning eng yaxshi olimlaridan iborat fakultetni toʻpladi<ref name="Seidelman109">Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 109.</ref> va u va fakultet keyingi avlodning eng yorqin siyosatshunoslarini yetishtirib chiqdi va 30 yil davomida fanda yetakchilik qilgan kafedrani yaratdi.<ref name="Smith84">Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 84.</ref> Uning ta'siri shunday ediki, bo'limning tuzilishi, xodimlari va obro'si 1940-yilda nafaqaga chiqqanidan keyin ham ta;sirini yo'qotmadi<ref name="Almond70">Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 70.</ref> U, shuningdek, intizomni Yevropa uslubidagi nazariy munozaralardan uzoqlashtirib, haqiqiy tadqiqotlarga o'tkazishga intildi va Qo'shma Shtatlarda birinchi ijtimoiy fanlar bo'yicha fanlararo tadqiqot institutlarini tashkil qildi.<ref name="Smith84" /> U, shuningdek, ushbu tadqiqotni moliyalashtirish hususiida xususiy grantlar va jamg'arma pullarini olishda yetakchi boʻlgan.<ref name="Seidelman109" /> Garold Lassvellning so'zlariga ko'ra, Merriam shuningdek, psixologiyadan siyosatshunoslik sohasiga qadar tushunchalardan foydalanishni targ'ib qilgan.<ref>Crick, ''The American Science of Politics,'' 2003, pp. 137–38.</ref> Merriam Qo'shma Shtatlardagi shtatlar tng tanqidchisi edi. U shtatlar tizimi shaharlar uchun muammo ekanligini ta'kidladi, chunki shtat hukumatlari na shaharlarni boshqaradi, na shaharlarni o'zini boshqarishiga ruxsat beradi.<ref>{{jurnal manbasi|last=Graves|first1=W. Brooke|date=1936|title=The Future of the American States|url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0003055400030859/type/journal_article|journal=American Political Science Review|language=en|volume=30|issue=1|pages=25|doi=10.2307/1948006|issn=0003-0554}}</ref> === Mahalliy siyosiy martaba === Merriam 1906-yilgi Chikago shahar Xartiyasi konventsiyasi a'zosi edi.<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 61–62.</ref> U 1906-yilda [[Chikago shahar klubi]] tomonidan Chikago soliq tizimini o'rganish uchun topshirilgan va keyinchalik ushbu nufuzli tashkilotning vitse-prezidenti bo'lib ishlagan.<ref name="Reagan62">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 62.</ref> U 1909-yildan 1911-yilgacha<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Reagan62" /><ref name="Ruble239">Ruble, ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka,'' 2001, p. 239.</ref> 1903-yildagi darsligining muvaffaqiyati tufayli (qisman) g'olib boʻlgan eski 7-chi palatada Chikago shahar kengashining Aldermani bo'lib xizmat qilgan.<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> U ikkita asosiy qo'mitada (Jinoyat va moliya) xizmat qilgan, shuningdek, uchta muhim shahar komissiyalarida (Shahar xarajatlari, bandargoh va chiqindilar) xizmat qilgan.<ref name="Reagan62" /> Harbor komissiyasida xizmat qilayotganda u [[Franklin D. Roosevelt|Franklin D. Ruzveltning]] amakisi Frederik Delano bilan tanishdi.<ref name="Reagan62" /> [[Fayl:"FOR_MAYOR_CHAS._E_MERRIAM"_Charles_Edward_Merriam_campaign_cartoon,_from-_(But_we_know_you...),_a_line_from_a_verse_which_begins,_Come_to_me,_Charley_E...._Drawing_is..._(NBY_5684)_(cropped).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/%22FOR_MAYOR_CHAS._E_MERRIAM%22_Charles_Edward_Merriam_campaign_cartoon%2C_from-_%28But_we_know_you...%29%2C_a_line_from_a_verse_which_begins%2C_Come_to_me%2C_Charley_E...._Drawing_is..._%28NBY_5684%29_%28cropped%29.jpg/220px-thumbnail.jpg|left|thumb| “MOR CHAS UCHUN. E MERRIAM" Charlz Edvard Merriam kompaniyasi multfilmi]] U 1911-yilda Chikago meri lavozimiga respublikachi sifatida (muvaffaqiyatsiz) o'z lavozimini tark etdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref name="Ruble239">Ruble, ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka,'' 2001, p. 239.</ref> Uning kampaniya menejeri Xarold Ikes edi.<ref name="Reagan62">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 62.</ref><ref name="Buk3" /> U Respublikachilar partiyasining praymeriz saylovlarida juda katta farq bilan g'alaba qozongan bo'lsa-da, u umumiy saylovda kichik Karter Xarrisonga yutqazdi<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 62–63.</ref> Merriam va Ickes Illinoys Progressiv partiyasini yaratishda yordam berishdi va ular Robert M. La Folletteni [[Theodore Roosevelt|Teodorgacha]] prezidentlikka qo'llab-quvvatladilar. [[Theodore Roosevelt|Ruzvelt]] uni Progressiv partiya nomzodi uchun mag'lub etdi.<ref name="Reagan63">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 63.</ref> U 1912-yilda sobiq prezident Teodor Ruzvelt uchun " Buqa Muz " chiptasi ostida saylovoldi tashviqotini olib bordi<ref name="Obit" /> U yana 1913-yildan 1917-yilgacha,<ref name="Obit" /> respublikachi emas, mustaqil bo'lsa ham, Alderman sifatida xizmat qildi.<ref name="Ruble239" /> 1916-yilda u ko'plab kvazi-davlat korporatsiyalarini yaratishga yordam bergan va Chikago Park tumanini tashkil etgan xususiy tashkilot boʻlgan Jamoat samaradorligi byurosini tuzdi.<ref name="Obit" /><ref name="Reagan63" /> Merriam 1917-yilda respublikachilarning praymerizda atigi besh ovoz bilan magʻlubiyatga uchraganidan keyin alderman lavozimiga qayta saylanish uchun oʻz nomzodini qoʻldan boy berdi<ref name="Reagan63" /> U 1919-yilda yana shahar merligi uchun kurash olib borib, Respublikachilar partiyasidan amaldagi prezident Uilyam Xeyl Tompsonga yutqazib qo'ydi.<ref name="Kloppenberg" /><ref name="Buk3">Bukowski, ''Big Bill Thompson, Chicago, and the Politics of Image,'' 1998, p. 3.</ref><ref>Pegram, ''Partisans and Progressives: Private Interest and Public Policy in Illinois, 1870–1922,'' 1992, p. 204.</ref> === Federal xizmat === [[Fayl:Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/76/Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg/220px-Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg|thumb| Charlz Merriam (''chapda'') va Lui Braunlou 1938-yilda Oq uyda.]] Charlz E. Merriam bir nechta prezidentlarning maslahatchisi boʻlgan va federal xizmatda uzoq vaqt ishlagan. 1911-yilda prezident [[William Taft|Uilyam Xovard Taft]] unga Iqtisodiyot va samaradorlik komissiyasiga, 1910-yildagi Fuqarolik mablagʻlari toʻgʻrisidagi qonunga muvofiq, ijro hokimiyati boshqaruvini oʻrganish uchun tashkil etilgan organga taklif qildi, ammo Merriam rad etdi.<ref name="Reagan63">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 63.</ref><ref>"The President's Commission on Economy and Efficiency," ''American Political Science Review,'' November 1911, pp. 626–28.</ref> 1917-yilda Prezident [[Woodrow Wilson|Vudro Vilson]] undan yangi tashkil etilgan Tarif komissiyasida (hozirgi Amerika Qo'shma Shtatlari Xalqaro Savdo Komissiyasi) xizmat qilishni so'radi, lekin u yana federal xizmatdan bosh tortdi.<ref name="Reagan63" /><ref>Schnietz, "The 1916 Tariff Commission: Democrats' Use of Expert Information to Constrain Republican Tariff Protection," ''Business and Economic History,'' Fall 1994, pp. 176–80.</ref> Birinchi [[Birinchi jahon urushi|jahon urushi]] paytida 43 yoshli Merriam AQSh armiyasining signal korpusiga qo'shildi, kapitan etib tayinlandi va federal hukumatning Chikago mintaqasi uchun aviatsiya ekspertiza kengashida xizmat qildi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Reagan65">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 65.</ref><ref>Creel, ''How We Advertised America,'' 2008, p. 299; Axelrod, ''Selling the Great War: The Making of American Propaganda,'' 2009, p. 207.</ref> U, shuningdek, AQSh jamoatchiligi fikriga ta'sir ko'rsatish va Amerikaning Birinchi jahon urushidagi ishtirokini rag'batlantirish uchun tashkil etilgan mustaqil hukumat agentligi boʻlgan federal hukumatning Jamoatchilik axboroti qo'mitasida<ref name="Reagan65" /><ref>See, generally: Creel, ''How We Advertised America,'' 2008.</ref>. [[Italiya|Italiyaning]] [[Rim]] shahridagi ma'lumot, u yerda u italyan jamoatchilik fikrini o'zgartirish uchun mo'ljallangan [[Propaganda|tashviqotni]] ishlab chiqdi.<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Reagan65" /><ref>Adams, ''Reflections on American Exceptionalism,'' 1994, p. 136.</ref><ref name="Rossini115">Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, p. 115.</ref> Uning vazifasi nafaqat Italiya jamoatchiligini Italiyani ittifoqchilar tomonidagi urushda ushlab turishga undash, balki [[Sotsializm|sotsialistik]] va [[Kommunizm|kommunistik]] siyosiy partiyalarni qo'llab-quvvatlashga putur yetkazish edi.<ref name="Reagan65" /><ref>Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, pp. 116, 124–25.</ref> U hatto sotsialistik lider [[Benito Mussolini|Benito Mussolinini]] urushni qo'llab-quvvatlashga ishontirish uchun Rokfeller jamg'armasidan foydalangan bo'lishi mumkin.<ref name="Reagan65" /><ref>Costigliola, ''Awkward Dominion: American Political, Economic, and Cultural Relations With Europe, 1919–1933,'' 1984, p. 94.</ref> Biroq, Rimda boʻlgan vaqtida Merriam AQSh elchisi va elchixona xodimlarining vakolatlarini o'zlashtirib oldi va uning takroriy to'qnashuvlari uni atigi olti oylik lavozimda boʻlganidan keyin Qo'shma Shtatlarga qaytarib yuborishga sabab bo'ldi.<ref name="Rossini115" /> Merriam Italiyadagi tajribasidan qattiq hayratda qolganini da'vo qildi, garchi u o'z qarashlari qanday o'zgarganini aniq aytmagan.<ref name="Reagan65" /> Shuningdek, u chet elda boʻlganida nikohdan tashqari aloqa bilan shug'ullangan va bu nikohida muammolarga olib kelgan.<ref name="Reagan65" /> Chikagoga qaytib, Merriam siyosatshunoslar tomonidan siyosat ishlab chiqish, fuqarolik ta'limi va jamoatchilik fikrida tajribadan foydalanish bo'yicha bir qator qiyosiy tadqiqotlarni muvofiqlashtirdi va tahrir qildi.<ref>Adcock, ''Modern Political Science: Anglo-American Exchanges Since 1880,'' 2007, p. 122; Niemei and Junn, ''Civic Education: What Makes Students Learn,'' 2005, p. 2; Galligan, Roberts, and Trifiletti, ''Australians and Globalisation: The Experience of Two Centuries,'' 2001, p. 32.</ref> Merriamning " ''Fuqarolarning yaratilishi"'' (1934) seriyasiga qo'shgan hissasi [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|Sovet Rossiyasi]], [[Uchinchi reyx|fashistlar Germaniyasi]] va fashistik Italiyaning milliy maqsad tuyg'usini kuchaytirish va siyosat maqsadlariga erishish uchun ushbu vositalardan foydalanishini yuqori baholadi.<ref name="Oren">Oren, ''Our Enemies and U.S.: America's Rivalries and the Making of Political Science,'' 2003, pp. 58–67.</ref> Merriam bu rejimlarni qattiq tanqid qildi va ilmiyroq yondashuv bu hukumatlar tayanadigan messianizmdan qochib, [[Demokratiya|demokratik]] va plyuralistik me'yorlarni mustahkamlaydi, deb hisoblardi.<ref name="Oren" /> U 1923-yilda Lora Spelman Rokfeller Memorial Jamg'armasi mablag'lari evaziga Mahalliy Jamiyat Tadqiqot Qo'mitasiga (LCRC) asos solgan, shahar muammolari bo'yicha ma'lumotlarni to'plash va joriy siyosat g'oyalarini tarqatish dasturlarini yaratgan.<ref>Guttenberg, ''The Language of Planning: Essays on the Origins and Ends of American Planning Thought,'' 1993, p. 228; Geiger, ''To Advance Knowledge: The Growth of American Research Universities: 1900–1940,'' 2004, pp. 154–55.</ref> U, shuningdek, 1923-yilda Rokfeller jamg'armasi granti bilan Ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqot kengashini (LCRCning o'sishi) tashkil etishga yordam berdi va 1924-yilda uning birinchi prezidenti bo'lib ishladi<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> 1929-yilda u (yana Spelman Rokfeller memorial jamg'armasi granti bilan) davlat boshqaruvi sohasidagi uyushmalar o'rtasida hamkorlik va aloqani ta'minlovchi qo'shimcha guruh boʻlgan Davlat boshqaruvi hisob-kitob markaziga asos solgan.<ref>Domhoff, ''Who Really Rules?: New Haven and Community Power Examined,'' 1978, p. 164; Fosdick, ''The Story of the Rockefeller Foundation,'' 1989, p. 206.</ref> Merriam 1925-yilda Amerika Siyosatshunoslik Assotsiatsiyasi prezidenti boʻlib ishlagan<ref name="Bishop">Bishop and Gilbert, ''Chicago's Accomplishments and Leaders,'' 1932, p. 341.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref>Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 46; Garson, ''Group Theories of Politics,'' 1978, p. 52.</ref> O'sha yili u dolzarb ijtimoiy muammolarga yechim izlashda siyosatshunoslik tadqiqotlari resurslarini jamlashga harakat qilgan ''"Siyosatning yangi jihatlari'' " kitobini yozdi.<ref name="Kloppenberg" /><ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 67–69; Porter, ''The Cambridge History of Science,'' 2003, pp. 317–18.</ref> Merriam 1929-yilda davlat xizmatiga qaytib, [[AQSh prezidenti|Prezident]] [[Herbert Hoover|Gerbert]] Guverning Prezidentning Ijtimoiy tendentsiyalar bo'yicha tadqiqot qo'mitasi (PRCST) raisi o'rinbosari bo'lib ishlagan.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref>Duck, ''The Nation's Region Southern Modernism, Segregation, and U.S. Nationalism,'' 2009, p. 55.</ref><ref name="Reagan75">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 75.</ref><ref name="Featherman">Featherman and Vinovskis, ''Social Science and Policy-Making: A Search for Relevance in the Twentieth Century,'' 2001, p. 30.</ref><ref name="Smelser">Smelser and Gerstein, ''Behavioral and Social Science: Fifty Years of Discovery,'' 1986, p. vi.</ref> Demografiya va paydo bo'layotgan ijtimoiy muammolar bo'yicha muhim federal tadqiqot tashabbusi, PRCST "Qo'shma Shtatlarda ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqotlar yo'nalishi va foydalanishni o'zgartirdi".<ref name="Reagan75" /><ref name="Featherman" /><ref name="Smelser" /> Ikes bilan munosabatlari unga prezident Franklin D. Ruzvelt davrida mamlakat poytaxtida xizmatini davom ettirishga imkon berdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> [[Buyuk depressiya|Buyuk Depressiya]] davrida u mamlakatning eng nufuzli siyosatshunosi hisoblangan.<ref name="Porter317">Porter, ''The Cambridge History of Science,'' 2003, p. 317.</ref><ref>Hollinger, ''Science, Jews, and Secular Culture: Studies in Mid-Twentieth-Century American Intellectual History,'' 1996, p. 61; Suny, ''The Cambridge History of Russia,'' 2006, p. 11.</ref> 1933-yil iyul oyida Xarold Ikes (hozirgi Amerika Qo'shma Shtatlari Ichki ishlar vaziri) Merriamni Milliy rejalashtirish kengashiga (va uning vorislari, Milliy resurslar kengashi va Milliy resurslarni rejalashtirish kengashi)<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 80; Biddle, "Social Science and the Making of Social Policy: Wesley Mitchell's Vision," in ''The Economic Mind in America,'' 1998, p. 67; Gates, ''Early Urban Planning,'' 2004, p. 229.</ref><ref>National Planning Board was established on July 20, 1933, under authority granted to the President by the [[National Industrial Recovery Act]]. Under [[Executive order (United States)|Executive Order]] (EO) 6777, on July 30, 1934, it was superseded by the National Resources Board. Under EO 7065, this body was superseded on June 7, 1935, by the National Resources Committee. This committee, along with other boards and commissions, was folded into the new National Resources Planning Board under the [[Reorganization Act of 1939#Implementation and impact|Reorganization Plan No. 1]] of July 1, 1939. See: "Records of the National Resources Planning Board (NRPB), 1931–1943," ''Guide to Federal Records in the National Archives of the United States,'' 1995; Klausen, ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present,'' 2001, p. 217.</ref><ref name="Davis">Davis, ''Ignoring the Apocalypse: Why Planning to Prevent Environmental Catastrophe Goes Astray,'' 2007, p. 55.</ref> Merriam tananing eng nufuzli a'zosi edi.<ref name="Davis" /><ref>Milkis, ''The New Deal and the Triumph of Liberalism'' 2002, p. 203.</ref> Bu lavozimda u keng ko'lamli farovonlik davlati bo'yicha takliflar ishlab chiqishda yordam berdi.<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref>Ciepley, ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism,'' 2006, pp. 122–24.</ref> Prezident Ruzvelt 1941-yil 6-yanvaridagi " To'rt erkinlik " nutqida rejalarni ma'qullagan va ularni amalga oshirishni taklif qilgan bo'lsa-da, takliflar siyosiy jihatdan foydali emas edi va hech qachon qabul qilinmadi.<ref name="Kloppenberg" /><ref>Klausen, ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present,'' 2001, pp. 217–18.</ref> 1934-yilda Merriam Ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqot kengashi tomonidan federal davlat xizmati va davlat xizmati islohoti bo'yicha tadqiqot, tahlil qilish va takliflar kiritish uchun tashkil etilgan tadqiqot guruhi boʻlgan Davlat xizmati xodimlari bo'yicha tergov komissiyasida ishlagan (yangiliklarni hisobga olgan holda). Tennessi vodiysi ma'muriyati tomonidan).<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref> Tana Spelman Rokfeller memorial fondi tomonidan moliyalashtirilgan<ref name="Reagan210">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 210–12.</ref> va Lyuter Gulik Komissiyaning tadqiqot direktori edi.<ref>Utter and Lockhart, ''American Political Scientists: A Dictionary,'' 2002, p. 141.</ref> Guruh davlat xizmatini isloh qilish bo'yicha bir qator muhim takliflar bilan chiqdi, ammo hammasi ham qabul qilinmadi.<ref name="Reagan210" /><ref>Fesler, ''Elements of Public Administration,'' 2007, p. 41.</ref> Bu merit tizimiga qiziqish uyg'otdi va uning davlat xizmatini isloh qilish bo'yicha ko'plab takliflari bir nechta shtatlar tomonidan qabul qilindi.<ref>Gargan, ''Handbook of State Government Administration,'' 1999, p. 194.</ref> Merriamning fikricha, Milliy rejalashtirish kengashi takliflarining muvaffaqiyati yoki muvaffaqiyatsizligi ijro etuvchi hokimiyatning tavsiya etilgan siyosatni qabul qilish va ularni ilgari surish uchun ma'muriy salohiyatiga bog'liq edi. <ref name="Ciepley123124">Ciepley, ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism,'' 2006, pp. 123–24.</ref> Shuning uchun Merriam prezident Ruzveltni ijro etuvchi hokimiyatning tuzilishi va funksiyalarini o'rganish bo'yicha komissiya tuzish uchun lobbichilik qilishni boshladi.<ref name="Ciepley123124" /> Ruzvelt bu g'oyani juda yaxshi qabul qildi. [[Amerika Qoʻshma Shtatlari Oliy sudi|Oliy sud]] Milliy sanoatni tiklash to'g'risidagi qonunni (Yangi kelishuvning asosiy qonunchilik yutug'i) ''Schechter Poultry Corp. v.'' ''Amerika Qo'shma Shtatlari'', 295 AQSh 495 (1935) va prezidentning ''Panama Refining Co. v.dagi mustaqil ijroiya agentliklari a'zolarini lavozimidan chetlashtirish vakolatini sezilarli darajada cheklab qo'ydi.'' ''Rayan'', 293 AQSh 388 (1935).<ref>Moe, ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century,'' 2003, pp. 49–50.</ref> Merriam prezidentni agar u ijroiya hokimiyati boshqaruvini qayta ko'rib chiqish uchun qo'mita tuzsa va qo'mita hisoboti prezidentning qayta tashkil etish maqsadlarini asoslab beradigan va ularni akademik tadqiqotlarning neytral tilida bayon qiladigan tarzda yozilishi mumkinligiga ishontirdi.<ref>Moe, ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century,'' 2003, p. 51.</ref> 1936-yil 22-martda Ruzvelt Ma'muriy boshqaruv qo'mitasini (odatda Braunlou qo'mitasi deb ataladi) tuzdi va unga ijroiya hokimiyatini qayta tashkil etish bo'yicha takliflar ishlab chiqishni topshirdi.<ref>"President Orders Own Survey to Cut New Deal Activity," ''New York Times,'' March 23, 1936; Calabresi and Yoo, ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush,'' 2008, pp. 291–301; see, generally, Karl, ''Executive Reorganization and Reform in the New Deal: The Genesis of Administrative Management, 1900–1939,'' 1963.</ref> O'zidan tashqari, uch kishilik qo'mita Lui Braunlou va Lyuter Gulikdan iborat edi.<ref>Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, p. 93; Felbinger and Haynes, ''Outstanding Women in Public Administration: Leaders, Mentors, and Pioneers,'' 2004, p. 13.</ref><ref name="Shafritz28">Shafritz, "The Brownlow Committee," in ''The Dictionary of Public Policy and Administration,'' 2004, p. 28.</ref> 1937-yil 10-yanvarda qo'mita o'z hisobotini e'lon qildi.<ref>Catledge, "Capitol Startled," ''New York Times,'' January 13, 1937; Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, p. 110.</ref> “Prezidentga yordam kerak”<ref name="Shafritz28" /><ref>U.S. President's Committee on Administrative Management, ''Report of the President's Committee,'' 1937, p. 5; Rudolph and Rudolph, ''Making U.S. Foreign Policy Toward South Asia,'' 2008, p. 230; Maisel, ''The Parties Respond: Changes in American Parties and Campaigns,'' 2002, p. 277.</ref><ref name="Ruda43">Rudalevige, ''The New Imperial Presidency: Renewing Presidential Power After Watergate,'' 2005, p. 43.</ref> deb eʼlon qilingan qoʻmita hisobotida kuchli ijrochi direktor, jumladan, uning 37 ta tavsiyasi orasida prezident apparatini sezilarli darajada kengaytirish, boshqaruv idoralarini yagona prezident devoniga birlashtirish, kengayish taklif qilingan. merit tizimini, barcha mustaqil agentliklarni Vazirlar Mahkamasining mavjud bo'limlariga integratsiyalashuvi va federal buxgalteriya hisobi va moliyaviy amaliyotini modernizatsiya qilish.<ref name="Ruda43" /><ref>Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, pp. 104–11; Sundquist, ''The Decline and Resurgence of Congress,'' 1981, pp. 49–50; Calabresi and Yoo, ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush,'' 2008, pp. 292–95.</ref> == Nafaqa va o'lim == Charlz Merriam 1940-yilda 66 yoshida Chikago universitetidan nafaqaga chiqdi<ref>Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 63.</ref> U Lyusi Spelman Rokfeller memorial jamgʻarmasining soʻnggi direktori boʻlgan [1], 1940-yildan 1949-yilda Rokfeller jamgʻarmasi bilan birlashguniga qadar<ref>"Foundation Lists $886,500 in Grants," ''New York Times,'' October 31, 1940; "$1,032,000 Grants By Spelman Fund," ''New York Times,'' April 17, 1947; "Spelman Fund Aid of $657,800 Listed," ''New York Times,'' December 28, 1949.</ref><ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> shu lavozimda ishlagan. Charlz Merriam 1953-yil 8-yanvarda [[Maryland|Merilend shtatining]] [[Rockville (Maryland)|Rokvil]] shahridagi Hilltop kasalxonasida surunkali davom etgan kasallikdan soʻng vafot etdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> Uning qizi va uch oʻgʻli boʻlgan.<ref name="Obit" /> U Arlington milliy qabristoniga dafn etilgan . Illinoys universiteti taniqli akademikni davlat siyosati sohasidagi eng yaxshi tadqiqotlari uchun Charlz E. Merriam mukofoti bilan taqdirlash uchun tanlab olgan.<ref name="NpsThomasJohnsonBio"> {{Yangiliklar manbasi |title=Thomas Johnson, Research Professor and Director |publisher=[[Naval Postgraduate School]] |url=http://www.nps.edu/About/News/Faculty/NPSExpert/Thomas-Johnson.html |access-date=2012-02-27}} </ref> == Sara asarlari == Merriam hayoti davomida samarali ijodkor edi. Uning eng mashhur asarlaridan ba'zilari: * ''Amerika siyosiy nazariyalari tarixi.'' Nyu-York: MakMillan, 1903-yil. * ''Amerika partiyaviy tizimi: Qo'shma Shtatlardagi siyosiy partiyalarni o'rganishga kirish.'' Nyu-York: MakMillan, 1922-yil. * ''Ovoz bermaslik: nazorat qilish sabablari va usullari.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1924-yil. * ''Siyosatning yangi jihatlari.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1925-yil. * ''Fuqarolarning shakllanishi: fuqarolik tarbiyasi usullarini qiyosiy o'rganish.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1931-yil. * ''Qo'shma Shtatlardagi fuqarolik ta'limi.'' Nyu-York: Skribner, 1934-yil. == Eslatmalar == <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> == Manbalar == {{manbalar}} === Izohlar === * Adams, David K. ''Reflections on American Exceptionalism.'' Staffordshire, England: Ryburn, 1994. * Adcock, Robert. ''Modern Political Science: Anglo-American Exchanges Since 1880.'' Princeton, N.J.: Princeton University Press, 2007. * Almond, Gabriel A. ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections.'' Boulder, Colo.: Rienner, 2002. * Axelrod, Alan. ''Selling the Great War: The Making of American Propaganda.'' New York: Palgrave Macmillan, 2009. * Bachin, Robin Faith. ''Building the South Side: Urban Space and Civic Culture in Chicago, 1890–1919.'' Chicago: University of Chicago Press, 2004. * Biddle, Jeff. "Social Science and the Making of Social Policy: Wesley Mitchell's Vision." In ''The Economic Mind in America: Essays in the History of American Economics.'' Malcolm Rutherford, ed. Florence, Ky.: Routledge, 1998. * Bishop, Glenn A. and Gilbert, Paul T. ''Chicago's Accomplishments and Leaders.'' Chicago: Bishop Pub. Co., 1932. * Bukowski, Douglas. ''Big Bill Thompson, Chicago, and the Politics of Image.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1998. * Calabresi, Steven G., and Yoo, Christopher S. ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush.'' New Haven, Conn.: Yale University Press, 2008. * Catledge, Turner. "Capitol Startled." ''New York Times.'' January 13, 1937. * Ciepley, David. ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2006. * Costigliola, Frank. ''Awkward Dominion: American Political, Economic, and Cultural Relations With Europe, 1919–1933.'' Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 1984. * Creel, George. ''How We Advertised America: The First Telling of the Amazing Story of the Committee on Public Information That Carried the Gospel of Americanism to Every Corner of the Globe.'' Whitefish, Mont.: Kessinger Publishing, 2008. * Crick, Bernard. ''The American Science of Politics.'' Reprint ed. Florence, Ky.: Routledge, 2003. * Crowther-Heyck, Hunter. ''Herbert A. Simon: The Bounds of Reason in Modern America.'' Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2005. * Davis, David Howard. ''Ignoring the Apocalypse: Why Planning to Prevent Environmental Catastrophe Goes Astray.'' Westport, Conn.: Praeger, 2007. * Dickinson, Matthew J. ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch.'' New York: Cambridge University Press, 1999. * Domhoff, G. William. ''Who Really Rules?: New Haven and Community Power Reexamined.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Books, 1978. * "Dr. C.E. Merriam, Noted Educator." ''[[The New York Times|New York Times]].'' January 9, 1953. * Duck, Leigh Anne. ''The Nation's Region Southern Modernism, Segregation, and U.S. Nationalism.'' Athens, Ga.: University of Georgia Press, 2009. * Featherman, David L. and Vinovskis, Maris. ''Social Science and Policy-Making: A Search for Relevance in the Twentieth Century.'' Ann Arbor, Mich.: University of Michigan Press, 2001. * Felbinger, Claire L., and Haynes, Wendy A. ''Outstanding Women in Public Administration: Leaders, Mentors, and Pioneers.'' Armonk, N.Y.: M.E. Sharpe, 2004. * Fesler, James W. ''Elements of Public Administration.'' Alcester, Warwickshire, U.K.: Brownell Press, 2007. * Fosdick, Raymond Blaine. ''The Story of the Rockefeller Foundation.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Publishers, 1989. * "Foundation Lists $886,500 in Grants." ''New York Times.'' October 31, 1940. * Galligan, Brian; Roberts, Winsome; and Trifiletti, Gabriella. ''Australians and Globalisation: The Experience of Two Centuries.'' Cambridge: Cambridge University Press, 2001. * Gargan, John J. ''Handbook of State Government Administration.'' Florence, Ky.: CRC Press, 1999. * Garson, George David. ''Group Theories of Politics.'' Beverly Hills, Calif.: Sage Publications, 1978. * Gates, Richard. ''Early Urban Planning.'' Florence, Ky.: Routledge, 2004. * Geiger, Roger L. ''To Advance Knowledge: The Growth of American Research Universities: 1900–1940.'' New Brunswick, N.J.: Transaction, 2004. * Guttenberg, Albert Z. ''The Language of Planning: Essays on the Origins and Ends of American Planning Thought.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1993. * Hollinger, David A. ''Science, Jews, and Secular Culture: Studies in Mid-Twentieth-Century American Intellectual History.'' Princeton, N.J.: Princeton University Press, 1996. * Karl, Barry Dean. ''Executive Reorganization and Reform in the New Deal: The Genesis of Administrative Management, 1900–1939.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1963. * Karl, Barry Dean. '' Charles E. Merriam and the study of politics'' (1974) the standard scholarly biography * Klausen, Jytte. ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present.'' New York: Palgrave Macmillan, 2001. * Kloppenberg, James T. and Fox, Richard Wrightman. ''A Companion to American Thought.'' Oxford: Blackwell, 1995. * Maisel, Louis Sandy. ''The Parties Respond: Changes in American Parties and Campaigns.'' Boulder, Colo.: Westview Press, 2002. * Manning, Martin. ''Historical Dictionary of American Propaganda.'' Westport, Conn.: Greenwood Press, 2004. * Mark, Stephen R. ''Preserving the Living Past: John C. Merriam's Legacy in the State and National Parks.'' Berkeley, Calif.: University of California Press, 2005. * Merry, John F. ''History of Delaware County, Iowa, and Its People.'' Chicago: S.J. Clarke Pub. Co., 1914. * Milkis, Sidney M. ''The New Deal and the Triumph of Liberalism.'' Amherst, Mass.: University of Massachusetts Press, 2002. * Moe, Ronald C. ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century.'' Lanham, Md.: University Press of America, 2003. * Niemei, Richard G. and Junn, Jane. ''Civic Education: What Makes Students Learn.'' New Haven, Conn.: Yale University Press, 2005. * "$1,032,000 Grants By Spelman Fund." ''New York Times.'' April 17, 1947. * Oren, Ido. ''Our Enemies and U.S.: America's Rivalries and the Making of Political Science.'' Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 2003. * Pearson, Sidney A., Jr. "Introduction to the Transaction Edition." In Merriam, Charles E. ''A History of American Political Theories.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Publishers, 2008. * Pegram, Thomas R. ''Partisans and Progressives: Private Interest and Public Policy in Illinois, 1870–1922.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1992. * Pope, Charles Henry; Merriam, Charles Pierce; Gildersome-Dickinson, C.E.; and Merriam, James Sheldon. ''Merriam Genealogy in England and America: Including the "Genealogical Memoranda" of Charles Pierce Merriam, the Collections of James Sheldon Merriam, etc.'' Boston: Pope, 1906. * Porter, Roy. ''The Cambridge History of Science.'' New York: Cambridge University Press, 2003. * "The President's Commission on Economy and Efficiency." ''American Political Science Review.'' 5:4 (November 1911). * "President Orders Own Survey to Cut New Deal Activity." ''New York Times.'' March 23, 1936. * [https://www.archives.gov/research/guide-fed-records/groups/187.html#187.1 "Records of the National Resources Planning Board (NRPB), 1931–1943." Record Group 187. ''Guide to Federal Records in the National Archives of the United States.'' Compiled by Robert B. Matchette, et al. Washington, D.C.: National Archives and Records Administration, 1995.] * Reagan, Patrick D. ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943.'' Amherst, Mass.: University of Massachusetts Press, 2000. * Roelofs, Joan. ''Foundations and Public Policy: The Mask of Pluralism.'' Albany, N.Y.: State University of New York Press, 2003. * Rossini, Daniela. ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2008. * Ruble, Blair A. ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka.'' New York: Cambridge University Press, 2001. * Rudalevige, Andrew. ''The New Imperial Presidency: Renewing Presidential Power After Watergate.'' Ann Arbor, Mich.: University of Michigan Press, 2005. * Rudolph, Lloyd I., and Rudolph, Susanne Hoeber. ''Making U.S. Foreign Policy Toward South Asia: Regional Imperatives and the Imperial Presidency.'' New Delhi: Concept Pub. Co., 2008. * Sawyers, June Skinner. ''Chicago Portraits: Biographies of 250 Famous Chicagoans.'' Chicago: Loyola University Press, 1991. * Schnietz, Karen E. "The 1916 Tariff Commission: Democrats' Use of Expert Information to Constrain Republican Tariff Protection." ''Business and Economic History.'' 23:1 (Fall 1994). * Seidelman, Raymond and Harpham, Edward J. ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984.'' Albany, N.Y.: State University of New York Press, 1985. * Shafritz, Jay M. "The Brownlow Committee." In ''The Dictionary of Public Policy and Administration.'' Jay M. Shafritz, ed. Boulder, Colo.: Westview Press, 2004. * Smelser, Neil J. and Gerstein, Dean R. ''Behavioral and Social Science: Fifty Years of Discovery.'' Washington, D.C.: National Academy Press, 1986. * Smith, Mark C. ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941.'' Durham, N.C.: Duke University Press, 1994. * "Spelman Fund Aid of $657,800 Listed." ''New York Times.'' December 28, 1949. * Sundquist, James L. ''The Decline and Resurgence of Congress.'' Washington, D.C.: Brookings Institution, 1981. * Suny, Ronald Grigor. ''The Cambridge History of Russia. Vol. 3: The Twentieth Century.'' Cambridge: Cambridge University Press, 2006. * United States Army. Iowa Infantry Regiment, 12th (1861–1865). ''Reunion of Twelfth Iowa Vet. Vol. Infantry.'' Dubuque, Ia.: The Regiment, 1903. * U.S. President's Committee on Administrative Management. ''Report of the President's Committee.'' Washington, D.C.: Government Printing Office, 1937. * Utter, Glenn H. and Lockhart, Charles. ''American Political Scientists: A Dictionary.'' Westport, Conn.: Greenwood Press, 2002. == Havolalar == * Works by Charles Edward Merriam at LibriVox (public domain audiobooks) * [https://www.lib.uchicago.edu/e/spcl/centcat/fac/facch15_01.html "Charles E. Merriam – Political Science." The University of Chicago Faculty: A Centennial View. University of Chicago.] – Biography and photographs * [http://www.arlingtoncemetery.net/cemerriam.htm "Charles Edward Merriam." Burial record at Arlington National Cemetery.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20081226005457/http://www.arlingtoncemetery.net/cemerriam.htm |date=2008-12-26 }} * Charles Edward Merriam at Find a Grave * [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.MERRIAMCE Guide to the Charles E. Merriam Papers 1893–1957] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center] {{Amerika siyosiy fanlar assotsiatsiyasi prezidentlari}}{{Tashqi havolalar}} [[Turkum:1953-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1874-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Siyosatshunoslik nazariyalari]] [[Turkum:Chikago universiteti]] [[Turkum:Amerika siyosatshunoslari]] [[Turkum:Amerika siyosatshunoslari prezidentlari]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] 1tcd6e02wlx4rvakc9lgqxh4bu4pjys 5988564 5988562 2026-04-11T10:49:02Z KWiki78 246724 5988564 wikitext text/x-wiki {{Olim bilgiqutisi|nomi=Charles Edward Merriam|tasvir=Portrait_of_Charles_Edward_Merriam.jpg|tugʻilgan_sanasi=1874-yil 15-noyabr|tugʻilgan joyi=Hopkinton, Iowa, Amerika Qo'shma Shtatlari|vafot_sanasi=1953-yil 8-yanvar|vafot etgan joyi=Rockville, Merilend, Amerika Qo'shma Shtatlari|sohasi=Siyosatshunoslik|institutlar=Chikago universiteti|Ilmiy darajasi=Professor|Turmush oʻrtogʻi=Elizabet Xilda Doyl|taʼsir olgan=Jerom Frank Gerbart A.Simon|Taʼsir koʻrsatgan=Otto von Gierke Frank Johnson Goodnow Hugo Preuß James Harvey Robinson Edwin R. A. Seligman|tezis sarlavhasi=Russodan beri suverinitet nazariyasi tarixi (1900-yil)|akademik rahbarlari=Jon Burgess}} '''Charlz Edvard Merriam''' {{Efn|Pronounced {{IPAc-en|ˈ|m|ɛr|i|ə|m}}.}} (1874–1953) - [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik [[siyosatshunos]], [[Chicago universiteti|Chikago universiteti]] professori. siyosatshunoslikga xulq-atvor yondashuvining asoschisi, ko'plab aspirantlarning murabbiyi, taniqli olim. Progressiv Harakat va bir nechta AQSh prezidentlarining maslahatchisi boʻlgan. O'limidan keyin ''[[The New York Times]]'' uni "mamlakatdagi taniqli siyosatshunoslardan biri" deb atadi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> == Yoshlik va ta'lim == Charlz Merriam 1874-yil 15-noyabrda [[Ayova|Ayova shtatining]] [[Hopkinton (Iowa)|Xopkinton]] shahrida<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Bishop">Bishop and Gilbert, ''Chicago's Accomplishments and Leaders,'' 1932, p. 341.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref>. Charlz Edvard Merriam va Margaret Kempbell Kirkvud Merriam oilasida tugʻilgan<ref name="Manning" />. Merriamlar nasl-nasabini 1638-yilda [[Massachusetts|Massachusets shtatida]] ko'chib kelgan [[Skottlar|shotland]] muhojirlari bilan bogʻlagan<ref name="Reagan55">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 55.</ref>. Otasi [[AQShda fuqarolar urushi|AQSH da fuqarolar urushi]] vaqti 1855-yilda Ayovaga ko'chib o'tdi va 12-Ayova piyodalar polkida xizmat qildi. Charlz va Margaret (ikkalasi ham presviterianlar) 1868-yilda turmush qurishgan<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 55–56.</ref>. Charlz E. Merriam Sr do'konga ega bo'lib, Xopkintondagi maktab direktori edi<ref>Merry, ''History of Delaware County, Iowa, and Its People,'' 1914, p. 519.</ref>. Charlzning akasi Jon C. Merriam (taniqli [[Paleontologiya|paleontolog]] boʻlgan) edi va uning Syuzan Agnes Merriam ismli singlisi bor edi<ref>Mark, ''Preserving the Living Past: John C. Merriam's Legacy in the State and National Parks,'' 2005, p. 193.</ref>. Merriam Xopkintondagi davlat maktabida o'qidi<ref>Sawyers, ''Chicago Portraits: Biographies of 250 Famous Chicagoans,'' 1991, p. 172.</ref>. U 1893-yilda Lenox kollejini tugatgan (otasi maktabning ishonchli vakili edi)<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Reagan56">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 56.</ref>, bir yil maktabda dars bergan<ref name="Reagan56" /> va keyin Ayova universitetida huquq fanlar bakalavri darajasini olish uchun 1895-yilda kollejga qaytib keldi<ref name="Manning" />. U 1897-yilda [[magistr]] darajasini va 1900-yilda [[Columbia universiteti|Kolumbiya universitetida]] falsafa fanlari doktori darajasini oldi<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref>. U 1899-yilda doktorlik dissertatsiyasini tamomlagan vaqtida Parij va [[Berlin|Berlinda]] oʻqigan. U o'zining dastlabki siyosiy fikrlarini o'zlashtirgan ustozlari orasida [[Frank Johnson Goodnow|Frank Jonson Gudnou]], Otto fon Gierke va Jeyms Xarvi Robinson bor edi<ref name="Reagan57">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 57.</ref>. U 1900-yilda Elizabeth Xilda Doylga ([[Nyu York (shtat)|Nyu-York]], [[Constable (New York)|Konstebl]]) uylandi<ref name="Pope">Pope, et al., ''Merriam Genealogy in England and America,'' 1906. pp. 294–95.</ref>. == Ish faoliyati == === Akademik martaba va hissalar === Merriam 1900-yilda [[Chicago universiteti|Chikago universitetining]] siyosatshunoslik fakultetining birinchi a'zosi sifatida fakultetga qo'shildi.<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> U 1903-yilda ''“Amerika siyosiy nazariyalari tarixi”'' nomli asarini yozdi va bu kitob Amerika siyosiy harakatlarining muhim tahlili haqidadir. Rivojlanayotgan Progressiv harakatini kuchli qoʻllab-quvvatlagan .<ref name="Kloppenberg" /> Kafedrada tez muvaffaqiyatga erishib, 1911-yilda toʻliq professor darajasiga yetdi va 1911-yildan pensiyaga chiqqunga qadar siyosatshunoslik kafedrasi mudiri lavozimida ishladi. 1907-yildan 1911-yilgacha u Savdo va ma'muriyat kollejining raisi bo'lib ishlagan (But biznes maktabining asoschisi).<ref name="Reagan60">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 60.</ref> Merriam akademiyada ishlagan yillarida Qo'shma Shtatlardagi siyosatshunoslik faniga sezilarli ta'sir ko'rsatdi. Ikki siyosatshunos 1985-yilda ushbu fanni o'rganishda ta'kidlanganidek, "Merriamning qo'lini zamonaviy siyosatshunoslikning deyarli barcha jabhalarida ko'rish mumkin".<ref name="Seidelman109">Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 109.</ref> Merriam 2008-yilda boshqa siyosatshunos tomonidan ushbu fan bo'yicha Merriamning tafakkuriga berilgan baho: "Bu davrda har qanday olim kabi, Merriam akademiyada Amerika demokratiyasini qanday o'rganish kerakligi me'yorini o'rnatdi"<ref>Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, p. xiii.</ref> Siyosatshunos Gabriel Almond shunday xulosaga keldi: "Chikago maktabi zamonaviy siyosatshunoslik tarixida asoschi ta'sirga ega boʻlgani odatda tan olinadi va Charlz E. Merriam Chikago maktabining asoschisi va shakllantiruvchisi sifatida tan olinadi".<ref name="Almond70">Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 70.</ref> Merriam siyosatshunoslik amaliyotida ma'lumotlar va miqdoriy tahlildan foydalanishning yetakchi himoyachisi edi<ref>Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, pp. xiii–xiv.</ref> (uning o'zi matematika yoki statistika bo'yicha deyarli hech qanday ma'lumotga ega bo'lmagan bo'lsa ham)<ref name="Smith84">Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 84.</ref> va siyosatshunoslikka bixevioristik yondashuvga asos solgan.<ref name="Behave">Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, p. xxi; Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, p. 114; Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 110.</ref><ref>Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, pp. 109, 110.</ref> Merriam "nazariyaning foydaliligini inkor etdi" va uning o'rniga yanada uyg'un, demokratik va plyuralistik jamiyatni yaratishga qaratilgan "amaliy" siyosatshunoslikni yoqladi.<ref>Quoted from Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, pp. 84, 86–87.</ref><ref>Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 110.</ref> Bu fikrlashning natijasi uning "ijtimoiy olimlarni jamiyatning siyosiy rahbarlariga texnik maslahatchilar sifatida qarashi" edi.<ref>Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, pp. 84, 86.</ref> Merriam, shuningdek, akademiyada siyosatshunoslik kafedrasini boshqarishda salmoqli hissa qo'shdi. U oʻsha davrning eng yaxshi olimlaridan iborat fakultetni toʻpladi<ref name="Seidelman109">Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 109.</ref> va u va fakultet keyingi avlodning eng yorqin siyosatshunoslarini yetishtirib chiqdi va 30 yil davomida fanda yetakchilik qilgan kafedrani yaratdi.<ref name="Smith84">Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 84.</ref> Uning ta'siri shunday ediki, bo'limning tuzilishi, xodimlari va obro'si 1940-yilda nafaqaga chiqqanidan keyin ham ta;sirini yo'qotmadi<ref name="Almond70">Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 70.</ref> U, shuningdek, intizomni Yevropa uslubidagi nazariy munozaralardan uzoqlashtirib, haqiqiy tadqiqotlarga o'tkazishga intildi va Qo'shma Shtatlarda birinchi ijtimoiy fanlar bo'yicha fanlararo tadqiqot institutlarini tashkil qildi.<ref name="Smith84" /> U, shuningdek, ushbu tadqiqotni moliyalashtirish hususiida xususiy grantlar va jamg'arma pullarini olishda yetakchi boʻlgan.<ref name="Seidelman109" /> Garold Lassvellning so'zlariga ko'ra, Merriam shuningdek, psixologiyadan siyosatshunoslik sohasiga qadar tushunchalardan foydalanishni targ'ib qilgan.<ref>Crick, ''The American Science of Politics,'' 2003, pp. 137–38.</ref> Merriam Qo'shma Shtatlardagi shtatlar tng tanqidchisi edi. U shtatlar tizimi shaharlar uchun muammo ekanligini ta'kidladi, chunki shtat hukumatlari na shaharlarni boshqaradi, na shaharlarni o'zini boshqarishiga ruxsat beradi.<ref>{{jurnal manbasi|last=Graves|first1=W. Brooke|date=1936|title=The Future of the American States|url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0003055400030859/type/journal_article|journal=American Political Science Review|language=en|volume=30|issue=1|pages=25|doi=10.2307/1948006|issn=0003-0554}}</ref> === Mahalliy siyosiy martaba === Merriam 1906-yilgi Chikago shahar Xartiyasi konventsiyasi a'zosi edi.<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 61–62.</ref> U 1906-yilda [[Chikago shahar klubi]] tomonidan Chikago soliq tizimini o'rganish uchun topshirilgan va keyinchalik ushbu nufuzli tashkilotning vitse-prezidenti bo'lib ishlagan.<ref name="Reagan62">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 62.</ref> U 1909-yildan 1911-yilgacha<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Reagan62" /><ref name="Ruble239">Ruble, ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka,'' 2001, p. 239.</ref> 1903-yildagi darsligining muvaffaqiyati tufayli (qisman) g'olib boʻlgan eski 7-chi palatada Chikago shahar kengashining Aldermani bo'lib xizmat qilgan.<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> U ikkita asosiy qo'mitada (Jinoyat va moliya) xizmat qilgan, shuningdek, uchta muhim shahar komissiyalarida (Shahar xarajatlari, bandargoh va chiqindilar) xizmat qilgan.<ref name="Reagan62" /> Harbor komissiyasida xizmat qilayotganda u [[Franklin D. Roosevelt|Franklin D. Ruzveltning]] amakisi Frederik Delano bilan tanishdi.<ref name="Reagan62" /> [[Fayl:"FOR_MAYOR_CHAS._E_MERRIAM"_Charles_Edward_Merriam_campaign_cartoon,_from-_(But_we_know_you...),_a_line_from_a_verse_which_begins,_Come_to_me,_Charley_E...._Drawing_is..._(NBY_5684)_(cropped).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/%22FOR_MAYOR_CHAS._E_MERRIAM%22_Charles_Edward_Merriam_campaign_cartoon%2C_from-_%28But_we_know_you...%29%2C_a_line_from_a_verse_which_begins%2C_Come_to_me%2C_Charley_E...._Drawing_is..._%28NBY_5684%29_%28cropped%29.jpg/220px-thumbnail.jpg|left|thumb| “MOR CHAS UCHUN. E MERRIAM" Charlz Edvard Merriam kompaniyasi multfilmi]] U 1911-yilda Chikago meri lavozimiga respublikachi sifatida (muvaffaqiyatsiz) o'z lavozimini tark etdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref name="Ruble239">Ruble, ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka,'' 2001, p. 239.</ref> Uning kampaniya menejeri Xarold Ikes edi.<ref name="Reagan62">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 62.</ref><ref name="Buk3" /> U Respublikachilar partiyasining praymeriz saylovlarida juda katta farq bilan g'alaba qozongan bo'lsa-da, u umumiy saylovda kichik Karter Xarrisonga yutqazdi<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 62–63.</ref> Merriam va Ickes Illinoys Progressiv partiyasini yaratishda yordam berishdi va ular Robert M. La Folletteni [[Theodore Roosevelt|Teodorgacha]] prezidentlikka qo'llab-quvvatladilar. [[Theodore Roosevelt|Ruzvelt]] uni Progressiv partiya nomzodi uchun mag'lub etdi.<ref name="Reagan63">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 63.</ref> U 1912-yilda sobiq prezident Teodor Ruzvelt uchun " Buqa Muz " chiptasi ostida saylovoldi tashviqotini olib bordi<ref name="Obit" /> U yana 1913-yildan 1917-yilgacha,<ref name="Obit" /> respublikachi emas, mustaqil bo'lsa ham, Alderman sifatida xizmat qildi.<ref name="Ruble239" /> 1916-yilda u ko'plab kvazi-davlat korporatsiyalarini yaratishga yordam bergan va Chikago Park tumanini tashkil etgan xususiy tashkilot boʻlgan Jamoat samaradorligi byurosini tuzdi.<ref name="Obit" /><ref name="Reagan63" /> Merriam 1917-yilda respublikachilarning praymerizda atigi besh ovoz bilan magʻlubiyatga uchraganidan keyin alderman lavozimiga qayta saylanish uchun oʻz nomzodini qoʻldan boy berdi<ref name="Reagan63" /> U 1919-yilda yana shahar merligi uchun kurash olib borib, Respublikachilar partiyasidan amaldagi prezident Uilyam Xeyl Tompsonga yutqazib qo'ydi.<ref name="Kloppenberg" /><ref name="Buk3">Bukowski, ''Big Bill Thompson, Chicago, and the Politics of Image,'' 1998, p. 3.</ref><ref>Pegram, ''Partisans and Progressives: Private Interest and Public Policy in Illinois, 1870–1922,'' 1992, p. 204.</ref> === Federal xizmat === [[Fayl:Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/76/Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg/220px-Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg|thumb| Charlz Merriam (''chapda'') va Lui Braunlou 1938-yilda Oq uyda.]] Charlz E. Merriam bir nechta prezidentlarning maslahatchisi boʻlgan va federal xizmatda uzoq vaqt ishlagan. 1911-yilda prezident [[William Taft|Uilyam Xovard Taft]] unga Iqtisodiyot va samaradorlik komissiyasiga, 1910-yildagi Fuqarolik mablagʻlari toʻgʻrisidagi qonunga muvofiq, ijro hokimiyati boshqaruvini oʻrganish uchun tashkil etilgan organga taklif qildi, ammo Merriam rad etdi.<ref name="Reagan63">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 63.</ref><ref>"The President's Commission on Economy and Efficiency," ''American Political Science Review,'' November 1911, pp. 626–28.</ref> 1917-yilda Prezident [[Woodrow Wilson|Vudro Vilson]] undan yangi tashkil etilgan Tarif komissiyasida (hozirgi Amerika Qo'shma Shtatlari Xalqaro Savdo Komissiyasi) xizmat qilishni so'radi, lekin u yana federal xizmatdan bosh tortdi.<ref name="Reagan63" /><ref>Schnietz, "The 1916 Tariff Commission: Democrats' Use of Expert Information to Constrain Republican Tariff Protection," ''Business and Economic History,'' Fall 1994, pp. 176–80.</ref> Birinchi [[Birinchi jahon urushi|jahon urushi]] paytida 43 yoshli Merriam AQSh armiyasining signal korpusiga qo'shildi, kapitan etib tayinlandi va federal hukumatning Chikago mintaqasi uchun aviatsiya ekspertiza kengashida xizmat qildi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Reagan65">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 65.</ref><ref>Creel, ''How We Advertised America,'' 2008, p. 299; Axelrod, ''Selling the Great War: The Making of American Propaganda,'' 2009, p. 207.</ref> U, shuningdek, AQSh jamoatchiligi fikriga ta'sir ko'rsatish va Amerikaning Birinchi jahon urushidagi ishtirokini rag'batlantirish uchun tashkil etilgan mustaqil hukumat agentligi boʻlgan federal hukumatning Jamoatchilik axboroti qo'mitasida<ref name="Reagan65" /><ref>See, generally: Creel, ''How We Advertised America,'' 2008.</ref>. [[Italiya|Italiyaning]] [[Rim]] shahridagi ma'lumot, u yerda u italyan jamoatchilik fikrini o'zgartirish uchun mo'ljallangan [[Propaganda|tashviqotni]] ishlab chiqdi.<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Reagan65" /><ref>Adams, ''Reflections on American Exceptionalism,'' 1994, p. 136.</ref><ref name="Rossini115">Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, p. 115.</ref> Uning vazifasi nafaqat Italiya jamoatchiligini Italiyani ittifoqchilar tomonidagi urushda ushlab turishga undash, balki [[Sotsializm|sotsialistik]] va [[Kommunizm|kommunistik]] siyosiy partiyalarni qo'llab-quvvatlashga putur yetkazish edi.<ref name="Reagan65" /><ref>Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, pp. 116, 124–25.</ref> U hatto sotsialistik lider [[Benito Mussolini|Benito Mussolinini]] urushni qo'llab-quvvatlashga ishontirish uchun Rokfeller jamg'armasidan foydalangan bo'lishi mumkin.<ref name="Reagan65" /><ref>Costigliola, ''Awkward Dominion: American Political, Economic, and Cultural Relations With Europe, 1919–1933,'' 1984, p. 94.</ref> Biroq, Rimda boʻlgan vaqtida Merriam AQSh elchisi va elchixona xodimlarining vakolatlarini o'zlashtirib oldi va uning takroriy to'qnashuvlari uni atigi olti oylik lavozimda boʻlganidan keyin Qo'shma Shtatlarga qaytarib yuborishga sabab bo'ldi.<ref name="Rossini115" /> Merriam Italiyadagi tajribasidan qattiq hayratda qolganini da'vo qildi, garchi u o'z qarashlari qanday o'zgarganini aniq aytmagan.<ref name="Reagan65" /> Shuningdek, u chet elda boʻlganida nikohdan tashqari aloqa bilan shug'ullangan va bu nikohida muammolarga olib kelgan.<ref name="Reagan65" /> Chikagoga qaytib, Merriam siyosatshunoslar tomonidan siyosat ishlab chiqish, fuqarolik ta'limi va jamoatchilik fikrida tajribadan foydalanish bo'yicha bir qator qiyosiy tadqiqotlarni muvofiqlashtirdi va tahrir qildi.<ref>Adcock, ''Modern Political Science: Anglo-American Exchanges Since 1880,'' 2007, p. 122; Niemei and Junn, ''Civic Education: What Makes Students Learn,'' 2005, p. 2; Galligan, Roberts, and Trifiletti, ''Australians and Globalisation: The Experience of Two Centuries,'' 2001, p. 32.</ref> Merriamning " ''Fuqarolarning yaratilishi"'' (1934) seriyasiga qo'shgan hissasi [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|Sovet Rossiyasi]], [[Uchinchi reyx|fashistlar Germaniyasi]] va fashistik Italiyaning milliy maqsad tuyg'usini kuchaytirish va siyosat maqsadlariga erishish uchun ushbu vositalardan foydalanishini yuqori baholadi.<ref name="Oren">Oren, ''Our Enemies and U.S.: America's Rivalries and the Making of Political Science,'' 2003, pp. 58–67.</ref> Merriam bu rejimlarni qattiq tanqid qildi va ilmiyroq yondashuv bu hukumatlar tayanadigan messianizmdan qochib, [[Demokratiya|demokratik]] va plyuralistik me'yorlarni mustahkamlaydi, deb hisoblardi.<ref name="Oren" /> U 1923-yilda Lora Spelman Rokfeller Memorial Jamg'armasi mablag'lari evaziga Mahalliy Jamiyat Tadqiqot Qo'mitasiga (LCRC) asos solgan, shahar muammolari bo'yicha ma'lumotlarni to'plash va joriy siyosat g'oyalarini tarqatish dasturlarini yaratgan.<ref>Guttenberg, ''The Language of Planning: Essays on the Origins and Ends of American Planning Thought,'' 1993, p. 228; Geiger, ''To Advance Knowledge: The Growth of American Research Universities: 1900–1940,'' 2004, pp. 154–55.</ref> U, shuningdek, 1923-yilda Rokfeller jamg'armasi granti bilan Ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqot kengashini (LCRCning o'sishi) tashkil etishga yordam berdi va 1924-yilda uning birinchi prezidenti bo'lib ishladi<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> 1929-yilda u (yana Spelman Rokfeller memorial jamg'armasi granti bilan) davlat boshqaruvi sohasidagi uyushmalar o'rtasida hamkorlik va aloqani ta'minlovchi qo'shimcha guruh boʻlgan Davlat boshqaruvi hisob-kitob markaziga asos solgan.<ref>Domhoff, ''Who Really Rules?: New Haven and Community Power Examined,'' 1978, p. 164; Fosdick, ''The Story of the Rockefeller Foundation,'' 1989, p. 206.</ref> Merriam 1925-yilda Amerika Siyosatshunoslik Assotsiatsiyasi prezidenti boʻlib ishlagan<ref name="Bishop">Bishop and Gilbert, ''Chicago's Accomplishments and Leaders,'' 1932, p. 341.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref>Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 46; Garson, ''Group Theories of Politics,'' 1978, p. 52.</ref> O'sha yili u dolzarb ijtimoiy muammolarga yechim izlashda siyosatshunoslik tadqiqotlari resurslarini jamlashga harakat qilgan ''"Siyosatning yangi jihatlari'' " kitobini yozdi.<ref name="Kloppenberg" /><ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 67–69; Porter, ''The Cambridge History of Science,'' 2003, pp. 317–18.</ref> Merriam 1929-yilda davlat xizmatiga qaytib, [[AQSh prezidenti|Prezident]] [[Herbert Hoover|Gerbert]] Guverning Prezidentning Ijtimoiy tendentsiyalar bo'yicha tadqiqot qo'mitasi (PRCST) raisi o'rinbosari bo'lib ishlagan.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref>Duck, ''The Nation's Region Southern Modernism, Segregation, and U.S. Nationalism,'' 2009, p. 55.</ref><ref name="Reagan75">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 75.</ref><ref name="Featherman">Featherman and Vinovskis, ''Social Science and Policy-Making: A Search for Relevance in the Twentieth Century,'' 2001, p. 30.</ref><ref name="Smelser">Smelser and Gerstein, ''Behavioral and Social Science: Fifty Years of Discovery,'' 1986, p. vi.</ref> Demografiya va paydo bo'layotgan ijtimoiy muammolar bo'yicha muhim federal tadqiqot tashabbusi, PRCST "Qo'shma Shtatlarda ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqotlar yo'nalishi va foydalanishni o'zgartirdi".<ref name="Reagan75" /><ref name="Featherman" /><ref name="Smelser" /> Ikes bilan munosabatlari unga prezident Franklin D. Ruzvelt davrida mamlakat poytaxtida xizmatini davom ettirishga imkon berdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> [[Buyuk depressiya|Buyuk Depressiya]] davrida u mamlakatning eng nufuzli siyosatshunosi hisoblangan.<ref name="Porter317">Porter, ''The Cambridge History of Science,'' 2003, p. 317.</ref><ref>Hollinger, ''Science, Jews, and Secular Culture: Studies in Mid-Twentieth-Century American Intellectual History,'' 1996, p. 61; Suny, ''The Cambridge History of Russia,'' 2006, p. 11.</ref> 1933-yil iyul oyida Xarold Ikes (hozirgi Amerika Qo'shma Shtatlari Ichki ishlar vaziri) Merriamni Milliy rejalashtirish kengashiga (va uning vorislari, Milliy resurslar kengashi va Milliy resurslarni rejalashtirish kengashi)<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 80; Biddle, "Social Science and the Making of Social Policy: Wesley Mitchell's Vision," in ''The Economic Mind in America,'' 1998, p. 67; Gates, ''Early Urban Planning,'' 2004, p. 229.</ref><ref>National Planning Board was established on July 20, 1933, under authority granted to the President by the [[National Industrial Recovery Act]]. Under [[Executive order (United States)|Executive Order]] (EO) 6777, on July 30, 1934, it was superseded by the National Resources Board. Under EO 7065, this body was superseded on June 7, 1935, by the National Resources Committee. This committee, along with other boards and commissions, was folded into the new National Resources Planning Board under the [[Reorganization Act of 1939#Implementation and impact|Reorganization Plan No. 1]] of July 1, 1939. See: "Records of the National Resources Planning Board (NRPB), 1931–1943," ''Guide to Federal Records in the National Archives of the United States,'' 1995; Klausen, ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present,'' 2001, p. 217.</ref><ref name="Davis">Davis, ''Ignoring the Apocalypse: Why Planning to Prevent Environmental Catastrophe Goes Astray,'' 2007, p. 55.</ref> Merriam tananing eng nufuzli a'zosi edi.<ref name="Davis" /><ref>Milkis, ''The New Deal and the Triumph of Liberalism'' 2002, p. 203.</ref> Bu lavozimda u keng ko'lamli farovonlik davlati bo'yicha takliflar ishlab chiqishda yordam berdi.<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref>Ciepley, ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism,'' 2006, pp. 122–24.</ref> Prezident Ruzvelt 1941-yil 6-yanvaridagi " To'rt erkinlik " nutqida rejalarni ma'qullagan va ularni amalga oshirishni taklif qilgan bo'lsa-da, takliflar siyosiy jihatdan foydali emas edi va hech qachon qabul qilinmadi.<ref name="Kloppenberg" /><ref>Klausen, ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present,'' 2001, pp. 217–18.</ref> 1934-yilda Merriam Ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqot kengashi tomonidan federal davlat xizmati va davlat xizmati islohoti bo'yicha tadqiqot, tahlil qilish va takliflar kiritish uchun tashkil etilgan tadqiqot guruhi boʻlgan Davlat xizmati xodimlari bo'yicha tergov komissiyasida ishlagan (yangiliklarni hisobga olgan holda). Tennessi vodiysi ma'muriyati tomonidan).<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref> Tana Spelman Rokfeller memorial fondi tomonidan moliyalashtirilgan<ref name="Reagan210">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 210–12.</ref> va Lyuter Gulik Komissiyaning tadqiqot direktori edi.<ref>Utter and Lockhart, ''American Political Scientists: A Dictionary,'' 2002, p. 141.</ref> Guruh davlat xizmatini isloh qilish bo'yicha bir qator muhim takliflar bilan chiqdi, ammo hammasi ham qabul qilinmadi.<ref name="Reagan210" /><ref>Fesler, ''Elements of Public Administration,'' 2007, p. 41.</ref> Bu merit tizimiga qiziqish uyg'otdi va uning davlat xizmatini isloh qilish bo'yicha ko'plab takliflari bir nechta shtatlar tomonidan qabul qilindi.<ref>Gargan, ''Handbook of State Government Administration,'' 1999, p. 194.</ref> Merriamning fikricha, Milliy rejalashtirish kengashi takliflarining muvaffaqiyati yoki muvaffaqiyatsizligi ijro etuvchi hokimiyatning tavsiya etilgan siyosatni qabul qilish va ularni ilgari surish uchun ma'muriy salohiyatiga bog'liq edi. <ref name="Ciepley123124">Ciepley, ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism,'' 2006, pp. 123–24.</ref> Shuning uchun Merriam prezident Ruzveltni ijro etuvchi hokimiyatning tuzilishi va funksiyalarini o'rganish bo'yicha komissiya tuzish uchun lobbichilik qilishni boshladi.<ref name="Ciepley123124" /> Ruzvelt bu g'oyani juda yaxshi qabul qildi. [[Amerika Qoʻshma Shtatlari Oliy sudi|Oliy sud]] Milliy sanoatni tiklash to'g'risidagi qonunni (Yangi kelishuvning asosiy qonunchilik yutug'i) ''Schechter Poultry Corp. v.'' ''Amerika Qo'shma Shtatlari'', 295 AQSh 495 (1935) va prezidentning ''Panama Refining Co. v.dagi mustaqil ijroiya agentliklari a'zolarini lavozimidan chetlashtirish vakolatini sezilarli darajada cheklab qo'ydi.'' ''Rayan'', 293 AQSh 388 (1935).<ref>Moe, ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century,'' 2003, pp. 49–50.</ref> Merriam prezidentni agar u ijroiya hokimiyati boshqaruvini qayta ko'rib chiqish uchun qo'mita tuzsa va qo'mita hisoboti prezidentning qayta tashkil etish maqsadlarini asoslab beradigan va ularni akademik tadqiqotlarning neytral tilida bayon qiladigan tarzda yozilishi mumkinligiga ishontirdi.<ref>Moe, ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century,'' 2003, p. 51.</ref> 1936-yil 22-martda Ruzvelt Ma'muriy boshqaruv qo'mitasini (odatda Braunlou qo'mitasi deb ataladi) tuzdi va unga ijroiya hokimiyatini qayta tashkil etish bo'yicha takliflar ishlab chiqishni topshirdi.<ref>"President Orders Own Survey to Cut New Deal Activity," ''New York Times,'' March 23, 1936; Calabresi and Yoo, ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush,'' 2008, pp. 291–301; see, generally, Karl, ''Executive Reorganization and Reform in the New Deal: The Genesis of Administrative Management, 1900–1939,'' 1963.</ref> O'zidan tashqari, uch kishilik qo'mita Lui Braunlou va Lyuter Gulikdan iborat edi.<ref>Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, p. 93; Felbinger and Haynes, ''Outstanding Women in Public Administration: Leaders, Mentors, and Pioneers,'' 2004, p. 13.</ref><ref name="Shafritz28">Shafritz, "The Brownlow Committee," in ''The Dictionary of Public Policy and Administration,'' 2004, p. 28.</ref> 1937-yil 10-yanvarda qo'mita o'z hisobotini e'lon qildi.<ref>Catledge, "Capitol Startled," ''New York Times,'' January 13, 1937; Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, p. 110.</ref> “Prezidentga yordam kerak”<ref name="Shafritz28" /><ref>U.S. President's Committee on Administrative Management, ''Report of the President's Committee,'' 1937, p. 5; Rudolph and Rudolph, ''Making U.S. Foreign Policy Toward South Asia,'' 2008, p. 230; Maisel, ''The Parties Respond: Changes in American Parties and Campaigns,'' 2002, p. 277.</ref><ref name="Ruda43">Rudalevige, ''The New Imperial Presidency: Renewing Presidential Power After Watergate,'' 2005, p. 43.</ref> deb eʼlon qilingan qoʻmita hisobotida kuchli ijrochi direktor, jumladan, uning 37 ta tavsiyasi orasida prezident apparatini sezilarli darajada kengaytirish, boshqaruv idoralarini yagona prezident devoniga birlashtirish, kengayish taklif qilingan. merit tizimini, barcha mustaqil agentliklarni Vazirlar Mahkamasining mavjud bo'limlariga integratsiyalashuvi va federal buxgalteriya hisobi va moliyaviy amaliyotini modernizatsiya qilish.<ref name="Ruda43" /><ref>Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, pp. 104–11; Sundquist, ''The Decline and Resurgence of Congress,'' 1981, pp. 49–50; Calabresi and Yoo, ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush,'' 2008, pp. 292–95.</ref> == Nafaqa va o'lim == Charlz Merriam 1940-yilda 66 yoshida Chikago universitetidan nafaqaga chiqdi<ref>Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 63.</ref> U Lyusi Spelman Rokfeller memorial jamgʻarmasining soʻnggi direktori boʻlgan [1], 1940-yildan 1949-yilda Rokfeller jamgʻarmasi bilan birlashguniga qadar<ref>"Foundation Lists $886,500 in Grants," ''New York Times,'' October 31, 1940; "$1,032,000 Grants By Spelman Fund," ''New York Times,'' April 17, 1947; "Spelman Fund Aid of $657,800 Listed," ''New York Times,'' December 28, 1949.</ref><ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> shu lavozimda ishlagan. Charlz Merriam 1953-yil 8-yanvarda [[Maryland|Merilend shtatining]] [[Rockville (Maryland)|Rokvil]] shahridagi Hilltop kasalxonasida surunkali davom etgan kasallikdan soʻng vafot etdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> Uning qizi va uch oʻgʻli boʻlgan.<ref name="Obit" /> U Arlington milliy qabristoniga dafn etilgan . Illinoys universiteti taniqli akademikni davlat siyosati sohasidagi eng yaxshi tadqiqotlari uchun Charlz E. Merriam mukofoti bilan taqdirlash uchun tanlab olgan.<ref name="NpsThomasJohnsonBio"> {{Yangiliklar manbasi |title=Thomas Johnson, Research Professor and Director |publisher=[[Naval Postgraduate School]] |url=http://www.nps.edu/About/News/Faculty/NPSExpert/Thomas-Johnson.html |access-date=2012-02-27}} </ref> == Sara asarlari == Merriam hayoti davomida samarali ijodkor edi. Uning eng mashhur asarlaridan ba'zilari: * ''Amerika siyosiy nazariyalari tarixi.'' Nyu-York: MakMillan, 1903-yil. * ''Amerika partiyaviy tizimi: Qo'shma Shtatlardagi siyosiy partiyalarni o'rganishga kirish.'' Nyu-York: MakMillan, 1922-yil. * ''Ovoz bermaslik: nazorat qilish sabablari va usullari.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1924-yil. * ''Siyosatning yangi jihatlari.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1925-yil. * ''Fuqarolarning shakllanishi: fuqarolik tarbiyasi usullarini qiyosiy o'rganish.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1931-yil. * ''Qo'shma Shtatlardagi fuqarolik ta'limi.'' Nyu-York: Skribner, 1934-yil. == Eslatmalar == <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> == Manbalar == {{manbalar}} === Izohlar === * Adams, David K. ''Reflections on American Exceptionalism.'' Staffordshire, England: Ryburn, 1994. * Adcock, Robert. ''Modern Political Science: Anglo-American Exchanges Since 1880.'' Princeton, N.J.: Princeton University Press, 2007. * Almond, Gabriel A. ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections.'' Boulder, Colo.: Rienner, 2002. * Axelrod, Alan. ''Selling the Great War: The Making of American Propaganda.'' New York: Palgrave Macmillan, 2009. * Bachin, Robin Faith. ''Building the South Side: Urban Space and Civic Culture in Chicago, 1890–1919.'' Chicago: University of Chicago Press, 2004. * Biddle, Jeff. "Social Science and the Making of Social Policy: Wesley Mitchell's Vision." In ''The Economic Mind in America: Essays in the History of American Economics.'' Malcolm Rutherford, ed. Florence, Ky.: Routledge, 1998. * Bishop, Glenn A. and Gilbert, Paul T. ''Chicago's Accomplishments and Leaders.'' Chicago: Bishop Pub. Co., 1932. * Bukowski, Douglas. ''Big Bill Thompson, Chicago, and the Politics of Image.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1998. * Calabresi, Steven G., and Yoo, Christopher S. ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush.'' New Haven, Conn.: Yale University Press, 2008. * Catledge, Turner. "Capitol Startled." ''New York Times.'' January 13, 1937. * Ciepley, David. ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2006. * Costigliola, Frank. ''Awkward Dominion: American Political, Economic, and Cultural Relations With Europe, 1919–1933.'' Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 1984. * Creel, George. ''How We Advertised America: The First Telling of the Amazing Story of the Committee on Public Information That Carried the Gospel of Americanism to Every Corner of the Globe.'' Whitefish, Mont.: Kessinger Publishing, 2008. * Crick, Bernard. ''The American Science of Politics.'' Reprint ed. Florence, Ky.: Routledge, 2003. * Crowther-Heyck, Hunter. ''Herbert A. Simon: The Bounds of Reason in Modern America.'' Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2005. * Davis, David Howard. ''Ignoring the Apocalypse: Why Planning to Prevent Environmental Catastrophe Goes Astray.'' Westport, Conn.: Praeger, 2007. * Dickinson, Matthew J. ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch.'' New York: Cambridge University Press, 1999. * Domhoff, G. William. ''Who Really Rules?: New Haven and Community Power Reexamined.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Books, 1978. * "Dr. C.E. Merriam, Noted Educator." ''[[The New York Times|New York Times]].'' January 9, 1953. * Duck, Leigh Anne. ''The Nation's Region Southern Modernism, Segregation, and U.S. Nationalism.'' Athens, Ga.: University of Georgia Press, 2009. * Featherman, David L. and Vinovskis, Maris. ''Social Science and Policy-Making: A Search for Relevance in the Twentieth Century.'' Ann Arbor, Mich.: University of Michigan Press, 2001. * Felbinger, Claire L., and Haynes, Wendy A. ''Outstanding Women in Public Administration: Leaders, Mentors, and Pioneers.'' Armonk, N.Y.: M.E. Sharpe, 2004. * Fesler, James W. ''Elements of Public Administration.'' Alcester, Warwickshire, U.K.: Brownell Press, 2007. * Fosdick, Raymond Blaine. ''The Story of the Rockefeller Foundation.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Publishers, 1989. * "Foundation Lists $886,500 in Grants." ''New York Times.'' October 31, 1940. * Galligan, Brian; Roberts, Winsome; and Trifiletti, Gabriella. ''Australians and Globalisation: The Experience of Two Centuries.'' Cambridge: Cambridge University Press, 2001. * Gargan, John J. ''Handbook of State Government Administration.'' Florence, Ky.: CRC Press, 1999. * Garson, George David. ''Group Theories of Politics.'' Beverly Hills, Calif.: Sage Publications, 1978. * Gates, Richard. ''Early Urban Planning.'' Florence, Ky.: Routledge, 2004. * Geiger, Roger L. ''To Advance Knowledge: The Growth of American Research Universities: 1900–1940.'' New Brunswick, N.J.: Transaction, 2004. * Guttenberg, Albert Z. ''The Language of Planning: Essays on the Origins and Ends of American Planning Thought.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1993. * Hollinger, David A. ''Science, Jews, and Secular Culture: Studies in Mid-Twentieth-Century American Intellectual History.'' Princeton, N.J.: Princeton University Press, 1996. * Karl, Barry Dean. ''Executive Reorganization and Reform in the New Deal: The Genesis of Administrative Management, 1900–1939.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1963. * Karl, Barry Dean. '' Charles E. Merriam and the study of politics'' (1974) the standard scholarly biography * Klausen, Jytte. ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present.'' New York: Palgrave Macmillan, 2001. * Kloppenberg, James T. and Fox, Richard Wrightman. ''A Companion to American Thought.'' Oxford: Blackwell, 1995. * Maisel, Louis Sandy. ''The Parties Respond: Changes in American Parties and Campaigns.'' Boulder, Colo.: Westview Press, 2002. * Manning, Martin. ''Historical Dictionary of American Propaganda.'' Westport, Conn.: Greenwood Press, 2004. * Mark, Stephen R. ''Preserving the Living Past: John C. Merriam's Legacy in the State and National Parks.'' Berkeley, Calif.: University of California Press, 2005. * Merry, John F. ''History of Delaware County, Iowa, and Its People.'' Chicago: S.J. Clarke Pub. Co., 1914. * Milkis, Sidney M. ''The New Deal and the Triumph of Liberalism.'' Amherst, Mass.: University of Massachusetts Press, 2002. * Moe, Ronald C. ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century.'' Lanham, Md.: University Press of America, 2003. * Niemei, Richard G. and Junn, Jane. ''Civic Education: What Makes Students Learn.'' New Haven, Conn.: Yale University Press, 2005. * "$1,032,000 Grants By Spelman Fund." ''New York Times.'' April 17, 1947. * Oren, Ido. ''Our Enemies and U.S.: America's Rivalries and the Making of Political Science.'' Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 2003. * Pearson, Sidney A., Jr. "Introduction to the Transaction Edition." In Merriam, Charles E. ''A History of American Political Theories.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Publishers, 2008. * Pegram, Thomas R. ''Partisans and Progressives: Private Interest and Public Policy in Illinois, 1870–1922.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1992. * Pope, Charles Henry; Merriam, Charles Pierce; Gildersome-Dickinson, C.E.; and Merriam, James Sheldon. ''Merriam Genealogy in England and America: Including the "Genealogical Memoranda" of Charles Pierce Merriam, the Collections of James Sheldon Merriam, etc.'' Boston: Pope, 1906. * Porter, Roy. ''The Cambridge History of Science.'' New York: Cambridge University Press, 2003. * "The President's Commission on Economy and Efficiency." ''American Political Science Review.'' 5:4 (November 1911). * "President Orders Own Survey to Cut New Deal Activity." ''New York Times.'' March 23, 1936. * [https://www.archives.gov/research/guide-fed-records/groups/187.html#187.1 "Records of the National Resources Planning Board (NRPB), 1931–1943." Record Group 187. ''Guide to Federal Records in the National Archives of the United States.'' Compiled by Robert B. Matchette, et al. Washington, D.C.: National Archives and Records Administration, 1995.] * Reagan, Patrick D. ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943.'' Amherst, Mass.: University of Massachusetts Press, 2000. * Roelofs, Joan. ''Foundations and Public Policy: The Mask of Pluralism.'' Albany, N.Y.: State University of New York Press, 2003. * Rossini, Daniela. ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2008. * Ruble, Blair A. ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka.'' New York: Cambridge University Press, 2001. * Rudalevige, Andrew. ''The New Imperial Presidency: Renewing Presidential Power After Watergate.'' Ann Arbor, Mich.: University of Michigan Press, 2005. * Rudolph, Lloyd I., and Rudolph, Susanne Hoeber. ''Making U.S. Foreign Policy Toward South Asia: Regional Imperatives and the Imperial Presidency.'' New Delhi: Concept Pub. Co., 2008. * Sawyers, June Skinner. ''Chicago Portraits: Biographies of 250 Famous Chicagoans.'' Chicago: Loyola University Press, 1991. * Schnietz, Karen E. "The 1916 Tariff Commission: Democrats' Use of Expert Information to Constrain Republican Tariff Protection." ''Business and Economic History.'' 23:1 (Fall 1994). * Seidelman, Raymond and Harpham, Edward J. ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984.'' Albany, N.Y.: State University of New York Press, 1985. * Shafritz, Jay M. "The Brownlow Committee." In ''The Dictionary of Public Policy and Administration.'' Jay M. Shafritz, ed. Boulder, Colo.: Westview Press, 2004. * Smelser, Neil J. and Gerstein, Dean R. ''Behavioral and Social Science: Fifty Years of Discovery.'' Washington, D.C.: National Academy Press, 1986. * Smith, Mark C. ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941.'' Durham, N.C.: Duke University Press, 1994. * "Spelman Fund Aid of $657,800 Listed." ''New York Times.'' December 28, 1949. * Sundquist, James L. ''The Decline and Resurgence of Congress.'' Washington, D.C.: Brookings Institution, 1981. * Suny, Ronald Grigor. ''The Cambridge History of Russia. Vol. 3: The Twentieth Century.'' Cambridge: Cambridge University Press, 2006. * United States Army. Iowa Infantry Regiment, 12th (1861–1865). ''Reunion of Twelfth Iowa Vet. Vol. Infantry.'' Dubuque, Ia.: The Regiment, 1903. * U.S. President's Committee on Administrative Management. ''Report of the President's Committee.'' Washington, D.C.: Government Printing Office, 1937. * Utter, Glenn H. and Lockhart, Charles. ''American Political Scientists: A Dictionary.'' Westport, Conn.: Greenwood Press, 2002. == Havolalar == * Works by Charles Edward Merriam at LibriVox (public domain audiobooks) * [https://www.lib.uchicago.edu/e/spcl/centcat/fac/facch15_01.html "Charles E. Merriam – Political Science." The University of Chicago Faculty: A Centennial View. University of Chicago.] – Biography and photographs * [http://www.arlingtoncemetery.net/cemerriam.htm "Charles Edward Merriam." Burial record at Arlington National Cemetery.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20081226005457/http://www.arlingtoncemetery.net/cemerriam.htm |date=2008-12-26 }} * Charles Edward Merriam at Find a Grave * [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.MERRIAMCE Guide to the Charles E. Merriam Papers 1893–1957] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center] {{Amerika siyosiy fanlar assotsiatsiyasi prezidentlari}}{{Tashqi havolalar}} [[Turkum:1953-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1874-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Siyosatshunoslik nazariyalari]] [[Turkum:Chikago universiteti]] [[Turkum:Amerika siyosatshunoslari]] [[Turkum:Amerika siyosatshunoslari prezidentlari]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] nabug19auhnvc8j3021jfme9l122afe 5988565 5988564 2026-04-11T10:49:22Z KWiki78 246724 5988565 wikitext text/x-wiki {{Olim bilgiqutisi|nomi=Charles Edward Merriam|tasvir=Portrait_of_Charles_Edward_Merriam.jpg|tugʻilgan_sanasi=1874-yil 15-noyabr|tugʻilgan joyi=Hopkinton, Iowa, Amerika Qo'shma Shtatlari|vafot_sanasi=1953-yil 8-yanvar|vafot etgan joyi=Rockville, Merilend, Amerika Qo'shma Shtatlari|sohasi=Siyosatshunoslik|institutlar=Chikago universiteti|Ilmiy darajasi=Professor|Turmush oʻrtogʻi=Elizabet Xilda Doyl|taʼsir olgan=Jerom Frank Gerbart A.Simon|Taʼsir koʻrsatgan=Otto von Gierke Frank Johnson Goodnow Hugo Preuß James Harvey Robinson Edwin R. A. Seligman|tezis sarlavhasi=Russodan beri suverinitet nazariyasi tarixi (1900-yil)|akademik rahbarlari=Jon Burgess}} '''Charlz Edvard Merriam''' {{Efn|Pronounced {{IPAc-en|ˈ|m|ɛr|i|ə|m}}.}} (1874–1953) - [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik [[siyosatshunos]], [[Chicago universiteti|Chikago universiteti]] professori. siyosatshunoslikga xulq-atvor yondashuvining asoschisi, ko'plab aspirantlarning murabbiyi, taniqli olim. Progressiv Harakat va bir nechta AQSh prezidentlarining maslahatchisi boʻlgan. O'limidan keyin ''[[The New York Times]]'' uni "mamlakatdagi taniqli siyosatshunoslardan biri" deb atadi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> == Yoshlik va ta'lim == Charlz Merriam 1874-yil 15-noyabrda [[Ayova|Ayova shtatining]] [[Hopkinton (Iowa)|Xopkinton]] shahrida<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Bishop">Bishop and Gilbert, ''Chicago's Accomplishments and Leaders,'' 1932, p. 341.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref>. Charlz Edvard Merriam va Margaret Kempbell Kirkvud Merriam oilasida tugʻilgan<ref name="Manning" />. Merriamlar nasl-nasabini 1638-yilda [[Massachusetts|Massachusets shtatida]] ko'chib kelgan [[Skottlar|shotland]] muhojirlari bilan bogʻlagan<ref name="Reagan55">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 55.</ref>. Otasi [[AQShda fuqarolar urushi|AQSH da fuqarolar urushi]] vaqti 1855-yilda Ayovaga ko'chib o'tdi va 12-Ayova piyodalar polkida xizmat qildi. Charlz va Margaret (ikkalasi ham presviterianlar) 1868-yilda turmush qurishgan<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 55–56.</ref>. Charlz E. Merriam Sr do'konga ega bo'lib, Xopkintondagi maktab direktori edi<ref>Merry, ''History of Delaware County, Iowa, and Its People,'' 1914, p. 519.</ref>. Charlzning akasi Jon C. Merriam (taniqli [[Paleontologiya|paleontolog]] boʻlgan) edi va uning Syuzan Agnes Merriam ismli singlisi bor edi<ref>Mark, ''Preserving the Living Past: John C. Merriam's Legacy in the State and National Parks,'' 2005, p. 193.</ref>. Merriam Xopkintondagi davlat maktabida o'qidi<ref>Sawyers, ''Chicago Portraits: Biographies of 250 Famous Chicagoans,'' 1991, p. 172.</ref>. U 1893-yilda Lenox kollejini tugatgan (otasi maktabning ishonchli vakili edi)<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Reagan56">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 56.</ref>, bir yil maktabda dars bergan<ref name="Reagan56" /> va keyin Ayova universitetida huquq fanlar bakalavri darajasini olish uchun 1895-yilda kollejga qaytib keldi<ref name="Manning" />. U 1897-yilda [[magistr]] darajasini va 1900-yilda [[Columbia universiteti|Kolumbiya universitetida]] falsafa fanlari doktori darajasini oldi<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref>. U 1899-yilda doktorlik dissertatsiyasini tamomlagan vaqtida Parij va [[Berlin|Berlinda]] oʻqigan. U o'zining dastlabki siyosiy fikrlarini o'zlashtirgan ustozlari orasida [[Frank Johnson Goodnow|Frank Jonson Gudnou]], Otto fon Gierke va Jeyms Xarvi Robinson bor edi<ref name="Reagan57">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 57.</ref>. U 1900-yilda Elizabeth Xilda Doylga ([[Nyu York (shtat)|Nyu-York]], [[Constable (New York)|Konstebl]]) uylandi<ref name="Pope">Pope, et al., ''Merriam Genealogy in England and America,'' 1906. pp. 294–95.</ref>. == Ish faoliyati == === Akademik martaba va hissalar === Merriam 1900-yilda [[Chicago universiteti|Chikago universitetining]] siyosatshunoslik fakultetining birinchi a'zosi sifatida fakultetga qo'shildi<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref>. U 1903-yilda ''“Amerika siyosiy nazariyalari tarixi”'' nomli asarini yozdi va bu kitob Amerika siyosiy harakatlarining muhim tahlili haqidadir. Rivojlanayotgan Progressiv harakatini kuchli qoʻllab-quvvatlagan .<ref name="Kloppenberg" /> Kafedrada tez muvaffaqiyatga erishib, 1911-yilda toʻliq professor darajasiga yetdi va 1911-yildan pensiyaga chiqqunga qadar siyosatshunoslik kafedrasi mudiri lavozimida ishladi. 1907-yildan 1911-yilgacha u Savdo va ma'muriyat kollejining raisi bo'lib ishlagan (But biznes maktabining asoschisi).<ref name="Reagan60">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 60.</ref> Merriam akademiyada ishlagan yillarida Qo'shma Shtatlardagi siyosatshunoslik faniga sezilarli ta'sir ko'rsatdi. Ikki siyosatshunos 1985-yilda ushbu fanni o'rganishda ta'kidlanganidek, "Merriamning qo'lini zamonaviy siyosatshunoslikning deyarli barcha jabhalarida ko'rish mumkin".<ref name="Seidelman109">Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 109.</ref> Merriam 2008-yilda boshqa siyosatshunos tomonidan ushbu fan bo'yicha Merriamning tafakkuriga berilgan baho: "Bu davrda har qanday olim kabi, Merriam akademiyada Amerika demokratiyasini qanday o'rganish kerakligi me'yorini o'rnatdi"<ref>Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, p. xiii.</ref> Siyosatshunos Gabriel Almond shunday xulosaga keldi: "Chikago maktabi zamonaviy siyosatshunoslik tarixida asoschi ta'sirga ega boʻlgani odatda tan olinadi va Charlz E. Merriam Chikago maktabining asoschisi va shakllantiruvchisi sifatida tan olinadi".<ref name="Almond70">Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 70.</ref> Merriam siyosatshunoslik amaliyotida ma'lumotlar va miqdoriy tahlildan foydalanishning yetakchi himoyachisi edi<ref>Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, pp. xiii–xiv.</ref> (uning o'zi matematika yoki statistika bo'yicha deyarli hech qanday ma'lumotga ega bo'lmagan bo'lsa ham)<ref name="Smith84">Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 84.</ref> va siyosatshunoslikka bixevioristik yondashuvga asos solgan.<ref name="Behave">Pearson, "Introduction to the Transaction Edition," in Merriam, ''A History of American Political Theories,'' 2008, p. xxi; Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, p. 114; Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 110.</ref><ref>Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, pp. 109, 110.</ref> Merriam "nazariyaning foydaliligini inkor etdi" va uning o'rniga yanada uyg'un, demokratik va plyuralistik jamiyatni yaratishga qaratilgan "amaliy" siyosatshunoslikni yoqladi.<ref>Quoted from Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, pp. 84, 86–87.</ref><ref>Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 110.</ref> Bu fikrlashning natijasi uning "ijtimoiy olimlarni jamiyatning siyosiy rahbarlariga texnik maslahatchilar sifatida qarashi" edi.<ref>Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, pp. 84, 86.</ref> Merriam, shuningdek, akademiyada siyosatshunoslik kafedrasini boshqarishda salmoqli hissa qo'shdi. U oʻsha davrning eng yaxshi olimlaridan iborat fakultetni toʻpladi<ref name="Seidelman109">Seidelman and Harpham, ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984,'' 1985, p. 109.</ref> va u va fakultet keyingi avlodning eng yorqin siyosatshunoslarini yetishtirib chiqdi va 30 yil davomida fanda yetakchilik qilgan kafedrani yaratdi.<ref name="Smith84">Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 84.</ref> Uning ta'siri shunday ediki, bo'limning tuzilishi, xodimlari va obro'si 1940-yilda nafaqaga chiqqanidan keyin ham ta;sirini yo'qotmadi<ref name="Almond70">Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 70.</ref> U, shuningdek, intizomni Yevropa uslubidagi nazariy munozaralardan uzoqlashtirib, haqiqiy tadqiqotlarga o'tkazishga intildi va Qo'shma Shtatlarda birinchi ijtimoiy fanlar bo'yicha fanlararo tadqiqot institutlarini tashkil qildi.<ref name="Smith84" /> U, shuningdek, ushbu tadqiqotni moliyalashtirish hususiida xususiy grantlar va jamg'arma pullarini olishda yetakchi boʻlgan.<ref name="Seidelman109" /> Garold Lassvellning so'zlariga ko'ra, Merriam shuningdek, psixologiyadan siyosatshunoslik sohasiga qadar tushunchalardan foydalanishni targ'ib qilgan.<ref>Crick, ''The American Science of Politics,'' 2003, pp. 137–38.</ref> Merriam Qo'shma Shtatlardagi shtatlar tng tanqidchisi edi. U shtatlar tizimi shaharlar uchun muammo ekanligini ta'kidladi, chunki shtat hukumatlari na shaharlarni boshqaradi, na shaharlarni o'zini boshqarishiga ruxsat beradi.<ref>{{jurnal manbasi|last=Graves|first1=W. Brooke|date=1936|title=The Future of the American States|url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0003055400030859/type/journal_article|journal=American Political Science Review|language=en|volume=30|issue=1|pages=25|doi=10.2307/1948006|issn=0003-0554}}</ref> === Mahalliy siyosiy martaba === Merriam 1906-yilgi Chikago shahar Xartiyasi konventsiyasi a'zosi edi.<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 61–62.</ref> U 1906-yilda [[Chikago shahar klubi]] tomonidan Chikago soliq tizimini o'rganish uchun topshirilgan va keyinchalik ushbu nufuzli tashkilotning vitse-prezidenti bo'lib ishlagan.<ref name="Reagan62">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 62.</ref> U 1909-yildan 1911-yilgacha<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Reagan62" /><ref name="Ruble239">Ruble, ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka,'' 2001, p. 239.</ref> 1903-yildagi darsligining muvaffaqiyati tufayli (qisman) g'olib boʻlgan eski 7-chi palatada Chikago shahar kengashining Aldermani bo'lib xizmat qilgan.<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> U ikkita asosiy qo'mitada (Jinoyat va moliya) xizmat qilgan, shuningdek, uchta muhim shahar komissiyalarida (Shahar xarajatlari, bandargoh va chiqindilar) xizmat qilgan.<ref name="Reagan62" /> Harbor komissiyasida xizmat qilayotganda u [[Franklin D. Roosevelt|Franklin D. Ruzveltning]] amakisi Frederik Delano bilan tanishdi.<ref name="Reagan62" /> [[Fayl:"FOR_MAYOR_CHAS._E_MERRIAM"_Charles_Edward_Merriam_campaign_cartoon,_from-_(But_we_know_you...),_a_line_from_a_verse_which_begins,_Come_to_me,_Charley_E...._Drawing_is..._(NBY_5684)_(cropped).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/%22FOR_MAYOR_CHAS._E_MERRIAM%22_Charles_Edward_Merriam_campaign_cartoon%2C_from-_%28But_we_know_you...%29%2C_a_line_from_a_verse_which_begins%2C_Come_to_me%2C_Charley_E...._Drawing_is..._%28NBY_5684%29_%28cropped%29.jpg/220px-thumbnail.jpg|left|thumb| “MOR CHAS UCHUN. E MERRIAM" Charlz Edvard Merriam kompaniyasi multfilmi]] U 1911-yilda Chikago meri lavozimiga respublikachi sifatida (muvaffaqiyatsiz) o'z lavozimini tark etdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref name="Ruble239">Ruble, ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka,'' 2001, p. 239.</ref> Uning kampaniya menejeri Xarold Ikes edi.<ref name="Reagan62">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 62.</ref><ref name="Buk3" /> U Respublikachilar partiyasining praymeriz saylovlarida juda katta farq bilan g'alaba qozongan bo'lsa-da, u umumiy saylovda kichik Karter Xarrisonga yutqazdi<ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 62–63.</ref> Merriam va Ickes Illinoys Progressiv partiyasini yaratishda yordam berishdi va ular Robert M. La Folletteni [[Theodore Roosevelt|Teodorgacha]] prezidentlikka qo'llab-quvvatladilar. [[Theodore Roosevelt|Ruzvelt]] uni Progressiv partiya nomzodi uchun mag'lub etdi.<ref name="Reagan63">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 63.</ref> U 1912-yilda sobiq prezident Teodor Ruzvelt uchun " Buqa Muz " chiptasi ostida saylovoldi tashviqotini olib bordi<ref name="Obit" /> U yana 1913-yildan 1917-yilgacha,<ref name="Obit" /> respublikachi emas, mustaqil bo'lsa ham, Alderman sifatida xizmat qildi.<ref name="Ruble239" /> 1916-yilda u ko'plab kvazi-davlat korporatsiyalarini yaratishga yordam bergan va Chikago Park tumanini tashkil etgan xususiy tashkilot boʻlgan Jamoat samaradorligi byurosini tuzdi.<ref name="Obit" /><ref name="Reagan63" /> Merriam 1917-yilda respublikachilarning praymerizda atigi besh ovoz bilan magʻlubiyatga uchraganidan keyin alderman lavozimiga qayta saylanish uchun oʻz nomzodini qoʻldan boy berdi<ref name="Reagan63" /> U 1919-yilda yana shahar merligi uchun kurash olib borib, Respublikachilar partiyasidan amaldagi prezident Uilyam Xeyl Tompsonga yutqazib qo'ydi.<ref name="Kloppenberg" /><ref name="Buk3">Bukowski, ''Big Bill Thompson, Chicago, and the Politics of Image,'' 1998, p. 3.</ref><ref>Pegram, ''Partisans and Progressives: Private Interest and Public Policy in Illinois, 1870–1922,'' 1992, p. 204.</ref> === Federal xizmat === [[Fayl:Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/76/Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg/220px-Charles_Merriam_and_Louis_Brownlow_-_White_House_-_1938-09-23.jpg|thumb| Charlz Merriam (''chapda'') va Lui Braunlou 1938-yilda Oq uyda.]] Charlz E. Merriam bir nechta prezidentlarning maslahatchisi boʻlgan va federal xizmatda uzoq vaqt ishlagan. 1911-yilda prezident [[William Taft|Uilyam Xovard Taft]] unga Iqtisodiyot va samaradorlik komissiyasiga, 1910-yildagi Fuqarolik mablagʻlari toʻgʻrisidagi qonunga muvofiq, ijro hokimiyati boshqaruvini oʻrganish uchun tashkil etilgan organga taklif qildi, ammo Merriam rad etdi.<ref name="Reagan63">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 63.</ref><ref>"The President's Commission on Economy and Efficiency," ''American Political Science Review,'' November 1911, pp. 626–28.</ref> 1917-yilda Prezident [[Woodrow Wilson|Vudro Vilson]] undan yangi tashkil etilgan Tarif komissiyasida (hozirgi Amerika Qo'shma Shtatlari Xalqaro Savdo Komissiyasi) xizmat qilishni so'radi, lekin u yana federal xizmatdan bosh tortdi.<ref name="Reagan63" /><ref>Schnietz, "The 1916 Tariff Commission: Democrats' Use of Expert Information to Constrain Republican Tariff Protection," ''Business and Economic History,'' Fall 1994, pp. 176–80.</ref> Birinchi [[Birinchi jahon urushi|jahon urushi]] paytida 43 yoshli Merriam AQSh armiyasining signal korpusiga qo'shildi, kapitan etib tayinlandi va federal hukumatning Chikago mintaqasi uchun aviatsiya ekspertiza kengashida xizmat qildi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Reagan65">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 65.</ref><ref>Creel, ''How We Advertised America,'' 2008, p. 299; Axelrod, ''Selling the Great War: The Making of American Propaganda,'' 2009, p. 207.</ref> U, shuningdek, AQSh jamoatchiligi fikriga ta'sir ko'rsatish va Amerikaning Birinchi jahon urushidagi ishtirokini rag'batlantirish uchun tashkil etilgan mustaqil hukumat agentligi boʻlgan federal hukumatning Jamoatchilik axboroti qo'mitasida<ref name="Reagan65" /><ref>See, generally: Creel, ''How We Advertised America,'' 2008.</ref>. [[Italiya|Italiyaning]] [[Rim]] shahridagi ma'lumot, u yerda u italyan jamoatchilik fikrini o'zgartirish uchun mo'ljallangan [[Propaganda|tashviqotni]] ishlab chiqdi.<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Reagan65" /><ref>Adams, ''Reflections on American Exceptionalism,'' 1994, p. 136.</ref><ref name="Rossini115">Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, p. 115.</ref> Uning vazifasi nafaqat Italiya jamoatchiligini Italiyani ittifoqchilar tomonidagi urushda ushlab turishga undash, balki [[Sotsializm|sotsialistik]] va [[Kommunizm|kommunistik]] siyosiy partiyalarni qo'llab-quvvatlashga putur yetkazish edi.<ref name="Reagan65" /><ref>Rossini, ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda,'' 2008, pp. 116, 124–25.</ref> U hatto sotsialistik lider [[Benito Mussolini|Benito Mussolinini]] urushni qo'llab-quvvatlashga ishontirish uchun Rokfeller jamg'armasidan foydalangan bo'lishi mumkin.<ref name="Reagan65" /><ref>Costigliola, ''Awkward Dominion: American Political, Economic, and Cultural Relations With Europe, 1919–1933,'' 1984, p. 94.</ref> Biroq, Rimda boʻlgan vaqtida Merriam AQSh elchisi va elchixona xodimlarining vakolatlarini o'zlashtirib oldi va uning takroriy to'qnashuvlari uni atigi olti oylik lavozimda boʻlganidan keyin Qo'shma Shtatlarga qaytarib yuborishga sabab bo'ldi.<ref name="Rossini115" /> Merriam Italiyadagi tajribasidan qattiq hayratda qolganini da'vo qildi, garchi u o'z qarashlari qanday o'zgarganini aniq aytmagan.<ref name="Reagan65" /> Shuningdek, u chet elda boʻlganida nikohdan tashqari aloqa bilan shug'ullangan va bu nikohida muammolarga olib kelgan.<ref name="Reagan65" /> Chikagoga qaytib, Merriam siyosatshunoslar tomonidan siyosat ishlab chiqish, fuqarolik ta'limi va jamoatchilik fikrida tajribadan foydalanish bo'yicha bir qator qiyosiy tadqiqotlarni muvofiqlashtirdi va tahrir qildi.<ref>Adcock, ''Modern Political Science: Anglo-American Exchanges Since 1880,'' 2007, p. 122; Niemei and Junn, ''Civic Education: What Makes Students Learn,'' 2005, p. 2; Galligan, Roberts, and Trifiletti, ''Australians and Globalisation: The Experience of Two Centuries,'' 2001, p. 32.</ref> Merriamning " ''Fuqarolarning yaratilishi"'' (1934) seriyasiga qo'shgan hissasi [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|Sovet Rossiyasi]], [[Uchinchi reyx|fashistlar Germaniyasi]] va fashistik Italiyaning milliy maqsad tuyg'usini kuchaytirish va siyosat maqsadlariga erishish uchun ushbu vositalardan foydalanishini yuqori baholadi.<ref name="Oren">Oren, ''Our Enemies and U.S.: America's Rivalries and the Making of Political Science,'' 2003, pp. 58–67.</ref> Merriam bu rejimlarni qattiq tanqid qildi va ilmiyroq yondashuv bu hukumatlar tayanadigan messianizmdan qochib, [[Demokratiya|demokratik]] va plyuralistik me'yorlarni mustahkamlaydi, deb hisoblardi.<ref name="Oren" /> U 1923-yilda Lora Spelman Rokfeller Memorial Jamg'armasi mablag'lari evaziga Mahalliy Jamiyat Tadqiqot Qo'mitasiga (LCRC) asos solgan, shahar muammolari bo'yicha ma'lumotlarni to'plash va joriy siyosat g'oyalarini tarqatish dasturlarini yaratgan.<ref>Guttenberg, ''The Language of Planning: Essays on the Origins and Ends of American Planning Thought,'' 1993, p. 228; Geiger, ''To Advance Knowledge: The Growth of American Research Universities: 1900–1940,'' 2004, pp. 154–55.</ref> U, shuningdek, 1923-yilda Rokfeller jamg'armasi granti bilan Ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqot kengashini (LCRCning o'sishi) tashkil etishga yordam berdi va 1924-yilda uning birinchi prezidenti bo'lib ishladi<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> 1929-yilda u (yana Spelman Rokfeller memorial jamg'armasi granti bilan) davlat boshqaruvi sohasidagi uyushmalar o'rtasida hamkorlik va aloqani ta'minlovchi qo'shimcha guruh boʻlgan Davlat boshqaruvi hisob-kitob markaziga asos solgan.<ref>Domhoff, ''Who Really Rules?: New Haven and Community Power Examined,'' 1978, p. 164; Fosdick, ''The Story of the Rockefeller Foundation,'' 1989, p. 206.</ref> Merriam 1925-yilda Amerika Siyosatshunoslik Assotsiatsiyasi prezidenti boʻlib ishlagan<ref name="Bishop">Bishop and Gilbert, ''Chicago's Accomplishments and Leaders,'' 1932, p. 341.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref>Smith, ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941,'' 1994, p. 46; Garson, ''Group Theories of Politics,'' 1978, p. 52.</ref> O'sha yili u dolzarb ijtimoiy muammolarga yechim izlashda siyosatshunoslik tadqiqotlari resurslarini jamlashga harakat qilgan ''"Siyosatning yangi jihatlari'' " kitobini yozdi.<ref name="Kloppenberg" /><ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 67–69; Porter, ''The Cambridge History of Science,'' 2003, pp. 317–18.</ref> Merriam 1929-yilda davlat xizmatiga qaytib, [[AQSh prezidenti|Prezident]] [[Herbert Hoover|Gerbert]] Guverning Prezidentning Ijtimoiy tendentsiyalar bo'yicha tadqiqot qo'mitasi (PRCST) raisi o'rinbosari bo'lib ishlagan.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref>Duck, ''The Nation's Region Southern Modernism, Segregation, and U.S. Nationalism,'' 2009, p. 55.</ref><ref name="Reagan75">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 75.</ref><ref name="Featherman">Featherman and Vinovskis, ''Social Science and Policy-Making: A Search for Relevance in the Twentieth Century,'' 2001, p. 30.</ref><ref name="Smelser">Smelser and Gerstein, ''Behavioral and Social Science: Fifty Years of Discovery,'' 1986, p. vi.</ref> Demografiya va paydo bo'layotgan ijtimoiy muammolar bo'yicha muhim federal tadqiqot tashabbusi, PRCST "Qo'shma Shtatlarda ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqotlar yo'nalishi va foydalanishni o'zgartirdi".<ref name="Reagan75" /><ref name="Featherman" /><ref name="Smelser" /> Ikes bilan munosabatlari unga prezident Franklin D. Ruzvelt davrida mamlakat poytaxtida xizmatini davom ettirishga imkon berdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> [[Buyuk depressiya|Buyuk Depressiya]] davrida u mamlakatning eng nufuzli siyosatshunosi hisoblangan.<ref name="Porter317">Porter, ''The Cambridge History of Science,'' 2003, p. 317.</ref><ref>Hollinger, ''Science, Jews, and Secular Culture: Studies in Mid-Twentieth-Century American Intellectual History,'' 1996, p. 61; Suny, ''The Cambridge History of Russia,'' 2006, p. 11.</ref> 1933-yil iyul oyida Xarold Ikes (hozirgi Amerika Qo'shma Shtatlari Ichki ishlar vaziri) Merriamni Milliy rejalashtirish kengashiga (va uning vorislari, Milliy resurslar kengashi va Milliy resurslarni rejalashtirish kengashi)<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref>Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, p. 80; Biddle, "Social Science and the Making of Social Policy: Wesley Mitchell's Vision," in ''The Economic Mind in America,'' 1998, p. 67; Gates, ''Early Urban Planning,'' 2004, p. 229.</ref><ref>National Planning Board was established on July 20, 1933, under authority granted to the President by the [[National Industrial Recovery Act]]. Under [[Executive order (United States)|Executive Order]] (EO) 6777, on July 30, 1934, it was superseded by the National Resources Board. Under EO 7065, this body was superseded on June 7, 1935, by the National Resources Committee. This committee, along with other boards and commissions, was folded into the new National Resources Planning Board under the [[Reorganization Act of 1939#Implementation and impact|Reorganization Plan No. 1]] of July 1, 1939. See: "Records of the National Resources Planning Board (NRPB), 1931–1943," ''Guide to Federal Records in the National Archives of the United States,'' 1995; Klausen, ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present,'' 2001, p. 217.</ref><ref name="Davis">Davis, ''Ignoring the Apocalypse: Why Planning to Prevent Environmental Catastrophe Goes Astray,'' 2007, p. 55.</ref> Merriam tananing eng nufuzli a'zosi edi.<ref name="Davis" /><ref>Milkis, ''The New Deal and the Triumph of Liberalism'' 2002, p. 203.</ref> Bu lavozimda u keng ko'lamli farovonlik davlati bo'yicha takliflar ishlab chiqishda yordam berdi.<ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref><ref>Ciepley, ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism,'' 2006, pp. 122–24.</ref> Prezident Ruzvelt 1941-yil 6-yanvaridagi " To'rt erkinlik " nutqida rejalarni ma'qullagan va ularni amalga oshirishni taklif qilgan bo'lsa-da, takliflar siyosiy jihatdan foydali emas edi va hech qachon qabul qilinmadi.<ref name="Kloppenberg" /><ref>Klausen, ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present,'' 2001, pp. 217–18.</ref> 1934-yilda Merriam Ijtimoiy fanlar bo'yicha tadqiqot kengashi tomonidan federal davlat xizmati va davlat xizmati islohoti bo'yicha tadqiqot, tahlil qilish va takliflar kiritish uchun tashkil etilgan tadqiqot guruhi boʻlgan Davlat xizmati xodimlari bo'yicha tergov komissiyasida ishlagan (yangiliklarni hisobga olgan holda). Tennessi vodiysi ma'muriyati tomonidan).<ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref> Tana Spelman Rokfeller memorial fondi tomonidan moliyalashtirilgan<ref name="Reagan210">Reagan, ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943,'' 2000, pp. 210–12.</ref> va Lyuter Gulik Komissiyaning tadqiqot direktori edi.<ref>Utter and Lockhart, ''American Political Scientists: A Dictionary,'' 2002, p. 141.</ref> Guruh davlat xizmatini isloh qilish bo'yicha bir qator muhim takliflar bilan chiqdi, ammo hammasi ham qabul qilinmadi.<ref name="Reagan210" /><ref>Fesler, ''Elements of Public Administration,'' 2007, p. 41.</ref> Bu merit tizimiga qiziqish uyg'otdi va uning davlat xizmatini isloh qilish bo'yicha ko'plab takliflari bir nechta shtatlar tomonidan qabul qilindi.<ref>Gargan, ''Handbook of State Government Administration,'' 1999, p. 194.</ref> Merriamning fikricha, Milliy rejalashtirish kengashi takliflarining muvaffaqiyati yoki muvaffaqiyatsizligi ijro etuvchi hokimiyatning tavsiya etilgan siyosatni qabul qilish va ularni ilgari surish uchun ma'muriy salohiyatiga bog'liq edi. <ref name="Ciepley123124">Ciepley, ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism,'' 2006, pp. 123–24.</ref> Shuning uchun Merriam prezident Ruzveltni ijro etuvchi hokimiyatning tuzilishi va funksiyalarini o'rganish bo'yicha komissiya tuzish uchun lobbichilik qilishni boshladi.<ref name="Ciepley123124" /> Ruzvelt bu g'oyani juda yaxshi qabul qildi. [[Amerika Qoʻshma Shtatlari Oliy sudi|Oliy sud]] Milliy sanoatni tiklash to'g'risidagi qonunni (Yangi kelishuvning asosiy qonunchilik yutug'i) ''Schechter Poultry Corp. v.'' ''Amerika Qo'shma Shtatlari'', 295 AQSh 495 (1935) va prezidentning ''Panama Refining Co. v.dagi mustaqil ijroiya agentliklari a'zolarini lavozimidan chetlashtirish vakolatini sezilarli darajada cheklab qo'ydi.'' ''Rayan'', 293 AQSh 388 (1935).<ref>Moe, ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century,'' 2003, pp. 49–50.</ref> Merriam prezidentni agar u ijroiya hokimiyati boshqaruvini qayta ko'rib chiqish uchun qo'mita tuzsa va qo'mita hisoboti prezidentning qayta tashkil etish maqsadlarini asoslab beradigan va ularni akademik tadqiqotlarning neytral tilida bayon qiladigan tarzda yozilishi mumkinligiga ishontirdi.<ref>Moe, ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century,'' 2003, p. 51.</ref> 1936-yil 22-martda Ruzvelt Ma'muriy boshqaruv qo'mitasini (odatda Braunlou qo'mitasi deb ataladi) tuzdi va unga ijroiya hokimiyatini qayta tashkil etish bo'yicha takliflar ishlab chiqishni topshirdi.<ref>"President Orders Own Survey to Cut New Deal Activity," ''New York Times,'' March 23, 1936; Calabresi and Yoo, ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush,'' 2008, pp. 291–301; see, generally, Karl, ''Executive Reorganization and Reform in the New Deal: The Genesis of Administrative Management, 1900–1939,'' 1963.</ref> O'zidan tashqari, uch kishilik qo'mita Lui Braunlou va Lyuter Gulikdan iborat edi.<ref>Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, p. 93; Felbinger and Haynes, ''Outstanding Women in Public Administration: Leaders, Mentors, and Pioneers,'' 2004, p. 13.</ref><ref name="Shafritz28">Shafritz, "The Brownlow Committee," in ''The Dictionary of Public Policy and Administration,'' 2004, p. 28.</ref> 1937-yil 10-yanvarda qo'mita o'z hisobotini e'lon qildi.<ref>Catledge, "Capitol Startled," ''New York Times,'' January 13, 1937; Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, p. 110.</ref> “Prezidentga yordam kerak”<ref name="Shafritz28" /><ref>U.S. President's Committee on Administrative Management, ''Report of the President's Committee,'' 1937, p. 5; Rudolph and Rudolph, ''Making U.S. Foreign Policy Toward South Asia,'' 2008, p. 230; Maisel, ''The Parties Respond: Changes in American Parties and Campaigns,'' 2002, p. 277.</ref><ref name="Ruda43">Rudalevige, ''The New Imperial Presidency: Renewing Presidential Power After Watergate,'' 2005, p. 43.</ref> deb eʼlon qilingan qoʻmita hisobotida kuchli ijrochi direktor, jumladan, uning 37 ta tavsiyasi orasida prezident apparatini sezilarli darajada kengaytirish, boshqaruv idoralarini yagona prezident devoniga birlashtirish, kengayish taklif qilingan. merit tizimini, barcha mustaqil agentliklarni Vazirlar Mahkamasining mavjud bo'limlariga integratsiyalashuvi va federal buxgalteriya hisobi va moliyaviy amaliyotini modernizatsiya qilish<ref name="Ruda43" /><ref>Dickinson, ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch,'' 1999, pp. 104–11; Sundquist, ''The Decline and Resurgence of Congress,'' 1981, pp. 49–50; Calabresi and Yoo, ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush,'' 2008, pp. 292–95.</ref>. == Nafaqa va o'lim == Charlz Merriam 1940-yilda 66 yoshida Chikago universitetidan nafaqaga chiqdi<ref>Almond, ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections,'' 2002, p. 63.</ref> U Lyusi Spelman Rokfeller memorial jamgʻarmasining soʻnggi direktori boʻlgan [1], 1940-yildan 1949-yilda Rokfeller jamgʻarmasi bilan birlashguniga qadar<ref>"Foundation Lists $886,500 in Grants," ''New York Times,'' October 31, 1940; "$1,032,000 Grants By Spelman Fund," ''New York Times,'' April 17, 1947; "Spelman Fund Aid of $657,800 Listed," ''New York Times,'' December 28, 1949.</ref><ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref> shu lavozimda ishlagan. Charlz Merriam 1953-yil 8-yanvarda [[Maryland|Merilend shtatining]] [[Rockville (Maryland)|Rokvil]] shahridagi Hilltop kasalxonasida surunkali davom etgan kasallikdan soʻng vafot etdi.<ref name="Obit">"Dr. C.E. Merriam, Noted Educator," ''New York Times,'' January 9, 1953.</ref><ref name="Manning">Manning, ''Historical Dictionary of American Propaganda,'' 2004, p. 182.</ref><ref name="Kloppenberg">Kloppenberg and Fox, ''A Companion to American Thought,'' 1995, p. 449.</ref> Uning qizi va uch oʻgʻli boʻlgan.<ref name="Obit" /> U Arlington milliy qabristoniga dafn etilgan . Illinoys universiteti taniqli akademikni davlat siyosati sohasidagi eng yaxshi tadqiqotlari uchun Charlz E. Merriam mukofoti bilan taqdirlash uchun tanlab olgan.<ref name="NpsThomasJohnsonBio"> {{Yangiliklar manbasi |title=Thomas Johnson, Research Professor and Director |publisher=[[Naval Postgraduate School]] |url=http://www.nps.edu/About/News/Faculty/NPSExpert/Thomas-Johnson.html |access-date=2012-02-27}} </ref> == Sara asarlari == Merriam hayoti davomida samarali ijodkor edi. Uning eng mashhur asarlaridan ba'zilari: * ''Amerika siyosiy nazariyalari tarixi.'' Nyu-York: MakMillan, 1903-yil. * ''Amerika partiyaviy tizimi: Qo'shma Shtatlardagi siyosiy partiyalarni o'rganishga kirish.'' Nyu-York: MakMillan, 1922-yil. * ''Ovoz bermaslik: nazorat qilish sabablari va usullari.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1924-yil. * ''Siyosatning yangi jihatlari.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1925-yil. * ''Fuqarolarning shakllanishi: fuqarolik tarbiyasi usullarini qiyosiy o'rganish.'' Chikago: Chikago universiteti matbuoti, 1931-yil. * ''Qo'shma Shtatlardagi fuqarolik ta'limi.'' Nyu-York: Skribner, 1934-yil. == Eslatmalar == <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> == Manbalar == {{manbalar}} === Izohlar === * Adams, David K. ''Reflections on American Exceptionalism.'' Staffordshire, England: Ryburn, 1994. * Adcock, Robert. ''Modern Political Science: Anglo-American Exchanges Since 1880.'' Princeton, N.J.: Princeton University Press, 2007. * Almond, Gabriel A. ''Ventures in Political Science: Narratives and Reflections.'' Boulder, Colo.: Rienner, 2002. * Axelrod, Alan. ''Selling the Great War: The Making of American Propaganda.'' New York: Palgrave Macmillan, 2009. * Bachin, Robin Faith. ''Building the South Side: Urban Space and Civic Culture in Chicago, 1890–1919.'' Chicago: University of Chicago Press, 2004. * Biddle, Jeff. "Social Science and the Making of Social Policy: Wesley Mitchell's Vision." In ''The Economic Mind in America: Essays in the History of American Economics.'' Malcolm Rutherford, ed. Florence, Ky.: Routledge, 1998. * Bishop, Glenn A. and Gilbert, Paul T. ''Chicago's Accomplishments and Leaders.'' Chicago: Bishop Pub. Co., 1932. * Bukowski, Douglas. ''Big Bill Thompson, Chicago, and the Politics of Image.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1998. * Calabresi, Steven G., and Yoo, Christopher S. ''The Unitary Executive: Presidential Power From Washington to Bush.'' New Haven, Conn.: Yale University Press, 2008. * Catledge, Turner. "Capitol Startled." ''New York Times.'' January 13, 1937. * Ciepley, David. ''Liberalism in the Shadow of Totalitarianism.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2006. * Costigliola, Frank. ''Awkward Dominion: American Political, Economic, and Cultural Relations With Europe, 1919–1933.'' Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 1984. * Creel, George. ''How We Advertised America: The First Telling of the Amazing Story of the Committee on Public Information That Carried the Gospel of Americanism to Every Corner of the Globe.'' Whitefish, Mont.: Kessinger Publishing, 2008. * Crick, Bernard. ''The American Science of Politics.'' Reprint ed. Florence, Ky.: Routledge, 2003. * Crowther-Heyck, Hunter. ''Herbert A. Simon: The Bounds of Reason in Modern America.'' Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2005. * Davis, David Howard. ''Ignoring the Apocalypse: Why Planning to Prevent Environmental Catastrophe Goes Astray.'' Westport, Conn.: Praeger, 2007. * Dickinson, Matthew J. ''Bitter Harvest: FDR, Presidential Power, and the Growth of the Presidential Branch.'' New York: Cambridge University Press, 1999. * Domhoff, G. William. ''Who Really Rules?: New Haven and Community Power Reexamined.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Books, 1978. * "Dr. C.E. Merriam, Noted Educator." ''[[The New York Times|New York Times]].'' January 9, 1953. * Duck, Leigh Anne. ''The Nation's Region Southern Modernism, Segregation, and U.S. Nationalism.'' Athens, Ga.: University of Georgia Press, 2009. * Featherman, David L. and Vinovskis, Maris. ''Social Science and Policy-Making: A Search for Relevance in the Twentieth Century.'' Ann Arbor, Mich.: University of Michigan Press, 2001. * Felbinger, Claire L., and Haynes, Wendy A. ''Outstanding Women in Public Administration: Leaders, Mentors, and Pioneers.'' Armonk, N.Y.: M.E. Sharpe, 2004. * Fesler, James W. ''Elements of Public Administration.'' Alcester, Warwickshire, U.K.: Brownell Press, 2007. * Fosdick, Raymond Blaine. ''The Story of the Rockefeller Foundation.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Publishers, 1989. * "Foundation Lists $886,500 in Grants." ''New York Times.'' October 31, 1940. * Galligan, Brian; Roberts, Winsome; and Trifiletti, Gabriella. ''Australians and Globalisation: The Experience of Two Centuries.'' Cambridge: Cambridge University Press, 2001. * Gargan, John J. ''Handbook of State Government Administration.'' Florence, Ky.: CRC Press, 1999. * Garson, George David. ''Group Theories of Politics.'' Beverly Hills, Calif.: Sage Publications, 1978. * Gates, Richard. ''Early Urban Planning.'' Florence, Ky.: Routledge, 2004. * Geiger, Roger L. ''To Advance Knowledge: The Growth of American Research Universities: 1900–1940.'' New Brunswick, N.J.: Transaction, 2004. * Guttenberg, Albert Z. ''The Language of Planning: Essays on the Origins and Ends of American Planning Thought.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1993. * Hollinger, David A. ''Science, Jews, and Secular Culture: Studies in Mid-Twentieth-Century American Intellectual History.'' Princeton, N.J.: Princeton University Press, 1996. * Karl, Barry Dean. ''Executive Reorganization and Reform in the New Deal: The Genesis of Administrative Management, 1900–1939.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1963. * Karl, Barry Dean. '' Charles E. Merriam and the study of politics'' (1974) the standard scholarly biography * Klausen, Jytte. ''War and Welfare: Europe and the United States, 1945 to the Present.'' New York: Palgrave Macmillan, 2001. * Kloppenberg, James T. and Fox, Richard Wrightman. ''A Companion to American Thought.'' Oxford: Blackwell, 1995. * Maisel, Louis Sandy. ''The Parties Respond: Changes in American Parties and Campaigns.'' Boulder, Colo.: Westview Press, 2002. * Manning, Martin. ''Historical Dictionary of American Propaganda.'' Westport, Conn.: Greenwood Press, 2004. * Mark, Stephen R. ''Preserving the Living Past: John C. Merriam's Legacy in the State and National Parks.'' Berkeley, Calif.: University of California Press, 2005. * Merry, John F. ''History of Delaware County, Iowa, and Its People.'' Chicago: S.J. Clarke Pub. Co., 1914. * Milkis, Sidney M. ''The New Deal and the Triumph of Liberalism.'' Amherst, Mass.: University of Massachusetts Press, 2002. * Moe, Ronald C. ''Administrative Renewal: Reorganization Commissions in the 20th Century.'' Lanham, Md.: University Press of America, 2003. * Niemei, Richard G. and Junn, Jane. ''Civic Education: What Makes Students Learn.'' New Haven, Conn.: Yale University Press, 2005. * "$1,032,000 Grants By Spelman Fund." ''New York Times.'' April 17, 1947. * Oren, Ido. ''Our Enemies and U.S.: America's Rivalries and the Making of Political Science.'' Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 2003. * Pearson, Sidney A., Jr. "Introduction to the Transaction Edition." In Merriam, Charles E. ''A History of American Political Theories.'' New Brunswick, N.J.: Transaction Publishers, 2008. * Pegram, Thomas R. ''Partisans and Progressives: Private Interest and Public Policy in Illinois, 1870–1922.'' Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 1992. * Pope, Charles Henry; Merriam, Charles Pierce; Gildersome-Dickinson, C.E.; and Merriam, James Sheldon. ''Merriam Genealogy in England and America: Including the "Genealogical Memoranda" of Charles Pierce Merriam, the Collections of James Sheldon Merriam, etc.'' Boston: Pope, 1906. * Porter, Roy. ''The Cambridge History of Science.'' New York: Cambridge University Press, 2003. * "The President's Commission on Economy and Efficiency." ''American Political Science Review.'' 5:4 (November 1911). * "President Orders Own Survey to Cut New Deal Activity." ''New York Times.'' March 23, 1936. * [https://www.archives.gov/research/guide-fed-records/groups/187.html#187.1 "Records of the National Resources Planning Board (NRPB), 1931–1943." Record Group 187. ''Guide to Federal Records in the National Archives of the United States.'' Compiled by Robert B. Matchette, et al. Washington, D.C.: National Archives and Records Administration, 1995.] * Reagan, Patrick D. ''Designing a New America: The Origins of New Deal Planning, 1890–1943.'' Amherst, Mass.: University of Massachusetts Press, 2000. * Roelofs, Joan. ''Foundations and Public Policy: The Mask of Pluralism.'' Albany, N.Y.: State University of New York Press, 2003. * Rossini, Daniela. ''Woodrow Wilson and the American Myth in Italy: Culture, Diplomacy, and War Propaganda.'' Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2008. * Ruble, Blair A. ''Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka.'' New York: Cambridge University Press, 2001. * Rudalevige, Andrew. ''The New Imperial Presidency: Renewing Presidential Power After Watergate.'' Ann Arbor, Mich.: University of Michigan Press, 2005. * Rudolph, Lloyd I., and Rudolph, Susanne Hoeber. ''Making U.S. Foreign Policy Toward South Asia: Regional Imperatives and the Imperial Presidency.'' New Delhi: Concept Pub. Co., 2008. * Sawyers, June Skinner. ''Chicago Portraits: Biographies of 250 Famous Chicagoans.'' Chicago: Loyola University Press, 1991. * Schnietz, Karen E. "The 1916 Tariff Commission: Democrats' Use of Expert Information to Constrain Republican Tariff Protection." ''Business and Economic History.'' 23:1 (Fall 1994). * Seidelman, Raymond and Harpham, Edward J. ''Disenchanted Realists: Political Science and the American Crisis, 1884–1984.'' Albany, N.Y.: State University of New York Press, 1985. * Shafritz, Jay M. "The Brownlow Committee." In ''The Dictionary of Public Policy and Administration.'' Jay M. Shafritz, ed. Boulder, Colo.: Westview Press, 2004. * Smelser, Neil J. and Gerstein, Dean R. ''Behavioral and Social Science: Fifty Years of Discovery.'' Washington, D.C.: National Academy Press, 1986. * Smith, Mark C. ''Social Science in the Crucible: The American Debate Over Objectivity and Purpose, 1918–1941.'' Durham, N.C.: Duke University Press, 1994. * "Spelman Fund Aid of $657,800 Listed." ''New York Times.'' December 28, 1949. * Sundquist, James L. ''The Decline and Resurgence of Congress.'' Washington, D.C.: Brookings Institution, 1981. * Suny, Ronald Grigor. ''The Cambridge History of Russia. Vol. 3: The Twentieth Century.'' Cambridge: Cambridge University Press, 2006. * United States Army. Iowa Infantry Regiment, 12th (1861–1865). ''Reunion of Twelfth Iowa Vet. Vol. Infantry.'' Dubuque, Ia.: The Regiment, 1903. * U.S. President's Committee on Administrative Management. ''Report of the President's Committee.'' Washington, D.C.: Government Printing Office, 1937. * Utter, Glenn H. and Lockhart, Charles. ''American Political Scientists: A Dictionary.'' Westport, Conn.: Greenwood Press, 2002. == Havolalar == * Works by Charles Edward Merriam at LibriVox (public domain audiobooks) * [https://www.lib.uchicago.edu/e/spcl/centcat/fac/facch15_01.html "Charles E. Merriam – Political Science." The University of Chicago Faculty: A Centennial View. University of Chicago.] – Biography and photographs * [http://www.arlingtoncemetery.net/cemerriam.htm "Charles Edward Merriam." Burial record at Arlington National Cemetery.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20081226005457/http://www.arlingtoncemetery.net/cemerriam.htm |date=2008-12-26 }} * Charles Edward Merriam at Find a Grave * [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.MERRIAMCE Guide to the Charles E. Merriam Papers 1893–1957] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center] {{Amerika siyosiy fanlar assotsiatsiyasi prezidentlari}}{{Tashqi havolalar}} [[Turkum:1953-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1874-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Siyosatshunoslik nazariyalari]] [[Turkum:Chikago universiteti]] [[Turkum:Amerika siyosatshunoslari]] [[Turkum:Amerika siyosatshunoslari prezidentlari]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] hv3l4v8voxa1jxskohb0bg9bk6mcq83 Melatonin 0 776101 5988492 5974998 2026-04-11T08:46:44Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5988492 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=February 2021}} Melatonin oʻsimlik va hayvonlarda mavjud boʻlgan tabiiy mahsulotdir. U asosan hayvonlarda tunda miyadagi pineal bez tomonidan chiqariladigan gormon sifatida tanilgan va uzoq vaqt davomida uyqu-uygʻonish siklini nazorat qilish bilan bogʻliq<ref name="Auld2017">{{jurnal manbasi | vauthors = Auld F, Maschauer EL, Morrison I, Skene DJ, Riha RL | title = Evidence for the efficacy of melatonin in the treatment of primary adult sleep disorders | journal = Sleep Medicine Reviews | volume = 34 | pages = 10–22 | date = August 2017 | pmid = 28648359 | doi = 10.1016/j.smrv.2016.06.005 | hdl = 20.500.11820/0e890bda-4b1d-4786-a907-a03b1580fd07 | url = http://epubs.surrey.ac.uk/813219/1/Riha%20accepted%20MS%202016.pdf | hdl-access = free }}</ref><ref>{{kitob manbasi | vauthors = Faraone SV |title=ADHD: Non-Pharmacologic Interventions, An Issue of Child and Adolescent Psychiatric Clinics of North America, E-Book |date=2014 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=978-0-323-32602-5 |page=888 |url=https://books.google.com/books?id=lNSlBAAAQBAJ&pg=PA888}}</ref>. Umurtqali hayvonlarda melatonin sirkadiyalik ritmlarni sinxronlashtirishda, shu jumladan uyqu-uygʻonish vaqtini va qon bosimini tartibga solishda va mavsumiy ritmiklikni nazorat qilishda, shu jumladan koʻpayish, semizlik, moʻrtlashish va qish uyqusida ishtirok etadi<ref name="Altun2007">{{jurnal manbasi|vauthors=Altun A, Ugur-Altun B|title=Melatonin: therapeutic and clinical utilization|journal=International Journal of Clinical Practice|volume=61|issue=5|pages=835–45|date=May 2007|pmid=17298593|doi=10.1111/j.1742-1241.2006.01191.x|s2cid=18050554}}</ref>. Uning koʻp taʼsiri melatonin retseptorlarini faollashtirish orqali, boshqalari esa antioksidant roli bilan bogʻliq. Oʻsimliklarda u oksidlovchi stressdan himoya qilish vazifasini bajaradi. U turli xil ovqatlarda ham mavjud<ref name="Drugs2019">{{veb manbasi|title=Melatonin: Side Effects, Uses, Dosage (Kids/Adults)|url=https://www.drugs.com/melatonin.html|access-date=9 January 2019|website=Drugs.com}}</ref>. == Biologik faollik == Odamlarda melatonin melatonin retseptorlari 1 (pikomolyar bogʻlanish yaqinligi) va melatonin retseptorlari 2 (nanomolyar bogʻlanish yaqinligi) ning toʻliq agonisti boʻlib, ikkalasi ham G-oqsil bilan bogʻlangan retseptorlari (GPCR) sinfiga tegishli. Melatonin retseptorlari 1 va 2 ikkalasi ham Gi/o-bogʻlangan GPCR hisoblanadi, garchi melatonin 1 retseptorlari ham Gq bilan bogʻlangan. Melatonin, shuningdek, mitoxondriya ichidagi yuqori sigʻimli erkin radikallarni tozalash vositasi sifatida ishlaydi, shuningdek, melatonin retseptorlari orqali signal oʻtkazish orqali superoksid dismutaza, glutation peroksidaza, glutation reduktaza va katalaza kabi antioksidant fermentlarning ifodalanishiga yordam beradi<ref name="pmid28400824">{{jurnal manbasi | vauthors = Sharafati-Chaleshtori R, Shirzad H, Rafieian-Kopaei M, Soltani A | title = Melatonin and human mitochondrial diseases | journal = Journal of Research in Medical Sciences | volume = 22 | pages = 2 | date = 2017 | pmid = 28400824 | pmc = 5361446 | doi = 10.4103/1735-1995.199092 }}</ref><ref name="IUPHAR – melatonin receptors review">{{jurnal manbasi|vauthors=Jockers R, Delagrange P, Dubocovich ML, Markus RP, Renault N, Tosini G, Cecon E, Zlotos DP|display-authors=6|title=Update on melatonin receptors: IUPHAR Review 20|journal=British Journal of Pharmacology|volume=173|issue=18|pages=2702–25|date=September 2016|pmid=27314810|pmc=4995287|doi=10.1111/bph.13536|quote=Hence, one melatonin molecule and its associated metabolites could scavenge a large number of reactive species, and thus, the overall antioxidant capacity of melatonin is believed to be greater than that of other well‐known antioxidants, such as vitamin C and vitamin E, under in vitro or in vivo conditions (Gitto et al., 2001; Sharma and Haldar, 2006; Ortiz et al., 2013).}}</ref><ref name="Melatonin as a mitochondrial antioxidant – 2017 Review">{{jurnal manbasi | vauthors = Reiter RJ, Rosales-Corral S, Tan DX, Jou MJ, Galano A, Xu B | title = Melatonin as a mitochondria-targeted antioxidant: one of evolution's best ideas | journal = Cellular and Molecular Life Sciences | volume = 74 | issue = 21 | pages = 3863–3881 | date = November 2017 | pmid = 28864909 | doi = 10.1007/s00018-017-2609-7 | s2cid = 23820389 | quote = melatonin is specifically targeted to the mitochondria where it seems to function as an apex antioxidant&nbsp;... The measurement of the subcellular distribution of melatonin has shown that the concentration of this indole in the mitochondria greatly exceeds that in the blood. }}</ref><ref name="Melatonin – 2016 Review">{{jurnal manbasi | vauthors = Reiter RJ, Mayo JC, Tan DX, Sainz RM, Alatorre-Jimenez M, Qin L | title = Melatonin as an antioxidant: under promises but over delivers | journal = Journal of Pineal Research | volume = 61 | issue = 3 | pages = 253–78 | date = October 2016 | pmid = 27500468 | doi = 10.1111/jpi.12360 | s2cid = 35435683 | quote = There is credible evidence to suggest that melatonin should be classified as a mitochondria-targeted antioxidant. }}</ref><ref name="pmid26272235">{{jurnal manbasi | vauthors = Manchester LC, Coto-Montes A, Boga JA, Andersen LP, Zhou Z, Galano A, Vriend J, Tan DX, Reiter RJ | display-authors = 6 | title = Melatonin: an ancient molecule that makes oxygen metabolically tolerable | journal = Journal of Pineal Research | volume = 59 | issue = 4 | pages = 403–19 | date = November 2015 | pmid = 26272235 | doi = 10.1111/jpi.12267 | s2cid = 24373303 | quote = While originally thought to be produced exclusively in and secreted from the vertebrate pineal gland [53], it is now known that the indole is present in many, perhaps all, vertebrate organs [54] and in organs of all plants that have been investigated [48, 55, 56]. That melatonin is not relegated solely to the pineal gland is also emphasized by the reports that it is present in invertebrates [57–59], which lack a pineal gland and some of which consist of only a single cell. }}</ref><ref name="Melatonin transporters – 2017 review">{{jurnal manbasi | vauthors = Mayo JC, Sainz RM, González-Menéndez P, Hevia D, Cernuda-Cernuda R | title = Melatonin transport into mitochondria | journal = Cellular and Molecular Life Sciences | volume = 74 | issue = 21 | pages = 3927–3940 | date = November 2017 | pmid = 28828619 | doi = 10.1007/s00018-017-2616-8 | s2cid = 10920415 }}</ref>. == Biologik funksiyalar == [[Fayl:Circadian rhythm.svg|thumb|300px|Koʻzlarga quyosh nuri tushganda, epifizda melatonin ishlab chiqarilishi inhibe qilinadi va ishlab chiqarilgan gormonlar odamni hushyor ushlab turadi. Koʻzlarga yorugʻlik tushmasa, pineal bezda melatonin ishlab chiqariladi va odam charchaydi.]] === Antioksidant === Melatonin birinchi marta kuchli antioksidant va erkin radikallarni tozalash vositasi sifatida 1993-yilda xabar qilingan. In vitroda melatonin kislorod radikallarini, shu jumladan OH•, O2−• va reaktiv azot turlarini NO• kabi toʻgʻridan-toʻgʻri tozalovchi vazifasini bajaradi. Oʻsimliklarda melatonin har bir antioksidantning umumiy samaradorligini oshirish uchun boshqa antioksidantlar bilan ishlaydi. Melatonin E vitaminiga qaraganda ikki baravar faol ekanligi isbotlangan, u eng samarali lipofil antioksidant hisoblanadi. Melatonin retseptorlari orqali signal oʻtkazish melatonin superoksid dismutaza, glutation peroksidaza, glutation reduktaza va katalaza kabi antioksidant fermentlarning ifodalanishiga yordam beradi<ref name="pmid28400824" /><ref name="IUPHAR – melatonin receptors review" />. === Immun tizimi === Melatonin immunitet tizimi bilan oʻzaro taʼsir qilishi maʼlum boʻlsa-da, bu oʻzaro taʼsirlarning tafsilotlari aniq emas. Yalligʻlanishga qarshi taʼsir eng dolzarb boʻlib tuyuladi. Kasallikni davolashda melatoninning samaradorligini baholash uchun bir nechta sinovlar oʻtkazildi. Mavjud maʼlumotlarning aksariyati kichik, toʻliq boʻlmagan sinovlarga asoslangan. Har qanday ijobiy immunologik taʼsir immunokompetent hujayralarda ifodalangan yuqori afinitetli retseptorlarga (MT1 va MT2) taʼsir qiluvchi melatoninning natijasi deb hisoblanadi. Preklinik tadqiqotlarda melatonin sitokin ishlab chiqarishni kuchaytirishi mumkin va bu orqali orttirilgan immunitet tanqisligiga qarshi kurashadi. Baʼzi tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, melatonin yuqumli kasalliklarga, shu jumladan OIV va bakterial infektsiyalarga qarshi kurashda va saraton kasalligini davolashda foydali boʻlishi mumkin<ref name="pmid16729718">{{jurnal manbasi | vauthors = Carrillo-Vico A, Reiter RJ, Lardone PJ, Herrera JL, Fernández-Montesinos R, Guerrero JM, Pozo D | title = The modulatory role of melatonin on immune responsiveness | journal = Current Opinion in Investigational Drugs | volume = 7 | issue = 5 | pages = 423–31 | date = May 2006 | pmid = 16729718 }}</ref><ref name="Pp">{{jurnal manbasi | vauthors = Maestroni GJ | title = The immunotherapeutic potential of melatonin | journal = Expert Opinion on Investigational Drugs | volume = 10 | issue = 3 | pages = 467–76 | date = March 2001 | pmid = 11227046 | doi = 10.1517/13543784.10.3.467 | s2cid = 6822594 }}</ref>. === Ogʻirlikni tartibga solish === Melatoninning kilogramm ortishini boshqarishi mumkin boʻlgan mexanizm uning leptinga inhibitiv taʼsiridir. Leptin inson organizmidagi energiya holatining uzoq muddatli koʻrsatkichi sifatida ishlaydi. Uygʻonish vaqtidan tashqarida leptin taʼsirini bostirish orqali melatonin leptin qarshiligini yumshatib, kunduzi leptin sezgirligini tiklashga yordam beradi<ref name=":2">{{jurnal manbasi|vauthors=Suriagandhi V, Nachiappan V|title=Protective Effects of Melatonin against Obesity-Induced by Leptin Resistance|journal=Behavioural Brain Research|volume=417|pages=113598|date=January 2022|pmid=34563600|doi=10.1016/j.bbr.2021.113598}}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Buonfiglio D, Parthimos R, Dantas R, Cerqueira Silva R, Gomes G, Andrade-Silva J, Ramos-Lobo A, Amaral FG, Matos R, Sinésio J, Motta-Teixeira LC, Donato J, Reiter RJ, Cipolla-Neto J | display-authors = 6 | title = Melatonin Absence Leads to Long-Term Leptin Resistance and Overweight in Rats | journal = Frontiers in Endocrinology | volume = 9 | pages = 122 | date = 2018 | pmid = 29636725 | pmc = 5881424 | doi = 10.3389/fendo.2018.00122 }}</ref>. == Biokimyo == === Biosintez === [[Fayl:Mealtonin biosynth.jpg|thumb|Melatonin biosinteziga umumiy nuqtai]] Hayvonlarda melatoninning biosintezi gidroksillanish, dekarboksillanish, atsetillanish va L-triptofan bilan boshlangan metillanish orqali sodir boʻladi. L-triptofan xorizmatdan shikimat yoʻlida ishlab chiqariladi yoki oqsil katabolizmidan olinadi. Birinchi L-triptofan 5-gidroksitriptofan hosil qilish uchun triptofan gidroksilaz tomonidan indol halqasida gidroksillanadi. Ushbu oraliq mahsulot (5-HTP) serotonin ishlab chiqarish uchun piridoksal fosfat va 5-gidroksitriptofan dekarboksilaza tomonidan dekarboksillanadi. ==== Mexanizm ==== [[Fayl:Melatonin mechanism.jpg|thumb|Melatonin biosintezi mexanizmi.]] L-triptofanni gidroksillash uchun kofaktor tetrahidrobiopterin (THB) birinchi navbatda kislorod va triptofan gidroksilazaning faol joyi temir bilan reaksiyaga kirishishi kerak. Ushbu mexanizm yaxshi tushunilmagan, ammo ikkita mexanizm taklif qilingan: 1. Bir elektronning THB dan O2 ga sekin oʻtishi THB radikali bilan rekombinatsiyalanib, 4a-peroksipterin hosil qilishi mumkin boʻlgan superoksid hosil qilishi mumkin. Keyin 4a-peroksipterin faol temir (II) bilan reaksiyaga kirishib, temir-peroksipterin oraliq mahsulotini hosil qilishi yoki kislorod atomini toʻgʻridan-toʻgʻri temirga oʻtkazishi mumkin. 2. O2 birinchi navbatda faol joy temir (II) bilan reaksiyaga kirishib, temir (III) superoksidini ishlab chiqarishi mumkin, keyinchalik u THB bilan reaksiyaga kirishib, temir-peroksipterin oraliq mahsulotini hosil qilishi mumkin. Temir-peroksipterin oraliq mahsulotidan olingan temir (IV) oksidi indol halqasining C5 pozitsiyasida karbokatiya hosil qilish uchun qoʻsh bogʻ bilan tanlab hujumga uchraydi. Vodorodning 1,2 siljishi va keyin C5 dagi ikkita vodorod atomidan birining yoʻqolishi 5-gidroksi-L-triptofanni berish uchun aromatiklikni tiklaydi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Roberts KM, Fitzpatrick PF|title=Mechanisms of tryptophan and tyrosine hydroxylase|journal=IUBMB Life|volume=65|issue=4|pages=350–7|date=April 2013|pmid=23441081|pmc=4270200|doi=10.1002/iub.1144}}</ref>. N-asetilserotonin gidroksil holatida S-adenozil metionin (SAM) tomonidan metillanadi va S-adenozil homosistein (SAH) va melatonin hosil boʻladi<ref name="ReferenceA">{{kitob manbasi|vauthors=Dewick PM|year=2002|title=Medicinal Natural Products. A Biosynthetic Approach|url=https://archive.org/details/medicinalnatural0000dewi_x5n2|edition=2nd|publisher=Wiley|isbn=978-0-471-49640-3}}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Donohue SJ, Roseboom PH, Illnerova H, Weller JL, Klein DC | title = Human hydroxyindole-O-methyltransferase: presence of LINE-1 fragment in a cDNA clone and pineal mRNA | journal = DNA and Cell Biology | volume = 12 | issue = 8 | pages = 715–27 | date = October 1993 | pmid = 8397829 | doi = 10.1089/dna.1993.12.715 | url = https://zenodo.org/record/1235255 }}</ref>. == Tibbiy foydalanish == {{Main|Melatonin (supplement/medication)}} Melatonin uyqusizlik va sirkadiyalik ritm buzilishi kabi uyqu buzilishlarini davolashda dori sifatida ishlatiladi, masalan, kechikkan uyqu fazasi buzilishi, jet lag buzilishi va smenali ish buzilishi<ref name="pmid30148726">{{jurnal manbasi|vauthors=Riha RL|title=The use and misuse of exogenous melatonin in the treatment of sleep disorders|journal=Curr Opin Pulm Med|volume=24|issue=6|pages=543–548|date=November 2018|pmid=30148726|doi=10.1097/MCP.0000000000000522|url=}}</ref>. Tibbiyotda melatonindan tashqari, ramelteon, tasimelteon va agomelatin kabi sintetik melatonin retseptorlari agonistlari ham qoʻllanadi<ref name="pmid27500861">{{jurnal manbasi | vauthors = Williams WP, McLin DE, Dressman MA, Neubauer DN | title = Comparative Review of Approved Melatonin Agonists for the Treatment of Circadian Rhythm Sleep-Wake Disorders | journal = Pharmacotherapy | volume = 36 | issue = 9 | pages = 1028–41 | date = September 2016 | pmid = 27500861 | pmc = 5108473 | doi = 10.1002/phar.1822 | url = }}</ref><ref name="pmid29487083">{{jurnal manbasi | vauthors = Atkin T, Comai S, Gobbi G |author3-link=Gabriella Gobbi| title = Drugs for Insomnia beyond Benzodiazepines: Pharmacology, Clinical Applications, and Discovery | journal = Pharmacol Rev | volume = 70 | issue = 2 | pages = 197–245 | date = April 2018 | pmid = 29487083 | doi = 10.1124/pr.117.014381 | url = }}</ref>. == Oziq-ovqat qoʻshimchasi sifatida == Melatonin rejalashtirilgan dori boʻlmagan mamlakatlarda parhez qoʻshimchasi sifatida sotiladi. AQShda melatonin oziqaviy qoʻshimcha hisoblanadi va rejalashtirilgan yoki faqat retsept boʻyicha beriladigan dori-darmonlarga nisbatan qattiqroq FDA qoidalaridan ozod qilinadi. 2017-yilda AQSh bozorida soʻralgan melatonin qoʻshimchalarining 70 foizi reklama qilingan melatonin tarkibining <10 foizini oʻz ichiga olgan<ref name=":0">{{jurnal manbasi | vauthors = Grigg-Damberger MM, Ianakieva D | title = Poor Quality Control of Over-the-Counter Melatonin: What They Say Is Often Not What You Get | journal = Journal of Clinical Sleep Medicine | volume = 13 | issue = 2 | pages = 163–165 | date = February 2017 | pmid = 28095978 | pmc = 5263069 | doi = 10.5664/jcsm.6434 }}</ref>. Baʼzi qoʻshimchalar reklama qilingan melatonin miqdorining >400% ni oʻz ichiga olgan<ref name=":0" />. There is evidence to suggest that the typical advertised dose of most melatonin supplements (>1mg) are excessive for the treatment of insomnia and may even be detrimental to overall sleep quality.<ref name=":1">{{jurnal manbasi | vauthors = Gooneratne NS, Edwards AY, Zhou C, Cuellar N, Grandner MA, Barrett JS | title = Melatonin pharmacokinetics following two different oral surge-sustained release doses in older adults | journal = Journal of Pineal Research | volume = 52 | issue = 4 | pages = 437–445 | date = May 2012 | pmid = 22348451 | pmc = 3682489 | doi = 10.1111/j.1600-079X.2011.00958.x }}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Li J, Somers VK, Xu H, Lopez-Jimenez F, Covassin N | title = Trends in Use of Melatonin Supplements Among US Adults, 1999-2018 | journal = Jama | volume = 327 | issue = 5 | pages = 483–485 | date = February 2022 | pmid = 35103775 | doi = 10.1001/jama.2021.23652 }}</ref> 4mg of controlled release melatonin has been found to cause excessive melatonin levels upon waking (>50pg/ml), possibly contributing to lethargy in the morning.<ref name=":1" /> By contrast,.4mg of controlled release melatonin was not found to cause elevated melatonin levels upon waking.<ref name=":1" /> == Tarixi == Melatonin birinchi boʻlib baʼzi amfibiyalar va sudraluvchilar teri rangini oʻzgartirish mexanizmi bilan bogʻliq holda topilgan<ref name="Filadelfi1996">{{jurnal manbasi | vauthors = Filadelfi AM, Castrucci AM | title = Comparative aspects of the pineal/melatonin system of poikilothermic vertebrates | journal = Journal of Pineal Research | volume = 20 | issue = 4 | pages = 175–86 | date = May 1996 | pmid = 8836950 | doi = 10.1111/j.1600-079X.1996.tb00256.x | s2cid = 41959214 }}</ref><ref name="Sugden2004">{{jurnal manbasi | vauthors = Sugden D, Davidson K, Hough KA, Teh MT | title = Melatonin, melatonin receptors and melanophores: a moving story | journal = Pigment Cell Research | volume = 17 | issue = 5 | pages = 454–60 | date = October 2004 | pmid = 15357831 | doi = 10.1111/j.1600-0749.2004.00185.x | doi-access = free }}</ref>. 1917-yildayoq Keri Pratt Makkord va Floyd P. Allen sigirlarning pineal bezlarini boqish ekstrakti qoramtir epidermal melanoforlarni qisqartirish orqali kurtak terisini oqartirishini aniqladilar<ref name="Coates">{{kitob manbasi | vauthors = Coates PM, Blackman MR, Cragg GM, Levine M, Moss J, White JD| title = Encyclopedia of dietary supplements | publisher = Marcel Dekker | location = New York, N.Y | year = 2005 | pages = 457–66 | isbn = 978-0-8247-5504-1 | url = https://books.google.com/books?id=Sfmc-fRCj10C&q=Lerner+melatonin+history&pg=PA457 }}</ref><ref name="McCord">{{jurnal manbasi |vauthors=McCord CP, Allen FP |title=Evidences associating pineal gland function with alterations in pigmentation |date=January 1917 |journal=J Exp Zool |volume= 23 |issue=1 |pages=206–24 |url=https://books.google.com/books?id=OOM1AQAAMAAJ&pg=PA207 |doi=10.1002/jez.1400230108 }}</ref>. In 1958, [[dermatology]] [[professor]] [[Aaron B. Lerner]] and colleagues at [[Yale University]], in the hope that a substance from the pineal might be useful in treating [[skin diseases]], isolated the hormone from [[pineal gland#Other animals|bovine pineal gland]] extracts and named it melatonin.<ref name="pmid14415935">{{jurnal manbasi | vauthors = Lerner AB, Case JD, Takahashi Y | title = Isolation of melatonin and 5-methoxyindole-3-acetic acid from bovine pineal glands | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_1960-07_235_7/page/1992 | journal = The Journal of Biological Chemistry | volume = 235 | pages = 1992–7 | date = July 1960 | issue = 7 | doi = 10.1016/S0021-9258(18)69351-2 | pmid = 14415935 | doi-access = free }}</ref> In the mid-70s Lynch ''et al.'' demonstrated that the production of melatonin exhibits a circadian rhythm in human pineal glands.<ref name="pmid1167425">{{jurnal manbasi | vauthors = Lynch HJ, Wurtman RJ, Moskowitz MA, Archer MC, Ho MH | title = Daily rhythm in human urinary melatonin | journal = Science | volume = 187 | issue = 4172 | pages = 169–71 | date = January 1975 | pmid = 1167425 | doi = 10.1126/science.1167425 | bibcode = 1975Sci...187..169L }}</ref> == Boshqa turlarda == === Boshqa jonzotlar === Umurtqali hayvonlarda melatonin qorongʻuda, odatda tunda, miyaning markazida joylashgan, ammo qon-miya toʻsigʻidan tashqarida joylashgan kichik [[ichki sekretsiya]] bezi – pineal bez tomonidan ishlab chiqariladi. Yorugʻlik/qorongʻi maʼlumotlar melatonin signalidan koʻra (bir paytlar taxmin qilinganidek) koʻzning toʻr pardasining fotosensitiv ganglion hujayralaridan supraxiazmatik yadrolarga etib boradi. „Qorongʻulik gormoni“ deb nomlanuvchi melatoninning oqshom chogʻida paydo boʻlishi tungi (tungi faol) hayvonlarning faolligini va kunduzgi hayvonlarning, shu jumladan odamlarning uxlashiga yordam beradi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Foster RG|title=Sleep, circadian rhythms and health|journal=Interface Focus|volume=10|issue=3|pages=20190098|date=June 2020|pmid=32382406|pmc=7202392|doi=10.1098/rsfs.2019.0098}}</ref>. Kechasi melatonin [[leptin]] darajasini tartibga solib, uning darajasini pasaytiradi. Ketasianlar melatonin sintezi uchun barcha genlarni, shuningdek, melatonin retseptorlari uchun genlarni yoʻqotdilar.<ref name="Huelsmann2019">{{jurnal manbasi | vauthors = Huelsmann M, Hecker N, Springer MS, Gatesy J, Sharma V, Hiller M | title = Genes lost during the transition from land to water in cetaceans highlight genomic changes associated with aquatic adaptations | journal = Science Advances | volume = 5 | issue = 9 | pages = eaaw6671 | date = September 2019 | pmid = 31579821 | pmc = 6760925 | doi = 10.1126/sciadv.aaw6671 | bibcode = 2019SciA....5.6671H }}</ref> Bu ularning bir yarim sharik uyqu rejimi (bir vaqtning oʻzida bitta miya yarim shari) bilan bogʻliq deb taxmin qilinadi. Xuddi shunday tendentsiyalar sireniyaliklarda ham topilgan<ref name="Huelsmann2019" />. === Plants === 1987-yilda oʻsimliklarda aniqlanmagunga qadar, melatonin oʻnlab yillar davomida asosan hayvonlarning neyrogormoni deb hisoblangan. 1970-yillarda qahva ekstraktida melatonin aniqlanganda, u ekstraksiya jarayonining yon mahsuloti ekanligiga ishonishgan. Biroq, keyinchalik, melatonin tekshirilgan barcha oʻsimliklarda topilgan. U oʻsimliklarning barcha turli qismlarida, jumladan, barglari, poyalari, ildizlari, mevalari va urugʻlarida turli nisbatlarda mavjud<ref name="Tan_2012">{{jurnal manbasi|vauthors=Tan DX, Hardeland R, Manchester LC, Korkmaz A, Ma S, Rosales-Corral S, Reiter RJ|title=Functional roles of melatonin in plants, and perspectives in nutritional and agricultural science|journal=Journal of Experimental Botany|volume=63|issue=2|pages=577–97|date=January 2012|pmid=22016420|doi=10.1093/jxb/err256|doi-access=free}}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Paredes SD, Korkmaz A, Manchester LC, Tan DX, Reiter RJ | title = Phytomelatonin: a review | journal = Journal of Experimental Botany | volume = 60 | issue = 1 | pages = 57–69 | date = 1 January 2009 | pmid = 19033551 | doi = 10.1093/jxb/ern284 | s2cid = 15738948 }}</ref>. Melatonin kontsentratsiyasi nafaqat oʻsimlik turlari, balki agrotexnik oʻsish sharoitlariga qarab bir xil turdagi navlar orasida ham farqlanadi, pikogramlardan grammiga bir necha mikrogramgacha oʻzgaradi<ref name="hardeland2015">{{jurnal manbasi | vauthors = Hardeland R | title = Melatonin in plants and other phototrophs: advances and gaps concerning the diversity of functions | journal = Journal of Experimental Botany | volume = 66 | issue = 3 | pages = 627–46 | date = February 2015 | pmid = 25240067 | doi = 10.1093/jxb/eru386 | doi-access = free }}</ref><ref name="Bonnefont-Rousselot 2010 55–67">{{jurnal manbasi | vauthors = Bonnefont-Rousselot D, Collin F | title = Melatonin: action as antioxidant and potential applications in human disease and aging | journal = Toxicology | volume = 278 | issue = 1 | pages = 55–67 | date = November 2010 | pmid = 20417677 | doi = 10.1016/j.tox.2010.04.008 }}</ref>. Qahva, choy, vino va pivo kabi mashhur ichimliklar hamda makkajoʻxori, guruch, bugʻdoy, arpa va joʻxori kabi ekinlarda yuqori melatonin kontsentratsiyasi aniqlangan. Baʼzi keng tarqalgan oziq-ovqat va ichimliklar, jumladan, qahva va yongʻoqda melatonin kontsentratsiyasi qondagi melatonin darajasini kunduzgi boshlangʻich qiymatlardan oshirish uchun etarli darajada yuqori ekanligi taxmin qilingan yoki oʻlchangan. Melatoninning oʻsimlik gormoni sifatidagi roli aniq aniqlanmagan boʻlsa-da, uning oʻsish va [[fotosintez]] kabi jarayonlarda ishtirok etishi yaxshi tasdiqlangan. Baʼzi oʻsimlik turlarida melatonin darajasidagi endogen sirkadiyalik ritmlarning faqat cheklangan dalillari koʻrsatilgan va hayvonlarda maʼlum boʻlganlarga oʻxshash membrana bilan bogʻlangan retseptorlari tasvirlanmagan. Aksincha, melatonin oʻsimliklarda oʻsish regulyatori, shuningdek, ekologik stressdan himoya qiluvchi muhim rol oʻynaydi. U oʻsimliklarda biologik stresslarga, masalan, qoʻziqorin infektsiyasiga va haroratning haddan tashqari oʻzgarishi, toksinlar, tuproq shoʻrlanishining oshishi, qurgʻoqchilik va boshqalar kabi biologik boʻlmagan stresslarga duchor boʻlganda sintezlanadi<ref name="hardeland2015" /><ref name="reiter2015">{{jurnal manbasi | vauthors = Reiter RJ, Tan DX, Zhou Z, Cruz MH, Fuentes-Broto L, Galano A | title = Phytomelatonin: assisting plants to survive and thrive | journal = Molecules | volume = 20 | issue = 4 | pages = 7396–437 | date = April 2015 | pmid = 25911967 | pmc = 6272735 | doi = 10.3390/molecules20047396 | doi-access = free }}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Arnao MB, Hernández-Ruiz J | title = Functions of melatonin in plants: a review | journal = Journal of Pineal Research | volume = 59 | issue = 2 | pages = 133–50 | date = September 2015 | pmid = 26094813 | doi = 10.1111/jpi.12253 | doi-access = free }}</ref>. Gerbitsidlar keltirib chiqaradigan oksidlovchi stress in vivo jonli ravishda yuqori melatoninli transgenik guruchda yumshatilgan<ref name="Park-et-al-2012">{{jurnal manbasi | vauthors = Park S, Lee DE, Jang H, Byeon Y, Kim YS, Back K | title = Melatonin-rich transgenic rice plants exhibit resistance to herbicide-induced oxidative stress | journal = Journal of Pineal Research | volume = 54 | issue = 3 | pages = 258–63 | date = April 2013 | pmid = 22856683 | doi = 10.1111/j.1600-079x.2012.01029.x | publisher = [[Wiley Publishing|Wiley]] | s2cid = 6291664 }}</ref><ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2014">{{jurnal manbasi | vauthors = Arnao MB, Hernández-Ruiz J | title = Melatonin: plant growth regulator and/or biostimulator during stress? | journal = Trends in Plant Science | volume = 19 | issue = 12 | pages = 789–97 | date = December 2014 | pmid = 25156541 | doi = 10.1016/j.tplants.2014.07.006 | publisher = [[Elsevier]] | s2cid = 38637203 }}</ref>. Qoʻziqorin kasalliklariga chidamlilik boshqa rol oʻynaydi. Qoʻshilgan melatonin Malus prunifolia ning Diplocarpon mali ga qarshi chidamliligini oshiradi<ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2014" /><ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2015">{{jurnal manbasi | vauthors = Arnao MB, Hernández-Ruiz J | title = Functions of melatonin in plants: a review | journal = Journal of Pineal Research | volume = 59 | issue = 2 | pages = 133–50 | date = September 2015 | pmid = 26094813 | doi = 10.1111/jpi.12253 | publisher = [[Wiley Publishing|Wiley]] | s2cid = 19887642 | doi-access = free }}</ref>. Bundan tashqari, Alternaria, Botrytis va Fusarium spp kabi qoʻziqorin patogenlarida oʻsish inhibitori sifatida ishlaydi. INFEKTSION tezligini pasaytiradi. Urugʻlarni davolash sifatida Lupinus albusni qoʻziqorinlardan himoya qiladi. Pseudomonas syringae pomidorini sezilarli darajada sekinlashtiradi DC3000 Arabidopsis thaliana va Nicotiana benthamiana yuqtiradi<ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2015" />. === Zamburugʻlar === Melatonin oʻsimlik-patogen tizimlarida Phytophthora infestansda stressga chidamlilikni kamaytirishi kuzatilgan<ref name="Socaciu-et-al-2020">{{jurnal manbasi|vauthors=Socaciu AI, Ionuţ R, Socaciu MA, Ungur AP, Bârsan M, Chiorean A, Socaciu C, Râjnoveanu AG|display-authors=6|title=Melatonin, an ubiquitous metabolic regulator: functions, mechanisms and effects on circadian disruption and degenerative diseases|journal=Reviews in Endocrine & Metabolic Disorders|volume=21|issue=4|pages=465–478|date=December 2020|pmid=32691289|doi=10.1007/s11154-020-09570-9|s2cid=220657247}}</ref>. == Hodisa == === Oziq-ovqat mahsulotlari === Tabiiy melatonin 0,17–13,46 ng/g gacha boʻlgan tort gilos<ref name="pmid11600041">{{jurnal manbasi|vauthors=Burkhardt S, Tan DX, Manchester LC, Hardeland R, Reiter RJ|title=Detection and quantification of the antioxidant melatonin in Montmorency and Balaton tart cherries (Prunus cerasus)|journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry|volume=49|issue=10|pages=4898–902|date=October 2001|pmid=11600041|doi=10.1021/jf010321}}</ref>, banan, olxoʻri, uzum, guruch, don, oʻtlar, zaytun moyi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=González-Flores D, Velardo B, Garrido M, González-Gómez D, Lozano M, Ayuso MC, Barriga C, Paredes SD, Rodríguez AB|year=2011|url=https://www.researchgate.net/publication/259983119|title=Ingestion of Japanese plums (Prunus salicina Lindl. cv. Crimson Globe) increases the urinary 6-sulfatoxymelatonin and total antioxidant capacity levels in young, middle-aged and elderly humans: Nutritional and functional characterization of their content|journal=Journal of Food and Nutrition Research|volume=50|issue=4|pages=229–36}}</ref>, sharob<ref name="pmid21342247">{{jurnal manbasi|vauthors=Lamont KT, Somers S, Lacerda L, Opie LH, Lecour S|title=Is red wine a SAFE sip away from cardioprotection? Mechanisms involved in resveratrol- and melatonin-induced cardioprotection|journal=Journal of Pineal Research|volume=50|issue=4|pages=374–80|date=May 2011|pmid=21342247|doi=10.1111/j.1600-079X.2010.00853.x|s2cid=8034935}}</ref> va pivoda<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Salehi B|date=5 July 2019|title=Melatonin in Medicinal and Food Plants|url=https://schlaf.fit/Melatonin_in_Plants_and_Food.pdf|journal=[[Cells (journal)|Cells]]|volume=681|access-date=2022-09-21|archivedate=2021-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211129060429/https://schlaf.fit/Melatonin_in_Plants_and_Food.pdf}}</ref> tabiiy ravishda uchraydi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Pereira N, Naufel MF, Ribeiro EB, Tufik S, Hachul H|title=Influence of Dietary Sources of Melatonin on Sleep Quality: A Review|journal=Journal of Food Science|volume=85|issue=1|pages=5–13|date=January 2020|pmid=31856339|doi=10.1111/1750-3841.14952|publisher=Wiley|doi-access=free}}</ref>. Sut va gilos isteʼmol qilish uyqu sifatini yaxshilashi mumkin. Qushlar guruch kabi melatoninga boy oʻsimlik ozuqalarini isteʼmol qilganda, melatonin ularning miyasidagi melatonin retseptorlari bilan bogʻlanadi. Odamlar banan, ananas va apelsin kabi melatoninga boy oziq-ovqatlarni isteʼmol qilganda, qonda melatonin darajasi sezilarli darajada oshadi<ref name="pmid23137025">{{jurnal manbasi|vauthors=Sae-Teaw M, Johns J, Johns NP, Subongkot S|title=Serum melatonin levels and antioxidant capacities after consumption of pineapple, orange, or banana by healthy male volunteers|journal=Journal of Pineal Research|volume=55|issue=1|pages=58–64|date=August 2013|pmid=23137025|doi=10.1111/jpi.12025|s2cid=979886}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Tashqi havola == {{Commons category}} * {{veb manbasi | url = https://druginfo.nlm.nih.gov/drugportal/name/melatonin | publisher = U.S. National Library of Medicine | work = Drug Information Portal | title = Melatonin }} * {{veb manbasi | url = https://www.chemwatch.net/resource-center/melatonin/ | publisher = Chemwatch | title = Melatonin }} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Melatonin| ]] [[Turkum:Acetamides]] [[Turkum:Antioxidants]] [[Turkum:Aromatase inhibitors]] [[Turkum:Circadian rhythm]] [[Turkum:Hormones of the pineal gland]] [[Turkum:Melatonin receptor agonists]] [[Turkum:Methoxy compounds]] [[Turkum:Mexamines]] [[Turkum:Tryptamine alkaloids]] [[Turkum:Wikipedia medicine articles ready to translate]] e4986w3ojuktly2apj592eymbyxf3l2 5988493 5988492 2026-04-11T08:47:04Z KWiki78 246724 5988493 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=February 2021}} Melatonin – [[oʻsimlik]] va [[hayvonlar]]<nowiki/>da mavjud boʻlgan tabiiy mahsulotdir. U asosan hayvonlarda tunda miyadagi pineal bez tomonidan chiqariladigan gormon sifatida tanilgan va uzoq vaqt davomida uyqu-uygʻonish siklini nazorat qilish bilan bogʻliq<ref name="Auld2017">{{jurnal manbasi | vauthors = Auld F, Maschauer EL, Morrison I, Skene DJ, Riha RL | title = Evidence for the efficacy of melatonin in the treatment of primary adult sleep disorders | journal = Sleep Medicine Reviews | volume = 34 | pages = 10–22 | date = August 2017 | pmid = 28648359 | doi = 10.1016/j.smrv.2016.06.005 | hdl = 20.500.11820/0e890bda-4b1d-4786-a907-a03b1580fd07 | url = http://epubs.surrey.ac.uk/813219/1/Riha%20accepted%20MS%202016.pdf | hdl-access = free }}</ref><ref>{{kitob manbasi | vauthors = Faraone SV |title=ADHD: Non-Pharmacologic Interventions, An Issue of Child and Adolescent Psychiatric Clinics of North America, E-Book |date=2014 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=978-0-323-32602-5 |page=888 |url=https://books.google.com/books?id=lNSlBAAAQBAJ&pg=PA888}}</ref>. Umurtqali hayvonlarda melatonin sirkadiyalik ritmlarni sinxronlashtirishda, shu jumladan uyqu-uygʻonish vaqtini va qon bosimini tartibga solishda va mavsumiy ritmiklikni nazorat qilishda, shu jumladan koʻpayish, semizlik, moʻrtlashish va qish uyqusida ishtirok etadi<ref name="Altun2007">{{jurnal manbasi|vauthors=Altun A, Ugur-Altun B|title=Melatonin: therapeutic and clinical utilization|journal=International Journal of Clinical Practice|volume=61|issue=5|pages=835–45|date=May 2007|pmid=17298593|doi=10.1111/j.1742-1241.2006.01191.x|s2cid=18050554}}</ref>. Uning koʻp taʼsiri melatonin retseptorlarini faollashtirish orqali, boshqalari esa antioksidant roli bilan bogʻliq. Oʻsimliklarda u oksidlovchi stressdan himoya qilish vazifasini bajaradi. U turli xil ovqatlarda ham mavjud<ref name="Drugs2019">{{veb manbasi|title=Melatonin: Side Effects, Uses, Dosage (Kids/Adults)|url=https://www.drugs.com/melatonin.html|access-date=9 January 2019|website=Drugs.com}}</ref>. == Biologik faollik == Odamlarda melatonin melatonin retseptorlari 1 (pikomolyar bogʻlanish yaqinligi) va melatonin retseptorlari 2 (nanomolyar bogʻlanish yaqinligi) ning toʻliq agonisti boʻlib, ikkalasi ham G-oqsil bilan bogʻlangan retseptorlari (GPCR) sinfiga tegishli. Melatonin retseptorlari 1 va 2 ikkalasi ham Gi/o-bogʻlangan GPCR hisoblanadi, garchi melatonin 1 retseptorlari ham Gq bilan bogʻlangan. Melatonin, shuningdek, mitoxondriya ichidagi yuqori sigʻimli erkin radikallarni tozalash vositasi sifatida ishlaydi, shuningdek, melatonin retseptorlari orqali signal oʻtkazish orqali superoksid dismutaza, glutation peroksidaza, glutation reduktaza va katalaza kabi antioksidant fermentlarning ifodalanishiga yordam beradi<ref name="pmid28400824">{{jurnal manbasi | vauthors = Sharafati-Chaleshtori R, Shirzad H, Rafieian-Kopaei M, Soltani A | title = Melatonin and human mitochondrial diseases | journal = Journal of Research in Medical Sciences | volume = 22 | pages = 2 | date = 2017 | pmid = 28400824 | pmc = 5361446 | doi = 10.4103/1735-1995.199092 }}</ref><ref name="IUPHAR – melatonin receptors review">{{jurnal manbasi|vauthors=Jockers R, Delagrange P, Dubocovich ML, Markus RP, Renault N, Tosini G, Cecon E, Zlotos DP|display-authors=6|title=Update on melatonin receptors: IUPHAR Review 20|journal=British Journal of Pharmacology|volume=173|issue=18|pages=2702–25|date=September 2016|pmid=27314810|pmc=4995287|doi=10.1111/bph.13536|quote=Hence, one melatonin molecule and its associated metabolites could scavenge a large number of reactive species, and thus, the overall antioxidant capacity of melatonin is believed to be greater than that of other well‐known antioxidants, such as vitamin C and vitamin E, under in vitro or in vivo conditions (Gitto et al., 2001; Sharma and Haldar, 2006; Ortiz et al., 2013).}}</ref><ref name="Melatonin as a mitochondrial antioxidant – 2017 Review">{{jurnal manbasi | vauthors = Reiter RJ, Rosales-Corral S, Tan DX, Jou MJ, Galano A, Xu B | title = Melatonin as a mitochondria-targeted antioxidant: one of evolution's best ideas | journal = Cellular and Molecular Life Sciences | volume = 74 | issue = 21 | pages = 3863–3881 | date = November 2017 | pmid = 28864909 | doi = 10.1007/s00018-017-2609-7 | s2cid = 23820389 | quote = melatonin is specifically targeted to the mitochondria where it seems to function as an apex antioxidant&nbsp;... The measurement of the subcellular distribution of melatonin has shown that the concentration of this indole in the mitochondria greatly exceeds that in the blood. }}</ref><ref name="Melatonin – 2016 Review">{{jurnal manbasi | vauthors = Reiter RJ, Mayo JC, Tan DX, Sainz RM, Alatorre-Jimenez M, Qin L | title = Melatonin as an antioxidant: under promises but over delivers | journal = Journal of Pineal Research | volume = 61 | issue = 3 | pages = 253–78 | date = October 2016 | pmid = 27500468 | doi = 10.1111/jpi.12360 | s2cid = 35435683 | quote = There is credible evidence to suggest that melatonin should be classified as a mitochondria-targeted antioxidant. }}</ref><ref name="pmid26272235">{{jurnal manbasi | vauthors = Manchester LC, Coto-Montes A, Boga JA, Andersen LP, Zhou Z, Galano A, Vriend J, Tan DX, Reiter RJ | display-authors = 6 | title = Melatonin: an ancient molecule that makes oxygen metabolically tolerable | journal = Journal of Pineal Research | volume = 59 | issue = 4 | pages = 403–19 | date = November 2015 | pmid = 26272235 | doi = 10.1111/jpi.12267 | s2cid = 24373303 | quote = While originally thought to be produced exclusively in and secreted from the vertebrate pineal gland [53], it is now known that the indole is present in many, perhaps all, vertebrate organs [54] and in organs of all plants that have been investigated [48, 55, 56]. That melatonin is not relegated solely to the pineal gland is also emphasized by the reports that it is present in invertebrates [57–59], which lack a pineal gland and some of which consist of only a single cell. }}</ref><ref name="Melatonin transporters – 2017 review">{{jurnal manbasi | vauthors = Mayo JC, Sainz RM, González-Menéndez P, Hevia D, Cernuda-Cernuda R | title = Melatonin transport into mitochondria | journal = Cellular and Molecular Life Sciences | volume = 74 | issue = 21 | pages = 3927–3940 | date = November 2017 | pmid = 28828619 | doi = 10.1007/s00018-017-2616-8 | s2cid = 10920415 }}</ref>. == Biologik funksiyalar == [[Fayl:Circadian rhythm.svg|thumb|300px|Koʻzlarga quyosh nuri tushganda, epifizda melatonin ishlab chiqarilishi inhibe qilinadi va ishlab chiqarilgan gormonlar odamni hushyor ushlab turadi. Koʻzlarga yorugʻlik tushmasa, pineal bezda melatonin ishlab chiqariladi va odam charchaydi.]] === Antioksidant === Melatonin birinchi marta kuchli antioksidant va erkin radikallarni tozalash vositasi sifatida 1993-yilda xabar qilingan. In vitroda melatonin kislorod radikallarini, shu jumladan OH•, O2−• va reaktiv azot turlarini NO• kabi toʻgʻridan-toʻgʻri tozalovchi vazifasini bajaradi. Oʻsimliklarda melatonin har bir antioksidantning umumiy samaradorligini oshirish uchun boshqa antioksidantlar bilan ishlaydi. Melatonin E vitaminiga qaraganda ikki baravar faol ekanligi isbotlangan, u eng samarali lipofil antioksidant hisoblanadi. Melatonin retseptorlari orqali signal oʻtkazish melatonin superoksid dismutaza, glutation peroksidaza, glutation reduktaza va katalaza kabi antioksidant fermentlarning ifodalanishiga yordam beradi<ref name="pmid28400824" /><ref name="IUPHAR – melatonin receptors review" />. === Immun tizimi === Melatonin immunitet tizimi bilan oʻzaro taʼsir qilishi maʼlum boʻlsa-da, bu oʻzaro taʼsirlarning tafsilotlari aniq emas. Yalligʻlanishga qarshi taʼsir eng dolzarb boʻlib tuyuladi. Kasallikni davolashda melatoninning samaradorligini baholash uchun bir nechta sinovlar oʻtkazildi. Mavjud maʼlumotlarning aksariyati kichik, toʻliq boʻlmagan sinovlarga asoslangan. Har qanday ijobiy immunologik taʼsir immunokompetent hujayralarda ifodalangan yuqori afinitetli retseptorlarga (MT1 va MT2) taʼsir qiluvchi melatoninning natijasi deb hisoblanadi. Preklinik tadqiqotlarda melatonin sitokin ishlab chiqarishni kuchaytirishi mumkin va bu orqali orttirilgan immunitet tanqisligiga qarshi kurashadi. Baʼzi tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, melatonin yuqumli kasalliklarga, shu jumladan OIV va bakterial infektsiyalarga qarshi kurashda va saraton kasalligini davolashda foydali boʻlishi mumkin<ref name="pmid16729718">{{jurnal manbasi | vauthors = Carrillo-Vico A, Reiter RJ, Lardone PJ, Herrera JL, Fernández-Montesinos R, Guerrero JM, Pozo D | title = The modulatory role of melatonin on immune responsiveness | journal = Current Opinion in Investigational Drugs | volume = 7 | issue = 5 | pages = 423–31 | date = May 2006 | pmid = 16729718 }}</ref><ref name="Pp">{{jurnal manbasi | vauthors = Maestroni GJ | title = The immunotherapeutic potential of melatonin | journal = Expert Opinion on Investigational Drugs | volume = 10 | issue = 3 | pages = 467–76 | date = March 2001 | pmid = 11227046 | doi = 10.1517/13543784.10.3.467 | s2cid = 6822594 }}</ref>. === Ogʻirlikni tartibga solish === Melatoninning kilogramm ortishini boshqarishi mumkin boʻlgan mexanizm uning leptinga inhibitiv taʼsiridir. Leptin inson organizmidagi energiya holatining uzoq muddatli koʻrsatkichi sifatida ishlaydi. Uygʻonish vaqtidan tashqarida leptin taʼsirini bostirish orqali melatonin leptin qarshiligini yumshatib, kunduzi leptin sezgirligini tiklashga yordam beradi<ref name=":2">{{jurnal manbasi|vauthors=Suriagandhi V, Nachiappan V|title=Protective Effects of Melatonin against Obesity-Induced by Leptin Resistance|journal=Behavioural Brain Research|volume=417|pages=113598|date=January 2022|pmid=34563600|doi=10.1016/j.bbr.2021.113598}}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Buonfiglio D, Parthimos R, Dantas R, Cerqueira Silva R, Gomes G, Andrade-Silva J, Ramos-Lobo A, Amaral FG, Matos R, Sinésio J, Motta-Teixeira LC, Donato J, Reiter RJ, Cipolla-Neto J | display-authors = 6 | title = Melatonin Absence Leads to Long-Term Leptin Resistance and Overweight in Rats | journal = Frontiers in Endocrinology | volume = 9 | pages = 122 | date = 2018 | pmid = 29636725 | pmc = 5881424 | doi = 10.3389/fendo.2018.00122 }}</ref>. == Biokimyo == === Biosintez === [[Fayl:Mealtonin biosynth.jpg|thumb|Melatonin biosinteziga umumiy nuqtai]] Hayvonlarda melatoninning biosintezi gidroksillanish, dekarboksillanish, atsetillanish va L-triptofan bilan boshlangan metillanish orqali sodir boʻladi. L-triptofan xorizmatdan shikimat yoʻlida ishlab chiqariladi yoki oqsil katabolizmidan olinadi. Birinchi L-triptofan 5-gidroksitriptofan hosil qilish uchun triptofan gidroksilaz tomonidan indol halqasida gidroksillanadi. Ushbu oraliq mahsulot (5-HTP) serotonin ishlab chiqarish uchun piridoksal fosfat va 5-gidroksitriptofan dekarboksilaza tomonidan dekarboksillanadi. ==== Mexanizm ==== [[Fayl:Melatonin mechanism.jpg|thumb|Melatonin biosintezi mexanizmi.]] L-triptofanni gidroksillash uchun kofaktor tetrahidrobiopterin (THB) birinchi navbatda kislorod va triptofan gidroksilazaning faol joyi temir bilan reaksiyaga kirishishi kerak. Ushbu mexanizm yaxshi tushunilmagan, ammo ikkita mexanizm taklif qilingan: 1. Bir elektronning THB dan O2 ga sekin oʻtishi THB radikali bilan rekombinatsiyalanib, 4a-peroksipterin hosil qilishi mumkin boʻlgan superoksid hosil qilishi mumkin. Keyin 4a-peroksipterin faol temir (II) bilan reaksiyaga kirishib, temir-peroksipterin oraliq mahsulotini hosil qilishi yoki kislorod atomini toʻgʻridan-toʻgʻri temirga oʻtkazishi mumkin. 2. O2 birinchi navbatda faol joy temir (II) bilan reaksiyaga kirishib, temir (III) superoksidini ishlab chiqarishi mumkin, keyinchalik u THB bilan reaksiyaga kirishib, temir-peroksipterin oraliq mahsulotini hosil qilishi mumkin. Temir-peroksipterin oraliq mahsulotidan olingan temir (IV) oksidi indol halqasining C5 pozitsiyasida karbokatiya hosil qilish uchun qoʻsh bogʻ bilan tanlab hujumga uchraydi. Vodorodning 1,2 siljishi va keyin C5 dagi ikkita vodorod atomidan birining yoʻqolishi 5-gidroksi-L-triptofanni berish uchun aromatiklikni tiklaydi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Roberts KM, Fitzpatrick PF|title=Mechanisms of tryptophan and tyrosine hydroxylase|journal=IUBMB Life|volume=65|issue=4|pages=350–7|date=April 2013|pmid=23441081|pmc=4270200|doi=10.1002/iub.1144}}</ref>. N-asetilserotonin gidroksil holatida S-adenozil metionin (SAM) tomonidan metillanadi va S-adenozil homosistein (SAH) va melatonin hosil boʻladi<ref name="ReferenceA">{{kitob manbasi|vauthors=Dewick PM|year=2002|title=Medicinal Natural Products. A Biosynthetic Approach|url=https://archive.org/details/medicinalnatural0000dewi_x5n2|edition=2nd|publisher=Wiley|isbn=978-0-471-49640-3}}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Donohue SJ, Roseboom PH, Illnerova H, Weller JL, Klein DC | title = Human hydroxyindole-O-methyltransferase: presence of LINE-1 fragment in a cDNA clone and pineal mRNA | journal = DNA and Cell Biology | volume = 12 | issue = 8 | pages = 715–27 | date = October 1993 | pmid = 8397829 | doi = 10.1089/dna.1993.12.715 | url = https://zenodo.org/record/1235255 }}</ref>. == Tibbiy foydalanish == {{Main|Melatonin (supplement/medication)}} Melatonin uyqusizlik va sirkadiyalik ritm buzilishi kabi uyqu buzilishlarini davolashda dori sifatida ishlatiladi, masalan, kechikkan uyqu fazasi buzilishi, jet lag buzilishi va smenali ish buzilishi<ref name="pmid30148726">{{jurnal manbasi|vauthors=Riha RL|title=The use and misuse of exogenous melatonin in the treatment of sleep disorders|journal=Curr Opin Pulm Med|volume=24|issue=6|pages=543–548|date=November 2018|pmid=30148726|doi=10.1097/MCP.0000000000000522|url=}}</ref>. Tibbiyotda melatonindan tashqari, ramelteon, tasimelteon va agomelatin kabi sintetik melatonin retseptorlari agonistlari ham qoʻllanadi<ref name="pmid27500861">{{jurnal manbasi | vauthors = Williams WP, McLin DE, Dressman MA, Neubauer DN | title = Comparative Review of Approved Melatonin Agonists for the Treatment of Circadian Rhythm Sleep-Wake Disorders | journal = Pharmacotherapy | volume = 36 | issue = 9 | pages = 1028–41 | date = September 2016 | pmid = 27500861 | pmc = 5108473 | doi = 10.1002/phar.1822 | url = }}</ref><ref name="pmid29487083">{{jurnal manbasi | vauthors = Atkin T, Comai S, Gobbi G |author3-link=Gabriella Gobbi| title = Drugs for Insomnia beyond Benzodiazepines: Pharmacology, Clinical Applications, and Discovery | journal = Pharmacol Rev | volume = 70 | issue = 2 | pages = 197–245 | date = April 2018 | pmid = 29487083 | doi = 10.1124/pr.117.014381 | url = }}</ref>. == Oziq-ovqat qoʻshimchasi sifatida == Melatonin rejalashtirilgan dori boʻlmagan mamlakatlarda parhez qoʻshimchasi sifatida sotiladi. AQShda melatonin oziqaviy qoʻshimcha hisoblanadi va rejalashtirilgan yoki faqat retsept boʻyicha beriladigan dori-darmonlarga nisbatan qattiqroq FDA qoidalaridan ozod qilinadi. 2017-yilda AQSh bozorida soʻralgan melatonin qoʻshimchalarining 70 foizi reklama qilingan melatonin tarkibining <10 foizini oʻz ichiga olgan<ref name=":0">{{jurnal manbasi | vauthors = Grigg-Damberger MM, Ianakieva D | title = Poor Quality Control of Over-the-Counter Melatonin: What They Say Is Often Not What You Get | journal = Journal of Clinical Sleep Medicine | volume = 13 | issue = 2 | pages = 163–165 | date = February 2017 | pmid = 28095978 | pmc = 5263069 | doi = 10.5664/jcsm.6434 }}</ref>. Baʼzi qoʻshimchalar reklama qilingan melatonin miqdorining >400% ni oʻz ichiga olgan<ref name=":0" />. There is evidence to suggest that the typical advertised dose of most melatonin supplements (>1mg) are excessive for the treatment of insomnia and may even be detrimental to overall sleep quality.<ref name=":1">{{jurnal manbasi | vauthors = Gooneratne NS, Edwards AY, Zhou C, Cuellar N, Grandner MA, Barrett JS | title = Melatonin pharmacokinetics following two different oral surge-sustained release doses in older adults | journal = Journal of Pineal Research | volume = 52 | issue = 4 | pages = 437–445 | date = May 2012 | pmid = 22348451 | pmc = 3682489 | doi = 10.1111/j.1600-079X.2011.00958.x }}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Li J, Somers VK, Xu H, Lopez-Jimenez F, Covassin N | title = Trends in Use of Melatonin Supplements Among US Adults, 1999-2018 | journal = Jama | volume = 327 | issue = 5 | pages = 483–485 | date = February 2022 | pmid = 35103775 | doi = 10.1001/jama.2021.23652 }}</ref> 4mg of controlled release melatonin has been found to cause excessive melatonin levels upon waking (>50pg/ml), possibly contributing to lethargy in the morning.<ref name=":1" /> By contrast,.4mg of controlled release melatonin was not found to cause elevated melatonin levels upon waking.<ref name=":1" /> == Tarixi == Melatonin birinchi boʻlib baʼzi amfibiyalar va sudraluvchilar teri rangini oʻzgartirish mexanizmi bilan bogʻliq holda topilgan<ref name="Filadelfi1996">{{jurnal manbasi | vauthors = Filadelfi AM, Castrucci AM | title = Comparative aspects of the pineal/melatonin system of poikilothermic vertebrates | journal = Journal of Pineal Research | volume = 20 | issue = 4 | pages = 175–86 | date = May 1996 | pmid = 8836950 | doi = 10.1111/j.1600-079X.1996.tb00256.x | s2cid = 41959214 }}</ref><ref name="Sugden2004">{{jurnal manbasi | vauthors = Sugden D, Davidson K, Hough KA, Teh MT | title = Melatonin, melatonin receptors and melanophores: a moving story | journal = Pigment Cell Research | volume = 17 | issue = 5 | pages = 454–60 | date = October 2004 | pmid = 15357831 | doi = 10.1111/j.1600-0749.2004.00185.x | doi-access = free }}</ref>. 1917-yildayoq Keri Pratt Makkord va Floyd P. Allen sigirlarning pineal bezlarini boqish ekstrakti qoramtir epidermal melanoforlarni qisqartirish orqali kurtak terisini oqartirishini aniqladilar<ref name="Coates">{{kitob manbasi | vauthors = Coates PM, Blackman MR, Cragg GM, Levine M, Moss J, White JD| title = Encyclopedia of dietary supplements | publisher = Marcel Dekker | location = New York, N.Y | year = 2005 | pages = 457–66 | isbn = 978-0-8247-5504-1 | url = https://books.google.com/books?id=Sfmc-fRCj10C&q=Lerner+melatonin+history&pg=PA457 }}</ref><ref name="McCord">{{jurnal manbasi |vauthors=McCord CP, Allen FP |title=Evidences associating pineal gland function with alterations in pigmentation |date=January 1917 |journal=J Exp Zool |volume= 23 |issue=1 |pages=206–24 |url=https://books.google.com/books?id=OOM1AQAAMAAJ&pg=PA207 |doi=10.1002/jez.1400230108 }}</ref>. In 1958, [[dermatology]] [[professor]] [[Aaron B. Lerner]] and colleagues at [[Yale University]], in the hope that a substance from the pineal might be useful in treating [[skin diseases]], isolated the hormone from [[pineal gland#Other animals|bovine pineal gland]] extracts and named it melatonin.<ref name="pmid14415935">{{jurnal manbasi | vauthors = Lerner AB, Case JD, Takahashi Y | title = Isolation of melatonin and 5-methoxyindole-3-acetic acid from bovine pineal glands | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_1960-07_235_7/page/1992 | journal = The Journal of Biological Chemistry | volume = 235 | pages = 1992–7 | date = July 1960 | issue = 7 | doi = 10.1016/S0021-9258(18)69351-2 | pmid = 14415935 | doi-access = free }}</ref> In the mid-70s Lynch ''et al.'' demonstrated that the production of melatonin exhibits a circadian rhythm in human pineal glands.<ref name="pmid1167425">{{jurnal manbasi | vauthors = Lynch HJ, Wurtman RJ, Moskowitz MA, Archer MC, Ho MH | title = Daily rhythm in human urinary melatonin | journal = Science | volume = 187 | issue = 4172 | pages = 169–71 | date = January 1975 | pmid = 1167425 | doi = 10.1126/science.1167425 | bibcode = 1975Sci...187..169L }}</ref> == Boshqa turlarda == === Boshqa jonzotlar === Umurtqali hayvonlarda melatonin qorongʻuda, odatda tunda, miyaning markazida joylashgan, ammo qon-miya toʻsigʻidan tashqarida joylashgan kichik [[ichki sekretsiya]] bezi – pineal bez tomonidan ishlab chiqariladi. Yorugʻlik/qorongʻi maʼlumotlar melatonin signalidan koʻra (bir paytlar taxmin qilinganidek) koʻzning toʻr pardasining fotosensitiv ganglion hujayralaridan supraxiazmatik yadrolarga etib boradi. „Qorongʻulik gormoni“ deb nomlanuvchi melatoninning oqshom chogʻida paydo boʻlishi tungi (tungi faol) hayvonlarning faolligini va kunduzgi hayvonlarning, shu jumladan odamlarning uxlashiga yordam beradi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Foster RG|title=Sleep, circadian rhythms and health|journal=Interface Focus|volume=10|issue=3|pages=20190098|date=June 2020|pmid=32382406|pmc=7202392|doi=10.1098/rsfs.2019.0098}}</ref>. Kechasi melatonin [[leptin]] darajasini tartibga solib, uning darajasini pasaytiradi. Ketasianlar melatonin sintezi uchun barcha genlarni, shuningdek, melatonin retseptorlari uchun genlarni yoʻqotdilar.<ref name="Huelsmann2019">{{jurnal manbasi | vauthors = Huelsmann M, Hecker N, Springer MS, Gatesy J, Sharma V, Hiller M | title = Genes lost during the transition from land to water in cetaceans highlight genomic changes associated with aquatic adaptations | journal = Science Advances | volume = 5 | issue = 9 | pages = eaaw6671 | date = September 2019 | pmid = 31579821 | pmc = 6760925 | doi = 10.1126/sciadv.aaw6671 | bibcode = 2019SciA....5.6671H }}</ref> Bu ularning bir yarim sharik uyqu rejimi (bir vaqtning oʻzida bitta miya yarim shari) bilan bogʻliq deb taxmin qilinadi. Xuddi shunday tendentsiyalar sireniyaliklarda ham topilgan<ref name="Huelsmann2019" />. === Plants === 1987-yilda oʻsimliklarda aniqlanmagunga qadar, melatonin oʻnlab yillar davomida asosan hayvonlarning neyrogormoni deb hisoblangan. 1970-yillarda qahva ekstraktida melatonin aniqlanganda, u ekstraksiya jarayonining yon mahsuloti ekanligiga ishonishgan. Biroq, keyinchalik, melatonin tekshirilgan barcha oʻsimliklarda topilgan. U oʻsimliklarning barcha turli qismlarida, jumladan, barglari, poyalari, ildizlari, mevalari va urugʻlarida turli nisbatlarda mavjud<ref name="Tan_2012">{{jurnal manbasi|vauthors=Tan DX, Hardeland R, Manchester LC, Korkmaz A, Ma S, Rosales-Corral S, Reiter RJ|title=Functional roles of melatonin in plants, and perspectives in nutritional and agricultural science|journal=Journal of Experimental Botany|volume=63|issue=2|pages=577–97|date=January 2012|pmid=22016420|doi=10.1093/jxb/err256|doi-access=free}}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Paredes SD, Korkmaz A, Manchester LC, Tan DX, Reiter RJ | title = Phytomelatonin: a review | journal = Journal of Experimental Botany | volume = 60 | issue = 1 | pages = 57–69 | date = 1 January 2009 | pmid = 19033551 | doi = 10.1093/jxb/ern284 | s2cid = 15738948 }}</ref>. Melatonin kontsentratsiyasi nafaqat oʻsimlik turlari, balki agrotexnik oʻsish sharoitlariga qarab bir xil turdagi navlar orasida ham farqlanadi, pikogramlardan grammiga bir necha mikrogramgacha oʻzgaradi<ref name="hardeland2015">{{jurnal manbasi | vauthors = Hardeland R | title = Melatonin in plants and other phototrophs: advances and gaps concerning the diversity of functions | journal = Journal of Experimental Botany | volume = 66 | issue = 3 | pages = 627–46 | date = February 2015 | pmid = 25240067 | doi = 10.1093/jxb/eru386 | doi-access = free }}</ref><ref name="Bonnefont-Rousselot 2010 55–67">{{jurnal manbasi | vauthors = Bonnefont-Rousselot D, Collin F | title = Melatonin: action as antioxidant and potential applications in human disease and aging | journal = Toxicology | volume = 278 | issue = 1 | pages = 55–67 | date = November 2010 | pmid = 20417677 | doi = 10.1016/j.tox.2010.04.008 }}</ref>. Qahva, choy, vino va pivo kabi mashhur ichimliklar hamda makkajoʻxori, guruch, bugʻdoy, arpa va joʻxori kabi ekinlarda yuqori melatonin kontsentratsiyasi aniqlangan. Baʼzi keng tarqalgan oziq-ovqat va ichimliklar, jumladan, qahva va yongʻoqda melatonin kontsentratsiyasi qondagi melatonin darajasini kunduzgi boshlangʻich qiymatlardan oshirish uchun etarli darajada yuqori ekanligi taxmin qilingan yoki oʻlchangan. Melatoninning oʻsimlik gormoni sifatidagi roli aniq aniqlanmagan boʻlsa-da, uning oʻsish va [[fotosintez]] kabi jarayonlarda ishtirok etishi yaxshi tasdiqlangan. Baʼzi oʻsimlik turlarida melatonin darajasidagi endogen sirkadiyalik ritmlarning faqat cheklangan dalillari koʻrsatilgan va hayvonlarda maʼlum boʻlganlarga oʻxshash membrana bilan bogʻlangan retseptorlari tasvirlanmagan. Aksincha, melatonin oʻsimliklarda oʻsish regulyatori, shuningdek, ekologik stressdan himoya qiluvchi muhim rol oʻynaydi. U oʻsimliklarda biologik stresslarga, masalan, qoʻziqorin infektsiyasiga va haroratning haddan tashqari oʻzgarishi, toksinlar, tuproq shoʻrlanishining oshishi, qurgʻoqchilik va boshqalar kabi biologik boʻlmagan stresslarga duchor boʻlganda sintezlanadi<ref name="hardeland2015" /><ref name="reiter2015">{{jurnal manbasi | vauthors = Reiter RJ, Tan DX, Zhou Z, Cruz MH, Fuentes-Broto L, Galano A | title = Phytomelatonin: assisting plants to survive and thrive | journal = Molecules | volume = 20 | issue = 4 | pages = 7396–437 | date = April 2015 | pmid = 25911967 | pmc = 6272735 | doi = 10.3390/molecules20047396 | doi-access = free }}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Arnao MB, Hernández-Ruiz J | title = Functions of melatonin in plants: a review | journal = Journal of Pineal Research | volume = 59 | issue = 2 | pages = 133–50 | date = September 2015 | pmid = 26094813 | doi = 10.1111/jpi.12253 | doi-access = free }}</ref>. Gerbitsidlar keltirib chiqaradigan oksidlovchi stress in vivo jonli ravishda yuqori melatoninli transgenik guruchda yumshatilgan<ref name="Park-et-al-2012">{{jurnal manbasi | vauthors = Park S, Lee DE, Jang H, Byeon Y, Kim YS, Back K | title = Melatonin-rich transgenic rice plants exhibit resistance to herbicide-induced oxidative stress | journal = Journal of Pineal Research | volume = 54 | issue = 3 | pages = 258–63 | date = April 2013 | pmid = 22856683 | doi = 10.1111/j.1600-079x.2012.01029.x | publisher = [[Wiley Publishing|Wiley]] | s2cid = 6291664 }}</ref><ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2014">{{jurnal manbasi | vauthors = Arnao MB, Hernández-Ruiz J | title = Melatonin: plant growth regulator and/or biostimulator during stress? | journal = Trends in Plant Science | volume = 19 | issue = 12 | pages = 789–97 | date = December 2014 | pmid = 25156541 | doi = 10.1016/j.tplants.2014.07.006 | publisher = [[Elsevier]] | s2cid = 38637203 }}</ref>. Qoʻziqorin kasalliklariga chidamlilik boshqa rol oʻynaydi. Qoʻshilgan melatonin Malus prunifolia ning Diplocarpon mali ga qarshi chidamliligini oshiradi<ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2014" /><ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2015">{{jurnal manbasi | vauthors = Arnao MB, Hernández-Ruiz J | title = Functions of melatonin in plants: a review | journal = Journal of Pineal Research | volume = 59 | issue = 2 | pages = 133–50 | date = September 2015 | pmid = 26094813 | doi = 10.1111/jpi.12253 | publisher = [[Wiley Publishing|Wiley]] | s2cid = 19887642 | doi-access = free }}</ref>. Bundan tashqari, Alternaria, Botrytis va Fusarium spp kabi qoʻziqorin patogenlarida oʻsish inhibitori sifatida ishlaydi. INFEKTSION tezligini pasaytiradi. Urugʻlarni davolash sifatida Lupinus albusni qoʻziqorinlardan himoya qiladi. Pseudomonas syringae pomidorini sezilarli darajada sekinlashtiradi DC3000 Arabidopsis thaliana va Nicotiana benthamiana yuqtiradi<ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2015" />. === Zamburugʻlar === Melatonin oʻsimlik-patogen tizimlarida Phytophthora infestansda stressga chidamlilikni kamaytirishi kuzatilgan<ref name="Socaciu-et-al-2020">{{jurnal manbasi|vauthors=Socaciu AI, Ionuţ R, Socaciu MA, Ungur AP, Bârsan M, Chiorean A, Socaciu C, Râjnoveanu AG|display-authors=6|title=Melatonin, an ubiquitous metabolic regulator: functions, mechanisms and effects on circadian disruption and degenerative diseases|journal=Reviews in Endocrine & Metabolic Disorders|volume=21|issue=4|pages=465–478|date=December 2020|pmid=32691289|doi=10.1007/s11154-020-09570-9|s2cid=220657247}}</ref>. == Hodisa == === Oziq-ovqat mahsulotlari === Tabiiy melatonin 0,17–13,46 ng/g gacha boʻlgan tort gilos<ref name="pmid11600041">{{jurnal manbasi|vauthors=Burkhardt S, Tan DX, Manchester LC, Hardeland R, Reiter RJ|title=Detection and quantification of the antioxidant melatonin in Montmorency and Balaton tart cherries (Prunus cerasus)|journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry|volume=49|issue=10|pages=4898–902|date=October 2001|pmid=11600041|doi=10.1021/jf010321}}</ref>, banan, olxoʻri, uzum, guruch, don, oʻtlar, zaytun moyi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=González-Flores D, Velardo B, Garrido M, González-Gómez D, Lozano M, Ayuso MC, Barriga C, Paredes SD, Rodríguez AB|year=2011|url=https://www.researchgate.net/publication/259983119|title=Ingestion of Japanese plums (Prunus salicina Lindl. cv. Crimson Globe) increases the urinary 6-sulfatoxymelatonin and total antioxidant capacity levels in young, middle-aged and elderly humans: Nutritional and functional characterization of their content|journal=Journal of Food and Nutrition Research|volume=50|issue=4|pages=229–36}}</ref>, sharob<ref name="pmid21342247">{{jurnal manbasi|vauthors=Lamont KT, Somers S, Lacerda L, Opie LH, Lecour S|title=Is red wine a SAFE sip away from cardioprotection? Mechanisms involved in resveratrol- and melatonin-induced cardioprotection|journal=Journal of Pineal Research|volume=50|issue=4|pages=374–80|date=May 2011|pmid=21342247|doi=10.1111/j.1600-079X.2010.00853.x|s2cid=8034935}}</ref> va pivoda<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Salehi B|date=5 July 2019|title=Melatonin in Medicinal and Food Plants|url=https://schlaf.fit/Melatonin_in_Plants_and_Food.pdf|journal=[[Cells (journal)|Cells]]|volume=681|access-date=2022-09-21|archivedate=2021-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211129060429/https://schlaf.fit/Melatonin_in_Plants_and_Food.pdf}}</ref> tabiiy ravishda uchraydi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Pereira N, Naufel MF, Ribeiro EB, Tufik S, Hachul H|title=Influence of Dietary Sources of Melatonin on Sleep Quality: A Review|journal=Journal of Food Science|volume=85|issue=1|pages=5–13|date=January 2020|pmid=31856339|doi=10.1111/1750-3841.14952|publisher=Wiley|doi-access=free}}</ref>. Sut va gilos isteʼmol qilish uyqu sifatini yaxshilashi mumkin. Qushlar guruch kabi melatoninga boy oʻsimlik ozuqalarini isteʼmol qilganda, melatonin ularning miyasidagi melatonin retseptorlari bilan bogʻlanadi. Odamlar banan, ananas va apelsin kabi melatoninga boy oziq-ovqatlarni isteʼmol qilganda, qonda melatonin darajasi sezilarli darajada oshadi<ref name="pmid23137025">{{jurnal manbasi|vauthors=Sae-Teaw M, Johns J, Johns NP, Subongkot S|title=Serum melatonin levels and antioxidant capacities after consumption of pineapple, orange, or banana by healthy male volunteers|journal=Journal of Pineal Research|volume=55|issue=1|pages=58–64|date=August 2013|pmid=23137025|doi=10.1111/jpi.12025|s2cid=979886}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Tashqi havola == {{Commons category}} * {{veb manbasi | url = https://druginfo.nlm.nih.gov/drugportal/name/melatonin | publisher = U.S. National Library of Medicine | work = Drug Information Portal | title = Melatonin }} * {{veb manbasi | url = https://www.chemwatch.net/resource-center/melatonin/ | publisher = Chemwatch | title = Melatonin }} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Melatonin| ]] [[Turkum:Acetamides]] [[Turkum:Antioxidants]] [[Turkum:Aromatase inhibitors]] [[Turkum:Circadian rhythm]] [[Turkum:Hormones of the pineal gland]] [[Turkum:Melatonin receptor agonists]] [[Turkum:Methoxy compounds]] [[Turkum:Mexamines]] [[Turkum:Tryptamine alkaloids]] [[Turkum:Wikipedia medicine articles ready to translate]] g971xbhhfa8hyk9op1ny084on98n4ns 5988494 5988493 2026-04-11T08:47:15Z KWiki78 246724 5988494 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=February 2021}} Melatonin – [[oʻsimlik]] va [[hayvonlar]]da mavjud boʻlgan tabiiy mahsulotdir. U asosan hayvonlarda tunda miyadagi pineal bez tomonidan chiqariladigan gormon sifatida tanilgan va uzoq vaqt davomida uyqu-uygʻonish siklini nazorat qilish bilan bogʻliq<ref name="Auld2017">{{jurnal manbasi | vauthors = Auld F, Maschauer EL, Morrison I, Skene DJ, Riha RL | title = Evidence for the efficacy of melatonin in the treatment of primary adult sleep disorders | journal = Sleep Medicine Reviews | volume = 34 | pages = 10–22 | date = August 2017 | pmid = 28648359 | doi = 10.1016/j.smrv.2016.06.005 | hdl = 20.500.11820/0e890bda-4b1d-4786-a907-a03b1580fd07 | url = http://epubs.surrey.ac.uk/813219/1/Riha%20accepted%20MS%202016.pdf | hdl-access = free }}</ref><ref>{{kitob manbasi | vauthors = Faraone SV |title=ADHD: Non-Pharmacologic Interventions, An Issue of Child and Adolescent Psychiatric Clinics of North America, E-Book |date=2014 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=978-0-323-32602-5 |page=888 |url=https://books.google.com/books?id=lNSlBAAAQBAJ&pg=PA888}}</ref>. Umurtqali hayvonlarda melatonin sirkadiyalik ritmlarni sinxronlashtirishda, shu jumladan uyqu-uygʻonish vaqtini va qon bosimini tartibga solishda va mavsumiy ritmiklikni nazorat qilishda, shu jumladan koʻpayish, semizlik, moʻrtlashish va qish uyqusida ishtirok etadi<ref name="Altun2007">{{jurnal manbasi|vauthors=Altun A, Ugur-Altun B|title=Melatonin: therapeutic and clinical utilization|journal=International Journal of Clinical Practice|volume=61|issue=5|pages=835–45|date=May 2007|pmid=17298593|doi=10.1111/j.1742-1241.2006.01191.x|s2cid=18050554}}</ref>. Uning koʻp taʼsiri melatonin retseptorlarini faollashtirish orqali, boshqalari esa antioksidant roli bilan bogʻliq. Oʻsimliklarda u oksidlovchi stressdan himoya qilish vazifasini bajaradi. U turli xil ovqatlarda ham mavjud<ref name="Drugs2019">{{veb manbasi|title=Melatonin: Side Effects, Uses, Dosage (Kids/Adults)|url=https://www.drugs.com/melatonin.html|access-date=9 January 2019|website=Drugs.com}}</ref>. == Biologik faollik == Odamlarda melatonin melatonin retseptorlari 1 (pikomolyar bogʻlanish yaqinligi) va melatonin retseptorlari 2 (nanomolyar bogʻlanish yaqinligi) ning toʻliq agonisti boʻlib, ikkalasi ham G-oqsil bilan bogʻlangan retseptorlari (GPCR) sinfiga tegishli. Melatonin retseptorlari 1 va 2 ikkalasi ham Gi/o-bogʻlangan GPCR hisoblanadi, garchi melatonin 1 retseptorlari ham Gq bilan bogʻlangan. Melatonin, shuningdek, mitoxondriya ichidagi yuqori sigʻimli erkin radikallarni tozalash vositasi sifatida ishlaydi, shuningdek, melatonin retseptorlari orqali signal oʻtkazish orqali superoksid dismutaza, glutation peroksidaza, glutation reduktaza va katalaza kabi antioksidant fermentlarning ifodalanishiga yordam beradi<ref name="pmid28400824">{{jurnal manbasi | vauthors = Sharafati-Chaleshtori R, Shirzad H, Rafieian-Kopaei M, Soltani A | title = Melatonin and human mitochondrial diseases | journal = Journal of Research in Medical Sciences | volume = 22 | pages = 2 | date = 2017 | pmid = 28400824 | pmc = 5361446 | doi = 10.4103/1735-1995.199092 }}</ref><ref name="IUPHAR – melatonin receptors review">{{jurnal manbasi|vauthors=Jockers R, Delagrange P, Dubocovich ML, Markus RP, Renault N, Tosini G, Cecon E, Zlotos DP|display-authors=6|title=Update on melatonin receptors: IUPHAR Review 20|journal=British Journal of Pharmacology|volume=173|issue=18|pages=2702–25|date=September 2016|pmid=27314810|pmc=4995287|doi=10.1111/bph.13536|quote=Hence, one melatonin molecule and its associated metabolites could scavenge a large number of reactive species, and thus, the overall antioxidant capacity of melatonin is believed to be greater than that of other well‐known antioxidants, such as vitamin C and vitamin E, under in vitro or in vivo conditions (Gitto et al., 2001; Sharma and Haldar, 2006; Ortiz et al., 2013).}}</ref><ref name="Melatonin as a mitochondrial antioxidant – 2017 Review">{{jurnal manbasi | vauthors = Reiter RJ, Rosales-Corral S, Tan DX, Jou MJ, Galano A, Xu B | title = Melatonin as a mitochondria-targeted antioxidant: one of evolution's best ideas | journal = Cellular and Molecular Life Sciences | volume = 74 | issue = 21 | pages = 3863–3881 | date = November 2017 | pmid = 28864909 | doi = 10.1007/s00018-017-2609-7 | s2cid = 23820389 | quote = melatonin is specifically targeted to the mitochondria where it seems to function as an apex antioxidant&nbsp;... The measurement of the subcellular distribution of melatonin has shown that the concentration of this indole in the mitochondria greatly exceeds that in the blood. }}</ref><ref name="Melatonin – 2016 Review">{{jurnal manbasi | vauthors = Reiter RJ, Mayo JC, Tan DX, Sainz RM, Alatorre-Jimenez M, Qin L | title = Melatonin as an antioxidant: under promises but over delivers | journal = Journal of Pineal Research | volume = 61 | issue = 3 | pages = 253–78 | date = October 2016 | pmid = 27500468 | doi = 10.1111/jpi.12360 | s2cid = 35435683 | quote = There is credible evidence to suggest that melatonin should be classified as a mitochondria-targeted antioxidant. }}</ref><ref name="pmid26272235">{{jurnal manbasi | vauthors = Manchester LC, Coto-Montes A, Boga JA, Andersen LP, Zhou Z, Galano A, Vriend J, Tan DX, Reiter RJ | display-authors = 6 | title = Melatonin: an ancient molecule that makes oxygen metabolically tolerable | journal = Journal of Pineal Research | volume = 59 | issue = 4 | pages = 403–19 | date = November 2015 | pmid = 26272235 | doi = 10.1111/jpi.12267 | s2cid = 24373303 | quote = While originally thought to be produced exclusively in and secreted from the vertebrate pineal gland [53], it is now known that the indole is present in many, perhaps all, vertebrate organs [54] and in organs of all plants that have been investigated [48, 55, 56]. That melatonin is not relegated solely to the pineal gland is also emphasized by the reports that it is present in invertebrates [57–59], which lack a pineal gland and some of which consist of only a single cell. }}</ref><ref name="Melatonin transporters – 2017 review">{{jurnal manbasi | vauthors = Mayo JC, Sainz RM, González-Menéndez P, Hevia D, Cernuda-Cernuda R | title = Melatonin transport into mitochondria | journal = Cellular and Molecular Life Sciences | volume = 74 | issue = 21 | pages = 3927–3940 | date = November 2017 | pmid = 28828619 | doi = 10.1007/s00018-017-2616-8 | s2cid = 10920415 }}</ref>. == Biologik funksiyalar == [[Fayl:Circadian rhythm.svg|thumb|300px|Koʻzlarga quyosh nuri tushganda, epifizda melatonin ishlab chiqarilishi inhibe qilinadi va ishlab chiqarilgan gormonlar odamni hushyor ushlab turadi. Koʻzlarga yorugʻlik tushmasa, pineal bezda melatonin ishlab chiqariladi va odam charchaydi.]] === Antioksidant === Melatonin birinchi marta kuchli antioksidant va erkin radikallarni tozalash vositasi sifatida 1993-yilda xabar qilingan. In vitroda melatonin kislorod radikallarini, shu jumladan OH•, O2−• va reaktiv azot turlarini NO• kabi toʻgʻridan-toʻgʻri tozalovchi vazifasini bajaradi. Oʻsimliklarda melatonin har bir antioksidantning umumiy samaradorligini oshirish uchun boshqa antioksidantlar bilan ishlaydi. Melatonin E vitaminiga qaraganda ikki baravar faol ekanligi isbotlangan, u eng samarali lipofil antioksidant hisoblanadi. Melatonin retseptorlari orqali signal oʻtkazish melatonin superoksid dismutaza, glutation peroksidaza, glutation reduktaza va katalaza kabi antioksidant fermentlarning ifodalanishiga yordam beradi<ref name="pmid28400824" /><ref name="IUPHAR – melatonin receptors review" />. === Immun tizimi === Melatonin immunitet tizimi bilan oʻzaro taʼsir qilishi maʼlum boʻlsa-da, bu oʻzaro taʼsirlarning tafsilotlari aniq emas. Yalligʻlanishga qarshi taʼsir eng dolzarb boʻlib tuyuladi. Kasallikni davolashda melatoninning samaradorligini baholash uchun bir nechta sinovlar oʻtkazildi. Mavjud maʼlumotlarning aksariyati kichik, toʻliq boʻlmagan sinovlarga asoslangan. Har qanday ijobiy immunologik taʼsir immunokompetent hujayralarda ifodalangan yuqori afinitetli retseptorlarga (MT1 va MT2) taʼsir qiluvchi melatoninning natijasi deb hisoblanadi. Preklinik tadqiqotlarda melatonin sitokin ishlab chiqarishni kuchaytirishi mumkin va bu orqali orttirilgan immunitet tanqisligiga qarshi kurashadi. Baʼzi tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, melatonin yuqumli kasalliklarga, shu jumladan OIV va bakterial infektsiyalarga qarshi kurashda va saraton kasalligini davolashda foydali boʻlishi mumkin<ref name="pmid16729718">{{jurnal manbasi | vauthors = Carrillo-Vico A, Reiter RJ, Lardone PJ, Herrera JL, Fernández-Montesinos R, Guerrero JM, Pozo D | title = The modulatory role of melatonin on immune responsiveness | journal = Current Opinion in Investigational Drugs | volume = 7 | issue = 5 | pages = 423–31 | date = May 2006 | pmid = 16729718 }}</ref><ref name="Pp">{{jurnal manbasi | vauthors = Maestroni GJ | title = The immunotherapeutic potential of melatonin | journal = Expert Opinion on Investigational Drugs | volume = 10 | issue = 3 | pages = 467–76 | date = March 2001 | pmid = 11227046 | doi = 10.1517/13543784.10.3.467 | s2cid = 6822594 }}</ref>. === Ogʻirlikni tartibga solish === Melatoninning kilogramm ortishini boshqarishi mumkin boʻlgan mexanizm uning leptinga inhibitiv taʼsiridir. Leptin inson organizmidagi energiya holatining uzoq muddatli koʻrsatkichi sifatida ishlaydi. Uygʻonish vaqtidan tashqarida leptin taʼsirini bostirish orqali melatonin leptin qarshiligini yumshatib, kunduzi leptin sezgirligini tiklashga yordam beradi<ref name=":2">{{jurnal manbasi|vauthors=Suriagandhi V, Nachiappan V|title=Protective Effects of Melatonin against Obesity-Induced by Leptin Resistance|journal=Behavioural Brain Research|volume=417|pages=113598|date=January 2022|pmid=34563600|doi=10.1016/j.bbr.2021.113598}}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Buonfiglio D, Parthimos R, Dantas R, Cerqueira Silva R, Gomes G, Andrade-Silva J, Ramos-Lobo A, Amaral FG, Matos R, Sinésio J, Motta-Teixeira LC, Donato J, Reiter RJ, Cipolla-Neto J | display-authors = 6 | title = Melatonin Absence Leads to Long-Term Leptin Resistance and Overweight in Rats | journal = Frontiers in Endocrinology | volume = 9 | pages = 122 | date = 2018 | pmid = 29636725 | pmc = 5881424 | doi = 10.3389/fendo.2018.00122 }}</ref>. == Biokimyo == === Biosintez === [[Fayl:Mealtonin biosynth.jpg|thumb|Melatonin biosinteziga umumiy nuqtai]] Hayvonlarda melatoninning biosintezi gidroksillanish, dekarboksillanish, atsetillanish va L-triptofan bilan boshlangan metillanish orqali sodir boʻladi. L-triptofan xorizmatdan shikimat yoʻlida ishlab chiqariladi yoki oqsil katabolizmidan olinadi. Birinchi L-triptofan 5-gidroksitriptofan hosil qilish uchun triptofan gidroksilaz tomonidan indol halqasida gidroksillanadi. Ushbu oraliq mahsulot (5-HTP) serotonin ishlab chiqarish uchun piridoksal fosfat va 5-gidroksitriptofan dekarboksilaza tomonidan dekarboksillanadi. ==== Mexanizm ==== [[Fayl:Melatonin mechanism.jpg|thumb|Melatonin biosintezi mexanizmi.]] L-triptofanni gidroksillash uchun kofaktor tetrahidrobiopterin (THB) birinchi navbatda kislorod va triptofan gidroksilazaning faol joyi temir bilan reaksiyaga kirishishi kerak. Ushbu mexanizm yaxshi tushunilmagan, ammo ikkita mexanizm taklif qilingan: 1. Bir elektronning THB dan O2 ga sekin oʻtishi THB radikali bilan rekombinatsiyalanib, 4a-peroksipterin hosil qilishi mumkin boʻlgan superoksid hosil qilishi mumkin. Keyin 4a-peroksipterin faol temir (II) bilan reaksiyaga kirishib, temir-peroksipterin oraliq mahsulotini hosil qilishi yoki kislorod atomini toʻgʻridan-toʻgʻri temirga oʻtkazishi mumkin. 2. O2 birinchi navbatda faol joy temir (II) bilan reaksiyaga kirishib, temir (III) superoksidini ishlab chiqarishi mumkin, keyinchalik u THB bilan reaksiyaga kirishib, temir-peroksipterin oraliq mahsulotini hosil qilishi mumkin. Temir-peroksipterin oraliq mahsulotidan olingan temir (IV) oksidi indol halqasining C5 pozitsiyasida karbokatiya hosil qilish uchun qoʻsh bogʻ bilan tanlab hujumga uchraydi. Vodorodning 1,2 siljishi va keyin C5 dagi ikkita vodorod atomidan birining yoʻqolishi 5-gidroksi-L-triptofanni berish uchun aromatiklikni tiklaydi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Roberts KM, Fitzpatrick PF|title=Mechanisms of tryptophan and tyrosine hydroxylase|journal=IUBMB Life|volume=65|issue=4|pages=350–7|date=April 2013|pmid=23441081|pmc=4270200|doi=10.1002/iub.1144}}</ref>. N-asetilserotonin gidroksil holatida S-adenozil metionin (SAM) tomonidan metillanadi va S-adenozil homosistein (SAH) va melatonin hosil boʻladi<ref name="ReferenceA">{{kitob manbasi|vauthors=Dewick PM|year=2002|title=Medicinal Natural Products. A Biosynthetic Approach|url=https://archive.org/details/medicinalnatural0000dewi_x5n2|edition=2nd|publisher=Wiley|isbn=978-0-471-49640-3}}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Donohue SJ, Roseboom PH, Illnerova H, Weller JL, Klein DC | title = Human hydroxyindole-O-methyltransferase: presence of LINE-1 fragment in a cDNA clone and pineal mRNA | journal = DNA and Cell Biology | volume = 12 | issue = 8 | pages = 715–27 | date = October 1993 | pmid = 8397829 | doi = 10.1089/dna.1993.12.715 | url = https://zenodo.org/record/1235255 }}</ref>. == Tibbiy foydalanish == {{Main|Melatonin (supplement/medication)}} Melatonin uyqusizlik va sirkadiyalik ritm buzilishi kabi uyqu buzilishlarini davolashda dori sifatida ishlatiladi, masalan, kechikkan uyqu fazasi buzilishi, jet lag buzilishi va smenali ish buzilishi<ref name="pmid30148726">{{jurnal manbasi|vauthors=Riha RL|title=The use and misuse of exogenous melatonin in the treatment of sleep disorders|journal=Curr Opin Pulm Med|volume=24|issue=6|pages=543–548|date=November 2018|pmid=30148726|doi=10.1097/MCP.0000000000000522|url=}}</ref>. Tibbiyotda melatonindan tashqari, ramelteon, tasimelteon va agomelatin kabi sintetik melatonin retseptorlari agonistlari ham qoʻllanadi<ref name="pmid27500861">{{jurnal manbasi | vauthors = Williams WP, McLin DE, Dressman MA, Neubauer DN | title = Comparative Review of Approved Melatonin Agonists for the Treatment of Circadian Rhythm Sleep-Wake Disorders | journal = Pharmacotherapy | volume = 36 | issue = 9 | pages = 1028–41 | date = September 2016 | pmid = 27500861 | pmc = 5108473 | doi = 10.1002/phar.1822 | url = }}</ref><ref name="pmid29487083">{{jurnal manbasi | vauthors = Atkin T, Comai S, Gobbi G |author3-link=Gabriella Gobbi| title = Drugs for Insomnia beyond Benzodiazepines: Pharmacology, Clinical Applications, and Discovery | journal = Pharmacol Rev | volume = 70 | issue = 2 | pages = 197–245 | date = April 2018 | pmid = 29487083 | doi = 10.1124/pr.117.014381 | url = }}</ref>. == Oziq-ovqat qoʻshimchasi sifatida == Melatonin rejalashtirilgan dori boʻlmagan mamlakatlarda parhez qoʻshimchasi sifatida sotiladi. AQShda melatonin oziqaviy qoʻshimcha hisoblanadi va rejalashtirilgan yoki faqat retsept boʻyicha beriladigan dori-darmonlarga nisbatan qattiqroq FDA qoidalaridan ozod qilinadi. 2017-yilda AQSh bozorida soʻralgan melatonin qoʻshimchalarining 70 foizi reklama qilingan melatonin tarkibining <10 foizini oʻz ichiga olgan<ref name=":0">{{jurnal manbasi | vauthors = Grigg-Damberger MM, Ianakieva D | title = Poor Quality Control of Over-the-Counter Melatonin: What They Say Is Often Not What You Get | journal = Journal of Clinical Sleep Medicine | volume = 13 | issue = 2 | pages = 163–165 | date = February 2017 | pmid = 28095978 | pmc = 5263069 | doi = 10.5664/jcsm.6434 }}</ref>. Baʼzi qoʻshimchalar reklama qilingan melatonin miqdorining >400% ni oʻz ichiga olgan<ref name=":0" />. There is evidence to suggest that the typical advertised dose of most melatonin supplements (>1mg) are excessive for the treatment of insomnia and may even be detrimental to overall sleep quality.<ref name=":1">{{jurnal manbasi | vauthors = Gooneratne NS, Edwards AY, Zhou C, Cuellar N, Grandner MA, Barrett JS | title = Melatonin pharmacokinetics following two different oral surge-sustained release doses in older adults | journal = Journal of Pineal Research | volume = 52 | issue = 4 | pages = 437–445 | date = May 2012 | pmid = 22348451 | pmc = 3682489 | doi = 10.1111/j.1600-079X.2011.00958.x }}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Li J, Somers VK, Xu H, Lopez-Jimenez F, Covassin N | title = Trends in Use of Melatonin Supplements Among US Adults, 1999-2018 | journal = Jama | volume = 327 | issue = 5 | pages = 483–485 | date = February 2022 | pmid = 35103775 | doi = 10.1001/jama.2021.23652 }}</ref> 4mg of controlled release melatonin has been found to cause excessive melatonin levels upon waking (>50pg/ml), possibly contributing to lethargy in the morning.<ref name=":1" /> By contrast,.4mg of controlled release melatonin was not found to cause elevated melatonin levels upon waking.<ref name=":1" /> == Tarixi == Melatonin birinchi boʻlib baʼzi amfibiyalar va sudraluvchilar teri rangini oʻzgartirish mexanizmi bilan bogʻliq holda topilgan<ref name="Filadelfi1996">{{jurnal manbasi | vauthors = Filadelfi AM, Castrucci AM | title = Comparative aspects of the pineal/melatonin system of poikilothermic vertebrates | journal = Journal of Pineal Research | volume = 20 | issue = 4 | pages = 175–86 | date = May 1996 | pmid = 8836950 | doi = 10.1111/j.1600-079X.1996.tb00256.x | s2cid = 41959214 }}</ref><ref name="Sugden2004">{{jurnal manbasi | vauthors = Sugden D, Davidson K, Hough KA, Teh MT | title = Melatonin, melatonin receptors and melanophores: a moving story | journal = Pigment Cell Research | volume = 17 | issue = 5 | pages = 454–60 | date = October 2004 | pmid = 15357831 | doi = 10.1111/j.1600-0749.2004.00185.x | doi-access = free }}</ref>. 1917-yildayoq Keri Pratt Makkord va Floyd P. Allen sigirlarning pineal bezlarini boqish ekstrakti qoramtir epidermal melanoforlarni qisqartirish orqali kurtak terisini oqartirishini aniqladilar<ref name="Coates">{{kitob manbasi | vauthors = Coates PM, Blackman MR, Cragg GM, Levine M, Moss J, White JD| title = Encyclopedia of dietary supplements | publisher = Marcel Dekker | location = New York, N.Y | year = 2005 | pages = 457–66 | isbn = 978-0-8247-5504-1 | url = https://books.google.com/books?id=Sfmc-fRCj10C&q=Lerner+melatonin+history&pg=PA457 }}</ref><ref name="McCord">{{jurnal manbasi |vauthors=McCord CP, Allen FP |title=Evidences associating pineal gland function with alterations in pigmentation |date=January 1917 |journal=J Exp Zool |volume= 23 |issue=1 |pages=206–24 |url=https://books.google.com/books?id=OOM1AQAAMAAJ&pg=PA207 |doi=10.1002/jez.1400230108 }}</ref>. In 1958, [[dermatology]] [[professor]] [[Aaron B. Lerner]] and colleagues at [[Yale University]], in the hope that a substance from the pineal might be useful in treating [[skin diseases]], isolated the hormone from [[pineal gland#Other animals|bovine pineal gland]] extracts and named it melatonin.<ref name="pmid14415935">{{jurnal manbasi | vauthors = Lerner AB, Case JD, Takahashi Y | title = Isolation of melatonin and 5-methoxyindole-3-acetic acid from bovine pineal glands | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_1960-07_235_7/page/1992 | journal = The Journal of Biological Chemistry | volume = 235 | pages = 1992–7 | date = July 1960 | issue = 7 | doi = 10.1016/S0021-9258(18)69351-2 | pmid = 14415935 | doi-access = free }}</ref> In the mid-70s Lynch ''et al.'' demonstrated that the production of melatonin exhibits a circadian rhythm in human pineal glands.<ref name="pmid1167425">{{jurnal manbasi | vauthors = Lynch HJ, Wurtman RJ, Moskowitz MA, Archer MC, Ho MH | title = Daily rhythm in human urinary melatonin | journal = Science | volume = 187 | issue = 4172 | pages = 169–71 | date = January 1975 | pmid = 1167425 | doi = 10.1126/science.1167425 | bibcode = 1975Sci...187..169L }}</ref> == Boshqa turlarda == === Boshqa jonzotlar === Umurtqali hayvonlarda melatonin qorongʻuda, odatda tunda, miyaning markazida joylashgan, ammo qon-miya toʻsigʻidan tashqarida joylashgan kichik [[ichki sekretsiya]] bezi – pineal bez tomonidan ishlab chiqariladi. Yorugʻlik/qorongʻi maʼlumotlar melatonin signalidan koʻra (bir paytlar taxmin qilinganidek) koʻzning toʻr pardasining fotosensitiv ganglion hujayralaridan supraxiazmatik yadrolarga etib boradi. „Qorongʻulik gormoni“ deb nomlanuvchi melatoninning oqshom chogʻida paydo boʻlishi tungi (tungi faol) hayvonlarning faolligini va kunduzgi hayvonlarning, shu jumladan odamlarning uxlashiga yordam beradi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Foster RG|title=Sleep, circadian rhythms and health|journal=Interface Focus|volume=10|issue=3|pages=20190098|date=June 2020|pmid=32382406|pmc=7202392|doi=10.1098/rsfs.2019.0098}}</ref>. Kechasi melatonin [[leptin]] darajasini tartibga solib, uning darajasini pasaytiradi. Ketasianlar melatonin sintezi uchun barcha genlarni, shuningdek, melatonin retseptorlari uchun genlarni yoʻqotdilar.<ref name="Huelsmann2019">{{jurnal manbasi | vauthors = Huelsmann M, Hecker N, Springer MS, Gatesy J, Sharma V, Hiller M | title = Genes lost during the transition from land to water in cetaceans highlight genomic changes associated with aquatic adaptations | journal = Science Advances | volume = 5 | issue = 9 | pages = eaaw6671 | date = September 2019 | pmid = 31579821 | pmc = 6760925 | doi = 10.1126/sciadv.aaw6671 | bibcode = 2019SciA....5.6671H }}</ref> Bu ularning bir yarim sharik uyqu rejimi (bir vaqtning oʻzida bitta miya yarim shari) bilan bogʻliq deb taxmin qilinadi. Xuddi shunday tendentsiyalar sireniyaliklarda ham topilgan<ref name="Huelsmann2019" />. === Plants === 1987-yilda oʻsimliklarda aniqlanmagunga qadar, melatonin oʻnlab yillar davomida asosan hayvonlarning neyrogormoni deb hisoblangan. 1970-yillarda qahva ekstraktida melatonin aniqlanganda, u ekstraksiya jarayonining yon mahsuloti ekanligiga ishonishgan. Biroq, keyinchalik, melatonin tekshirilgan barcha oʻsimliklarda topilgan. U oʻsimliklarning barcha turli qismlarida, jumladan, barglari, poyalari, ildizlari, mevalari va urugʻlarida turli nisbatlarda mavjud<ref name="Tan_2012">{{jurnal manbasi|vauthors=Tan DX, Hardeland R, Manchester LC, Korkmaz A, Ma S, Rosales-Corral S, Reiter RJ|title=Functional roles of melatonin in plants, and perspectives in nutritional and agricultural science|journal=Journal of Experimental Botany|volume=63|issue=2|pages=577–97|date=January 2012|pmid=22016420|doi=10.1093/jxb/err256|doi-access=free}}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Paredes SD, Korkmaz A, Manchester LC, Tan DX, Reiter RJ | title = Phytomelatonin: a review | journal = Journal of Experimental Botany | volume = 60 | issue = 1 | pages = 57–69 | date = 1 January 2009 | pmid = 19033551 | doi = 10.1093/jxb/ern284 | s2cid = 15738948 }}</ref>. Melatonin kontsentratsiyasi nafaqat oʻsimlik turlari, balki agrotexnik oʻsish sharoitlariga qarab bir xil turdagi navlar orasida ham farqlanadi, pikogramlardan grammiga bir necha mikrogramgacha oʻzgaradi<ref name="hardeland2015">{{jurnal manbasi | vauthors = Hardeland R | title = Melatonin in plants and other phototrophs: advances and gaps concerning the diversity of functions | journal = Journal of Experimental Botany | volume = 66 | issue = 3 | pages = 627–46 | date = February 2015 | pmid = 25240067 | doi = 10.1093/jxb/eru386 | doi-access = free }}</ref><ref name="Bonnefont-Rousselot 2010 55–67">{{jurnal manbasi | vauthors = Bonnefont-Rousselot D, Collin F | title = Melatonin: action as antioxidant and potential applications in human disease and aging | journal = Toxicology | volume = 278 | issue = 1 | pages = 55–67 | date = November 2010 | pmid = 20417677 | doi = 10.1016/j.tox.2010.04.008 }}</ref>. Qahva, choy, vino va pivo kabi mashhur ichimliklar hamda makkajoʻxori, guruch, bugʻdoy, arpa va joʻxori kabi ekinlarda yuqori melatonin kontsentratsiyasi aniqlangan. Baʼzi keng tarqalgan oziq-ovqat va ichimliklar, jumladan, qahva va yongʻoqda melatonin kontsentratsiyasi qondagi melatonin darajasini kunduzgi boshlangʻich qiymatlardan oshirish uchun etarli darajada yuqori ekanligi taxmin qilingan yoki oʻlchangan. Melatoninning oʻsimlik gormoni sifatidagi roli aniq aniqlanmagan boʻlsa-da, uning oʻsish va [[fotosintez]] kabi jarayonlarda ishtirok etishi yaxshi tasdiqlangan. Baʼzi oʻsimlik turlarida melatonin darajasidagi endogen sirkadiyalik ritmlarning faqat cheklangan dalillari koʻrsatilgan va hayvonlarda maʼlum boʻlganlarga oʻxshash membrana bilan bogʻlangan retseptorlari tasvirlanmagan. Aksincha, melatonin oʻsimliklarda oʻsish regulyatori, shuningdek, ekologik stressdan himoya qiluvchi muhim rol oʻynaydi. U oʻsimliklarda biologik stresslarga, masalan, qoʻziqorin infektsiyasiga va haroratning haddan tashqari oʻzgarishi, toksinlar, tuproq shoʻrlanishining oshishi, qurgʻoqchilik va boshqalar kabi biologik boʻlmagan stresslarga duchor boʻlganda sintezlanadi<ref name="hardeland2015" /><ref name="reiter2015">{{jurnal manbasi | vauthors = Reiter RJ, Tan DX, Zhou Z, Cruz MH, Fuentes-Broto L, Galano A | title = Phytomelatonin: assisting plants to survive and thrive | journal = Molecules | volume = 20 | issue = 4 | pages = 7396–437 | date = April 2015 | pmid = 25911967 | pmc = 6272735 | doi = 10.3390/molecules20047396 | doi-access = free }}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Arnao MB, Hernández-Ruiz J | title = Functions of melatonin in plants: a review | journal = Journal of Pineal Research | volume = 59 | issue = 2 | pages = 133–50 | date = September 2015 | pmid = 26094813 | doi = 10.1111/jpi.12253 | doi-access = free }}</ref>. Gerbitsidlar keltirib chiqaradigan oksidlovchi stress in vivo jonli ravishda yuqori melatoninli transgenik guruchda yumshatilgan<ref name="Park-et-al-2012">{{jurnal manbasi | vauthors = Park S, Lee DE, Jang H, Byeon Y, Kim YS, Back K | title = Melatonin-rich transgenic rice plants exhibit resistance to herbicide-induced oxidative stress | journal = Journal of Pineal Research | volume = 54 | issue = 3 | pages = 258–63 | date = April 2013 | pmid = 22856683 | doi = 10.1111/j.1600-079x.2012.01029.x | publisher = [[Wiley Publishing|Wiley]] | s2cid = 6291664 }}</ref><ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2014">{{jurnal manbasi | vauthors = Arnao MB, Hernández-Ruiz J | title = Melatonin: plant growth regulator and/or biostimulator during stress? | journal = Trends in Plant Science | volume = 19 | issue = 12 | pages = 789–97 | date = December 2014 | pmid = 25156541 | doi = 10.1016/j.tplants.2014.07.006 | publisher = [[Elsevier]] | s2cid = 38637203 }}</ref>. Qoʻziqorin kasalliklariga chidamlilik boshqa rol oʻynaydi. Qoʻshilgan melatonin Malus prunifolia ning Diplocarpon mali ga qarshi chidamliligini oshiradi<ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2014" /><ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2015">{{jurnal manbasi | vauthors = Arnao MB, Hernández-Ruiz J | title = Functions of melatonin in plants: a review | journal = Journal of Pineal Research | volume = 59 | issue = 2 | pages = 133–50 | date = September 2015 | pmid = 26094813 | doi = 10.1111/jpi.12253 | publisher = [[Wiley Publishing|Wiley]] | s2cid = 19887642 | doi-access = free }}</ref>. Bundan tashqari, Alternaria, Botrytis va Fusarium spp kabi qoʻziqorin patogenlarida oʻsish inhibitori sifatida ishlaydi. INFEKTSION tezligini pasaytiradi. Urugʻlarni davolash sifatida Lupinus albusni qoʻziqorinlardan himoya qiladi. Pseudomonas syringae pomidorini sezilarli darajada sekinlashtiradi DC3000 Arabidopsis thaliana va Nicotiana benthamiana yuqtiradi<ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2015" />. === Zamburugʻlar === Melatonin oʻsimlik-patogen tizimlarida Phytophthora infestansda stressga chidamlilikni kamaytirishi kuzatilgan<ref name="Socaciu-et-al-2020">{{jurnal manbasi|vauthors=Socaciu AI, Ionuţ R, Socaciu MA, Ungur AP, Bârsan M, Chiorean A, Socaciu C, Râjnoveanu AG|display-authors=6|title=Melatonin, an ubiquitous metabolic regulator: functions, mechanisms and effects on circadian disruption and degenerative diseases|journal=Reviews in Endocrine & Metabolic Disorders|volume=21|issue=4|pages=465–478|date=December 2020|pmid=32691289|doi=10.1007/s11154-020-09570-9|s2cid=220657247}}</ref>. == Hodisa == === Oziq-ovqat mahsulotlari === Tabiiy melatonin 0,17–13,46 ng/g gacha boʻlgan tort gilos<ref name="pmid11600041">{{jurnal manbasi|vauthors=Burkhardt S, Tan DX, Manchester LC, Hardeland R, Reiter RJ|title=Detection and quantification of the antioxidant melatonin in Montmorency and Balaton tart cherries (Prunus cerasus)|journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry|volume=49|issue=10|pages=4898–902|date=October 2001|pmid=11600041|doi=10.1021/jf010321}}</ref>, banan, olxoʻri, uzum, guruch, don, oʻtlar, zaytun moyi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=González-Flores D, Velardo B, Garrido M, González-Gómez D, Lozano M, Ayuso MC, Barriga C, Paredes SD, Rodríguez AB|year=2011|url=https://www.researchgate.net/publication/259983119|title=Ingestion of Japanese plums (Prunus salicina Lindl. cv. Crimson Globe) increases the urinary 6-sulfatoxymelatonin and total antioxidant capacity levels in young, middle-aged and elderly humans: Nutritional and functional characterization of their content|journal=Journal of Food and Nutrition Research|volume=50|issue=4|pages=229–36}}</ref>, sharob<ref name="pmid21342247">{{jurnal manbasi|vauthors=Lamont KT, Somers S, Lacerda L, Opie LH, Lecour S|title=Is red wine a SAFE sip away from cardioprotection? Mechanisms involved in resveratrol- and melatonin-induced cardioprotection|journal=Journal of Pineal Research|volume=50|issue=4|pages=374–80|date=May 2011|pmid=21342247|doi=10.1111/j.1600-079X.2010.00853.x|s2cid=8034935}}</ref> va pivoda<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Salehi B|date=5 July 2019|title=Melatonin in Medicinal and Food Plants|url=https://schlaf.fit/Melatonin_in_Plants_and_Food.pdf|journal=[[Cells (journal)|Cells]]|volume=681|access-date=2022-09-21|archivedate=2021-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211129060429/https://schlaf.fit/Melatonin_in_Plants_and_Food.pdf}}</ref> tabiiy ravishda uchraydi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Pereira N, Naufel MF, Ribeiro EB, Tufik S, Hachul H|title=Influence of Dietary Sources of Melatonin on Sleep Quality: A Review|journal=Journal of Food Science|volume=85|issue=1|pages=5–13|date=January 2020|pmid=31856339|doi=10.1111/1750-3841.14952|publisher=Wiley|doi-access=free}}</ref>. Sut va gilos isteʼmol qilish uyqu sifatini yaxshilashi mumkin. Qushlar guruch kabi melatoninga boy oʻsimlik ozuqalarini isteʼmol qilganda, melatonin ularning miyasidagi melatonin retseptorlari bilan bogʻlanadi. Odamlar banan, ananas va apelsin kabi melatoninga boy oziq-ovqatlarni isteʼmol qilganda, qonda melatonin darajasi sezilarli darajada oshadi<ref name="pmid23137025">{{jurnal manbasi|vauthors=Sae-Teaw M, Johns J, Johns NP, Subongkot S|title=Serum melatonin levels and antioxidant capacities after consumption of pineapple, orange, or banana by healthy male volunteers|journal=Journal of Pineal Research|volume=55|issue=1|pages=58–64|date=August 2013|pmid=23137025|doi=10.1111/jpi.12025|s2cid=979886}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Tashqi havola == {{Commons category}} * {{veb manbasi | url = https://druginfo.nlm.nih.gov/drugportal/name/melatonin | publisher = U.S. National Library of Medicine | work = Drug Information Portal | title = Melatonin }} * {{veb manbasi | url = https://www.chemwatch.net/resource-center/melatonin/ | publisher = Chemwatch | title = Melatonin }} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Melatonin| ]] [[Turkum:Acetamides]] [[Turkum:Antioxidants]] [[Turkum:Aromatase inhibitors]] [[Turkum:Circadian rhythm]] [[Turkum:Hormones of the pineal gland]] [[Turkum:Melatonin receptor agonists]] [[Turkum:Methoxy compounds]] [[Turkum:Mexamines]] [[Turkum:Tryptamine alkaloids]] [[Turkum:Wikipedia medicine articles ready to translate]] mihb86xw51lwzvdbywh5kfjo0yx4cv2 5988495 5988494 2026-04-11T08:47:23Z KWiki78 246724 5988495 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=February 2021}} Melatonin – [[oʻsimlik]] va [[hayvonlar]]da mavjud boʻlgan tabiiy mahsulotdir. U asosan, hayvonlarda tunda miyadagi pineal bez tomonidan chiqariladigan gormon sifatida tanilgan va uzoq vaqt davomida uyqu-uygʻonish siklini nazorat qilish bilan bogʻliq<ref name="Auld2017">{{jurnal manbasi | vauthors = Auld F, Maschauer EL, Morrison I, Skene DJ, Riha RL | title = Evidence for the efficacy of melatonin in the treatment of primary adult sleep disorders | journal = Sleep Medicine Reviews | volume = 34 | pages = 10–22 | date = August 2017 | pmid = 28648359 | doi = 10.1016/j.smrv.2016.06.005 | hdl = 20.500.11820/0e890bda-4b1d-4786-a907-a03b1580fd07 | url = http://epubs.surrey.ac.uk/813219/1/Riha%20accepted%20MS%202016.pdf | hdl-access = free }}</ref><ref>{{kitob manbasi | vauthors = Faraone SV |title=ADHD: Non-Pharmacologic Interventions, An Issue of Child and Adolescent Psychiatric Clinics of North America, E-Book |date=2014 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=978-0-323-32602-5 |page=888 |url=https://books.google.com/books?id=lNSlBAAAQBAJ&pg=PA888}}</ref>. Umurtqali hayvonlarda melatonin sirkadiyalik ritmlarni sinxronlashtirishda, shu jumladan uyqu-uygʻonish vaqtini va qon bosimini tartibga solishda va mavsumiy ritmiklikni nazorat qilishda, shu jumladan koʻpayish, semizlik, moʻrtlashish va qish uyqusida ishtirok etadi<ref name="Altun2007">{{jurnal manbasi|vauthors=Altun A, Ugur-Altun B|title=Melatonin: therapeutic and clinical utilization|journal=International Journal of Clinical Practice|volume=61|issue=5|pages=835–45|date=May 2007|pmid=17298593|doi=10.1111/j.1742-1241.2006.01191.x|s2cid=18050554}}</ref>. Uning koʻp taʼsiri melatonin retseptorlarini faollashtirish orqali, boshqalari esa antioksidant roli bilan bogʻliq. Oʻsimliklarda u oksidlovchi stressdan himoya qilish vazifasini bajaradi. U turli xil ovqatlarda ham mavjud<ref name="Drugs2019">{{veb manbasi|title=Melatonin: Side Effects, Uses, Dosage (Kids/Adults)|url=https://www.drugs.com/melatonin.html|access-date=9 January 2019|website=Drugs.com}}</ref>. == Biologik faollik == Odamlarda melatonin melatonin retseptorlari 1 (pikomolyar bogʻlanish yaqinligi) va melatonin retseptorlari 2 (nanomolyar bogʻlanish yaqinligi) ning toʻliq agonisti boʻlib, ikkalasi ham G-oqsil bilan bogʻlangan retseptorlari (GPCR) sinfiga tegishli. Melatonin retseptorlari 1 va 2 ikkalasi ham Gi/o-bogʻlangan GPCR hisoblanadi, garchi melatonin 1 retseptorlari ham Gq bilan bogʻlangan. Melatonin, shuningdek, mitoxondriya ichidagi yuqori sigʻimli erkin radikallarni tozalash vositasi sifatida ishlaydi, shuningdek, melatonin retseptorlari orqali signal oʻtkazish orqali superoksid dismutaza, glutation peroksidaza, glutation reduktaza va katalaza kabi antioksidant fermentlarning ifodalanishiga yordam beradi<ref name="pmid28400824">{{jurnal manbasi | vauthors = Sharafati-Chaleshtori R, Shirzad H, Rafieian-Kopaei M, Soltani A | title = Melatonin and human mitochondrial diseases | journal = Journal of Research in Medical Sciences | volume = 22 | pages = 2 | date = 2017 | pmid = 28400824 | pmc = 5361446 | doi = 10.4103/1735-1995.199092 }}</ref><ref name="IUPHAR – melatonin receptors review">{{jurnal manbasi|vauthors=Jockers R, Delagrange P, Dubocovich ML, Markus RP, Renault N, Tosini G, Cecon E, Zlotos DP|display-authors=6|title=Update on melatonin receptors: IUPHAR Review 20|journal=British Journal of Pharmacology|volume=173|issue=18|pages=2702–25|date=September 2016|pmid=27314810|pmc=4995287|doi=10.1111/bph.13536|quote=Hence, one melatonin molecule and its associated metabolites could scavenge a large number of reactive species, and thus, the overall antioxidant capacity of melatonin is believed to be greater than that of other well‐known antioxidants, such as vitamin C and vitamin E, under in vitro or in vivo conditions (Gitto et al., 2001; Sharma and Haldar, 2006; Ortiz et al., 2013).}}</ref><ref name="Melatonin as a mitochondrial antioxidant – 2017 Review">{{jurnal manbasi | vauthors = Reiter RJ, Rosales-Corral S, Tan DX, Jou MJ, Galano A, Xu B | title = Melatonin as a mitochondria-targeted antioxidant: one of evolution's best ideas | journal = Cellular and Molecular Life Sciences | volume = 74 | issue = 21 | pages = 3863–3881 | date = November 2017 | pmid = 28864909 | doi = 10.1007/s00018-017-2609-7 | s2cid = 23820389 | quote = melatonin is specifically targeted to the mitochondria where it seems to function as an apex antioxidant&nbsp;... The measurement of the subcellular distribution of melatonin has shown that the concentration of this indole in the mitochondria greatly exceeds that in the blood. }}</ref><ref name="Melatonin – 2016 Review">{{jurnal manbasi | vauthors = Reiter RJ, Mayo JC, Tan DX, Sainz RM, Alatorre-Jimenez M, Qin L | title = Melatonin as an antioxidant: under promises but over delivers | journal = Journal of Pineal Research | volume = 61 | issue = 3 | pages = 253–78 | date = October 2016 | pmid = 27500468 | doi = 10.1111/jpi.12360 | s2cid = 35435683 | quote = There is credible evidence to suggest that melatonin should be classified as a mitochondria-targeted antioxidant. }}</ref><ref name="pmid26272235">{{jurnal manbasi | vauthors = Manchester LC, Coto-Montes A, Boga JA, Andersen LP, Zhou Z, Galano A, Vriend J, Tan DX, Reiter RJ | display-authors = 6 | title = Melatonin: an ancient molecule that makes oxygen metabolically tolerable | journal = Journal of Pineal Research | volume = 59 | issue = 4 | pages = 403–19 | date = November 2015 | pmid = 26272235 | doi = 10.1111/jpi.12267 | s2cid = 24373303 | quote = While originally thought to be produced exclusively in and secreted from the vertebrate pineal gland [53], it is now known that the indole is present in many, perhaps all, vertebrate organs [54] and in organs of all plants that have been investigated [48, 55, 56]. That melatonin is not relegated solely to the pineal gland is also emphasized by the reports that it is present in invertebrates [57–59], which lack a pineal gland and some of which consist of only a single cell. }}</ref><ref name="Melatonin transporters – 2017 review">{{jurnal manbasi | vauthors = Mayo JC, Sainz RM, González-Menéndez P, Hevia D, Cernuda-Cernuda R | title = Melatonin transport into mitochondria | journal = Cellular and Molecular Life Sciences | volume = 74 | issue = 21 | pages = 3927–3940 | date = November 2017 | pmid = 28828619 | doi = 10.1007/s00018-017-2616-8 | s2cid = 10920415 }}</ref>. == Biologik funksiyalar == [[Fayl:Circadian rhythm.svg|thumb|300px|Koʻzlarga quyosh nuri tushganda, epifizda melatonin ishlab chiqarilishi inhibe qilinadi va ishlab chiqarilgan gormonlar odamni hushyor ushlab turadi. Koʻzlarga yorugʻlik tushmasa, pineal bezda melatonin ishlab chiqariladi va odam charchaydi.]] === Antioksidant === Melatonin birinchi marta kuchli antioksidant va erkin radikallarni tozalash vositasi sifatida 1993-yilda xabar qilingan. In vitroda melatonin kislorod radikallarini, shu jumladan OH•, O2−• va reaktiv azot turlarini NO• kabi toʻgʻridan-toʻgʻri tozalovchi vazifasini bajaradi. Oʻsimliklarda melatonin har bir antioksidantning umumiy samaradorligini oshirish uchun boshqa antioksidantlar bilan ishlaydi. Melatonin E vitaminiga qaraganda ikki baravar faol ekanligi isbotlangan, u eng samarali lipofil antioksidant hisoblanadi. Melatonin retseptorlari orqali signal oʻtkazish melatonin superoksid dismutaza, glutation peroksidaza, glutation reduktaza va katalaza kabi antioksidant fermentlarning ifodalanishiga yordam beradi<ref name="pmid28400824" /><ref name="IUPHAR – melatonin receptors review" />. === Immun tizimi === Melatonin immunitet tizimi bilan oʻzaro taʼsir qilishi maʼlum boʻlsa-da, bu oʻzaro taʼsirlarning tafsilotlari aniq emas. Yalligʻlanishga qarshi taʼsir eng dolzarb boʻlib tuyuladi. Kasallikni davolashda melatoninning samaradorligini baholash uchun bir nechta sinovlar oʻtkazildi. Mavjud maʼlumotlarning aksariyati kichik, toʻliq boʻlmagan sinovlarga asoslangan. Har qanday ijobiy immunologik taʼsir immunokompetent hujayralarda ifodalangan yuqori afinitetli retseptorlarga (MT1 va MT2) taʼsir qiluvchi melatoninning natijasi deb hisoblanadi. Preklinik tadqiqotlarda melatonin sitokin ishlab chiqarishni kuchaytirishi mumkin va bu orqali orttirilgan immunitet tanqisligiga qarshi kurashadi. Baʼzi tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, melatonin yuqumli kasalliklarga, shu jumladan OIV va bakterial infektsiyalarga qarshi kurashda va saraton kasalligini davolashda foydali boʻlishi mumkin<ref name="pmid16729718">{{jurnal manbasi | vauthors = Carrillo-Vico A, Reiter RJ, Lardone PJ, Herrera JL, Fernández-Montesinos R, Guerrero JM, Pozo D | title = The modulatory role of melatonin on immune responsiveness | journal = Current Opinion in Investigational Drugs | volume = 7 | issue = 5 | pages = 423–31 | date = May 2006 | pmid = 16729718 }}</ref><ref name="Pp">{{jurnal manbasi | vauthors = Maestroni GJ | title = The immunotherapeutic potential of melatonin | journal = Expert Opinion on Investigational Drugs | volume = 10 | issue = 3 | pages = 467–76 | date = March 2001 | pmid = 11227046 | doi = 10.1517/13543784.10.3.467 | s2cid = 6822594 }}</ref>. === Ogʻirlikni tartibga solish === Melatoninning kilogramm ortishini boshqarishi mumkin boʻlgan mexanizm uning leptinga inhibitiv taʼsiridir. Leptin inson organizmidagi energiya holatining uzoq muddatli koʻrsatkichi sifatida ishlaydi. Uygʻonish vaqtidan tashqarida leptin taʼsirini bostirish orqali melatonin leptin qarshiligini yumshatib, kunduzi leptin sezgirligini tiklashga yordam beradi<ref name=":2">{{jurnal manbasi|vauthors=Suriagandhi V, Nachiappan V|title=Protective Effects of Melatonin against Obesity-Induced by Leptin Resistance|journal=Behavioural Brain Research|volume=417|pages=113598|date=January 2022|pmid=34563600|doi=10.1016/j.bbr.2021.113598}}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Buonfiglio D, Parthimos R, Dantas R, Cerqueira Silva R, Gomes G, Andrade-Silva J, Ramos-Lobo A, Amaral FG, Matos R, Sinésio J, Motta-Teixeira LC, Donato J, Reiter RJ, Cipolla-Neto J | display-authors = 6 | title = Melatonin Absence Leads to Long-Term Leptin Resistance and Overweight in Rats | journal = Frontiers in Endocrinology | volume = 9 | pages = 122 | date = 2018 | pmid = 29636725 | pmc = 5881424 | doi = 10.3389/fendo.2018.00122 }}</ref>. == Biokimyo == === Biosintez === [[Fayl:Mealtonin biosynth.jpg|thumb|Melatonin biosinteziga umumiy nuqtai]] Hayvonlarda melatoninning biosintezi gidroksillanish, dekarboksillanish, atsetillanish va L-triptofan bilan boshlangan metillanish orqali sodir boʻladi. L-triptofan xorizmatdan shikimat yoʻlida ishlab chiqariladi yoki oqsil katabolizmidan olinadi. Birinchi L-triptofan 5-gidroksitriptofan hosil qilish uchun triptofan gidroksilaz tomonidan indol halqasida gidroksillanadi. Ushbu oraliq mahsulot (5-HTP) serotonin ishlab chiqarish uchun piridoksal fosfat va 5-gidroksitriptofan dekarboksilaza tomonidan dekarboksillanadi. ==== Mexanizm ==== [[Fayl:Melatonin mechanism.jpg|thumb|Melatonin biosintezi mexanizmi.]] L-triptofanni gidroksillash uchun kofaktor tetrahidrobiopterin (THB) birinchi navbatda kislorod va triptofan gidroksilazaning faol joyi temir bilan reaksiyaga kirishishi kerak. Ushbu mexanizm yaxshi tushunilmagan, ammo ikkita mexanizm taklif qilingan: 1. Bir elektronning THB dan O2 ga sekin oʻtishi THB radikali bilan rekombinatsiyalanib, 4a-peroksipterin hosil qilishi mumkin boʻlgan superoksid hosil qilishi mumkin. Keyin 4a-peroksipterin faol temir (II) bilan reaksiyaga kirishib, temir-peroksipterin oraliq mahsulotini hosil qilishi yoki kislorod atomini toʻgʻridan-toʻgʻri temirga oʻtkazishi mumkin. 2. O2 birinchi navbatda faol joy temir (II) bilan reaksiyaga kirishib, temir (III) superoksidini ishlab chiqarishi mumkin, keyinchalik u THB bilan reaksiyaga kirishib, temir-peroksipterin oraliq mahsulotini hosil qilishi mumkin. Temir-peroksipterin oraliq mahsulotidan olingan temir (IV) oksidi indol halqasining C5 pozitsiyasida karbokatiya hosil qilish uchun qoʻsh bogʻ bilan tanlab hujumga uchraydi. Vodorodning 1,2 siljishi va keyin C5 dagi ikkita vodorod atomidan birining yoʻqolishi 5-gidroksi-L-triptofanni berish uchun aromatiklikni tiklaydi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Roberts KM, Fitzpatrick PF|title=Mechanisms of tryptophan and tyrosine hydroxylase|journal=IUBMB Life|volume=65|issue=4|pages=350–7|date=April 2013|pmid=23441081|pmc=4270200|doi=10.1002/iub.1144}}</ref>. N-asetilserotonin gidroksil holatida S-adenozil metionin (SAM) tomonidan metillanadi va S-adenozil homosistein (SAH) va melatonin hosil boʻladi<ref name="ReferenceA">{{kitob manbasi|vauthors=Dewick PM|year=2002|title=Medicinal Natural Products. A Biosynthetic Approach|url=https://archive.org/details/medicinalnatural0000dewi_x5n2|edition=2nd|publisher=Wiley|isbn=978-0-471-49640-3}}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Donohue SJ, Roseboom PH, Illnerova H, Weller JL, Klein DC | title = Human hydroxyindole-O-methyltransferase: presence of LINE-1 fragment in a cDNA clone and pineal mRNA | journal = DNA and Cell Biology | volume = 12 | issue = 8 | pages = 715–27 | date = October 1993 | pmid = 8397829 | doi = 10.1089/dna.1993.12.715 | url = https://zenodo.org/record/1235255 }}</ref>. == Tibbiy foydalanish == {{Main|Melatonin (supplement/medication)}} Melatonin uyqusizlik va sirkadiyalik ritm buzilishi kabi uyqu buzilishlarini davolashda dori sifatida ishlatiladi, masalan, kechikkan uyqu fazasi buzilishi, jet lag buzilishi va smenali ish buzilishi<ref name="pmid30148726">{{jurnal manbasi|vauthors=Riha RL|title=The use and misuse of exogenous melatonin in the treatment of sleep disorders|journal=Curr Opin Pulm Med|volume=24|issue=6|pages=543–548|date=November 2018|pmid=30148726|doi=10.1097/MCP.0000000000000522|url=}}</ref>. Tibbiyotda melatonindan tashqari, ramelteon, tasimelteon va agomelatin kabi sintetik melatonin retseptorlari agonistlari ham qoʻllanadi<ref name="pmid27500861">{{jurnal manbasi | vauthors = Williams WP, McLin DE, Dressman MA, Neubauer DN | title = Comparative Review of Approved Melatonin Agonists for the Treatment of Circadian Rhythm Sleep-Wake Disorders | journal = Pharmacotherapy | volume = 36 | issue = 9 | pages = 1028–41 | date = September 2016 | pmid = 27500861 | pmc = 5108473 | doi = 10.1002/phar.1822 | url = }}</ref><ref name="pmid29487083">{{jurnal manbasi | vauthors = Atkin T, Comai S, Gobbi G |author3-link=Gabriella Gobbi| title = Drugs for Insomnia beyond Benzodiazepines: Pharmacology, Clinical Applications, and Discovery | journal = Pharmacol Rev | volume = 70 | issue = 2 | pages = 197–245 | date = April 2018 | pmid = 29487083 | doi = 10.1124/pr.117.014381 | url = }}</ref>. == Oziq-ovqat qoʻshimchasi sifatida == Melatonin rejalashtirilgan dori boʻlmagan mamlakatlarda parhez qoʻshimchasi sifatida sotiladi. AQShda melatonin oziqaviy qoʻshimcha hisoblanadi va rejalashtirilgan yoki faqat retsept boʻyicha beriladigan dori-darmonlarga nisbatan qattiqroq FDA qoidalaridan ozod qilinadi. 2017-yilda AQSh bozorida soʻralgan melatonin qoʻshimchalarining 70 foizi reklama qilingan melatonin tarkibining <10 foizini oʻz ichiga olgan<ref name=":0">{{jurnal manbasi | vauthors = Grigg-Damberger MM, Ianakieva D | title = Poor Quality Control of Over-the-Counter Melatonin: What They Say Is Often Not What You Get | journal = Journal of Clinical Sleep Medicine | volume = 13 | issue = 2 | pages = 163–165 | date = February 2017 | pmid = 28095978 | pmc = 5263069 | doi = 10.5664/jcsm.6434 }}</ref>. Baʼzi qoʻshimchalar reklama qilingan melatonin miqdorining >400% ni oʻz ichiga olgan<ref name=":0" />. There is evidence to suggest that the typical advertised dose of most melatonin supplements (>1mg) are excessive for the treatment of insomnia and may even be detrimental to overall sleep quality.<ref name=":1">{{jurnal manbasi | vauthors = Gooneratne NS, Edwards AY, Zhou C, Cuellar N, Grandner MA, Barrett JS | title = Melatonin pharmacokinetics following two different oral surge-sustained release doses in older adults | journal = Journal of Pineal Research | volume = 52 | issue = 4 | pages = 437–445 | date = May 2012 | pmid = 22348451 | pmc = 3682489 | doi = 10.1111/j.1600-079X.2011.00958.x }}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Li J, Somers VK, Xu H, Lopez-Jimenez F, Covassin N | title = Trends in Use of Melatonin Supplements Among US Adults, 1999-2018 | journal = Jama | volume = 327 | issue = 5 | pages = 483–485 | date = February 2022 | pmid = 35103775 | doi = 10.1001/jama.2021.23652 }}</ref> 4mg of controlled release melatonin has been found to cause excessive melatonin levels upon waking (>50pg/ml), possibly contributing to lethargy in the morning.<ref name=":1" /> By contrast,.4mg of controlled release melatonin was not found to cause elevated melatonin levels upon waking.<ref name=":1" /> == Tarixi == Melatonin birinchi boʻlib baʼzi amfibiyalar va sudraluvchilar teri rangini oʻzgartirish mexanizmi bilan bogʻliq holda topilgan<ref name="Filadelfi1996">{{jurnal manbasi | vauthors = Filadelfi AM, Castrucci AM | title = Comparative aspects of the pineal/melatonin system of poikilothermic vertebrates | journal = Journal of Pineal Research | volume = 20 | issue = 4 | pages = 175–86 | date = May 1996 | pmid = 8836950 | doi = 10.1111/j.1600-079X.1996.tb00256.x | s2cid = 41959214 }}</ref><ref name="Sugden2004">{{jurnal manbasi | vauthors = Sugden D, Davidson K, Hough KA, Teh MT | title = Melatonin, melatonin receptors and melanophores: a moving story | journal = Pigment Cell Research | volume = 17 | issue = 5 | pages = 454–60 | date = October 2004 | pmid = 15357831 | doi = 10.1111/j.1600-0749.2004.00185.x | doi-access = free }}</ref>. 1917-yildayoq Keri Pratt Makkord va Floyd P. Allen sigirlarning pineal bezlarini boqish ekstrakti qoramtir epidermal melanoforlarni qisqartirish orqali kurtak terisini oqartirishini aniqladilar<ref name="Coates">{{kitob manbasi | vauthors = Coates PM, Blackman MR, Cragg GM, Levine M, Moss J, White JD| title = Encyclopedia of dietary supplements | publisher = Marcel Dekker | location = New York, N.Y | year = 2005 | pages = 457–66 | isbn = 978-0-8247-5504-1 | url = https://books.google.com/books?id=Sfmc-fRCj10C&q=Lerner+melatonin+history&pg=PA457 }}</ref><ref name="McCord">{{jurnal manbasi |vauthors=McCord CP, Allen FP |title=Evidences associating pineal gland function with alterations in pigmentation |date=January 1917 |journal=J Exp Zool |volume= 23 |issue=1 |pages=206–24 |url=https://books.google.com/books?id=OOM1AQAAMAAJ&pg=PA207 |doi=10.1002/jez.1400230108 }}</ref>. In 1958, [[dermatology]] [[professor]] [[Aaron B. Lerner]] and colleagues at [[Yale University]], in the hope that a substance from the pineal might be useful in treating [[skin diseases]], isolated the hormone from [[pineal gland#Other animals|bovine pineal gland]] extracts and named it melatonin.<ref name="pmid14415935">{{jurnal manbasi | vauthors = Lerner AB, Case JD, Takahashi Y | title = Isolation of melatonin and 5-methoxyindole-3-acetic acid from bovine pineal glands | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_1960-07_235_7/page/1992 | journal = The Journal of Biological Chemistry | volume = 235 | pages = 1992–7 | date = July 1960 | issue = 7 | doi = 10.1016/S0021-9258(18)69351-2 | pmid = 14415935 | doi-access = free }}</ref> In the mid-70s Lynch ''et al.'' demonstrated that the production of melatonin exhibits a circadian rhythm in human pineal glands.<ref name="pmid1167425">{{jurnal manbasi | vauthors = Lynch HJ, Wurtman RJ, Moskowitz MA, Archer MC, Ho MH | title = Daily rhythm in human urinary melatonin | journal = Science | volume = 187 | issue = 4172 | pages = 169–71 | date = January 1975 | pmid = 1167425 | doi = 10.1126/science.1167425 | bibcode = 1975Sci...187..169L }}</ref> == Boshqa turlarda == === Boshqa jonzotlar === Umurtqali hayvonlarda melatonin qorongʻuda, odatda tunda, miyaning markazida joylashgan, ammo qon-miya toʻsigʻidan tashqarida joylashgan kichik [[ichki sekretsiya]] bezi – pineal bez tomonidan ishlab chiqariladi. Yorugʻlik/qorongʻi maʼlumotlar melatonin signalidan koʻra (bir paytlar taxmin qilinganidek) koʻzning toʻr pardasining fotosensitiv ganglion hujayralaridan supraxiazmatik yadrolarga etib boradi. „Qorongʻulik gormoni“ deb nomlanuvchi melatoninning oqshom chogʻida paydo boʻlishi tungi (tungi faol) hayvonlarning faolligini va kunduzgi hayvonlarning, shu jumladan odamlarning uxlashiga yordam beradi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Foster RG|title=Sleep, circadian rhythms and health|journal=Interface Focus|volume=10|issue=3|pages=20190098|date=June 2020|pmid=32382406|pmc=7202392|doi=10.1098/rsfs.2019.0098}}</ref>. Kechasi melatonin [[leptin]] darajasini tartibga solib, uning darajasini pasaytiradi. Ketasianlar melatonin sintezi uchun barcha genlarni, shuningdek, melatonin retseptorlari uchun genlarni yoʻqotdilar.<ref name="Huelsmann2019">{{jurnal manbasi | vauthors = Huelsmann M, Hecker N, Springer MS, Gatesy J, Sharma V, Hiller M | title = Genes lost during the transition from land to water in cetaceans highlight genomic changes associated with aquatic adaptations | journal = Science Advances | volume = 5 | issue = 9 | pages = eaaw6671 | date = September 2019 | pmid = 31579821 | pmc = 6760925 | doi = 10.1126/sciadv.aaw6671 | bibcode = 2019SciA....5.6671H }}</ref> Bu ularning bir yarim sharik uyqu rejimi (bir vaqtning oʻzida bitta miya yarim shari) bilan bogʻliq deb taxmin qilinadi. Xuddi shunday tendentsiyalar sireniyaliklarda ham topilgan<ref name="Huelsmann2019" />. === Plants === 1987-yilda oʻsimliklarda aniqlanmagunga qadar, melatonin oʻnlab yillar davomida asosan hayvonlarning neyrogormoni deb hisoblangan. 1970-yillarda qahva ekstraktida melatonin aniqlanganda, u ekstraksiya jarayonining yon mahsuloti ekanligiga ishonishgan. Biroq, keyinchalik, melatonin tekshirilgan barcha oʻsimliklarda topilgan. U oʻsimliklarning barcha turli qismlarida, jumladan, barglari, poyalari, ildizlari, mevalari va urugʻlarida turli nisbatlarda mavjud<ref name="Tan_2012">{{jurnal manbasi|vauthors=Tan DX, Hardeland R, Manchester LC, Korkmaz A, Ma S, Rosales-Corral S, Reiter RJ|title=Functional roles of melatonin in plants, and perspectives in nutritional and agricultural science|journal=Journal of Experimental Botany|volume=63|issue=2|pages=577–97|date=January 2012|pmid=22016420|doi=10.1093/jxb/err256|doi-access=free}}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Paredes SD, Korkmaz A, Manchester LC, Tan DX, Reiter RJ | title = Phytomelatonin: a review | journal = Journal of Experimental Botany | volume = 60 | issue = 1 | pages = 57–69 | date = 1 January 2009 | pmid = 19033551 | doi = 10.1093/jxb/ern284 | s2cid = 15738948 }}</ref>. Melatonin kontsentratsiyasi nafaqat oʻsimlik turlari, balki agrotexnik oʻsish sharoitlariga qarab bir xil turdagi navlar orasida ham farqlanadi, pikogramlardan grammiga bir necha mikrogramgacha oʻzgaradi<ref name="hardeland2015">{{jurnal manbasi | vauthors = Hardeland R | title = Melatonin in plants and other phototrophs: advances and gaps concerning the diversity of functions | journal = Journal of Experimental Botany | volume = 66 | issue = 3 | pages = 627–46 | date = February 2015 | pmid = 25240067 | doi = 10.1093/jxb/eru386 | doi-access = free }}</ref><ref name="Bonnefont-Rousselot 2010 55–67">{{jurnal manbasi | vauthors = Bonnefont-Rousselot D, Collin F | title = Melatonin: action as antioxidant and potential applications in human disease and aging | journal = Toxicology | volume = 278 | issue = 1 | pages = 55–67 | date = November 2010 | pmid = 20417677 | doi = 10.1016/j.tox.2010.04.008 }}</ref>. Qahva, choy, vino va pivo kabi mashhur ichimliklar hamda makkajoʻxori, guruch, bugʻdoy, arpa va joʻxori kabi ekinlarda yuqori melatonin kontsentratsiyasi aniqlangan. Baʼzi keng tarqalgan oziq-ovqat va ichimliklar, jumladan, qahva va yongʻoqda melatonin kontsentratsiyasi qondagi melatonin darajasini kunduzgi boshlangʻich qiymatlardan oshirish uchun etarli darajada yuqori ekanligi taxmin qilingan yoki oʻlchangan. Melatoninning oʻsimlik gormoni sifatidagi roli aniq aniqlanmagan boʻlsa-da, uning oʻsish va [[fotosintez]] kabi jarayonlarda ishtirok etishi yaxshi tasdiqlangan. Baʼzi oʻsimlik turlarida melatonin darajasidagi endogen sirkadiyalik ritmlarning faqat cheklangan dalillari koʻrsatilgan va hayvonlarda maʼlum boʻlganlarga oʻxshash membrana bilan bogʻlangan retseptorlari tasvirlanmagan. Aksincha, melatonin oʻsimliklarda oʻsish regulyatori, shuningdek, ekologik stressdan himoya qiluvchi muhim rol oʻynaydi. U oʻsimliklarda biologik stresslarga, masalan, qoʻziqorin infektsiyasiga va haroratning haddan tashqari oʻzgarishi, toksinlar, tuproq shoʻrlanishining oshishi, qurgʻoqchilik va boshqalar kabi biologik boʻlmagan stresslarga duchor boʻlganda sintezlanadi<ref name="hardeland2015" /><ref name="reiter2015">{{jurnal manbasi | vauthors = Reiter RJ, Tan DX, Zhou Z, Cruz MH, Fuentes-Broto L, Galano A | title = Phytomelatonin: assisting plants to survive and thrive | journal = Molecules | volume = 20 | issue = 4 | pages = 7396–437 | date = April 2015 | pmid = 25911967 | pmc = 6272735 | doi = 10.3390/molecules20047396 | doi-access = free }}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Arnao MB, Hernández-Ruiz J | title = Functions of melatonin in plants: a review | journal = Journal of Pineal Research | volume = 59 | issue = 2 | pages = 133–50 | date = September 2015 | pmid = 26094813 | doi = 10.1111/jpi.12253 | doi-access = free }}</ref>. Gerbitsidlar keltirib chiqaradigan oksidlovchi stress in vivo jonli ravishda yuqori melatoninli transgenik guruchda yumshatilgan<ref name="Park-et-al-2012">{{jurnal manbasi | vauthors = Park S, Lee DE, Jang H, Byeon Y, Kim YS, Back K | title = Melatonin-rich transgenic rice plants exhibit resistance to herbicide-induced oxidative stress | journal = Journal of Pineal Research | volume = 54 | issue = 3 | pages = 258–63 | date = April 2013 | pmid = 22856683 | doi = 10.1111/j.1600-079x.2012.01029.x | publisher = [[Wiley Publishing|Wiley]] | s2cid = 6291664 }}</ref><ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2014">{{jurnal manbasi | vauthors = Arnao MB, Hernández-Ruiz J | title = Melatonin: plant growth regulator and/or biostimulator during stress? | journal = Trends in Plant Science | volume = 19 | issue = 12 | pages = 789–97 | date = December 2014 | pmid = 25156541 | doi = 10.1016/j.tplants.2014.07.006 | publisher = [[Elsevier]] | s2cid = 38637203 }}</ref>. Qoʻziqorin kasalliklariga chidamlilik boshqa rol oʻynaydi. Qoʻshilgan melatonin Malus prunifolia ning Diplocarpon mali ga qarshi chidamliligini oshiradi<ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2014" /><ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2015">{{jurnal manbasi | vauthors = Arnao MB, Hernández-Ruiz J | title = Functions of melatonin in plants: a review | journal = Journal of Pineal Research | volume = 59 | issue = 2 | pages = 133–50 | date = September 2015 | pmid = 26094813 | doi = 10.1111/jpi.12253 | publisher = [[Wiley Publishing|Wiley]] | s2cid = 19887642 | doi-access = free }}</ref>. Bundan tashqari, Alternaria, Botrytis va Fusarium spp kabi qoʻziqorin patogenlarida oʻsish inhibitori sifatida ishlaydi. INFEKTSION tezligini pasaytiradi. Urugʻlarni davolash sifatida Lupinus albusni qoʻziqorinlardan himoya qiladi. Pseudomonas syringae pomidorini sezilarli darajada sekinlashtiradi DC3000 Arabidopsis thaliana va Nicotiana benthamiana yuqtiradi<ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2015" />. === Zamburugʻlar === Melatonin oʻsimlik-patogen tizimlarida Phytophthora infestansda stressga chidamlilikni kamaytirishi kuzatilgan<ref name="Socaciu-et-al-2020">{{jurnal manbasi|vauthors=Socaciu AI, Ionuţ R, Socaciu MA, Ungur AP, Bârsan M, Chiorean A, Socaciu C, Râjnoveanu AG|display-authors=6|title=Melatonin, an ubiquitous metabolic regulator: functions, mechanisms and effects on circadian disruption and degenerative diseases|journal=Reviews in Endocrine & Metabolic Disorders|volume=21|issue=4|pages=465–478|date=December 2020|pmid=32691289|doi=10.1007/s11154-020-09570-9|s2cid=220657247}}</ref>. == Hodisa == === Oziq-ovqat mahsulotlari === Tabiiy melatonin 0,17–13,46 ng/g gacha boʻlgan tort gilos<ref name="pmid11600041">{{jurnal manbasi|vauthors=Burkhardt S, Tan DX, Manchester LC, Hardeland R, Reiter RJ|title=Detection and quantification of the antioxidant melatonin in Montmorency and Balaton tart cherries (Prunus cerasus)|journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry|volume=49|issue=10|pages=4898–902|date=October 2001|pmid=11600041|doi=10.1021/jf010321}}</ref>, banan, olxoʻri, uzum, guruch, don, oʻtlar, zaytun moyi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=González-Flores D, Velardo B, Garrido M, González-Gómez D, Lozano M, Ayuso MC, Barriga C, Paredes SD, Rodríguez AB|year=2011|url=https://www.researchgate.net/publication/259983119|title=Ingestion of Japanese plums (Prunus salicina Lindl. cv. Crimson Globe) increases the urinary 6-sulfatoxymelatonin and total antioxidant capacity levels in young, middle-aged and elderly humans: Nutritional and functional characterization of their content|journal=Journal of Food and Nutrition Research|volume=50|issue=4|pages=229–36}}</ref>, sharob<ref name="pmid21342247">{{jurnal manbasi|vauthors=Lamont KT, Somers S, Lacerda L, Opie LH, Lecour S|title=Is red wine a SAFE sip away from cardioprotection? Mechanisms involved in resveratrol- and melatonin-induced cardioprotection|journal=Journal of Pineal Research|volume=50|issue=4|pages=374–80|date=May 2011|pmid=21342247|doi=10.1111/j.1600-079X.2010.00853.x|s2cid=8034935}}</ref> va pivoda<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Salehi B|date=5 July 2019|title=Melatonin in Medicinal and Food Plants|url=https://schlaf.fit/Melatonin_in_Plants_and_Food.pdf|journal=[[Cells (journal)|Cells]]|volume=681|access-date=2022-09-21|archivedate=2021-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211129060429/https://schlaf.fit/Melatonin_in_Plants_and_Food.pdf}}</ref> tabiiy ravishda uchraydi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Pereira N, Naufel MF, Ribeiro EB, Tufik S, Hachul H|title=Influence of Dietary Sources of Melatonin on Sleep Quality: A Review|journal=Journal of Food Science|volume=85|issue=1|pages=5–13|date=January 2020|pmid=31856339|doi=10.1111/1750-3841.14952|publisher=Wiley|doi-access=free}}</ref>. Sut va gilos isteʼmol qilish uyqu sifatini yaxshilashi mumkin. Qushlar guruch kabi melatoninga boy oʻsimlik ozuqalarini isteʼmol qilganda, melatonin ularning miyasidagi melatonin retseptorlari bilan bogʻlanadi. Odamlar banan, ananas va apelsin kabi melatoninga boy oziq-ovqatlarni isteʼmol qilganda, qonda melatonin darajasi sezilarli darajada oshadi<ref name="pmid23137025">{{jurnal manbasi|vauthors=Sae-Teaw M, Johns J, Johns NP, Subongkot S|title=Serum melatonin levels and antioxidant capacities after consumption of pineapple, orange, or banana by healthy male volunteers|journal=Journal of Pineal Research|volume=55|issue=1|pages=58–64|date=August 2013|pmid=23137025|doi=10.1111/jpi.12025|s2cid=979886}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Tashqi havola == {{Commons category}} * {{veb manbasi | url = https://druginfo.nlm.nih.gov/drugportal/name/melatonin | publisher = U.S. National Library of Medicine | work = Drug Information Portal | title = Melatonin }} * {{veb manbasi | url = https://www.chemwatch.net/resource-center/melatonin/ | publisher = Chemwatch | title = Melatonin }} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Melatonin| ]] [[Turkum:Acetamides]] [[Turkum:Antioxidants]] [[Turkum:Aromatase inhibitors]] [[Turkum:Circadian rhythm]] [[Turkum:Hormones of the pineal gland]] [[Turkum:Melatonin receptor agonists]] [[Turkum:Methoxy compounds]] [[Turkum:Mexamines]] [[Turkum:Tryptamine alkaloids]] [[Turkum:Wikipedia medicine articles ready to translate]] clfe6ior73gxeruhts0f43ib5zw843w 5988496 5988495 2026-04-11T08:47:31Z KWiki78 246724 5988496 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=February 2021}} Melatonin – [[oʻsimlik]] va [[hayvonlar]]da mavjud boʻlgan tabiiy mahsulotdir. U asosan, hayvonlarda tunda miyadagi pineal bez tomonidan chiqariladigan gormon sifatida tanilgan va uzoq vaqt davomida uyqu-uygʻonish siklini nazorat qilish bilan bogʻliq<ref name="Auld2017">{{jurnal manbasi | vauthors = Auld F, Maschauer EL, Morrison I, Skene DJ, Riha RL | title = Evidence for the efficacy of melatonin in the treatment of primary adult sleep disorders | journal = Sleep Medicine Reviews | volume = 34 | pages = 10–22 | date = August 2017 | pmid = 28648359 | doi = 10.1016/j.smrv.2016.06.005 | hdl = 20.500.11820/0e890bda-4b1d-4786-a907-a03b1580fd07 | url = http://epubs.surrey.ac.uk/813219/1/Riha%20accepted%20MS%202016.pdf | hdl-access = free }}</ref><ref>{{kitob manbasi | vauthors = Faraone SV |title=ADHD: Non-Pharmacologic Interventions, An Issue of Child and Adolescent Psychiatric Clinics of North America, E-Book |date=2014 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=978-0-323-32602-5 |page=888 |url=https://books.google.com/books?id=lNSlBAAAQBAJ&pg=PA888}}</ref>. Umurtqali hayvonlarda melatonin sirkadiyalik ritmlarni sinxronlashtirishda, shu jumladan uyqu-uygʻonish vaqtini va qon bosimini tartibga solishda va mavsumiy ritmiklikni nazorat qilishda, shu jumladan koʻpayish, semizlik, moʻrtlashish va qish uyqusida ishtirok etadi<ref name="Altun2007">{{jurnal manbasi|vauthors=Altun A, Ugur-Altun B|title=Melatonin: therapeutic and clinical utilization|journal=International Journal of Clinical Practice|volume=61|issue=5|pages=835–45|date=May 2007|pmid=17298593|doi=10.1111/j.1742-1241.2006.01191.x|s2cid=18050554}}</ref>. Uning koʻp taʼsiri melatonin retseptorlarini faollashtirish orqali, boshqalari esa antioksidant roli bilan bogʻliq. Oʻsimliklarda u oksidlovchi stressdan himoya qilish vazifasini bajaradi. U turli xil ovqatlarda ham mavjud<ref name="Drugs2019">{{veb manbasi|title=Melatonin: Side Effects, Uses, Dosage (Kids/Adults)|url=https://www.drugs.com/melatonin.html|access-date=9 January 2019|website=Drugs.com}}</ref>. == Biologik faollik == Odamlarda melatonin melatonin retseptorlari 1 (pikomolyar bogʻlanish yaqinligi) va melatonin retseptorlari 2 (nanomolyar bogʻlanish yaqinligi) ning toʻliq agonisti boʻlib, ikkalasi ham G-oqsil bilan bogʻlangan retseptorlari (GPCR) sinfiga tegishli. Melatonin retseptorlari 1 va 2 ikkalasi ham Gi/o-bogʻlangan GPCR hisoblanadi, garchi melatonin 1 retseptorlari ham Gq bilan bogʻlangan. Melatonin, shuningdek, mitoxondriya ichidagi yuqori sigʻimli erkin radikallarni tozalash vositasi sifatida ishlaydi, shuningdek, melatonin retseptorlari orqali signal oʻtkazish orqali superoksid dismutaza, glutation peroksidaza, glutation reduktaza va katalaza kabi antioksidant fermentlarning ifodalanishiga yordam beradi<ref name="pmid28400824">{{jurnal manbasi | vauthors = Sharafati-Chaleshtori R, Shirzad H, Rafieian-Kopaei M, Soltani A | title = Melatonin and human mitochondrial diseases | journal = Journal of Research in Medical Sciences | volume = 22 | pages = 2 | date = 2017 | pmid = 28400824 | pmc = 5361446 | doi = 10.4103/1735-1995.199092 }}</ref><ref name="IUPHAR – melatonin receptors review">{{jurnal manbasi|vauthors=Jockers R, Delagrange P, Dubocovich ML, Markus RP, Renault N, Tosini G, Cecon E, Zlotos DP|display-authors=6|title=Update on melatonin receptors: IUPHAR Review 20|journal=British Journal of Pharmacology|volume=173|issue=18|pages=2702–25|date=September 2016|pmid=27314810|pmc=4995287|doi=10.1111/bph.13536|quote=Hence, one melatonin molecule and its associated metabolites could scavenge a large number of reactive species, and thus, the overall antioxidant capacity of melatonin is believed to be greater than that of other well‐known antioxidants, such as vitamin C and vitamin E, under in vitro or in vivo conditions (Gitto et al., 2001; Sharma and Haldar, 2006; Ortiz et al., 2013).}}</ref><ref name="Melatonin as a mitochondrial antioxidant – 2017 Review">{{jurnal manbasi | vauthors = Reiter RJ, Rosales-Corral S, Tan DX, Jou MJ, Galano A, Xu B | title = Melatonin as a mitochondria-targeted antioxidant: one of evolution's best ideas | journal = Cellular and Molecular Life Sciences | volume = 74 | issue = 21 | pages = 3863–3881 | date = November 2017 | pmid = 28864909 | doi = 10.1007/s00018-017-2609-7 | s2cid = 23820389 | quote = melatonin is specifically targeted to the mitochondria where it seems to function as an apex antioxidant&nbsp;... The measurement of the subcellular distribution of melatonin has shown that the concentration of this indole in the mitochondria greatly exceeds that in the blood. }}</ref><ref name="Melatonin – 2016 Review">{{jurnal manbasi | vauthors = Reiter RJ, Mayo JC, Tan DX, Sainz RM, Alatorre-Jimenez M, Qin L | title = Melatonin as an antioxidant: under promises but over delivers | journal = Journal of Pineal Research | volume = 61 | issue = 3 | pages = 253–78 | date = October 2016 | pmid = 27500468 | doi = 10.1111/jpi.12360 | s2cid = 35435683 | quote = There is credible evidence to suggest that melatonin should be classified as a mitochondria-targeted antioxidant. }}</ref><ref name="pmid26272235">{{jurnal manbasi | vauthors = Manchester LC, Coto-Montes A, Boga JA, Andersen LP, Zhou Z, Galano A, Vriend J, Tan DX, Reiter RJ | display-authors = 6 | title = Melatonin: an ancient molecule that makes oxygen metabolically tolerable | journal = Journal of Pineal Research | volume = 59 | issue = 4 | pages = 403–19 | date = November 2015 | pmid = 26272235 | doi = 10.1111/jpi.12267 | s2cid = 24373303 | quote = While originally thought to be produced exclusively in and secreted from the vertebrate pineal gland [53], it is now known that the indole is present in many, perhaps all, vertebrate organs [54] and in organs of all plants that have been investigated [48, 55, 56]. That melatonin is not relegated solely to the pineal gland is also emphasized by the reports that it is present in invertebrates [57–59], which lack a pineal gland and some of which consist of only a single cell. }}</ref><ref name="Melatonin transporters – 2017 review">{{jurnal manbasi | vauthors = Mayo JC, Sainz RM, González-Menéndez P, Hevia D, Cernuda-Cernuda R | title = Melatonin transport into mitochondria | journal = Cellular and Molecular Life Sciences | volume = 74 | issue = 21 | pages = 3927–3940 | date = November 2017 | pmid = 28828619 | doi = 10.1007/s00018-017-2616-8 | s2cid = 10920415 }}</ref>. == Biologik funksiyalar == [[Fayl:Circadian rhythm.svg|thumb|300px|Koʻzlarga quyosh nuri tushganda, epifizda melatonin ishlab chiqarilishi inhibe qilinadi va ishlab chiqarilgan gormonlar odamni hushyor ushlab turadi. Koʻzlarga yorugʻlik tushmasa, pineal bezda melatonin ishlab chiqariladi va odam charchaydi.]] === Antioksidant === Melatonin birinchi marta kuchli antioksidant va erkin radikallarni tozalash vositasi sifatida 1993-yilda xabar qilingan. In vitroda melatonin kislorod radikallarini, shu jumladan OH•, O2−• va reaktiv azot turlarini NO• kabi toʻgʻridan-toʻgʻri tozalovchi vazifasini bajaradi. Oʻsimliklarda melatonin har bir antioksidantning umumiy samaradorligini oshirish uchun boshqa antioksidantlar bilan ishlaydi. Melatonin E vitaminiga qaraganda ikki baravar faol ekanligi isbotlangan, u eng samarali lipofil antioksidant hisoblanadi. Melatonin retseptorlari orqali signal oʻtkazish melatonin superoksid dismutaza, glutation peroksidaza, glutation reduktaza va katalaza kabi antioksidant fermentlarning ifodalanishiga yordam beradi<ref name="pmid28400824" /><ref name="IUPHAR – melatonin receptors review" />. === Immun tizimi === Melatonin immunitet tizimi bilan oʻzaro taʼsir qilishi maʼlum boʻlsa-da, bu oʻzaro taʼsirlarning tafsilotlari aniq emas. Yalligʻlanishga qarshi taʼsir eng dolzarb boʻlib tuyuladi. Kasallikni davolashda melatoninning samaradorligini baholash uchun bir nechta sinovlar oʻtkazildi. Mavjud maʼlumotlarning aksariyati kichik, toʻliq boʻlmagan sinovlarga asoslangan. Har qanday ijobiy immunologik taʼsir immunokompetent hujayralarda ifodalangan yuqori afinitetli retseptorlarga (MT1 va MT2) taʼsir qiluvchi melatoninning natijasi deb hisoblanadi. Preklinik tadqiqotlarda melatonin sitokin ishlab chiqarishni kuchaytirishi mumkin va bu orqali orttirilgan immunitet tanqisligiga qarshi kurashadi. Baʼzi tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, melatonin yuqumli kasalliklarga, shu jumladan OIV va bakterial infektsiyalarga qarshi kurashda va saraton kasalligini davolashda foydali boʻlishi mumkin<ref name="pmid16729718">{{jurnal manbasi | vauthors = Carrillo-Vico A, Reiter RJ, Lardone PJ, Herrera JL, Fernández-Montesinos R, Guerrero JM, Pozo D | title = The modulatory role of melatonin on immune responsiveness | journal = Current Opinion in Investigational Drugs | volume = 7 | issue = 5 | pages = 423–31 | date = May 2006 | pmid = 16729718 }}</ref><ref name="Pp">{{jurnal manbasi | vauthors = Maestroni GJ | title = The immunotherapeutic potential of melatonin | journal = Expert Opinion on Investigational Drugs | volume = 10 | issue = 3 | pages = 467–76 | date = March 2001 | pmid = 11227046 | doi = 10.1517/13543784.10.3.467 | s2cid = 6822594 }}</ref>. === Ogʻirlikni tartibga solish === Melatoninning kilogramm ortishini boshqarishi mumkin boʻlgan mexanizm uning leptinga inhibitiv taʼsiridir. Leptin inson organizmidagi energiya holatining uzoq muddatli koʻrsatkichi sifatida ishlaydi. Uygʻonish vaqtidan tashqarida leptin taʼsirini bostirish orqali melatonin leptin qarshiligini yumshatib, kunduzi leptin sezgirligini tiklashga yordam beradi<ref name=":2">{{jurnal manbasi|vauthors=Suriagandhi V, Nachiappan V|title=Protective Effects of Melatonin against Obesity-Induced by Leptin Resistance|journal=Behavioural Brain Research|volume=417|pages=113598|date=January 2022|pmid=34563600|doi=10.1016/j.bbr.2021.113598}}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Buonfiglio D, Parthimos R, Dantas R, Cerqueira Silva R, Gomes G, Andrade-Silva J, Ramos-Lobo A, Amaral FG, Matos R, Sinésio J, Motta-Teixeira LC, Donato J, Reiter RJ, Cipolla-Neto J | display-authors = 6 | title = Melatonin Absence Leads to Long-Term Leptin Resistance and Overweight in Rats | journal = Frontiers in Endocrinology | volume = 9 | pages = 122 | date = 2018 | pmid = 29636725 | pmc = 5881424 | doi = 10.3389/fendo.2018.00122 }}</ref>. == Biokimyo == === Biosintez === [[Fayl:Mealtonin biosynth.jpg|thumb|Melatonin biosinteziga umumiy nuqtai]] Hayvonlarda melatoninning biosintezi gidroksillanish, dekarboksillanish, atsetillanish va L-triptofan bilan boshlangan metillanish orqali sodir boʻladi. L-triptofan xorizmatdan shikimat yoʻlida ishlab chiqariladi yoki oqsil katabolizmidan olinadi. Birinchi L-triptofan 5-gidroksitriptofan hosil qilish uchun triptofan gidroksilaz tomonidan indol halqasida gidroksillanadi. Ushbu oraliq mahsulot (5-HTP) serotonin ishlab chiqarish uchun piridoksal fosfat va 5-gidroksitriptofan dekarboksilaza tomonidan dekarboksillanadi. ==== Mexanizm ==== [[Fayl:Melatonin mechanism.jpg|thumb|Melatonin biosintezi mexanizmi.]] L-triptofanni gidroksillash uchun kofaktor tetrahidrobiopterin (THB) birinchi navbatda kislorod va triptofan gidroksilazaning faol joyi temir bilan reaksiyaga kirishishi kerak. Ushbu mexanizm yaxshi tushunilmagan, ammo ikkita mexanizm taklif qilingan: 1. Bir elektronning THB dan O2 ga sekin oʻtishi THB radikali bilan rekombinatsiyalanib, 4a-peroksipterin hosil qilishi mumkin boʻlgan superoksid hosil qilishi mumkin. Keyin 4a-peroksipterin faol temir (II) bilan reaksiyaga kirishib, temir-peroksipterin oraliq mahsulotini hosil qilishi yoki kislorod atomini toʻgʻridan-toʻgʻri temirga oʻtkazishi mumkin. 2. O2 birinchi navbatda faol joy temir (II) bilan reaksiyaga kirishib, temir (III) superoksidini ishlab chiqarishi mumkin, keyinchalik u THB bilan reaksiyaga kirishib, temir-peroksipterin oraliq mahsulotini hosil qilishi mumkin. Temir-peroksipterin oraliq mahsulotidan olingan temir (IV) oksidi indol halqasining C5 pozitsiyasida karbokatiya hosil qilish uchun qoʻsh bogʻ bilan tanlab hujumga uchraydi. Vodorodning 1,2 siljishi va keyin C5 dagi ikkita vodorod atomidan birining yoʻqolishi 5-gidroksi-L-triptofanni berish uchun aromatiklikni tiklaydi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Roberts KM, Fitzpatrick PF|title=Mechanisms of tryptophan and tyrosine hydroxylase|journal=IUBMB Life|volume=65|issue=4|pages=350–7|date=April 2013|pmid=23441081|pmc=4270200|doi=10.1002/iub.1144}}</ref>. N-asetilserotonin gidroksil holatida S-adenozil metionin (SAM) tomonidan metillanadi va S-adenozil homosistein (SAH) va melatonin hosil boʻladi<ref name="ReferenceA">{{kitob manbasi|vauthors=Dewick PM|year=2002|title=Medicinal Natural Products. A Biosynthetic Approach|url=https://archive.org/details/medicinalnatural0000dewi_x5n2|edition=2nd|publisher=Wiley|isbn=978-0-471-49640-3}}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Donohue SJ, Roseboom PH, Illnerova H, Weller JL, Klein DC | title = Human hydroxyindole-O-methyltransferase: presence of LINE-1 fragment in a cDNA clone and pineal mRNA | journal = DNA and Cell Biology | volume = 12 | issue = 8 | pages = 715–27 | date = October 1993 | pmid = 8397829 | doi = 10.1089/dna.1993.12.715 | url = https://zenodo.org/record/1235255 }}</ref>. == Tibbiy foydalanish == {{Main|Melatonin (supplement/medication)}} Melatonin uyqusizlik va sirkadiyalik ritm buzilishi kabi uyqu buzilishlarini davolashda dori sifatida ishlatiladi, masalan, kechikkan uyqu fazasi buzilishi, jet lag buzilishi va smenali ish buzilishi<ref name="pmid30148726">{{jurnal manbasi|vauthors=Riha RL|title=The use and misuse of exogenous melatonin in the treatment of sleep disorders|journal=Curr Opin Pulm Med|volume=24|issue=6|pages=543–548|date=November 2018|pmid=30148726|doi=10.1097/MCP.0000000000000522|url=}}</ref>. Tibbiyotda melatonindan tashqari, ramelteon, tasimelteon va agomelatin kabi sintetik melatonin retseptorlari agonistlari ham qoʻllanadi<ref name="pmid27500861">{{jurnal manbasi | vauthors = Williams WP, McLin DE, Dressman MA, Neubauer DN | title = Comparative Review of Approved Melatonin Agonists for the Treatment of Circadian Rhythm Sleep-Wake Disorders | journal = Pharmacotherapy | volume = 36 | issue = 9 | pages = 1028–41 | date = September 2016 | pmid = 27500861 | pmc = 5108473 | doi = 10.1002/phar.1822 | url = }}</ref><ref name="pmid29487083">{{jurnal manbasi | vauthors = Atkin T, Comai S, Gobbi G |author3-link=Gabriella Gobbi| title = Drugs for Insomnia beyond Benzodiazepines: Pharmacology, Clinical Applications, and Discovery | journal = Pharmacol Rev | volume = 70 | issue = 2 | pages = 197–245 | date = April 2018 | pmid = 29487083 | doi = 10.1124/pr.117.014381 | url = }}</ref>. == Oziq-ovqat qoʻshimchasi sifatida == Melatonin rejalashtirilgan dori boʻlmagan mamlakatlarda parhez qoʻshimchasi sifatida sotiladi. AQShda melatonin oziqaviy qoʻshimcha hisoblanadi va rejalashtirilgan yoki faqat retsept boʻyicha beriladigan dori-darmonlarga nisbatan qattiqroq FDA qoidalaridan ozod qilinadi. 2017-yilda AQSh bozorida soʻralgan melatonin qoʻshimchalarining 70 foizi reklama qilingan melatonin tarkibining <10 foizini oʻz ichiga olgan<ref name=":0">{{jurnal manbasi | vauthors = Grigg-Damberger MM, Ianakieva D | title = Poor Quality Control of Over-the-Counter Melatonin: What They Say Is Often Not What You Get | journal = Journal of Clinical Sleep Medicine | volume = 13 | issue = 2 | pages = 163–165 | date = February 2017 | pmid = 28095978 | pmc = 5263069 | doi = 10.5664/jcsm.6434 }}</ref>. Baʼzi qoʻshimchalar reklama qilingan melatonin miqdorining >400% ni oʻz ichiga olgan<ref name=":0" />. There is evidence to suggest that the typical advertised dose of most melatonin supplements (>1mg) are excessive for the treatment of insomnia and may even be detrimental to overall sleep quality.<ref name=":1">{{jurnal manbasi | vauthors = Gooneratne NS, Edwards AY, Zhou C, Cuellar N, Grandner MA, Barrett JS | title = Melatonin pharmacokinetics following two different oral surge-sustained release doses in older adults | journal = Journal of Pineal Research | volume = 52 | issue = 4 | pages = 437–445 | date = May 2012 | pmid = 22348451 | pmc = 3682489 | doi = 10.1111/j.1600-079X.2011.00958.x }}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Li J, Somers VK, Xu H, Lopez-Jimenez F, Covassin N | title = Trends in Use of Melatonin Supplements Among US Adults, 1999-2018 | journal = Jama | volume = 327 | issue = 5 | pages = 483–485 | date = February 2022 | pmid = 35103775 | doi = 10.1001/jama.2021.23652 }}</ref> 4mg of controlled release melatonin has been found to cause excessive melatonin levels upon waking (>50pg/ml), possibly contributing to lethargy in the morning.<ref name=":1" /> By contrast,.4mg of controlled release melatonin was not found to cause elevated melatonin levels upon waking.<ref name=":1" /> == Tarixi == Melatonin birinchi boʻlib baʼzi amfibiyalar va sudraluvchilar teri rangini oʻzgartirish mexanizmi bilan bogʻliq holda topilgan<ref name="Filadelfi1996">{{jurnal manbasi | vauthors = Filadelfi AM, Castrucci AM | title = Comparative aspects of the pineal/melatonin system of poikilothermic vertebrates | journal = Journal of Pineal Research | volume = 20 | issue = 4 | pages = 175–86 | date = May 1996 | pmid = 8836950 | doi = 10.1111/j.1600-079X.1996.tb00256.x | s2cid = 41959214 }}</ref><ref name="Sugden2004">{{jurnal manbasi | vauthors = Sugden D, Davidson K, Hough KA, Teh MT | title = Melatonin, melatonin receptors and melanophores: a moving story | journal = Pigment Cell Research | volume = 17 | issue = 5 | pages = 454–60 | date = October 2004 | pmid = 15357831 | doi = 10.1111/j.1600-0749.2004.00185.x | doi-access = free }}</ref>. 1917-yildayoq Keri Pratt Makkord va Floyd P. Allen sigirlarning pineal bezlarini boqish ekstrakti qoramtir epidermal melanoforlarni qisqartirish orqali kurtak terisini oqartirishini aniqladilar<ref name="Coates">{{kitob manbasi | vauthors = Coates PM, Blackman MR, Cragg GM, Levine M, Moss J, White JD| title = Encyclopedia of dietary supplements | publisher = Marcel Dekker | location = New York, N.Y | year = 2005 | pages = 457–66 | isbn = 978-0-8247-5504-1 | url = https://books.google.com/books?id=Sfmc-fRCj10C&q=Lerner+melatonin+history&pg=PA457 }}</ref><ref name="McCord">{{jurnal manbasi |vauthors=McCord CP, Allen FP |title=Evidences associating pineal gland function with alterations in pigmentation |date=January 1917 |journal=J Exp Zool |volume= 23 |issue=1 |pages=206–24 |url=https://books.google.com/books?id=OOM1AQAAMAAJ&pg=PA207 |doi=10.1002/jez.1400230108 }}</ref>. In 1958, [[dermatology]] [[professor]] [[Aaron B. Lerner]] and colleagues at [[Yale University]], in the hope that a substance from the pineal might be useful in treating [[skin diseases]], isolated the hormone from [[pineal gland#Other animals|bovine pineal gland]] extracts and named it melatonin.<ref name="pmid14415935">{{jurnal manbasi | vauthors = Lerner AB, Case JD, Takahashi Y | title = Isolation of melatonin and 5-methoxyindole-3-acetic acid from bovine pineal glands | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_1960-07_235_7/page/1992 | journal = The Journal of Biological Chemistry | volume = 235 | pages = 1992–7 | date = July 1960 | issue = 7 | doi = 10.1016/S0021-9258(18)69351-2 | pmid = 14415935 | doi-access = free }}</ref> In the mid-70s Lynch ''et al.'' demonstrated that the production of melatonin exhibits a circadian rhythm in human pineal glands.<ref name="pmid1167425">{{jurnal manbasi | vauthors = Lynch HJ, Wurtman RJ, Moskowitz MA, Archer MC, Ho MH | title = Daily rhythm in human urinary melatonin | journal = Science | volume = 187 | issue = 4172 | pages = 169–71 | date = January 1975 | pmid = 1167425 | doi = 10.1126/science.1167425 | bibcode = 1975Sci...187..169L }}</ref> == Boshqa turlarda == === Boshqa jonzotlar === Umurtqali hayvonlarda melatonin qorongʻuda, odatda tunda, miyaning markazida joylashgan, ammo qon-miya toʻsigʻidan tashqarida joylashgan kichik [[ichki sekretsiya]] bezi – pineal bez tomonidan ishlab chiqariladi. Yorugʻlik/qorongʻi maʼlumotlar melatonin signalidan koʻra (bir paytlar taxmin qilinganidek) koʻzning toʻr pardasining fotosensitiv ganglion hujayralaridan supraxiazmatik yadrolarga etib boradi. „Qorongʻulik gormoni“ deb nomlanuvchi melatoninning oqshom chogʻida paydo boʻlishi tungi (tungi faol) hayvonlarning faolligini va kunduzgi hayvonlarning, shu jumladan odamlarning uxlashiga yordam beradi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Foster RG|title=Sleep, circadian rhythms and health|journal=Interface Focus|volume=10|issue=3|pages=20190098|date=June 2020|pmid=32382406|pmc=7202392|doi=10.1098/rsfs.2019.0098}}</ref>. Kechasi melatonin [[leptin]] darajasini tartibga solib, uning darajasini pasaytiradi. Ketasianlar melatonin sintezi uchun barcha genlarni, shuningdek, melatonin retseptorlari uchun genlarni yoʻqotdilar.<ref name="Huelsmann2019">{{jurnal manbasi | vauthors = Huelsmann M, Hecker N, Springer MS, Gatesy J, Sharma V, Hiller M | title = Genes lost during the transition from land to water in cetaceans highlight genomic changes associated with aquatic adaptations | journal = Science Advances | volume = 5 | issue = 9 | pages = eaaw6671 | date = September 2019 | pmid = 31579821 | pmc = 6760925 | doi = 10.1126/sciadv.aaw6671 | bibcode = 2019SciA....5.6671H }}</ref> Bu ularning bir yarim sharik uyqu rejimi (bir vaqtning oʻzida bitta miya yarim shari) bilan bogʻliq deb taxmin qilinadi. Xuddi shunday tendentsiyalar sireniyaliklarda ham topilgan<ref name="Huelsmann2019" />. === Plants === 1987-yilda oʻsimliklarda aniqlanmagunga qadar, melatonin oʻnlab yillar davomida asosan hayvonlarning neyrogormoni deb hisoblangan. 1970-yillarda qahva ekstraktida melatonin aniqlanganda, u ekstraksiya jarayonining yon mahsuloti ekanligiga ishonishgan. Biroq, keyinchalik, melatonin tekshirilgan barcha oʻsimliklarda topilgan. U oʻsimliklarning barcha turli qismlarida, jumladan, barglari, poyalari, ildizlari, mevalari va urugʻlarida turli nisbatlarda mavjud<ref name="Tan_2012">{{jurnal manbasi|vauthors=Tan DX, Hardeland R, Manchester LC, Korkmaz A, Ma S, Rosales-Corral S, Reiter RJ|title=Functional roles of melatonin in plants, and perspectives in nutritional and agricultural science|journal=Journal of Experimental Botany|volume=63|issue=2|pages=577–97|date=January 2012|pmid=22016420|doi=10.1093/jxb/err256|doi-access=free}}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Paredes SD, Korkmaz A, Manchester LC, Tan DX, Reiter RJ | title = Phytomelatonin: a review | journal = Journal of Experimental Botany | volume = 60 | issue = 1 | pages = 57–69 | date = 1 January 2009 | pmid = 19033551 | doi = 10.1093/jxb/ern284 | s2cid = 15738948 }}</ref>. Melatonin kontsentratsiyasi nafaqat oʻsimlik turlari, balki agrotexnik oʻsish sharoitlariga qarab bir xil turdagi navlar orasida ham farqlanadi, pikogramlardan grammiga bir necha mikrogramgacha oʻzgaradi<ref name="hardeland2015">{{jurnal manbasi | vauthors = Hardeland R | title = Melatonin in plants and other phototrophs: advances and gaps concerning the diversity of functions | journal = Journal of Experimental Botany | volume = 66 | issue = 3 | pages = 627–46 | date = February 2015 | pmid = 25240067 | doi = 10.1093/jxb/eru386 | doi-access = free }}</ref><ref name="Bonnefont-Rousselot 2010 55–67">{{jurnal manbasi | vauthors = Bonnefont-Rousselot D, Collin F | title = Melatonin: action as antioxidant and potential applications in human disease and aging | journal = Toxicology | volume = 278 | issue = 1 | pages = 55–67 | date = November 2010 | pmid = 20417677 | doi = 10.1016/j.tox.2010.04.008 }}</ref>. Qahva, choy, vino va pivo kabi mashhur ichimliklar hamda makkajoʻxori, guruch, bugʻdoy, arpa va joʻxori kabi ekinlarda yuqori melatonin kontsentratsiyasi aniqlangan. Baʼzi keng tarqalgan oziq-ovqat va ichimliklar, jumladan, qahva va yongʻoqda melatonin kontsentratsiyasi qondagi melatonin darajasini kunduzgi boshlangʻich qiymatlardan oshirish uchun etarli darajada yuqori ekanligi taxmin qilingan yoki oʻlchangan. Melatoninning oʻsimlik gormoni sifatidagi roli aniq aniqlanmagan boʻlsa-da, uning oʻsish va [[fotosintez]] kabi jarayonlarda ishtirok etishi yaxshi tasdiqlangan. Baʼzi oʻsimlik turlarida melatonin darajasidagi endogen sirkadiyalik ritmlarning faqat cheklangan dalillari koʻrsatilgan va hayvonlarda maʼlum boʻlganlarga oʻxshash membrana bilan bogʻlangan retseptorlari tasvirlanmagan. Aksincha, melatonin oʻsimliklarda oʻsish regulyatori, shuningdek, ekologik stressdan himoya qiluvchi muhim rol oʻynaydi. U oʻsimliklarda biologik stresslarga, masalan, qoʻziqorin infektsiyasiga va haroratning haddan tashqari oʻzgarishi, toksinlar, tuproq shoʻrlanishining oshishi, qurgʻoqchilik va boshqalar kabi biologik boʻlmagan stresslarga duchor boʻlganda sintezlanadi<ref name="hardeland2015" /><ref name="reiter2015">{{jurnal manbasi | vauthors = Reiter RJ, Tan DX, Zhou Z, Cruz MH, Fuentes-Broto L, Galano A | title = Phytomelatonin: assisting plants to survive and thrive | journal = Molecules | volume = 20 | issue = 4 | pages = 7396–437 | date = April 2015 | pmid = 25911967 | pmc = 6272735 | doi = 10.3390/molecules20047396 | doi-access = free }}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Arnao MB, Hernández-Ruiz J | title = Functions of melatonin in plants: a review | journal = Journal of Pineal Research | volume = 59 | issue = 2 | pages = 133–50 | date = September 2015 | pmid = 26094813 | doi = 10.1111/jpi.12253 | doi-access = free }}</ref>. Gerbitsidlar keltirib chiqaradigan oksidlovchi stress in vivo jonli ravishda yuqori melatoninli transgenik guruchda yumshatilgan<ref name="Park-et-al-2012">{{jurnal manbasi | vauthors = Park S, Lee DE, Jang H, Byeon Y, Kim YS, Back K | title = Melatonin-rich transgenic rice plants exhibit resistance to herbicide-induced oxidative stress | journal = Journal of Pineal Research | volume = 54 | issue = 3 | pages = 258–63 | date = April 2013 | pmid = 22856683 | doi = 10.1111/j.1600-079x.2012.01029.x | publisher = [[Wiley Publishing|Wiley]] | s2cid = 6291664 }}</ref><ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2014">{{jurnal manbasi | vauthors = Arnao MB, Hernández-Ruiz J | title = Melatonin: plant growth regulator and/or biostimulator during stress? | journal = Trends in Plant Science | volume = 19 | issue = 12 | pages = 789–97 | date = December 2014 | pmid = 25156541 | doi = 10.1016/j.tplants.2014.07.006 | publisher = [[Elsevier]] | s2cid = 38637203 }}</ref>. Qoʻziqorin kasalliklariga chidamlilik boshqa rol oʻynaydi. Qoʻshilgan melatonin Malus prunifolia ning Diplocarpon mali ga qarshi chidamliligini oshiradi<ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2014" /><ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2015">{{jurnal manbasi | vauthors = Arnao MB, Hernández-Ruiz J | title = Functions of melatonin in plants: a review | journal = Journal of Pineal Research | volume = 59 | issue = 2 | pages = 133–50 | date = September 2015 | pmid = 26094813 | doi = 10.1111/jpi.12253 | publisher = [[Wiley Publishing|Wiley]] | s2cid = 19887642 | doi-access = free }}</ref>. Bundan tashqari, Alternaria, Botrytis va Fusarium spp kabi qoʻziqorin patogenlarida oʻsish inhibitori sifatida ishlaydi. INFEKTSION tezligini pasaytiradi. Urugʻlarni davolash sifatida Lupinus albusni qoʻziqorinlardan himoya qiladi. Pseudomonas syringae pomidorini sezilarli darajada sekinlashtiradi DC3000 Arabidopsis thaliana va Nicotiana benthamiana yuqtiradi<ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2015" />. === Zamburugʻlar === Melatonin oʻsimlik-patogen tizimlarida Phytophthora infestansda stressga chidamlilikni kamaytirishi kuzatilgan<ref name="Socaciu-et-al-2020">{{jurnal manbasi|vauthors=Socaciu AI, Ionuţ R, Socaciu MA, Ungur AP, Bârsan M, Chiorean A, Socaciu C, Râjnoveanu AG|display-authors=6|title=Melatonin, an ubiquitous metabolic regulator: functions, mechanisms and effects on circadian disruption and degenerative diseases|journal=Reviews in Endocrine & Metabolic Disorders|volume=21|issue=4|pages=465–478|date=December 2020|pmid=32691289|doi=10.1007/s11154-020-09570-9|s2cid=220657247}}</ref>. == Hodisa == === Oziq-ovqat mahsulotlari === Tabiiy melatonin 0,17–13,46 ng/g gacha boʻlgan tort gilos<ref name="pmid11600041">{{jurnal manbasi|vauthors=Burkhardt S, Tan DX, Manchester LC, Hardeland R, Reiter RJ|title=Detection and quantification of the antioxidant melatonin in Montmorency and Balaton tart cherries (Prunus cerasus)|journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry|volume=49|issue=10|pages=4898–902|date=October 2001|pmid=11600041|doi=10.1021/jf010321}}</ref>, banan, olxoʻri, uzum, guruch, don, oʻtlar, zaytun moyi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=González-Flores D, Velardo B, Garrido M, González-Gómez D, Lozano M, Ayuso MC, Barriga C, Paredes SD, Rodríguez AB|year=2011|url=https://www.researchgate.net/publication/259983119|title=Ingestion of Japanese plums (Prunus salicina Lindl. cv. Crimson Globe) increases the urinary 6-sulfatoxymelatonin and total antioxidant capacity levels in young, middle-aged and elderly humans: Nutritional and functional characterization of their content|journal=Journal of Food and Nutrition Research|volume=50|issue=4|pages=229–36}}</ref>, sharob<ref name="pmid21342247">{{jurnal manbasi|vauthors=Lamont KT, Somers S, Lacerda L, Opie LH, Lecour S|title=Is red wine a SAFE sip away from cardioprotection? Mechanisms involved in resveratrol- and melatonin-induced cardioprotection|journal=Journal of Pineal Research|volume=50|issue=4|pages=374–80|date=May 2011|pmid=21342247|doi=10.1111/j.1600-079X.2010.00853.x|s2cid=8034935}}</ref> va pivoda<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Salehi B|date=5 July 2019|title=Melatonin in Medicinal and Food Plants|url=https://schlaf.fit/Melatonin_in_Plants_and_Food.pdf|journal=[[Cells (journal)|Cells]]|volume=681|access-date=2022-09-21|archivedate=2021-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211129060429/https://schlaf.fit/Melatonin_in_Plants_and_Food.pdf}}</ref> tabiiy ravishda uchraydi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Pereira N, Naufel MF, Ribeiro EB, Tufik S, Hachul H|title=Influence of Dietary Sources of Melatonin on Sleep Quality: A Review|journal=Journal of Food Science|volume=85|issue=1|pages=5–13|date=January 2020|pmid=31856339|doi=10.1111/1750-3841.14952|publisher=Wiley|doi-access=free}}</ref>. Sut va gilos isteʼmol qilish uyqu sifatini yaxshilashi mumkin. Qushlar guruch kabi melatoninga boy oʻsimlik ozuqalarini isteʼmol qilganda, melatonin ularning miyasidagi melatonin retseptorlari bilan bogʻlanadi. Odamlar banan, ananas va apelsin kabi melatoninga boy oziq-ovqatlarni isteʼmol qilganda, qonda melatonin darajasi sezilarli darajada oshadi<ref name="pmid23137025">{{jurnal manbasi|vauthors=Sae-Teaw M, Johns J, Johns NP, Subongkot S|title=Serum melatonin levels and antioxidant capacities after consumption of pineapple, orange, or banana by healthy male volunteers|journal=Journal of Pineal Research|volume=55|issue=1|pages=58–64|date=August 2013|pmid=23137025|doi=10.1111/jpi.12025|s2cid=979886}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Tashqi havola == {{Commons category}} * {{veb manbasi | url = https://druginfo.nlm.nih.gov/drugportal/name/melatonin | publisher = U.S. National Library of Medicine | work = Drug Information Portal | title = Melatonin }} * {{veb manbasi | url = https://www.chemwatch.net/resource-center/melatonin/ | publisher = Chemwatch | title = Melatonin }} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Melatonin| ]] [[Turkum:Acetamides]] [[Turkum:Antioxidants]] [[Turkum:Aromatase inhibitors]] [[Turkum:Circadian rhythm]] [[Turkum:Hormones of the pineal gland]] [[Turkum:Melatonin receptor agonists]] [[Turkum:Methoxy compounds]] [[Turkum:Mexamines]] [[Turkum:Tryptamine alkaloids]] [[Turkum:Wikipedia medicine articles ready to translate]] kef3d9q41wj5c80pvzcibxtddd0hssc 5988497 5988496 2026-04-11T08:47:41Z KWiki78 246724 5988497 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=February 2021}} Melatonin – [[oʻsimlik]] va [[hayvonlar]]da mavjud boʻlgan tabiiy mahsulotdir. U asosan, hayvonlarda tunda miyadagi pineal bez tomonidan chiqariladigan gormon sifatida tanilgan va uzoq vaqt davomida uyqu-uygʻonish siklini nazorat qilish bilan bogʻliq<ref name="Auld2017">{{jurnal manbasi | vauthors = Auld F, Maschauer EL, Morrison I, Skene DJ, Riha RL | title = Evidence for the efficacy of melatonin in the treatment of primary adult sleep disorders | journal = Sleep Medicine Reviews | volume = 34 | pages = 10–22 | date = August 2017 | pmid = 28648359 | doi = 10.1016/j.smrv.2016.06.005 | hdl = 20.500.11820/0e890bda-4b1d-4786-a907-a03b1580fd07 | url = http://epubs.surrey.ac.uk/813219/1/Riha%20accepted%20MS%202016.pdf | hdl-access = free }}</ref><ref>{{kitob manbasi | vauthors = Faraone SV |title=ADHD: Non-Pharmacologic Interventions, An Issue of Child and Adolescent Psychiatric Clinics of North America, E-Book |date=2014 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=978-0-323-32602-5 |page=888 |url=https://books.google.com/books?id=lNSlBAAAQBAJ&pg=PA888}}</ref>. Umurtqali hayvonlarda melatonin sirkadiyalik ritmlarni sinxronlashtirishda, shu jumladan uyqu-uygʻonish vaqtini va qon bosimini tartibga solishda va mavsumiy ritmiklikni nazorat qilishda, shu jumladan koʻpayish, semizlik, moʻrtlashish va qish uyqusida ishtirok etadi<ref name="Altun2007">{{jurnal manbasi|vauthors=Altun A, Ugur-Altun B|title=Melatonin: therapeutic and clinical utilization|journal=International Journal of Clinical Practice|volume=61|issue=5|pages=835–45|date=May 2007|pmid=17298593|doi=10.1111/j.1742-1241.2006.01191.x|s2cid=18050554}}</ref>. Uning koʻp taʼsiri melatonin retseptorlarini faollashtirish orqali, boshqalari esa antioksidant roli bilan bogʻliq. Oʻsimliklarda u oksidlovchi stressdan himoya qilish vazifasini bajaradi. U turli xil ovqatlarda ham mavjud<ref name="Drugs2019">{{veb manbasi|title=Melatonin: Side Effects, Uses, Dosage (Kids/Adults)|url=https://www.drugs.com/melatonin.html|access-date=9 January 2019|website=Drugs.com}}</ref>. == Biologik faollik == Odamlarda melatonin melatonin retseptorlari 1 (pikomolyar bogʻlanish yaqinligi) va melatonin retseptorlari 2 (nanomolyar bogʻlanish yaqinligi) ning toʻliq agonisti boʻlib, ikkalasi ham G-oqsil bilan bogʻlangan retseptorlari (GPCR) sinfiga tegishli. Melatonin retseptorlari 1 va 2 ikkalasi ham Gi/o-bogʻlangan GPCR hisoblanadi, garchi melatonin 1 retseptorlari ham Gq bilan bogʻlangan. Melatonin, shuningdek, mitoxondriya ichidagi yuqori sigʻimli erkin radikallarni tozalash vositasi sifatida ishlaydi, shuningdek, melatonin retseptorlari orqali signal oʻtkazish orqali superoksid dismutaza, glutation peroksidaza, glutation reduktaza va katalaza kabi antioksidant fermentlarning ifodalanishiga yordam beradi<ref name="pmid28400824">{{jurnal manbasi | vauthors = Sharafati-Chaleshtori R, Shirzad H, Rafieian-Kopaei M, Soltani A | title = Melatonin and human mitochondrial diseases | journal = Journal of Research in Medical Sciences | volume = 22 | pages = 2 | date = 2017 | pmid = 28400824 | pmc = 5361446 | doi = 10.4103/1735-1995.199092 }}</ref><ref name="IUPHAR – melatonin receptors review">{{jurnal manbasi|vauthors=Jockers R, Delagrange P, Dubocovich ML, Markus RP, Renault N, Tosini G, Cecon E, Zlotos DP|display-authors=6|title=Update on melatonin receptors: IUPHAR Review 20|journal=British Journal of Pharmacology|volume=173|issue=18|pages=2702–25|date=September 2016|pmid=27314810|pmc=4995287|doi=10.1111/bph.13536|quote=Hence, one melatonin molecule and its associated metabolites could scavenge a large number of reactive species, and thus, the overall antioxidant capacity of melatonin is believed to be greater than that of other well‐known antioxidants, such as vitamin C and vitamin E, under in vitro or in vivo conditions (Gitto et al., 2001; Sharma and Haldar, 2006; Ortiz et al., 2013).}}</ref><ref name="Melatonin as a mitochondrial antioxidant – 2017 Review">{{jurnal manbasi | vauthors = Reiter RJ, Rosales-Corral S, Tan DX, Jou MJ, Galano A, Xu B | title = Melatonin as a mitochondria-targeted antioxidant: one of evolution's best ideas | journal = Cellular and Molecular Life Sciences | volume = 74 | issue = 21 | pages = 3863–3881 | date = November 2017 | pmid = 28864909 | doi = 10.1007/s00018-017-2609-7 | s2cid = 23820389 | quote = melatonin is specifically targeted to the mitochondria where it seems to function as an apex antioxidant&nbsp;... The measurement of the subcellular distribution of melatonin has shown that the concentration of this indole in the mitochondria greatly exceeds that in the blood. }}</ref><ref name="Melatonin – 2016 Review">{{jurnal manbasi | vauthors = Reiter RJ, Mayo JC, Tan DX, Sainz RM, Alatorre-Jimenez M, Qin L | title = Melatonin as an antioxidant: under promises but over delivers | journal = Journal of Pineal Research | volume = 61 | issue = 3 | pages = 253–78 | date = October 2016 | pmid = 27500468 | doi = 10.1111/jpi.12360 | s2cid = 35435683 | quote = There is credible evidence to suggest that melatonin should be classified as a mitochondria-targeted antioxidant. }}</ref><ref name="pmid26272235">{{jurnal manbasi | vauthors = Manchester LC, Coto-Montes A, Boga JA, Andersen LP, Zhou Z, Galano A, Vriend J, Tan DX, Reiter RJ | display-authors = 6 | title = Melatonin: an ancient molecule that makes oxygen metabolically tolerable | journal = Journal of Pineal Research | volume = 59 | issue = 4 | pages = 403–19 | date = November 2015 | pmid = 26272235 | doi = 10.1111/jpi.12267 | s2cid = 24373303 | quote = While originally thought to be produced exclusively in and secreted from the vertebrate pineal gland [53], it is now known that the indole is present in many, perhaps all, vertebrate organs [54] and in organs of all plants that have been investigated [48, 55, 56]. That melatonin is not relegated solely to the pineal gland is also emphasized by the reports that it is present in invertebrates [57–59], which lack a pineal gland and some of which consist of only a single cell. }}</ref><ref name="Melatonin transporters – 2017 review">{{jurnal manbasi | vauthors = Mayo JC, Sainz RM, González-Menéndez P, Hevia D, Cernuda-Cernuda R | title = Melatonin transport into mitochondria | journal = Cellular and Molecular Life Sciences | volume = 74 | issue = 21 | pages = 3927–3940 | date = November 2017 | pmid = 28828619 | doi = 10.1007/s00018-017-2616-8 | s2cid = 10920415 }}</ref>. == Biologik funksiyalar == [[Fayl:Circadian rhythm.svg|thumb|300px|Koʻzlarga quyosh nuri tushganda, epifizda melatonin ishlab chiqarilishi inhibe qilinadi va ishlab chiqarilgan gormonlar odamni hushyor ushlab turadi. Koʻzlarga yorugʻlik tushmasa, pineal bezda melatonin ishlab chiqariladi va odam charchaydi.]] === Antioksidant === Melatonin birinchi marta kuchli antioksidant va erkin radikallarni tozalash vositasi sifatida 1993-yilda xabar qilingan. In vitroda melatonin kislorod radikallarini, shu jumladan OH•, O2−• va reaktiv azot turlarini NO• kabi toʻgʻridan-toʻgʻri tozalovchi vazifasini bajaradi. Oʻsimliklarda melatonin har bir antioksidantning umumiy samaradorligini oshirish uchun boshqa antioksidantlar bilan ishlaydi. Melatonin E vitaminiga qaraganda ikki baravar faol ekanligi isbotlangan, u eng samarali lipofil antioksidant hisoblanadi. Melatonin retseptorlari orqali signal oʻtkazish melatonin superoksid dismutaza, glutation peroksidaza, glutation reduktaza va katalaza kabi antioksidant fermentlarning ifodalanishiga yordam beradi<ref name="pmid28400824" /><ref name="IUPHAR – melatonin receptors review" />. === Immun tizimi === Melatonin immunitet tizimi bilan oʻzaro taʼsir qilishi maʼlum boʻlsa-da, bu oʻzaro taʼsirlarning tafsilotlari aniq emas. Yalligʻlanishga qarshi taʼsir eng dolzarb boʻlib tuyuladi. Kasallikni davolashda melatoninning samaradorligini baholash uchun bir nechta sinovlar oʻtkazildi. Mavjud maʼlumotlarning aksariyati kichik, toʻliq boʻlmagan sinovlarga asoslangan. Har qanday ijobiy immunologik taʼsir immunokompetent hujayralarda ifodalangan yuqori afinitetli retseptorlarga (MT1 va MT2) taʼsir qiluvchi melatoninning natijasi deb hisoblanadi. Preklinik tadqiqotlarda melatonin sitokin ishlab chiqarishni kuchaytirishi mumkin va bu orqali orttirilgan immunitet tanqisligiga qarshi kurashadi. Baʼzi tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, melatonin yuqumli kasalliklarga, shu jumladan OIV va bakterial infektsiyalarga qarshi kurashda va saraton kasalligini davolashda foydali boʻlishi mumkin<ref name="pmid16729718">{{jurnal manbasi | vauthors = Carrillo-Vico A, Reiter RJ, Lardone PJ, Herrera JL, Fernández-Montesinos R, Guerrero JM, Pozo D | title = The modulatory role of melatonin on immune responsiveness | journal = Current Opinion in Investigational Drugs | volume = 7 | issue = 5 | pages = 423–31 | date = May 2006 | pmid = 16729718 }}</ref><ref name="Pp">{{jurnal manbasi | vauthors = Maestroni GJ | title = The immunotherapeutic potential of melatonin | journal = Expert Opinion on Investigational Drugs | volume = 10 | issue = 3 | pages = 467–76 | date = March 2001 | pmid = 11227046 | doi = 10.1517/13543784.10.3.467 | s2cid = 6822594 }}</ref>. === Ogʻirlikni tartibga solish === Melatoninning kilogramm ortishini boshqarishi mumkin boʻlgan mexanizm uning leptinga inhibitiv taʼsiridir. Leptin inson organizmidagi energiya holatining uzoq muddatli koʻrsatkichi sifatida ishlaydi. Uygʻonish vaqtidan tashqarida leptin taʼsirini bostirish orqali melatonin leptin qarshiligini yumshatib, kunduzi leptin sezgirligini tiklashga yordam beradi<ref name=":2">{{jurnal manbasi|vauthors=Suriagandhi V, Nachiappan V|title=Protective Effects of Melatonin against Obesity-Induced by Leptin Resistance|journal=Behavioural Brain Research|volume=417|pages=113598|date=January 2022|pmid=34563600|doi=10.1016/j.bbr.2021.113598}}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Buonfiglio D, Parthimos R, Dantas R, Cerqueira Silva R, Gomes G, Andrade-Silva J, Ramos-Lobo A, Amaral FG, Matos R, Sinésio J, Motta-Teixeira LC, Donato J, Reiter RJ, Cipolla-Neto J | display-authors = 6 | title = Melatonin Absence Leads to Long-Term Leptin Resistance and Overweight in Rats | journal = Frontiers in Endocrinology | volume = 9 | pages = 122 | date = 2018 | pmid = 29636725 | pmc = 5881424 | doi = 10.3389/fendo.2018.00122 }}</ref>. == Biokimyo == === Biosintez === [[Fayl:Mealtonin biosynth.jpg|thumb|Melatonin biosinteziga umumiy nuqtai]] Hayvonlarda melatoninning biosintezi gidroksillanish, dekarboksillanish, atsetillanish va L-triptofan bilan boshlangan metillanish orqali sodir boʻladi. L-triptofan xorizmatdan shikimat yoʻlida ishlab chiqariladi yoki oqsil katabolizmidan olinadi. Birinchi L-triptofan 5-gidroksitriptofan hosil qilish uchun triptofan gidroksilaz tomonidan indol halqasida gidroksillanadi. Ushbu oraliq mahsulot (5-HTP) serotonin ishlab chiqarish uchun piridoksal fosfat va 5-gidroksitriptofan dekarboksilaza tomonidan dekarboksillanadi. ==== Mexanizm ==== [[Fayl:Melatonin mechanism.jpg|thumb|Melatonin biosintezi mexanizmi.]] L-triptofanni gidroksillash uchun kofaktor tetrahidrobiopterin (THB) birinchi navbatda kislorod va triptofan gidroksilazaning faol joyi temir bilan reaksiyaga kirishishi kerak. Ushbu mexanizm yaxshi tushunilmagan, ammo ikkita mexanizm taklif qilingan: 1. Bir elektronning THB dan O2 ga sekin oʻtishi THB radikali bilan rekombinatsiyalanib, 4a-peroksipterin hosil qilishi mumkin boʻlgan superoksid hosil qilishi mumkin. Keyin 4a-peroksipterin faol temir (II) bilan reaksiyaga kirishib, temir-peroksipterin oraliq mahsulotini hosil qilishi yoki kislorod atomini toʻgʻridan-toʻgʻri temirga oʻtkazishi mumkin. 2. O2 birinchi navbatda faol joy temir (II) bilan reaksiyaga kirishib, temir (III) superoksidini ishlab chiqarishi mumkin, keyinchalik u THB bilan reaksiyaga kirishib, temir-peroksipterin oraliq mahsulotini hosil qilishi mumkin. Temir-peroksipterin oraliq mahsulotidan olingan temir (IV) oksidi indol halqasining C5 pozitsiyasida karbokatiya hosil qilish uchun qoʻsh bogʻ bilan tanlab hujumga uchraydi. Vodorodning 1,2 siljishi va keyin C5 dagi ikkita vodorod atomidan birining yoʻqolishi 5-gidroksi-L-triptofanni berish uchun aromatiklikni tiklaydi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Roberts KM, Fitzpatrick PF|title=Mechanisms of tryptophan and tyrosine hydroxylase|journal=IUBMB Life|volume=65|issue=4|pages=350–7|date=April 2013|pmid=23441081|pmc=4270200|doi=10.1002/iub.1144}}</ref>. N-asetilserotonin gidroksil holatida S-adenozil metionin (SAM) tomonidan metillanadi va S-adenozil homosistein (SAH) va melatonin hosil boʻladi<ref name="ReferenceA">{{kitob manbasi|vauthors=Dewick PM|year=2002|title=Medicinal Natural Products. A Biosynthetic Approach|url=https://archive.org/details/medicinalnatural0000dewi_x5n2|edition=2nd|publisher=Wiley|isbn=978-0-471-49640-3}}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Donohue SJ, Roseboom PH, Illnerova H, Weller JL, Klein DC | title = Human hydroxyindole-O-methyltransferase: presence of LINE-1 fragment in a cDNA clone and pineal mRNA | journal = DNA and Cell Biology | volume = 12 | issue = 8 | pages = 715–27 | date = October 1993 | pmid = 8397829 | doi = 10.1089/dna.1993.12.715 | url = https://zenodo.org/record/1235255 }}</ref>. == Tibbiy foydalanish == {{Main|Melatonin (supplement/medication)}} Melatonin uyqusizlik va sirkadiyalik ritm buzilishi kabi uyqu buzilishlarini davolashda dori sifatida ishlatiladi, masalan, kechikkan uyqu fazasi buzilishi, jet lag buzilishi va smenali ish buzilishi<ref name="pmid30148726">{{jurnal manbasi|vauthors=Riha RL|title=The use and misuse of exogenous melatonin in the treatment of sleep disorders|journal=Curr Opin Pulm Med|volume=24|issue=6|pages=543–548|date=November 2018|pmid=30148726|doi=10.1097/MCP.0000000000000522|url=}}</ref>. Tibbiyotda melatonindan tashqari, ramelteon, tasimelteon va agomelatin kabi sintetik melatonin retseptorlari agonistlari ham qoʻllanadi<ref name="pmid27500861">{{jurnal manbasi | vauthors = Williams WP, McLin DE, Dressman MA, Neubauer DN | title = Comparative Review of Approved Melatonin Agonists for the Treatment of Circadian Rhythm Sleep-Wake Disorders | journal = Pharmacotherapy | volume = 36 | issue = 9 | pages = 1028–41 | date = September 2016 | pmid = 27500861 | pmc = 5108473 | doi = 10.1002/phar.1822 | url = }}</ref><ref name="pmid29487083">{{jurnal manbasi | vauthors = Atkin T, Comai S, Gobbi G |author3-link=Gabriella Gobbi| title = Drugs for Insomnia beyond Benzodiazepines: Pharmacology, Clinical Applications, and Discovery | journal = Pharmacol Rev | volume = 70 | issue = 2 | pages = 197–245 | date = April 2018 | pmid = 29487083 | doi = 10.1124/pr.117.014381 | url = }}</ref>. == Oziq-ovqat qoʻshimchasi sifatida == Melatonin rejalashtirilgan dori boʻlmagan mamlakatlarda parhez qoʻshimchasi sifatida sotiladi. AQShda melatonin oziqaviy qoʻshimcha hisoblanadi va rejalashtirilgan yoki faqat retsept boʻyicha beriladigan dori-darmonlarga nisbatan qattiqroq FDA qoidalaridan ozod qilinadi. 2017-yilda AQSh bozorida soʻralgan melatonin qoʻshimchalarining 70 foizi reklama qilingan melatonin tarkibining <10 foizini oʻz ichiga olgan<ref name=":0">{{jurnal manbasi | vauthors = Grigg-Damberger MM, Ianakieva D | title = Poor Quality Control of Over-the-Counter Melatonin: What They Say Is Often Not What You Get | journal = Journal of Clinical Sleep Medicine | volume = 13 | issue = 2 | pages = 163–165 | date = February 2017 | pmid = 28095978 | pmc = 5263069 | doi = 10.5664/jcsm.6434 }}</ref>. Baʼzi qoʻshimchalar reklama qilingan melatonin miqdorining >400% ni oʻz ichiga olgan<ref name=":0" />. There is evidence to suggest that the typical advertised dose of most melatonin supplements (>1mg) are excessive for the treatment of insomnia and may even be detrimental to overall sleep quality.<ref name=":1">{{jurnal manbasi | vauthors = Gooneratne NS, Edwards AY, Zhou C, Cuellar N, Grandner MA, Barrett JS | title = Melatonin pharmacokinetics following two different oral surge-sustained release doses in older adults | journal = Journal of Pineal Research | volume = 52 | issue = 4 | pages = 437–445 | date = May 2012 | pmid = 22348451 | pmc = 3682489 | doi = 10.1111/j.1600-079X.2011.00958.x }}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Li J, Somers VK, Xu H, Lopez-Jimenez F, Covassin N | title = Trends in Use of Melatonin Supplements Among US Adults, 1999-2018 | journal = Jama | volume = 327 | issue = 5 | pages = 483–485 | date = February 2022 | pmid = 35103775 | doi = 10.1001/jama.2021.23652 }}</ref> 4mg of controlled release melatonin has been found to cause excessive melatonin levels upon waking (>50pg/ml), possibly contributing to lethargy in the morning.<ref name=":1" /> By contrast,.4mg of controlled release melatonin was not found to cause elevated melatonin levels upon waking.<ref name=":1" /> == Tarixi == Melatonin birinchi boʻlib baʼzi amfibiyalar va sudraluvchilar teri rangini oʻzgartirish mexanizmi bilan bogʻliq holda topilgan<ref name="Filadelfi1996">{{jurnal manbasi | vauthors = Filadelfi AM, Castrucci AM | title = Comparative aspects of the pineal/melatonin system of poikilothermic vertebrates | journal = Journal of Pineal Research | volume = 20 | issue = 4 | pages = 175–86 | date = May 1996 | pmid = 8836950 | doi = 10.1111/j.1600-079X.1996.tb00256.x | s2cid = 41959214 }}</ref><ref name="Sugden2004">{{jurnal manbasi | vauthors = Sugden D, Davidson K, Hough KA, Teh MT | title = Melatonin, melatonin receptors and melanophores: a moving story | journal = Pigment Cell Research | volume = 17 | issue = 5 | pages = 454–60 | date = October 2004 | pmid = 15357831 | doi = 10.1111/j.1600-0749.2004.00185.x | doi-access = free }}</ref>. 1917-yildayoq Keri Pratt Makkord va Floyd P. Allen sigirlarning pineal bezlarini boqish ekstrakti qoramtir epidermal melanoforlarni qisqartirish orqali kurtak terisini oqartirishini aniqladilar<ref name="Coates">{{kitob manbasi | vauthors = Coates PM, Blackman MR, Cragg GM, Levine M, Moss J, White JD| title = Encyclopedia of dietary supplements | publisher = Marcel Dekker | location = New York, N.Y | year = 2005 | pages = 457–66 | isbn = 978-0-8247-5504-1 | url = https://books.google.com/books?id=Sfmc-fRCj10C&q=Lerner+melatonin+history&pg=PA457 }}</ref><ref name="McCord">{{jurnal manbasi |vauthors=McCord CP, Allen FP |title=Evidences associating pineal gland function with alterations in pigmentation |date=January 1917 |journal=J Exp Zool |volume= 23 |issue=1 |pages=206–24 |url=https://books.google.com/books?id=OOM1AQAAMAAJ&pg=PA207 |doi=10.1002/jez.1400230108 }}</ref>. In 1958, [[dermatology]] [[professor]] [[Aaron B. Lerner]] and colleagues at [[Yale University]], in the hope that a substance from the pineal might be useful in treating [[skin diseases]], isolated the hormone from [[pineal gland#Other animals|bovine pineal gland]] extracts and named it melatonin.<ref name="pmid14415935">{{jurnal manbasi | vauthors = Lerner AB, Case JD, Takahashi Y | title = Isolation of melatonin and 5-methoxyindole-3-acetic acid from bovine pineal glands | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_1960-07_235_7/page/1992 | journal = The Journal of Biological Chemistry | volume = 235 | pages = 1992–7 | date = July 1960 | issue = 7 | doi = 10.1016/S0021-9258(18)69351-2 | pmid = 14415935 | doi-access = free }}</ref> In the mid-70s Lynch ''et al.'' demonstrated that the production of melatonin exhibits a circadian rhythm in human pineal glands.<ref name="pmid1167425">{{jurnal manbasi | vauthors = Lynch HJ, Wurtman RJ, Moskowitz MA, Archer MC, Ho MH | title = Daily rhythm in human urinary melatonin | journal = Science | volume = 187 | issue = 4172 | pages = 169–71 | date = January 1975 | pmid = 1167425 | doi = 10.1126/science.1167425 | bibcode = 1975Sci...187..169L }}</ref> == Boshqa turlarda == === Boshqa jonzotlar === Umurtqali hayvonlarda melatonin qorongʻuda, odatda tunda, miyaning markazida joylashgan, ammo qon-miya toʻsigʻidan tashqarida joylashgan kichik [[ichki sekretsiya]] bezi – pineal bez tomonidan ishlab chiqariladi. Yorugʻlik/qorongʻi maʼlumotlar melatonin signalidan koʻra (bir paytlar taxmin qilinganidek) koʻzning toʻr pardasining fotosensitiv ganglion hujayralaridan supraxiazmatik yadrolarga etib boradi. „Qorongʻulik gormoni“ deb nomlanuvchi melatoninning oqshom chogʻida paydo boʻlishi tungi (tungi faol) hayvonlarning faolligini va kunduzgi hayvonlarning, shu jumladan odamlarning uxlashiga yordam beradi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Foster RG|title=Sleep, circadian rhythms and health|journal=Interface Focus|volume=10|issue=3|pages=20190098|date=June 2020|pmid=32382406|pmc=7202392|doi=10.1098/rsfs.2019.0098}}</ref>. Kechasi melatonin [[leptin]] darajasini tartibga solib, uning darajasini pasaytiradi. Ketasianlar melatonin sintezi uchun barcha genlarni, shuningdek, melatonin retseptorlari uchun genlarni yoʻqotdilar.<ref name="Huelsmann2019">{{jurnal manbasi | vauthors = Huelsmann M, Hecker N, Springer MS, Gatesy J, Sharma V, Hiller M | title = Genes lost during the transition from land to water in cetaceans highlight genomic changes associated with aquatic adaptations | journal = Science Advances | volume = 5 | issue = 9 | pages = eaaw6671 | date = September 2019 | pmid = 31579821 | pmc = 6760925 | doi = 10.1126/sciadv.aaw6671 | bibcode = 2019SciA....5.6671H }}</ref> Bu ularning bir yarim sharik uyqu rejimi (bir vaqtning oʻzida bitta miya yarim shari) bilan bogʻliq deb taxmin qilinadi. Xuddi shunday tendentsiyalar sireniyaliklarda ham topilgan<ref name="Huelsmann2019" />. === Plants === 1987-yilda oʻsimliklarda aniqlanmagunga qadar, melatonin oʻnlab yillar davomida asosan hayvonlarning neyrogormoni deb hisoblangan. 1970-yillarda qahva ekstraktida melatonin aniqlanganda, u ekstraksiya jarayonining yon mahsuloti ekanligiga ishonishgan. Biroq, keyinchalik, melatonin tekshirilgan barcha oʻsimliklarda topilgan. U oʻsimliklarning barcha turli qismlarida, jumladan, barglari, poyalari, ildizlari, mevalari va urugʻlarida turli nisbatlarda mavjud<ref name="Tan_2012">{{jurnal manbasi|vauthors=Tan DX, Hardeland R, Manchester LC, Korkmaz A, Ma S, Rosales-Corral S, Reiter RJ|title=Functional roles of melatonin in plants, and perspectives in nutritional and agricultural science|journal=Journal of Experimental Botany|volume=63|issue=2|pages=577–97|date=January 2012|pmid=22016420|doi=10.1093/jxb/err256|doi-access=free}}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Paredes SD, Korkmaz A, Manchester LC, Tan DX, Reiter RJ | title = Phytomelatonin: a review | journal = Journal of Experimental Botany | volume = 60 | issue = 1 | pages = 57–69 | date = 1 January 2009 | pmid = 19033551 | doi = 10.1093/jxb/ern284 | s2cid = 15738948 }}</ref>. Melatonin kontsentratsiyasi nafaqat oʻsimlik turlari, balki agrotexnik oʻsish sharoitlariga qarab bir xil turdagi navlar orasida ham farqlanadi, pikogramlardan grammiga bir necha mikrogramgacha oʻzgaradi<ref name="hardeland2015">{{jurnal manbasi | vauthors = Hardeland R | title = Melatonin in plants and other phototrophs: advances and gaps concerning the diversity of functions | journal = Journal of Experimental Botany | volume = 66 | issue = 3 | pages = 627–46 | date = February 2015 | pmid = 25240067 | doi = 10.1093/jxb/eru386 | doi-access = free }}</ref><ref name="Bonnefont-Rousselot 2010 55–67">{{jurnal manbasi | vauthors = Bonnefont-Rousselot D, Collin F | title = Melatonin: action as antioxidant and potential applications in human disease and aging | journal = Toxicology | volume = 278 | issue = 1 | pages = 55–67 | date = November 2010 | pmid = 20417677 | doi = 10.1016/j.tox.2010.04.008 }}</ref>. Qahva, choy, vino va pivo kabi mashhur ichimliklar hamda makkajoʻxori, guruch, bugʻdoy, arpa va joʻxori kabi ekinlarda yuqori melatonin kontsentratsiyasi aniqlangan. Baʼzi keng tarqalgan oziq-ovqat va ichimliklar, jumladan, qahva va yongʻoqda melatonin kontsentratsiyasi qondagi melatonin darajasini kunduzgi boshlangʻich qiymatlardan oshirish uchun etarli darajada yuqori ekanligi taxmin qilingan yoki oʻlchangan. Melatoninning oʻsimlik gormoni sifatidagi roli aniq aniqlanmagan boʻlsa-da, uning oʻsish va [[fotosintez]] kabi jarayonlarda ishtirok etishi yaxshi tasdiqlangan. Baʼzi oʻsimlik turlarida melatonin darajasidagi endogen sirkadiyalik ritmlarning faqat cheklangan dalillari koʻrsatilgan va hayvonlarda maʼlum boʻlganlarga oʻxshash membrana bilan bogʻlangan retseptorlari tasvirlanmagan. Aksincha, melatonin oʻsimliklarda oʻsish regulyatori, shuningdek, ekologik stressdan himoya qiluvchi muhim rol oʻynaydi. U oʻsimliklarda biologik stresslarga, masalan, qoʻziqorin infektsiyasiga va haroratning haddan tashqari oʻzgarishi, toksinlar, tuproq shoʻrlanishining oshishi, qurgʻoqchilik va boshqalar kabi biologik boʻlmagan stresslarga duchor boʻlganda sintezlanadi<ref name="hardeland2015" /><ref name="reiter2015">{{jurnal manbasi | vauthors = Reiter RJ, Tan DX, Zhou Z, Cruz MH, Fuentes-Broto L, Galano A | title = Phytomelatonin: assisting plants to survive and thrive | journal = Molecules | volume = 20 | issue = 4 | pages = 7396–437 | date = April 2015 | pmid = 25911967 | pmc = 6272735 | doi = 10.3390/molecules20047396 | doi-access = free }}</ref><ref>{{jurnal manbasi | vauthors = Arnao MB, Hernández-Ruiz J | title = Functions of melatonin in plants: a review | journal = Journal of Pineal Research | volume = 59 | issue = 2 | pages = 133–50 | date = September 2015 | pmid = 26094813 | doi = 10.1111/jpi.12253 | doi-access = free }}</ref>. Gerbitsidlar keltirib chiqaradigan oksidlovchi stress in vivo jonli ravishda yuqori melatoninli transgenik guruchda yumshatilgan<ref name="Park-et-al-2012">{{jurnal manbasi | vauthors = Park S, Lee DE, Jang H, Byeon Y, Kim YS, Back K | title = Melatonin-rich transgenic rice plants exhibit resistance to herbicide-induced oxidative stress | journal = Journal of Pineal Research | volume = 54 | issue = 3 | pages = 258–63 | date = April 2013 | pmid = 22856683 | doi = 10.1111/j.1600-079x.2012.01029.x | publisher = [[Wiley Publishing|Wiley]] | s2cid = 6291664 }}</ref><ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2014">{{jurnal manbasi | vauthors = Arnao MB, Hernández-Ruiz J | title = Melatonin: plant growth regulator and/or biostimulator during stress? | journal = Trends in Plant Science | volume = 19 | issue = 12 | pages = 789–97 | date = December 2014 | pmid = 25156541 | doi = 10.1016/j.tplants.2014.07.006 | publisher = [[Elsevier]] | s2cid = 38637203 }}</ref>. Qoʻziqorin kasalliklariga chidamlilik boshqa rol oʻynaydi. Qoʻshilgan melatonin Malus prunifolia ning Diplocarpon mali ga qarshi chidamliligini oshiradi<ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2014" /><ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2015">{{jurnal manbasi | vauthors = Arnao MB, Hernández-Ruiz J | title = Functions of melatonin in plants: a review | journal = Journal of Pineal Research | volume = 59 | issue = 2 | pages = 133–50 | date = September 2015 | pmid = 26094813 | doi = 10.1111/jpi.12253 | publisher = [[Wiley Publishing|Wiley]] | s2cid = 19887642 | doi-access = free }}</ref>. Bundan tashqari, Alternaria, Botrytis va Fusarium spp kabi qoʻziqorin patogenlarida oʻsish inhibitori sifatida ishlaydi. INFEKTSION tezligini pasaytiradi. Urugʻlarni davolash sifatida Lupinus albusni qoʻziqorinlardan himoya qiladi. Pseudomonas syringae pomidorini sezilarli darajada sekinlashtiradi DC3000 Arabidopsis thaliana va Nicotiana benthamiana yuqtiradi<ref name="Arnao-Hernandez-Ruiz-2015" />. === Zamburugʻlar === Melatonin oʻsimlik-patogen tizimlarida Phytophthora infestansda stressga chidamlilikni kamaytirishi kuzatilgan<ref name="Socaciu-et-al-2020">{{jurnal manbasi|vauthors=Socaciu AI, Ionuţ R, Socaciu MA, Ungur AP, Bârsan M, Chiorean A, Socaciu C, Râjnoveanu AG|display-authors=6|title=Melatonin, an ubiquitous metabolic regulator: functions, mechanisms and effects on circadian disruption and degenerative diseases|journal=Reviews in Endocrine & Metabolic Disorders|volume=21|issue=4|pages=465–478|date=December 2020|pmid=32691289|doi=10.1007/s11154-020-09570-9|s2cid=220657247}}</ref>. == Hodisa == === Oziq-ovqat mahsulotlari === Tabiiy melatonin 0,17–13,46 ng/g gacha boʻlgan tort gilos<ref name="pmid11600041">{{jurnal manbasi|vauthors=Burkhardt S, Tan DX, Manchester LC, Hardeland R, Reiter RJ|title=Detection and quantification of the antioxidant melatonin in Montmorency and Balaton tart cherries (Prunus cerasus)|journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry|volume=49|issue=10|pages=4898–902|date=October 2001|pmid=11600041|doi=10.1021/jf010321}}</ref>, banan, olxoʻri, uzum, guruch, don, oʻtlar, zaytun moyi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=González-Flores D, Velardo B, Garrido M, González-Gómez D, Lozano M, Ayuso MC, Barriga C, Paredes SD, Rodríguez AB|year=2011|url=https://www.researchgate.net/publication/259983119|title=Ingestion of Japanese plums (Prunus salicina Lindl. cv. Crimson Globe) increases the urinary 6-sulfatoxymelatonin and total antioxidant capacity levels in young, middle-aged and elderly humans: Nutritional and functional characterization of their content|journal=Journal of Food and Nutrition Research|volume=50|issue=4|pages=229–36}}</ref>, sharob<ref name="pmid21342247">{{jurnal manbasi|vauthors=Lamont KT, Somers S, Lacerda L, Opie LH, Lecour S|title=Is red wine a SAFE sip away from cardioprotection? Mechanisms involved in resveratrol- and melatonin-induced cardioprotection|journal=Journal of Pineal Research|volume=50|issue=4|pages=374–80|date=May 2011|pmid=21342247|doi=10.1111/j.1600-079X.2010.00853.x|s2cid=8034935}}</ref> va pivoda<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Salehi B|date=5 July 2019|title=Melatonin in Medicinal and Food Plants|url=https://schlaf.fit/Melatonin_in_Plants_and_Food.pdf|journal=[[Cells (journal)|Cells]]|volume=681|access-date=2022-09-21|archivedate=2021-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211129060429/https://schlaf.fit/Melatonin_in_Plants_and_Food.pdf}}</ref> tabiiy ravishda uchraydi<ref>{{jurnal manbasi|vauthors=Pereira N, Naufel MF, Ribeiro EB, Tufik S, Hachul H|title=Influence of Dietary Sources of Melatonin on Sleep Quality: A Review|journal=Journal of Food Science|volume=85|issue=1|pages=5–13|date=January 2020|pmid=31856339|doi=10.1111/1750-3841.14952|publisher=Wiley|doi-access=free}}</ref>. Sut va gilos isteʼmol qilish uyqu sifatini yaxshilashi mumkin. Qushlar guruch kabi melatoninga boy oʻsimlik ozuqalarini isteʼmol qilganda, melatonin ularning miyasidagi melatonin retseptorlari bilan bogʻlanadi. Odamlar banan, ananas va apelsin kabi melatoninga boy oziq-ovqatlarni isteʼmol qilganda, qonda melatonin darajasi sezilarli darajada oshadi<ref name="pmid23137025">{{jurnal manbasi|vauthors=Sae-Teaw M, Johns J, Johns NP, Subongkot S|title=Serum melatonin levels and antioxidant capacities after consumption of pineapple, orange, or banana by healthy male volunteers|journal=Journal of Pineal Research|volume=55|issue=1|pages=58–64|date=August 2013|pmid=23137025|doi=10.1111/jpi.12025|s2cid=979886}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Tashqi havolalar == {{Commons category}} * {{veb manbasi | url = https://druginfo.nlm.nih.gov/drugportal/name/melatonin | publisher = U.S. National Library of Medicine | work = Drug Information Portal | title = Melatonin }} * {{veb manbasi | url = https://www.chemwatch.net/resource-center/melatonin/ | publisher = Chemwatch | title = Melatonin }} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Melatonin| ]] [[Turkum:Acetamides]] [[Turkum:Antioxidants]] [[Turkum:Aromatase inhibitors]] [[Turkum:Circadian rhythm]] [[Turkum:Hormones of the pineal gland]] [[Turkum:Melatonin receptor agonists]] [[Turkum:Methoxy compounds]] [[Turkum:Mexamines]] [[Turkum:Tryptamine alkaloids]] [[Turkum:Wikipedia medicine articles ready to translate]] g6ye4ss0a3t04m1h4kl4wcj9wcnci0q Evgeny Alekseev 0 779591 5988568 5247752 2026-04-11T10:50:42Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 5988568 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Evgeny Alekseev at 2013 Chess World Cup.png|thumb|'''Evgeny Vladimirovich Alekseev''']] '''Evgeny Vladimirovich Alekseev''' ({{Lang-ru|Евгений Владимирович Алексеев}}; 1985-yil 28-noyabrda tugʻilgan) — rossiyalik [[shaxmat]] [[grossmeyster]]i va 2006-yilda Rossiya chempioni. U 2004-yilda shaxmat boʻyicha [[FIDE]] jahon chempionati va 2005, 2007, 2009, 2011 va 2013-yillarda FIDE jahon kubogida qatnashgan. == Faoliyati == 2001-yilda Makkabiya oʻyinlarida shaxmat boʻyicha oltin medalni qoʻlga kiritdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.thechesspedia.com/glossary/judaism-and-chess/|sarlavha=JUDAISM AND CHESS – The Chesspedia|ish=www.thechesspedia.com|til=en-US|kirish sanasi=2017-10-31|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2019-04-10|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190410112415/http://www.thechesspedia.com/glossary/judaism-and-chess/}}</ref>. 2006-yilda Alekseev pley-off oʻyinida Dmitriy Jakovenkoni magʻlub etib, Rossiya chempionati superfinalida gʻolib chiqdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Evgeny Alekseev, 21, wins Russian Superfinal|url=http://en.chessbase.com/post/evgeny-alekseev-21-wins-ruian-superfinal|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2015-10-15|sana=2006-12-16}}</ref>. 2007-yilda [[Moskva]]da boʻlib oʻtgan Aeroflot Open musobaqasida gʻalaba qozonib<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Aeroflot Open 2007: Evgeny Alekseev wins in style|url=http://en.chessbase.com/post/aeroflot-open-2007-evgeny-alekseev-wins-in-style|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=11-oktabr 2015-yil|sana=2007-02-25}}</ref>, Alekseev 2007-yilda Dortmund Sparkassen shaxmat uchrashuvida qatnashish huquqini qoʻlga kiritdi. Bu soʻnggi musobaqada u [[Viswanathan Anand|Vishvanatan Anand]] va Péter Leko bilan [[Jahon Shaxmat Chempionati|jahon chempioni]] [[Vladimir Kramnik]]dan keyin ikkinchi oʻrinni boʻlishdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Dortmund R7: all games drawn, Kramnik wins for the eighth time|url=http://en.chessbase.com/post/dortmund-r7-all-games-drawn-kramnik-wins-for-the-eighth-time|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=11-oktabr 2015-yil|sana=2007-07-01}}</ref>. Oʻsha yili u shaxmat boʻyicha Yevropa jamoaviy chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritgan Rossiya jamoasida oʻynadi. 2008-yilda Alekseev 41-Bil shaxmat festivalida Leynier Dominges bilan pley-offdan soʻng gʻolib chiqdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Biel R10: Alekseev catches Dominguez, wins tiebreak|url=http://en.chessbase.com/post/biel-r10-alekseev-catches-dominguez-wins-tiebreak|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=11-oktabr 2015-yil|sana=2008-07-31}}</ref>. 2010-yilda [[Xanti-mansiysk|Rossiyaning Xanti-Mansiysk]] shahrida boʻlib oʻtgan [[39-shaxmat Olimpiadasi|39-shaxmat olimpiadasida]] „Rossiya 2“ jamoasi tarkibida 2-bortda oʻynadi. Uning jamoasi oltinchi oʻrinni egalladi<ref>[http://www.olimpbase.org/players/8use2wkf.html Menʼs Chess Olympiad: Evgeny Alexeev]. OlimpBase.</ref>. U 2012-yilgi Rossiya chempionati superfinalida [[Sergey Karyakin]], Pyotr Svidler, Dmitriy Jakovenko, [[Dmitry Andreikin|Dmitriy Andreikin]] va [[Vladimir Potkin]] bilan birinchi oʻrinni tenglashtirgan. Gʻolibni aniqlash uchun tezkor pley-offdan soʻng Alekseev oltinchi oʻrinni egalladi<ref>{{veb manbasi|muallif=Crowther|ism=Mark|sarlavha=65th Russian Chess Championships 2012|url=http://www.theweekinchess.com/chessnews/events/65th-russian-chess-championships-2012|nashriyot=The Week in Chess|kirish sanasi=24-noyabr 2015-yil|sana=2012-08-13|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2022-10-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221012164709/https://theweekinchess.com/chessnews/events/65th-russian-chess-championships-2012}}</ref>. Shaxmat boʻyicha 2013-yilgi Yevropa individual chempionatida u yana toʻqqiz nafar oʻyinchi bilan birinchi oʻrinni egalladi va tay-brekda kumush medalni qoʻlga kiritdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.theweekinchess.com/chessnews/events/14th-european-individual-championships-2013|sarlavha=14th European Individual Championships 2013|muallif=Crowther|ism=Mark|sana=2013-05-16|nashriyot=The Week in Chess|kirish sanasi=18-may 2013-yil|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2013-05-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130508214714/http://www.theweekinchess.com/chessnews/events/14th-european-individual-championships-2013}}</ref>. 2017-yilda Alekseev Sankt-Peterburg chempionligini<ref>{{veb manbasi|url=http://theweekinchess.com/html/twic1169.html#15|sarlavha=The Week in Chess 1169|ish=theweekinchess.com|kirish sanasi=2017-10-31}}</ref> va Sankt-Peterburgdagi Viktor Korchnoy yodgorligini qoʻlga kiritdi, bu ikkinchisi Dmitriy Kokarev, Gata Kamskiy va Aleksandr Shimanovni tay -brekda ortda qoldirdi<ref>{{veb manbasi|url=http://ruchess.ru/en/news/all/evgeny_alekseev_wins_viktor_korchnoi_memorial_/|sarlavha=Evgeny Alekseev Wins Viktor Korchnoi Memorial|ish=Russian Chess Federation|kirish sanasi=2017-10-31}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=2017-08-25 |title=Evgeny Alexeev gana el Memorial Korchnoi |language=es-ES |work=Noticias de ajedrez |publisher=ChessBase |url=http://es.chessbase.com/post/memorial-korchnoi-en-san-petersburgo-2017 |access-date=2017-10-31}}</ref>. 2019-yilda u 7,5/9 ball bilan 2- Ferreira do Alentejo Open turnirida gʻolib chiqdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=The Week in Chess 1311|url=https://theweekinchess.com/html/twic1311.html#21|kirish sanasi=2020-07-09|ish=theweekinchess.com}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Alekseyev, Yevgeniy}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1985-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Shaxmatchilar]] [[Turkum:Shaxmat grossmeysterlari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] [[Turkum:Rossiya shaxmatchilari]] nxwcckmf2rw61u8ur4stryp9u7q1a4i 5988569 5988568 2026-04-11T10:50:53Z KWiki78 246724 5988569 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Evgeny Alekseev at 2013 Chess World Cup.png|thumb|'''Evgeny Vladimirovich Alekseev''']] '''Evgeny Vladimirovich Alekseev''' ({{Lang-ru|Евгений Владимирович Алексеев}}; 1985-yil 28-noyabrda tugʻilgan) — [[rossiya]]<nowiki/>lik [[shaxmat]] [[grossmeyster]]i va 2006-yilda Rossiya chempioni. U 2004-yilda shaxmat boʻyicha [[FIDE]] jahon chempionati va 2005, 2007, 2009, 2011 va 2013-yillarda FIDE jahon kubogida qatnashgan. == Faoliyati == 2001-yilda Makkabiya oʻyinlarida shaxmat boʻyicha oltin medalni qoʻlga kiritdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.thechesspedia.com/glossary/judaism-and-chess/|sarlavha=JUDAISM AND CHESS – The Chesspedia|ish=www.thechesspedia.com|til=en-US|kirish sanasi=2017-10-31|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2019-04-10|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190410112415/http://www.thechesspedia.com/glossary/judaism-and-chess/}}</ref>. 2006-yilda Alekseev pley-off oʻyinida Dmitriy Jakovenkoni magʻlub etib, Rossiya chempionati superfinalida gʻolib chiqdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Evgeny Alekseev, 21, wins Russian Superfinal|url=http://en.chessbase.com/post/evgeny-alekseev-21-wins-ruian-superfinal|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2015-10-15|sana=2006-12-16}}</ref>. 2007-yilda [[Moskva]]da boʻlib oʻtgan Aeroflot Open musobaqasida gʻalaba qozonib<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Aeroflot Open 2007: Evgeny Alekseev wins in style|url=http://en.chessbase.com/post/aeroflot-open-2007-evgeny-alekseev-wins-in-style|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=11-oktabr 2015-yil|sana=2007-02-25}}</ref>, Alekseev 2007-yilda Dortmund Sparkassen shaxmat uchrashuvida qatnashish huquqini qoʻlga kiritdi. Bu soʻnggi musobaqada u [[Viswanathan Anand|Vishvanatan Anand]] va Péter Leko bilan [[Jahon Shaxmat Chempionati|jahon chempioni]] [[Vladimir Kramnik]]dan keyin ikkinchi oʻrinni boʻlishdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Dortmund R7: all games drawn, Kramnik wins for the eighth time|url=http://en.chessbase.com/post/dortmund-r7-all-games-drawn-kramnik-wins-for-the-eighth-time|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=11-oktabr 2015-yil|sana=2007-07-01}}</ref>. Oʻsha yili u shaxmat boʻyicha Yevropa jamoaviy chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritgan Rossiya jamoasida oʻynadi. 2008-yilda Alekseev 41-Bil shaxmat festivalida Leynier Dominges bilan pley-offdan soʻng gʻolib chiqdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Biel R10: Alekseev catches Dominguez, wins tiebreak|url=http://en.chessbase.com/post/biel-r10-alekseev-catches-dominguez-wins-tiebreak|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=11-oktabr 2015-yil|sana=2008-07-31}}</ref>. 2010-yilda [[Xanti-mansiysk|Rossiyaning Xanti-Mansiysk]] shahrida boʻlib oʻtgan [[39-shaxmat Olimpiadasi|39-shaxmat olimpiadasida]] „Rossiya 2“ jamoasi tarkibida 2-bortda oʻynadi. Uning jamoasi oltinchi oʻrinni egalladi<ref>[http://www.olimpbase.org/players/8use2wkf.html Menʼs Chess Olympiad: Evgeny Alexeev]. OlimpBase.</ref>. U 2012-yilgi Rossiya chempionati superfinalida [[Sergey Karyakin]], Pyotr Svidler, Dmitriy Jakovenko, [[Dmitry Andreikin|Dmitriy Andreikin]] va [[Vladimir Potkin]] bilan birinchi oʻrinni tenglashtirgan. Gʻolibni aniqlash uchun tezkor pley-offdan soʻng Alekseev oltinchi oʻrinni egalladi<ref>{{veb manbasi|muallif=Crowther|ism=Mark|sarlavha=65th Russian Chess Championships 2012|url=http://www.theweekinchess.com/chessnews/events/65th-russian-chess-championships-2012|nashriyot=The Week in Chess|kirish sanasi=24-noyabr 2015-yil|sana=2012-08-13|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2022-10-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221012164709/https://theweekinchess.com/chessnews/events/65th-russian-chess-championships-2012}}</ref>. Shaxmat boʻyicha 2013-yilgi Yevropa individual chempionatida u yana toʻqqiz nafar oʻyinchi bilan birinchi oʻrinni egalladi va tay-brekda kumush medalni qoʻlga kiritdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.theweekinchess.com/chessnews/events/14th-european-individual-championships-2013|sarlavha=14th European Individual Championships 2013|muallif=Crowther|ism=Mark|sana=2013-05-16|nashriyot=The Week in Chess|kirish sanasi=18-may 2013-yil|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2013-05-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130508214714/http://www.theweekinchess.com/chessnews/events/14th-european-individual-championships-2013}}</ref>. 2017-yilda Alekseev Sankt-Peterburg chempionligini<ref>{{veb manbasi|url=http://theweekinchess.com/html/twic1169.html#15|sarlavha=The Week in Chess 1169|ish=theweekinchess.com|kirish sanasi=2017-10-31}}</ref> va Sankt-Peterburgdagi Viktor Korchnoy yodgorligini qoʻlga kiritdi, bu ikkinchisi Dmitriy Kokarev, Gata Kamskiy va Aleksandr Shimanovni tay -brekda ortda qoldirdi<ref>{{veb manbasi|url=http://ruchess.ru/en/news/all/evgeny_alekseev_wins_viktor_korchnoi_memorial_/|sarlavha=Evgeny Alekseev Wins Viktor Korchnoi Memorial|ish=Russian Chess Federation|kirish sanasi=2017-10-31}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=2017-08-25 |title=Evgeny Alexeev gana el Memorial Korchnoi |language=es-ES |work=Noticias de ajedrez |publisher=ChessBase |url=http://es.chessbase.com/post/memorial-korchnoi-en-san-petersburgo-2017 |access-date=2017-10-31}}</ref>. 2019-yilda u 7,5/9 ball bilan 2- Ferreira do Alentejo Open turnirida gʻolib chiqdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=The Week in Chess 1311|url=https://theweekinchess.com/html/twic1311.html#21|kirish sanasi=2020-07-09|ish=theweekinchess.com}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Alekseyev, Yevgeniy}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1985-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Shaxmatchilar]] [[Turkum:Shaxmat grossmeysterlari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] [[Turkum:Rossiya shaxmatchilari]] l2pttu8l4ojtb6n147qfrhs5ij1ia6h 5988570 5988569 2026-04-11T10:51:01Z KWiki78 246724 5988570 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Evgeny Alekseev at 2013 Chess World Cup.png|thumb|'''Evgeny Vladimirovich Alekseev''']] '''Evgeny Vladimirovich Alekseev''' ({{Lang-ru|Евгений Владимирович Алексеев}}; 1985-yil 28-noyabrda tugʻilgan) — [[rossiya]]<nowiki/>lik [[shaxmat]] [[grossmeyster]]i va 2006-yilda Rossiya chempioni. U 2004-yilda shaxmat boʻyicha [[FIDE]] jahon chempionati va 2005, 2007, 2009, 2011 va 2013-yillarda FIDE jahon kubogida qatnashgan. == Faoliyati == 2001-yilda Makkabiya oʻyinlarida shaxmat boʻyicha oltin medalni qoʻlga kiritdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.thechesspedia.com/glossary/judaism-and-chess/|sarlavha=JUDAISM AND CHESS – The Chesspedia|ish=www.thechesspedia.com|til=en-US|kirish sanasi=2017-10-31|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2019-04-10|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190410112415/http://www.thechesspedia.com/glossary/judaism-and-chess/}}</ref>. 2006-yilda Alekseev pley-off oʻyinida Dmitriy Jakovenkoni magʻlub etib, Rossiya chempionati superfinalida gʻolib chiqdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Evgeny Alekseev, 21, wins Russian Superfinal|url=http://en.chessbase.com/post/evgeny-alekseev-21-wins-ruian-superfinal|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2015-10-15|sana=2006-12-16}}</ref>. 2007-yilda [[Moskva]]da boʻlib oʻtgan Aeroflot Open musobaqasida gʻalaba qozonib<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Aeroflot Open 2007: Evgeny Alekseev wins in style|url=http://en.chessbase.com/post/aeroflot-open-2007-evgeny-alekseev-wins-in-style|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=11-oktabr 2015-yil|sana=2007-02-25}}</ref>, Alekseev 2007-yilda Dortmund Sparkassen shaxmat uchrashuvida qatnashish huquqini qoʻlga kiritdi. Bu soʻnggi musobaqada u [[Viswanathan Anand|Vishvanatan Anand]] va Péter Leko bilan [[Jahon Shaxmat Chempionati|jahon chempioni]] [[Vladimir Kramnik]]dan keyin ikkinchi oʻrinni boʻlishdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Dortmund R7: all games drawn, Kramnik wins for the eighth time|url=http://en.chessbase.com/post/dortmund-r7-all-games-drawn-kramnik-wins-for-the-eighth-time|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=11-oktabr 2015-yil|sana=2007-07-01}}</ref>. Oʻsha yili u shaxmat boʻyicha Yevropa jamoaviy chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritgan Rossiya jamoasida oʻynadi. 2008-yilda Alekseev 41-Bil shaxmat festivalida Leynier Dominges bilan pley-offdan soʻng gʻolib chiqdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Biel R10: Alekseev catches Dominguez, wins tiebreak|url=http://en.chessbase.com/post/biel-r10-alekseev-catches-dominguez-wins-tiebreak|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=11-oktabr 2015-yil|sana=2008-07-31}}</ref>. 2010-yilda [[Xanti-mansiysk|Rossiyaning Xanti-Mansiysk]] shahrida boʻlib oʻtgan [[39-shaxmat Olimpiadasi|39-shaxmat olimpiadasida]] „Rossiya 2“ jamoasi tarkibida 2-bortda oʻynadi. Uning jamoasi oltinchi oʻrinni egalladi<ref>[http://www.olimpbase.org/players/8use2wkf.html Menʼs Chess Olympiad: Evgeny Alexeev]. OlimpBase.</ref>. U 2012-yilgi Rossiya chempionati superfinalida [[Sergey Karyakin]], Pyotr Svidler, Dmitriy Jakovenko, [[Dmitry Andreikin|Dmitriy Andreikin]] va [[Vladimir Potkin]] bilan birinchi oʻrinni tenglashtirgan. Gʻolibni aniqlash uchun tezkor pley-offdan soʻng Alekseev oltinchi oʻrinni egalladi<ref>{{veb manbasi|muallif=Crowther|ism=Mark|sarlavha=65th Russian Chess Championships 2012|url=http://www.theweekinchess.com/chessnews/events/65th-russian-chess-championships-2012|nashriyot=The Week in Chess|kirish sanasi=24-noyabr 2015-yil|sana=2012-08-13|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2022-10-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221012164709/https://theweekinchess.com/chessnews/events/65th-russian-chess-championships-2012}}</ref>. Shaxmat boʻyicha 2013-yilgi Yevropa individual chempionatida u yana toʻqqiz nafar oʻyinchi bilan birinchi oʻrinni egalladi va tay-brekda kumush medalni qoʻlga kiritdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.theweekinchess.com/chessnews/events/14th-european-individual-championships-2013|sarlavha=14th European Individual Championships 2013|muallif=Crowther|ism=Mark|sana=2013-05-16|nashriyot=The Week in Chess|kirish sanasi=18-may 2013-yil|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2013-05-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130508214714/http://www.theweekinchess.com/chessnews/events/14th-european-individual-championships-2013}}</ref>. 2017-yilda Alekseev Sankt-Peterburg chempionligini<ref>{{veb manbasi|url=http://theweekinchess.com/html/twic1169.html#15|sarlavha=The Week in Chess 1169|ish=theweekinchess.com|kirish sanasi=2017-10-31}}</ref> va Sankt-Peterburgdagi Viktor Korchnoy yodgorligini qoʻlga kiritdi, bu ikkinchisi Dmitriy Kokarev, Gata Kamskiy va Aleksandr Shimanovni tay -brekda ortda qoldirdi<ref>{{veb manbasi|url=http://ruchess.ru/en/news/all/evgeny_alekseev_wins_viktor_korchnoi_memorial_/|sarlavha=Evgeny Alekseev Wins Viktor Korchnoi Memorial|ish=Russian Chess Federation|kirish sanasi=2017-10-31}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=2017-08-25 |title=Evgeny Alexeev gana el Memorial Korchnoi |language=es-ES |work=Noticias de ajedrez |publisher=ChessBase |url=http://es.chessbase.com/post/memorial-korchnoi-en-san-petersburgo-2017 |access-date=2017-10-31}}</ref>. 2019-yilda u 7,5/9 ball bilan 2- Ferreira do Alentejo Open turnirida gʻolib chiqdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=The Week in Chess 1311|url=https://theweekinchess.com/html/twic1311.html#21|kirish sanasi=2020-07-09|ish=theweekinchess.com}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Alekseyev, Yevgeniy}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1985-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Shaxmatchilar]] [[Turkum:Shaxmat grossmeysterlari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] [[Turkum:Rossiya shaxmatchilari]] bgzy4qedh5ic3zxtehicdd383pru8c4 5988572 5988570 2026-04-11T10:51:10Z KWiki78 246724 5988572 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Evgeny Alekseev at 2013 Chess World Cup.png|thumb|'''Evgeny Vladimirovich Alekseev''']] '''Evgeny Vladimirovich Alekseev''' ({{Lang-ru|Евгений Владимирович Алексеев}}; 1985-yil 28-noyabrda tugʻilgan) — [[rossiya]]lik [[shaxmat]] [[grossmeyster]]i va 2006-yilda Rossiya chempioni. U 2004-yilda shaxmat boʻyicha [[FIDE]] jahon chempionati va 2005, 2007, 2009, 2011 va 2013-yillarda FIDE jahon kubogida qatnashgan. == Faoliyati == 2001-yilda Makkabiya oʻyinlarida shaxmat boʻyicha oltin medalni qoʻlga kiritdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.thechesspedia.com/glossary/judaism-and-chess/|sarlavha=JUDAISM AND CHESS – The Chesspedia|ish=www.thechesspedia.com|til=en-US|kirish sanasi=2017-10-31|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2019-04-10|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190410112415/http://www.thechesspedia.com/glossary/judaism-and-chess/}}</ref>. 2006-yilda Alekseev pley-off oʻyinida Dmitriy Jakovenkoni magʻlub etib, Rossiya chempionati superfinalida gʻolib chiqdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Evgeny Alekseev, 21, wins Russian Superfinal|url=http://en.chessbase.com/post/evgeny-alekseev-21-wins-ruian-superfinal|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2015-10-15|sana=2006-12-16}}</ref>. 2007-yilda [[Moskva]]da boʻlib oʻtgan Aeroflot Open musobaqasida gʻalaba qozonib<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Aeroflot Open 2007: Evgeny Alekseev wins in style|url=http://en.chessbase.com/post/aeroflot-open-2007-evgeny-alekseev-wins-in-style|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=11-oktabr 2015-yil|sana=2007-02-25}}</ref>, Alekseev 2007-yilda Dortmund Sparkassen shaxmat uchrashuvida qatnashish huquqini qoʻlga kiritdi. Bu soʻnggi musobaqada u [[Viswanathan Anand|Vishvanatan Anand]] va Péter Leko bilan [[Jahon Shaxmat Chempionati|jahon chempioni]] [[Vladimir Kramnik]]dan keyin ikkinchi oʻrinni boʻlishdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Dortmund R7: all games drawn, Kramnik wins for the eighth time|url=http://en.chessbase.com/post/dortmund-r7-all-games-drawn-kramnik-wins-for-the-eighth-time|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=11-oktabr 2015-yil|sana=2007-07-01}}</ref>. Oʻsha yili u shaxmat boʻyicha Yevropa jamoaviy chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritgan Rossiya jamoasida oʻynadi. 2008-yilda Alekseev 41-Bil shaxmat festivalida Leynier Dominges bilan pley-offdan soʻng gʻolib chiqdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Biel R10: Alekseev catches Dominguez, wins tiebreak|url=http://en.chessbase.com/post/biel-r10-alekseev-catches-dominguez-wins-tiebreak|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=11-oktabr 2015-yil|sana=2008-07-31}}</ref>. 2010-yilda [[Xanti-mansiysk|Rossiyaning Xanti-Mansiysk]] shahrida boʻlib oʻtgan [[39-shaxmat Olimpiadasi|39-shaxmat olimpiadasida]] „Rossiya 2“ jamoasi tarkibida 2-bortda oʻynadi. Uning jamoasi oltinchi oʻrinni egalladi<ref>[http://www.olimpbase.org/players/8use2wkf.html Menʼs Chess Olympiad: Evgeny Alexeev]. OlimpBase.</ref>. U 2012-yilgi Rossiya chempionati superfinalida [[Sergey Karyakin]], Pyotr Svidler, Dmitriy Jakovenko, [[Dmitry Andreikin|Dmitriy Andreikin]] va [[Vladimir Potkin]] bilan birinchi oʻrinni tenglashtirgan. Gʻolibni aniqlash uchun tezkor pley-offdan soʻng Alekseev oltinchi oʻrinni egalladi<ref>{{veb manbasi|muallif=Crowther|ism=Mark|sarlavha=65th Russian Chess Championships 2012|url=http://www.theweekinchess.com/chessnews/events/65th-russian-chess-championships-2012|nashriyot=The Week in Chess|kirish sanasi=24-noyabr 2015-yil|sana=2012-08-13|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2022-10-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221012164709/https://theweekinchess.com/chessnews/events/65th-russian-chess-championships-2012}}</ref>. Shaxmat boʻyicha 2013-yilgi Yevropa individual chempionatida u yana toʻqqiz nafar oʻyinchi bilan birinchi oʻrinni egalladi va tay-brekda kumush medalni qoʻlga kiritdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.theweekinchess.com/chessnews/events/14th-european-individual-championships-2013|sarlavha=14th European Individual Championships 2013|muallif=Crowther|ism=Mark|sana=2013-05-16|nashriyot=The Week in Chess|kirish sanasi=18-may 2013-yil|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2013-05-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130508214714/http://www.theweekinchess.com/chessnews/events/14th-european-individual-championships-2013}}</ref>. 2017-yilda Alekseev Sankt-Peterburg chempionligini<ref>{{veb manbasi|url=http://theweekinchess.com/html/twic1169.html#15|sarlavha=The Week in Chess 1169|ish=theweekinchess.com|kirish sanasi=2017-10-31}}</ref> va Sankt-Peterburgdagi Viktor Korchnoy yodgorligini qoʻlga kiritdi, bu ikkinchisi Dmitriy Kokarev, Gata Kamskiy va Aleksandr Shimanovni tay -brekda ortda qoldirdi<ref>{{veb manbasi|url=http://ruchess.ru/en/news/all/evgeny_alekseev_wins_viktor_korchnoi_memorial_/|sarlavha=Evgeny Alekseev Wins Viktor Korchnoi Memorial|ish=Russian Chess Federation|kirish sanasi=2017-10-31}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=2017-08-25 |title=Evgeny Alexeev gana el Memorial Korchnoi |language=es-ES |work=Noticias de ajedrez |publisher=ChessBase |url=http://es.chessbase.com/post/memorial-korchnoi-en-san-petersburgo-2017 |access-date=2017-10-31}}</ref>. 2019-yilda u 7,5/9 ball bilan 2- Ferreira do Alentejo Open turnirida gʻolib chiqdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=The Week in Chess 1311|url=https://theweekinchess.com/html/twic1311.html#21|kirish sanasi=2020-07-09|ish=theweekinchess.com}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Alekseyev, Yevgeniy}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1985-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Shaxmatchilar]] [[Turkum:Shaxmat grossmeysterlari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] [[Turkum:Rossiya shaxmatchilari]] p98yk12cerhf0qyr0tml36el3m2fnv7 5988573 5988572 2026-04-11T10:51:23Z KWiki78 246724 5988573 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Evgeny Alekseev at 2013 Chess World Cup.png|thumb|'''Evgeny Vladimirovich Alekseev''']] '''Evgeny Vladimirovich Alekseev''' ({{Lang-ru|Евгений Владимирович Алексеев}}; 1985-yil 28-noyabrda tugʻilgan) — [[rossiya]]lik [[shaxmat]] [[grossmeyster]]i va 2006-yilda Rossiya chempioni. U 2004-yilda shaxmat boʻyicha [[FIDE]] jahon chempionati va 2005, 2007, 2009, 2011 va 2013-yillarda FIDE jahon kubogida qatnashgan. == Faoliyati == 2001-yilda Makkabiya oʻyinlarida shaxmat boʻyicha oltin medalni qoʻlga kiritdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.thechesspedia.com/glossary/judaism-and-chess/|sarlavha=JUDAISM AND CHESS – The Chesspedia|ish=www.thechesspedia.com|til=en-US|kirish sanasi=2017-10-31|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2019-04-10|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190410112415/http://www.thechesspedia.com/glossary/judaism-and-chess/}}</ref>. 2006-yilda Alekseev pley-off oʻyinida Dmitriy Jakovenkoni magʻlub etib, Rossiya chempionati superfinalida gʻolib chiqdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Evgeny Alekseev, 21, wins Russian Superfinal|url=http://en.chessbase.com/post/evgeny-alekseev-21-wins-ruian-superfinal|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2015-10-15|sana=2006-12-16}}</ref>. 2007-yilda [[Moskva]]da boʻlib oʻtgan Aeroflot Open musobaqasida gʻalaba qozonib<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Aeroflot Open 2007: Evgeny Alekseev wins in style|url=http://en.chessbase.com/post/aeroflot-open-2007-evgeny-alekseev-wins-in-style|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=11-oktabr 2015-yil|sana=2007-02-25}}</ref>, Alekseev 2007-yilda Dortmund Sparkassen shaxmat uchrashuvida qatnashish huquqini qoʻlga kiritdi. Bu soʻnggi musobaqada u [[Viswanathan Anand|Vishvanatan Anand]] va Péter Leko bilan [[Jahon Shaxmat Chempionati|jahon chempioni]] [[Vladimir Kramnik]]dan keyin ikkinchi oʻrinni boʻlishdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Dortmund R7: all games drawn, Kramnik wins for the eighth time|url=http://en.chessbase.com/post/dortmund-r7-all-games-drawn-kramnik-wins-for-the-eighth-time|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=11-oktabr 2015-yil|sana=2007-07-01}}</ref>. Oʻsha yili u shaxmat boʻyicha Yevropa jamoaviy chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritgan Rossiya jamoasida oʻynadi. 2008-yilda Alekseev 41-Bil shaxmat festivalida Leynier Dominges bilan pley-offdan soʻng gʻolib chiqdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Biel R10: Alekseev catches Dominguez, wins tiebreak|url=http://en.chessbase.com/post/biel-r10-alekseev-catches-dominguez-wins-tiebreak|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=11-oktabr 2015-yil|sana=2008-07-31}}</ref>. 2010-yilda [[Xanti-mansiysk|Rossiyaning Xanti-Mansiysk]] shahrida boʻlib oʻtgan [[39-shaxmat Olimpiadasi|39-shaxmat olimpiadasida]] „Rossiya 2“ jamoasi tarkibida 2-bortda oʻynadi. Uning jamoasi oltinchi oʻrinni egalladi<ref>[http://www.olimpbase.org/players/8use2wkf.html Menʼs Chess Olympiad: Evgeny Alexeev]. OlimpBase.</ref>. U 2012-yilgi Rossiya chempionati superfinalida [[Sergey Karyakin]], Pyotr Svidler, Dmitriy Jakovenko, [[Dmitry Andreikin|Dmitriy Andreikin]] va [[Vladimir Potkin]] bilan birinchi oʻrinni tenglashtirgan. Gʻolibni aniqlash uchun tezkor pley-offdan soʻng Alekseev oltinchi oʻrinni egalladi<ref>{{veb manbasi|muallif=Crowther|ism=Mark|sarlavha=65th Russian Chess Championships 2012|url=http://www.theweekinchess.com/chessnews/events/65th-russian-chess-championships-2012|nashriyot=The Week in Chess|kirish sanasi=24-noyabr 2015-yil|sana=2012-08-13|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2022-10-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221012164709/https://theweekinchess.com/chessnews/events/65th-russian-chess-championships-2012}}</ref>. Shaxmat boʻyicha 2013-yilgi Yevropa individual chempionatida u yana toʻqqiz nafar oʻyinchi bilan birinchi oʻrinni egalladi va tay-brekda kumush medalni qoʻlga kiritdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.theweekinchess.com/chessnews/events/14th-european-individual-championships-2013|sarlavha=14th European Individual Championships 2013|muallif=Crowther|ism=Mark|sana=2013-05-16|nashriyot=The Week in Chess|kirish sanasi=18-may 2013-yil|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2013-05-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130508214714/http://www.theweekinchess.com/chessnews/events/14th-european-individual-championships-2013}}</ref>. 2017-yilda Alekseev Sankt-Peterburg chempionligini<ref>{{veb manbasi|url=http://theweekinchess.com/html/twic1169.html#15|sarlavha=The Week in Chess 1169|ish=theweekinchess.com|kirish sanasi=2017-10-31}}</ref> va Sankt-Peterburgdagi Viktor Korchnoy yodgorligini qoʻlga kiritdi, bu ikkinchisi Dmitriy Kokarev, Gata Kamskiy va Aleksandr Shimanovni tay -brekda ortda qoldirdi<ref>{{veb manbasi|url=http://ruchess.ru/en/news/all/evgeny_alekseev_wins_viktor_korchnoi_memorial_/|sarlavha=Evgeny Alekseev Wins Viktor Korchnoi Memorial|ish=Russian Chess Federation|kirish sanasi=2017-10-31}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=2017-08-25 |title=Evgeny Alexeev gana el Memorial Korchnoi |language=es-ES |work=Noticias de ajedrez |publisher=ChessBase |url=http://es.chessbase.com/post/memorial-korchnoi-en-san-petersburgo-2017 |access-date=2017-10-31}}</ref>. 2019-yilda u 7,5/9 ball bilan 2- Ferreira do Alentejo Open turnirida gʻolib chiqdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=The Week in Chess 1311|url=https://theweekinchess.com/html/twic1311.html#21|kirish sanasi=2020-07-09|ish=theweekinchess.com}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Alekseyev, Yevgeniy}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1985-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Shaxmatchilar]] [[Turkum:Shaxmat grossmeysterlari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] [[Turkum:Rossiya shaxmatchilari]] batjj7a3dacb1ardxemzqrz8zw6b9m8 Sam Kerr 0 779963 5988071 5929930 2026-04-10T18:04:01Z Brainbox 8 92470 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 5988071 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Sam Kerr|tasvir=Sam Kerr (Women World Cup France 2019).jpg|izoh=Kerr [[2019 FIFA Women's World Cup]]da|toʻliqism=Samantha May Kerr<ref>{{Veb manbasi |title=List of Players – 2011 FIFA Women's World Cup |url=http://www.fifadata.com/document/FWWC/2011/pdf/FWWC_2011_SquadLists.pdf |website=FIFAdata.com |publisher=[[FIFA]] |date=17 June 2011 |access-date=18 September 2011 |arxivsana=2019-06-08 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190608204503/https://www.fifadata.com/document/FWWC/2011/pdf/FWWC_2011_SquadLists.pdf }}</ref>|tavallud_sana={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1993|9|10}}|tavallud_joyi=[[Sharqiy Fremantle]], [[G`arbiy Australiya]]|boʻyi={{convert|1.67|m}}<ref>{{veb manbasi | url=http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf | title=FIFA Women's World Cup Canada 2015™ – List of Players | website=FIFAdata.com | publisher=[[FIFA]] | access-date=6 December 2015 | arxivsana=2016-04-10 | arxivurl=https://web.archive.org/web/20160410062327/http://www.fifadata.com/document/FWWC/2015/pdf/FWWC_2015_SquadLists.pdf }}</ref>|pozitsiya=[[hujumchi]]|joriyklub=[[Chelsea F.C. Women|Chelsea]]|klubraqami=20|yoshlikyillari1=2006-2008|yoshlikklublari1=[[Western Knights SC|Western Knights]]|yoshlikyillari2=|yoshlikklublari2=[[Western Australian National Training Centre|WA NTC]]|yillar1=2008-2011|klublar1=[[Perth Glory FC (W-League)|Perth Glory]]|isht1=22|gollar1=5|yillar2=2012-2014|klublar2=[[Sydney FC (W-League)|Sydney FC]]|isht2=24|gollar2=13|yillar3=2013-2014|klublar3=[[Western New York Flash]]|isht3=41|gollar3=15|yillar4=2014-2019|klublar4=[[Perth Glory FC (W-League)|Perth Glory]]|isht4=49|gollar4=52|yillar5=2015-2017|klublar5=[[Sky Blue FC]]|isht5=40|gollar5=28|yillar6=2018-2019|klublar6=[[Chicago Red Stars]]|isht6=43|gollar6=35|yillar7=2020-|klublar7=[[Chelsea F.C. Women|Chelsea]]|isht7=46|gollar7=42|milliyyillar1=2008-2009|milliyjamoa1=[[Australia women's national under-17 soccer team|Australia U17]]|milliyisht1=12|milliygollar1=4|milliyyillar2=2008-2009|milliyjamoa2=[[Australia women's national under-20 soccer team|Australia U20]]|milliyisht2=12|milliygollar2=4|milliyyillar3=2009-|milliyjamoa3=[[Australia women's national soccer team|Australia]]|milliyisht3=110|milliygollar3=59|club-update=8 May 2022}} '''Samanta Mey Kerr''' (1993-yil 10-sentabrda tugʻilgan) — [[avstraliya]]lik professional [[futbolchi]], FA Ayollar Superligasida „Chelsi“ va 2019-yildan beri sardorlik qiladigan Avstraliya ayollar milliy futbol jamoasi (''Matildas'')da hujumchi sifatida oʻynaydi. 2022-yil holatiga koʻra, Kerr avstraliyalik xalqaro toʻpurar boʻldi<ref name=":6">{{veb manbasi|sana=2022-01-21|sarlavha=Sam Kerr becomes Australian football's all-time leading goalscorer|url=https://www.matildas.com.au/news/sam-kerr-becomes-australian-footballs-all-time-leading-goalscorer|kirish sanasi=2022-01-21|ish=Matildas|til=en}}</ref> va Qoʻshma Shtatlardagi Milliy ayollar futbol ligasida (NWSL) barcha vaqtlardagi eng yaxshi toʻpurar hisoblanadi. U uchta turli ligada va uch xil qitʼada — 2017-18 va 2018-19 yillarda W-League (Avstraliya), 2017, 2018, 2019-yillarda NWSL ([[Shimoliy Amerika]]) va 2020-21 va 2021-22 yillarda FAWSL (Yevropa)da „Oltin butsa“ni qoʻlga kiritgan yagona ayol futbolchidir<ref name=":3">{{veb manbasi|sarlavha='This means the most to me' – Sam Kerr wins WSL and Golden Boot|url=https://thewomensgame.com/news/this-means-the-most-to-me---sam-kerr-wins-wsl-and-golden-boot-564310|kirish sanasi=2021-10-01|ish=The Women's Game|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2021-05-10|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210510005825/https://thewomensgame.com/news/this-means-the-most-to-me---sam-kerr-wins-wsl-and-golden-boot-564310}}</ref>. == Umumiy tavsif == Kerr oʻz faoliyatini 15 yoshida Perth Glory jamoasida boshlagan, u yerda 2008-yildan 2012-yilgacha oʻynagan va Sidney FKga oʻtgan. 2013-yilda u NWSL ning ilk mavsumi uchun Gʻarbiy Nyu-York Flash- ga qoʻshildi va jamoani NWSL Shildni yutib olishga yordam berdi. Keyinchalik u xuddi shu ligada Sky Blue FC va Chicago Red Stars klublarida oʻynadi. 2019-yilda Kerr Yevropada oʻynashga qiziqishini bildirdi va Lion Olimpik kabi klublardan bir nechta takliflar yubordi<ref>{{veb manbasi|muallif=Rugari|ism=Dominic Bossi, Vince|sana=2019-11-07|sarlavha=Kerr-ching: Two European giants submit hefty offers for Sam Kerr|url=https://www.smh.com.au/sport/soccer/kerr-ching-two-european-giants-submit-hefty-offers-for-sam-kerr-20191107-p538fe.html|kirish sanasi=2021-11-08|ish=The Sydney Morning Herald|til=en}}</ref>. Kerr oxir-oqibat Chelsi bilan shartnoma imzoladi va klub bilan 8 ta sovrinni qoʻlga kiritdi. Kerr 2009-yilda 15 yoshida oʻzining birinchi xalqaro chempionligini qoʻlga kiritdi va shu vaqtdan beri Avstraliyani 2010, 2014, 2018 va 2022 [[OFK ayollar o'rtasidagi Osiyo kubogi|-yillarda AFC ayollar oʻrtasidagi Osiyo kubogi]] turnirlarida, 2011, 2015 va 2019 -yillarda, FIFA va ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida [[2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|vakillik]] qildi. 2019-yilgi Jahon chempionati davomida u Jahon kubogi turnirida xet-trik qayd etgan birinchi avstraliyalik futbolchi (erkak yoki ayol) boʻldi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Reilly |first=Ella |date=19-iyun 2019-yil |title=Sam Kerr goal-fest draws plaudits as other qualities shine through |language=en-GB |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2019/jun/19/sam-kerr-goal-fest-draws-plaudits-as-other-qualities-shine-through |access-date=13-noyabr 2019-yil |issn=0261-3077}}</ref>. 2021-yilda u kechiktirilgan 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida tarixdagi birinchi yirik turnirning yarim finaliga jamoa sardori boʻldi va natijada ular tarixdagi eng yaxshi 4-oʻrinni egalladi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=2021-08-05 |title=The Matildas' hopes of an Olympic medal are dashed by the US |language=en-AU |work=ABC News |url=https://www.abc.net.au/news/2021-08-05/matildas-uswnt-football-bronze-medal-tokyo-olympics/100352100 |access-date=2022-01-26}}</ref>. == Yoshligi == {{External media|video3=[https://www.youtube.com/watch?v=gN-xIGhf-uc&feature=emb_title Sam Kerr: Birthplace of Dreams] ''retrieved 12 November 2019''}} Kerr [[Gʻarbiy Avstraliya|Gʻarbiy Avstraliyaning]] [[Pert]] shahri chekkasida joylashgan Sharqiy Fremantle shahrida tugʻilgan. Uning onasi Roksanna (ismi Regan) sportchi oiladan chiqqan: uning otasi va amakilari Gʻarbiy Avstraliya Futbol Ligasida (WAFL) professional futbolchilar boʻlgan va boshqa amakisi JJ Miller 1966-yilda Galiley bilan Melburn kubogini yutgan chempion jokey edi<ref name="smh_112417" />. Semning otasi Rojer Kerr [[Kalkutta|Kalkuttada]] ingliz otasi (ogʻir vaznli bokschi) va basketbol oʻynagan hind onasi oilasida tugʻilgan<ref name="smh_112417">{{yangiliklar manbasi |last=Bradley |first=Sharon |date=24-noyabr 2017-yil |title=Matildas star Samantha Kerr's advice to young girls playing soccer |language=en |work=[[The Sydney Morning Herald]] |url=https://www.smh.com.au/lifestyle/matildas-star-samantha-kerrs-advice-to-young-girls-playing-soccer-20171114-gzknrq.html |access-date=13-noyabr 2019-yil}}</ref>.   Kerr yoshligida Avstraliya qoidalari boʻyicha futbol oʻynagan. Uning otasi ham, akasi Daniel Kerr ham avstraliyalik professional futbolchilar edi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Holmes |first=Tracey |author-link=Tracey Holmes |date=19-sentabr 2017-yil |title=Matildas star Sam Kerr is the Australian football player the rest of the world is talking about right now |work=[[ABC News (Australia)|ABC News]] |url=https://www.abc.net.au/news/2017-09-20/matildas-star-sam-kerr-the-talk-of-the-football-world/8962524 |access-date=4-fevral 2021-yil}}</ref><ref name="glory1">{{veb manbasi|sarlavha=Sam the new star in Kerr family|nashriyot=[[Perth Glory FC|Perth Glory]]|sana=3-fevral 2009-yil|url=https://www.perthglory.com.au/news/sam-new-star-kerr-family|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110226150005/http://perthglory.com.au/default.aspx?s=wleague_newsdisplay&id=26456|arxivsana=26-fevral 2011-yil}}</ref>. U 12 yoshida futbolga oʻtgunga qadar sport bilan shugʻullangan, asosan jinsiy cheklovlar tufayli<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Mahar |first=Jessica |date=1-iyun 2010-yil |title=Matildas make a pitch for the limelight after cup glory |work=[[The Sydney Morning Herald]] |url=https://www.smh.com.au/sport/soccer/matildas-make-a-pitch-for-the-limelight-after-cup-glory-20100531-wrbr.html |access-date=4-fevral 2021-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.abc.net.au/news/2018-01-25/sam-kerr-named-2018-young-australian-of-the-year/9363108|sarlavha=Sam Kerr named Young Australian of the Year for Matildas exploits and work advocating for women's sport|muallif=Pianegonda|ism=Elise|sana=25-yanvar 2018-yil|til=en-AU|kirish sanasi=13-noyabr 2019-yil}}</ref>. Avstraliya qoidalari futbolidan futbolga oʻtishda baʼzi qiyinchiliklarga duch kelganiga qaramay<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Tomas |first=Fiona |date=4-iyun 2019-yil |title=Sam Kerr exclusive interview: Meet the Aussie rules prodigy who became a global football star |language=en-GB |work=[[The Daily Telegraph]] |url=https://www.telegraph.co.uk/world-cup/2019/06/04/sam-kerr-exclusive-interview-meet-aussie-rules-prodigy-became/ |url-status=live |url-access=subscription |access-date=13-noyabr 2019-yil |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/world-cup/2019/06/04/sam-kerr-exclusive-interview-meet-aussie-rules-prodigy-became/ |archive-date=12-yanvar 2022-yil |issn=0307-1235}}</ref>. 13 yoshida uni Perth Glory hujumchisi Bobbi Despotovski koʻrdi va u oʻzining atletikasi va xom isteʼdodini „alohida“ deb taʼrifladi<ref>{{veb manbasi|url=https://edition.cnn.com/2019/06/11/football/sam-kerr-matildas-australia-womens-world-cup-spt-int/index.html|sarlavha=Sam Kerr: Australia's million dollar player at the Women's World Cup|ism=Aimee|muallif=Lewis|nashriyot=[[CNN]]|sana=13-iyun 2019-yil|kirish sanasi=4-fevral 2021-yil}}</ref>. 15 yoshida u W-liga va xalqaro debyutini oʻtkazdi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/australia-striker-sam-kerr-joins-chelsea/|sarlavha=Australia star striker Sam Kerr joins Chelsea|ism=Rory|muallif=Jiwani|ish=[[Olympic Channel]]|til=en-us|sana=13-noyabr 2019-yil|kirish sanasi=4-fevral 2021-yil}}</ref>. == Jamoalardagi faoliyati == === Gʻarbiy Knights, 2006-2008 === Kerr birinchi marta Mosman Parkdagi Western Knightsda oʻsmir sifatida futbol oʻynashni boshlagan. Gʻarbiy Knightsda uch yil oʻtgach, u Perth Glory ga oʻtishdan oldin Gʻarbiy Avstraliya shtat jamoasi uchun sinovdan oʻtdi. === Perth Glory, 2008-2011 === [[Fayl:Samkerr_perthglory.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/95/Samkerr_perthglory.jpg/240px-Samkerr_perthglory.jpg|right|thumb|240x240px| '''Kerr Perth Glory uchun oʻynaydi, 2010-yil''']] Kerr 2009-yilgi W-League mavsumida 15 yoshida Perth Glory uchun debyut qilgan. U 2009-yilda W-League mukofotlari boʻyicha oʻyinchilar oʻyinchisi deb topildi va 8-turda Sidney FK darvozasiga uzoq masofadan urgan goli uchun „Yilning eng yaxshi goli“ deb topildi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.a-league.com.au/default.aspx?s=wleague_newsdisplay&id=31243|sarlavha=Westfield W-League Awards|nashriyot=[[Football Federation Australia]]|sana=7-dekabr 2009-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20101107165520/http://a-league.com.au/default.aspx?s=wleague_newsdisplay&id=31243|arxivsana=7-noyabr 2010-yil}}</ref><ref name="glory">{{veb manbasi|sarlavha=Player profile – Samantha Kerr|nashriyot=[[Perth Glory FC|Perth Glory]]|url=http://www.perthglory.com.au/default.aspx?s=wleague_profile&pid=1844&tid=273|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110217040037/http://perthglory.com.au/default.aspx?s=wleague_profile&pid=1844&tid=273|arxivsana=17-fevral 2011-yil}}</ref>. 2010-11 yilgi mavsumda Kerr barcha 10 uchrashuvda maydonga tushdi va uchta gol urdi. U 2011-yil 14-yanvarda Adelaida Yunaytedga qarshi oʻyinning birinchi yarmida dubl qayd etib, Pert ustidan 2:1 hisobida gʻalaba qozondi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=16-yanvar 2011-yil |title=Glory taking Kerr of business |work=The Women's Game |url=http://thewomensgame.com/2011/01/glory-taking-kerr-of-business/ |access-date=7-avgust 2017-yil |archive-date=2017-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170807112734/http://thewomensgame.com/2011/01/glory-taking-kerr-of-business/ |url-status=dead }}</ref>. === Western New York Flash, 2013-2014 === 2013-yilda Kerr Western New York Flash bilan shartnoma imzoladi. U klub safida 21 ta oʻyinda maydonga tushib, 19 marta maydonga tushdi va 6 ta gol urdi. Yarim finalda Sky Blue FCni 2:0 hisobida magʻlub etganidan soʻng<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Murray |first=Caitlin |date=24-avgust 2013-yil |title=NWSL playoffs: Western NY Flash cruise past Sky Blue 2–0, will host championship |work=Soccer Wire |url=http://www.soccerwire.com/news/western-ny-flash-will-host-nwsl-championship-after-2-0-semifinal-win-tonight/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603211402/http://www.soccerwire.com/news/western-ny-flash-will-host-nwsl-championship-after-2-0-semifinal-win-tonight/ |archive-date=3-iyun 2017-yil}}</ref>. Flash finalda Portlendga 2:0 hisobida magʻlub boʻldi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Portland Thorns take inaugural NWSL championship with 2–0 win over Western New York Flash|url=https://www.mlssoccer.com/post/2013/09/01/portland-thorns-take-inaugural-nwsl-championship-2-0-win-over-western-new-york-flash|nashriyot=[[Major League Soccer]]|kirish sanasi=7-avgust 2017-yil|sana=1-sentabr 2013-yil}}</ref>. Kerr 2014-yilgi mavsum uchun Flashga qaytdi. Bosh murabbiy [[Aaran Lines|Aaran Layns]] Kerr haqida shunday dedi: ''"Oʻzining atributlari — tezligi, atletikasi va instinktlari bilan — agar u oʻz tezligida rivojlanishda davom etsa, Sem dunyodagi eng yaxshi hujumchilardan biriga aylanishi mumkin".''<ref name="usatoday_071214">{{yangiliklar manbasi |last=DiVeronica |first=Jeff |date=12-iyul 2014-yil |title=Samantha Kerr shines for WNY Flash |work=[[USA Today]] |url=https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/2014/07/11/samantha-kerr-shines-wny-flash/12556827/ |access-date=7-avgust 2017-yil}}</ref>. Kerr barcha 20ta oʻyinda maydonga tushdi va 9 ta gol bilan jamoa toʻpurari boʻldi. U Portlendga qarshi oʻyinda dubl va assist qayd etganidan soʻng 9-haftada NWSL haftaning eng yaxshi futbolchisi deb topildi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Throwback Thursday: Sam Kerr's 2014 Player of the Week Game|url=https://www.nwslsoccer.com/videos/19198971|nashriyot=[[National Women's Soccer League]]|sana=22-iyun 2017-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170904055801/http://www.nwslsoccer.com/videos/19198971|arxivsana=4-sentabr 2017-yil}}</ref>. 2014-yilgi mavsumdan soʻng Kerr Elizabet Eddi va 2015 NWSL kolleji loyihasida birinchi raundda toʻrtinchi tanlov evaziga Sky Blue FCga almashtirildi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=DiVeronica |first=Jeff |date=24-noyabr 2014-yil |title=Trade it again, Sam: WNY Flash deal Kerr |work=[[Democrat and Chronicle]] |location=Rochester, New York |url=http://www.democratandchronicle.com/story/direct-kicks/2014/11/24/trade-it-again-sam-wny-flash-deal-kerr/70071132/ |access-date=6-dekabr 2015-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://www.wnyflash.com/news/index.html?article_id=162|sarlavha=4th pick, Eddy to WNY Flash|nashriyot=[[Western New York Flash]]|sana=24-noyabr 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181126180825/http://www.wnyflash.com/news/index.html?article_id=162|arxivsana=26-noyabr 2018-yil}}</ref>. Flash ushbu tanlovdan [[Sam Mewis|Sem Mewisni]] loyihalashda foydalangan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.nwslsoccer.com/News/857002.html|sarlavha=NWSL announces results of the 2015 College Draft|nashriyot=[[National Women's Soccer League]]|sana=16-yanvar 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150924101916/http://www.nwslsoccer.com/News/857002.html|arxivsana=24-sentabr 2015-yil}}</ref>. === Perth Glory sahifasiga qaytish, 2014-2015 === 2014-yil avgust oyida Kerr Pert bilan shartnoma imzolash uchun oltita milliy aʼzodan biri sifatida bir yillik shartnoma asosida Perth Gloryga qaytdi<ref>{{veb manbasi|url=http://thewomensgame.com/2014/08/perth-glory-announce-signing-of-six-matildas/|sarlavha=Perth Glory announce signing of six Matildas|ish=The Women's Game|sana=6-avgust 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140814093543/http://thewomensgame.com/2014/08/perth-glory-announce-signing-of-six-matildas/|arxivsana=14-avgust 2014-yil}}</ref>. U Pertning Adelaida Yunaytedga qarshi ikkinchi oʻyinida oʻz hisobini ochadi va Pert ikkinchi boʻlimda gʻalaba qozonadi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.w-league.com.au/news/glory-continue-unbeaten-start|sarlavha=Glory continue unbeaten start|sana=27-sentabr 2014-yil|kirish sanasi=15-may 2019-yil|ism=Peter|muallif=Simcox|nashriyot=[[W-League (Australia)|W-League]]|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2021-10-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211001050015/https://www.w-league.com.au/news/glory-continue-unbeaten-start}}</ref>. Keyingi oʻyinda u oʻz jamoasining Gʻarbiy Sidney Uonderersga 10:1 hisobida magʻlub boʻlganida dubl qayd etdi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.w-league.com.au/news/glory-demolish-western-sydney|sarlavha=Glory demolish Western Sydney|sana=5-oktabr 2014-yil|kirish sanasi=15-may 2019-yil|ism=Nikola|muallif=Pozder|nashriyot=[[W-League (Australia)|W-League]]|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2021-09-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210930004802/https://www.w-league.com.au/news/glory-demolish-western-sydney}}</ref>. Keyingi toʻrtta oʻyinni oʻtkazib yuborganidan soʻng, Kerr muntazam mavsumning soʻnggi toʻrtta oʻyinida sakkizta gol urdi, shu jumladan Sidney FCda sobiq jamoasiga qarshi xet-trik<ref>{{veb manbasi|url=https://www.sydneyfc.com/news/sky-blues-fall-premiers-glory|sarlavha=Sky Blues Fall To Premiers Glory|sana=30-noyabr 2014-yil|kirish sanasi=15-may 2019-yil|nashriyot=[[Sydney FC]]}}</ref>. === Sky Blue FC, 2015-2017 === 2015-yilda Kerr Kanadada boʻlib oʻtgan FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida ishtirok etganidan keyin Sky Blue FCda Matildas jamoadoshi [[Caitlin Foord|Keytlin Foordga]] qoʻshildi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Sky Blue FC Waives LaBonta, Morris to make room for Foord, Kerr|url=http://www.skybluefc.com/sky-blue-fc-waives-labonta-morris-to-make-room-for-foord-kerr/|nashriyot=[[Sky Blue FC]]|sana=2-iyul 2015-yil|kirish sanasi=11-iyul 2015-yil|arxivsana=2018-06-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180614172327/http://www.skybluefc.com/sky-blue-fc-waives-labonta-morris-to-make-room-for-foord-kerr/}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=23-fevral 2015-yil |title=Sky Blue FC signs Australians Kerr, Foord |work=The Equalizer |url=http://equalizersoccer.com/2015/02/23/sky-blue-fc-sign-sam-kerr-caitlin-foord/ |access-date=11-iyul 2015-yil}}</ref>. Kerrning toʻqqizta oʻyinda urgan oltita goli jamoada birinchi oʻrinni egalladi. === Chikago Red Stars, 2018-2019 === [[Fayl:Sam_Kerr_(27579983777).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/Sam_Kerr_%2827579983777%29.jpg/280px-Sam_Kerr_%2827579983777%29.jpg|right|thumb|280x280px| '''Kerr Chikago Red Stars oʻyinida, 2018.''']] 2018-yilning 18-yanvarida Kerr Sky Blue FC tomonidan Chikago Red Stars va [[Hyuston|Xyuston]] Dash bilan uch jamoali savdoda [[Nikki Stanton|Nikki Stenton]] bilan birga Chikago Red Starsga almashtirildi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.inquirer.com/philly/sports/soccer/carli-lloyd-christen-press-sam-kerr-nwsl-trade-sky-blue-fc-chicago-red-stars-houston-dash-20180118.html|sarlavha=Carli Lloyd, Christen Press, Sam Kerr in NWSL blockbuster trade|sana=18-yanvar 2018-yil|kirish sanasi=11-fevral 2021-yil|ism=Jonathan|muallif=Tannenwald}}</ref>. U 2018-yilgi mavsumni sekin boshladi va mavsumning sakkizinchi oʻyinida [[Shimoliy Karolina]] Jasoratiga qarshi 1:1 hisobidagi durangga hissa qoʻshguncha gol ura olmadi<ref>{{veb manbasi|url=https://equalizersoccer.com/2018/05/09/alyssa-naehers-game-for-the-ages/|sarlavha=Alyssa Naeher's game for the ages|ism=Tim|muallif=Nash|sana=9-may 2018-yil|kirish sanasi=11-fevral 2021-yil}}</ref>. Avgust oyida u oʻz faoliyatida uchinchi marta NWSL oyining eng yaxshi futbolchisi deb topildi, chunki u avgust oyi davomida Portlend Torns FC va Orlando Pridega qarshi ikkita golni oʻz ichiga olgan beshta gol urdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.nwslsoccer.com/news/article/august-player-of-the-month-sam-kerr|sarlavha=August Player of the Month: Sam Kerr|sana=29-avgust 2018-yil|kirish sanasi=15-may 2019-yil|ism=Celia|muallif=Balf|nashriyot=[[National Women's Soccer League]]|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2019-05-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190515022507/http://www.nwslsoccer.com/news/article/august-player-of-the-month-sam-kerr}}</ref>. 2018-yilgi mavsum oxirida Kerr 16 ta gol urdi va ketma-ket ikkinchi mavsumda „Oltin butsa“ni qoʻlga kiritdi, bu esa NWSL Oltin butsasini bir necha marta yutgan birinchi oʻyinchi boʻlishiga olib keldi va NWSL Eng yaxshi XI ga saylandi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.nwslsoccer.com/news/article/2018-golden-boot-sam-kerr|sarlavha=2018 Golden Boot: Sam Kerr|ism=Jacqueline|muallif=Purdy|nashriyot=[[National Women's Soccer League]]|sana=10-sentabr 2018-yil|kirish sanasi=4-fevral 2021-yil|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2021-02-09|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210209094127/https://www.nwslsoccer.com/news/article/2018-golden-boot-sam-kerr}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://www.nwslsoccer.com/news/article/2018-nwsl-best-xi-and-second-xi-announced|sarlavha=2018 NWSL Best XI and Second XI announced|sana=20-sentabr 2018-yil|kirish sanasi=15-may 2019-yil|nashriyot=[[National Women's Soccer League]]|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2021-01-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210120223514/https://www.nwslsoccer.com/news/article/2018-nwsl-best-xi-and-second-xi-announced}}</ref>. == Xalqaro martabasi == [[Fayl:Sam_Kerr_playing_against_USWNT_2012.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Sam_Kerr_playing_against_USWNT_2012.jpg/240px-Sam_Kerr_playing_against_USWNT_2012.jpg|left|thumb|240x240px| '''Kerr Avstraliya uchun AQShga qarshi harakatda, 2012-yil.''']] 2009-yilning fevralida, 15 yoshida Kerr [[Kanberra|Kanberrada]] Avstraliyaning kattalar terma jamoasi safida debyutini 76-daqiqada Italiyaga qarshi [[Oʻrtoqlik uchrashuvi|oʻrtoqlik]] oʻyinida oʻtkazdi va Avstraliya 5:1 hisobida magʻlub boʻldi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.matildas.com.au/news/westfield-matildas-outclassed-italians|sarlavha=Westfield Matildas outclassed by Italians|nashriyot=[[Football Federation Australia]]|sana=8-fevral 2009-yil|kirish sanasi=12-fevral 2021-yil}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |last=Bradley |first=Sharon |date=24-noyabr 2017-yil |title=Matildas star Samantha Kerr's advice to young girls playing soccer |work=[[The Sydney Morning Herald]] |url=https://www.smh.com.au/lifestyle/matildas-star-samantha-kerrs-advice-to-young-girls-playing-soccer-20171114-gzknrq.html |access-date=12-fevral 2021-yil |quote=In 2009, at just 15, she made her debut with the Matildas, playing against Italy in Canberra (the side was hammered 5–1).}}</ref>. U ilk xalqaro golini 16 yoshida 2010-yilgi OFK ayollar oʻrtasidagi Osiyo kubogi finalida Shimoliy Koreyaga qarshi oʻyinda kiritdi va Avstraliyaga toʻliq vaqtda 1:1 hisobida durang oʻynashga yordam berdi va bu Kerrning birinchi xalqaro turnir chempioni kubogini qoʻlga kiritdi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.matildas.com.au/news/get-know-sam-kerr-footballs-latest-sensation|sarlavha=Get to know Sam Kerr: football's latest sensation|ism=Jason|muallif=Pine|nashriyot=[[Football Federation Australia]]|til=en|sana=8-avgust 2017-yil|kirish sanasi=13-noyabr 2019-yil|iqtibos=A year later she scored her first international goal, opening the scoring in the 2010 Asian Cup final against North Korea}}</ref>. === 2010-yilgi ayollar oʻrtasidagi Osiyo kubogi, Xitoy === 2010-yil may oyida Kerr Matildas jamoasiga 2010-yilda Germaniyada boʻlib oʻtadigan ayollar oʻrtasidagi 2011-yilgi Jahon chempionati saralash turniri boʻlgan AFC ayollar oʻrtasidagi Osiyo kubogida qatnashish uchun tayinlandi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=23-aprel 2010-yil |title=Matildas Squad For Asian Cup |work=[[FourFourTwo]] |url=http://au.fourfourtwo.com/news/127328,matildas-squad-for-asian-cup.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20121007151348/http://au.fourfourtwo.com/news/127328,matildas-squad-for-asian-cup.aspx |archive-date=7-oktabr 2012-yil}}</ref>. [[Janubiy Koreya milliy futbol terma jamoasi|Janubiy Koreyaga]] qarshi guruhning ikkinchi oʻyinida gol urganidan soʻng<ref name="AUSvKOR2010A">{{veb manbasi|url=http://www.socceroos.com.au/article/westfield-matildas-through-to-asian-cup-semi-finals/1lof4youy9ejj1d3pathwr43ej|sarlavha=Westfield Matildas through to Asian Cup semi-finals|nashriyot=[[Football Federation Australia]]|sana=22-may 2010-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170807024412/http://www.socceroos.com.au/article/westfield-matildas-through-to-asian-cup-semi-finals/1lof4youy9ejj1d3pathwr43ej|arxivsana=7-avgust 2017-yil}}</ref> u Avstraliyani penaltilar seriyasi orqali chempionlikni koʻrishdan oldin Shimoliy Koreyaga qarshi finalning ochilish golini urdi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=31-may 2010-yil |title=Matildas win Asian Cup on penalties |work=[[The Sydney Morning Herald]] |url=https://www.smh.com.au/sport/soccer/matildas-win-asian-cup-on-penalties-20100531-wntx.html |access-date=15-may 2019-yil}}</ref>. Oʻsha yili u 2010-yilda Tinchlik malikasi kubogida Avstraliyani himoya qildi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.socceroos.com.au/news/westfield-matildas-beat-mexico-3-1-korea|sarlavha=Westfield Matildas beat Mexico 3–1 in Korea|nashriyot=[[Football Federation Australia]]|sana=18-oktabr 2010-yil|kirish sanasi=14-fevral 2021-yil}}</ref>. === 2011 FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati, Germaniya === 2011-yilda 17 yoshida Kerr bosh murabbiy Tom Sermanni tomonidan 2011-yilgi [[FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati]] Avstraliya terma jamoasiga yigirma yoshgacha boʻlgan yetti nafar futbolchidan biri sifatida kiritilgan<ref>{{veb manbasi|url=https://www.socceroos.com.au/news/westfield-matildas-fifa-womens-world-cup-2011-squad|sarlavha=Westfield Matildas FIFA Women's World Cup 2011 squad|nashriyot=[[Football Federation Australia]]|sana=8-iyun 2011-yil|kirish sanasi=15-may 2019-yil}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |last=Gillet |first=Sarah |date=8-fevral 2011-yil |title=How Good Is Samantha Kerr |work=FTBL |url=https://www.ftbl.com.au/news/how-good-is-samantha-kerr-421520 |access-date=13-noyabr 2019-yil |archive-date=2019-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414190847/https://www.ftbl.com.au/news/how-good-is-samantha-kerr-421520 |url-status=dead }}</ref>. U Jahon chempionatidagi debyutini Avstraliyaning Braziliyaga qarshi guruh bosqichining birinchi oʻyinining 79-daqiqasida zaxiradan maydonga tushirdi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.matildas.com.au/news/westfield-matildas-fall-brazil-0|sarlavha=Westfield Matildas fall to Brazil|nashriyot=[[Football Federation Australia]]|sana=30-iyun 2011-yil|kirish sanasi=14-fevral 2021-yil}}</ref>. U jamoaning Ekvatorial Gvineyaga qarshi guruh bosqichining ikkinchi oʻyinida boshlovchi boʻlib, Avstraliyaga 3:2<ref>{{veb manbasi|url=https://www.rsn.net.au/soccer/04/07/2011/australia-beats-equatorial-guinea-3-2/|sarlavha=Australia beats Equatorial Guinea 3–2|nashriyot=[[RSN Racing & Sport]]|sana=4-iyul 2011-yil|kirish sanasi=14-fevral 2021-yil}}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> hisobida gʻalaba qozonishga yordam berdi va jamoaning guruh bosqichidagi soʻnggi oʻyinida va Norvegiyaga qarshi 2:1 hisobida gʻalaba qozondi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/australia-earns-world-cup-quarter-final-berth-1.1012268|sarlavha=Australia earns World Cup quarter-final berth|nashriyot=[[Canadian Broadcasting Corporation]]|sana=6-iyul 2011-yil|kirish sanasi=14-fevral 2021-yil}}</ref>. Avstraliya oʻz guruhida ikkinchi oʻrinni egalladi va Shvetsiyaga 3:1 hisobida magʻlub boʻlgan pley-off bosqichiga yoʻl oldi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.fifa.com/womensworldcup/news/swede-dreams-continue-1472349|sarlavha=Swede dreams continue|nashriyot=[[FIFA]]|sana=10-iyul 2011-yil|kirish sanasi=14-fevral 2021-yil|arxivsana=2019-06-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190608195604/https://www.fifa.com/womensworldcup/news/swede-dreams-continue-1472349}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.matildas.com.au/news/westfield-matildas-bow-out-fifa-womens-world-cup|sarlavha=Westfield Matildas bow out of FIFA Women's World Cup|nashriyot=[[Football Federation Australia]]|sana=11-iyul 2011-yil|kirish sanasi=14-fevral 2021-yil}}</ref>. === 2015 FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati, Kanada === [[Fayl:Australia_vs_Japan_2015-06-27_FIFA_Women's_World_Cup_Canada_2015_-_Edmonton_(18604031433)_(cropped).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Australia_vs_Japan_2015-06-27_FIFA_Women%27s_World_Cup_Canada_2015_-_Edmonton_%2818604031433%29_%28cropped%29.jpg/240px-Australia_vs_Japan_2015-06-27_FIFA_Women%27s_World_Cup_Canada_2015_-_Edmonton_%2818604031433%29_%28cropped%29.jpg|right|thumb|240x240px| '''Kerr 2015-yilda Edmontonda Yaponiyaga qarshi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati chorak finalida, 2015.''']] 2014-yil dekabr oyida tizzasini jarohatlab, jarrohlik amaliyotini oʻtkazgach<ref>{{veb manbasi|url=https://thewomensgame.com/news/samantha-kerr-ruled-out-for-w-league-season-out-for-three-months-483360|sarlavha=Samantha Kerr ruled out for W-League season, out for three months|ish=The Women's Game|sana=9-dekabr 2014-yil|kirish sanasi=14-noyabr 2019-yil|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2021-09-29|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210929160742/https://thewomensgame.com/news/samantha-kerr-ruled-out-for-w-league-season-out-for-three-months-483360}}</ref>. Kerr Kanadada boʻlib oʻtadigan 2015-yili ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati oldidan tiklanish uchun fitnes murabbiyi Aaron Xolt bilan qattiq mehnat qildi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Richards |first=Natalie |date=18-iyun 2019-yil |title=Sam Kerr in tears over knee injury struggle ahead of 2015 World Cup |language=en |work=[[The West Australian]] |url=https://thewest.com.au/sport/soccer/sam-kerr-in-tears-over-knee-injury-struggle-ahead-of-2015-world-cup-ng-b881234471z |access-date=19-fevral 2021-yil}}</ref>. Avstraliya 3:1 hisobida magʻlub boʻlgan AQSHga qarshi guruh bosqichidagi birinchi oʻyinda Kerr jamoaning asosiy hujumchisi boʻldi<ref>{{Cite tweet|user=TheMatildas|title=Just over an hour until kick-off! Here's how @TheMatildas will line up against #USA today! #GoMatildas #ThisIsIt|date=9 June 2015|access-date=19 February 2021}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |last=Murray |first=Caitlin |date=9-iyun 2015-yil |title=USA beat Australia at Women's World Cup thanks to Megan Rapinoe's magic |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2015/jun/08/usa-beat-australia-at-womens-world-cup-thanks-to-megan-rapinoes-magic |access-date=19-fevral 2021-yil}}</ref>. Jamoaning guruh bosqichining ikkinchi oʻyinida u Avstraliyaga Nigeriyani 2:0 hisobida magʻlub etishga yordam berdi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Gadsby |first=Richard |date=13-iyun 2015-yil |title=Women's World Cup 2015: Australia 2–0 Nigeria – as it happened |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/blog/live/2015/jun/13/womens-world-cup-2015-australia-v-nigeria-live |access-date=19-fevral 2021-yil}}</ref>. Oʻyin davomida Kerrni Ugo Njoku yuziga tirsagi bilan tirsagi bilan tirsagi bilan urdi, natijada Njoku uch oʻyinga diskvalifikatsiya qilindi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.espn.com/espnw/news-commentary/article/13079232/2015-women-world-cup-ugo-njoku-nigeria-suspended-three-games-elbowing-samantha-kerr-australia|sarlavha=Nigeria's Njoku suspended 3 games for elbow|sana=15-iyun 2015-yil|nashriyot=[[ESPN]]|til=en|kirish sanasi=14-noyabr 2019-yil}}</ref>. Kerr tuzalib ketdi va Avstraliyaning guruh bosqichining soʻnggi oʻyinida Shvetsiyaga qarshi oʻyinni boshladi, 1:1<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Parkin |first=Richard |date=17-iyun 2015-yil |title=Women's World Cup: Australia v Sweden – as it happened |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/live/2015/jun/17/womens-world-cup-australia-v-sweden-live |access-date=20-fevral 2021-yil}}</ref>. Avstraliya oʻz guruhida ikkinchi oʻrinni egalladi va Kerr Braziliyani 1:0 hisobida magʻlub etgan jamoada oʻynagan 1/8 finalga yoʻl oldi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.bbc.com/sport/football/33085691|sarlavha=Brazil 0–1 Australia|nashriyot=[[BBC Sport]]|sana=21-iyun 2015-yil|kirish sanasi=20-fevral 2021-yil}}</ref>. U chorak final uchrashuvini ham Avstraliya birinchi marta bu bosqichga chiqqanida boshladi, ammo ular 2011-yilgi chempion Yaponiyadan 1:0 hisobida magʻlub boʻlishdi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.foxsports.com.au/football/womens-world-cup-2015-australia-v-japan-player-ratings/news-story/318d0a75f726a3576c2b5763c398b5b3|sarlavha=Women's World Cup 2015: Matildas v Japan player ratings: who were the studs and duds?|ism=Kate|muallif=Cohen|ish=[[Fox Sports (Australia)|Fox Sports]]|sana=28-iyun 2015-yil|kirish sanasi=20-fevral 2021-yil}}</ref>. === 2019 FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati, Fransiya === [[Fayl:Sam-kerr-2017-algarve_(cropped).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cf/Sam-kerr-2017-algarve_%28cropped%29.jpg/220px-Sam-kerr-2017-algarve_%28cropped%29.jpg|thumb| '''Kerr 2017-yilgi Algarve kubogida''']] 2019-yilning fevralida Kerr yangi tayinlangan bosh murabbiy Ante Milichich tomonidan terma jamoa sardori etib tayinlangan edi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=26-fevral 2019-yil |title=Sam Kerr selected captain of Australian women's soccer team |language=en |work=[[USA Today]] |url=https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/2019/02/26/sam-kerr-selected-captain-of-australian-womens-soccer-team/39119693/ |access-date=18-iyun 2019-yil}}</ref>. Ikki oy oʻtgach, u BBC tomonidan yilning eng yaxshi ayol futbolchisi mukofotiga nomzod boʻlgan beshta nomzoddan biri edi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=18-aprel 2019-yil |title=BBC Women's Footballer of the Year 2019: Sam Kerr profile |language=en-GB |publisher=[[BBC Sport]] |url=https://www.bbc.com/sport/football/47912662 |access-date=15-noyabr 2019-yil}}</ref>. Jamoaning Fransiyada boʻlib oʻtgan 2019-yilgi ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida guruh bosqichidagi birinchi oʻyinida u [[Penalti|penaltidan]] gol urib, Italiyaga qarshi oʻyinda birinchi oʻrinni egalladi, garchi Avstraliya yakunda qoʻshib berilgan vaqtda 2:1 hisobida magʻlub boʻldi. Kerrning goli uning Jahon kubogi turniridagi birinchi goli boʻldi va u erkaklar milliy terma jamoasining barcha vaqtlardagi eng yaxshi toʻpurari [[Tim Cahill|Tim Keyxillni]] sharaflash uchun burchak bayrogʻini mushtlab nishonladi<ref name="NYT9Jun19">{{yangiliklar manbasi |last=Das |first=Andrew |date=9-iyun 2019-yil |title=Italy Stuns Australia at Women's World Cup With Last-Minute Winner |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2019/06/09/sports/australia-vs-italy-womens-world-cup.html |access-date=15-noyabr 2019-yil |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/2019/06/17/australia-and-sam-kerr-quiet-the-haters-at-the-world-cup/39599215/|sarlavha=Australia and Sam Kerr quiet the haters at the World Cup|til=en-US|sana=17-iyun 2019-yil|kirish sanasi=15-noyabr 2019-yil}}</ref>. Jamoaning Braziliyaga qarshi guruh bosqichining ikkinchi oʻyinida, Monika Xikman Alves boshi bilan toʻpni oʻz darvozasiga yoʻllaganida Kerr ofsayd holatida boʻlgan boʻlsa-da, videoyordamchi hakam (VAR) Kerr xalaqit bermagan deb hisobladi va gol Avstraliya uchun hisoblandi. Avstraliya 3:2 hisobida gʻalaba qozondi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.news.com.au/sport/football/brazil-robbed-by-late-matildas-world-cup-drama/news-story/21199300b9c0b27d894b1df10f34c60b|sarlavha=Brazil robbed by late Matildas World Cup drama|ism=James|muallif=Matthey|ish=[[News.com.au]]|sana=14-iyun 2019-yil|kirish sanasi=1-mart 2021-yil}}</ref>. Kerr jamoaning Yamaykaga qarshi 4:1 hisobidagi gʻalabasida toʻrtta gol urdi va oʻyinning eng yaxshi futbolchisi deb topildi<ref name="FS19June2019">{{veb manbasi|url=https://www.foxsports.com.au/football/matildas/didnt-know-how-important-it-was-matildas-star-sam-kerr-reflects-on-historic-moment/news-story/a06281e54702d702e57e66b9f0ca37d7|sarlavha='Didn't know how important it was': Matildas star Sam Kerr reflects on historic moment|ism=Anna|muallif=Harrington|ish=[[Fox Sports (Australia)|Fox Sports]]|sana=19-iyun 2019-yil|kirish sanasi=1-mart 2021-yil}}</ref>. U Jahon kubogi turnirida xet-trik qayd etgan birinchi avstraliyalik futbolchi — erkak yoki ayol<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Chowdhury |first=Saj |date=18-iyun 2019-yil |title=Jamaica 1–4 Australia: I'd pay to watch Sam Kerr, says Reggae Girlz coach Hue Menzies |language=en-GB |publisher=[[BBC Sport]] |url=https://www.bbc.com/sport/football/48684917 |access-date=15-noyabr 2019-yil}}</ref> va toʻrtta gol urgan oʻninchi futbolchi<ref name="bbc_220619">{{veb manbasi|url=https://www.bbc.com/sport/football/48724022|sarlavha=Women's World Cup: Captain, icon, record-breaker – who is Sam Kerr?|ism=Henry|muallif=Jacobs|nashriyot=[[BBC Sport]]|sana=21-iyun 2019-yil|kirish sanasi=15-noyabr 2019-yil|til=en-GB}}</ref>. Avstraliya oʻz guruhida ikkinchi oʻrinni egalladi va pley-off bosqichiga yoʻl oldi va Norvegiyaga penaltilar seriyasida magʻlub boʻldi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Parkin |first=Richard |date=22-iyun 2019-yil |title=Norway break Australia's hearts in Women's World Cup last-16 shootout |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2019/jun/23/norway-break-australias-hearts-in-womens-world-cup-last-16-shootout |access-date=1-mart 2021-yil}}</ref>. Kerrning turnirdagi beshta goli angliyalik Ellen Uayt va oltita gol urgan amerikaliklar Aleks Morgan va Megan Rapinoedan keyin toʻrtinchi oʻrinni egalladi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.cbssports.com/soccer/world-cup/news/megan-rapinoe-wins-golden-boot-golden-ball-at-2019-womens-world-cup-edges-alex-morgan-on-tiebreaker/|sarlavha=Megan Rapinoe wins Golden Boot, Golden Ball at 2019 Women's World Cup, edges Alex Morgan on tiebreaker|ism=Roger|muallif=Gonzalez|ish=[[CBS Sports]]|til=en|sana=7-iyul 2019-yil|kirish sanasi=15-noyabr 2019-yil}}</ref>. == Ommaviy axborot vositalarida == 2013-yilda Kerr [[ESPN]] telekanalining „''Aussies Abroad''“ koʻrsatuvining bir soatlik „''The Matildas''“ nomli epizodida namoyish etildi, unda Avstraliya terma jamoasining toʻrt nafar oʻyinchisi (Kerr, Liza De Vanna, Kyah Simon va [[Caitlin Foord|Keytlin Foord]]) va ularning xalqaro maydondagi oʻyin tajribasi tasvirlangan<ref>{{veb manbasi|sarlavha=The Matildas|url=http://www.espn.com.au/aussies-abroad-2/|nashriyot=[[ESPN]]|sana=18-oktabr 2013-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131029184956/http://www.espn.com.au/aussies-abroad-2/|arxivsana=29-oktabr 2013-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|sarlavha=Aussies Abroad: The Matildas|url=https://www.youtube.com/watch?v=Kff49W90mvU|nashriyot=[[ESPN]]|kirish sanasi=2-mart 2021-yil|sana=23-oktabr 2013-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140301142356/http://www.youtube.com/watch?v=Kff49W90mvU|arxivsana=1-mart 2014-yil}}</ref>. U terma jamoadoshlari bilan birga ''FIFA 16'' da boshlangan EA Sports' FIFA videooʻyinlar seriyasida ishtirok etdi, birinchi marta ayol oʻyinchilar oʻyinga kiritildi<ref>{{veb manbasi|muallif=Barnes|ism=Katie|sarlavha=Why 'FIFA 16' is a Landmark for Women|url=http://espn.go.com/espnw/news-commentary/article/13763107/why-fifa-16-landmark-women|nashriyot=[[ESPN]]|ish=[[ESPN.com|espnW]]|kirish sanasi=3-yanvar 2016-yil|sana=28-sentabr 2015-yil}}</ref>. Kerr ''Avstraliyaning FourFourTwo'' jurnalining 2011-yil iyul sonining muqovasida oʻzining terma jamoadagi toʻrt nafar jamoadoshi: [[Melissa Barbieri]], Kyah Saymon, Tea Sleyyer va Sara Uolsh bilan birga suratga tushgan<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Treharne |first=Trevor |date=31-may 2011-yil |title=Matildas Grace FFT Cover |work=FTBL |url=https://www.ftbl.com.au/news/matildas-grace-fft-cover-259120 |access-date=3-mart 2021-yil |archive-date=2022-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220820162259/https://www.ftbl.com.au/news/matildas-grace-fft-cover-259120 |url-status=dead }}</ref>. 2018-yil mart oyida u ''Vogue Australia'' jurnalida 2018-yilgi oʻyinni oʻzgartiruvchi sifatida namoyish etildi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.vogue.com.au/gamechangers/beauty-and-health/samantha-kerr-soccer-player-and-young-australian-of-the-year-2018/news-story/c2c9f01c430201263e323c0a46f747f8|sarlavha=Samantha Kerr, soccer player and Young Australian of the Year 2018|ism=Noelle|muallif=Faulkner|nashriyot=[[Vogue Australia]]|sana=11-mart 2018-yil|kirish sanasi=2-mart 2021-yil}}</ref>. 2019-yilda u ''FIFA 19'' videooʻyinining avstraliyalik versiyasining muqovasida tasvirlangan<ref name="bbc_220619"/>. 2020-yil sentabr oyida u ''FIFA 21'' -da 92 ballli karta bilan ikkinchi eng yuqori reytingga ega ayol futbolchi sifatida eʼlon qilindi, faqat [[Megan Rapinoe|Megan Rapinoening]] 93 reytingiga ega boʻldi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=FIFA 21 women's ratings: Megan Rapinoe, Sam Kerr and Wendie Renard among cream of the crop|url=https://www.cbssports.com/nwsl/news/fifa-21-womens-ratings-megan-rapinoe-sam-kerr-and-wendie-renard-among-cream-of-the-crop/|sana=18-sentabr 2020-yil|kirish sanasi=2-mart 2021-yil|ism=Sandra|muallif=Herrera|ish=[[CBS Sports]]|til=en}}</ref>. Kerrning [[Nike]] bilan kelishuvi bor<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Bassam |first=Tom |date=8-mart 2019-yil |title=Sam Kerr to bank AUS80m in 2019 as Nike's new Australian face |publisher=[[SportsPro]] |url=http://www.sportspromedia.com/news/nike-sam-kerr-australia-matildas |access-date=13-noyabr 2019-yil}}</ref>. 2019-yilda u Chempionlar ligasi finali va 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati vaqtida namoyish etilgan „''Dream Next“'' reklama roligida rol oʻynadi, shuningdek, [[Gerard Pique|Jerar Pike]], Aleks Skott, [[Neymar|Neymar Jr.]], [[Crystal Dunn|Kristal Dann]] va [[Lieke Martens]] ham ishtirok etdi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Noyes |first=Jenny |date=7-iyun 2019-yil |title=The beautiful women's game finally gets the all-star ad it deserves |work=[[The Sydney Morning Herald]] |url=https://www.smh.com.au/sport/soccer/the-beautiful-women-s-game-finally-gets-the-all-star-ad-it-deserves-20190607-p51ven.html |access-date=13-noyabr 2019-yil}}</ref>. Oʻsha yili uning savdo belgisi teskari surati Nike reklamasida, ''Dream Crazier'' va [[Serena Williams|Serena Uilyams]], [[Megan Rapinoe]] va Diana Taurasi kabi boshqa ayol sportchilar bilan birga namoyish etildi va 91-Oskar mukofotlari paytida namoyish etildi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.cbsnews.com/news/serena-williams-oscars-2019-nike-ad-colin-kaepernick-dream-crazier/|sarlavha=Nike's new Serena Williams ad encourages girls to "dream crazier"|ism=Christopher|muallif=Brito|sana=25-fevral 2019-yil|kirish sanasi=13-noyabr 2019-yil}}</ref>. U [[Coca-Cola|Coca-Cola kompaniyasiga]] tegishli Powerade brendi elchisi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.coca-colacompany.com/au/news/powerade-ambassador-sam-kerr-top-tips|sarlavha=Powerade's New Ambassador Sam Kerr's Top 3 Tips To Play Like A Pro|nashriyot=[[Coca-Cola]]|til=en-AU|sana=7-noyabr 2018-yil|kirish sanasi=2-mart 2021-yil|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2021-04-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210427213227/https://www.coca-colacompany.com/au/news/powerade-ambassador-sam-kerr-top-tips}}</ref>. 2021-yilda u oʻzining birinchi kitobini (The Flip Out) oʻzining „Gollarni tepish“ nomli avtobiografik futbol mavzusidagi bolalar kitoblari turkumida nashr etdi<ref>{{veb manbasi|sana=2021-09-15|sarlavha=Sam Kerr's biography aims to flip kids out|url=https://www.abc.net.au/radio/canberra/programs/mornings/sam-kerrs-autobiography-pitched-at-kids/13543088|kirish sanasi=2021-10-01|ish=ABC Radio|til=en-AU}}</ref>. == Shaxsiy hayot == Kerr hozirda amerikalik futbolchi [[Kristie Mewis|Kristi Mevis]] bilan munosabatda<ref name="News.com.au">{{yangiliklar manbasi |date=9-avgust 2021-yil |title=Sam Kerr confirms relationship with U.S. football star |publisher=News.com.au |url=https://www.news.com.au/sport/football/sam-kerr-confirms-relationship-with-us-football-star/news-story/5f3a240613a1ee9c1e97782874410c09 |access-date=11-avgust 2021-yil}}</ref>. U ilgari Perth Glory va Chikago Red Stars jamoadoshi [[Nikki Stanton]] bilan munosabatda boʻlgan<ref name="News.com.au" />. Ukasi Daniel Kerr bilan birga West Coast Eagles tarafdori boʻlib, u 2019 va 2020-yillarda klubning birinchi raqamli chiptasi egasiga aylandi<ref>{{veb manbasi|url=https://thewest.com.au/sport/west-coast-eagles/sam-kerr-announced-as-west-coast-eagles-no1-ticket-holder-ng-b881128603z|sarlavha=Sam Kerr announced as West Coast Eagles' No.1 ticket holder|sana=7-mart 2019-yil|kirish sanasi=20-may 2019-yil}}</ref>. == Karyera statistikasi == === Klub === {{Updated|15 May 2022}}<ref name="sw_stats"/> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Klub, musobaqa, chempionatlar kesimida urilgan gollar ! rowspan="2" |Club ! rowspan="2" |Season ! colspan="3" |League ! colspan="2" |National Cup{{Efn|Appearances in [[Women's FA Cup]]}} ! colspan="2" |League Cup{{Efn|Appearances in [[FA Women's League Cup]]}} ! colspan="2" |Championʼs League{{Efn|Appearances in [[UEFA Women's Champions League]]}} ! colspan="2" |Other{{Efn|Appearances in [[Women's FA Community Shield]]}} ! colspan="2" |Total |- !Division !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals |- | rowspan="4" |Perth Glory |2008-09 | rowspan="3" |W-League |7 |1 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |7 |1 |- |2009-10 |5 |1 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |5 |1 |- |2010-11 |10 |3 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |10 |3 |- ! colspan="2" |Total !22 !5 ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— !22 !5 |- | rowspan="3" |Sydney FC |2012-13 | rowspan="2" |W-League |12 |9 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |12 |9 |- |2013-14 |12 |4 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |12 |4 |- ! colspan="2" |Total !24 !13 ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— !24 !13 |- | rowspan="3" |Western New York Flash |2013 | rowspan="2" |NWSL |21 |6 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |21 |6 |- |2014 |20 |9 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |20 |9 |- ! colspan="2" |Total !41 !15 ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— !41 !15 |- | rowspan="6" |Perth Glory |2014 | rowspan="5" |W-League |10 |11 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |10 |11 |- |2015-16 |4 |1 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |4 |1 |- |2016-17 |13 |10 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |13 |10 |- |2017-18 |9 |13 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |9 |13 |- |2018-19 |13 |18 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |13 |18 |- ! colspan="2" |Total !49 !53 ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— !49 !53 |- | rowspan="4" |Sky Blue FC |2015 | rowspan="3" |NWSL |9 |6 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |9 |6 |- |2016 |9 |5 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |9 |5 |- |2017 |22 |17 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |22 |17 |- ! colspan="2" |Total !40 !28 ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— !40 !28 |- | rowspan="3" |Chicago Red Stars |2018 | rowspan="2" |NWSL |20 |16 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |20 |16 |- |2019 |23 |19 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |23 |19 |- ! colspan="2" |Total !43 !35 ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— !43 !35 |- | rowspan="4" |Chelsea |2019-20 | rowspan="3" |FA WSL |4 |1 |2 |0 |2 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |8 |1 |- |2020-21 |22 |21 |4 |4 |4 |3 |8 |3 |1 |0 |39 |31 |- |2021-22 |20 |20 |3 |4 |2 |1 |6 |4 | colspan="2" |— |31 |29 |- ! colspan="2" |Total !46 !42 !9 !8 !8 !4 !14 !7 !1 !0 !78 !61 |- ! colspan="3" |Career total !265 !191 !9 !8 !8 !4 !14 !7 !1 !0 !297 !210 |} === Xalqaro === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |Yil ! colspan="2" | Avstraliya |- ! Ilovalar ! Maqsadlar |- | 2009-yil | 1 | 0 |- | 2010-yil | 9 | 3 |- | 2011-yil | 7 | 0 |- | 2012-yil | 6 | 0 |- | 2013-yil | 5 | 0 |- | 2014-yil | 7 | 2 |- | 2015-yil | 8 | 2 |- | 2016-yil | 3 | 1 |- | 2017-yil | 11 | 11 |- | 2018 | 15 | 8 |- | 2019 | 11 | 11 |- | 2020 | 5 | 4 |- | 2021-yil | 16 | 7 |- | 2022 | 6 | 10 |- ! Jami ! 110 ! 59 |} : ''Ballar va natijalar birinchi boʻlib Avstraliyaning gollari roʻyxatini koʻrsatadi, ballar ustuni Kerrning har bir golidan keyin ochkoni koʻrsatadi.'' {| class="wikitable sortable" |+ SAM KERR tomonidan urilgan xalqaro gollar |- !scope="col"|No. !scope="col"|Sana !scope="col"|Manzil !scope="col"|Raqib !scope="col"|Score !scope="col"|Natija !scope="col"|Musobaqa nomi !scope="col" class="unsortable"|{{Abbr|Mnb.|Manba(lar)}} |- | align="center"|1 || 21-may 2010 || [[Chengdu Sports Centre]], [[Chengdu]], China || {{fbw|KOR}} || align="center"|3-0 || align="center"|3-1 || [[2010 AFC Women's Asian Cup]] ||<ref name=AUSvKOR2010A/> |- | align="center"|2 || 30-may 2010 || Chengdu Sports Centre, Chengdu, China || {{fbw|PRK}} || align="center"|1-0 || align="center"|1-1 || 2010 AFC Womenʼs Asian Cup ||<ref>{{veb manbasi|url=http://matildas.footballaustralia.com.au/article/westfield-matildas-win-afc-asian-cup/ihxcsyzhsr2j1lyfng8xn6u8k|sarlavha=Westfield Matildas win AFC Asian Cup|nashriyot=[[Football Federation Australia]]|sana=31-may 2010-yil|kirish sanasi=1-mart 2021-yil}}{{Oʻlikhavola|date=mart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | align="center"|3 || 28-oktabr, 2010 || [[Volkswagen Arena]], [[Wolfsburg]], Germany || {{fbw|GER}} || align="center"|1-0 || align="center"|1-2 || [[Exhibition game#Association football|Do`stlik uchrashuvi,]] ||<ref>{{veb manbasi|url=https://www.matildas.com.au/news/westfield-matildas-suffer-narrow-defeat-no1-rank-germany|sarlavha=Westfield Matildas suffer narrow defeat to no1 rank Germany|nashriyot=[[Football Federation Australia]]|sana=29-oktabr 2010-yil|kirish sanasi=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|4 || 7 mart, 2014 || [[GSP Stadium]], [[Nicosia]], Cyprus || {{fbw|FRA}} || align="center"|1-3 || align="center"|2-3 || [[2014 Cyprus Cup]] ||<ref>{{veb manbasi|url=http://matildas.footballaustralia.com.au/article/matildas-go-down-to-france/fle4l5o3fa401tww7ndaxcz1a|sarlavha=Matildas go down to France|nashriyot=[[Football Federation Australia]]|sana=8-mart 2014-yil|kirish sanasi=1-mart 2021-yil|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2017-08-16|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170816064826/http://matildas.footballaustralia.com.au/article/matildas-go-down-to-france/fle4l5o3fa401tww7ndaxcz1a}}</ref> |- | align="center"|5 || 12 mart, 2014 || [[Paralimni Stadium]], [[Paralimni]], Cyprus || {{fbw|ITA}} || align="center"|1-0 || align="center"|5-2 || 2014 Cyprus Cup ||<ref>{{veb manbasi|url=http://www.socceroos.com.au/article/matildas-rout-the-azzurri/1f2m20v6umk4m152vmetak0kpf|sarlavha=Matildas rout the Azzurri|nashriyot=[[Football Federation Australia]]|sana=13-mart 2014-yil|kirish sanasi=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|6 || rowspan="2"|21-may 2015 || rowspan="2" |[[Jubilee Oval]], [[Sydney]], Australia || rowspan="2"|{{fbw|VIE}} || align="center"|5-0 || rowspan=2; align="center"|11-0 ||rowspan="2"|Do`stlik uchrashuvi, || rowspan="2" |<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.theguardian.com/football/2015/may/22/goal-happy-matildas-delight-home-crowd-and-waltz-into-world-cup|title=Goal-happy Matildas delight home crowd and waltz into World Cup|newspaper=[[The Guardian]]|date=22-may 2015-yil|access-date=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|7 || align="center"|8-0 |- | align="center"|8 || 6-avgust, 2016 || [[Arena Corinthians]], [[São Paulo]], Brazil || {{fbw|GER}} || align="center"|1-0 || align="center"|2-2 ||[[Football at the 2016 Summer Olympics – Women's tournament – Group F|2016 Summer Olympics]] ||<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.theguardian.com/sport/2016/aug/07/olympics-football-matildas-germany-match-report|title=Late goal denies Matildas stunning upset over Germany in Olympic football|newspaper=[[The Guardian]]|date=7-avgust 2016-yil|access-date=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|9 || rowspan="3"|30-iyul, 2017 || rowspan="3" |[[Qualcomm Stadium]], [[San Diego]], United States || rowspan="3"|{{fbw|JPN}} || align="center"|1-1 || rowspan=3; align="center"|4-2 || rowspan="3"|[[2017 Tournament of Nations]] || rowspan="3"|<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.huffingtonpost.com.au/2017/07/30/the-matildas-smashed-japan-but-the-best-bit-was-sam-kerrs-back_a_23057020/|title=The Matildas Smashed Japan, But The Best Bit Was Sam Kerr's Backflip|first=Anthony|last=Sharwood|newspaper=[[HuffPost]]|date=31-iyul 2017-yil|access-date=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|10 || align="center"|2-1 |- | align="center"|11 || align="center"|3-1 |- | align="center"|12 || 3-avgust, 2017 || [[StubHub Center]], [[Carson, California|Carson]], United States || {{fbw|BRA}} || align="center"|6-1 || align="center"|6-1 || 2017 Tournament of Nations ||<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.abc.net.au/news/2017-08-04/matildas-beat-brazil-in-tournament-of-nations/8774186|title=Matildas stun Brazil to win Tournament of Nations with 6–1 victory|newspaper=[[ABC News (Australia)|ABC News]]|date=4-avgust 2017-yil|access-date=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|13 || 16-sentabr, 2017 || [[Penrith Stadium]], [[Sydney]], Australia || {{fbw|BRA}} || align="center"|2-0 || align="center"|2-1 || Do`stlik uchrashuvi, ||<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.abc.net.au/news/2017-09-16/matildas-australia-beat-brazil-2-1-in-penrith/8952302|title=Australia v Brazil: Matildas win 2–1 in opening clash of series in Penrith|work=[[ABC News (Australia)|ABC News]]|date=16-sentabr 2017-yil|access-date=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|14 || rowspan="2"|19-sentabr, 2017 || rowspan="2" |[[Newcastle International Sports Centre|McDonald Jones Stadium]], [[Newcastle, New South Wales|Newcastle]], Australia || rowspan="2"|{{fbw|BRA}} || align="center"|1-1 || rowspan=2; align="center"|3-2 || rowspan="2"|Do`stlik uchrashuvi, || rowspan="2" |<ref>{{veb manbasi|url=http://int.women.soccerway.com/matches/2017/09/19/world/friendly-women/australia/brazil/2502790/|sarlavha=Australia vs. Brazil 3–2|work=Soccerway|sana=19-sentabr 2017-yil|kirish sanasi=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|15 || align="center"|3-1 |- | align="center"|16 || rowspan="2"|22-noyabr, 2017 || rowspan="2" |[[Melbourne Rectangular Stadium|AAMI Park]], [[Melbourne]], Australia || rowspan="2"|{{fbw|CHN}} || align="center"|1-0 || rowspan=2; align="center"|3-0 || rowspan="2"|Do`stlik uchrashuvi, || rowspan="2" |<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.smh.com.au/sport/soccer/matildas-outclass-china-as-kerr-strikes-stunner-to-seal-the-win-20171122-gzr0yn.html|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]|date=22-noyabr 2017-yil|last=Lynch|first=Michael|title=Matildas outclass China as Kerr strikes stunner to seal the win|access-date=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|17 || align="center"|3-0 |- | align="center"|18 || rowspan="2"|26-noyabr, 2017 || rowspan="2" |[[Kardinia Park (stadium)|Simmonds Stadium]], [[Geelong]], Australia || rowspan="2"|{{fbw|CHN}} || align="center"|3-1 || rowspan=2; align="center"|5-1 || rowspan="2"|Do`stlik uchrashuvi, || rowspan="2" |<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.coffscoastadvocate.com.au/news/sam-kerr-strikes-twice-as-matildas-down-china-51/3275449/|title=Matildas fire warning with China rout|last=Davutovic|first=David|work=[[The Coffs Coast Advocate]]|date=26-noyabr 2017-yil|access-date=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|19 || align="center"|4-1 |- | align="center"|20 || 28-fevral, 2018 || Albufeira Municipal Stadium, [[Albufeira]], Portugal || {{fbw|NOR}} || align="center"|3-1 || align="center"|4-3 || [[2018 Algarve Cup]] ||<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.theguardian.com/football/2018/mar/01/sam-kerr-on-target-again-as-matildas-put-four-past-norway|title=Sam Kerr on target again as Matildas beat Norway with 94th-minute winner|newspaper=[[The Guardian]]|date=28-fevral 2018-yil|access-date=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|21 || 5 mart, 2018 || Albufeira Municipal Stadium, [[Albufeira]], Portugal || {{fbw|CHN}} || align="center"|2-0 || align="center"|2-0 || 2018 Algarve Cup ||<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://thewest.com.au/sport/soccer/algarve-cup-matildas-fall-short-of-final-despite-sam-kerr-goal-in-win-ng-b88764870z|title=Algarve Cup: Matildas fall short of final despite Sam Kerr goal in win|newspaper=[[The West Australian]]|date=6-mart 2018-yil|access-date=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|22 || rowspan="2"|10-aprel, 2018 || rowspan="2" |[[Amman International Stadium]], [[Amman]], Jordan || rowspan="2"|{{fbw|VIE}} || align="center"|5-0 || rowspan=2; align="center"|8-0 || rowspan="2"|[[2018 AFC Women's Asian Cup]] || rowspan="2"|<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.theguardian.com/football/2018/apr/11/matildas-put-eight-past-vietnam-in-first-win-at-asian-cup|title=Matildas put eight past Vietnam in first win at Asian Cup|newspaper=[[The Guardian]]|date=10-aprel 2018-yil|access-date=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|23 || align="center"|6-0 |- | align="center"|24 || 13-aprel, 2018 || Amman International Stadium, Amman, Jordan || {{fbw|JPN}} || align="center"|1-1 || align="center"|1-1 || 2018 AFC Womenʼs Asian Cup ||<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.abc.net.au/news/2018-04-14/matildas-qualify-for-world-cup/9658680?section=sport|work=[[ABC News (Australia)|ABC News]]|title=Matildas qualify for World Cup, progress to Asian Cup semis with Sam Kerr goal against Japan|date=14-aprel 2018-yil|access-date=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|25 || 26-iyul, 2018 || [[Children's Mercy Park]], [[Kansas City]], United States || {{fbw|BRA}} || align="center"|3-0 || align="center"|3-1|| [[2018 Tournament of Nations]] ||<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://thewest.com.au/sport/soccer/sam-kerr-does-it-again-as-matildas-beat-brazil-3-1-in-tournament-of-nations-opener-ng-b88909316z|title=Sam Kerr does it again as Matildas beat Brazil 3–1 in Tournament of Nations opener|first=Vince|last=Rugari|newspaper=[[The West Australian]]|date=27-iyul 2018-yil|access-date=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|26 || 2-avgust, 2018 || [[Toyota Park]], [[Bridgeview]], [[Illinois]], United States || {{fbw|JPN}} || align="center"|2-0 || align="center"|2-0 || 2018 Tournament of Nations ||<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.smh.com.au/sport/matildas-get-revenge-over-japan-but-fail-to-win-tournament-of-nations-20180803-p4zvab.html|title=Matildas get revenge over Japan, but fail to win Tournament of Nations|first=Vince|last=Rugari|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]|date=3-avgust 2018-yil|access-date=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|27 || 13-noyabr, 2018 || [[Newcastle International Sports Centre|McDonald Jones Stadium]], [[Newcastle, New South Wales|Newcastle]], Australia || {{fbw|CHI}} || align="center"|1-0 || align="center"|5-0||Do`stlik uchrashuvi, ||<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.theguardian.com/football/2018/nov/13/caitlin-foord-sparks-goal-rush-as-matildas-crush-chile|title=Caitlin Foord sparks goal rush as Matildas crush Chile |newspaper=[[The Guardian]]|date=13-noyabr 2018-yil|access-date=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|28 || rowspan="2"|3 mart, 2019 || rowspan="2" |[[Suncorp Stadium]], [[Brisbane, Queensland|Brisbane]], Australia || rowspan="2"|{{fbw|KOR}} || align="center"|1-0 || rowspan=2; align="center"|4-1||rowspan="2"|[[2019 Cup of Nations]] || rowspan="2"|<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.smh.com.au/sport/soccer/sam-kerr-double-helps-matildas-to-decisive-win-over-south-korea-20190303-p511hz.html|title='Reminds me of Cahill': Milicic hails Kerr after Matildas sink Koreans|first=Phil|last=Lutton|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]|date=3-mart 2019-yil|access-date=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|29 || align="center"|3-1 |- | align="center"|30 || 6 mart, 2019 || [[Melbourne Rectangular Stadium|AAMI Park]], [[Melbourne]], Australia || {{fbw|ARG}} || align="center"|1-0 || align="center"|3-0 || 2019 Cup of Nations ||<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.northerndailyleader.com.au/story/5941158/kerrs-matildas-claim-cup-of-nations/|title=Kerr's Matildas claim Cup of Nations|first=Ben|last=McKay|newspaper=[[Northern Daily Leader]]|date=6-mart 2019-yil|access-date=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|31 || 4-aprel, 2019 || [[Dick's Sporting Goods Park]], [[Commerce City, Colorado|Commerce City]], United States || {{fbw|USA}} || align="center"|3-4 || align="center"|3-5 || Do`stlik uchrashuvi, ||<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.theguardian.com/football/2019/apr/05/usa-get-better-of-matildas-in-eight-goal-pre-world-cup-thriller|title=USA get better of Matildas in eight-goal pre-World Cup thriller|first=Richard|last=Parkin|newspaper=[[The Guardian]]|date=5-aprel 2019-yil|access-date=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|32 || 9-iyun, 2019 || [[Stade du Hainaut]], [[Valenciennes]], France || {{fbw|ITA}} || align="center"|1-0 || align="center"|1-2 || [[2019 FIFA Women's World Cup]] ||<ref name="NYT9Jun19"/> |- | align="center"|33 || rowspan="4"|18-iyun, 2019 || rowspan="4" |[[Stade des Alpes]], [[Grenoble]], France || rowspan="4"|{{fbw|JAM}} || align="center"|1-0 || align="center" rowspan="4"|4-1 || rowspan="4"|2019 FIFA Womenʼs World Cup || rowspan="4"|<ref name="FS19June2019"/> |- | align="center"|34 || align="center"|2-0 |- | align="center"|35 || align="center"|3-1 |- | align="center"|36 || align="center"|4-1 |- | align="center"|37 || rowspan="2"|9-noyabr, 2019|| rowspan="2" |[[Bankwest Stadium]], [[Sydney]], Australia || rowspan="2"|{{fbw|CHI}} || align="center"|1-0 || align="center" rowspan="2"|2-1 || rowspan="2"|Do`stlik uchrashuvi, || rowspan="2" |<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.abc.net.au/news/2019-11-09/kerr-does-it-again-as-matildas-beat-chile/11689802?section=sport|title=Matildas beat Chile 2–1 at Parramatta Stadium as Sam Kerr stars again for Australia|website=[[ABC News (Australia)|ABC News]]|date=9-noyabr 2019-yil|access-date=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|38 || align="center"|2-0 |- | align="center"|39 || 7-fevral, 2020|| [[Campbelltown Stadium]], [[Sydney]], Australia || {{fbw|TPE}} || align="center"|6-0 || align="center"|7-0 || [[2020 AFC Women's Olympic Qualifying Tournament]] ||<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.abc.net.au/news/2020-02-07/matildas-off-to-electric-7-0-start-in-olympic-qualifying/11945560|title=Australia beats Chinese Taipei 7–0 as Matildas open Tokyo 2020 Olympic qualifying in style|website=[[ABC News (Australia)|ABC News]]|date=7-fevral 2020-yil|access-date=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|40 || rowspan="2"|6 mart, 2020|| rowspan="2" |[[Newcastle International Sports Centre|McDonald Jones Stadium]], [[Newcastle, New South Wales|Newcastle]], Australia || rowspan="2"|{{fbw|VIE}} || align="center"|1-0 || align="center" rowspan="2"|5-0 || rowspan="2"|2020 AFC Womenʼs Olympic Qualifying Tournament || rowspan="2"|<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.theguardian.com/football/live/2020/mar/06/australia-v-vietnam-olympic-qualifying-playoff-first-leg-live|title=Australia 5–0 Vietnam: Olympic qualifying playoff first leg – as it happened|first=Richard|last=Parkin|newspaper=[[The Guardian]]|date=6-mart 2020-yil|access-date=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|41 || align="center"|5-0 |- | align="center"|42 || 11 mart, 2020|| [[Cẩm Phả Stadium]], [[Cẩm Phả]], Vietnam || {{fbw|VIE}} || align="center"|1-0 || align="center"|2-1 || 2020 AFC Womenʼs Olympic Qualifying Tournament ||<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.smh.com.au/sport/soccer/matildas-defeat-vietnam-to-qualify-for-tokyo-2020-olympics-20200311-p548uj.html|title=Matildas defeat Vietnam to qualify for Tokyo 2020 Olympics|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]|date=11-mart 2020-yil|access-date=1-mart 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|43 || 21-iyul, 2021|| [[Ajinomoto Stadium]], [[Chofu]], Japan || {{fbw|NZL}} || align="center"|2-0 || align="center"|2-1 || [[Football at the 2020 Summer Olympics – Women's tournament|2020 Summer Olympics]] ||<ref name="KerrNZL2020Olympics"/> |- | align="center"|44 || rowspan="2"|24-iyul, 2021|| rowspan="2" |[[Saitama Stadium 2002]], [[Saitama (city)|Saitama]], Japan || rowspan="2"|{{fbw|SWE}} || align="center"|1-1 || rowspan=2 align="center"|2-4 || rowspan="2"|2020 Summer Olympics || rowspan="2"|<ref name="KerrSWE2020Olympics"/> |- | align="center"|45 || align="center"|2-1 |- | align="center"|46 || rowspan="2"|30-iyul, 2021|| rowspan="2" |[[Kashima Stadium]], [[Kashima, Ibaraki|Kashima]], Japan || rowspan="2"|{{fbw|GBR}} || align="center"|2-2 || rowspan=2 align="center"|4-3 || rowspan="2"|2020 Summer Olympics || rowspan="2"|<ref>{{veb manbasi|url=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensolympic/tokyo2020/match-center/400065446|sarlavha=Great Britain 3–4 Australia|vebsayt=FIFA|sana=30-iyul 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|47 || align="center"|4-2 |- | align="center"|48 || 5-avgust, 2021|| Kashima Stadium, Kashima, Japan || {{fbw|USA}} || align="center"|1-1 || align="center"|3-4 || 2020 Summer Olympics ||<ref>{{veb manbasi|url=https://www.fifa.com/tournaments/womens/womensolympic/tokyo2020/match-center/400065452|sarlavha=Australia 3–4 USA|vebsayt=FIFA|sana=5-avgust 2021-yil}}</ref> |- | align="center"|49 |26-oktabr, 2021 |[[Bankwest Stadium|Commonwealth Bank Stadium]], [[Sydney]], Australia |{{fbw|BRA}} | align="center"|2-0 | align="center"|2-2 |Do`stlik uchrashuvi, |<ref>{{veb manbasi|familiya=Bossi|ism=Dominic|sana=2021-10-26|sarlavha=Plenty to cheer for Matildas before Brazil crash party|url=https://www.smh.com.au/sport/soccer/plenty-to-cheer-for-matildas-before-brazil-crash-party-20211026-p593et.html|kirish sanasi=2021-10-26|vebsayt=The Sydney Morning Herald|til=en}}</ref> |- | align="center"|50 || rowspan=5|21 -yanvar, 2022 || rowspan="5" |[[Mumbai Football Arena]], [[Mumbai]], [[India]] || rowspan="5" |{{fbw|IDN}} || align="center"|1-0 || align="center" rowspan="5" | 18-0 || rowspan="5" |[[2022 AFC Women's Asian Cup]] || rowspan="5" |<ref>{{veb manbasi|sana=2022-01-04|sarlavha=Australia Women vs Indonesia Women, 2022 Women's Asian Cup, Round 1, 21st Jan 2022|url=https://www.matildas.com.au/match/australia-women-v-indonesia-women-women-asian-cup-21-01-2022/2258008|kirish sanasi=2022-01-21|vebsayt=Matildas|til=en}}{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | align="center"|51 | align="center"|2-0 |- | align="center"|52 | align="center"|6-0 |- | align="center"|53 | align="center"|8-0 |- | align="center"|54 | align="center"|11-0 |- | align="center"|55 |24 -yanvar, 2022 |[[Mumbai Football Arena]], [[Mumbai]], [[India]] |{{fbw|PHI}} | align="center"|1-0 | align="center"|4-0 |[[2022 AFC Women's Asian Cup]] |<ref>{{veb manbasi|sana=2022-01-04|sarlavha=Philippines Women vs Australia Women, 2022 Women's Asian Cup, Round 1, 24th Jan 2022|url=https://www.matildas.com.au/match/philippines-women-v-australia-women-women-asian-cup-24-01-2022/2258010|kirish sanasi=2022-01-25|vebsayt=Matildas|til=en|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2022-07-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220707051043/https://www.matildas.com.au/match/philippines-women-v-australia-women-women-asian-cup-24-01-2022/2258010}}</ref> |- | align="center"|56 |27 -yanvar, 2022 |[[Mumbai Football Arena]], [[Mumbai]], [[India]] |{{fbw|THA}} | align="center"|2-0 | align="center"|2-1 |[[2022 AFC Women's Asian Cup]] |<ref>{{veb manbasi|sana=2022-01-04|sarlavha=Australia Women vs Thailand Women, 2022 Women's Asian Cup, Round 1, 27th Jan 2022|url=https://www.matildas.com.au/match/australia-women-v-thailand-women-women-asian-cup-27-01-2022/2258011|kirish sanasi=2022-01-27|vebsayt=Matildas|til=en|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2022-07-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220707043124/https://www.matildas.com.au/match/australia-women-v-thailand-women-women-asian-cup-27-01-2022/2258011}}</ref> |- | align="center"|57 |8-aprel, 2022 |[[QCB Stadium]], [[Townsville]], Australia |{{fbw|NZL}} | align="center"|2-1 | align="center"|2-1 |Do`stlik uchrashuvi, |<ref>{{veb manbasi |sana=2022-03-01 |sarlavha=Australia Women vs New Zealand Women, International Friendlies (Women), Round 1, 8th Apr 2022 |url=https://www.matildas.com.au/match/australia-women-v-new-zealand-women-friendlies-w-08-04-2022/2281002 |kirish sanasi=2022-04-08 |vebsayt=Matildas |til=en |qaralgan sana=2022-08-20 |arxivsana=2022-07-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220707051852/https://www.matildas.com.au/match/australia-women-v-new-zealand-women-friendlies-w-08-04-2022/2281002 }}</ref> |- | align="center"|58 |rowspan="2"|12-aprel, 2022 |rowspan="2"|[[Canberra Stadium|GIO Stadium]], [[Canberra]], Australia |rowspan="2"|{{fbw|NZL}} | align="center"|1-0 | rowspan="2" align="center"|3-1 |rowspan="2"|Do`stlik uchrashuvi, |rowspan="2"|<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.smh.com.au/sport/soccer/kerr-bags-a-brace-as-matildas-cruise-to-3-1-win-over-new-zealand-20220411-p5acj0.html|title=Kerr bags a brace as Matildas cruise to 3–1 win over New Zealand|first=Michael|last=Lynch|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]|date=12-aprel 2022-yil}}</ref> |- | align="center"|59 | align="center"|3-0 |} == Yutuqlari == '''Sidney FK''' * W-League chempionati: 2012-13<ref name="wleague-moreglory">{{veb manbasi|url=http://www.w-league.com.au/article/matildas-star-kerr-signs-on-for-more-glory/sx1c2o86emdx1kjhl2m3rra5q|sarlavha=Matildas star Kerr signs on for more Glory|ism=Harley|muallif=Mitaros|nashriyot=[[W-League (Australia)|W-League]]|sana=19-avgust 2015-yil|kirish sanasi=6-dekabr 2015-yil}}</ref> '''Gʻarbiy Nyu-York Flash''' * NWSL qalqoni: 2013<ref name="wleague-moreglory"/> * NWSL chempionatining ikkinchi sovrindori: 2013<ref name="wleague-moreglory" /> '''Perth Glory''' * W-League Premership: 2014<ref name="wleague-moreglory"/> * W-League chempionatining ikkinchi sovrindori: 2014,<ref name="News - A Leagues {{!}} KEEPUP">{{veb manbasi|sarlavha=News – A Leagues {{!}} KEEPUP|url=https://keepup.com.au/news/a-leagues|kirish sanasi=2022-01-09|ish=keepup.com.au}}</ref> 2016-17<ref name="News - A Leagues {{!}} KEEPUP" /> 2018-19<ref name="News - A Leagues {{!}} KEEPUP" /> '''Chikago Red Stars''' * NWSL chempionatining ikkinchi sovrindori: 2019<ref>{{veb manbasi|sarlavha=National Women's Soccer League Official Site {{!}} NWSL|url=https://www.nwslsoccer.com/game/north-carolina-courage-vs-chicago-red-stars-2019-10-27/latest|kirish sanasi=2022-01-09|ish=www.nwslsoccer.com|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2023-04-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230418063941/https://www.nwslsoccer.com/game/north-carolina-courage-vs-chicago-red-stars-2019-10-27/latest}}</ref> * FA Ayollar Superligasi : 2019-20, 2020-21,<ref name="WSLGB">{{yangiliklar manbasi |last=Chadband |first=Ian |date=10-may 2021-yil |title=Sam Kerr wins the WSL – and Golden Boot |work=FTBL.com.au |url=https://www.ftbl.com.au/news/sam-kerr-wins-the-wsl---and-golden-boot-564310 |access-date=10-may 2021-yil |archive-date=2021-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210509235106/https://www.ftbl.com.au/news/sam-kerr-wins-the-wsl---and-golden-boot-564310 |url-status=dead }}</ref> 2021-22<ref name=":13">{{yangiliklar manbasi |title=Chelsea win historic third successive WSL title |language=en-GB |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/61288394 |access-date=2022-05-08}}</ref> * FA Ayollar Ligasi kubogi : 2019-20<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Wrack |first=Suzanne |date=29-fevral 2020-yil |title=Beth England strikes late to win Continental Cup final for Chelsea |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2020/feb/29/chelsea-women-arsenal-womens-league-cup-final |access-date=1-mart 2021-yil}}</ref> 2020-21 ;<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Chadband |first=Ian |date=15-mart 2021-yil |title='It's what I came here for...' – Kerr scores hat-trick as Chelsea lift Cup |work=TheWomensGame.com |url=https://thewomensgame.com/news/its-what-i-came-here-for---kerr-scores-hat-trick-as-chelsea-lift-cup-562133 |access-date=15-mart 2021-yil |archive-date=2024-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309015603/https://thewomensgame.com/news/its-what-i-came-here-for---kerr-scores-hat-trick-as-chelsea-lift-cup-562133 |url-status=dead }}</ref> ikkinchi oʻrin: 2021-22<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Continental League Cup final report: Chelsea 1 Man City 3 {{!}} Official Site {{!}} Chelsea Football Club|url=https://www.chelseafc.com/en/news/2022/03/05/continental-league-cup-final-report--chelsea-1-man-city-3|kirish sanasi=2022-03-11|ish=ChelseaFC}}</ref> * FA ayollar hamjamiyat qalqoni : 2020<ref>{{yangiliklar manbasi |date=30-avgust 2020-yil |title=Chelsea beat Man City in women's Community Shield despite Kerr misses |work=[[The Sydney Morning Herald]] |url=https://www.smh.com.au/sport/soccer/chelsea-beat-man-city-in-women-s-community-shield-despite-kerr-misses-20200830-p55ql0.html |access-date=26-oktabr 2020-yil}}</ref> * Ayollar oʻrtasidagi UEFA Chempionlar Ligasi 2-oʻrinchisi: 2020-21<ref>{{veb manbasi|muallif=UEFA.com|sarlavha=Chelsea-Barcelona {{!}} UEFA Womenʼs Champions League|url=https://www.uefa.com/womenschampionsleague/match/2030666/|kirish sanasi=2022-01-09|ish=UEFA.com|til=en}}</ref> * Ayollar oʻrtasidagi [[Angliya kubogi]] : 2020-21,<ref name=":1">{{yangiliklar manbasi |title=Chelsea secure treble with FA Cup victory |language=en-GB |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/59518489 |access-date=2021-12-05}}</ref> 2021-22<ref name="BBC Sport">{{yangiliklar manbasi |title=Chelsea retain Women's FA Cup and complete Double |language=en-GB |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/61435273 |access-date=2022-05-15}}</ref> '''Avstraliya''' * AFF U-16 Ayollar chempionati: 2009<ref name="wleague-moreglory"/> * [[OFK ayollar o'rtasidagi Osiyo kubogi]] : 2010-yil<ref name="wleague-moreglory" /> ikkinchi oʻrin: 2014,<ref>{{veb manbasi|sana=2017-12-08|sarlavha=Westfield Matildas' AFC Asian Cup history|url=https://www.matildas.com.au/news/westfield-matildas-afc-asian-cup-history|kirish sanasi=2022-01-09|ish=Matildas|til=en}}</ref> 2018<ref>{{veb manbasi|sana=2018-04-09|sarlavha=Women's Asian Cup 2018|url=https://www.matildas.com.au/womens-asian-cup-2018|kirish sanasi=2022-01-09|ish=Matildas|til=en|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2023-04-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230422153529/https://www.matildas.com.au/womens-asian-cup-2018}}</ref> * Yuz yillik kubogi: 2013<ref>{{veb manbasi|muallif=AAP|sana=2013-06-16|sarlavha=Australia 1–1 New Zealand (Australia win on pens) {{!}} Womenʼs football match report|url=http://www.theguardian.com/football/2013/jun/16/australia-beat-new-zealand-centenary-cup|kirish sanasi=2022-01-08|ish=the Guardian|til=en}}</ref> * Millatlar turniri: 2017<ref>{{veb manbasi|muallif=agencies|ism=Guardian sport and|sana=2017-08-04|sarlavha=Matildas win Tournament of Nations with emphatic victory over Brazil|url=http://www.theguardian.com/football/2017/aug/04/matildas-tournament-of-nation-champions-with-emphatic-victory-over-brazil|kirish sanasi=2022-01-02|ish=the Guardian|til=en}}</ref> * FFA Millatlar kubogi: 2019<ref>{{yangiliklar manbasi |date=2019-03-06 |title=Kerr strikes again as Matildas win Cup of Nations with victory over Argentina |language=en-AU |work=ABC News |url=https://www.abc.net.au/news/2019-03-06/matildas-sam-kerr-win-cup-of-nations-with-victory-over-argentina/10869600 |access-date=2022-01-02}}</ref> '''Individual''' * W-Ligada yilning eng yaxshi futbolchisi: 2009, 2014 * W-Ligada yilning eng yaxshi goli: 2009, 2016-17 * FFA 20 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi yilning eng yaxshi futbolchisi: 2010, 2014<ref name="wleague-moreglory"/> * PFA Avstraliyaning eng yaxshi ayol futbolchisi: 2013, 2017, 2018, 2019, 2022 * Juli Dolan medali: 2016-17,<ref name="dolan_050217">{{yangiliklar manbasi |date=2-may 2017-yil |title=Perth Glory's Sam Kerr wins Julie Dolan medal for W-League season 2016/17 |work=[[news.com.au]] |url=http://www.news.com.au/sport/perth-glorys-sam-kerr-wins-julie-dolan-medal-for-wleague-season-201617/news-story/de33fcbcd472dcb61ff14ae61ca6eb38 |access-date=7-avgust 2017-yil}}</ref> 2017-18<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Smithies |first=Tom |date=30-aprel 2018-yil |title=Dolan Warren Awards: Mierzejewski wins Johnny Warren; Kerr, Polkinghorn split the Dolan |work=[[The Daily Telegraph (Sydney)|The Daily Telegraph]] |url=https://www.dailytelegraph.com.au/sport/football/a-league/dolan-warren-awards-mierzejewski-wins-johnny-warren-kerr-polkinghorn-split-the-dolan/news-story/eb756357e4d3a923ea5decf642d8ea55}}</ref> * PFA W-League mavsumdagi jamoasi: 2016-17,<ref>{{veb manbasi|muallif=admin|sana=2017-02-08|sarlavha=PFA Jetts W-League Team of the Season Unveiled|url=http://pfa.net.au/news/pfa-jetts-w-league-team-of-the-season-unveiled/|kirish sanasi=2022-01-30|ish=Professional Footballers Australia|til=en-US}}</ref> 2017-18,<ref>{{veb manbasi|muallif=admin|sana=2018-02-25|sarlavha=PFA W-League 2017/18 Team of the Season unveiled|url=https://pfa.net.au/news/pfa-w-league-201718-team-of-the-season-unveiled/|kirish sanasi=2022-01-30|ish=Professional Footballers Australia|til=en-US}}</ref> 2018-19<ref>{{veb manbasi|muallif=Ross|ism=Julius|sana=2019-02-15|sarlavha=PFA W-League Team of the Season: Kerr captain, Glory dominates|url=http://pfa.net.au/news/pfa-w-league-team-of-the-season-kerr-captain-glory-dominates/|kirish sanasi=2022-01-30|ish=Professional Footballers Australia|til=en-US}}</ref> * W-League Oltin butsa : 2017-18<ref>{{yangiliklar manbasi |date=5-fevral 2018-yil |title=Westfield W-League stats wrap: Kerr cruises to maiden Golden Boot |publisher=[[Football Federation Australia]] |url=https://www.w-league.com.au/news/westfield-w-league-stats-wrap-kerr-cruises-golden-boot |access-date=5-fevral 2018-yil |archive-date=2021-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930004804/https://www.w-league.com.au/news/westfield-w-league-stats-wrap-kerr-cruises-golden-boot |url-status=dead }}</ref> 2018-19<ref>{{yangiliklar manbasi |date=9-fevral 2019-yil |title=Matildas star Kerr driven towards Perth glory |work=[[The World Game]] |publisher=[[Special Broadcasting Service]] |url=https://theworldgame.sbs.com.au/matildas-star-kerr-driven-towards-perth-glory |access-date=9-fevral 2019-yil}}</ref> * Futbol Media Assotsiatsiyasi xalqaro yilning eng yaxshi futbolchisi: 2013, 2014<ref name="fma_2014">{{veb manbasi|sarlavha=Samantha Kerr named FMA International Player of the Year|url=http://thewomensgame.com/2014/12/samantha-kerr-named-fma-international-player-of-the-year/|ish=The Women's Game|kirish sanasi=7-avgust 2017-yil|sana=11-dekabr 2014-yil|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2017-08-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170807112855/http://thewomensgame.com/2014/12/samantha-kerr-named-fma-international-player-of-the-year/}}</ref> * Haftaning NWSL futbolchisi: 2013: 9- hafta<ref>{{veb manbasi|url=https://www.womenssoccerunited.com/heyman-voted-nwsl-player-of-the-week/|sarlavha=Western New York Flash forward Michelle Heyman Voted NWSL Player of the Week|nashriyot=Women's Soccer United|sana=21-iyul 2015-yil|kirish sanasi=1-mart 2021-yil}}{{Oʻlikhavola|date=iyun 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2016: 18-hafta<ref name="sbnation_091416">{{veb manbasi|sarlavha=Sky Blue FC forward Sam Kerr named NWSL Player of the Week|url=https://www.onceametro.com/2016/9/14/12919708/sky-blue-fc-forward-sam-kerr-named-nwsl-player-of-the-week|ism=Nicole|muallif=Russo|nashriyot=[[SB Nation]]|ish=Once a Metro|kirish sanasi=7-avgust 2017-yil|sana=14-sentabr 2016-yil|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2017-08-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170807152234/https://www.onceametro.com/2016/9/14/12919708/sky-blue-fc-forward-sam-kerr-named-nwsl-player-of-the-week}}</ref> 2017: 9-hafta<ref name="excelle_062017">{{yangiliklar manbasi |last=Balf |first=Celia |date=20-iyun 2017-yil |title=Sky Blue FC's Samantha Kerr voted NWSL Player of the Week |work=Excelle Sports |url=http://www.excellesports.com/news/sam-kerr-voted-nwsl-player-week/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181210065150/http://www.excellesports.com/news/sam-kerr-voted-nwsl-player-week/ |archive-date=10-dekabr 2018-yil}}</ref> 12<ref name="eqz_071117">{{veb manbasi|sarlavha=International Tuesday Roundup: Sam Kerr voted NWSL Player of the Week|url=http://equalizersoccer.com/2017/07/11/tuesday-roundup-sam-kerr-voted-nwsl-player-of-the-week/|ish=The Equalizer|kirish sanasi=7-avgust 2017-yil|sana=11-iyul 2017-yil}}</ref> 17; 2018-yil: 15, 22-hafta * NWSL oyning eng yaxshi futbolchisi: 2017-yil: may<ref name="fansided_063017">{{yangiliklar manbasi |last=Garza |first=Daniel |date=30-iyun 2017-yil |title=NWSL: Sam Kerr Named Player of the Month |work=Fansided |url=https://mlsmultiplex.com/2017/06/30/nwsl-sam-kerr-named-player-month/ |access-date=7-avgust 2017-yil |archive-date=2022-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220413170453/https://mlsmultiplex.com/2017/06/30/nwsl-sam-kerr-named-player-month/ |url-status=dead }}</ref> iyun<ref name="sbfc_063017">{{veb manbasi|sarlavha=Sam Kerr Named NWSL Player of the Month for Second Consecutive Month|url=http://www.skybluefc.com/sam-kerr-named-nwsl-player-of-the-month-for-second-consecutive-month/|nashriyot=[[Sky Blue FC]]|kirish sanasi=7-avgust 2017-yil|sana=30-iyun 2017-yil|arxivsana=2018-10-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181012062632/http://www.skybluefc.com/sam-kerr-named-nwsl-player-of-the-month-for-second-consecutive-month/}}</ref> 2018-yil: avgust, 2019-yil: may * NWSL oy jamoasi: 2017: may, iyun, iyul, avgust; 2018-yil: iyul, avgust; 2019-yil: aprel, may, sentabr * NWSL Oltin butsa: 2017,<ref name="records">{{yangiliklar manbasi |last=Verar |first=Bianca |date=2-oktabr 2017-yil |title=Sky Blue FC's Sam Kerr wins 2017 NWSL Golden Boot |publisher=[[Vavel]] |url=https://usa.vavel.com/soccer/nwsl/833655-sky-blue-fc-sam-kerr-2017-nwsl-golden-boot.html |url-status=live |access-date=3-oktabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171003075301/https://usa.vavel.com/soccer/nwsl/833655-sky-blue-fc-sam-kerr-2017-nwsl-golden-boot.html |archive-date=3-oktabr 2017-yil}}</ref> 2018, 2019 * NWSL eng qimmat oʻyinchi mukofoti : 2017,<ref>{{veb manbasi|url=https://usa.vavel.com/soccer/nwsl/839453-sam-kerr-named-most-valuable-player.html|sarlavha=Sam Kerr named Most Valuable Player|ism=Cindy|muallif=Lara|nashriyot=[[Vavel]]|sana=21-oktabr 2017-yil|kirish sanasi=21-oktabr 2017-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171021220414/https://usa.vavel.com/soccer/nwsl/839453-sam-kerr-named-most-valuable-player.html|arxivsana=21-oktabr 2017-yil}}</ref> 2019 * NWSL Eng yaxshi XI: 2017,<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Purdy |first=Jacqueline |date=12-oktabr 2017-yil |title=2017 Best XI announced |publisher=[[National Women's Soccer League|NWSL]] |url=http://www.nwslsoccer.com/news/#2017-best-xi-announced}}</ref> 2018, 2019 * Osiyoda yilning eng yaxshi ayol futbolchisi : 2017<ref>{{veb manbasi|url=http://www.abc.net.au/news/2017-11-30/sam-kerr-named-afc-womens-player-of-the-year/9209744|sarlavha=Sam Kerr named AFC women's player of the year|ish=[[ABC News (Australia)|ABC News]]|sana=30-noyabr 2017-yil|kirish sanasi=30-noyabr 2017-yil}}</ref> * Yilning ABC Sport shaxsi: 2017<ref name="asc2017">{{veb manbasi|sarlavha=Matildas and Kerr Australia's fan favourites at AIS awards|url=https://www.ausport.gov.au/news/ais_news/story_666457_matildas_and_kerr_australias_fan_favourites_at_ais_awards|nashriyot=[[Australian Sports Commission]]|sana=12-dekabr 2017-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171213010347/https://www.ausport.gov.au/news/ais_news/story_666457_matildas_and_kerr_australias_fan_favourites_at_ais_awards|arxivsana=13-dekabr 2017-yil}}</ref> * IFFHS Ayollar oʻrtasida yilning eng yaxshi jamoasi : 2017, 2021<ref name=":2">{{veb manbasi|sarlavha=IFFHS|url=https://www.iffhs.com/posts/1533|kirish sanasi=2021-12-22|ish=www.iffhs.com}}</ref> * Yilning yosh avstraliyalik: 2018<ref>{{veb manbasi|url=http://www.abc.net.au/news/2018-01-25/sam-kerr-named-2018-young-australian-of-the-year/9363108|sarlavha=Sam Kerr named Young Australian of the Year for Matildas exploits and work advocating for women's sport|ish=[[ABC News (Australia)|ABC News]]|ism=Elise|muallif=Pianegonda|sana=25-yanvar 2018-yil|kirish sanasi=25-yanvar 2018-yil}}</ref> * ESPY mukofotlari boʻyicha eng yaxshi xalqaro ayollar futbolchisi: 2018,<ref>{{yangiliklar manbasi |date=19-iyul 2018-yil |title=Kerr wins ESPYS award, Simmons misses out |work=[[The Sydney Morning Herald]] |url=https://www.smh.com.au/sport/soccer/kerr-wins-espys-award-simmons-misses-out-20180719-p4zsip.html |access-date=19-iyul 2018-yil}}</ref> 2019,<ref>{{yangiliklar manbasi |date=11-iyul 2019-yil |title=Matildas Captain Sam Kerr Honoured with Two Prestigious US Awards |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/sport/2019/jul/11/matildas-captain-sam-kerr-honoured-with-two-prestigious-us-awards |access-date=1-mart 2021-yil}}</ref> 2022<ref>{{veb manbasi|sarlavha=2022 ESPY Awards: The Complete Winners List {{!}} Entertainment Tonight|url=https://www.etonline.com/2022-espy-awards-the-complete-winners-list-187733|kirish sanasi=2022-07-21|ish=www.etonline.com|til=en-US}}</ref> * ESPY mukofotlari NWSLning eng yaxshi futbolchisi ESPY mukofoti : 2019<ref>{{veb manbasi|url=https://www.espn.com/espys/story/_/id/27161824/2019-espys-award-winners|sarlavha=2019 ESPYS award winners|ish=ESPN.com|sana=10-iyul 2019-yil|kirish sanasi=11-iyul 2021-yil}}</ref> * Dunyoning 100 ta eng yaxshi ayol futbolchisi : 2019-yil<ref>{{veb manbasi|muallif=Laverty|ism=Rich|sarlavha=The 100 best female footballers in the world 2019|url=https://www.theguardian.com/football/ng-interactive/2019/dec/03/the-100-best-female-footballers-in-the-world-2019|sana=6-dekabr 2019-yil|kirish sanasi=1-mart 2021-yil}}</ref> * IFFHS OFK oʻn yillikning eng yaxshi ayollar jamoasi : 2011-2020<ref>{{veb manbasi|url=https://www.iffhs.de/posts/929|sarlavha=IFFHS WOMAN TEAM – AFC – OF THE DECADE 2011–2020|nashriyot=[[International Federation of Football History & Statistics]]|sana=30-yanvar 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210213170049/https://www.iffhs.com/index.php/posts/929|arxivsana=13-fevral 2021-yil}}</ref> * Buyuk Britaniyaning yosh muvaffaqiyati mukofoti: 2021<ref>{{veb manbasi|muallif=Lea|ism=Connie|sana=25-yanvar 2021-yil|sarlavha=Sam Kerr wins 2021 UK Young Achiever award|url=https://herfootballhub.com/sam-kerr-wins-2021-uk-young-achiever-award/|ish=herfootballhub.com|til=en|kirish sanasi=1-mart 2021-yil}}</ref> * FA Ayollar Superligasida oyning eng yaxshi futbolchisi: 2021-yil aprel,<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Kerr scoops April's Player of the Month award|url=https://www.chelseafc.com/en/news/2021/05/07/kerr-scoops-april-s-player-of-the-month-award?cardIndex=1-3|ish=Chelsea F.C.|sana=7-may 2021-yil}}</ref><ref>{{Cite tweet|user=BarclaysWSL}}</ref> 2022-yil aprel<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Kerr collects April accolade {{!}} Official Site {{!}} Chelsea Football Club|url=https://www.chelseafc.com/en/news/2022/05/07/kerr-collects-april-accolade|kirish sanasi=2022-06-28|ish=ChelseaFC}}</ref> * FA Ayollar Superligasi Oltin butsa : 2020-21,<ref name="WSLGB"/> 2021-22<ref name=":13"/> * PFA WSL muxlislari orasida oyning eng yaxshi futbolchisi: 2021-yil mart,<ref>{{Cite tweet|user=PFA}}</ref> 2022-yil aprel<ref>{{veb manbasi|sana=2022-05-16|sarlavha=The winner of the PFA Vertu Motors WSL Fans' Player of the Month – April|url=https://www.90min.com/posts/Sam-Kerr-pfa-wsl-fans-player-of-the-month-april-2022|kirish sanasi=2022-05-16|ish=90min.com|til=en-GB|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2022-07-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220705093443/https://www.90min.com/posts/Sam-Kerr-pfa-wsl-fans-player-of-the-month-april-2022}}</ref> * PFA WSL yilning eng yaxshi jamoasi : 2020-21,<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Chelsea players, including Fran Kirby and Sam Kerr, dominate PFA WSL Team of the Year|url=https://www.skysports.com/football/news/28508/12324582/chelsea-players-including-fran-kirby-and-sam-kerr-dominate-pfa-wsl-team-of-the-year|sana=4-iyun 2021-yil|arxivurl=https://archive.today/20210604134833/https://www.skysports.com/football/news/28508/12324582/chelsea-players-including-fran-kirby-and-sam-kerr-dominate-pfa-wsl-team-of-the-year|arxivsana=4-iyun 2021-yil|ish=Sky Sports}}</ref> 2021-22<ref name=":20">{{veb manbasi|sarlavha=Kerr named PFA Player of the Year and five Blues in Team of the Year {{!}} Official Site {{!}} Chelsea Football Club|url=https://www.chelseafc.com/en/news/2022/06/09/kerr-named-pfa-player-of-the-year-and-five-blues-in-team-of-the-|kirish sanasi=2022-06-28|ish=ChelseaFC}}</ref> * [[UEFA Ayollar Chempionlar ligasi|UEFA Ayollar Chempionlar Ligasi]] mavsumining eng yaxshi tarkibi: 2020-21<ref>{{veb manbasi|muallif=UEFA.com|sana=2021-05-20|sarlavha=Women's Champions League Squad of the Season 2020/21|url=https://www.uefa.com/womenschampionsleague/news/0269-1251f7c018e6-9ff1b9a3dbfa-1000--women-s-champions-league-squad-of-the-season-2020-21/|kirish sanasi=2021-12-10|ish=UEFA.com|til=en}}</ref> * IFFHS OFK tomonidan yilning eng yaxshi ayol futbolchisi : 2021<ref>{{veb manbasi|sarlavha=IFFHS|url=https://www.iffhs.com/posts/1528|kirish sanasi=2021-12-22|ish=www.iffhs.com}}</ref> * IFFHS AFC Ayollar orzulari jamoasi : 2021<ref name=":2" /> * [[Avstraliya ordeni|Avstraliya ordeni medali]] (OAM): 2022<ref name=":7">{{yangiliklar manbasi |date=2022-01-25 |title=Kerr happy to break down barriers with OAM |language=en-AU |work=ABC News |url=https://www.abc.net.au/news/2022-01-26/kerr-happy-to-break-down-barriers-with-oam/100782138 |access-date=2022-01-26}}</ref> * [[OFK ayollar o'rtasidagi Osiyo kubogi|OFK ayollar oʻrtasidagi Osiyo kubogi]] „Oltin butsasi“: 2022<ref name=":9">{{veb manbasi|muallif=Desk|ism=The SportsGrail|sana=2022-02-07|sarlavha=AFC Women's Asian Cup 2022 Winners List, Awards, China vs South Korea Final Result, Prize Money, Golden Boot, Glove|url=https://thesportsgrail.com/afc-womens-asian-cup-2022-winners-list-awards-china-vs-south-korea-final-result-prize-money-golden-boot-glove/|kirish sanasi=2022-02-09|ish=The SportsGrail|til=en}}</ref> * London Football Awards FA Ayollar Superligasining eng yaxshi futbolchisi: 2022<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Blues honoured at London Football Awards {{!}} Official Site {{!}} Chelsea Football Club|url=https://www.chelseafc.com/en/news/2022/03/03/blues-honoured-at-london-football-awards|kirish sanasi=2022-03-04|ish=ChelseaFC}}</ref> * Futbol yozuvchilar uyushmasi yilning eng yaxshi ayol futbolchisi: 2022<ref name=":12">{{veb manbasi|sarlavha=Sam Kerr awarded FWA Women's Footballer of the Year {{!}} Official Site {{!}} Chelsea Football Club|url=https://www.chelseafc.com/en/news/2022/04/29/sam-kerr-awarded-fwa-women-s-footballer-of-the-year|kirish sanasi=2022-04-30|ish=ChelseaFC}}</ref> * FA Ayollar Superligasining mavsumdagi eng yaxshi futbolchisi: 2021-22<ref name=":14">{{veb manbasi|sarlavha=Hayes and Kerr win Barclays FA WSL Manager, Player and Goal of the Season awards {{!}} Official Site {{!}} Chelsea Football Club|url=https://www.chelseafc.com/en/news/2022/05/25/wsl-end-of-season-awards-announced|kirish sanasi=2022-06-28|ish=ChelseaFC}}</ref> * FA Ayollar Superligasining mavsumdagi goli: 2021-22<ref name=":14" /> * PFA oʻyinchilari tomonidan yilning eng yaxshi oʻyinchisi: 2022<ref name=":15">{{veb manbasi|sarlavha=Sam Kerr takes home PFA Player of the Year Award|url=https://www.thepfa.com/news/2022/6/9/pfa-awards-player-of-the-year-kerr|kirish sanasi=2022-06-28|ish=www.thepfa.com|til=en}}</ref> * PFA WSL muxlislari orasida yilning eng yaxshi futbolchisi: 2020-2<ref>{{Cite tweet|user=PFA}}</ref> 2021-22<ref>{{Cite tweet|user=PFA}}</ref> * „Chelsi“ning eng yaxshi ayol futbolchisi: 2022<ref name=":19">{{veb manbasi|sarlavha=Sam Kerr named Chelsea Women's Player of the Season {{!}} Official Site {{!}} Chelsea Football Club|url=https://www.chelseafc.com/en/news/2022/05/22/sam-kerr-named-chelsea-women-s-player-of-the-season|kirish sanasi=2022-06-28|ish=ChelseaFC}}</ref> * Athletic WSL yilning eng yaxshi futbolchisi: 2021-22<ref name=":16">{{veb manbasi|muallif=The Athletic Staff|sarlavha=The Athletic's 'End of Season Awards' winners announced|url=https://theathletic.com/news/kevin-de-bruyne-sam-kerr-athletic-winner/J3ngHY9xs9cW/|kirish sanasi=2022-06-28|ish=The Athletic|til=en}}</ref> * Yilning Athletic WSL jamoasi: 2020-21<ref>{{Cite tweet|user=TheAthleticUK}}</ref> 2021-22<ref name=":16" /> * GiveMeSportW (GMS) muxlislari WSL boʻyicha mavsumning eng yaxshi futbolchisi: 2021-22<ref>{{Cite tweet|user=GiveMeSportW}}</ref> * [[Pert]] shahri kaliti: 2022<ref name=":17">{{veb manbasi|sarlavha=Soccer superstar Samantha Kerr to be awarded Keys to the City of Perth|url=https://perth.wa.gov.au/news-and-updates/all-news/soccer-superstar-samantha-kerr-to-be-awarded-keys-to-the-city-of-perth|kirish sanasi=2022-06-28|ish=perth.wa.gov.au|til=en}}</ref> === '''Rekordlari''' === ==== Avstraliya (2009-yildan hozirgi kungacha) ==== * Avstraliyaning barcha vaqtlardagi etakchi ayol toʻpurari: 59 (2021-yil 5-avgustdan hozirgacha)<ref>{{veb manbasi|sana=2021-08-06|sarlavha=Sam Kerr: Matildas' greatest ever goal-scorer|url=https://www.matildas.com.au/news/sam-kerr-matildas-greatest-ever-goal-scorer|kirish sanasi=2022-01-15|ish=Matildas|til=en}}</ref> * Avstraliyaning barcha vaqtlardagi etakchi xalqaro erkak yoki ayol toʻpurari: 59 (2022-yil 21-yanvardan hozirgacha)<ref name=":6"/> * [[Futbol Olimpiada oʻyinlarida|Olimpiada oʻyinlaridagi]] barcha vaqtlardagi yetakchi avstraliyalik ayol toʻpurar: 7 (Tokio-2020 Olimpiadasidan hozirgacha) * Kalendar yilida urilgan eng koʻp gol: 11 ta (2017, 2019) * Jahon chempionatida xet-trik qayd etgan birinchi avstraliyalik futbolchi (erkak yoki ayol): 2019<ref>{{veb manbasi|sana=2019-06-19|sarlavha=Sam Kerr Just Became The First Australian To Score Four Goals In A World Cup Game, And We Stan|url=https://junkee.com/sam-kerr-rules/210277|kirish sanasi=2022-01-06|ish=Junkee|til=en-US}}</ref> * Ketma-ket gol urilgan eng koʻp oʻyinlar: 7 (2017-yil 30-iyuldan 2018-yil 28-fevralgacha)<ref>{{yangiliklar manbasi |last=O'Halloran |first=Kate |date=2017-11-26 |title=Matildas dominate China as Kerr sets record with another double – as it happened |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/football/live/2017/nov/26/matildas-v-china-international-womens-football-friendly-live |access-date=2022-01-25 |issn=0261-3077}}</ref> ==== W-liga (2008-09 — 2018-19) ==== * Sobiq eng yaxshi toʻpurar: 70 (2019-yil 24-yanvardan 2021-yil 20-martgacha: Mishel Xeyman ortda qoldi)<ref>{{veb manbasi|sana=2019-01-24|sarlavha=Unstoppable Sam Kerr becomes all-time leading W-League goalscorer|url=http://www.theguardian.com/football/2019/jan/25/unstoppable-sam-kerr-becomes-all-time-leading-w-league-goalscorer|kirish sanasi=2022-01-15|ish=the Guardian|til=en}}</ref><ref>{{veb manbasi|sana=2021-03-21|sarlavha=Spotlight On Michelle Heyman – The W-League's Record Goalscorer|url=https://since-71.com/spotlight-on-michelle-heyman-the-w-leagues-record-goalscorer/|kirish sanasi=2022-01-15|ish=Since 71|til=en-GB}}</ref> * Bir mavsumdagi eng koʻp gol: 17 (2018-19)<ref name="foxsports_110219">{{veb manbasi|muallif=Rosengarten|ism=Jake|sana=12-fevral 2019-yil|sarlavha=Sam Kerr's W-League season has been ridiculously dominant|url=https://www.foxsports.com.au/football/w-league/sam-kerrs-wleague-season-has-been-ridiculously-dominant/news-story/ee1ea096ba16ead59e5021b36a9c4c82|kirish sanasi=2-mart 2021-yil|ish=[[Fox Sports (Australia)|Fox Sports]]|til=en-AU}}</ref> * Eng koʻp xet-trik: 4 ta (Mishel Xeyman bilan teng) * Eng tez xet-trik: 7 daqiqa (2017-yil 16- * dekabr, Nyukasl Jetsga qarshi)<ref>{{Citation|title=Perth Glory – On This Day {{!}} Samantha Kerr fastest WWL hat-trick {{!}} December 16, 2017 {{!}} Facebook|url=https://www.facebook.com/aleaguewomen/videos/on-this-day-samantha-kerr-fastest-wwl-hat-trick-december-16-2017/196236568867385/|language=en|access-date=2022-03-29}}</ref> * Eng koʻp „Oltin butsa“ mukofoti: 2 (2017-18, 2018-19) (Mishel Xeyman va Keyt Gill bilan tenglashgan) ==== Milliy ayollar futbol ligasi (2013-2019) ==== * Barcha vaqtlardagi eng yaxshi toʻpurar: 77 (2017-yil 8 -yuldan hozirgacha)<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Kerr becomes NWSL's all-time leading goalscorer|url=https://www.sbs.com.au/topics/sport/football/article/2017/07/09/kerr-becomes-nwsls-all-time-leading-goalscorer|kirish sanasi=2022-01-15|ish=Topics|til=en|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2022-01-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220115013557/https://www.sbs.com.au/topics/sport/football/article/2017/07/09/kerr-becomes-nwsls-all-time-leading-goalscorer}}</ref> * Asistentlar boʻyicha sobiq yetakchi: 24 ([[Lynn Williams|Lin Uilyams]], Tobin Xit va Jessika Makdonalddan oʻzib ketdi)<ref name=":10" /> * 50 ta gol urgan birinchi futbolchi (2018-yil 9-iyun)<ref>{{veb manbasi|sana=2018-07-09|sarlavha=Sam Kerr becomes the first player to score 50 goals in the NWSL with hat-trick against former club|url=https://www.foxsports.com.au/football/matildas/sam-kerr-becomes-the-first-player-to-score-50-goals-in-the-nwsl-with-hattrick-against-former-club/news-story/b82c921cf6354c1b885d0ebc60a16b44|kirish sanasi=2022-03-29|ish=Fox Sports|til=en}}</ref> * Gol urgan birinchi oʻsmir: (2013-yil aprel)<ref name=":10">{{veb manbasi|muallif=Cooper|ism=Jen|sana=2019-11-15|sarlavha=By The Numbers: The End of the Kerr Era|url=https://keepernotes.com/2019/11/15/by-the-numbers-the-end-of-the-kerr-era/|kirish sanasi=2022-03-29|ish=Keeper Notes|til=en-US}}{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Bir mavsumdagi eng koʻp gol: 18 (2019)<ref name="ABC22Sep19">{{yangiliklar manbasi |date=22-sentabr 2019-yil |title=Sam Kerr scores her 18th goal of the year for Chicago Red Stars, breaking the NWSL single-season record |work=[[ABC News (Australia)|ABC News]] |url=https://www.abc.net.au/news/2019-09-22/sam-kerr-breaks-nwsl-goalscoring-record-single-season/11536758 |access-date=2-mart 2021-yil}}</ref> * Uchrashuvdagi eng koʻp gol: 4 ta (Kristen Xemilton va [[Alex Morgan|Aleks Morgan]] bilan teng)<ref>{{veb manbasi|sana=2022-05-08|sarlavha=Alex Morgan ties NWSL record with four goals in San Diego win|url=https://justwomenssports.com/nwsl-san-diego-gotham-alex-morgan-four-goals-history/|kirish sanasi=2022-05-09|ish=Just Women's Sports|til=en-US}}</ref> * Bir mavsumda nishonga eng koʻp zarba: 54 (2017)<ref name=":10" /> * Bir mavsumda eng koʻp xet-trik: 2 (2017)<ref name=":10" /> * Kamida 10 ta gol urgan eng koʻp ketma-ket mavsumlar: 3 ta (2017-yildan 2019-yilgacha) * Kamida 15 ta gol urgan eng koʻp ketma-ket mavsumlar: 3 ta (2017-yildan 2019-yilgacha) * Muntazam mavsumda 100 ta oʻyin oʻtkazgan birinchi avstraliyalik futbolchi<ref name=":10" /> * Eng „Eng qimmat futbolchi“ mukofotlari: 2 (2017, 2019) * Eng koʻp „Oltin butsa“ mukofotlari: 3 (2017, 2018, 2019) ==== FA Ayollar Superligasi (2019-20dan hozirgacha) ==== * Toʻliq mavsumdagi debyutdagi eng koʻp gol: 21 (2020-21) * Bir kalendar yilidagi eng koʻp gol: 23 (2021)<ref>{{Cite tweet|user=BarclaysWSL|title=🔥 Lighting up the league 🔥 @samkerr1 netted 2️⃣3️⃣ goals in 2️⃣0️⃣2️⃣1️⃣, setting a new #BarclaysFAWSL record of most goals scored in a single calendar year! 🤯 @ChelseaFCW https://t.co/mFQjtrPhKc|access-date=29 June 2022}}</ref> * 2020-yil yanvaridagi debyutidan buyon u diviziondagi barcha oʻyinchilarga qaraganda eng koʻp gol urgan<ref name=":18">{{Cite tweet|user=OptaJoe|title=42 – Since her @BarclaysFAWSL debut in January 2020, @samkerr1 has scored more goals than any other player in the division (42), whilst she's become the first player to net 20+ times in consecutive Women's Super League campaigns. Icing. https://t.co/LTvCBE0HFf|access-date=29 June 2022}}</ref> * Musobaqa tarixidagi kamida 15 ta gol urgan oʻyinchining gol boshiga eng yaxshi daqiqalar nisbati<ref>{{Cite tweet|user=OptaJoe|title=28 – Since making her @BarclaysFAWSL debut in January 2020, @SamKerr1 has scored 28 goals in 33 games in the competition, the most of any player. Kerr has the best minutes per goal ratio of any player in the competition's history with at least 15 goals (80 mins/goal). Extended. https://t.co/8wKT5QWnJc|access-date=29 June 2022}}</ref> * Bir mavsumda eng koʻp gol urgan jamoalar soni: 10 (2021 — 22)<ref name=":11">{{veb manbasi|sarlavha=Matchday LIVE: Chelsea vs West Ham, Liverpool vs Everton & Barcelona in La Liga action {{!}} Goal.com|url=https://www.goal.com/en/news/live/matchday-live-chelsea-vs-west-ham-liverpool-vs-everton-barcelona-/blt0ee8e25ecd76e877|kirish sanasi=2022-04-25|ish=www.goal.com}}</ref> * Bitta klubga qarshi eng koʻp xet-trik: 2 ta (Birmingem Sitiga qarshi) (Betani Angliya, Reychel Uilyams va [[Vivianne Miedema|Vivian Miedema]] bilan teng) * Birinchi boʻlimda eng koʻp xet-trik: 2 ([[Vivianne Miedema]] bilan durang) * Har bir jamoaga qarshi oʻyinda gol urgan birinchi futbolchi (2020-yil 2-sentabr, Evertonga qarshi)<ref name=":8">{{yangiliklar manbasi |date=2022-03-28 |title=Kerr's run of form continues in 9–0 drubbing, while Man Utd draw 20,000 to historic Old Trafford game |language=en-AU |work=ABC News |url=https://www.abc.net.au/news/2022-03-28/sam-kerr-double-chelsea-drubbing-man-utd-20-000-fans/100943734 |access-date=2022-03-28}}</ref> * Bir mavsumda bosh bilan kiritilgan gollar soni: 9 ta (2020-21)<ref>{{veb manbasi|sana=2021-11-23|sarlavha=Sam Kerr: More Than Just A Goalscorer|url=https://analyticsfc.co.uk/blog/2021/11/23/sam-kerr-more-than-just-a-goalscorer/|kirish sanasi=2022-03-28|ish=Analytics FC|til=en-US}}</ref> * Eng koʻp bosh bilan urilgan gollar: 16ta (Bethany England va Reychel Uilyams bilan teng) * Ketma-ket mavsumlarda 20+ gol urgan birinchi futbolchi: 2020-21-2021-22<ref name=":18" /> * Kamida 20 ta gol urgan eng ketma-ket mavsumlar: 2 (2020-21-2021-22)<ref name=":13"/> * Eng koʻp „Oltin butsa“ mukofotlari: 2 (2020-21-2021-22) (Vivian [[Vivianne Miedema|Miedema]] bilan tenglashgan)<ref name=":13" /> * Bir mavsumda barcha musobaqalar boʻyicha eng koʻp gol: 32 (2021-22)<ref>{{Cite tweet|user=CFCWdaily|title=1⃣1⃣-32 goals in a season in all competitions: Prior to the FA Cup final, Sam had scored 30 goals in all comps. The record for most goals scored in a season was 31 goals. Sam scored 2 goals, broke the record for most goals scored in a single season by any WSL player in all comps. https://t.co/nHT01Odxfb|access-date=29 June 2022}}</ref> ==== Perth Glory (2008-2011, 2014-2019) ==== * Barcha davrlarning eng yaxshi toʻpurari: 57 (2014-yildan hozirgacha) ==== Sky Blue FC (2015-2017) ==== * Barcha davrlarning eng yaxshi toʻpurari: 28 (2017-yil 28-iyundan hozirgacha)<ref>{{veb manbasi|sarlavha=National Women's Soccer League Official Site {{!}} NWSL|url=https://www.nwslsoccer.com/games/info/7nyrpc4sssggamwtraxkqjm5l/|kirish sanasi=2022-04-09|ish=www.nwslsoccer.com|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2022-04-09|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220409103240/https://www.nwslsoccer.com/games/info/7nyrpc4sssggamwtraxkqjm5l/}}</ref> ==== Chikago Red Stars (2018-2019) ==== * Barcha vaqtlardagi eng yaxshi toʻpurar: 35 ([[Christen Press|Kristen Press]] bilan teng) (2019-yil 20-oktabrdan hozirgacha)<ref>{{veb manbasi|sarlavha=National Women's Soccer League Official Site {{!}} NWSL|url=https://www.nwslsoccer.com/game/chicago-red-stars-vs-portland-thorns-2019-10-20/latest#boxscore|kirish sanasi=2022-04-09|ish=www.nwslsoccer.com|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2022-04-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220413170233/https://www.nwslsoccer.com/game/chicago-red-stars-vs-portland-thorns-2019-10-20/latest#boxscore}}</ref> ==== „Chelsi“ (2020-yildan hozirgacha) ==== * Ketma-ket kiritilgan eng koʻp oʻyinlar: 7 (2022-yil 26-fevraldan 2022-yil 3-aprelgacha)<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Chelsea 5–0 Reading: Blues ease back into WSL top spot with dominant victory|url=https://www.skysports.com/football/chelsea-women-vs-reading-women/report/456354|kirish sanasi=2022-04-04|ish=Sky Sports|til=en}}</ref> === Boshqalari === * 3 xil ligada/qitʼada „Oltin butsa“ni qoʻlga kiritgan yagona futbolchi: W-liga (Avstraliya): 2017-18, 2018-19; NWSL (Shimoliy Amerika): 2017, 2018, 2019 ; FA WSL (Yevropa) 2020-21<ref name=":3"/> 2021-22<ref name=":13"/> * " Oltin toʻp "ga nomzod boʻlgan birinchi avstraliyalik ayol futbolchi<ref name=":4">{{veb manbasi|sarlavha=Matildas star Sam Kerr nominated for Ballon D'Or|url=https://thewomensgame.com/news/matildas-star-sam-kerr-nominated-for-ballon-dor-571008|kirish sanasi=2022-01-15|ish=The Women's Game|qaralgan sana=2022-08-20|arxivsana=2022-01-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220115062803/https://thewomensgame.com/news/matildas-star-sam-kerr-nominated-for-ballon-dor-571008}}</ref> * Birinchi avstraliyalik futbolchi (erkak yoki ayol) " [[Oltin toʻp|Oltin toʻp]] "ning kuchli 3 taligiga kirgan: 2021<ref name=":0">{{veb manbasi|muallif=Staff|sana=2021-11-29|sarlavha=Kerr third in Ballon d'Or, Messi claims record-extending seventh crown|url=https://www.watoday.com.au/sport/soccer/kerr-third-in-ballon-d-or-messi-claims-record-extending-seventh-crown-20211130-p59db2.html|kirish sanasi=2021-11-29|ish=WAtoday|til=en}}</ref> * Birinchi avstraliyalik futbolchi (erkak yoki ayol) FIFAning eng yaxshi oʻyinchisi 3 taligiga kirgan: 2021<ref name=":0" /> * Yilning eng yaxshi oʻyinchisi (erkak yoki ayol): 2022-yil<ref name=":15"/> PFA oʻyinchilarining eng yaxshi oʻyinchisi boʻlgan birinchi avstraliyalik * Gʻarbiy Avstraliyada tugʻilgan birinchi ayol [[Pert]] shahri kaliti: 2022<ref name=":17"/> * FIFA videooʻyinining muqovasida boʻlish uchun tanlangan birinchi ayol futbolchi: ''FIFA 23''<ref name=":21">{{veb manbasi|sana=2022-07-18|sarlavha=FIFA 23 Cover|url=https://www.fifplay.com/fifa-23-cover/|kirish sanasi=2022-07-19|ish=FIFPlay|til=en}}</ref> == Yana qarang == * A-League Ayollar rekordlari va statistikasi roʻyxati * NWSL yozuvlari va statistikasi roʻyxati * FA WSL yozuvlari va statistikasi roʻyxati * FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida xet-triklar roʻyxati * FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida gol urgan futbolchilar roʻyxati * 100 yoki undan ortiq xalqaro oʻyinda ishtirok etgan ayollar futbolchilari roʻyxati * Mamlakatlar boʻyicha ayollar futbolida eng yaxshi gol urgan futbolchilar roʻyxati == Izohlar == {{manbalar|group=lower-alpha}} == Manbalar == {{manbalar}} == Qoʻshimcha oʻqish == * Grainey, Timothy (2012), ''Beyond End It Like Beckham: Ayollar futbolining global fenomeni'', Nebraska universiteti matbuoti,{{ISBN|0803240368}} * Lloyd, Karli (2016), ''Hech kim tomosha qilmaganda: Mening futbol olamining eng yuqori choʻqqilariga mashaqqatli sayohatim'', Houghton Mifflin Harcourt,{{ISBN|0544814622}} * Martaler, Jon (2018), ''AQSh ayollar professional futboli'', ABDO,{{ISBN|1532170327}} * Stay, Sheyn (2019), ''Ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati 2019 kitobi: Futbol boʻyicha jahon chempionati haqida bilishingiz kerak boʻlgan hamma narsa'', talab boʻyicha kitoblar,{{ISBN|1782551921}} * Theivam, Keyran va Jeff Kassouf (2019), ''Ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatining yaratilishi: sportning balogʻatga etishi haqidagi hikoyalarni aniqlash'', Kichkina,{{ISBN|1472143310}} * Har xil (2019), ''"Kelajak uchun turing"'', „Pingvin tasodifiy uyi“,{{ISBN|0143794396}} * Uilyams, Jan (2007), ''Goʻzal oʻyin: Ayollar futboliga xalqaro istiqbollar'', A&C Black,{{ISBN|1845206754}} == Havolalar == * Sam Kerr — FIFA competition record (archived) * [http://matildas.footballaustralia.com.au/player/samantha-kerr/1nmvqhamx26jg131u8x010asql Australia player profile] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20170925031227/http://matildas.footballaustralia.com.au/player/samantha-kerr/1nmvqhamx26jg131u8x010asql |date=2017-09-25 }} * [https://www.chelseafc.com/en/teams/women/sam-kerr?pageTab=biography Chelsea player profile] * [http://www.perthglory.com.au/article/meet-matildas-star-forward-sam-kerr/19g1w3ounysmr1h87099sgj541 Perth Glory player profile] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220122041241/https://perthglory.com.au/article/meet-matildas-star-forward-sam-kerr/19g1w3ounysmr1h87099sgj541 |date=2022-01-22 }} * [http://www.nwslsoccer.com/players/sam-kerr NWSL player profile] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220523210336/https://www.nwslsoccer.com/players/sam-kerr |date=2022-05-23 }} * [http://chicagoredstars.com/sam-kerr-draft/ Chicago Red Stars player profile] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20191020044453/http://chicagoredstars.com/sam-kerr-draft/ |date=2019-10-20 }} * [https://web.archive.org/web/20150816015908/https://skybluefc.com/player/samantha-kerr/ Sky Blue FC player profile] <small>(archived)</small> * {{Twitter}} * [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1993-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] c39judnceph7z2w8ep8qbmu3b2t9l7b Birlashgan Arab Respublikasi 0 784052 5988579 5905968 2026-04-11T10:53:25Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 5988579 wikitext text/x-wiki {{Davlat info | davlat_nomi = Misr | davlat_nomi_toʻliq = Birlashgan Arab Respublikasi | davlat_mahalliy_nomi = الجمهورية العربية المتحدة аl-Jumhuriya аl-Arabiya аl-Muttaxida | tasvir_bayroq = Flag of the United Arab Republic.svg | tasvir_gerb = Coat of arms of the United Arab Republic (1958–1971).svg | tasvir_xarita = United_Arab_Republic_ (orthographic_projection).svg | ramz_tipi = | ramz_tipi_maqola = | davlat_shiori = | davlat_madhiyasi = [[Misr davlat madhiyasi]] | poytaxt = [[Qohira]] | latd=00 |latm=00 |latNS=N |longd=00 |longm=00 |longEW=E | | eng_katta_shahar = [[Qohira]] va [[Damashq]] | rasmiy_tillar = [[Arabcha]] | eng_katta_aholi_punkt_tipi = | hukumat_turi = | yetakchi_mansablari = | yetakchi_nomlari = | yetakchi_mansabi_1 = [[Prezident]] | yetakchi_mansabi_2 = | yetakchi_mansabi_3 = | yetakchi_mansabi_4 = | yetakchi_mansabi_5 = | yetakchi_nomi_1 = [[Jamol Abdul Nosir]] | yetakchi_nomi_2 = | yetakchi_nomi_3 = | yetakchi_nomi_4 = | yetakchi_nomi_5 = | mustaqillik_tip = | mustaqillik_nota = | mustaqillik_voqealar = | mustaqillik_voqea_1 = Tashkil Topgan | mustaqillik_voqea_2 = Tugatilgan | mustaqillik_voqea_3 = | mustaqillik_voqea_4 = | mustaqillik_voqea_5 = | mustaqillik_yillari = | mustaqillik_yili_1 = 1958-yil 22-fevral | mustaqillik_yili_2 = 1971-yil 2-sentyabr | mustaqillik_yili_3 = | mustaqillik_yili_4 = | mustaqillik_yili_5 = | yevropa_ittifoqi_yili = | maydon = 1 186 630 | maydon_oʻrin = | maydon_suv = | aholi = 32 203 000 mln. | aholi_roʻyxat_yil = 1961 | aholi_oʻrin = | aholi_zichlik = | aholi_zichlik_oʻrin = | YIM_XQT = | YIM_XQT_yil = | YIM_XQT_oʻrin = | YIM_XQT_jon_boshiga = | YIM_XQT_jon_boshiga_oʻrin = | YIM_nominal = | YIM_nominal_yil = | YIM_nominal_oʻrin = | YIM_nominal_jon_boshiga = | YIM_nominal_jon_boshiga_oʻrin = | pul_birligi = [[Misr funti]];<br />[[Suriya funti]] | pul_birligi_kod = | pul_birligi_havol = | vaqt_mintaqasi = | vaqt_utc = | vaqt_mintaqasi_dst = | vaqt_utc_dst = | dst_nota = | internet_domeni = | internet_domeni = | telefon prefiksi = | qisqartma = | havolalar = |p1 = Misr Respublikasi |bayroq_p1 = Flag of Egypt (1952–1958).svg |s1 = Misr |bayroq_s1 = Flag of Egypt (1972–1984).svg }}'''Birlashgan Arab Respublikasi''' ({{lang-ar|الجمهورية العربية المتحدة}}) — [[Shimoliy Afrika]] va [[Gʻarbiy Osiyo|Gʻarbiy Osiyoda]] 1958—1971-yillarda mavjud boʻlagan davlat. 1961-yilgacha u ikki davlat — [[Suriya]] va [[Misr]] ittifoqi edi. 1961-yil 28-sentyabrgacha BAR tarkibidan chiqishini eʼlon qildi. 1963-yilda Misr, Suriya va Iroq ittifoq davlatini qayta tiklash yoʻlida qadamlar tashlandi, ammo davlat tuzilishidagi kelishmovchiliklar bu rejalar amalga oshirilmadi. BAR rasmiy ravishda (Bitta Misr tarkibida) 1971-yilgacha Arab Respublikalari Federatsiyasi — Misr, Liviya va Suriya konfederatsiyasi tuzilganligi eʼlon qilingunga qadar mavjud boʻlib qoldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.britannica.com/place/United-Arab-Republic|sarlavha=Britannica|kirish sanasi=2022-yil 28-avgust}}</ref>. == Misr va Suriya davlatlarini birlashishi == Birlashgan Arab Respublikasining tashkil etilishi arab davlatlarini birlashtirish yoʻlidagi birinchi qadam qoʻyildi. Suriya hukumati 1958-yil yanvar oyida Qohiraga delegatsiya yuborib, Misrga Suriya bilan birlashishni taklif qildi. Suriya tashqi ishlar vaziri Saloh Bitar ikki davlatni birlashtirish boʻyicha ishlarni tezroq boʻlishini soʻradi. Misr Prezidenti Abdul Nosir rozi boʻldi, ammo bu shartlar asosida Misrga ustunlik berilishini va boshqa barcha siyosiy kuchlarni taʼsirini chetda qoldirdi. * 1958-yil 1-fevralda Qohiradagi Qubba saroyida [[Jamol Abdunnosir|Jamol Abdul Nosir]] va Suriya prezidenti Shukri al-Quatli tomonidan umumarab davlatini yaratish toʻgʻrisidagi dastlabki kelishuvlar imzolandi. * Mamlakatlarni birlashtirish akti 1958-yil 22-fevralda ikki mamlakat prezidentlari tomonidan imzolandi. [[Damashq]]qa yetib kelgan Nosirni olomon iliq kutib oldi.Arab davlatlarining har biri BARga qoʻshilishi mumkin qilib qoʻyildi. * 1958-yil 27-iyulda „Birlashgan Arab Respublikasi fuqaroligi toʻgʻrisidagi“ qonun qabul qilindi. * Oʻsha yilning 11-sentyabrida [[Moskva]]da [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] va BAR oʻrtasida „Havo aloqalari toʻgʻrisida“, 18-sentyabrda esa ular oʻrtasida dengizda tashish toʻgʻrisida"gi shartnomalar imzolandi. * 1958-yil 7-oktabrda Prezident Nosir Misr va Suriya viloyatlari hukumatlari va kengashlarini qayta tashkil qildi. * 1960 — 1961 yillarda BAR prezidenti boʻlib ishlagan Abdul Nosir birlashgan mamlakatda banklar va xususiy korxonalarni milliylashtirish boʻyicha keng koʻlamda kampaniyalar oʻtkazdi.Uning rahbarligida misrlik amaldorlar asosiy ishlarda rahbatlik qilgan, ammo suriyaliklar ham koʻplab muhim lavozimlarni egallagan edi.Biroq Nosir tez orada Suriyaning barcha siyosiy partiyalarini tarqatib yubordi.Suriyada qishloq xoʻjaligini, soʻngra sanoat va bank sektorini keng koʻlamli milliylashtirdi. * 1961-yil 28-sentabrda Suriya armiyasi zobitlari Damashqda hokimiyatni egallab, Nosirning vakili marshal Abdul Hakim Omirni hibsga olib, Suriyadan chiqarib yubordilar va Suriya BARdan chiqishini eʼlon qildilar.Nosirning shaxsiy mashhurligiga qaramay, Misrning yetakchi rolga aniq daʼvolari tufayli yuzaga kelgan qarama-qarshiliklar tufayli Suriya BARdan chiqdi. * 1961-yil 28-sentyabrda Birlashgan Arab Respublikasi unitar davlatga aylandi. == Keyinchalik yagona arab davlatini yaratishga urinishlar == Iroqdagi 8-fevral va Suriyada 1963-yil 8-martdagi davlat toʻntarishlari chogʻida bu mamlakatlarda Baas partiyasi hokimiyatga qaytganidan soʻng, BAR, Suriya va Iroqdan iborat ittifoq davlatini qayta tiklashga urinishlar boshlandi. 1963-yil 10-martda Iroq ichki ishlar vaziri Ali Solih Saʼdiy va mudofaa vaziri Solih Ammash boshchiligidagi delegatsiya birlashish boʻyicha muzokaralar olib borish uchun Damashqqa keldi. Suriya bosh vaziri Saloh Bitar radio orqali uning hukumatining asosiy vazifasi Jazoir va Yamanni qoʻshib olishi mumkin boʻlgan BAR, Suriya va Iroq ittifoqini yaratish ekanligini maʼlum qildi. 15-mart kuni Nosir Qohirada Suriya va Iroq delegatsiyalari bilan muzokaralar oʻtkazdi. 19-mart kuni Salah Bitar uch kunlik tashrif bilan Qohiraga keldi va Nosir bilan muzokaralar olib bordi. 25-mart kuni mudofaa vaziri Huari Bumediyen boshchiligidagi [[Jazoir]] delegatsiyasi birlashish boʻyicha muzokaralar olib borish uchun Qohiraga keldi. Suriya rahbari general-leytenant Luey al-Atasi va Iroq Bosh vaziri Ahmad Hasan al-Bakr poytaxti Qohirada boʻlgan Arab, Suriya va Iroq mintaqalaridan iborat federatsiya tuzish toʻgʻrisida 1963-yil 17-aprelda Abdul Nosirning Kommyunikesi tarqatildi. Federatsiya BAR [[bayrog'i]]ni unga boshqa yulduz qoʻshilishi bilan saqlab qolishi kerak edi. Ammo tez orada Suriya va Iroqdagi siyosiy inqirozlar birlashish jarayonini toʻxtatdi. == Birlashgan Arab Respublikasi Misr hududida (1961-yil 28-sentyabrdan) == * 1962-yil may — [[Jamol Abdul Nosir]] nihoyat BARda sotsialistik oʻzgarishlar yoʻnalishini belgilab berdi. * 1962-yil 26-sentyabr — 1962-yil [[Yaman]]da nosirchilar tomonidan uyushtirilgan harbiy toʻntarish boʻlib oʻtdi. Polkovnik Abdulla as-Salol brigada generali lavozimiga koʻtarildi va yangi tashkil etilgan Yaman Arab Respublikasining birinchi prezidenti deb eʼlon qilindi. 29-sentyabrda Misr yangi tuzumni tan oldi, Nosir YARni har tomonlama qoʻllab-quvvatlashga qaror qilganligini eʼlon qildi. Xuddi shu kuni birinchi misrlik askarlar guruhi samolyotda Shimoliy Yamanning yirik shaharlari — Sano va Toizga yetkazildi. Natijada, Shimoliy Yamandagi davlat toʻntarishidan soʻng, respublikachilar (ular BAR tomonidan qoʻllab-quvvatlangan) va monarxiya tarafdorlari (ittifoqchi — [[Saudiya Arabistoni]]) oʻrtasida fuqarolar urushi boshlandi. unda 60 ming kishilik koʻngilli Misr harbiy korpusi ishtirok etdi. Olti kunlik urushdan keyingina, 1967-yil avgustdagi Xartum konferensiyasida Misr va Saudiya Arabistoni oʻrtasida Yaman masalasi boʻyicha kelishuvga erishildi kelishuvda: Misr oʻz qoʻshinlarini YARdan olib chiqib ketishi, Saudiya Arabistoni esa monarxistik fikrdagi qabilalarga yordam berishni toʻxtatishi talab etildi. 1967-yil oktyabr oyida Misr qoʻshinlarining soʻnggi boʻlinmalari Shimoliy Yamanni tark etishdi. * 1964-yil 9-maydan 25-maygacha — [[Nikita Xrushchyov|N. S. Xrushchev]]ning BARga rasmiy tashrif buyurdi. Sovet rahbarining BARning eng yuqori mukofoti — Nil ordeni bilan taqdirlanishiga javoban, N. S. Xrushchevning shaxsiy tashabbusi bilan, [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] Oliy Kengashi Prezidiumining 1964-yil 13-maydagi farmoni bilan Prezident Jamol Abdul Nosir va BAR birinchi vitse-prezidenti va Mudofaa vaziri feldmarshal Abdul Hakim Omirga [[Sovet Ittifoqi Qahramoni]] unvoni berildi. * 1967-yil 5-iyundan — 10-iyungacha — [[Isroil]] bilan [[olti kunlik urush]] boʻlib oʻtdi. Urushda [[Sinay yarim oroli]] Isroil tomonidan bosib olindi. Iyun oyidagi magʻlubiyatdan soʻng, Nosir marshal Abdul Hakim Omir boshchiligidagi butun armiya rahbariyatini oʻz lavozimlaridan olib tashladi. Hammasi boʻlib 600 ga yaqin general va zobitlar qurolli kuchlardan haydaldi. Taxminan 200 ga yaqin harbiy va fuqarolik amaldorlari hibsga olindi va ular magʻlubiyatda ayblandi. * 1967-yil 8-iyunda, olti kunlik urush boshlanishining uchinchi kunida, prezidentlikka qarshi koalitsiya boshchiligida feldmarshal Abdul Hakim Omir prezident Nosirning isteʼfosini talab qildi. * 9-iyun kuni BAR Prezidenti Nosir xalqqa murojaatida, isteʼfoga chiqishini eʼlon qildi va Gʻarb davlatlarini ularning havo kuchlari Isroil tomonida yashirincha jang qilganlikda aybladi. Uni qoʻllab-quvvatlagan ommaviy namoyishlardan soʻng Nosir oʻz lavozimida qoldi. Abdul Hakim Omir magʻlubiyatga uchradi va ertasi kuni isteʼfoga chiqishga majbur boʻldi. 1967-yil 11-iyunda Misr generallari Nosirning uyini oltita zirhli mashina bilan toʻsib qoʻyib, mudofaa vaziri Omirni bosh qoʻmondon lavozimiga tiklashni talab qildilar. Ammo Nosir tahdidlarga berilmadi. Biroq 29-iyun kuni u Omir bilan uchrashdi va u prezidentdan armiyadagi tozalashlar paytida hibsga olingan barcha generallarni ozod qilishni talab qildi. Abdul Nosir bu talablarga rozi boʻldi. Ammo ozod etilgan generallar uylariga emas, balki toʻgʻridan-toʻgʻri Omirga tarafiga oʻtishdi. 1967-yil 26-avgustda Omir desant maktabining toʻrt yuz nafar kursantini qoʻllab-quvvatlab, Bosh shtabni qoʻlga olishni maqsad qildi. Qoʻshinlar unga boʻysunishini va toʻliq ishonganini hisobga olib, u oʻz shartlarini prezident Nosirga aytib berishni maqsad qila boshladi. Ammo nutqdan bir kun oldin fitnachilar orasidan bir necha yuz nafar zobit hibsga olindi. Nosirdan keyingi Misrning ikkinchi Sovet Ittifoqi Qahramoni feldmarshali Abdul Hakim Omir davlat toʻntarishiga urinishda ayblanib, uy qamogʻiga olindi va 1967-yil 14-sentyabrda rasmiy maʼlumotga koʻra, u zahar — akonitinni qabul qilib, oʻz joniga qasd qildi. Biroq, kiritilgan oʻzgarishlarga qaramay, ofitserlar korpusining muhim qismi Nosirning sotsialistik oʻzgarishlarga nisbatan salbiy munosabatda boʻlishda davom etdi. Garchi harbiylar milliy xavfsizlik masalalari boʻyicha qarorlar qabul qilishda, uning ustuvor yoʻnalishlari va mudofaa sektoriga investitsiyalar hajmini belgilashda taʼsirni saqlab qolgan boʻlsada, 1967-yil voqealaridan armiya Misrning siyosiy hayotida faol rol oʻynashni toʻxtatdi. * 1967-yil iyuldan — 1970-yil 7-avgustgacha — Olti kunlik urush paytida Isroil tomonidan qoʻlga kiritilgan Sinay yarim orolini qaytarib olish uchun Misr va Isroil oʻrtasida past intensivlikdagi urushlar boʻlib turdi. U asosan artilleriya va aviatsiya yordamida amalga oshirildi. U mojaro tomonlari oʻrtasida hududiy oʻzgarishlarsiz oʻt ochishni toʻxtatish toʻgʻrisidagi bitim imzolanishi bilan yakunlandi. 1970-yil oʻrtalariga kelib, Misrda 32 minggacha sovet askarlari va ofitserlari bor edi. BAR rasman [[unitar davlat]] sifatida Nosir umrining oxirigacha mavjud boʻlib turdi. 1971-yil 2-sentyabr — vafotidan bir yil oʻtgach — BAR Misr Arab Respublikasi deb oʻzgartirildi. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Suriya tarixi]] [[Turkum:Misr tarixi]] [[Turkum:Davlatlar]] [[Turkum:Afrika mamlakatlari]] dcqmibjkw7jzjx9r50r29vt29d58aor 5988580 5988579 2026-04-11T10:53:39Z KWiki78 246724 5988580 wikitext text/x-wiki {{Davlat info | davlat_nomi = Misr | davlat_nomi_toʻliq = Birlashgan Arab Respublikasi | davlat_mahalliy_nomi = الجمهورية العربية المتحدة аl-Jumhuriya аl-Arabiya аl-Muttaxida | tasvir_bayroq = Flag of the United Arab Republic.svg | tasvir_gerb = Coat of arms of the United Arab Republic (1958–1971).svg | tasvir_xarita = United_Arab_Republic_ (orthographic_projection).svg | ramz_tipi = | ramz_tipi_maqola = | davlat_shiori = | davlat_madhiyasi = [[Misr davlat madhiyasi]] | poytaxt = [[Qohira]] | latd=00 |latm=00 |latNS=N |longd=00 |longm=00 |longEW=E | | eng_katta_shahar = [[Qohira]] va [[Damashq]] | rasmiy_tillar = [[Arabcha]] | eng_katta_aholi_punkt_tipi = | hukumat_turi = | yetakchi_mansablari = | yetakchi_nomlari = | yetakchi_mansabi_1 = [[Prezident]] | yetakchi_mansabi_2 = | yetakchi_mansabi_3 = | yetakchi_mansabi_4 = | yetakchi_mansabi_5 = | yetakchi_nomi_1 = [[Jamol Abdul Nosir]] | yetakchi_nomi_2 = | yetakchi_nomi_3 = | yetakchi_nomi_4 = | yetakchi_nomi_5 = | mustaqillik_tip = | mustaqillik_nota = | mustaqillik_voqealar = | mustaqillik_voqea_1 = Tashkil Topgan | mustaqillik_voqea_2 = Tugatilgan | mustaqillik_voqea_3 = | mustaqillik_voqea_4 = | mustaqillik_voqea_5 = | mustaqillik_yillari = | mustaqillik_yili_1 = 1958-yil 22-fevral | mustaqillik_yili_2 = 1971-yil 2-sentyabr | mustaqillik_yili_3 = | mustaqillik_yili_4 = | mustaqillik_yili_5 = | yevropa_ittifoqi_yili = | maydon = 1 186 630 | maydon_oʻrin = | maydon_suv = | aholi = 32 203 000 mln. | aholi_roʻyxat_yil = 1961 | aholi_oʻrin = | aholi_zichlik = | aholi_zichlik_oʻrin = | YIM_XQT = | YIM_XQT_yil = | YIM_XQT_oʻrin = | YIM_XQT_jon_boshiga = | YIM_XQT_jon_boshiga_oʻrin = | YIM_nominal = | YIM_nominal_yil = | YIM_nominal_oʻrin = | YIM_nominal_jon_boshiga = | YIM_nominal_jon_boshiga_oʻrin = | pul_birligi = [[Misr funti]];<br />[[Suriya funti]] | pul_birligi_kod = | pul_birligi_havol = | vaqt_mintaqasi = | vaqt_utc = | vaqt_mintaqasi_dst = | vaqt_utc_dst = | dst_nota = | internet_domeni = | internet_domeni = | telefon prefiksi = | qisqartma = | havolalar = |p1 = Misr Respublikasi |bayroq_p1 = Flag of Egypt (1952–1958).svg |s1 = Misr |bayroq_s1 = Flag of Egypt (1972–1984).svg }} '''Birlashgan Arab Respublikasi''' ({{lang-ar|الجمهورية العربية المتحدة}}) — [[Shimoliy Afrika]] va [[Gʻarbiy Osiyo|Gʻarbiy Osiyoda]] 1958—1971-yillarda mavjud boʻlagan davlat. 1961-yilgacha u ikki davlat — [[Suriya]] va [[Misr]] ittifoqi edi. 1961-yil 28-sentyabrgacha BAR tarkibidan chiqishini eʼlon qildi. 1963-yilda Misr, Suriya va Iroq ittifoq davlatini qayta tiklash yoʻlida qadamlar tashlandi, ammo davlat tuzilishidagi kelishmovchiliklar bu rejalar amalga oshirilmadi. BAR rasmiy ravishda (Bitta Misr tarkibida) 1971-yilgacha Arab Respublikalari Federatsiyasi — Misr, Liviya va Suriya konfederatsiyasi tuzilganligi eʼlon qilingunga qadar mavjud boʻlib qoldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.britannica.com/place/United-Arab-Republic|sarlavha=Britannica|kirish sanasi=2022-yil 28-avgust}}</ref>. == Misr va Suriya davlatlarini birlashishi == Birlashgan Arab Respublikasining tashkil etilishi arab davlatlarini birlashtirish yoʻlidagi birinchi qadam qoʻyildi. Suriya hukumati 1958-yil yanvar oyida Qohiraga delegatsiya yuborib, Misrga Suriya bilan birlashishni taklif qildi. Suriya tashqi ishlar vaziri Saloh Bitar ikki davlatni birlashtirish boʻyicha ishlarni tezroq boʻlishini soʻradi. Misr Prezidenti Abdul Nosir rozi boʻldi, ammo bu shartlar asosida Misrga ustunlik berilishini va boshqa barcha siyosiy kuchlarni taʼsirini chetda qoldirdi. * 1958-yil 1-fevralda Qohiradagi Qubba saroyida [[Jamol Abdunnosir|Jamol Abdul Nosir]] va Suriya prezidenti Shukri al-Quatli tomonidan umumarab davlatini yaratish toʻgʻrisidagi dastlabki kelishuvlar imzolandi. * Mamlakatlarni birlashtirish akti 1958-yil 22-fevralda ikki mamlakat prezidentlari tomonidan imzolandi. [[Damashq]]qa yetib kelgan Nosirni olomon iliq kutib oldi.Arab davlatlarining har biri BARga qoʻshilishi mumkin qilib qoʻyildi. * 1958-yil 27-iyulda „Birlashgan Arab Respublikasi fuqaroligi toʻgʻrisidagi“ qonun qabul qilindi. * Oʻsha yilning 11-sentyabrida [[Moskva]]da [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] va BAR oʻrtasida „Havo aloqalari toʻgʻrisida“, 18-sentyabrda esa ular oʻrtasida dengizda tashish toʻgʻrisida"gi shartnomalar imzolandi. * 1958-yil 7-oktabrda Prezident Nosir Misr va Suriya viloyatlari hukumatlari va kengashlarini qayta tashkil qildi. * 1960 — 1961 yillarda BAR prezidenti boʻlib ishlagan Abdul Nosir birlashgan mamlakatda banklar va xususiy korxonalarni milliylashtirish boʻyicha keng koʻlamda kampaniyalar oʻtkazdi.Uning rahbarligida misrlik amaldorlar asosiy ishlarda rahbatlik qilgan, ammo suriyaliklar ham koʻplab muhim lavozimlarni egallagan edi.Biroq Nosir tez orada Suriyaning barcha siyosiy partiyalarini tarqatib yubordi.Suriyada qishloq xoʻjaligini, soʻngra sanoat va bank sektorini keng koʻlamli milliylashtirdi. * 1961-yil 28-sentabrda Suriya armiyasi zobitlari Damashqda hokimiyatni egallab, Nosirning vakili marshal Abdul Hakim Omirni hibsga olib, Suriyadan chiqarib yubordilar va Suriya BARdan chiqishini eʼlon qildilar.Nosirning shaxsiy mashhurligiga qaramay, Misrning yetakchi rolga aniq daʼvolari tufayli yuzaga kelgan qarama-qarshiliklar tufayli Suriya BARdan chiqdi. * 1961-yil 28-sentyabrda Birlashgan Arab Respublikasi unitar davlatga aylandi. == Keyinchalik yagona arab davlatini yaratishga urinishlar == Iroqdagi 8-fevral va Suriyada 1963-yil 8-martdagi davlat toʻntarishlari chogʻida bu mamlakatlarda Baas partiyasi hokimiyatga qaytganidan soʻng, BAR, Suriya va Iroqdan iborat ittifoq davlatini qayta tiklashga urinishlar boshlandi. 1963-yil 10-martda Iroq ichki ishlar vaziri Ali Solih Saʼdiy va mudofaa vaziri Solih Ammash boshchiligidagi delegatsiya birlashish boʻyicha muzokaralar olib borish uchun Damashqqa keldi. Suriya bosh vaziri Saloh Bitar radio orqali uning hukumatining asosiy vazifasi Jazoir va Yamanni qoʻshib olishi mumkin boʻlgan BAR, Suriya va Iroq ittifoqini yaratish ekanligini maʼlum qildi. 15-mart kuni Nosir Qohirada Suriya va Iroq delegatsiyalari bilan muzokaralar oʻtkazdi. 19-mart kuni Salah Bitar uch kunlik tashrif bilan Qohiraga keldi va Nosir bilan muzokaralar olib bordi. 25-mart kuni mudofaa vaziri Huari Bumediyen boshchiligidagi [[Jazoir]] delegatsiyasi birlashish boʻyicha muzokaralar olib borish uchun Qohiraga keldi. Suriya rahbari general-leytenant Luey al-Atasi va Iroq Bosh vaziri Ahmad Hasan al-Bakr poytaxti Qohirada boʻlgan Arab, Suriya va Iroq mintaqalaridan iborat federatsiya tuzish toʻgʻrisida 1963-yil 17-aprelda Abdul Nosirning Kommyunikesi tarqatildi. Federatsiya BAR [[bayrog'i]]ni unga boshqa yulduz qoʻshilishi bilan saqlab qolishi kerak edi. Ammo tez orada Suriya va Iroqdagi siyosiy inqirozlar birlashish jarayonini toʻxtatdi. == Birlashgan Arab Respublikasi Misr hududida (1961-yil 28-sentyabrdan) == * 1962-yil may — [[Jamol Abdul Nosir]] nihoyat BARda sotsialistik oʻzgarishlar yoʻnalishini belgilab berdi. * 1962-yil 26-sentyabr — 1962-yil [[Yaman]]da nosirchilar tomonidan uyushtirilgan harbiy toʻntarish boʻlib oʻtdi. Polkovnik Abdulla as-Salol brigada generali lavozimiga koʻtarildi va yangi tashkil etilgan Yaman Arab Respublikasining birinchi prezidenti deb eʼlon qilindi. 29-sentyabrda Misr yangi tuzumni tan oldi, Nosir YARni har tomonlama qoʻllab-quvvatlashga qaror qilganligini eʼlon qildi. Xuddi shu kuni birinchi misrlik askarlar guruhi samolyotda Shimoliy Yamanning yirik shaharlari — Sano va Toizga yetkazildi. Natijada, Shimoliy Yamandagi davlat toʻntarishidan soʻng, respublikachilar (ular BAR tomonidan qoʻllab-quvvatlangan) va monarxiya tarafdorlari (ittifoqchi — [[Saudiya Arabistoni]]) oʻrtasida fuqarolar urushi boshlandi. unda 60 ming kishilik koʻngilli Misr harbiy korpusi ishtirok etdi. Olti kunlik urushdan keyingina, 1967-yil avgustdagi Xartum konferensiyasida Misr va Saudiya Arabistoni oʻrtasida Yaman masalasi boʻyicha kelishuvga erishildi kelishuvda: Misr oʻz qoʻshinlarini YARdan olib chiqib ketishi, Saudiya Arabistoni esa monarxistik fikrdagi qabilalarga yordam berishni toʻxtatishi talab etildi. 1967-yil oktyabr oyida Misr qoʻshinlarining soʻnggi boʻlinmalari Shimoliy Yamanni tark etishdi. * 1964-yil 9-maydan 25-maygacha — [[Nikita Xrushchyov|N. S. Xrushchev]]ning BARga rasmiy tashrif buyurdi. Sovet rahbarining BARning eng yuqori mukofoti — Nil ordeni bilan taqdirlanishiga javoban, N. S. Xrushchevning shaxsiy tashabbusi bilan, [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] Oliy Kengashi Prezidiumining 1964-yil 13-maydagi farmoni bilan Prezident Jamol Abdul Nosir va BAR birinchi vitse-prezidenti va Mudofaa vaziri feldmarshal Abdul Hakim Omirga [[Sovet Ittifoqi Qahramoni]] unvoni berildi. * 1967-yil 5-iyundan — 10-iyungacha — [[Isroil]] bilan [[olti kunlik urush]] boʻlib oʻtdi. Urushda [[Sinay yarim oroli]] Isroil tomonidan bosib olindi. Iyun oyidagi magʻlubiyatdan soʻng, Nosir marshal Abdul Hakim Omir boshchiligidagi butun armiya rahbariyatini oʻz lavozimlaridan olib tashladi. Hammasi boʻlib 600 ga yaqin general va zobitlar qurolli kuchlardan haydaldi. Taxminan 200 ga yaqin harbiy va fuqarolik amaldorlari hibsga olindi va ular magʻlubiyatda ayblandi. * 1967-yil 8-iyunda, olti kunlik urush boshlanishining uchinchi kunida, prezidentlikka qarshi koalitsiya boshchiligida feldmarshal Abdul Hakim Omir prezident Nosirning isteʼfosini talab qildi. * 9-iyun kuni BAR Prezidenti Nosir xalqqa murojaatida, isteʼfoga chiqishini eʼlon qildi va Gʻarb davlatlarini ularning havo kuchlari Isroil tomonida yashirincha jang qilganlikda aybladi. Uni qoʻllab-quvvatlagan ommaviy namoyishlardan soʻng Nosir oʻz lavozimida qoldi. Abdul Hakim Omir magʻlubiyatga uchradi va ertasi kuni isteʼfoga chiqishga majbur boʻldi. 1967-yil 11-iyunda Misr generallari Nosirning uyini oltita zirhli mashina bilan toʻsib qoʻyib, mudofaa vaziri Omirni bosh qoʻmondon lavozimiga tiklashni talab qildilar. Ammo Nosir tahdidlarga berilmadi. Biroq 29-iyun kuni u Omir bilan uchrashdi va u prezidentdan armiyadagi tozalashlar paytida hibsga olingan barcha generallarni ozod qilishni talab qildi. Abdul Nosir bu talablarga rozi boʻldi. Ammo ozod etilgan generallar uylariga emas, balki toʻgʻridan-toʻgʻri Omirga tarafiga oʻtishdi. 1967-yil 26-avgustda Omir desant maktabining toʻrt yuz nafar kursantini qoʻllab-quvvatlab, Bosh shtabni qoʻlga olishni maqsad qildi. Qoʻshinlar unga boʻysunishini va toʻliq ishonganini hisobga olib, u oʻz shartlarini prezident Nosirga aytib berishni maqsad qila boshladi. Ammo nutqdan bir kun oldin fitnachilar orasidan bir necha yuz nafar zobit hibsga olindi. Nosirdan keyingi Misrning ikkinchi Sovet Ittifoqi Qahramoni feldmarshali Abdul Hakim Omir davlat toʻntarishiga urinishda ayblanib, uy qamogʻiga olindi va 1967-yil 14-sentyabrda rasmiy maʼlumotga koʻra, u zahar — akonitinni qabul qilib, oʻz joniga qasd qildi. Biroq, kiritilgan oʻzgarishlarga qaramay, ofitserlar korpusining muhim qismi Nosirning sotsialistik oʻzgarishlarga nisbatan salbiy munosabatda boʻlishda davom etdi. Garchi harbiylar milliy xavfsizlik masalalari boʻyicha qarorlar qabul qilishda, uning ustuvor yoʻnalishlari va mudofaa sektoriga investitsiyalar hajmini belgilashda taʼsirni saqlab qolgan boʻlsada, 1967-yil voqealaridan armiya Misrning siyosiy hayotida faol rol oʻynashni toʻxtatdi. * 1967-yil iyuldan — 1970-yil 7-avgustgacha — Olti kunlik urush paytida Isroil tomonidan qoʻlga kiritilgan Sinay yarim orolini qaytarib olish uchun Misr va Isroil oʻrtasida past intensivlikdagi urushlar boʻlib turdi. U asosan artilleriya va aviatsiya yordamida amalga oshirildi. U mojaro tomonlari oʻrtasida hududiy oʻzgarishlarsiz oʻt ochishni toʻxtatish toʻgʻrisidagi bitim imzolanishi bilan yakunlandi. 1970-yil oʻrtalariga kelib, Misrda 32 minggacha sovet askarlari va ofitserlari bor edi. BAR rasman [[unitar davlat]] sifatida Nosir umrining oxirigacha mavjud boʻlib turdi. 1971-yil 2-sentyabr — vafotidan bir yil oʻtgach — BAR Misr Arab Respublikasi deb oʻzgartirildi. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Suriya tarixi]] [[Turkum:Misr tarixi]] [[Turkum:Davlatlar]] [[Turkum:Afrika mamlakatlari]] msut0dptt6vm1i6ocipz53hmpu766jv Jahon taekvondo federatsiyasi 0 785458 5988278 5809904 2026-04-10T19:57:14Z Shirin Khaydaralieva 130186 Shirin Khaydaralieva [[Jahon taekvondo federasiyasi]] sahifasini [[Jahon taekvondo federatsiyasi]]ga koʻchirdi 5809904 wikitext text/x-wiki '''Jahon taekvondo federasiyasi'''({{Lang-en|World Taekwondo}}) [[1973]]-yil [[28-may|28-mayda]] tashkil etilgan bo‘lib, uning prezidenti Cho Chonvon sanaladi. [[1973]]-yil 25—27 may kunlari [[Seul|Seulda]] birinchi jahon chempionati bo‘lib o‘tdi. VTF shtab-kvartirasi va bir paytda taekvondo markazi [[Seul|Seulning]] Yandondagi qiyalik tepasida joylashgan Kukkivon (Koreya) hisoblanadi. Kukkivon [[1972]]-yil [[30-noyabr|30-noyabrda]] ochilgan va [[1974]]-yil [[7-iyul|7-iyulda]] hukumat organlari ro‘yxatidan o‘tgan. Kim Un Yon VTFning birinchi prezidenti bo‘ldi va 1980-yil 17-iyulda Butunjahon taekvondo federasiyasi [[Xalqaro olimpiada qoʻmitasi|Xalqaro olimpiya qo‘mitasi]] (XOQ) tomonidan e’tirofga sazovor bo‘ldi. [[2017]]-yil [[24-iyun]] sanasida Butunjahon taekvondo federasiyasi o‘z nomini ''World Taekwondo Federation'' dan ''World Taekwondo'' ga o‘zgartirdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Dept |first=WTF Communications |date=2017-06-24 |title=WTF Rebrands to World Taekwondo - World Taekwondo Federation |language=en |work=World Taekwondo Federation |url=http://www.worldtaekwondo.org/wtf-rebrands-to-world-taekwondo/ |access-date=2017-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170625233255/http://www.worldtaekwondo.org/wtf-rebrands-to-world-taekwondo/ |archive-date=2017-06-25}}</ref>. == Mahorat darajalari == Gip — shogirdlik darajasi Dan — mahorat darajasi '''Attestasiya''' Boshlang‘ich darajadagilar oq belbog‘dan (10-gip) boshlaydi, 9-gip, keyin 8-gip va 1-gipgacha davom etadi. Oq (10 gip) dan qizil belbog‘gacha (2 gip) attestasiya odatda har uch oyda bir marta o‘tkaziladi. Qora belgili qizil belbog‘ egasi (1 gip) 1-danni olishdan oldin kamida olti oy mashq qilishi kerak. Har bir inson 3,5-4 yil ichida 1-dan qora belbog‘ini olishi mumkin, bu qobiliyat, mashg‘ulot chastotasi va sinov-imtihonga bog‘liq. '''Belbog‘ tizimi''' * 10 kip — oq belbog‘ * 9 kip — sariq chiziqli oq belbog‘. * 8 kip — sariq belbog‘. * 7 kip — yashil chiziqli sariq belbog‘. * 6 kip — yashil belbog‘. * 5 kip — ko‘k chiziqli yashil belbog‘. * 4 kip — ko‘k belbog‘. * 3 kip — qizil chiziqli ko‘k belbog‘. * 2 kip — qizil belbog‘. * 1 kip — qora chiziqli qizil belbog‘. * 1 ta pum — o‘smir bolalar qora belbog‘ining butun uzunligi bo‘ylab qizil va qora (18 yoshgacha), * 1-dan—  bitta oltin bezakli qora belbog‘ * 2-dan — ikkita oltin bezakli qora belbog‘ va hokazo 9-dan. '''Usta darajalari''' 1-3 Dan — instruktor yordamchisi 4-6 Dan — Xalqaro instruktor 7-8 Dan — Usta instruktor 9 Dan — Grandmaster 9-dan faxriy hisoblanadi, u taekvondoni yuksaltirishdagi xizmatlari uchun beriladi. Bu yuksak darajaga Qozog‘iston, Rossiya, AQSH, Indoneziya, Gonduras, Ispaniya, Xorvatiya va Pokiston prezidentlari hamda XOQ prezidentlari - Xuan Antonio Samaranch, Jak Rogge, Tomas Bax, shuningdek, BMT Bosh kotibi Pan Gi- Munlar erishgan. == Manbalar == <references /> == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20150101124427/http://www.tkdrus.ru/index.php/taekwondo/2012-09-16-15-55-32 Taekvondo tarixi] [[Turkum:Sport tashkilotlari]] tqpxcckckwgmjjrxjr3yaafpckvkk5t 5988282 5988278 2026-04-10T19:57:48Z Shirin Khaydaralieva 130186 5988282 wikitext text/x-wiki '''Jahon taekvondo federatsiyasi'''({{Lang-en|World Taekwondo}}) [[1973]]-yil [[28-may|28-mayda]] tashkil etilgan boʻlib, uning prezidenti Cho Chonvon sanaladi. [[1973]]-yil 25—27 may kunlari [[Seul|Seulda]] birinchi jahon chempionati boʻlib oʻtdi. VTF shtab-kvartirasi va bir paytda taekvondo markazi [[Seul|Seulning]] Yandondagi qiyalik tepasida joylashgan Kukkivon (Koreya) hisoblanadi. Kukkivon [[1972]]-yil [[30-noyabr|30-noyabrda]] ochilgan va [[1974]]-yil [[7-iyul|7-iyulda]] hukumat organlari roʻyxatidan oʻtgan. Kim Un Yon VTFning birinchi prezidenti boʻldi va 1980-yil 17-iyulda Butunjahon taekvondo federasiyasi [[Xalqaro olimpiada qoʻmitasi|Xalqaro olimpiya qoʻmitasi]] (XOQ) tomonidan eʼtirofga sazovor boʻldi. [[2017]]-yil [[24-iyun]] sanasida Butunjahon taekvondo federasiyasi oʻz nomini ''World Taekwondo Federation'' dan ''World Taekwondo'' ga oʻzgartirdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Dept |first=WTF Communications |date=2017-06-24 |title=WTF Rebrands to World Taekwondo - World Taekwondo Federation |language=en |work=World Taekwondo Federation |url=http://www.worldtaekwondo.org/wtf-rebrands-to-world-taekwondo/ |access-date=2017-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170625233255/http://www.worldtaekwondo.org/wtf-rebrands-to-world-taekwondo/ |archive-date=2017-06-25}}</ref>. == Mahorat darajalari == Gip — shogirdlik darajasi Dan — mahorat darajasi '''Attestasiya''' Boshlangʻich darajadagilar oq belbogʻdan (10-gip) boshlaydi, 9-gip, keyin 8-gip va 1-gipgacha davom etadi. Oq (10 gip) dan qizil belbogʻgacha (2 gip) attestasiya odatda har uch oyda bir marta oʻtkaziladi. Qora belgili qizil belbogʻ egasi (1 gip) 1-danni olishdan oldin kamida olti oy mashq qilishi kerak. Har bir inson 3,5-4 yil ichida 1-dan qora belbogʻini olishi mumkin, bu qobiliyat, mashgʻulot chastotasi va sinov-imtihonga bogʻliq. '''Belbogʻ tizimi''' * 10 kip — oq belbogʻ * 9 kip — sariq chiziqli oq belbogʻ. * 8 kip — sariq belbogʻ. * 7 kip — yashil chiziqli sariq belbogʻ. * 6 kip — yashil belbogʻ. * 5 kip — koʻk chiziqli yashil belbogʻ. * 4 kip — koʻk belbogʻ. * 3 kip — qizil chiziqli koʻk belbogʻ. * 2 kip — qizil belbogʻ. * 1 kip — qora chiziqli qizil belbogʻ. * 1 ta pum — oʻsmir bolalar qora belbogʻining butun uzunligi boʻylab qizil va qora (18 yoshgacha), * 1-dan— bitta oltin bezakli qora belbogʻ * 2-dan — ikkita oltin bezakli qora belbogʻ va hokazo 9-dan. '''Usta darajalari''' 1-3 Dan — instruktor yordamchisi 4-6 Dan — Xalqaro instruktor 7-8 Dan — Usta instruktor 9 Dan — Grandmaster 9-dan faxriy hisoblanadi, u taekvondoni yuksaltirishdagi xizmatlari uchun beriladi. Bu yuksak darajaga Qozogʻiston, Rossiya, AQSH, Indoneziya, Gonduras, Ispaniya, Xorvatiya va Pokiston prezidentlari hamda XOQ prezidentlari — Xuan Antonio Samaranch, Jak Rogge, Tomas Bax, shuningdek, BMT Bosh kotibi Pan Gi- Munlar erishgan. == Manbalar == <references /> == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20150101124427/http://www.tkdrus.ru/index.php/taekwondo/2012-09-16-15-55-32 Taekvondo tarixi] [[Turkum:Sport tashkilotlari]] r1pk1vcdmt0lu8xh5ll5qahcbk2apq7 Whirlpool Corporation 0 787111 5988577 5957680 2026-04-11T10:52:31Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 5988577 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|name=Whirlpool Corporation|logo=Whirlpool Corporation Logo (as of 2017).svg|logo_caption=Logo since 2016|type=[[Aksiyadorlik kompaniyasi|Ochiq]]|traded_as={{NYSE|WHR}}<br />[[S&P 500 Index|S&P 500 Component]]|foundation={{Ishga tushish sanasi|1911|11|11}}<br />[[Benton Harbor, Michigan]], [[AQSH]]|founders=[[Louis Upton|Louis]] va Emory Upton|location=|location_city=[[Benton Charter Township, Michigan]]|location_country=AQSH|key_people=[[Marc Bitzer]] ([[Bosh ijrochi direktor|Rais va CEO]])|area_served=Dunyo boʻylab|industry=[[Uy jihozlari]]|products=[[Yirik jihozlar]] va [[kichik jihozlar]]|revenue={{decrease}} [[United States dollar|US$]]19,45 mlrd (2020)<ref name="anr15">{{Veb manbasi |url= https://s22.q4cdn.com/226840148/files/doc_financials/2020/ar/Whirlpool_2020_AR.pdf |title= Financial Statements {{!}} Whirlpool Corporation |website= WhirlpoolCorp.com |access-date= 2021-04-13 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170513011848/http://investors.whirlpoolcorp.com/financials-statements.cfm |archive-date= 2017-05-13 |url-status= dead }}</ref>|operating_income={{decrease}} US$1,91 mlrd (2020)<ref name=anr15/>|net_income={{decrease}} US$1,08 mlrd (2020)<ref name=anr15/>|assets={{increase}} US$20,35 mlrd (2020)<ref name=anr15/>|equity={{decrease}} US$4,19 mlrd (2020)<ref name=anr15/>|num_employees=78 000 (2020)<ref name=anr15/>|homepage={{URL|whirlpoolcorp.com}}}} [[Fayl:HK_Causeway_Bay_Leighton_Road_Whirlpool_Showroom_a.jpg|thumb|267x267px| [[Hong Kong|Gonkongdagi]] koʻrgazma zali]] '''Whirlpool Corporation''' – [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Amerika]]ning [[Transmilliy korporatsiya|transmilliy]] ishlab chiqaruvchisi va maishiy texnika sotuvchisi boʻlib, shtab-kvartirasi Michigan, AQSHning Benton Charter Township shahrida joylashgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.whirlpoolcorp.com/contact/default.aspx|sarlavha=Contact Us|arxivurl=https://web.archive.org/web/20100501075659/http://www.whirlpoolcorp.com/contact/default.aspx|arxivsana=2010-05-01|nashriyot=Whirlpool Corporation|kirish sanasi=April 28, 2010}}</ref>. [[Fortune 500]] kompaniyasining yillik daromadi taxminan 21 milliard dollarni tashkil etadi, 78 000 xodim va butun dunyo boʻylab 70 dan ortiq ishlab chiqarish va texnologiya tadqiqot markazlari mavjud<ref>{{Veb manbasi|url=http://fortune.com/fortune500/whirlpool/|sarlavha=Whirlpool|ish=Fortune|til=en-US|kirish sanasi=2018-11-18|qaralgan sana=2022-09-03|arxivsana=2019-10-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191001222112/https://fortune.com/fortune500/whirlpool/}}</ref>. Kompaniya oʻzining Whirlpool flagman brendini, shuningdek, Maytag, KitchenAid, JennAir, Amana, Gladiator, GarageWorks, Inglis, Estate, Brastemp, Bauknecht, Hotpoint, Ignis, Indesit va Konsul kabi boshqa brendlar qatorida sotadi. Ularning veb-saytida Diqua, Affresh, Acros va Yummly brendlari ham qayd etilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.whirlpoolcorp.com/brands-we-love/|sarlavha=Our Brands {{!}} Whirlpool Corporation|ish=www.whirlpoolcorp.com|sana=August 15, 2014|til=en-US|kirish sanasi=2018-01-17}}</ref>. Whirlpool oʻzining mahalliy, Amerika Qoʻshma Shtatlarida toʻqqizta ishlab chiqarish zavodiga ega: Amana, Ayova; [[Tulsa (Oklahoma)|Tulsa, Oklaxoma]]; [[Cleveland (Tennessee)|Klivlend, Tennessi]]; [[Clyde (Ohio)|Clyde, Ogayo]]; [[Findlay (Ohio)|Findlay, Ogayo]]; [[Greenville (Ohio)|Greenville, Ogayo]]; [[Marion (Ohio)|Marion, Ogayo]]; Ottava, Ogayo; va Fall River, [[Massachusets]]. Amerikaning ushbu ishlab chiqarish korxonalari birgalikda kompaniya xodimlarining kamida 5 foizini tashkil qiladi<ref name="Welcome to Whirlpool Careers">{{Veb manbasi|url=https://www.whirlpoolcareers.com/|sarlavha=Welcome to Whirlpool Careers}}</ref>. == Tarixi == === Taʼsischi va birinchi mijozlar === 1911-yil 11-noyabrda sugʻurta sotuvchisi boʻlib ishlagan Lui Apton (Lou, 1886-1952) va uning mashinasozlik ustaxonasiga ega boʻlgan amakisi Emori Upton Upton Machine kompaniyasiga asos soldi. Muvaffaqiyatsiz biznesdan soʻng, Lou qoʻlda kir yuvish mashinasiga [[patent]] oldi. U dizaynga elektr motorini qoʻshishi mumkinligini aniqlash uchun Emoriga murojaat qildi. [[Chakana savdo]] menejeri Louell Bassfordning 5000 dollarlik sarmoyasi koʻmagida ular elektr motorli siqish moslamalarini ishlab chiqarishni boshladilar<ref name="ref4bus"/><ref name="chic-trib">{{Yangiliklar manbasi |date=January 12, 1987 |title=Whirlpool trying not to hang town out to dry |work=Chicago Tribune |url=http://archives.chicagotribune.com/1987/01/12/page/41/article/whirlpool-trying-not-to-hang-town-out-to-dry |access-date=August 27, 2015}}</ref>. U tashkil etilganidan koʻp oʻtmay, Luning ukasi Fred kompaniyaga qoʻshildi<ref name="learning-to-give">{{Veb manbasi|url=http://learningtogive.org/materials/foundations/upton.asp|sarlavha=Frederick S. Upton and Frederick S. Upton Foundation|kirish sanasi=August 23, 2015|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121130073207/http://learningtogive.org/materials/foundations/upton.asp|arxivsana=November 30, 2012}}</ref>. Ularning birinchi mijozi, Hamdoʻstlik Edisonning Federal elektr boʻlimi 100 ta mashinaga buyurtma berdi, ammo uzatmalar qutisidagi nosozlik mijozni ularning qaytishi bilan tahdid qilishga olib keldi<ref name="learning-to-give"/>. Mashinalar chaqirib olingan va taʼmirlangandan soʻng, Federal Electric buyurtmani ikki baravar oshirdi<ref name="blurb">{{Veb manbasi|url=http://assets.whirlpoolcorp.com/wp-content/uploads/history_100years_factsheet.pdf|sarlavha=Whirlpool Corporation, 100 Years at a Glance|kirish sanasi=August 23, 2015|qaralgan sana=2022-09-03|arxivsana=2020-01-31|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200131142421/http://assets.whirlpoolcorp.com/wp-content/uploads/history_100years_factsheet.pdf}}</ref>. Ular uch yil davomida mijoz boʻlib qolishdi, keyin esa oʻz yuvish mashinalarini ishlab chiqarishni boshladilar. Federal Electricning yoʻqolishi Uptonni diversifikatsiya qilishga majbur qildi, 1916-yilda ular Sears, Roebuck &amp;amp; Co.ni mijoz sifatida qabul qilishdi. Sears “Allen” brendi ostida ikki turdagi Upton siqish mashinalarini sotishni boshladi<ref name="ref4bus"/>, biri 54,75 dollarga va lyuks modeli 95 dollarga sotildi. Sotish tez oʻsdi va 1921-yilda Sears Uptonni yuvish vositalarining yagona yetkazib beruvchisi etib tayinladi<ref name="ref4bus" /><ref name="Maxwell2003">{{Kitob manbasi|first=Lee M.|last=Maxwell|title=Save Womens Lives: History of Washing Machines|url=https://books.google.com/books?id=xN8BbraVgsUC&pg=PA49|date=1 January 2003|publisher=Oldewash|isbn=978-0-9729710-0-3|pages=49–}}</ref>. Searsga haddan tashqari ishonib qolmaslik uchun Upton oʻz brendi ostida kir yuvish mashinasini sotishni boshladi<ref name="ref4bus" />. Sotish hajmining ortib borishi Uptonni 1929-yilda Nyu-Yorkning Binghamton shahridagi Oʻn toʻqqiz yuz yuvish kompaniyasi bilan birlashishiga olib keldi va “Nineteen Hundred Corporation” nomini oldi. Kompaniya Buyuk Depressiyadan nisbatan taʼsirlanmagan. [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillarida uning zavodlari qurol ishlab chiqarishga aylantirildi. 1947-yilda u Sears tomonidan “Kenmore” brendi ostida sotiladigan avtomatik, yigiruvchi turdagi yuvish mashinasini taqdim etdi. Bir yil oʻtgach, u kompaniya tomonidan “Whirlpool” savdo belgisi ostida sotildi. Lou 1949-yilda prezidentlikdan nafaqaga chiqdi va uning oʻrniga Elishay “Bud” Grey II keldi<ref name="ref4bus">{{Veb manbasi|url=http://www.referenceforbusiness.com/history2/19/Whirlpool-Corporation.html|sarlavha=History of Whirlpool Corporation|ish=Reference for Business|kirish sanasi=August 27, 2015}}</ref>. Urushdan keyingi isteʼmolchilarning qulay mahsulotlarga boʻlgan talabiga javoban kompaniya uy kir yuvish vositalarini, jumladan, siqish va avtomatik kir yuvish mashinalari, quritgichlar va dazmollarni ishlab chiqardi<ref name="ref4bus"/>. 1949-yilda The Nineteen Hundred Corporation Whirlpool korporatsiyasi deb oʻzgartirildi. 1951-yilda Whirlpool xayriya fondi tashkil etildi. === 1950-1980 yillar: Erta sotib olishlar === Koʻproq diversifikatsiyalangan ishlab chiqaruvchilar bilan yaxshiroq raqobat qilish uchun Whirlpool 1955-yilda Seeger Refrigerator Company va RCA ning konditsioner va pishirish diapazoni liniyalarini sotib oldi. Kompaniya oʻz nomini Whirlpool-Seeger korporatsiyasiga oʻzgartirdi va RCA-Whirlpool brendidan foydalanishni boshladi<ref name="ref4bus"/>. Whirlpool 1955-yilda International Harvester kompaniyasining [[Evansville (Indiana)|Evansvilldagi]] sovutgich zavodini sotib oldi <ref name="blurb"/>. 1956-yilda 100 akr maʼmuriy markazi [[Benton Harbor (Michigan)|Michigan shtati Benton-Harborda]] ochilgan. 1957-yilda RCA Whirlpool Miracle Kitchen 15 millionga yaqin teletomoshabinlar bilan taqdim etildi. Kompaniya oʻz nomini yana Whirlpool korporatsiyasiga oʻzgartirdi va Robert Elton Brookerni prezident sifatida olib keldi. 1959-yilda Moskvaning Sokolniki Parkidagi Amerika milliy ko'rgazmasida Brooker Whirlpool oshxonasiga raislik qildi. Whirlpool oshxonasi oʻsha paytdagi vitse-prezident [[Richard Nixon|Richard Nikson]] va SSSR Bosh vaziri [[Nikita Xrushchyov|Nikita Xrushchev]] oʻrtasidagi oshxona munozarasini ilhomlantirgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Novak |first=Matt |date=24 July 2014 |title=The All-American Expo That Invaded Cold War Russia |work=[[Gizmodo]] |url=https://paleofuture.gizmodo.com/the-all-american-expo-that-invaded-cold-war-russia-550628823 |access-date=8 December 2017 |archive-date=2021-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429220740/https://paleofuture.gizmodo.com/the-all-american-expo-that-invaded-cold-war-russia-550628823 |url-status=dead }}</ref>. 1966-yilda Whirlpool Sears uchun yirik televizor ishlab chiqaruvchi '''Warwick Electronics''' kompaniyasini sotib oldi. U shuningdek, '''Thomas Organ Company''' boʻlinmasini ham oʻz ichiga olgan. Whirlpool 1976-yilda Yaponiyaning Sanyo Electronic Co. kompaniyasiga operatsiyalarni sotish orqali televizor bozoridan chiqdi<ref name="blurb"/>, lekin elektron texnologiyalar uchun organ biznesini saqlab qoldi. 1986-yilda Whirlpool Hobart korporatsiyasining KitchenAid boʻlinmasini sotib oldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=WHIRLPOOL BUYING KITCHENAID FROM DART UNIT |work=Chicago Tribune |url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1985-01-12-8501030237-story.html}}</ref>. U 1988-yil oxirigacha Michigan shtatining Sent-Jozef shahridagi koʻpgina ishlab chiqarish korxonalarini yopishini eʼlon qildi<ref name="chic-trib"/>. === 1980-2000 yillar: Xalqaro kengayish === 1987-yilda Whirlpool Hindistonda ixcham yuvish mashinalarini sotishni boshladi va Kanadaning Inglis kompaniyasining koʻpchilik ulushini qoʻlga kiritdi. 1988-yilda Whirlpool Philips NV ning yirik jihozlar boʻlimining 53% ulushini sotib oldi va Whirlpool International deb nomlangan qoʻshma korxonani yaratdi. Ushbu xarid Whirlpool-ni yillik sotuvlari taxminan 6 milliard dollarni tashkil etgan dunyodagi eng yirik yirik jihozlar ishlab chiqaruvchisiga aylantirdi. Qolgan 47% ulush 1991-yilda Philipsdan sotib olindi va sotib olish yakunlandi<ref>{{Veb manbasi|url=http://articles.latimes.com/1988-08-19/business/fi-692_1_major-appliance|sarlavha=Deal With NV Philips to Make Whirlpool the Biggest Appliance Maker|ish=Los Angeles Times|kirish sanasi=August 23, 2015}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=August 1, 1991 |title=Whirlpool-Philips |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1991/08/01/business/company-news-whirlpool-philips.html |access-date=August 23, 2015}}</ref>. 1989-yilda Whirlpool Germaniyaning Roper brendini va Bauknechtni sotib oldi. 1997-yilda kompaniya sovutgich uchun kompressorlar ishlab chiqaruvchi braziliyalik Embraco kompaniyasining asosiy ulushini sotib oldi. 2000-yilda u Brastemp va Consul brendlari egasi boʻlgan braziliyalik jihozlar ishlab chiqaruvchi Multibrásni, shu jumladan Embracodagi ulushini sotib oldi. 2001-yilda Inglis Ltd oʻz nomini Whirlpool Canada deb oʻzgartirdi. Whirlpool bugungi kungacha Inglis jihozlarini sotishda davom etmoqda. === 2000-yillardan hozirgi kungacha: Oʻsish va yopilishlar === 2004-yilga kelib yillik daromad 13 milliard dollardan oshdi. 2005-yilda Maytag korporatsiyasi aksiyadorlari Whirlpool korporatsiyasining aktsiyalarini sotib olish uchun ovoz berishdi. 2006-yilda AQSH Adliya vazirligi birlashishni maʼqullaganidan soʻng, kompaniya Maytag, jumladan, Maytag, Jenn-Air, Amana, Jade, Magic Chef, Admiral, Hoover va Dixie-Narco brendlarini sotib oldi.  U Dixie-Narconi Crane Co.ga va Amana Commercialni AGAga sotdi. 2007-yilda Whirlpool Huverni Techtronic Industries, TTI Floorcare<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ttifloorcare.com/|sarlavha=TTI Floor Care North America|ish=www.ttifloorcare.com|qaralgan sana=2022-09-03|arxivsana=2022-08-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220815122501/https://www.ttifloorcare.com/}}</ref><ref name="wsj_20061207">{{Yangiliklar manbasi |last=Lam |first=Judy |date=December 7, 2006 |title=Whirlpool to Sell Hoover Business For $107 Million to Techtronic |work=[[The Wall Street Journal]] |url=https://www.wsj.com/articles/SB116550031724043448 |url-access=subscription}}</ref> va Jade Appliances<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Jade Appliances |url=http://www.jadeappliances.com/ |kirish sanasi=2022-09-03 |arxivsana=2007-05-01 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20070501104229/http://www.jadeappliances.com/ }}</ref>ni Middleby korporatsiyasiga sotdi. U [[Newton (Iowa)|Nyuton, Ayova]], [[Searcy (Arkansas)|Searsi, Arkanzas]] va [[Herrin (Illinois)|Xerrin, Illinoysdagi]] zavodlarni yopib qoʻydi, natijada zarar koʻrgan jamoalarda 4,500 ish oʻrinlari yoʻqoldi. 2008-yilda Whirlpool [[La Vergne (Tennessee)|La Vergne, Tennessi]], Reynosa, Meksika, [[Oxford (Mississippi)|Oksford, Missisipi]] va Jekson, Tennessi shaharlaridagi zavodlarini yopishini eʼlon qildi. 2009-yilda Whirlpool WC Woodsni bankrotlikdan sotib oldi<ref name="Bailey">{{Yangiliklar manbasi |last=Bailey |first=Sara |date=December 9, 2009 |title=Whirlpool to purchase W.C. Wood |work=Putnam County Sentinel |url=http://putnamsentinel.com/main.asp?SectionID=1&SubSectionID=1&ArticleID=6367 |access-date=2022-09-03 |archive-date=2013-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602065844/http://putnamsentinel.com/main.asp?SectionID=1&SubSectionID=1&ArticleID=6367 |url-status=dead }}</ref> va kompaniyaning Evansvill, Indianadagi zavodini yopdi <ref name="Evansville">{{Yangiliklar manbasi |date=August 28, 2009 |title=Whirlpool to close Evansville plant |work=[[Evansville Courier & Press]] |url=http://www.courierpress.com/business/whirlpool-will-close-evansville-plant--video-ep-447308125-324591121.html |access-date=2015-07-09}}</ref>. [[File:Whirlpool_Riverview_Campus,_Benton_Harbor,_MI_2017.jpg|right|thumb| Whirlpool korporatsiyasining [[Benton Harbor (Michigan)|Michigan shtatining Benton Harbor]] shahridagi Riverview kampusi]] 2011-yilda Whirlpool Arkanzasdagi Fort Smit zavodining yopilishini eʼlon qildi<ref name="FtSmith">{{Veb manbasi|url=http://www.arkansasbusiness.com/article/33247/read-whirlpools-complete-statement-on-closing-the-fort-smith-plant|sarlavha=Read Whirlpool's Complete Statement on Closing the Fort Smith Plant|ish=[[Arkansas Business Publishing Group|Arkansas Business]]|sana=October 27, 2011|kirish sanasi=2015-07-09}}</ref>. Keyingi yili Whirlpool Klivlend Tennessi shtatida 123 yillik zavod oʻrniga ishlab chiqarish zavodini ochdi. 200 million dollarlik loyiha 1500 nafar ishchi kuchiga 130 ga yaqin ish o‘rni qo‘shdi. {{Convert|1|e6sqft|m2}} korxona Whirlpool brendlar portfeli uchun yuqori sifatli pishirish moslamalarini ishlab chiqaradi. Loyiha tarqatish markazini oʻz ichiga oladi<ref>{{Cite journal|url=http://www.manufacturing.net/news/2012/04/whirlpool-opening-new-plant-in-tennessee|title=Whirlpool Opening New Plant In Tennessee|date=April 12, 2012|access-date=2015-07-09}}</ref>. 2013-yil avgust oyida Whirlpool rahbariyati Zachary Guenther - Whirlpool Corporation vaqtinchalik bosh direktori, 2013-yil<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Zachary Guenther|url=https://www.reuters.com/article/us-whirlpool-jobs-emea-idUSKBN1581G6|nashriyot=News and Report|kirish sanasi=28 February 2013}}</ref> Xitoyning Hefei Royalstar Sanyo (Yaponiyaning Sanyo Electric Co va hozirda [[Panasonic|Panasonic Corp]] birligi boʻlgan qoʻshma korxonasi) 51% ulushini sotib olishini eʼlon qildi. Mahalliy shtat hukumatining investitsiya boʻlimi boʻlgan Hefei State-Owned Assets Holding Company Ltd) 552 million dollarga va kompaniyaga Xitoy asbob-uskunalari bozorida kengayish uchun imkoniyat beradi<ref name="Rohit">{{Yangiliklar manbasi |last=Rohit |first=T. K. |last2=Kelleher |first2=James B. |date=August 13, 2013 |title=Whirlpool buys 51 percent stake in China appliance maker |publisher=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/us-whirlpool-china-idUSBRE97C0AX20130813 |access-date=2015-07-09}}</ref>. 2017-yil yanvar oyida Whirlpool 2018-yilgacha Yevropa, Yaqin Sharq va Afrikadagi quritgich ishlab chiqarish bo‘limidan 500 ga yaqin ish o‘rinlarini qisqartirishini e’lon qildi. Ushbu qaror Fransiyaning [[Amiens|Amyen]] shahridagi zavodning yopilishini taʼminlaydi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=24 January 2017 |title=Whirlpool to cut 500 EMEA jobs in dryer manufacturing unit |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-whirlpool-jobs-emea-idUSKBN1581G6 |access-date=24 January 2017}}</ref>, bu [[Fransiya prezidentlik saylovlari (2017)|2017-yilgi Fransiya prezidentlik saylovlarida]] muammoga aylangan, Marin Le Pen va [[Emmanuel Macron|Emmanuel Makron]] ikkinchi tur oldidan ish tashlashda boʻlgan ishchilarni ziyorat qilishgan<ref name="reutersrosefrench">{{Yangiliklar manbasi |last=Rose |first=Michel |date=April 26, 2017 |title=French presidential foes take spin battle to tumble-drier factory |work=Reuters |url=http://uk.reuters.com/article/uk-france-election-whirlpool-macron-idUKKBN17S1YH |access-date=April 27, 2017 |archive-date=2017-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170427192920/http://uk.reuters.com/article/uk-france-election-whirlpool-macron-idUKKBN17S1YH |url-status=dead }}</ref>. 2020-yil mart oyida Whirlpool korporatsiyasi [[Tulsa (Oklahoma)|Oklaxoma shtatining Tulsa shahrida]] yangi zavod tarqatish markazining rasmiy ochilishini eʼlon qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Peachey |first=Kevin |date=2019-12-17 |title=Washing machine danger revealed as recall launched |language=en-GB |url=https://www.bbc.com/news/business-50811686 |access-date=2019-12-18}}</ref>. == Uglerod izi == Whirlpool korporatsiyasi 2020-yil 31-dekabrda yakunlangan oʻn ikki oy davomida jami CO2 emissiyasini (toʻgʻridan-toʻgʻri + bilvosita) 663 Kt (-21 /-3,1%)<ref name="Whirlpool Corporation Total CO2e emissions for 2020Q4">{{Veb manbasi|sarlavha=Whirlpool Corporation's Sustainability Report for 2020Q4|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211211225134/https://www.whirlpoolcorp.com/2020SustainabilityReport/_pdf/whirlpool_2020_sr.pdf|url=https://www.whirlpoolcorp.com/2020SustainabilityReport/_pdf/whirlpool_2020_sr.pdf|arxivsana=December 11, 2021}}</ref> da maʼlum qildi va 2030-yilga kelib sof nol emissiyaga erishish majburiyatini oldi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Our Commitment to Achieve Net Zero Emissions Target by 2030|sana=May 5, 2021|url=https://www.whirlpoolcorp.com/sustainable-journey-plants-operations-2030/}}</ref>. {| class="wikitable" |+Whirlpool korporatsiyasining yillik jami CO2 emissiyasi - joylashuvga asoslangan qamrov 1 + qamrov 2 (kilotonnalarda) ! 2015-yil dekabr ! 2016-yil dekabr ! 2017-yil dekabr ! 2018-yil dekabr ! 2019-yil dekabr ! 2020-yil dekabr |- | 871<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Whirlpool Corporation's Sustainability Report for 2018Q4|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210421040259/http://assets.whirlpoolcorp.com/files/Whirlpool-Corporation-2018-Sustainability-Report.pdf|url=http://assets.whirlpoolcorp.com/files/Whirlpool-Corporation-2018-Sustainability-Report.pdf|arxivsana=April 21, 2021}}</ref> | 833<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Whirlpool Corporation's Sustainability Report for 2020Q4|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211211225134/https://www.whirlpoolcorp.com/2020SustainabilityReport/_pdf/whirlpool_2020_sr.pdf|url=https://www.whirlpoolcorp.com/2020SustainabilityReport/_pdf/whirlpool_2020_sr.pdf|arxivsana=December 11, 2021}}</ref> | 809<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Whirlpool Corporation's Sustainability Report for 2020Q4|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211211225134/https://www.whirlpoolcorp.com/2020SustainabilityReport/_pdf/whirlpool_2020_sr.pdf|url=https://www.whirlpoolcorp.com/2020SustainabilityReport/_pdf/whirlpool_2020_sr.pdf|arxivsana=December 11, 2021}}</ref> | 754<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Whirlpool Corporation's Sustainability Report for 2020Q4|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211211225134/https://www.whirlpoolcorp.com/2020SustainabilityReport/_pdf/whirlpool_2020_sr.pdf|url=https://www.whirlpoolcorp.com/2020SustainabilityReport/_pdf/whirlpool_2020_sr.pdf|arxivsana=December 11, 2021}}</ref> | 684<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Whirlpool Corporation's Sustainability Report for 2020Q4|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211211225134/https://www.whirlpoolcorp.com/2020SustainabilityReport/_pdf/whirlpool_2020_sr.pdf|url=https://www.whirlpoolcorp.com/2020SustainabilityReport/_pdf/whirlpool_2020_sr.pdf|arxivsana=December 11, 2021}}</ref> | 663<ref name="Whirlpool Corporation Total CO2e emissions for 2020Q4"/> |} == NASA hamkorligi == 1962-yilda kompaniyaning tadqiqot laboratoriyalari [[NASA]] bilan Project Gemini uchun oziq-ovqat va chiqindilarni boshqarish tizimini ishlab chiqish boʻyicha shartnomani yutib oldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://history.nasa.gov/SP-4002/p1b.htm|sarlavha=Project Gemini. Technology and Operations. A Chronology|sana=1969|nashriyot=NASA|kirish sanasi=August 29, 2015}}</ref>. Keyinchalik kompaniya 1968-yilda [[Apollon (kosmik kema)|Apollon missiyalari]] uchun NASA bilan shartnoma asosida muzlatilgan quritilgan muzqaymoq ishlab chiqardi<ref name="Space Food">{{Yangiliklar manbasi |last=Palmer |first=Roxanne |date=July 19, 2013 |title=A History Of Ice Cream Innovations, From Ancient China To NASA Astronauts And Dippin' Dots |work=[[International Business Times]] |url=http://www.ibtimes.com/history-ice-cream-innovations-ancient-china-nasa-astronauts-dippin-dots-1353825 |access-date=2015-07-09}}</ref>. 2021-yilda Jonson kosmik markazining ilg‘or tadqiqot tizimlari logistikasini qisqartirish va qayta ishlatish loyihasi doirasida NASA bilan ishlashga qaytgan Whirlpool [[Purdue universiteti]] va Air Squared bilan hamkorlikda koinotni chuqur o‘rganish uchun uzoq muddatli oziq-ovqat saqlashni tekshirish uchun nol tortishish kuchiga ega muzlatkichni ishlab chiqdi<ref>{{Veb manbasi|muallif=DiVito|ism=Elizabeth|sarlavha=Keeping it Fresh: A Space Fridge for Long-Duration Missions|url=https://www.nasa.gov/centers/armstrong/features/a-space-fridge-for-long-duration-missions.html|ish=NASA Armstrong|sana=May 11, 2021|nashriyot=NASA|kirish sanasi=30 June 2021}}</ref>. == Asosiy brendlari == * Acros (México) * Affresh Washer Cleaners * [[:en:Amana_Corporation|Amana]] * [[:en:Bauknecht_(company)|Bauknecht]] * Brastemp (Braziliya) * Challenger (Kolumbiya) * Consul (Braziliya) * Diqua (Xitoy) * Estate * EveryDrop * Gladiator GarageWorks * Hefei Sanyo (Xitoy)<ref name="Rohit2">{{yangiliklar manbasi |last1=Rohit |first1=T. K. |last2=Kelleher |first2=James B. |date=August 13, 2013 |title=Whirlpool buys 51 percent stake in China appliance maker |publisher=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/us-whirlpool-china-idUSBRE97C0AX20130813 |access-date=2015-07-09}}</ref> * [[:en:Hotpoint|Hotpoint]] (Yevropa) * Ignis * [[:en:Indesit_Company|Indesit]] * [[:en:John_Inglis_and_Company|Inglis]] (Kanada va AQSH) * [[:en:Jenn-Air|Jenn-Air]] * [[:en:KitchenAid|KitchenAid]] * Laden (Fransiya) * [[:en:Maytag|Maytag]] * Polar * Privileg * Roper * [[:en:Royalstar|Royalstar]] (Xitoy) * Stinol * Whirlpool * Yummly === Maxsus vaziyatlar === * Admiral markali jihozlar faqat [[The Home Depot|Home Depot]]<nowiki/>ʼda sotiladi, brend 2001-yilda kompaniya tugatilgunga qadar Montgomery Ward doʻkonlarida ham sotilgan. * Crosley markali yuqori yukli kir yuvish mashinalari Crosley Appliances uchun ishlab chiqariladi * Falabella markali jihozlar Falabella uchun ishlab chiqarilgan (Faqat Janubiy Amerikada) * FSP (zavod spesifikatsiyasi qismlari) * IKEA markali jihozlar [[IKEA]] uchun ishlab chiqarilgan (Faqat Shimoliy Amerika) * Kenmore markali jihozlar Sears uchun ishlab chiqariladi == Manbalar == {{manbalar}} <references responsive="1"></references> odym3vgexrckm7lnty27nq8qd2sku70 5988578 5988577 2026-04-11T10:52:59Z KWiki78 246724 5988578 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|name=Whirlpool Corporation|logo=Whirlpool Corporation Logo (as of 2017).svg|logo_caption=Logo since 2016|type=[[Aksiyadorlik kompaniyasi|Ochiq]]|traded_as={{NYSE|WHR}}<br />[[S&P 500 Index|S&P 500 Component]]|foundation={{Ishga tushish sanasi|1911|11|11}}<br />[[Benton Harbor, Michigan]], [[AQSH]]|founders=[[Louis Upton|Louis]] va Emory Upton|location=|location_city=[[Benton Charter Township, Michigan]]|location_country=AQSH|key_people=[[Marc Bitzer]] ([[Bosh ijrochi direktor|Rais va CEO]])|area_served=Dunyo boʻylab|industry=[[Uy jihozlari]]|products=[[Yirik jihozlar]] va [[kichik jihozlar]]|revenue={{decrease}} [[United States dollar|US$]]19,45 mlrd (2020)<ref name="anr15">{{Veb manbasi |url= https://s22.q4cdn.com/226840148/files/doc_financials/2020/ar/Whirlpool_2020_AR.pdf |title= Financial Statements {{!}} Whirlpool Corporation |website= WhirlpoolCorp.com |access-date= 2021-04-13 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170513011848/http://investors.whirlpoolcorp.com/financials-statements.cfm |archive-date= 2017-05-13 |url-status= dead }}</ref>|operating_income={{decrease}} US$1,91 mlrd (2020)<ref name=anr15/>|net_income={{decrease}} US$1,08 mlrd (2020)<ref name=anr15/>|assets={{increase}} US$20,35 mlrd (2020)<ref name=anr15/>|equity={{decrease}} US$4,19 mlrd (2020)<ref name=anr15/>|num_employees=78 000 (2020)<ref name=anr15/>|homepage={{URL|whirlpoolcorp.com}}}} [[Fayl:HK_Causeway_Bay_Leighton_Road_Whirlpool_Showroom_a.jpg|thumb|267x267px| [[Hong Kong|Gonkongdagi]] koʻrgazma zali]] '''Whirlpool Corporation''' – [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Amerika]]ning [[Transmilliy korporatsiya|transmilliy]] ishlab chiqaruvchisi va maishiy texnika sotuvchisi boʻlib, shtab-kvartirasi Michigan, AQSHning ''Benton Charter Township'' shahrida joylashgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.whirlpoolcorp.com/contact/default.aspx|sarlavha=Contact Us|arxivurl=https://web.archive.org/web/20100501075659/http://www.whirlpoolcorp.com/contact/default.aspx|arxivsana=2010-05-01|nashriyot=Whirlpool Corporation|kirish sanasi=April 28, 2010}}</ref>. [[Fortune 500]] kompaniyasining yillik daromadi taxminan 21 milliard dollarni tashkil etadi, 78 000 xodim va butun dunyo boʻylab 70 dan ortiq ishlab chiqarish va texnologiya tadqiqot markazlari mavjud<ref>{{Veb manbasi|url=http://fortune.com/fortune500/whirlpool/|sarlavha=Whirlpool|ish=Fortune|til=en-US|kirish sanasi=2018-11-18|qaralgan sana=2022-09-03|arxivsana=2019-10-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191001222112/https://fortune.com/fortune500/whirlpool/}}</ref>. Kompaniya oʻzining Whirlpool flagman brendini, shuningdek, Maytag, KitchenAid, JennAir, Amana, Gladiator, GarageWorks, Inglis, Estate, Brastemp, Bauknecht, Hotpoint, Ignis, Indesit va Konsul kabi boshqa brendlar qatorida sotadi. Ularning veb-saytida Diqua, Affresh, Acros va Yummly brendlari ham qayd etilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.whirlpoolcorp.com/brands-we-love/|sarlavha=Our Brands {{!}} Whirlpool Corporation|ish=www.whirlpoolcorp.com|sana=August 15, 2014|til=en-US|kirish sanasi=2018-01-17}}</ref>. Whirlpool oʻzining mahalliy, Amerika Qoʻshma Shtatlarida toʻqqizta ishlab chiqarish zavodiga ega: Amana, Ayova; [[Tulsa (Oklahoma)|Tulsa, Oklaxoma]]; [[Cleveland (Tennessee)|Klivlend, Tennessi]]; [[Clyde (Ohio)|Clyde, Ogayo]]; [[Findlay (Ohio)|Findlay, Ogayo]]; [[Greenville (Ohio)|Greenville, Ogayo]]; [[Marion (Ohio)|Marion, Ogayo]]; Ottava, Ogayo; va Fall River, [[Massachusets]]. Amerikaning ushbu ishlab chiqarish korxonalari birgalikda kompaniya xodimlarining kamida 5 foizini tashkil qiladi<ref name="Welcome to Whirlpool Careers">{{Veb manbasi|url=https://www.whirlpoolcareers.com/|sarlavha=Welcome to Whirlpool Careers}}</ref>. == Tarixi == === Taʼsischi va birinchi mijozlar === 1911-yil 11-noyabrda sugʻurta sotuvchisi boʻlib ishlagan Lui Apton (Lou, 1886-1952) va uning mashinasozlik ustaxonasiga ega boʻlgan amakisi Emori Upton Upton Machine kompaniyasiga asos soldi. Muvaffaqiyatsiz biznesdan soʻng, Lou qoʻlda kir yuvish mashinasiga [[patent]] oldi. U dizaynga elektr motorini qoʻshishi mumkinligini aniqlash uchun Emoriga murojaat qildi. [[Chakana savdo]] menejeri Louell Bassfordning 5000 dollarlik sarmoyasi koʻmagida ular elektr motorli siqish moslamalarini ishlab chiqarishni boshladilar<ref name="ref4bus"/><ref name="chic-trib">{{Yangiliklar manbasi |date=January 12, 1987 |title=Whirlpool trying not to hang town out to dry |work=Chicago Tribune |url=http://archives.chicagotribune.com/1987/01/12/page/41/article/whirlpool-trying-not-to-hang-town-out-to-dry |access-date=August 27, 2015}}</ref>. U tashkil etilganidan koʻp oʻtmay, Luning ukasi Fred kompaniyaga qoʻshildi<ref name="learning-to-give">{{Veb manbasi|url=http://learningtogive.org/materials/foundations/upton.asp|sarlavha=Frederick S. Upton and Frederick S. Upton Foundation|kirish sanasi=August 23, 2015|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121130073207/http://learningtogive.org/materials/foundations/upton.asp|arxivsana=November 30, 2012}}</ref>. Ularning birinchi mijozi, Hamdoʻstlik Edisonning Federal elektr boʻlimi 100 ta mashinaga buyurtma berdi, ammo uzatmalar qutisidagi nosozlik mijozni ularning qaytishi bilan tahdid qilishga olib keldi<ref name="learning-to-give"/>. Mashinalar chaqirib olingan va taʼmirlangandan soʻng, Federal Electric buyurtmani ikki baravar oshirdi<ref name="blurb">{{Veb manbasi|url=http://assets.whirlpoolcorp.com/wp-content/uploads/history_100years_factsheet.pdf|sarlavha=Whirlpool Corporation, 100 Years at a Glance|kirish sanasi=August 23, 2015|qaralgan sana=2022-09-03|arxivsana=2020-01-31|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200131142421/http://assets.whirlpoolcorp.com/wp-content/uploads/history_100years_factsheet.pdf}}</ref>. Ular uch yil davomida mijoz boʻlib qolishdi, keyin esa oʻz yuvish mashinalarini ishlab chiqarishni boshladilar. Federal Electricning yoʻqolishi Uptonni diversifikatsiya qilishga majbur qildi, 1916-yilda ular Sears, Roebuck &amp;amp; Co.ni mijoz sifatida qabul qilishdi. Sears “Allen” brendi ostida ikki turdagi Upton siqish mashinalarini sotishni boshladi<ref name="ref4bus"/>, biri 54,75 dollarga va lyuks modeli 95 dollarga sotildi. Sotish tez oʻsdi va 1921-yilda Sears Uptonni yuvish vositalarining yagona yetkazib beruvchisi etib tayinladi<ref name="ref4bus" /><ref name="Maxwell2003">{{Kitob manbasi|first=Lee M.|last=Maxwell|title=Save Womens Lives: History of Washing Machines|url=https://books.google.com/books?id=xN8BbraVgsUC&pg=PA49|date=1 January 2003|publisher=Oldewash|isbn=978-0-9729710-0-3|pages=49–}}</ref>. Searsga haddan tashqari ishonib qolmaslik uchun Upton oʻz brendi ostida kir yuvish mashinasini sotishni boshladi<ref name="ref4bus" />. Sotish hajmining ortib borishi Uptonni 1929-yilda Nyu-Yorkning Binghamton shahridagi Oʻn toʻqqiz yuz yuvish kompaniyasi bilan birlashishiga olib keldi va “Nineteen Hundred Corporation” nomini oldi. Kompaniya Buyuk Depressiyadan nisbatan taʼsirlanmagan. [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillarida uning zavodlari qurol ishlab chiqarishga aylantirildi. 1947-yilda u Sears tomonidan “Kenmore” brendi ostida sotiladigan avtomatik, yigiruvchi turdagi yuvish mashinasini taqdim etdi. Bir yil oʻtgach, u kompaniya tomonidan “Whirlpool” savdo belgisi ostida sotildi. Lou 1949-yilda prezidentlikdan nafaqaga chiqdi va uning oʻrniga Elishay “Bud” Grey II keldi<ref name="ref4bus">{{Veb manbasi|url=http://www.referenceforbusiness.com/history2/19/Whirlpool-Corporation.html|sarlavha=History of Whirlpool Corporation|ish=Reference for Business|kirish sanasi=August 27, 2015}}</ref>. Urushdan keyingi isteʼmolchilarning qulay mahsulotlarga boʻlgan talabiga javoban kompaniya uy kir yuvish vositalarini, jumladan, siqish va avtomatik kir yuvish mashinalari, quritgichlar va dazmollarni ishlab chiqardi<ref name="ref4bus"/>. 1949-yilda The Nineteen Hundred Corporation Whirlpool korporatsiyasi deb oʻzgartirildi. 1951-yilda Whirlpool xayriya fondi tashkil etildi. === 1950-1980 yillar: Erta sotib olishlar === Koʻproq diversifikatsiyalangan ishlab chiqaruvchilar bilan yaxshiroq raqobat qilish uchun Whirlpool 1955-yilda Seeger Refrigerator Company va RCA ning konditsioner va pishirish diapazoni liniyalarini sotib oldi. Kompaniya oʻz nomini Whirlpool-Seeger korporatsiyasiga oʻzgartirdi va RCA-Whirlpool brendidan foydalanishni boshladi<ref name="ref4bus"/>. Whirlpool 1955-yilda International Harvester kompaniyasining [[Evansville (Indiana)|Evansvilldagi]] sovutgich zavodini sotib oldi <ref name="blurb"/>. 1956-yilda 100 akr maʼmuriy markazi [[Benton Harbor (Michigan)|Michigan shtati Benton-Harborda]] ochilgan. 1957-yilda RCA Whirlpool Miracle Kitchen 15 millionga yaqin teletomoshabinlar bilan taqdim etildi. Kompaniya oʻz nomini yana Whirlpool korporatsiyasiga oʻzgartirdi va Robert Elton Brookerni prezident sifatida olib keldi. 1959-yilda Moskvaning Sokolniki Parkidagi Amerika milliy ko'rgazmasida Brooker Whirlpool oshxonasiga raislik qildi. Whirlpool oshxonasi oʻsha paytdagi vitse-prezident [[Richard Nixon|Richard Nikson]] va SSSR Bosh vaziri [[Nikita Xrushchyov|Nikita Xrushchev]] oʻrtasidagi oshxona munozarasini ilhomlantirgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Novak |first=Matt |date=24 July 2014 |title=The All-American Expo That Invaded Cold War Russia |work=[[Gizmodo]] |url=https://paleofuture.gizmodo.com/the-all-american-expo-that-invaded-cold-war-russia-550628823 |access-date=8 December 2017 |archive-date=2021-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429220740/https://paleofuture.gizmodo.com/the-all-american-expo-that-invaded-cold-war-russia-550628823 |url-status=dead }}</ref>. 1966-yilda Whirlpool Sears uchun yirik televizor ishlab chiqaruvchi '''Warwick Electronics''' kompaniyasini sotib oldi. U shuningdek, '''Thomas Organ Company''' boʻlinmasini ham oʻz ichiga olgan. Whirlpool 1976-yilda Yaponiyaning Sanyo Electronic Co. kompaniyasiga operatsiyalarni sotish orqali televizor bozoridan chiqdi<ref name="blurb"/>, lekin elektron texnologiyalar uchun organ biznesini saqlab qoldi. 1986-yilda Whirlpool Hobart korporatsiyasining KitchenAid boʻlinmasini sotib oldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=WHIRLPOOL BUYING KITCHENAID FROM DART UNIT |work=Chicago Tribune |url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1985-01-12-8501030237-story.html}}</ref>. U 1988-yil oxirigacha Michigan shtatining Sent-Jozef shahridagi koʻpgina ishlab chiqarish korxonalarini yopishini eʼlon qildi<ref name="chic-trib"/>. === 1980-2000 yillar: Xalqaro kengayish === 1987-yilda Whirlpool Hindistonda ixcham yuvish mashinalarini sotishni boshladi va Kanadaning Inglis kompaniyasining koʻpchilik ulushini qoʻlga kiritdi. 1988-yilda Whirlpool Philips NV ning yirik jihozlar boʻlimining 53% ulushini sotib oldi va Whirlpool International deb nomlangan qoʻshma korxonani yaratdi. Ushbu xarid Whirlpool-ni yillik sotuvlari taxminan 6 milliard dollarni tashkil etgan dunyodagi eng yirik yirik jihozlar ishlab chiqaruvchisiga aylantirdi. Qolgan 47% ulush 1991-yilda Philipsdan sotib olindi va sotib olish yakunlandi<ref>{{Veb manbasi|url=http://articles.latimes.com/1988-08-19/business/fi-692_1_major-appliance|sarlavha=Deal With NV Philips to Make Whirlpool the Biggest Appliance Maker|ish=Los Angeles Times|kirish sanasi=August 23, 2015}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=August 1, 1991 |title=Whirlpool-Philips |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1991/08/01/business/company-news-whirlpool-philips.html |access-date=August 23, 2015}}</ref>. 1989-yilda Whirlpool Germaniyaning Roper brendini va Bauknechtni sotib oldi. 1997-yilda kompaniya sovutgich uchun kompressorlar ishlab chiqaruvchi braziliyalik Embraco kompaniyasining asosiy ulushini sotib oldi. 2000-yilda u Brastemp va Consul brendlari egasi boʻlgan braziliyalik jihozlar ishlab chiqaruvchi Multibrásni, shu jumladan Embracodagi ulushini sotib oldi. 2001-yilda Inglis Ltd oʻz nomini Whirlpool Canada deb oʻzgartirdi. Whirlpool bugungi kungacha Inglis jihozlarini sotishda davom etmoqda. === 2000-yillardan hozirgi kungacha: Oʻsish va yopilishlar === 2004-yilga kelib yillik daromad 13 milliard dollardan oshdi. 2005-yilda Maytag korporatsiyasi aksiyadorlari Whirlpool korporatsiyasining aktsiyalarini sotib olish uchun ovoz berishdi. 2006-yilda AQSH Adliya vazirligi birlashishni maʼqullaganidan soʻng, kompaniya Maytag, jumladan, Maytag, Jenn-Air, Amana, Jade, Magic Chef, Admiral, Hoover va Dixie-Narco brendlarini sotib oldi.  U Dixie-Narconi Crane Co.ga va Amana Commercialni AGAga sotdi. 2007-yilda Whirlpool Huverni Techtronic Industries, TTI Floorcare<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ttifloorcare.com/|sarlavha=TTI Floor Care North America|ish=www.ttifloorcare.com|qaralgan sana=2022-09-03|arxivsana=2022-08-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220815122501/https://www.ttifloorcare.com/}}</ref><ref name="wsj_20061207">{{Yangiliklar manbasi |last=Lam |first=Judy |date=December 7, 2006 |title=Whirlpool to Sell Hoover Business For $107 Million to Techtronic |work=[[The Wall Street Journal]] |url=https://www.wsj.com/articles/SB116550031724043448 |url-access=subscription}}</ref> va Jade Appliances<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Jade Appliances |url=http://www.jadeappliances.com/ |kirish sanasi=2022-09-03 |arxivsana=2007-05-01 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20070501104229/http://www.jadeappliances.com/ }}</ref>ni Middleby korporatsiyasiga sotdi. U [[Newton (Iowa)|Nyuton, Ayova]], [[Searcy (Arkansas)|Searsi, Arkanzas]] va [[Herrin (Illinois)|Xerrin, Illinoysdagi]] zavodlarni yopib qoʻydi, natijada zarar koʻrgan jamoalarda 4,500 ish oʻrinlari yoʻqoldi. 2008-yilda Whirlpool [[La Vergne (Tennessee)|La Vergne, Tennessi]], Reynosa, Meksika, [[Oxford (Mississippi)|Oksford, Missisipi]] va Jekson, Tennessi shaharlaridagi zavodlarini yopishini eʼlon qildi. 2009-yilda Whirlpool WC Woodsni bankrotlikdan sotib oldi<ref name="Bailey">{{Yangiliklar manbasi |last=Bailey |first=Sara |date=December 9, 2009 |title=Whirlpool to purchase W.C. Wood |work=Putnam County Sentinel |url=http://putnamsentinel.com/main.asp?SectionID=1&SubSectionID=1&ArticleID=6367 |access-date=2022-09-03 |archive-date=2013-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602065844/http://putnamsentinel.com/main.asp?SectionID=1&SubSectionID=1&ArticleID=6367 |url-status=dead }}</ref> va kompaniyaning Evansvill, Indianadagi zavodini yopdi <ref name="Evansville">{{Yangiliklar manbasi |date=August 28, 2009 |title=Whirlpool to close Evansville plant |work=[[Evansville Courier & Press]] |url=http://www.courierpress.com/business/whirlpool-will-close-evansville-plant--video-ep-447308125-324591121.html |access-date=2015-07-09}}</ref>. [[File:Whirlpool_Riverview_Campus,_Benton_Harbor,_MI_2017.jpg|right|thumb| Whirlpool korporatsiyasining [[Benton Harbor (Michigan)|Michigan shtatining Benton Harbor]] shahridagi Riverview kampusi]] 2011-yilda Whirlpool Arkanzasdagi Fort Smit zavodining yopilishini eʼlon qildi<ref name="FtSmith">{{Veb manbasi|url=http://www.arkansasbusiness.com/article/33247/read-whirlpools-complete-statement-on-closing-the-fort-smith-plant|sarlavha=Read Whirlpool's Complete Statement on Closing the Fort Smith Plant|ish=[[Arkansas Business Publishing Group|Arkansas Business]]|sana=October 27, 2011|kirish sanasi=2015-07-09}}</ref>. Keyingi yili Whirlpool Klivlend Tennessi shtatida 123 yillik zavod oʻrniga ishlab chiqarish zavodini ochdi. 200 million dollarlik loyiha 1500 nafar ishchi kuchiga 130 ga yaqin ish o‘rni qo‘shdi. {{Convert|1|e6sqft|m2}} korxona Whirlpool brendlar portfeli uchun yuqori sifatli pishirish moslamalarini ishlab chiqaradi. Loyiha tarqatish markazini oʻz ichiga oladi<ref>{{Cite journal|url=http://www.manufacturing.net/news/2012/04/whirlpool-opening-new-plant-in-tennessee|title=Whirlpool Opening New Plant In Tennessee|date=April 12, 2012|access-date=2015-07-09}}</ref>. 2013-yil avgust oyida Whirlpool rahbariyati Zachary Guenther - Whirlpool Corporation vaqtinchalik bosh direktori, 2013-yil<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Zachary Guenther|url=https://www.reuters.com/article/us-whirlpool-jobs-emea-idUSKBN1581G6|nashriyot=News and Report|kirish sanasi=28 February 2013}}</ref> Xitoyning Hefei Royalstar Sanyo (Yaponiyaning Sanyo Electric Co va hozirda [[Panasonic|Panasonic Corp]] birligi boʻlgan qoʻshma korxonasi) 51% ulushini sotib olishini eʼlon qildi. Mahalliy shtat hukumatining investitsiya boʻlimi boʻlgan Hefei State-Owned Assets Holding Company Ltd) 552 million dollarga va kompaniyaga Xitoy asbob-uskunalari bozorida kengayish uchun imkoniyat beradi<ref name="Rohit">{{Yangiliklar manbasi |last=Rohit |first=T. K. |last2=Kelleher |first2=James B. |date=August 13, 2013 |title=Whirlpool buys 51 percent stake in China appliance maker |publisher=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/us-whirlpool-china-idUSBRE97C0AX20130813 |access-date=2015-07-09}}</ref>. 2017-yil yanvar oyida Whirlpool 2018-yilgacha Yevropa, Yaqin Sharq va Afrikadagi quritgich ishlab chiqarish bo‘limidan 500 ga yaqin ish o‘rinlarini qisqartirishini e’lon qildi. Ushbu qaror Fransiyaning [[Amiens|Amyen]] shahridagi zavodning yopilishini taʼminlaydi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=24 January 2017 |title=Whirlpool to cut 500 EMEA jobs in dryer manufacturing unit |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-whirlpool-jobs-emea-idUSKBN1581G6 |access-date=24 January 2017}}</ref>, bu [[Fransiya prezidentlik saylovlari (2017)|2017-yilgi Fransiya prezidentlik saylovlarida]] muammoga aylangan, Marin Le Pen va [[Emmanuel Macron|Emmanuel Makron]] ikkinchi tur oldidan ish tashlashda boʻlgan ishchilarni ziyorat qilishgan<ref name="reutersrosefrench">{{Yangiliklar manbasi |last=Rose |first=Michel |date=April 26, 2017 |title=French presidential foes take spin battle to tumble-drier factory |work=Reuters |url=http://uk.reuters.com/article/uk-france-election-whirlpool-macron-idUKKBN17S1YH |access-date=April 27, 2017 |archive-date=2017-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170427192920/http://uk.reuters.com/article/uk-france-election-whirlpool-macron-idUKKBN17S1YH |url-status=dead }}</ref>. 2020-yil mart oyida Whirlpool korporatsiyasi [[Tulsa (Oklahoma)|Oklaxoma shtatining Tulsa shahrida]] yangi zavod tarqatish markazining rasmiy ochilishini eʼlon qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Peachey |first=Kevin |date=2019-12-17 |title=Washing machine danger revealed as recall launched |language=en-GB |url=https://www.bbc.com/news/business-50811686 |access-date=2019-12-18}}</ref>. == Uglerod izi == Whirlpool korporatsiyasi 2020-yil 31-dekabrda yakunlangan oʻn ikki oy davomida jami CO2 emissiyasini (toʻgʻridan-toʻgʻri + bilvosita) 663 Kt (-21 /-3,1%)<ref name="Whirlpool Corporation Total CO2e emissions for 2020Q4">{{Veb manbasi|sarlavha=Whirlpool Corporation's Sustainability Report for 2020Q4|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211211225134/https://www.whirlpoolcorp.com/2020SustainabilityReport/_pdf/whirlpool_2020_sr.pdf|url=https://www.whirlpoolcorp.com/2020SustainabilityReport/_pdf/whirlpool_2020_sr.pdf|arxivsana=December 11, 2021}}</ref> da maʼlum qildi va 2030-yilga kelib sof nol emissiyaga erishish majburiyatini oldi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Our Commitment to Achieve Net Zero Emissions Target by 2030|sana=May 5, 2021|url=https://www.whirlpoolcorp.com/sustainable-journey-plants-operations-2030/}}</ref>. {| class="wikitable" |+Whirlpool korporatsiyasining yillik jami CO2 emissiyasi - joylashuvga asoslangan qamrov 1 + qamrov 2 (kilotonnalarda) ! 2015-yil dekabr ! 2016-yil dekabr ! 2017-yil dekabr ! 2018-yil dekabr ! 2019-yil dekabr ! 2020-yil dekabr |- | 871<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Whirlpool Corporation's Sustainability Report for 2018Q4|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210421040259/http://assets.whirlpoolcorp.com/files/Whirlpool-Corporation-2018-Sustainability-Report.pdf|url=http://assets.whirlpoolcorp.com/files/Whirlpool-Corporation-2018-Sustainability-Report.pdf|arxivsana=April 21, 2021}}</ref> | 833<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Whirlpool Corporation's Sustainability Report for 2020Q4|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211211225134/https://www.whirlpoolcorp.com/2020SustainabilityReport/_pdf/whirlpool_2020_sr.pdf|url=https://www.whirlpoolcorp.com/2020SustainabilityReport/_pdf/whirlpool_2020_sr.pdf|arxivsana=December 11, 2021}}</ref> | 809<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Whirlpool Corporation's Sustainability Report for 2020Q4|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211211225134/https://www.whirlpoolcorp.com/2020SustainabilityReport/_pdf/whirlpool_2020_sr.pdf|url=https://www.whirlpoolcorp.com/2020SustainabilityReport/_pdf/whirlpool_2020_sr.pdf|arxivsana=December 11, 2021}}</ref> | 754<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Whirlpool Corporation's Sustainability Report for 2020Q4|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211211225134/https://www.whirlpoolcorp.com/2020SustainabilityReport/_pdf/whirlpool_2020_sr.pdf|url=https://www.whirlpoolcorp.com/2020SustainabilityReport/_pdf/whirlpool_2020_sr.pdf|arxivsana=December 11, 2021}}</ref> | 684<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Whirlpool Corporation's Sustainability Report for 2020Q4|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211211225134/https://www.whirlpoolcorp.com/2020SustainabilityReport/_pdf/whirlpool_2020_sr.pdf|url=https://www.whirlpoolcorp.com/2020SustainabilityReport/_pdf/whirlpool_2020_sr.pdf|arxivsana=December 11, 2021}}</ref> | 663<ref name="Whirlpool Corporation Total CO2e emissions for 2020Q4"/> |} == NASA hamkorligi == 1962-yilda kompaniyaning tadqiqot laboratoriyalari [[NASA]] bilan Project Gemini uchun oziq-ovqat va chiqindilarni boshqarish tizimini ishlab chiqish boʻyicha shartnomani yutib oldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://history.nasa.gov/SP-4002/p1b.htm|sarlavha=Project Gemini. Technology and Operations. A Chronology|sana=1969|nashriyot=NASA|kirish sanasi=August 29, 2015}}</ref>. Keyinchalik kompaniya 1968-yilda [[Apollon (kosmik kema)|Apollon missiyalari]] uchun NASA bilan shartnoma asosida muzlatilgan quritilgan muzqaymoq ishlab chiqardi<ref name="Space Food">{{Yangiliklar manbasi |last=Palmer |first=Roxanne |date=July 19, 2013 |title=A History Of Ice Cream Innovations, From Ancient China To NASA Astronauts And Dippin' Dots |work=[[International Business Times]] |url=http://www.ibtimes.com/history-ice-cream-innovations-ancient-china-nasa-astronauts-dippin-dots-1353825 |access-date=2015-07-09}}</ref>. 2021-yilda Jonson kosmik markazining ilg‘or tadqiqot tizimlari logistikasini qisqartirish va qayta ishlatish loyihasi doirasida NASA bilan ishlashga qaytgan Whirlpool [[Purdue universiteti]] va Air Squared bilan hamkorlikda koinotni chuqur o‘rganish uchun uzoq muddatli oziq-ovqat saqlashni tekshirish uchun nol tortishish kuchiga ega muzlatkichni ishlab chiqdi<ref>{{Veb manbasi|muallif=DiVito|ism=Elizabeth|sarlavha=Keeping it Fresh: A Space Fridge for Long-Duration Missions|url=https://www.nasa.gov/centers/armstrong/features/a-space-fridge-for-long-duration-missions.html|ish=NASA Armstrong|sana=May 11, 2021|nashriyot=NASA|kirish sanasi=30 June 2021}}</ref>. == Asosiy brendlari == * Acros (México) * Affresh Washer Cleaners * [[:en:Amana_Corporation|Amana]] * [[:en:Bauknecht_(company)|Bauknecht]] * Brastemp (Braziliya) * Challenger (Kolumbiya) * Consul (Braziliya) * Diqua (Xitoy) * Estate * EveryDrop * Gladiator GarageWorks * Hefei Sanyo (Xitoy)<ref name="Rohit2">{{yangiliklar manbasi |last1=Rohit |first1=T. K. |last2=Kelleher |first2=James B. |date=August 13, 2013 |title=Whirlpool buys 51 percent stake in China appliance maker |publisher=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/us-whirlpool-china-idUSBRE97C0AX20130813 |access-date=2015-07-09}}</ref> * [[:en:Hotpoint|Hotpoint]] (Yevropa) * Ignis * [[:en:Indesit_Company|Indesit]] * [[:en:John_Inglis_and_Company|Inglis]] (Kanada va AQSH) * [[:en:Jenn-Air|Jenn-Air]] * [[:en:KitchenAid|KitchenAid]] * Laden (Fransiya) * [[:en:Maytag|Maytag]] * Polar * Privileg * Roper * [[:en:Royalstar|Royalstar]] (Xitoy) * Stinol * Whirlpool * Yummly === Maxsus vaziyatlar === * Admiral markali jihozlar faqat [[The Home Depot|Home Depot]]<nowiki/>ʼda sotiladi, brend 2001-yilda kompaniya tugatilgunga qadar Montgomery Ward doʻkonlarida ham sotilgan. * Crosley markali yuqori yukli kir yuvish mashinalari Crosley Appliances uchun ishlab chiqariladi * Falabella markali jihozlar Falabella uchun ishlab chiqarilgan (Faqat Janubiy Amerikada) * FSP (zavod spesifikatsiyasi qismlari) * IKEA markali jihozlar [[IKEA]] uchun ishlab chiqarilgan (Faqat Shimoliy Amerika) * Kenmore markali jihozlar Sears uchun ishlab chiqariladi == Manbalar == {{manbalar}} <references responsive="1"></references> 9nyovea539wqv6lulpufaoc39jc4kiz Louis Leon Thurstone 0 788992 5988478 5442835 2026-04-11T08:43:58Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5988478 wikitext text/x-wiki '''Louis Leon Thurstone''' (1887-yil 29-may — 1955-yil 30-sentyabr) [[Psixometriya|psixometrik]] va psixofizika sohalarida amerikalik kashshof edi. U qiyosiy mulohaza qonuni sifatida tanilgan oʻlchovga yondashuvni oʻylab topdi va faktor tahliliga qoʻshgan hissasi bilan mashhur.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L.L. Thurstone'' (Indiana University) |url=http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml |qaralgan sana=2022-09-07 |arxivsana=2020-02-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200219165649/http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml }}</ref><ref>{{Kitob manbasi|chapter=L. L. Thurstone|chapterurl=http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/llt.pdf|title=A History of Psychology in Autobiography|pages=295–321|editor=E. G. Boring|location=Worcester, MA|publisher=Clark University Press|year=1952|access-date=2022-09-07|archive-date=2010-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100601221727/http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/llt.pdf}}</ref> 2002-yilda nashr etilgan ''umumiy psixologiya soʻrovi sharhi'' Thurstonni Jon Garsiya, Jeyms J. Gibson, Devid Rumelxart, Margaret Floy Vashbern va [[Vudvorts Robert|Robert S. Vudvort]] bilan bogʻlangan 20-asrning eng koʻp tilga olingan psixologlari orasida 88-oʻrinni egalladi.<ref>{{jurnal manbasi|title=The 100 most eminent psychologists of the 20th century|journal=Review of General Psychology|volume=6|issue=2|year=2002|pages=139–152|doi=10.1037/1089-2680.6.2.139|url=http://www.apa.org/monitor/julaug02/eminent.aspx|last=Haggbloom|first1=Steven J.|last2=Warnick|first2=Renee|last3=Warnick|first3=Jason E.|last4=Jones|first4=Vinessa K.|last5=Yarbrough|first5=Gary L.|last6=Russell|first6=Tenea M.|last7=Borecky|first7=Chris M.|last8=McGahhey|first8=Reagan|last9=Powell III|first9=John L.}}</ref> == Shaxsiy hayoti == Louis Leon Thurstone [[Chicago|Chikagoda, Illinoys shtatida]], shved immigrant oilasida tugʻilgan. Thurstone dastlab 1912-yilda [[Cornell universiteti|Kornel universitetida]] [[Mashinasozlik sanoati|mashinasozlik boʻyicha]] magistrlik darajasini oldi. Thurstonga [[Thomas Edison|Tomas Edison]] laboratoriyasida yordam assistentlik taklif qilindi. 1914-yilda [[Minnesota universiteti|Minnesota universitetida]] ikki yil geometriya va chizmachilik boʻyicha oʻqituvchi sifatida ishlagandan soʻng, u [[Chicago universiteti|Chikago universitetining]] psixologiya fakultetiga aspiranturaga oʻqishga kirdi (PhD, 1917). Keyinchalik Chikago universitetiga qaytib keldi (1924-1952) u yerda dars berdi va tadqiqot olib bordi; uning shogirdlari orasida DNK tuzilishini kashf etgan [[James Watson|Jeyms Uotson]] ham bor edi.<ref>{{Kitob manbasi|last=Isaacson|first=Walter|title=[[The Code Breaker]]|publisher=[[Simon & Schuster]]|year=2021|isbn=978-1-9821-1585-2|pages=[https://archive.org/details/codebreakerjenni0000isaa/page/392 392]|authorlink=Walter Isaacson}}</ref> 1952-yilda [[Shimoliy Karolina]] universitetida [[Chapel Hill (Shimoliy Karolina)|Chapel Xilldagi]] Thurstone psixometrik laboratoriyasini tashkil qildi.<ref>''Swedes in America'' (Benson, Adolph B.; Naboth Hedin. New York: Haskel House Publishers. 1969)</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L. L. Thurstone Psychometric Laboratory'' (University of North Carolina) |url=http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/ |kirish sanasi=2022-09-07 |arxivsana=2011-08-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110805003530/http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/ }}</ref> == Faktor tahlili va intellekt ustida ishlash == Thurstone, dastlab [[Bine Alfred|Alfred Bine]] tomonidan qoʻllangan [[Intellektuallik koeffitsiyenti|Intellekt Test]] tizimidan farqli oʻlaroq, bugungi kunda ishlatiladigan [[Intellektuallik koeffitsiyenti|IQ]] ballarining standartlashtirilgan oʻrtacha va standart ogʻishi ishlab chiqqan. U Thurstone shkalasini ishlab chiqish bilan ham tanilgan.<ref>{{jurnal manbasi|doi=10.1126/science.122.3183.1259|title=L. L. Thurstone and the Science of Human Behavior|year=1955|last=Horst|first1=P.|journal=Science|volume=122|pages=1259–60|pmid=13274085|issue=3183|bibcode=1955Sci...122.1259H}}</ref> Thurstonning faktor tahlilidagi ishi uni turli darajadagi shaxslarga ega boʻlgan mustaqil guruh omillari boʻlgan „Birlamchi aqliy qobiliyatlar“ (PMA) ga asoslangan intellekt modelini shakllantirishga olib keldi. U barcha psixometrik testlarning ballarini hisobga olgan va aqliy yosh sifatida ifodalangan yagona umumiy intellekt tushunchasiga qarshi chiqdi. 1935-yilda Thurstone EL Thorndike va JP Guilford bilan birgalikda ''Psychometrika'' jurnalini va shuningdek, Psixometrika jamiyatga asos soldi va 1936-yilda jamiyatning birinchi prezidenti boʻldi. Thurstonning omil tahlili usullariga qoʻshgan hissasi keyinchalik psixometrik faktor tuzilmalarini yaratish va tekshirishda qimmatli boʻlib chiqdi va WAIS va zamonaviy Stenford-Bine IQ testi kabi intellekt testlarida qoʻllaniladigan aqlning ierarxik modellariga taʼsir koʻrsatdi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.psych.usyd.edu.au/difference5/scholars/thurstone.html|sarlavha=Louis Leon Thurstone, 1887–1955|ish=Individual Differences Homepage|arxivurl=https://web.archive.org/web/20031213103553/http://www.psych.usyd.edu.au/difference5/scholars/thurstone.html|arxivsana=13 December 2003}}</ref> Thurstone modelidagi 7ta asosiy aqliy qobiliyatlar ''ogʻzaki tushunish'', ''soʻz ravonligi'', ''raqamlar moslamasi'', ''fazoviy vizualizatsiya'', ''assotsiativ xotira'', idrok ''etish tezligi'' va ''fikrlash'' edi. == Mukofot va unvonlari == Thurstone koʻplab mukofotlarga sazovor boʻldi, jumladan: Eng yaxshi maqola, Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi (1949); Shimoli- gʻarbiy universitetning yuz yillik mukofoti (1951); Geteborg universitetining faxriy doktori (1954). Thurston Amerika Psixologiya Assotsiatsiyasi prezidenti (1933) va Amerika Psixometriya Jamiyatining birinchi Prezidenti (1936) edi.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L.L. Thurstone'' (Human Intelligence) |url=http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml |qaralgan sana=2022-09-07 |arxivsana=2020-02-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200219165649/http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml }}</ref> == Tanlangan asarlari == * ''Intellekt tabiati'' ([[London]]: Routledge. 1924) * ''Kinofilmlarning oʻrta maktab oʻquvchilarining ijtimoiy munosabatlariga taʼsiri'' Rut C. Peterson va LL Thurstone, MacMillan, 1932-yil * ''Kinofilmlar va bolalarning ijtimoiy munosabatlari'' Rut C. Peterson va LL Thurstone, MacMillan, 1933-yil * ''Aql vektorlari.'' ''Prezidentning Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi oldidagi nutqi, Chikagodagi yigʻilish, 1933-yil sentyabr'' (Psixologik sharh, 41, 1-32. 1934) * ''Aql vektorlari'' (Chikago, IL, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]]: Chikago universiteti matbuoti, 1935) * ''Birlamchi aqliy qobiliyatlar'' (Chikago: Chikago universiteti matbuoti. 1938) * ''Koʻp faktorli tahlil'' (Chikago: Chikago universiteti nashriyoti. 1947) * ''Statistikaning asoslari'' (MacMillan: Norwood Press. 1925) == Maʼlumotnomalar == {{Manbalar}} == Manbalar == * {{jurnal manbasi|pmid=11625304|year=1997|last=Martin|first1=O|title=Psychological measurement from Binet to Thurstone, (1900–1930)|language=French|issue=4|pages=457–93|journal=Revue de Synthèse|volume=118|doi=10.1007/BF03181359}} * {{jurnal manbasi|pmid=3322058|year=1987|last=Thurstone|first1=LL|title=Psychophysical analysis. by L. L. Thurstone, 1927|volume=100|issue=3–4|pages=587–609|journal=The American Journal of Psychology|doi=10.2307/1422696|jstor=1422696|url=http://www.dklevine.com/archive/refs4458.pdf}} * {{jurnal manbasi|pmid=4881041|doi=10.1037/h0026696|year=1968|last=Gulliksen|first1=H|title=Louis Leon Thurstone, experimental and mathematical psychologist|url=https://archive.org/details/sim_american-psychologist_1968-11_23_11/page/786|volume=23|issue=11|pages=786–802|journal=The American Psychologist}} * {{jurnal manbasi|pmid=13302517|year=1956|last=Wolfle|first1=D|title=Louis Leon Thurstone, 1887–1955|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychology_1956-03_69_1/page/131|volume=69|issue=1|pages=131–4|journal=The American Journal of Psychology}} * {{jurnal manbasi|pmid=13274085|doi=10.1126/science.122.3183.1259|year=1955|last=Horst|first1=P|title=L.L. Thurstone and the science of human behavior|volume=122|issue=3183|pages=1259–60|journal=Science|bibcode=1955Sci...122.1259H}} * {{jurnal manbasi|doi=10.1177/014662167800200319|title=Relationships Between the Thurstone and Rasch Approaches to Item Scaling|year=1978|last=Andrich|first1=D.|journal=Applied Psychological Measurement|volume=2|pages=451–462|issue=3|url=http://purl.umn.edu/99413}} * {{jurnal manbasi|last=Thurstone|first1=L. L.|year=1927|title=A law of comparative judgement|url=https://archive.org/details/sim_psychological-review_1927-07_34_4/page/278|journal=Psychological Review|volume=34|pages=278–286|doi=10.1037/h0070288|issue=4}} * {{Kitob manbasi|year=1929|title=Essays in Philosophy: by Seventeen Doctors of Philosophy of the University of Chicago|editor=Gordon|location=Chicago|publisher=Open Court|oclc=257229209}} * {{Kitob manbasi|last=Thurstone|first=L. L.|year=1974|title=The Measurement of Values|pages=47–58|url=https://archive.org/details/measurementofval0000thur|location=Chicago|publisher=The University of Chicago Press|doi=10.1037/h0060035|isbn=978-0-226-80114-8|oclc=5723850}} [[Turkum:1955-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1887-yilda tugʻilganlar]] 7w3qfb09ov9ne5mjnnz62w2odag0k7m 5988479 5988478 2026-04-11T08:44:08Z KWiki78 246724 5988479 wikitext text/x-wiki '''Louis Leon Thurstone''' (1887-yil 29-may — 1955-yil 30-sentyabr) [[Psixometriya|psixometrik]] va [[psixofizika]] sohalarida amerikalik kashshof edi. U qiyosiy mulohaza qonuni sifatida tanilgan oʻlchovga yondashuvni oʻylab topdi va faktor tahliliga qoʻshgan hissasi bilan mashhur.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L.L. Thurstone'' (Indiana University) |url=http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml |qaralgan sana=2022-09-07 |arxivsana=2020-02-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200219165649/http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml }}</ref><ref>{{Kitob manbasi|chapter=L. L. Thurstone|chapterurl=http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/llt.pdf|title=A History of Psychology in Autobiography|pages=295–321|editor=E. G. Boring|location=Worcester, MA|publisher=Clark University Press|year=1952|access-date=2022-09-07|archive-date=2010-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100601221727/http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/llt.pdf}}</ref> 2002-yilda nashr etilgan ''umumiy psixologiya soʻrovi sharhi'' Thurstonni Jon Garsiya, Jeyms J. Gibson, Devid Rumelxart, Margaret Floy Vashbern va [[Vudvorts Robert|Robert S. Vudvort]] bilan bogʻlangan 20-asrning eng koʻp tilga olingan psixologlari orasida 88-oʻrinni egalladi.<ref>{{jurnal manbasi|title=The 100 most eminent psychologists of the 20th century|journal=Review of General Psychology|volume=6|issue=2|year=2002|pages=139–152|doi=10.1037/1089-2680.6.2.139|url=http://www.apa.org/monitor/julaug02/eminent.aspx|last=Haggbloom|first1=Steven J.|last2=Warnick|first2=Renee|last3=Warnick|first3=Jason E.|last4=Jones|first4=Vinessa K.|last5=Yarbrough|first5=Gary L.|last6=Russell|first6=Tenea M.|last7=Borecky|first7=Chris M.|last8=McGahhey|first8=Reagan|last9=Powell III|first9=John L.}}</ref> == Shaxsiy hayoti == Louis Leon Thurstone [[Chicago|Chikagoda, Illinoys shtatida]], shved immigrant oilasida tugʻilgan. Thurstone dastlab 1912-yilda [[Cornell universiteti|Kornel universitetida]] [[Mashinasozlik sanoati|mashinasozlik boʻyicha]] magistrlik darajasini oldi. Thurstonga [[Thomas Edison|Tomas Edison]] laboratoriyasida yordam assistentlik taklif qilindi. 1914-yilda [[Minnesota universiteti|Minnesota universitetida]] ikki yil geometriya va chizmachilik boʻyicha oʻqituvchi sifatida ishlagandan soʻng, u [[Chicago universiteti|Chikago universitetining]] psixologiya fakultetiga aspiranturaga oʻqishga kirdi (PhD, 1917). Keyinchalik Chikago universitetiga qaytib keldi (1924-1952) u yerda dars berdi va tadqiqot olib bordi; uning shogirdlari orasida DNK tuzilishini kashf etgan [[James Watson|Jeyms Uotson]] ham bor edi.<ref>{{Kitob manbasi|last=Isaacson|first=Walter|title=[[The Code Breaker]]|publisher=[[Simon & Schuster]]|year=2021|isbn=978-1-9821-1585-2|pages=[https://archive.org/details/codebreakerjenni0000isaa/page/392 392]|authorlink=Walter Isaacson}}</ref> 1952-yilda [[Shimoliy Karolina]] universitetida [[Chapel Hill (Shimoliy Karolina)|Chapel Xilldagi]] Thurstone psixometrik laboratoriyasini tashkil qildi.<ref>''Swedes in America'' (Benson, Adolph B.; Naboth Hedin. New York: Haskel House Publishers. 1969)</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L. L. Thurstone Psychometric Laboratory'' (University of North Carolina) |url=http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/ |kirish sanasi=2022-09-07 |arxivsana=2011-08-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110805003530/http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/ }}</ref> == Faktor tahlili va intellekt ustida ishlash == Thurstone, dastlab [[Bine Alfred|Alfred Bine]] tomonidan qoʻllangan [[Intellektuallik koeffitsiyenti|Intellekt Test]] tizimidan farqli oʻlaroq, bugungi kunda ishlatiladigan [[Intellektuallik koeffitsiyenti|IQ]] ballarining standartlashtirilgan oʻrtacha va standart ogʻishi ishlab chiqqan. U Thurstone shkalasini ishlab chiqish bilan ham tanilgan.<ref>{{jurnal manbasi|doi=10.1126/science.122.3183.1259|title=L. L. Thurstone and the Science of Human Behavior|year=1955|last=Horst|first1=P.|journal=Science|volume=122|pages=1259–60|pmid=13274085|issue=3183|bibcode=1955Sci...122.1259H}}</ref> Thurstonning faktor tahlilidagi ishi uni turli darajadagi shaxslarga ega boʻlgan mustaqil guruh omillari boʻlgan „Birlamchi aqliy qobiliyatlar“ (PMA) ga asoslangan intellekt modelini shakllantirishga olib keldi. U barcha psixometrik testlarning ballarini hisobga olgan va aqliy yosh sifatida ifodalangan yagona umumiy intellekt tushunchasiga qarshi chiqdi. 1935-yilda Thurstone EL Thorndike va JP Guilford bilan birgalikda ''Psychometrika'' jurnalini va shuningdek, Psixometrika jamiyatga asos soldi va 1936-yilda jamiyatning birinchi prezidenti boʻldi. Thurstonning omil tahlili usullariga qoʻshgan hissasi keyinchalik psixometrik faktor tuzilmalarini yaratish va tekshirishda qimmatli boʻlib chiqdi va WAIS va zamonaviy Stenford-Bine IQ testi kabi intellekt testlarida qoʻllaniladigan aqlning ierarxik modellariga taʼsir koʻrsatdi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.psych.usyd.edu.au/difference5/scholars/thurstone.html|sarlavha=Louis Leon Thurstone, 1887–1955|ish=Individual Differences Homepage|arxivurl=https://web.archive.org/web/20031213103553/http://www.psych.usyd.edu.au/difference5/scholars/thurstone.html|arxivsana=13 December 2003}}</ref> Thurstone modelidagi 7ta asosiy aqliy qobiliyatlar ''ogʻzaki tushunish'', ''soʻz ravonligi'', ''raqamlar moslamasi'', ''fazoviy vizualizatsiya'', ''assotsiativ xotira'', idrok ''etish tezligi'' va ''fikrlash'' edi. == Mukofot va unvonlari == Thurstone koʻplab mukofotlarga sazovor boʻldi, jumladan: Eng yaxshi maqola, Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi (1949); Shimoli- gʻarbiy universitetning yuz yillik mukofoti (1951); Geteborg universitetining faxriy doktori (1954). Thurston Amerika Psixologiya Assotsiatsiyasi prezidenti (1933) va Amerika Psixometriya Jamiyatining birinchi Prezidenti (1936) edi.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L.L. Thurstone'' (Human Intelligence) |url=http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml |qaralgan sana=2022-09-07 |arxivsana=2020-02-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200219165649/http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml }}</ref> == Tanlangan asarlari == * ''Intellekt tabiati'' ([[London]]: Routledge. 1924) * ''Kinofilmlarning oʻrta maktab oʻquvchilarining ijtimoiy munosabatlariga taʼsiri'' Rut C. Peterson va LL Thurstone, MacMillan, 1932-yil * ''Kinofilmlar va bolalarning ijtimoiy munosabatlari'' Rut C. Peterson va LL Thurstone, MacMillan, 1933-yil * ''Aql vektorlari.'' ''Prezidentning Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi oldidagi nutqi, Chikagodagi yigʻilish, 1933-yil sentyabr'' (Psixologik sharh, 41, 1-32. 1934) * ''Aql vektorlari'' (Chikago, IL, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]]: Chikago universiteti matbuoti, 1935) * ''Birlamchi aqliy qobiliyatlar'' (Chikago: Chikago universiteti matbuoti. 1938) * ''Koʻp faktorli tahlil'' (Chikago: Chikago universiteti nashriyoti. 1947) * ''Statistikaning asoslari'' (MacMillan: Norwood Press. 1925) == Maʼlumotnomalar == {{Manbalar}} == Manbalar == * {{jurnal manbasi|pmid=11625304|year=1997|last=Martin|first1=O|title=Psychological measurement from Binet to Thurstone, (1900–1930)|language=French|issue=4|pages=457–93|journal=Revue de Synthèse|volume=118|doi=10.1007/BF03181359}} * {{jurnal manbasi|pmid=3322058|year=1987|last=Thurstone|first1=LL|title=Psychophysical analysis. by L. L. Thurstone, 1927|volume=100|issue=3–4|pages=587–609|journal=The American Journal of Psychology|doi=10.2307/1422696|jstor=1422696|url=http://www.dklevine.com/archive/refs4458.pdf}} * {{jurnal manbasi|pmid=4881041|doi=10.1037/h0026696|year=1968|last=Gulliksen|first1=H|title=Louis Leon Thurstone, experimental and mathematical psychologist|url=https://archive.org/details/sim_american-psychologist_1968-11_23_11/page/786|volume=23|issue=11|pages=786–802|journal=The American Psychologist}} * {{jurnal manbasi|pmid=13302517|year=1956|last=Wolfle|first1=D|title=Louis Leon Thurstone, 1887–1955|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychology_1956-03_69_1/page/131|volume=69|issue=1|pages=131–4|journal=The American Journal of Psychology}} * {{jurnal manbasi|pmid=13274085|doi=10.1126/science.122.3183.1259|year=1955|last=Horst|first1=P|title=L.L. Thurstone and the science of human behavior|volume=122|issue=3183|pages=1259–60|journal=Science|bibcode=1955Sci...122.1259H}} * {{jurnal manbasi|doi=10.1177/014662167800200319|title=Relationships Between the Thurstone and Rasch Approaches to Item Scaling|year=1978|last=Andrich|first1=D.|journal=Applied Psychological Measurement|volume=2|pages=451–462|issue=3|url=http://purl.umn.edu/99413}} * {{jurnal manbasi|last=Thurstone|first1=L. L.|year=1927|title=A law of comparative judgement|url=https://archive.org/details/sim_psychological-review_1927-07_34_4/page/278|journal=Psychological Review|volume=34|pages=278–286|doi=10.1037/h0070288|issue=4}} * {{Kitob manbasi|year=1929|title=Essays in Philosophy: by Seventeen Doctors of Philosophy of the University of Chicago|editor=Gordon|location=Chicago|publisher=Open Court|oclc=257229209}} * {{Kitob manbasi|last=Thurstone|first=L. L.|year=1974|title=The Measurement of Values|pages=47–58|url=https://archive.org/details/measurementofval0000thur|location=Chicago|publisher=The University of Chicago Press|doi=10.1037/h0060035|isbn=978-0-226-80114-8|oclc=5723850}} [[Turkum:1955-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1887-yilda tugʻilganlar]] 5po28kpeq822chrjd39x7rsmbuezatc 5988480 5988479 2026-04-11T08:44:22Z KWiki78 246724 5988480 wikitext text/x-wiki '''Louis Leon Thurstone''' (1887-yil 29-may — 1955-yil 30-sentyabr) [[Psixometriya|psixometrik]] va [[psixofizika]] sohalarida [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]<nowiki/>lik kashshof edi. U qiyosiy mulohaza qonuni sifatida tanilgan oʻlchovga yondashuvni oʻylab topdi va faktor tahliliga qoʻshgan hissasi bilan mashhur.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L.L. Thurstone'' (Indiana University) |url=http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml |qaralgan sana=2022-09-07 |arxivsana=2020-02-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200219165649/http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml }}</ref><ref>{{Kitob manbasi|chapter=L. L. Thurstone|chapterurl=http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/llt.pdf|title=A History of Psychology in Autobiography|pages=295–321|editor=E. G. Boring|location=Worcester, MA|publisher=Clark University Press|year=1952|access-date=2022-09-07|archive-date=2010-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100601221727/http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/llt.pdf}}</ref> 2002-yilda nashr etilgan ''umumiy psixologiya soʻrovi sharhi'' Thurstonni Jon Garsiya, Jeyms J. Gibson, Devid Rumelxart, Margaret Floy Vashbern va [[Vudvorts Robert|Robert S. Vudvort]] bilan bogʻlangan 20-asrning eng koʻp tilga olingan psixologlari orasida 88-oʻrinni egalladi.<ref>{{jurnal manbasi|title=The 100 most eminent psychologists of the 20th century|journal=Review of General Psychology|volume=6|issue=2|year=2002|pages=139–152|doi=10.1037/1089-2680.6.2.139|url=http://www.apa.org/monitor/julaug02/eminent.aspx|last=Haggbloom|first1=Steven J.|last2=Warnick|first2=Renee|last3=Warnick|first3=Jason E.|last4=Jones|first4=Vinessa K.|last5=Yarbrough|first5=Gary L.|last6=Russell|first6=Tenea M.|last7=Borecky|first7=Chris M.|last8=McGahhey|first8=Reagan|last9=Powell III|first9=John L.}}</ref> == Shaxsiy hayoti == Louis Leon Thurstone [[Chicago|Chikagoda, Illinoys shtatida]], shved immigrant oilasida tugʻilgan. Thurstone dastlab 1912-yilda [[Cornell universiteti|Kornel universitetida]] [[Mashinasozlik sanoati|mashinasozlik boʻyicha]] magistrlik darajasini oldi. Thurstonga [[Thomas Edison|Tomas Edison]] laboratoriyasida yordam assistentlik taklif qilindi. 1914-yilda [[Minnesota universiteti|Minnesota universitetida]] ikki yil geometriya va chizmachilik boʻyicha oʻqituvchi sifatida ishlagandan soʻng, u [[Chicago universiteti|Chikago universitetining]] psixologiya fakultetiga aspiranturaga oʻqishga kirdi (PhD, 1917). Keyinchalik Chikago universitetiga qaytib keldi (1924-1952) u yerda dars berdi va tadqiqot olib bordi; uning shogirdlari orasida DNK tuzilishini kashf etgan [[James Watson|Jeyms Uotson]] ham bor edi.<ref>{{Kitob manbasi|last=Isaacson|first=Walter|title=[[The Code Breaker]]|publisher=[[Simon & Schuster]]|year=2021|isbn=978-1-9821-1585-2|pages=[https://archive.org/details/codebreakerjenni0000isaa/page/392 392]|authorlink=Walter Isaacson}}</ref> 1952-yilda [[Shimoliy Karolina]] universitetida [[Chapel Hill (Shimoliy Karolina)|Chapel Xilldagi]] Thurstone psixometrik laboratoriyasini tashkil qildi.<ref>''Swedes in America'' (Benson, Adolph B.; Naboth Hedin. New York: Haskel House Publishers. 1969)</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L. L. Thurstone Psychometric Laboratory'' (University of North Carolina) |url=http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/ |kirish sanasi=2022-09-07 |arxivsana=2011-08-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110805003530/http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/ }}</ref> == Faktor tahlili va intellekt ustida ishlash == Thurstone, dastlab [[Bine Alfred|Alfred Bine]] tomonidan qoʻllangan [[Intellektuallik koeffitsiyenti|Intellekt Test]] tizimidan farqli oʻlaroq, bugungi kunda ishlatiladigan [[Intellektuallik koeffitsiyenti|IQ]] ballarining standartlashtirilgan oʻrtacha va standart ogʻishi ishlab chiqqan. U Thurstone shkalasini ishlab chiqish bilan ham tanilgan.<ref>{{jurnal manbasi|doi=10.1126/science.122.3183.1259|title=L. L. Thurstone and the Science of Human Behavior|year=1955|last=Horst|first1=P.|journal=Science|volume=122|pages=1259–60|pmid=13274085|issue=3183|bibcode=1955Sci...122.1259H}}</ref> Thurstonning faktor tahlilidagi ishi uni turli darajadagi shaxslarga ega boʻlgan mustaqil guruh omillari boʻlgan „Birlamchi aqliy qobiliyatlar“ (PMA) ga asoslangan intellekt modelini shakllantirishga olib keldi. U barcha psixometrik testlarning ballarini hisobga olgan va aqliy yosh sifatida ifodalangan yagona umumiy intellekt tushunchasiga qarshi chiqdi. 1935-yilda Thurstone EL Thorndike va JP Guilford bilan birgalikda ''Psychometrika'' jurnalini va shuningdek, Psixometrika jamiyatga asos soldi va 1936-yilda jamiyatning birinchi prezidenti boʻldi. Thurstonning omil tahlili usullariga qoʻshgan hissasi keyinchalik psixometrik faktor tuzilmalarini yaratish va tekshirishda qimmatli boʻlib chiqdi va WAIS va zamonaviy Stenford-Bine IQ testi kabi intellekt testlarida qoʻllaniladigan aqlning ierarxik modellariga taʼsir koʻrsatdi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.psych.usyd.edu.au/difference5/scholars/thurstone.html|sarlavha=Louis Leon Thurstone, 1887–1955|ish=Individual Differences Homepage|arxivurl=https://web.archive.org/web/20031213103553/http://www.psych.usyd.edu.au/difference5/scholars/thurstone.html|arxivsana=13 December 2003}}</ref> Thurstone modelidagi 7ta asosiy aqliy qobiliyatlar ''ogʻzaki tushunish'', ''soʻz ravonligi'', ''raqamlar moslamasi'', ''fazoviy vizualizatsiya'', ''assotsiativ xotira'', idrok ''etish tezligi'' va ''fikrlash'' edi. == Mukofot va unvonlari == Thurstone koʻplab mukofotlarga sazovor boʻldi, jumladan: Eng yaxshi maqola, Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi (1949); Shimoli- gʻarbiy universitetning yuz yillik mukofoti (1951); Geteborg universitetining faxriy doktori (1954). Thurston Amerika Psixologiya Assotsiatsiyasi prezidenti (1933) va Amerika Psixometriya Jamiyatining birinchi Prezidenti (1936) edi.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L.L. Thurstone'' (Human Intelligence) |url=http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml |qaralgan sana=2022-09-07 |arxivsana=2020-02-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200219165649/http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml }}</ref> == Tanlangan asarlari == * ''Intellekt tabiati'' ([[London]]: Routledge. 1924) * ''Kinofilmlarning oʻrta maktab oʻquvchilarining ijtimoiy munosabatlariga taʼsiri'' Rut C. Peterson va LL Thurstone, MacMillan, 1932-yil * ''Kinofilmlar va bolalarning ijtimoiy munosabatlari'' Rut C. Peterson va LL Thurstone, MacMillan, 1933-yil * ''Aql vektorlari.'' ''Prezidentning Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi oldidagi nutqi, Chikagodagi yigʻilish, 1933-yil sentyabr'' (Psixologik sharh, 41, 1-32. 1934) * ''Aql vektorlari'' (Chikago, IL, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]]: Chikago universiteti matbuoti, 1935) * ''Birlamchi aqliy qobiliyatlar'' (Chikago: Chikago universiteti matbuoti. 1938) * ''Koʻp faktorli tahlil'' (Chikago: Chikago universiteti nashriyoti. 1947) * ''Statistikaning asoslari'' (MacMillan: Norwood Press. 1925) == Maʼlumotnomalar == {{Manbalar}} == Manbalar == * {{jurnal manbasi|pmid=11625304|year=1997|last=Martin|first1=O|title=Psychological measurement from Binet to Thurstone, (1900–1930)|language=French|issue=4|pages=457–93|journal=Revue de Synthèse|volume=118|doi=10.1007/BF03181359}} * {{jurnal manbasi|pmid=3322058|year=1987|last=Thurstone|first1=LL|title=Psychophysical analysis. by L. L. Thurstone, 1927|volume=100|issue=3–4|pages=587–609|journal=The American Journal of Psychology|doi=10.2307/1422696|jstor=1422696|url=http://www.dklevine.com/archive/refs4458.pdf}} * {{jurnal manbasi|pmid=4881041|doi=10.1037/h0026696|year=1968|last=Gulliksen|first1=H|title=Louis Leon Thurstone, experimental and mathematical psychologist|url=https://archive.org/details/sim_american-psychologist_1968-11_23_11/page/786|volume=23|issue=11|pages=786–802|journal=The American Psychologist}} * {{jurnal manbasi|pmid=13302517|year=1956|last=Wolfle|first1=D|title=Louis Leon Thurstone, 1887–1955|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychology_1956-03_69_1/page/131|volume=69|issue=1|pages=131–4|journal=The American Journal of Psychology}} * {{jurnal manbasi|pmid=13274085|doi=10.1126/science.122.3183.1259|year=1955|last=Horst|first1=P|title=L.L. Thurstone and the science of human behavior|volume=122|issue=3183|pages=1259–60|journal=Science|bibcode=1955Sci...122.1259H}} * {{jurnal manbasi|doi=10.1177/014662167800200319|title=Relationships Between the Thurstone and Rasch Approaches to Item Scaling|year=1978|last=Andrich|first1=D.|journal=Applied Psychological Measurement|volume=2|pages=451–462|issue=3|url=http://purl.umn.edu/99413}} * {{jurnal manbasi|last=Thurstone|first1=L. L.|year=1927|title=A law of comparative judgement|url=https://archive.org/details/sim_psychological-review_1927-07_34_4/page/278|journal=Psychological Review|volume=34|pages=278–286|doi=10.1037/h0070288|issue=4}} * {{Kitob manbasi|year=1929|title=Essays in Philosophy: by Seventeen Doctors of Philosophy of the University of Chicago|editor=Gordon|location=Chicago|publisher=Open Court|oclc=257229209}} * {{Kitob manbasi|last=Thurstone|first=L. L.|year=1974|title=The Measurement of Values|pages=47–58|url=https://archive.org/details/measurementofval0000thur|location=Chicago|publisher=The University of Chicago Press|doi=10.1037/h0060035|isbn=978-0-226-80114-8|oclc=5723850}} [[Turkum:1955-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1887-yilda tugʻilganlar]] hhvsu6x0lxk8qzcars8macfru97ihgx 5988481 5988480 2026-04-11T08:44:30Z KWiki78 246724 5988481 wikitext text/x-wiki '''Louis Leon Thurstone''' (1887-yil 29-may — 1955-yil 30-sentyabr) [[Psixometriya|psixometrik]] va [[psixofizika]] sohalarida [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik kashshof edi. U qiyosiy mulohaza qonuni sifatida tanilgan oʻlchovga yondashuvni oʻylab topdi va faktor tahliliga qoʻshgan hissasi bilan mashhur.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L.L. Thurstone'' (Indiana University) |url=http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml |qaralgan sana=2022-09-07 |arxivsana=2020-02-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200219165649/http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml }}</ref><ref>{{Kitob manbasi|chapter=L. L. Thurstone|chapterurl=http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/llt.pdf|title=A History of Psychology in Autobiography|pages=295–321|editor=E. G. Boring|location=Worcester, MA|publisher=Clark University Press|year=1952|access-date=2022-09-07|archive-date=2010-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100601221727/http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/llt.pdf}}</ref> 2002-yilda nashr etilgan ''umumiy psixologiya soʻrovi sharhi'' Thurstonni Jon Garsiya, Jeyms J. Gibson, Devid Rumelxart, Margaret Floy Vashbern va [[Vudvorts Robert|Robert S. Vudvort]] bilan bogʻlangan 20-asrning eng koʻp tilga olingan psixologlari orasida 88-oʻrinni egalladi.<ref>{{jurnal manbasi|title=The 100 most eminent psychologists of the 20th century|journal=Review of General Psychology|volume=6|issue=2|year=2002|pages=139–152|doi=10.1037/1089-2680.6.2.139|url=http://www.apa.org/monitor/julaug02/eminent.aspx|last=Haggbloom|first1=Steven J.|last2=Warnick|first2=Renee|last3=Warnick|first3=Jason E.|last4=Jones|first4=Vinessa K.|last5=Yarbrough|first5=Gary L.|last6=Russell|first6=Tenea M.|last7=Borecky|first7=Chris M.|last8=McGahhey|first8=Reagan|last9=Powell III|first9=John L.}}</ref> == Shaxsiy hayoti == Louis Leon Thurstone [[Chicago|Chikagoda, Illinoys shtatida]], shved immigrant oilasida tugʻilgan. Thurstone dastlab 1912-yilda [[Cornell universiteti|Kornel universitetida]] [[Mashinasozlik sanoati|mashinasozlik boʻyicha]] magistrlik darajasini oldi. Thurstonga [[Thomas Edison|Tomas Edison]] laboratoriyasida yordam assistentlik taklif qilindi. 1914-yilda [[Minnesota universiteti|Minnesota universitetida]] ikki yil geometriya va chizmachilik boʻyicha oʻqituvchi sifatida ishlagandan soʻng, u [[Chicago universiteti|Chikago universitetining]] psixologiya fakultetiga aspiranturaga oʻqishga kirdi (PhD, 1917). Keyinchalik Chikago universitetiga qaytib keldi (1924-1952) u yerda dars berdi va tadqiqot olib bordi; uning shogirdlari orasida DNK tuzilishini kashf etgan [[James Watson|Jeyms Uotson]] ham bor edi.<ref>{{Kitob manbasi|last=Isaacson|first=Walter|title=[[The Code Breaker]]|publisher=[[Simon & Schuster]]|year=2021|isbn=978-1-9821-1585-2|pages=[https://archive.org/details/codebreakerjenni0000isaa/page/392 392]|authorlink=Walter Isaacson}}</ref> 1952-yilda [[Shimoliy Karolina]] universitetida [[Chapel Hill (Shimoliy Karolina)|Chapel Xilldagi]] Thurstone psixometrik laboratoriyasini tashkil qildi.<ref>''Swedes in America'' (Benson, Adolph B.; Naboth Hedin. New York: Haskel House Publishers. 1969)</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L. L. Thurstone Psychometric Laboratory'' (University of North Carolina) |url=http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/ |kirish sanasi=2022-09-07 |arxivsana=2011-08-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110805003530/http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/ }}</ref> == Faktor tahlili va intellekt ustida ishlash == Thurstone, dastlab [[Bine Alfred|Alfred Bine]] tomonidan qoʻllangan [[Intellektuallik koeffitsiyenti|Intellekt Test]] tizimidan farqli oʻlaroq, bugungi kunda ishlatiladigan [[Intellektuallik koeffitsiyenti|IQ]] ballarining standartlashtirilgan oʻrtacha va standart ogʻishi ishlab chiqqan. U Thurstone shkalasini ishlab chiqish bilan ham tanilgan.<ref>{{jurnal manbasi|doi=10.1126/science.122.3183.1259|title=L. L. Thurstone and the Science of Human Behavior|year=1955|last=Horst|first1=P.|journal=Science|volume=122|pages=1259–60|pmid=13274085|issue=3183|bibcode=1955Sci...122.1259H}}</ref> Thurstonning faktor tahlilidagi ishi uni turli darajadagi shaxslarga ega boʻlgan mustaqil guruh omillari boʻlgan „Birlamchi aqliy qobiliyatlar“ (PMA) ga asoslangan intellekt modelini shakllantirishga olib keldi. U barcha psixometrik testlarning ballarini hisobga olgan va aqliy yosh sifatida ifodalangan yagona umumiy intellekt tushunchasiga qarshi chiqdi. 1935-yilda Thurstone EL Thorndike va JP Guilford bilan birgalikda ''Psychometrika'' jurnalini va shuningdek, Psixometrika jamiyatga asos soldi va 1936-yilda jamiyatning birinchi prezidenti boʻldi. Thurstonning omil tahlili usullariga qoʻshgan hissasi keyinchalik psixometrik faktor tuzilmalarini yaratish va tekshirishda qimmatli boʻlib chiqdi va WAIS va zamonaviy Stenford-Bine IQ testi kabi intellekt testlarida qoʻllaniladigan aqlning ierarxik modellariga taʼsir koʻrsatdi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.psych.usyd.edu.au/difference5/scholars/thurstone.html|sarlavha=Louis Leon Thurstone, 1887–1955|ish=Individual Differences Homepage|arxivurl=https://web.archive.org/web/20031213103553/http://www.psych.usyd.edu.au/difference5/scholars/thurstone.html|arxivsana=13 December 2003}}</ref> Thurstone modelidagi 7ta asosiy aqliy qobiliyatlar ''ogʻzaki tushunish'', ''soʻz ravonligi'', ''raqamlar moslamasi'', ''fazoviy vizualizatsiya'', ''assotsiativ xotira'', idrok ''etish tezligi'' va ''fikrlash'' edi. == Mukofot va unvonlari == Thurstone koʻplab mukofotlarga sazovor boʻldi, jumladan: Eng yaxshi maqola, Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi (1949); Shimoli- gʻarbiy universitetning yuz yillik mukofoti (1951); Geteborg universitetining faxriy doktori (1954). Thurston Amerika Psixologiya Assotsiatsiyasi prezidenti (1933) va Amerika Psixometriya Jamiyatining birinchi Prezidenti (1936) edi.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L.L. Thurstone'' (Human Intelligence) |url=http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml |qaralgan sana=2022-09-07 |arxivsana=2020-02-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200219165649/http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml }}</ref> == Tanlangan asarlari == * ''Intellekt tabiati'' ([[London]]: Routledge. 1924) * ''Kinofilmlarning oʻrta maktab oʻquvchilarining ijtimoiy munosabatlariga taʼsiri'' Rut C. Peterson va LL Thurstone, MacMillan, 1932-yil * ''Kinofilmlar va bolalarning ijtimoiy munosabatlari'' Rut C. Peterson va LL Thurstone, MacMillan, 1933-yil * ''Aql vektorlari.'' ''Prezidentning Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi oldidagi nutqi, Chikagodagi yigʻilish, 1933-yil sentyabr'' (Psixologik sharh, 41, 1-32. 1934) * ''Aql vektorlari'' (Chikago, IL, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]]: Chikago universiteti matbuoti, 1935) * ''Birlamchi aqliy qobiliyatlar'' (Chikago: Chikago universiteti matbuoti. 1938) * ''Koʻp faktorli tahlil'' (Chikago: Chikago universiteti nashriyoti. 1947) * ''Statistikaning asoslari'' (MacMillan: Norwood Press. 1925) == Maʼlumotnomalar == {{Manbalar}} == Manbalar == * {{jurnal manbasi|pmid=11625304|year=1997|last=Martin|first1=O|title=Psychological measurement from Binet to Thurstone, (1900–1930)|language=French|issue=4|pages=457–93|journal=Revue de Synthèse|volume=118|doi=10.1007/BF03181359}} * {{jurnal manbasi|pmid=3322058|year=1987|last=Thurstone|first1=LL|title=Psychophysical analysis. by L. L. Thurstone, 1927|volume=100|issue=3–4|pages=587–609|journal=The American Journal of Psychology|doi=10.2307/1422696|jstor=1422696|url=http://www.dklevine.com/archive/refs4458.pdf}} * {{jurnal manbasi|pmid=4881041|doi=10.1037/h0026696|year=1968|last=Gulliksen|first1=H|title=Louis Leon Thurstone, experimental and mathematical psychologist|url=https://archive.org/details/sim_american-psychologist_1968-11_23_11/page/786|volume=23|issue=11|pages=786–802|journal=The American Psychologist}} * {{jurnal manbasi|pmid=13302517|year=1956|last=Wolfle|first1=D|title=Louis Leon Thurstone, 1887–1955|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychology_1956-03_69_1/page/131|volume=69|issue=1|pages=131–4|journal=The American Journal of Psychology}} * {{jurnal manbasi|pmid=13274085|doi=10.1126/science.122.3183.1259|year=1955|last=Horst|first1=P|title=L.L. Thurstone and the science of human behavior|volume=122|issue=3183|pages=1259–60|journal=Science|bibcode=1955Sci...122.1259H}} * {{jurnal manbasi|doi=10.1177/014662167800200319|title=Relationships Between the Thurstone and Rasch Approaches to Item Scaling|year=1978|last=Andrich|first1=D.|journal=Applied Psychological Measurement|volume=2|pages=451–462|issue=3|url=http://purl.umn.edu/99413}} * {{jurnal manbasi|last=Thurstone|first1=L. L.|year=1927|title=A law of comparative judgement|url=https://archive.org/details/sim_psychological-review_1927-07_34_4/page/278|journal=Psychological Review|volume=34|pages=278–286|doi=10.1037/h0070288|issue=4}} * {{Kitob manbasi|year=1929|title=Essays in Philosophy: by Seventeen Doctors of Philosophy of the University of Chicago|editor=Gordon|location=Chicago|publisher=Open Court|oclc=257229209}} * {{Kitob manbasi|last=Thurstone|first=L. L.|year=1974|title=The Measurement of Values|pages=47–58|url=https://archive.org/details/measurementofval0000thur|location=Chicago|publisher=The University of Chicago Press|doi=10.1037/h0060035|isbn=978-0-226-80114-8|oclc=5723850}} [[Turkum:1955-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1887-yilda tugʻilganlar]] ofdapdryalvb95at6zhlv8r0d2buor5 5988482 5988481 2026-04-11T08:44:44Z KWiki78 246724 5988482 wikitext text/x-wiki '''Louis Leon Thurstone''' (1887-yil 29-may — 1955-yil 30-sentyabr) [[Psixometriya|psixometrik]] va [[psixofizika]] sohalarida [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik kashshof edi. U qiyosiy mulohaza qonuni sifatida tanilgan oʻlchovga yondashuvni oʻylab topdi va faktor tahliliga qoʻshgan hissasi bilan mashhur<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L.L. Thurstone'' (Indiana University) |url=http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml |qaralgan sana=2022-09-07 |arxivsana=2020-02-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200219165649/http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml }}</ref><ref>{{Kitob manbasi|chapter=L. L. Thurstone|chapterurl=http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/llt.pdf|title=A History of Psychology in Autobiography|pages=295–321|editor=E. G. Boring|location=Worcester, MA|publisher=Clark University Press|year=1952|access-date=2022-09-07|archive-date=2010-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100601221727/http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/llt.pdf}}</ref>. 2002-yilda nashr etilgan ''umumiy psixologiya soʻrovi sharhi'' Thurstonni Jon Garsiya, Jeyms J. Gibson, Devid Rumelxart, Margaret Floy Vashbern va [[Vudvorts Robert|Robert S. Vudvort]] bilan bogʻlangan 20-asrning eng koʻp tilga olingan psixologlari orasida 88-oʻrinni egalladi<ref>{{jurnal manbasi|title=The 100 most eminent psychologists of the 20th century|journal=Review of General Psychology|volume=6|issue=2|year=2002|pages=139–152|doi=10.1037/1089-2680.6.2.139|url=http://www.apa.org/monitor/julaug02/eminent.aspx|last=Haggbloom|first1=Steven J.|last2=Warnick|first2=Renee|last3=Warnick|first3=Jason E.|last4=Jones|first4=Vinessa K.|last5=Yarbrough|first5=Gary L.|last6=Russell|first6=Tenea M.|last7=Borecky|first7=Chris M.|last8=McGahhey|first8=Reagan|last9=Powell III|first9=John L.}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Louis Leon Thurstone [[Chicago|Chikagoda, Illinoys shtatida]], shved immigrant oilasida tugʻilgan. Thurstone dastlab 1912-yilda [[Cornell universiteti|Kornel universitetida]] [[Mashinasozlik sanoati|mashinasozlik boʻyicha]] magistrlik darajasini oldi. Thurstonga [[Thomas Edison|Tomas Edison]] laboratoriyasida yordam assistentlik taklif qilindi. 1914-yilda [[Minnesota universiteti|Minnesota universitetida]] ikki yil geometriya va chizmachilik boʻyicha oʻqituvchi sifatida ishlagandan soʻng, u [[Chicago universiteti|Chikago universitetining]] psixologiya fakultetiga aspiranturaga oʻqishga kirdi (PhD, 1917). Keyinchalik Chikago universitetiga qaytib keldi (1924-1952) u yerda dars berdi va tadqiqot olib bordi; uning shogirdlari orasida DNK tuzilishini kashf etgan [[James Watson|Jeyms Uotson]] ham bor edi.<ref>{{Kitob manbasi|last=Isaacson|first=Walter|title=[[The Code Breaker]]|publisher=[[Simon & Schuster]]|year=2021|isbn=978-1-9821-1585-2|pages=[https://archive.org/details/codebreakerjenni0000isaa/page/392 392]|authorlink=Walter Isaacson}}</ref> 1952-yilda [[Shimoliy Karolina]] universitetida [[Chapel Hill (Shimoliy Karolina)|Chapel Xilldagi]] Thurstone psixometrik laboratoriyasini tashkil qildi.<ref>''Swedes in America'' (Benson, Adolph B.; Naboth Hedin. New York: Haskel House Publishers. 1969)</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L. L. Thurstone Psychometric Laboratory'' (University of North Carolina) |url=http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/ |kirish sanasi=2022-09-07 |arxivsana=2011-08-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110805003530/http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/ }}</ref> == Faktor tahlili va intellekt ustida ishlash == Thurstone, dastlab [[Bine Alfred|Alfred Bine]] tomonidan qoʻllangan [[Intellektuallik koeffitsiyenti|Intellekt Test]] tizimidan farqli oʻlaroq, bugungi kunda ishlatiladigan [[Intellektuallik koeffitsiyenti|IQ]] ballarining standartlashtirilgan oʻrtacha va standart ogʻishi ishlab chiqqan. U Thurstone shkalasini ishlab chiqish bilan ham tanilgan.<ref>{{jurnal manbasi|doi=10.1126/science.122.3183.1259|title=L. L. Thurstone and the Science of Human Behavior|year=1955|last=Horst|first1=P.|journal=Science|volume=122|pages=1259–60|pmid=13274085|issue=3183|bibcode=1955Sci...122.1259H}}</ref> Thurstonning faktor tahlilidagi ishi uni turli darajadagi shaxslarga ega boʻlgan mustaqil guruh omillari boʻlgan „Birlamchi aqliy qobiliyatlar“ (PMA) ga asoslangan intellekt modelini shakllantirishga olib keldi. U barcha psixometrik testlarning ballarini hisobga olgan va aqliy yosh sifatida ifodalangan yagona umumiy intellekt tushunchasiga qarshi chiqdi. 1935-yilda Thurstone EL Thorndike va JP Guilford bilan birgalikda ''Psychometrika'' jurnalini va shuningdek, Psixometrika jamiyatga asos soldi va 1936-yilda jamiyatning birinchi prezidenti boʻldi. Thurstonning omil tahlili usullariga qoʻshgan hissasi keyinchalik psixometrik faktor tuzilmalarini yaratish va tekshirishda qimmatli boʻlib chiqdi va WAIS va zamonaviy Stenford-Bine IQ testi kabi intellekt testlarida qoʻllaniladigan aqlning ierarxik modellariga taʼsir koʻrsatdi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.psych.usyd.edu.au/difference5/scholars/thurstone.html|sarlavha=Louis Leon Thurstone, 1887–1955|ish=Individual Differences Homepage|arxivurl=https://web.archive.org/web/20031213103553/http://www.psych.usyd.edu.au/difference5/scholars/thurstone.html|arxivsana=13 December 2003}}</ref> Thurstone modelidagi 7ta asosiy aqliy qobiliyatlar ''ogʻzaki tushunish'', ''soʻz ravonligi'', ''raqamlar moslamasi'', ''fazoviy vizualizatsiya'', ''assotsiativ xotira'', idrok ''etish tezligi'' va ''fikrlash'' edi. == Mukofot va unvonlari == Thurstone koʻplab mukofotlarga sazovor boʻldi, jumladan: Eng yaxshi maqola, Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi (1949); Shimoli- gʻarbiy universitetning yuz yillik mukofoti (1951); Geteborg universitetining faxriy doktori (1954). Thurston Amerika Psixologiya Assotsiatsiyasi prezidenti (1933) va Amerika Psixometriya Jamiyatining birinchi Prezidenti (1936) edi.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L.L. Thurstone'' (Human Intelligence) |url=http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml |qaralgan sana=2022-09-07 |arxivsana=2020-02-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200219165649/http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml }}</ref> == Tanlangan asarlari == * ''Intellekt tabiati'' ([[London]]: Routledge. 1924) * ''Kinofilmlarning oʻrta maktab oʻquvchilarining ijtimoiy munosabatlariga taʼsiri'' Rut C. Peterson va LL Thurstone, MacMillan, 1932-yil * ''Kinofilmlar va bolalarning ijtimoiy munosabatlari'' Rut C. Peterson va LL Thurstone, MacMillan, 1933-yil * ''Aql vektorlari.'' ''Prezidentning Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi oldidagi nutqi, Chikagodagi yigʻilish, 1933-yil sentyabr'' (Psixologik sharh, 41, 1-32. 1934) * ''Aql vektorlari'' (Chikago, IL, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]]: Chikago universiteti matbuoti, 1935) * ''Birlamchi aqliy qobiliyatlar'' (Chikago: Chikago universiteti matbuoti. 1938) * ''Koʻp faktorli tahlil'' (Chikago: Chikago universiteti nashriyoti. 1947) * ''Statistikaning asoslari'' (MacMillan: Norwood Press. 1925) == Maʼlumotnomalar == {{Manbalar}} == Manbalar == * {{jurnal manbasi|pmid=11625304|year=1997|last=Martin|first1=O|title=Psychological measurement from Binet to Thurstone, (1900–1930)|language=French|issue=4|pages=457–93|journal=Revue de Synthèse|volume=118|doi=10.1007/BF03181359}} * {{jurnal manbasi|pmid=3322058|year=1987|last=Thurstone|first1=LL|title=Psychophysical analysis. by L. L. Thurstone, 1927|volume=100|issue=3–4|pages=587–609|journal=The American Journal of Psychology|doi=10.2307/1422696|jstor=1422696|url=http://www.dklevine.com/archive/refs4458.pdf}} * {{jurnal manbasi|pmid=4881041|doi=10.1037/h0026696|year=1968|last=Gulliksen|first1=H|title=Louis Leon Thurstone, experimental and mathematical psychologist|url=https://archive.org/details/sim_american-psychologist_1968-11_23_11/page/786|volume=23|issue=11|pages=786–802|journal=The American Psychologist}} * {{jurnal manbasi|pmid=13302517|year=1956|last=Wolfle|first1=D|title=Louis Leon Thurstone, 1887–1955|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychology_1956-03_69_1/page/131|volume=69|issue=1|pages=131–4|journal=The American Journal of Psychology}} * {{jurnal manbasi|pmid=13274085|doi=10.1126/science.122.3183.1259|year=1955|last=Horst|first1=P|title=L.L. Thurstone and the science of human behavior|volume=122|issue=3183|pages=1259–60|journal=Science|bibcode=1955Sci...122.1259H}} * {{jurnal manbasi|doi=10.1177/014662167800200319|title=Relationships Between the Thurstone and Rasch Approaches to Item Scaling|year=1978|last=Andrich|first1=D.|journal=Applied Psychological Measurement|volume=2|pages=451–462|issue=3|url=http://purl.umn.edu/99413}} * {{jurnal manbasi|last=Thurstone|first1=L. L.|year=1927|title=A law of comparative judgement|url=https://archive.org/details/sim_psychological-review_1927-07_34_4/page/278|journal=Psychological Review|volume=34|pages=278–286|doi=10.1037/h0070288|issue=4}} * {{Kitob manbasi|year=1929|title=Essays in Philosophy: by Seventeen Doctors of Philosophy of the University of Chicago|editor=Gordon|location=Chicago|publisher=Open Court|oclc=257229209}} * {{Kitob manbasi|last=Thurstone|first=L. L.|year=1974|title=The Measurement of Values|pages=47–58|url=https://archive.org/details/measurementofval0000thur|location=Chicago|publisher=The University of Chicago Press|doi=10.1037/h0060035|isbn=978-0-226-80114-8|oclc=5723850}} [[Turkum:1955-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1887-yilda tugʻilganlar]] 9ikyo7d8n9rc10iwjvis1v8clm1b1f7 5988483 5988482 2026-04-11T08:45:02Z KWiki78 246724 5988483 wikitext text/x-wiki '''Louis Leon Thurstone''' (1887-yil 29-may — 1955-yil 30-sentyabr) [[Psixometriya|psixometrik]] va [[psixofizika]] sohalarida [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik kashshof edi. U qiyosiy mulohaza qonuni sifatida tanilgan oʻlchovga yondashuvni oʻylab topdi va faktor tahliliga qoʻshgan hissasi bilan mashhur<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L.L. Thurstone'' (Indiana University) |url=http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml |qaralgan sana=2022-09-07 |arxivsana=2020-02-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200219165649/http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml }}</ref><ref>{{Kitob manbasi|chapter=L. L. Thurstone|chapterurl=http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/llt.pdf|title=A History of Psychology in Autobiography|pages=295–321|editor=E. G. Boring|location=Worcester, MA|publisher=Clark University Press|year=1952|access-date=2022-09-07|archive-date=2010-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100601221727/http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/llt.pdf}}</ref>. 2002-yilda nashr etilgan ''umumiy psixologiya soʻrovi sharhi'' Thurstonni Jon Garsiya, Jeyms J. Gibson, Devid Rumelxart, Margaret Floy Vashbern va [[Vudvorts Robert|Robert S. Vudvort]] bilan bogʻlangan 20-asrning eng koʻp tilga olingan psixologlari orasida 88-oʻrinni egalladi<ref>{{jurnal manbasi|title=The 100 most eminent psychologists of the 20th century|journal=Review of General Psychology|volume=6|issue=2|year=2002|pages=139–152|doi=10.1037/1089-2680.6.2.139|url=http://www.apa.org/monitor/julaug02/eminent.aspx|last=Haggbloom|first1=Steven J.|last2=Warnick|first2=Renee|last3=Warnick|first3=Jason E.|last4=Jones|first4=Vinessa K.|last5=Yarbrough|first5=Gary L.|last6=Russell|first6=Tenea M.|last7=Borecky|first7=Chris M.|last8=McGahhey|first8=Reagan|last9=Powell III|first9=John L.}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Louis Leon Thurstone [[Chicago|Chikagoda, Illinoys shtatida]], shved immigrant oilasida tugʻilgan. Thurstone dastlab 1912-yilda [[Cornell universiteti|Kornel universitetida]] [[Mashinasozlik sanoati|mashinasozlik boʻyicha]] magistrlik darajasini oldi. Thurstonga [[Thomas Edison|Tomas Edison]] laboratoriyasida yordam assistentlik taklif qilindi. 1914-yilda [[Minnesota universiteti|Minnesota universitetida]] ikki yil geometriya va chizmachilik boʻyicha oʻqituvchi sifatida ishlagandan soʻng, u [[Chicago universiteti|Chikago universitetining]] psixologiya fakultetiga aspiranturaga oʻqishga kirdi (PhD, 1917). Keyinchalik Chikago universitetiga qaytib keldi (1924-1952) u yerda dars berdi va tadqiqot olib bordi; uning shogirdlari orasida DNK tuzilishini kashf etgan [[James Watson|Jeyms Uotson]] ham bor edi<ref>{{Kitob manbasi|last=Isaacson|first=Walter|title=[[The Code Breaker]]|publisher=[[Simon & Schuster]]|year=2021|isbn=978-1-9821-1585-2|pages=[https://archive.org/details/codebreakerjenni0000isaa/page/392 392]|authorlink=Walter Isaacson}}</ref>. 1952-yilda [[Shimoliy Karolina]] universitetida [[Chapel Hill (Shimoliy Karolina)|Chapel Xilldagi]] Thurstone psixometrik laboratoriyasini tashkil qildi<ref>''Swedes in America'' (Benson, Adolph B.; Naboth Hedin. New York: Haskel House Publishers. 1969)</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L. L. Thurstone Psychometric Laboratory'' (University of North Carolina) |url=http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/ |kirish sanasi=2022-09-07 |arxivsana=2011-08-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110805003530/http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/ }}</ref>. == Faktor tahlili va intellekt ustida ishlash == Thurstone, dastlab [[Bine Alfred|Alfred Bine]] tomonidan qoʻllangan [[Intellektuallik koeffitsiyenti|Intellekt Test]] tizimidan farqli oʻlaroq, bugungi kunda ishlatiladigan [[Intellektuallik koeffitsiyenti|IQ]] ballarining standartlashtirilgan oʻrtacha va standart ogʻishi ishlab chiqqan. U Thurstone shkalasini ishlab chiqish bilan ham tanilgan.<ref>{{jurnal manbasi|doi=10.1126/science.122.3183.1259|title=L. L. Thurstone and the Science of Human Behavior|year=1955|last=Horst|first1=P.|journal=Science|volume=122|pages=1259–60|pmid=13274085|issue=3183|bibcode=1955Sci...122.1259H}}</ref> Thurstonning faktor tahlilidagi ishi uni turli darajadagi shaxslarga ega boʻlgan mustaqil guruh omillari boʻlgan „Birlamchi aqliy qobiliyatlar“ (PMA) ga asoslangan intellekt modelini shakllantirishga olib keldi. U barcha psixometrik testlarning ballarini hisobga olgan va aqliy yosh sifatida ifodalangan yagona umumiy intellekt tushunchasiga qarshi chiqdi. 1935-yilda Thurstone EL Thorndike va JP Guilford bilan birgalikda ''Psychometrika'' jurnalini va shuningdek, Psixometrika jamiyatga asos soldi va 1936-yilda jamiyatning birinchi prezidenti boʻldi. Thurstonning omil tahlili usullariga qoʻshgan hissasi keyinchalik psixometrik faktor tuzilmalarini yaratish va tekshirishda qimmatli boʻlib chiqdi va WAIS va zamonaviy Stenford-Bine IQ testi kabi intellekt testlarida qoʻllaniladigan aqlning ierarxik modellariga taʼsir koʻrsatdi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.psych.usyd.edu.au/difference5/scholars/thurstone.html|sarlavha=Louis Leon Thurstone, 1887–1955|ish=Individual Differences Homepage|arxivurl=https://web.archive.org/web/20031213103553/http://www.psych.usyd.edu.au/difference5/scholars/thurstone.html|arxivsana=13 December 2003}}</ref> Thurstone modelidagi 7ta asosiy aqliy qobiliyatlar ''ogʻzaki tushunish'', ''soʻz ravonligi'', ''raqamlar moslamasi'', ''fazoviy vizualizatsiya'', ''assotsiativ xotira'', idrok ''etish tezligi'' va ''fikrlash'' edi. == Mukofot va unvonlari == Thurstone koʻplab mukofotlarga sazovor boʻldi, jumladan: Eng yaxshi maqola, Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi (1949); Shimoli- gʻarbiy universitetning yuz yillik mukofoti (1951); Geteborg universitetining faxriy doktori (1954). Thurston Amerika Psixologiya Assotsiatsiyasi prezidenti (1933) va Amerika Psixometriya Jamiyatining birinchi Prezidenti (1936) edi.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L.L. Thurstone'' (Human Intelligence) |url=http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml |qaralgan sana=2022-09-07 |arxivsana=2020-02-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200219165649/http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml }}</ref> == Tanlangan asarlari == * ''Intellekt tabiati'' ([[London]]: Routledge. 1924) * ''Kinofilmlarning oʻrta maktab oʻquvchilarining ijtimoiy munosabatlariga taʼsiri'' Rut C. Peterson va LL Thurstone, MacMillan, 1932-yil * ''Kinofilmlar va bolalarning ijtimoiy munosabatlari'' Rut C. Peterson va LL Thurstone, MacMillan, 1933-yil * ''Aql vektorlari.'' ''Prezidentning Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi oldidagi nutqi, Chikagodagi yigʻilish, 1933-yil sentyabr'' (Psixologik sharh, 41, 1-32. 1934) * ''Aql vektorlari'' (Chikago, IL, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]]: Chikago universiteti matbuoti, 1935) * ''Birlamchi aqliy qobiliyatlar'' (Chikago: Chikago universiteti matbuoti. 1938) * ''Koʻp faktorli tahlil'' (Chikago: Chikago universiteti nashriyoti. 1947) * ''Statistikaning asoslari'' (MacMillan: Norwood Press. 1925) == Maʼlumotnomalar == {{Manbalar}} == Manbalar == * {{jurnal manbasi|pmid=11625304|year=1997|last=Martin|first1=O|title=Psychological measurement from Binet to Thurstone, (1900–1930)|language=French|issue=4|pages=457–93|journal=Revue de Synthèse|volume=118|doi=10.1007/BF03181359}} * {{jurnal manbasi|pmid=3322058|year=1987|last=Thurstone|first1=LL|title=Psychophysical analysis. by L. L. Thurstone, 1927|volume=100|issue=3–4|pages=587–609|journal=The American Journal of Psychology|doi=10.2307/1422696|jstor=1422696|url=http://www.dklevine.com/archive/refs4458.pdf}} * {{jurnal manbasi|pmid=4881041|doi=10.1037/h0026696|year=1968|last=Gulliksen|first1=H|title=Louis Leon Thurstone, experimental and mathematical psychologist|url=https://archive.org/details/sim_american-psychologist_1968-11_23_11/page/786|volume=23|issue=11|pages=786–802|journal=The American Psychologist}} * {{jurnal manbasi|pmid=13302517|year=1956|last=Wolfle|first1=D|title=Louis Leon Thurstone, 1887–1955|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychology_1956-03_69_1/page/131|volume=69|issue=1|pages=131–4|journal=The American Journal of Psychology}} * {{jurnal manbasi|pmid=13274085|doi=10.1126/science.122.3183.1259|year=1955|last=Horst|first1=P|title=L.L. Thurstone and the science of human behavior|volume=122|issue=3183|pages=1259–60|journal=Science|bibcode=1955Sci...122.1259H}} * {{jurnal manbasi|doi=10.1177/014662167800200319|title=Relationships Between the Thurstone and Rasch Approaches to Item Scaling|year=1978|last=Andrich|first1=D.|journal=Applied Psychological Measurement|volume=2|pages=451–462|issue=3|url=http://purl.umn.edu/99413}} * {{jurnal manbasi|last=Thurstone|first1=L. L.|year=1927|title=A law of comparative judgement|url=https://archive.org/details/sim_psychological-review_1927-07_34_4/page/278|journal=Psychological Review|volume=34|pages=278–286|doi=10.1037/h0070288|issue=4}} * {{Kitob manbasi|year=1929|title=Essays in Philosophy: by Seventeen Doctors of Philosophy of the University of Chicago|editor=Gordon|location=Chicago|publisher=Open Court|oclc=257229209}} * {{Kitob manbasi|last=Thurstone|first=L. L.|year=1974|title=The Measurement of Values|pages=47–58|url=https://archive.org/details/measurementofval0000thur|location=Chicago|publisher=The University of Chicago Press|doi=10.1037/h0060035|isbn=978-0-226-80114-8|oclc=5723850}} [[Turkum:1955-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1887-yilda tugʻilganlar]] fxe1hgj123t48mr1shn7mmmhq3qhoix 5988484 5988483 2026-04-11T08:45:19Z KWiki78 246724 5988484 wikitext text/x-wiki '''Louis Leon Thurstone''' (1887-yil 29-may — 1955-yil 30-sentyabr) [[Psixometriya|psixometrik]] va [[psixofizika]] sohalarida [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik kashshof edi. U qiyosiy mulohaza qonuni sifatida tanilgan oʻlchovga yondashuvni oʻylab topdi va faktor tahliliga qoʻshgan hissasi bilan mashhur<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L.L. Thurstone'' (Indiana University) |url=http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml |qaralgan sana=2022-09-07 |arxivsana=2020-02-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200219165649/http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml }}</ref><ref>{{Kitob manbasi|chapter=L. L. Thurstone|chapterurl=http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/llt.pdf|title=A History of Psychology in Autobiography|pages=295–321|editor=E. G. Boring|location=Worcester, MA|publisher=Clark University Press|year=1952|access-date=2022-09-07|archive-date=2010-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100601221727/http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/llt.pdf}}</ref>. 2002-yilda nashr etilgan ''umumiy psixologiya soʻrovi sharhi'' Thurstonni Jon Garsiya, Jeyms J. Gibson, Devid Rumelxart, Margaret Floy Vashbern va [[Vudvorts Robert|Robert S. Vudvort]] bilan bogʻlangan 20-asrning eng koʻp tilga olingan psixologlari orasida 88-oʻrinni egalladi<ref>{{jurnal manbasi|title=The 100 most eminent psychologists of the 20th century|journal=Review of General Psychology|volume=6|issue=2|year=2002|pages=139–152|doi=10.1037/1089-2680.6.2.139|url=http://www.apa.org/monitor/julaug02/eminent.aspx|last=Haggbloom|first1=Steven J.|last2=Warnick|first2=Renee|last3=Warnick|first3=Jason E.|last4=Jones|first4=Vinessa K.|last5=Yarbrough|first5=Gary L.|last6=Russell|first6=Tenea M.|last7=Borecky|first7=Chris M.|last8=McGahhey|first8=Reagan|last9=Powell III|first9=John L.}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Louis Leon Thurstone [[Chicago|Chikagoda, Illinoys shtatida]], shved immigrant oilasida tugʻilgan. Thurstone dastlab 1912-yilda [[Cornell universiteti|Kornel universitetida]] [[Mashinasozlik sanoati|mashinasozlik boʻyicha]] magistrlik darajasini oldi. Thurstonga [[Thomas Edison|Tomas Edison]] laboratoriyasida yordam assistentlik taklif qilindi. 1914-yilda [[Minnesota universiteti|Minnesota universitetida]] ikki yil geometriya va chizmachilik boʻyicha oʻqituvchi sifatida ishlagandan soʻng, u [[Chicago universiteti|Chikago universitetining]] psixologiya fakultetiga aspiranturaga oʻqishga kirdi (PhD, 1917). Keyinchalik Chikago universitetiga qaytib keldi (1924-1952) u yerda dars berdi va tadqiqot olib bordi; uning shogirdlari orasida DNK tuzilishini kashf etgan [[James Watson|Jeyms Uotson]] ham bor edi<ref>{{Kitob manbasi|last=Isaacson|first=Walter|title=[[The Code Breaker]]|publisher=[[Simon & Schuster]]|year=2021|isbn=978-1-9821-1585-2|pages=[https://archive.org/details/codebreakerjenni0000isaa/page/392 392]|authorlink=Walter Isaacson}}</ref>. 1952-yilda [[Shimoliy Karolina]] universitetida [[Chapel Hill (Shimoliy Karolina)|Chapel Xilldagi]] Thurstone psixometrik laboratoriyasini tashkil qildi<ref>''Swedes in America'' (Benson, Adolph B.; Naboth Hedin. New York: Haskel House Publishers. 1969)</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L. L. Thurstone Psychometric Laboratory'' (University of North Carolina) |url=http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/ |kirish sanasi=2022-09-07 |arxivsana=2011-08-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110805003530/http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/ }}</ref>. == Faktor tahlili va intellekt ustida ishlash == Thurstone, dastlab [[Bine Alfred|Alfred Bine]] tomonidan qoʻllangan [[Intellektuallik koeffitsiyenti|Intellekt Test]] tizimidan farqli oʻlaroq, bugungi kunda ishlatiladigan [[Intellektuallik koeffitsiyenti|IQ]] ballarining standartlashtirilgan oʻrtacha va standart ogʻishi ishlab chiqqan. U Thurstone shkalasini ishlab chiqish bilan ham tanilgan<ref>{{jurnal manbasi|doi=10.1126/science.122.3183.1259|title=L. L. Thurstone and the Science of Human Behavior|year=1955|last=Horst|first1=P.|journal=Science|volume=122|pages=1259–60|pmid=13274085|issue=3183|bibcode=1955Sci...122.1259H}}</ref>. Thurstonning faktor tahlilidagi ishi uni turli darajadagi shaxslarga ega boʻlgan mustaqil guruh omillari boʻlgan „Birlamchi aqliy qobiliyatlar“ (PMA) ga asoslangan intellekt modelini shakllantirishga olib keldi. U barcha psixometrik testlarning ballarini hisobga olgan va aqliy yosh sifatida ifodalangan yagona umumiy intellekt tushunchasiga qarshi chiqdi. 1935-yilda Thurstone EL Thorndike va JP Guilford bilan birgalikda ''Psychometrika'' jurnalini va shuningdek, Psixometrika jamiyatga asos soldi va 1936-yilda jamiyatning birinchi prezidenti boʻldi. Thurstonning omil tahlili usullariga qoʻshgan hissasi keyinchalik psixometrik faktor tuzilmalarini yaratish va tekshirishda qimmatli boʻlib chiqdi va WAIS va zamonaviy Stenford-Bine IQ testi kabi intellekt testlarida qoʻllaniladigan aqlning ierarxik modellariga taʼsir koʻrsatdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.psych.usyd.edu.au/difference5/scholars/thurstone.html|sarlavha=Louis Leon Thurstone, 1887–1955|ish=Individual Differences Homepage|arxivurl=https://web.archive.org/web/20031213103553/http://www.psych.usyd.edu.au/difference5/scholars/thurstone.html|arxivsana=13 December 2003}}</ref>. Thurstone modelidagi 7ta asosiy aqliy qobiliyatlar ''ogʻzaki tushunish'', ''soʻz ravonligi'', ''raqamlar moslamasi'', ''fazoviy vizualizatsiya'', ''assotsiativ xotira'', idrok ''etish tezligi'' va ''fikrlash'' edi. == Mukofot va unvonlari == Thurstone koʻplab mukofotlarga sazovor boʻldi, jumladan: Eng yaxshi maqola, Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi (1949); Shimoli- gʻarbiy universitetning yuz yillik mukofoti (1951); Geteborg universitetining faxriy doktori (1954). Thurston Amerika Psixologiya Assotsiatsiyasi prezidenti (1933) va Amerika Psixometriya Jamiyatining birinchi Prezidenti (1936) edi.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L.L. Thurstone'' (Human Intelligence) |url=http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml |qaralgan sana=2022-09-07 |arxivsana=2020-02-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200219165649/http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml }}</ref> == Tanlangan asarlari == * ''Intellekt tabiati'' ([[London]]: Routledge. 1924) * ''Kinofilmlarning oʻrta maktab oʻquvchilarining ijtimoiy munosabatlariga taʼsiri'' Rut C. Peterson va LL Thurstone, MacMillan, 1932-yil * ''Kinofilmlar va bolalarning ijtimoiy munosabatlari'' Rut C. Peterson va LL Thurstone, MacMillan, 1933-yil * ''Aql vektorlari.'' ''Prezidentning Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi oldidagi nutqi, Chikagodagi yigʻilish, 1933-yil sentyabr'' (Psixologik sharh, 41, 1-32. 1934) * ''Aql vektorlari'' (Chikago, IL, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]]: Chikago universiteti matbuoti, 1935) * ''Birlamchi aqliy qobiliyatlar'' (Chikago: Chikago universiteti matbuoti. 1938) * ''Koʻp faktorli tahlil'' (Chikago: Chikago universiteti nashriyoti. 1947) * ''Statistikaning asoslari'' (MacMillan: Norwood Press. 1925) == Maʼlumotnomalar == {{Manbalar}} == Manbalar == * {{jurnal manbasi|pmid=11625304|year=1997|last=Martin|first1=O|title=Psychological measurement from Binet to Thurstone, (1900–1930)|language=French|issue=4|pages=457–93|journal=Revue de Synthèse|volume=118|doi=10.1007/BF03181359}} * {{jurnal manbasi|pmid=3322058|year=1987|last=Thurstone|first1=LL|title=Psychophysical analysis. by L. L. Thurstone, 1927|volume=100|issue=3–4|pages=587–609|journal=The American Journal of Psychology|doi=10.2307/1422696|jstor=1422696|url=http://www.dklevine.com/archive/refs4458.pdf}} * {{jurnal manbasi|pmid=4881041|doi=10.1037/h0026696|year=1968|last=Gulliksen|first1=H|title=Louis Leon Thurstone, experimental and mathematical psychologist|url=https://archive.org/details/sim_american-psychologist_1968-11_23_11/page/786|volume=23|issue=11|pages=786–802|journal=The American Psychologist}} * {{jurnal manbasi|pmid=13302517|year=1956|last=Wolfle|first1=D|title=Louis Leon Thurstone, 1887–1955|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychology_1956-03_69_1/page/131|volume=69|issue=1|pages=131–4|journal=The American Journal of Psychology}} * {{jurnal manbasi|pmid=13274085|doi=10.1126/science.122.3183.1259|year=1955|last=Horst|first1=P|title=L.L. Thurstone and the science of human behavior|volume=122|issue=3183|pages=1259–60|journal=Science|bibcode=1955Sci...122.1259H}} * {{jurnal manbasi|doi=10.1177/014662167800200319|title=Relationships Between the Thurstone and Rasch Approaches to Item Scaling|year=1978|last=Andrich|first1=D.|journal=Applied Psychological Measurement|volume=2|pages=451–462|issue=3|url=http://purl.umn.edu/99413}} * {{jurnal manbasi|last=Thurstone|first1=L. L.|year=1927|title=A law of comparative judgement|url=https://archive.org/details/sim_psychological-review_1927-07_34_4/page/278|journal=Psychological Review|volume=34|pages=278–286|doi=10.1037/h0070288|issue=4}} * {{Kitob manbasi|year=1929|title=Essays in Philosophy: by Seventeen Doctors of Philosophy of the University of Chicago|editor=Gordon|location=Chicago|publisher=Open Court|oclc=257229209}} * {{Kitob manbasi|last=Thurstone|first=L. L.|year=1974|title=The Measurement of Values|pages=47–58|url=https://archive.org/details/measurementofval0000thur|location=Chicago|publisher=The University of Chicago Press|doi=10.1037/h0060035|isbn=978-0-226-80114-8|oclc=5723850}} [[Turkum:1955-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1887-yilda tugʻilganlar]] a94pqivqioc970kz0z3w3bkh2yqv3w4 5988485 5988484 2026-04-11T08:45:29Z KWiki78 246724 5988485 wikitext text/x-wiki '''Louis Leon Thurstone''' (1887-yil 29-may — 1955-yil 30-sentyabr) [[Psixometriya|psixometrik]] va [[psixofizika]] sohalarida [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik kashshof edi. U qiyosiy mulohaza qonuni sifatida tanilgan oʻlchovga yondashuvni oʻylab topdi va faktor tahliliga qoʻshgan hissasi bilan mashhur<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L.L. Thurstone'' (Indiana University) |url=http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml |qaralgan sana=2022-09-07 |arxivsana=2020-02-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200219165649/http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml }}</ref><ref>{{Kitob manbasi|chapter=L. L. Thurstone|chapterurl=http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/llt.pdf|title=A History of Psychology in Autobiography|pages=295–321|editor=E. G. Boring|location=Worcester, MA|publisher=Clark University Press|year=1952|access-date=2022-09-07|archive-date=2010-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100601221727/http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/llt.pdf}}</ref>. 2002-yilda nashr etilgan ''umumiy psixologiya soʻrovi sharhi'' Thurstonni Jon Garsiya, Jeyms J. Gibson, Devid Rumelxart, Margaret Floy Vashbern va [[Vudvorts Robert|Robert S. Vudvort]] bilan bogʻlangan 20-asrning eng koʻp tilga olingan psixologlari orasida 88-oʻrinni egalladi<ref>{{jurnal manbasi|title=The 100 most eminent psychologists of the 20th century|journal=Review of General Psychology|volume=6|issue=2|year=2002|pages=139–152|doi=10.1037/1089-2680.6.2.139|url=http://www.apa.org/monitor/julaug02/eminent.aspx|last=Haggbloom|first1=Steven J.|last2=Warnick|first2=Renee|last3=Warnick|first3=Jason E.|last4=Jones|first4=Vinessa K.|last5=Yarbrough|first5=Gary L.|last6=Russell|first6=Tenea M.|last7=Borecky|first7=Chris M.|last8=McGahhey|first8=Reagan|last9=Powell III|first9=John L.}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Louis Leon Thurstone [[Chicago|Chikagoda, Illinoys shtatida]], shved immigrant oilasida tugʻilgan. Thurstone dastlab 1912-yilda [[Cornell universiteti|Kornel universitetida]] [[Mashinasozlik sanoati|mashinasozlik boʻyicha]] magistrlik darajasini oldi. Thurstonga [[Thomas Edison|Tomas Edison]] laboratoriyasida yordam assistentlik taklif qilindi. 1914-yilda [[Minnesota universiteti|Minnesota universitetida]] ikki yil geometriya va chizmachilik boʻyicha oʻqituvchi sifatida ishlagandan soʻng, u [[Chicago universiteti|Chikago universitetining]] psixologiya fakultetiga aspiranturaga oʻqishga kirdi (PhD, 1917). Keyinchalik Chikago universitetiga qaytib keldi (1924-1952) u yerda dars berdi va tadqiqot olib bordi; uning shogirdlari orasida DNK tuzilishini kashf etgan [[James Watson|Jeyms Uotson]] ham bor edi<ref>{{Kitob manbasi|last=Isaacson|first=Walter|title=[[The Code Breaker]]|publisher=[[Simon & Schuster]]|year=2021|isbn=978-1-9821-1585-2|pages=[https://archive.org/details/codebreakerjenni0000isaa/page/392 392]|authorlink=Walter Isaacson}}</ref>. 1952-yilda [[Shimoliy Karolina]] universitetida [[Chapel Hill (Shimoliy Karolina)|Chapel Xilldagi]] Thurstone psixometrik laboratoriyasini tashkil qildi<ref>''Swedes in America'' (Benson, Adolph B.; Naboth Hedin. New York: Haskel House Publishers. 1969)</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L. L. Thurstone Psychometric Laboratory'' (University of North Carolina) |url=http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/ |kirish sanasi=2022-09-07 |arxivsana=2011-08-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110805003530/http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/ }}</ref>. == Faktor tahlili va intellekt ustida ishlash == Thurstone, dastlab [[Bine Alfred|Alfred Bine]] tomonidan qoʻllangan [[Intellektuallik koeffitsiyenti|Intellekt Test]] tizimidan farqli oʻlaroq, bugungi kunda ishlatiladigan [[Intellektuallik koeffitsiyenti|IQ]] ballarining standartlashtirilgan oʻrtacha va standart ogʻishi ishlab chiqqan. U Thurstone shkalasini ishlab chiqish bilan ham tanilgan<ref>{{jurnal manbasi|doi=10.1126/science.122.3183.1259|title=L. L. Thurstone and the Science of Human Behavior|year=1955|last=Horst|first1=P.|journal=Science|volume=122|pages=1259–60|pmid=13274085|issue=3183|bibcode=1955Sci...122.1259H}}</ref>. Thurstonning faktor tahlilidagi ishi uni turli darajadagi shaxslarga ega boʻlgan mustaqil guruh omillari boʻlgan „Birlamchi aqliy qobiliyatlar“ (PMA) ga asoslangan intellekt modelini shakllantirishga olib keldi. U barcha psixometrik testlarning ballarini hisobga olgan va aqliy yosh sifatida ifodalangan yagona umumiy intellekt tushunchasiga qarshi chiqdi. 1935-yilda Thurstone EL Thorndike va JP Guilford bilan birgalikda ''Psychometrika'' jurnalini va shuningdek, Psixometrika jamiyatga asos soldi va 1936-yilda jamiyatning birinchi prezidenti boʻldi. Thurstonning omil tahlili usullariga qoʻshgan hissasi keyinchalik psixometrik faktor tuzilmalarini yaratish va tekshirishda qimmatli boʻlib chiqdi va WAIS va zamonaviy Stenford-Bine IQ testi kabi intellekt testlarida qoʻllaniladigan aqlning ierarxik modellariga taʼsir koʻrsatdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.psych.usyd.edu.au/difference5/scholars/thurstone.html|sarlavha=Louis Leon Thurstone, 1887–1955|ish=Individual Differences Homepage|arxivurl=https://web.archive.org/web/20031213103553/http://www.psych.usyd.edu.au/difference5/scholars/thurstone.html|arxivsana=13 December 2003}}</ref>. Thurstone modelidagi 7ta asosiy aqliy qobiliyatlar ''ogʻzaki tushunish'', ''soʻz ravonligi'', ''raqamlar moslamasi'', ''fazoviy vizualizatsiya'', ''assotsiativ xotira'', idrok ''etish tezligi'' va ''fikrlash'' edi. == Mukofot va unvonlari == Thurstone koʻplab mukofotlarga sazovor boʻldi, jumladan: Eng yaxshi maqola, Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi (1949); Shimoli- gʻarbiy universitetning yuz yillik mukofoti (1951); Geteborg universitetining faxriy doktori (1954). Thurston Amerika Psixologiya Assotsiatsiyasi prezidenti (1933) va Amerika Psixometriya Jamiyatining birinchi Prezidenti (1936) edi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L.L. Thurstone'' (Human Intelligence) |url=http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml |qaralgan sana=2022-09-07 |arxivsana=2020-02-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200219165649/http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml }}</ref>. == Tanlangan asarlari == * ''Intellekt tabiati'' ([[London]]: Routledge. 1924) * ''Kinofilmlarning oʻrta maktab oʻquvchilarining ijtimoiy munosabatlariga taʼsiri'' Rut C. Peterson va LL Thurstone, MacMillan, 1932-yil * ''Kinofilmlar va bolalarning ijtimoiy munosabatlari'' Rut C. Peterson va LL Thurstone, MacMillan, 1933-yil * ''Aql vektorlari.'' ''Prezidentning Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi oldidagi nutqi, Chikagodagi yigʻilish, 1933-yil sentyabr'' (Psixologik sharh, 41, 1-32. 1934) * ''Aql vektorlari'' (Chikago, IL, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]]: Chikago universiteti matbuoti, 1935) * ''Birlamchi aqliy qobiliyatlar'' (Chikago: Chikago universiteti matbuoti. 1938) * ''Koʻp faktorli tahlil'' (Chikago: Chikago universiteti nashriyoti. 1947) * ''Statistikaning asoslari'' (MacMillan: Norwood Press. 1925) == Maʼlumotnomalar == {{Manbalar}} == Manbalar == * {{jurnal manbasi|pmid=11625304|year=1997|last=Martin|first1=O|title=Psychological measurement from Binet to Thurstone, (1900–1930)|language=French|issue=4|pages=457–93|journal=Revue de Synthèse|volume=118|doi=10.1007/BF03181359}} * {{jurnal manbasi|pmid=3322058|year=1987|last=Thurstone|first1=LL|title=Psychophysical analysis. by L. L. Thurstone, 1927|volume=100|issue=3–4|pages=587–609|journal=The American Journal of Psychology|doi=10.2307/1422696|jstor=1422696|url=http://www.dklevine.com/archive/refs4458.pdf}} * {{jurnal manbasi|pmid=4881041|doi=10.1037/h0026696|year=1968|last=Gulliksen|first1=H|title=Louis Leon Thurstone, experimental and mathematical psychologist|url=https://archive.org/details/sim_american-psychologist_1968-11_23_11/page/786|volume=23|issue=11|pages=786–802|journal=The American Psychologist}} * {{jurnal manbasi|pmid=13302517|year=1956|last=Wolfle|first1=D|title=Louis Leon Thurstone, 1887–1955|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychology_1956-03_69_1/page/131|volume=69|issue=1|pages=131–4|journal=The American Journal of Psychology}} * {{jurnal manbasi|pmid=13274085|doi=10.1126/science.122.3183.1259|year=1955|last=Horst|first1=P|title=L.L. Thurstone and the science of human behavior|volume=122|issue=3183|pages=1259–60|journal=Science|bibcode=1955Sci...122.1259H}} * {{jurnal manbasi|doi=10.1177/014662167800200319|title=Relationships Between the Thurstone and Rasch Approaches to Item Scaling|year=1978|last=Andrich|first1=D.|journal=Applied Psychological Measurement|volume=2|pages=451–462|issue=3|url=http://purl.umn.edu/99413}} * {{jurnal manbasi|last=Thurstone|first1=L. L.|year=1927|title=A law of comparative judgement|url=https://archive.org/details/sim_psychological-review_1927-07_34_4/page/278|journal=Psychological Review|volume=34|pages=278–286|doi=10.1037/h0070288|issue=4}} * {{Kitob manbasi|year=1929|title=Essays in Philosophy: by Seventeen Doctors of Philosophy of the University of Chicago|editor=Gordon|location=Chicago|publisher=Open Court|oclc=257229209}} * {{Kitob manbasi|last=Thurstone|first=L. L.|year=1974|title=The Measurement of Values|pages=47–58|url=https://archive.org/details/measurementofval0000thur|location=Chicago|publisher=The University of Chicago Press|doi=10.1037/h0060035|isbn=978-0-226-80114-8|oclc=5723850}} [[Turkum:1955-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1887-yilda tugʻilganlar]] q1rgssrfocxl7uc5uohuijtvo3exx0w 5988486 5988485 2026-04-11T08:45:36Z KWiki78 246724 5988486 wikitext text/x-wiki '''Louis Leon Thurstone''' (1887-yil 29-may — 1955-yil 30-sentyabr) [[Psixometriya|psixometrik]] va [[psixofizika]] sohalarida [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik kashshof edi. U qiyosiy mulohaza qonuni sifatida tanilgan oʻlchovga yondashuvni oʻylab topdi va faktor tahliliga qoʻshgan hissasi bilan mashhur<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L.L. Thurstone'' (Indiana University) |url=http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml |qaralgan sana=2022-09-07 |arxivsana=2020-02-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200219165649/http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml }}</ref><ref>{{Kitob manbasi|chapter=L. L. Thurstone|chapterurl=http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/llt.pdf|title=A History of Psychology in Autobiography|pages=295–321|editor=E. G. Boring|location=Worcester, MA|publisher=Clark University Press|year=1952|access-date=2022-09-07|archive-date=2010-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100601221727/http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/llt.pdf}}</ref>. 2002-yilda nashr etilgan ''umumiy psixologiya soʻrovi sharhi'' Thurstonni Jon Garsiya, Jeyms J. Gibson, Devid Rumelxart, Margaret Floy Vashbern va [[Vudvorts Robert|Robert S. Vudvort]] bilan bogʻlangan 20-asrning eng koʻp tilga olingan psixologlari orasida 88-oʻrinni egalladi<ref>{{jurnal manbasi|title=The 100 most eminent psychologists of the 20th century|journal=Review of General Psychology|volume=6|issue=2|year=2002|pages=139–152|doi=10.1037/1089-2680.6.2.139|url=http://www.apa.org/monitor/julaug02/eminent.aspx|last=Haggbloom|first1=Steven J.|last2=Warnick|first2=Renee|last3=Warnick|first3=Jason E.|last4=Jones|first4=Vinessa K.|last5=Yarbrough|first5=Gary L.|last6=Russell|first6=Tenea M.|last7=Borecky|first7=Chris M.|last8=McGahhey|first8=Reagan|last9=Powell III|first9=John L.}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Louis Leon Thurstone [[Chicago|Chikagoda, Illinoys shtatida]], shved immigrant oilasida tugʻilgan. Thurstone dastlab 1912-yilda [[Cornell universiteti|Kornel universitetida]] [[Mashinasozlik sanoati|mashinasozlik boʻyicha]] magistrlik darajasini oldi. Thurstonga [[Thomas Edison|Tomas Edison]] laboratoriyasida yordam assistentlik taklif qilindi. 1914-yilda [[Minnesota universiteti|Minnesota universitetida]] ikki yil geometriya va chizmachilik boʻyicha oʻqituvchi sifatida ishlagandan soʻng, u [[Chicago universiteti|Chikago universitetining]] psixologiya fakultetiga aspiranturaga oʻqishga kirdi (PhD, 1917). Keyinchalik Chikago universitetiga qaytib keldi (1924-1952) u yerda dars berdi va tadqiqot olib bordi; uning shogirdlari orasida DNK tuzilishini kashf etgan [[James Watson|Jeyms Uotson]] ham bor edi<ref>{{Kitob manbasi|last=Isaacson|first=Walter|title=[[The Code Breaker]]|publisher=[[Simon & Schuster]]|year=2021|isbn=978-1-9821-1585-2|pages=[https://archive.org/details/codebreakerjenni0000isaa/page/392 392]|authorlink=Walter Isaacson}}</ref>. 1952-yilda [[Shimoliy Karolina]] universitetida [[Chapel Hill (Shimoliy Karolina)|Chapel Xilldagi]] Thurstone psixometrik laboratoriyasini tashkil qildi<ref>''Swedes in America'' (Benson, Adolph B.; Naboth Hedin. New York: Haskel House Publishers. 1969)</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L. L. Thurstone Psychometric Laboratory'' (University of North Carolina) |url=http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/ |kirish sanasi=2022-09-07 |arxivsana=2011-08-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110805003530/http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/ }}</ref>. == Faktor tahlili va intellekt ustida ishlash == Thurstone, dastlab [[Bine Alfred|Alfred Bine]] tomonidan qoʻllangan [[Intellektuallik koeffitsiyenti|Intellekt Test]] tizimidan farqli oʻlaroq, bugungi kunda ishlatiladigan [[Intellektuallik koeffitsiyenti|IQ]] ballarining standartlashtirilgan oʻrtacha va standart ogʻishi ishlab chiqqan. U Thurstone shkalasini ishlab chiqish bilan ham tanilgan<ref>{{jurnal manbasi|doi=10.1126/science.122.3183.1259|title=L. L. Thurstone and the Science of Human Behavior|year=1955|last=Horst|first1=P.|journal=Science|volume=122|pages=1259–60|pmid=13274085|issue=3183|bibcode=1955Sci...122.1259H}}</ref>. Thurstonning faktor tahlilidagi ishi uni turli darajadagi shaxslarga ega boʻlgan mustaqil guruh omillari boʻlgan „Birlamchi aqliy qobiliyatlar“ (PMA) ga asoslangan intellekt modelini shakllantirishga olib keldi. U barcha psixometrik testlarning ballarini hisobga olgan va aqliy yosh sifatida ifodalangan yagona umumiy intellekt tushunchasiga qarshi chiqdi. 1935-yilda Thurstone EL Thorndike va JP Guilford bilan birgalikda ''Psychometrika'' jurnalini va shuningdek, Psixometrika jamiyatga asos soldi va 1936-yilda jamiyatning birinchi prezidenti boʻldi. Thurstonning omil tahlili usullariga qoʻshgan hissasi keyinchalik psixometrik faktor tuzilmalarini yaratish va tekshirishda qimmatli boʻlib chiqdi va WAIS va zamonaviy Stenford-Bine IQ testi kabi intellekt testlarida qoʻllaniladigan aqlning ierarxik modellariga taʼsir koʻrsatdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.psych.usyd.edu.au/difference5/scholars/thurstone.html|sarlavha=Louis Leon Thurstone, 1887–1955|ish=Individual Differences Homepage|arxivurl=https://web.archive.org/web/20031213103553/http://www.psych.usyd.edu.au/difference5/scholars/thurstone.html|arxivsana=13 December 2003}}</ref>. Thurstone modelidagi 7ta asosiy aqliy qobiliyatlar ''ogʻzaki tushunish'', ''soʻz ravonligi'', ''raqamlar moslamasi'', ''fazoviy vizualizatsiya'', ''assotsiativ xotira'', idrok ''etish tezligi'' va ''fikrlash'' edi. == Mukofot va unvonlari == Thurstone koʻplab mukofotlarga sazovor boʻldi, jumladan: Eng yaxshi maqola, Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi (1949); Shimoli- gʻarbiy universitetning yuz yillik mukofoti (1951); Geteborg universitetining faxriy doktori (1954). Thurston Amerika Psixologiya Assotsiatsiyasi prezidenti (1933) va Amerika Psixometriya Jamiyatining birinchi Prezidenti (1936) edi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L.L. Thurstone'' (Human Intelligence) |url=http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml |qaralgan sana=2022-09-07 |arxivsana=2020-02-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200219165649/http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml }}</ref>. == Tanlangan asarlari == * ''Intellekt tabiati'' ([[London]]: Routledge. 1924) * ''Kinofilmlarning oʻrta maktab oʻquvchilarining ijtimoiy munosabatlariga taʼsiri'' Rut C. Peterson va LL Thurstone, MacMillan, 1932-yil * ''Kinofilmlar va bolalarning ijtimoiy munosabatlari'' Rut C. Peterson va LL Thurstone, MacMillan, 1933-yil * ''Aql vektorlari.'' ''Prezidentning Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi oldidagi nutqi, Chikagodagi yigʻilish, 1933-yil sentyabr'' (Psixologik sharh, 41, 1-32. 1934) * ''Aql vektorlari'' (Chikago, IL, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]]: Chikago universiteti matbuoti, 1935) * ''Birlamchi aqliy qobiliyatlar'' (Chikago: Chikago universiteti matbuoti. 1938) * ''Koʻp faktorli tahlil'' (Chikago: Chikago universiteti nashriyoti. 1947) * ''Statistikaning asoslari'' (MacMillan: Norwood Press. 1925). == Maʼlumotnomalar == {{Manbalar}} == Manbalar == * {{jurnal manbasi|pmid=11625304|year=1997|last=Martin|first1=O|title=Psychological measurement from Binet to Thurstone, (1900–1930)|language=French|issue=4|pages=457–93|journal=Revue de Synthèse|volume=118|doi=10.1007/BF03181359}} * {{jurnal manbasi|pmid=3322058|year=1987|last=Thurstone|first1=LL|title=Psychophysical analysis. by L. L. Thurstone, 1927|volume=100|issue=3–4|pages=587–609|journal=The American Journal of Psychology|doi=10.2307/1422696|jstor=1422696|url=http://www.dklevine.com/archive/refs4458.pdf}} * {{jurnal manbasi|pmid=4881041|doi=10.1037/h0026696|year=1968|last=Gulliksen|first1=H|title=Louis Leon Thurstone, experimental and mathematical psychologist|url=https://archive.org/details/sim_american-psychologist_1968-11_23_11/page/786|volume=23|issue=11|pages=786–802|journal=The American Psychologist}} * {{jurnal manbasi|pmid=13302517|year=1956|last=Wolfle|first1=D|title=Louis Leon Thurstone, 1887–1955|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychology_1956-03_69_1/page/131|volume=69|issue=1|pages=131–4|journal=The American Journal of Psychology}} * {{jurnal manbasi|pmid=13274085|doi=10.1126/science.122.3183.1259|year=1955|last=Horst|first1=P|title=L.L. Thurstone and the science of human behavior|volume=122|issue=3183|pages=1259–60|journal=Science|bibcode=1955Sci...122.1259H}} * {{jurnal manbasi|doi=10.1177/014662167800200319|title=Relationships Between the Thurstone and Rasch Approaches to Item Scaling|year=1978|last=Andrich|first1=D.|journal=Applied Psychological Measurement|volume=2|pages=451–462|issue=3|url=http://purl.umn.edu/99413}} * {{jurnal manbasi|last=Thurstone|first1=L. L.|year=1927|title=A law of comparative judgement|url=https://archive.org/details/sim_psychological-review_1927-07_34_4/page/278|journal=Psychological Review|volume=34|pages=278–286|doi=10.1037/h0070288|issue=4}} * {{Kitob manbasi|year=1929|title=Essays in Philosophy: by Seventeen Doctors of Philosophy of the University of Chicago|editor=Gordon|location=Chicago|publisher=Open Court|oclc=257229209}} * {{Kitob manbasi|last=Thurstone|first=L. L.|year=1974|title=The Measurement of Values|pages=47–58|url=https://archive.org/details/measurementofval0000thur|location=Chicago|publisher=The University of Chicago Press|doi=10.1037/h0060035|isbn=978-0-226-80114-8|oclc=5723850}} [[Turkum:1955-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1887-yilda tugʻilganlar]] 7ftetpqirht1uwbcvhilclk15dwf1hr 5988487 5988486 2026-04-11T08:45:47Z KWiki78 246724 /* Maʼlumotnomalar */ 5988487 wikitext text/x-wiki '''Louis Leon Thurstone''' (1887-yil 29-may — 1955-yil 30-sentyabr) [[Psixometriya|psixometrik]] va [[psixofizika]] sohalarida [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik kashshof edi. U qiyosiy mulohaza qonuni sifatida tanilgan oʻlchovga yondashuvni oʻylab topdi va faktor tahliliga qoʻshgan hissasi bilan mashhur<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L.L. Thurstone'' (Indiana University) |url=http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml |qaralgan sana=2022-09-07 |arxivsana=2020-02-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200219165649/http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml }}</ref><ref>{{Kitob manbasi|chapter=L. L. Thurstone|chapterurl=http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/llt.pdf|title=A History of Psychology in Autobiography|pages=295–321|editor=E. G. Boring|location=Worcester, MA|publisher=Clark University Press|year=1952|access-date=2022-09-07|archive-date=2010-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100601221727/http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/llt.pdf}}</ref>. 2002-yilda nashr etilgan ''umumiy psixologiya soʻrovi sharhi'' Thurstonni Jon Garsiya, Jeyms J. Gibson, Devid Rumelxart, Margaret Floy Vashbern va [[Vudvorts Robert|Robert S. Vudvort]] bilan bogʻlangan 20-asrning eng koʻp tilga olingan psixologlari orasida 88-oʻrinni egalladi<ref>{{jurnal manbasi|title=The 100 most eminent psychologists of the 20th century|journal=Review of General Psychology|volume=6|issue=2|year=2002|pages=139–152|doi=10.1037/1089-2680.6.2.139|url=http://www.apa.org/monitor/julaug02/eminent.aspx|last=Haggbloom|first1=Steven J.|last2=Warnick|first2=Renee|last3=Warnick|first3=Jason E.|last4=Jones|first4=Vinessa K.|last5=Yarbrough|first5=Gary L.|last6=Russell|first6=Tenea M.|last7=Borecky|first7=Chris M.|last8=McGahhey|first8=Reagan|last9=Powell III|first9=John L.}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Louis Leon Thurstone [[Chicago|Chikagoda, Illinoys shtatida]], shved immigrant oilasida tugʻilgan. Thurstone dastlab 1912-yilda [[Cornell universiteti|Kornel universitetida]] [[Mashinasozlik sanoati|mashinasozlik boʻyicha]] magistrlik darajasini oldi. Thurstonga [[Thomas Edison|Tomas Edison]] laboratoriyasida yordam assistentlik taklif qilindi. 1914-yilda [[Minnesota universiteti|Minnesota universitetida]] ikki yil geometriya va chizmachilik boʻyicha oʻqituvchi sifatida ishlagandan soʻng, u [[Chicago universiteti|Chikago universitetining]] psixologiya fakultetiga aspiranturaga oʻqishga kirdi (PhD, 1917). Keyinchalik Chikago universitetiga qaytib keldi (1924-1952) u yerda dars berdi va tadqiqot olib bordi; uning shogirdlari orasida DNK tuzilishini kashf etgan [[James Watson|Jeyms Uotson]] ham bor edi<ref>{{Kitob manbasi|last=Isaacson|first=Walter|title=[[The Code Breaker]]|publisher=[[Simon & Schuster]]|year=2021|isbn=978-1-9821-1585-2|pages=[https://archive.org/details/codebreakerjenni0000isaa/page/392 392]|authorlink=Walter Isaacson}}</ref>. 1952-yilda [[Shimoliy Karolina]] universitetida [[Chapel Hill (Shimoliy Karolina)|Chapel Xilldagi]] Thurstone psixometrik laboratoriyasini tashkil qildi<ref>''Swedes in America'' (Benson, Adolph B.; Naboth Hedin. New York: Haskel House Publishers. 1969)</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L. L. Thurstone Psychometric Laboratory'' (University of North Carolina) |url=http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/ |kirish sanasi=2022-09-07 |arxivsana=2011-08-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110805003530/http://www.unc.edu/depts/quantpsy/thurstone/ }}</ref>. == Faktor tahlili va intellekt ustida ishlash == Thurstone, dastlab [[Bine Alfred|Alfred Bine]] tomonidan qoʻllangan [[Intellektuallik koeffitsiyenti|Intellekt Test]] tizimidan farqli oʻlaroq, bugungi kunda ishlatiladigan [[Intellektuallik koeffitsiyenti|IQ]] ballarining standartlashtirilgan oʻrtacha va standart ogʻishi ishlab chiqqan. U Thurstone shkalasini ishlab chiqish bilan ham tanilgan<ref>{{jurnal manbasi|doi=10.1126/science.122.3183.1259|title=L. L. Thurstone and the Science of Human Behavior|year=1955|last=Horst|first1=P.|journal=Science|volume=122|pages=1259–60|pmid=13274085|issue=3183|bibcode=1955Sci...122.1259H}}</ref>. Thurstonning faktor tahlilidagi ishi uni turli darajadagi shaxslarga ega boʻlgan mustaqil guruh omillari boʻlgan „Birlamchi aqliy qobiliyatlar“ (PMA) ga asoslangan intellekt modelini shakllantirishga olib keldi. U barcha psixometrik testlarning ballarini hisobga olgan va aqliy yosh sifatida ifodalangan yagona umumiy intellekt tushunchasiga qarshi chiqdi. 1935-yilda Thurstone EL Thorndike va JP Guilford bilan birgalikda ''Psychometrika'' jurnalini va shuningdek, Psixometrika jamiyatga asos soldi va 1936-yilda jamiyatning birinchi prezidenti boʻldi. Thurstonning omil tahlili usullariga qoʻshgan hissasi keyinchalik psixometrik faktor tuzilmalarini yaratish va tekshirishda qimmatli boʻlib chiqdi va WAIS va zamonaviy Stenford-Bine IQ testi kabi intellekt testlarida qoʻllaniladigan aqlning ierarxik modellariga taʼsir koʻrsatdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.psych.usyd.edu.au/difference5/scholars/thurstone.html|sarlavha=Louis Leon Thurstone, 1887–1955|ish=Individual Differences Homepage|arxivurl=https://web.archive.org/web/20031213103553/http://www.psych.usyd.edu.au/difference5/scholars/thurstone.html|arxivsana=13 December 2003}}</ref>. Thurstone modelidagi 7ta asosiy aqliy qobiliyatlar ''ogʻzaki tushunish'', ''soʻz ravonligi'', ''raqamlar moslamasi'', ''fazoviy vizualizatsiya'', ''assotsiativ xotira'', idrok ''etish tezligi'' va ''fikrlash'' edi. == Mukofot va unvonlari == Thurstone koʻplab mukofotlarga sazovor boʻldi, jumladan: Eng yaxshi maqola, Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi (1949); Shimoli- gʻarbiy universitetning yuz yillik mukofoti (1951); Geteborg universitetining faxriy doktori (1954). Thurston Amerika Psixologiya Assotsiatsiyasi prezidenti (1933) va Amerika Psixometriya Jamiyatining birinchi Prezidenti (1936) edi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''L.L. Thurstone'' (Human Intelligence) |url=http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml |qaralgan sana=2022-09-07 |arxivsana=2020-02-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200219165649/http://www.indiana.edu/~intell/lthurstone.shtml }}</ref>. == Tanlangan asarlari == * ''Intellekt tabiati'' ([[London]]: Routledge. 1924) * ''Kinofilmlarning oʻrta maktab oʻquvchilarining ijtimoiy munosabatlariga taʼsiri'' Rut C. Peterson va LL Thurstone, MacMillan, 1932-yil * ''Kinofilmlar va bolalarning ijtimoiy munosabatlari'' Rut C. Peterson va LL Thurstone, MacMillan, 1933-yil * ''Aql vektorlari.'' ''Prezidentning Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi oldidagi nutqi, Chikagodagi yigʻilish, 1933-yil sentyabr'' (Psixologik sharh, 41, 1-32. 1934) * ''Aql vektorlari'' (Chikago, IL, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]]: Chikago universiteti matbuoti, 1935) * ''Birlamchi aqliy qobiliyatlar'' (Chikago: Chikago universiteti matbuoti. 1938) * ''Koʻp faktorli tahlil'' (Chikago: Chikago universiteti nashriyoti. 1947) * ''Statistikaning asoslari'' (MacMillan: Norwood Press. 1925). == Maʼlumotnomalar == {{manbalar}} == Manbalar == * {{jurnal manbasi|pmid=11625304|year=1997|last=Martin|first1=O|title=Psychological measurement from Binet to Thurstone, (1900–1930)|language=French|issue=4|pages=457–93|journal=Revue de Synthèse|volume=118|doi=10.1007/BF03181359}} * {{jurnal manbasi|pmid=3322058|year=1987|last=Thurstone|first1=LL|title=Psychophysical analysis. by L. L. Thurstone, 1927|volume=100|issue=3–4|pages=587–609|journal=The American Journal of Psychology|doi=10.2307/1422696|jstor=1422696|url=http://www.dklevine.com/archive/refs4458.pdf}} * {{jurnal manbasi|pmid=4881041|doi=10.1037/h0026696|year=1968|last=Gulliksen|first1=H|title=Louis Leon Thurstone, experimental and mathematical psychologist|url=https://archive.org/details/sim_american-psychologist_1968-11_23_11/page/786|volume=23|issue=11|pages=786–802|journal=The American Psychologist}} * {{jurnal manbasi|pmid=13302517|year=1956|last=Wolfle|first1=D|title=Louis Leon Thurstone, 1887–1955|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychology_1956-03_69_1/page/131|volume=69|issue=1|pages=131–4|journal=The American Journal of Psychology}} * {{jurnal manbasi|pmid=13274085|doi=10.1126/science.122.3183.1259|year=1955|last=Horst|first1=P|title=L.L. Thurstone and the science of human behavior|volume=122|issue=3183|pages=1259–60|journal=Science|bibcode=1955Sci...122.1259H}} * {{jurnal manbasi|doi=10.1177/014662167800200319|title=Relationships Between the Thurstone and Rasch Approaches to Item Scaling|year=1978|last=Andrich|first1=D.|journal=Applied Psychological Measurement|volume=2|pages=451–462|issue=3|url=http://purl.umn.edu/99413}} * {{jurnal manbasi|last=Thurstone|first1=L. L.|year=1927|title=A law of comparative judgement|url=https://archive.org/details/sim_psychological-review_1927-07_34_4/page/278|journal=Psychological Review|volume=34|pages=278–286|doi=10.1037/h0070288|issue=4}} * {{Kitob manbasi|year=1929|title=Essays in Philosophy: by Seventeen Doctors of Philosophy of the University of Chicago|editor=Gordon|location=Chicago|publisher=Open Court|oclc=257229209}} * {{Kitob manbasi|last=Thurstone|first=L. L.|year=1974|title=The Measurement of Values|pages=47–58|url=https://archive.org/details/measurementofval0000thur|location=Chicago|publisher=The University of Chicago Press|doi=10.1037/h0060035|isbn=978-0-226-80114-8|oclc=5723850}} [[Turkum:1955-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1887-yilda tugʻilganlar]] 86m6ct7u4rpu0nsfj127xtqidcait60 Vladimir Fedoseev 0 789996 5988506 5298511 2026-04-11T08:49:32Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5988506 wikitext text/x-wiki {{Shaxmatchi|Ism=Vladimir Vasilyevich Fedoseev|Tugilgan sanasi={{Birth date and age|df=yes|1995|2|16}}|Tasvir=Fedoseev,Vladimir 2016 Karlsruhe-b.jpeg|Unvoni=[[Grossmeyster]]|Yashash joyi={{RUS}}}} '''Vladimir Vasilyevich Fedoseev''' ({{Lang-ru|Влади́мир Васи́льевич Федосе́ев}}; 1995-yil 16-fevralda tugʻilgan) — rossiyalik [[shaxmat]] [[Grossmeyster|grossmeysteri]]. U 2015, 2017 va 2021-yillarda [[FIDE]] Jahon kubogida qatnashgan. == Faoliyati == Fedoseev Chigorin Memorial 2010-yilgi turnirida ikkinchi oʻrinni egalladi va tay-brekda yettinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.chessbase.com/post/safarli-wins-the-chigorin-memorial-in-st-petersburg|sarlavha=Safarli wins the Chigorin Memorial in St. Petersburg|nashriyot=ChessBase|muallif=Sudakova|ism=Irina|sana=15 November 2010|kirish sanasi=2015-08-21}}</ref>. 2011-yilda Fedoseev 18 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Rossiya chempionatida gʻolib chiqdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.chessbase.com/post/ruian-youth-championships-paving-the-future|sarlavha=Russian Youth Championships|sana=30 April 2011|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2015-08-21}}</ref> va yoshlar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida xuddi shu divizionda ikkinchi oʻrinni egalladi<ref>[http://chess-results.com/tnr58159.aspx?lan=1&art=1&rd=9&flag=30&wi=821 World Youth Chess Championship — U 18 Open]. ''chess-results.com''.</ref>. Oʻsha yili Turkiyaning Kojaeli shahrida oʻtkazilgan 16 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon shaxmat olimpiadasida oltin medalni qoʻlga kiritgan Rossiya terma jamoasi safida oʻynadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/russia-takes-gold-at-the-world-youth-under-16-chess-olympiad/|sarlavha=Russia takes gold at the World Youth Under-16 Chess Olympiad|sana=31 October 2011|nashriyot=Chessdom|kirish sanasi=2015-08-21}}</ref>. 2012-yilda Fedoseev [[Tallin|Tallindagi]] Paul Keres Memorial tezkor turnirida Aleksey Shirov bilan birinchi oʻrinni egalladi va pley-offdan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/alexei-shirov-wins-paul-keres-memorial/|sarlavha=Alexei Shirov Wins Paul Keres Memorial|nashriyot=Chessdom}}</ref>. 2013-yilda Chernogoriyaning Budva shahrida shaxmat bo‘yicha yoshlar o‘rtasidagi Yevropa chempionatining 18 yoshgacha bo‘lgan toifasida g‘olib chiqdi, shuningdek, 18 yoshgacha bo‘lganlar toifasida blits va rapid yo‘nalishlarida g‘olib chiqdi<ref>[http://chess-results.com/tnr111223.aspx?lan=1&art=1&rd=9&turdet=YES&flag=30&wi=984 13th European Youth Blitz Chess Championship 2013 — Open U18] Chess-Results</ref><ref>[http://chess-results.com/tnr111972.aspx?lan=1&art=1&turdet=YES&flag=30&wi=984 13th European Youth Rapid Chess Championship 2013 — Open U18] Chess-Results</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.europechess.org/wp-content/uploads/2014/11/ECU-NEWSLETTER-130.pdf|sarlavha=ECU Newsletter 130|sana=1 October 2013|nashriyot=[[European Chess Union]]|format=PDF}}</ref>. Fedoseev 2014-yilda [[Yerevan|Yerevanda]] boʻlib oʻtgan shaxmat boʻyicha yakka tartibdagi Yevropa chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi va shu sababli 2015-yilgi FIDE Jahon kubogiga yoʻllanma oldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://en.chessbase.com/post/2014-euro-ch-motylev-wins-with-record-result|sarlavha=2014 Euro-Ch: Motylev wins with record result|muallif=Silver|ism=Albert|sana=18 March 2014|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2016-07-12}}</ref>. Oʻsha yili u Armanistonning Martuni shahrida boʻlib oʻtgan „Sevan koʻli“ davra tizimidagi turnirida<ref>{{Veb manbasi|url=https://en.chessbase.com/post/lake-sevan-2014-vidit-gujrathi-triumphs|sarlavha=Lake Sevan 2014: Vidit Gujrathi triumphs|sana=14 August 2014|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2016-07-12|muallif=Sagar Shah}}</ref> va oʻsmirlar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida uchinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/lu-shanglei-and-aleksandra-goryachkina-won-the-world-junior-chess-titles-video/|sarlavha=Lu Shanglei and Aleksandra Goryachkina won the World Junior Chess titles! (Video)|nashriyot=Chessdom}}</ref>. 2014-yil dekabr oyida u „Avlodlarning yongʻoqlar oʻyini“da ishtirok etdi, ikki jamoa oʻrtasidagi oʻyinda ishtirok etdi: Knyazlar jamoasi tarkibi: [[Vladislav Artemev]], [[Daniil Dubov]], Fedoseev va [[Grigoriy taqvimi|Grigoriy]] Oparindan iborat) va Qirollar jamoasi tarkibi: [[Aleksander Morozevich|Aleksandr]] [[Aleksander Morozevich|Morozevich]] va Aleksey Shirov, Scheveningen tizimi bilan [[Moskva|Moskvada]] oʻtkazildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.theweekinchess.com/chessnews/events/nutcracker-match-of-the-generations-2014|sarlavha=Nutcacker Match of the Generations 2014|muallif=Crowther|ism=Mark|sana=25 December 2014|nashriyot=The Week in Chess|kirish sanasi=2015-08-21}}</ref>. Fedoseev 11/16 ball bilan musobaqaning eng yaxshi shaxmatchi boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://chess24.com/en/read/news/christmas-nutcracker-fedoseev-stars|sarlavha=Christmas Nutcracker: Fedoseev stars|muallif=McGourty|ism=Colin|sana=27 December 2014|nashriyot=Chess24|kirish sanasi=2015-08-21}}</ref>. 2015-yil yanvar oyida u [[Taganrog|Taganrogdagi]] Vladimir Dvorkovich xotirasiga sazovor boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/vladimir-fedoseev-wins-dvorkovich-memorial-2015/|sarlavha=Vladimir Fedoseev wins Dvorkovich Memorial 2015|nashriyot=Chessdom|sana=29 January 2015|kirish sanasi=2015-08-22}}</ref>. Oʻsha yilning aprel oyida u Dubai Open turnirida birinchi oʻrinni egallab, tay-brekda uchinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.chessbase.com/post/dragan-solak-wins-17th-dubai-open|sarlavha=Dragan Solak wins 17th Dubai Open|sana=18 April 2015|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2016-07-12}}</ref>, u tadbirda blits-turnirda ham gʻolib chiqdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/russian-gm-fedoseev-crowned-champion-of-dubai-open-blitz-tournament/|sarlavha=Russian GM Fedoseev crowned champion of Dubai Open Blitz Tournament|nashriyot=Chessdom|kirish sanasi=2016-07-12}}</ref>. 2016-yilda Fedoseev Germaniyaning [[Karlsruhe]] shahrida boʻlib oʻtgan Grenke Chess Open turnirida Matias Blybaum, Nikita Vitiugov, Milosh Perunovich, Ni Xua va Fransisko Valyexo Pons bilan birinchi oʻrinni boʻlishdi va tay-brekda ikkinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.chessbase.com/post/matthias-bluebaum-wins-grenke-chess-open|sarlavha=Matthias Blübaum wins GRENKE Chess Open|muallif=Souleidis|ism=Georgios|sana=30 March 2016|nashriyot=ChessBase}}</ref>. 2017-yil mart oyida Fedoseev Aeroflot Open musobaqasida birinchi boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.chessbase.com/post/vladimir-fedoseev-wins-the-aeroflot-open-2017|sarlavha=Vladimir Fedoseev wins Aeroflot Open 2017|sana=4 March 2017|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=5 March 2017}}</ref>. Bu gʻalaba unga oʻsha yilning iyul oyida boʻlib oʻtgan Dortmund Sparkassen shaxmat uchrashuviga taklifnomani taqdim etdi. Bu musobaqada u birinchi raundda [[Vladimir Kramnik]] ustidan gʻalaba qozondi<ref>{{Veb manbasi|url=https://en.chessbase.com/post/45th-sparkassen-dortmund-kramnik-falls-to-fedoseev|sarlavha=45th Sparkassen Dortmund: Kramnik falls to Fedoseev|muallif=Silver|ism=Albert|sana=16 July 2017|ish=Chess News|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref> va yakunda ikkinchi boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=http://chess24.com/en/read/news/fedoseev-on-dortmund-and-his-world-cup-dreams|sarlavha=Fedoseev on Dortmund and his World Cup dreams|muallif=McGourty|ism=Colin|sana=1 August 2017|ish=chess24.com|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref>, tay-brekda Maksim Vachier-Lagraveni ortda qoldirdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=23 July 2017 |title=Vladimir Fedoseev Finished Second in Dortmund |work=Russian Chess Federation |url=http://ruchess.ru/en/news/all/vladimir_fedoseev_finished_second_in_dortmund/ |access-date=2018-01-02}}</ref>. 2017-yilning iyun oyida Fedoseev [[Minsk|Minskda]] o‘tkazilgan Yevropa individual chempionatida Maksim Matlakov va Baadur Jobava bilan birinchi o‘rinni qo‘lga kiritdi va tay-brekda bronza medalini qo‘lga kiritdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://theweekinchess.com/chessnews/events/european-individual-chess-championship-2017|sarlavha=European Individual Chess Championship 2017|muallif=Crowther|ism=Mark|sana=10 June 2017|ish=The Week in Chess|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref>. Oʻsha oyning oxirida Fedoseev [[Xanti-mansiysk|Xanti-Mansiyskda]] shaxmat boʻyicha jahon jamoaviy chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritgan Rossiya terma jamoasining bir qismi edi<ref>{{Veb manbasi|url=http://chess24.com/en/read/news/flawless-china-retain-world-team-championship|sarlavha=Flawless China retain World Team Championship|muallif=McGourty|ism=Colin|sana=28 June 2017|ish=chess24.com|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref>. Sentyabr oyida u Yusnel Bacallao Alonso, [[Ernesto Inarkiev]], Hikaru Nakamura va Maksim Rodshteynni magʻlub etib, [[Tbilisi|Tbilisidagi]] jahon chempionatining chorak finaliga chiqdi. Keyin Fedoseevni Uesli So musobaqadan chiqarib yubordi. Ikki oy oʻtgach, Fedoseev 4½/5 ball bilan Moskvadagi Uriy Eliseev xotirasiga boʻlgan tanlovda birinchilikka sazovor boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://chess24.com/en/read/news/fedoseev-stars-in-eliseev-memorial|sarlavha=Fedoseev stars in Eliseev Memorial|muallif=McGourty|ism=Colin|sana=20 November 2017|ish=chess24.com|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref>. Dekabr oyida u [[Sankt-Peterburg|Sankt-Peterburgda]] boʻlib oʻtgan Rossiya chempionati superfinalida [[Daniil Dubov]] bilan 3-4-oʻrinlarni boʻlishib, tay-brek boʻyicha toʻrtinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/peter-svidler-and-aleksandra-goryachkina-are-2017-russian-champions/|sarlavha=Peter Svidler and Aleksandra Goryachkina are 2017 Russian Champions|sana=15 December 2017|ish=Chessdom|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref> va [[Ar-Riyod|Riyodda]] oʻtkazilgan tezkor shaxmat boʻyicha jahon chempionatida pley-offda [[Viswanathan Anand|Viswanathan Anandga]] yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/viswanathan-anand-and-ju-wenjun-are-world-rapid-champions/|sarlavha=Viswanathan Anand and Ju Wenjun are World Rapid Champions!|sana=28 December 2017|ish=Chessdom|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref>. 2022-yil fevral va mart oylarida Fedoseev 2022-yilgi FIDE Gran-prisida oʻynadi. Birinchi oʻyinda u 3/6 natija bilan B guruhida uchinchi oʻrinni egalladi. Ikkinchi o‘yinda u 2,5/6 natija bilan C guruhida Aleksey Shirov bilan uchinchi o‘rinni egalladi va uch ochko bilan turnir jadvalida 19-o‘rinni egalladi. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1995-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Shaxmatchilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] [[Turkum:Shaxmat grossmeysterlari]] [[Turkum:Rossiya shaxmatchilari]] 2z2tf8qvfu6cp64s36e3q8sjsvecbxo 5988507 5988506 2026-04-11T08:49:51Z KWiki78 246724 5988507 wikitext text/x-wiki {{Shaxmatchi|Ism=Vladimir Vasilyevich Fedoseev|Tugilgan sanasi={{Birth date and age|df=yes|1995|2|16}}|Tasvir=Fedoseev,Vladimir 2016 Karlsruhe-b.jpeg|Unvoni=[[Grossmeyster]]|Yashash joyi={{RUS}}}} '''Vladimir Vasilyevich Fedoseev''' ({{Lang-ru|Влади́мир Васи́льевич Федосе́ев}}; 1995-yil 16-fevralda tugʻilgan) — [[rossiya]]<nowiki/>lik [[shaxmat]] [[Grossmeyster|grossmeysteri]]. U 2015, 2017 va 2021-yillarda [[FIDE]] Jahon kubogida qatnashgan. == Faoliyati == Fedoseev Chigorin Memorial 2010-yilgi turnirida ikkinchi oʻrinni egalladi va tay-brekda yettinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.chessbase.com/post/safarli-wins-the-chigorin-memorial-in-st-petersburg|sarlavha=Safarli wins the Chigorin Memorial in St. Petersburg|nashriyot=ChessBase|muallif=Sudakova|ism=Irina|sana=15 November 2010|kirish sanasi=2015-08-21}}</ref>. 2011-yilda Fedoseev 18 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Rossiya chempionatida gʻolib chiqdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.chessbase.com/post/ruian-youth-championships-paving-the-future|sarlavha=Russian Youth Championships|sana=30 April 2011|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2015-08-21}}</ref> va yoshlar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida xuddi shu divizionda ikkinchi oʻrinni egalladi<ref>[http://chess-results.com/tnr58159.aspx?lan=1&art=1&rd=9&flag=30&wi=821 World Youth Chess Championship — U 18 Open]. ''chess-results.com''.</ref>. Oʻsha yili Turkiyaning Kojaeli shahrida oʻtkazilgan 16 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon shaxmat olimpiadasida oltin medalni qoʻlga kiritgan Rossiya terma jamoasi safida oʻynadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/russia-takes-gold-at-the-world-youth-under-16-chess-olympiad/|sarlavha=Russia takes gold at the World Youth Under-16 Chess Olympiad|sana=31 October 2011|nashriyot=Chessdom|kirish sanasi=2015-08-21}}</ref>. 2012-yilda Fedoseev [[Tallin|Tallindagi]] Paul Keres Memorial tezkor turnirida Aleksey Shirov bilan birinchi oʻrinni egalladi va pley-offdan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/alexei-shirov-wins-paul-keres-memorial/|sarlavha=Alexei Shirov Wins Paul Keres Memorial|nashriyot=Chessdom}}</ref>. 2013-yilda Chernogoriyaning Budva shahrida shaxmat bo‘yicha yoshlar o‘rtasidagi Yevropa chempionatining 18 yoshgacha bo‘lgan toifasida g‘olib chiqdi, shuningdek, 18 yoshgacha bo‘lganlar toifasida blits va rapid yo‘nalishlarida g‘olib chiqdi<ref>[http://chess-results.com/tnr111223.aspx?lan=1&art=1&rd=9&turdet=YES&flag=30&wi=984 13th European Youth Blitz Chess Championship 2013 — Open U18] Chess-Results</ref><ref>[http://chess-results.com/tnr111972.aspx?lan=1&art=1&turdet=YES&flag=30&wi=984 13th European Youth Rapid Chess Championship 2013 — Open U18] Chess-Results</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.europechess.org/wp-content/uploads/2014/11/ECU-NEWSLETTER-130.pdf|sarlavha=ECU Newsletter 130|sana=1 October 2013|nashriyot=[[European Chess Union]]|format=PDF}}</ref>. Fedoseev 2014-yilda [[Yerevan|Yerevanda]] boʻlib oʻtgan shaxmat boʻyicha yakka tartibdagi Yevropa chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi va shu sababli 2015-yilgi FIDE Jahon kubogiga yoʻllanma oldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://en.chessbase.com/post/2014-euro-ch-motylev-wins-with-record-result|sarlavha=2014 Euro-Ch: Motylev wins with record result|muallif=Silver|ism=Albert|sana=18 March 2014|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2016-07-12}}</ref>. Oʻsha yili u Armanistonning Martuni shahrida boʻlib oʻtgan „Sevan koʻli“ davra tizimidagi turnirida<ref>{{Veb manbasi|url=https://en.chessbase.com/post/lake-sevan-2014-vidit-gujrathi-triumphs|sarlavha=Lake Sevan 2014: Vidit Gujrathi triumphs|sana=14 August 2014|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2016-07-12|muallif=Sagar Shah}}</ref> va oʻsmirlar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida uchinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/lu-shanglei-and-aleksandra-goryachkina-won-the-world-junior-chess-titles-video/|sarlavha=Lu Shanglei and Aleksandra Goryachkina won the World Junior Chess titles! (Video)|nashriyot=Chessdom}}</ref>. 2014-yil dekabr oyida u „Avlodlarning yongʻoqlar oʻyini“da ishtirok etdi, ikki jamoa oʻrtasidagi oʻyinda ishtirok etdi: Knyazlar jamoasi tarkibi: [[Vladislav Artemev]], [[Daniil Dubov]], Fedoseev va [[Grigoriy taqvimi|Grigoriy]] Oparindan iborat) va Qirollar jamoasi tarkibi: [[Aleksander Morozevich|Aleksandr]] [[Aleksander Morozevich|Morozevich]] va Aleksey Shirov, Scheveningen tizimi bilan [[Moskva|Moskvada]] oʻtkazildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.theweekinchess.com/chessnews/events/nutcracker-match-of-the-generations-2014|sarlavha=Nutcacker Match of the Generations 2014|muallif=Crowther|ism=Mark|sana=25 December 2014|nashriyot=The Week in Chess|kirish sanasi=2015-08-21}}</ref>. Fedoseev 11/16 ball bilan musobaqaning eng yaxshi shaxmatchi boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://chess24.com/en/read/news/christmas-nutcracker-fedoseev-stars|sarlavha=Christmas Nutcracker: Fedoseev stars|muallif=McGourty|ism=Colin|sana=27 December 2014|nashriyot=Chess24|kirish sanasi=2015-08-21}}</ref>. 2015-yil yanvar oyida u [[Taganrog|Taganrogdagi]] Vladimir Dvorkovich xotirasiga sazovor boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/vladimir-fedoseev-wins-dvorkovich-memorial-2015/|sarlavha=Vladimir Fedoseev wins Dvorkovich Memorial 2015|nashriyot=Chessdom|sana=29 January 2015|kirish sanasi=2015-08-22}}</ref>. Oʻsha yilning aprel oyida u Dubai Open turnirida birinchi oʻrinni egallab, tay-brekda uchinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.chessbase.com/post/dragan-solak-wins-17th-dubai-open|sarlavha=Dragan Solak wins 17th Dubai Open|sana=18 April 2015|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2016-07-12}}</ref>, u tadbirda blits-turnirda ham gʻolib chiqdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/russian-gm-fedoseev-crowned-champion-of-dubai-open-blitz-tournament/|sarlavha=Russian GM Fedoseev crowned champion of Dubai Open Blitz Tournament|nashriyot=Chessdom|kirish sanasi=2016-07-12}}</ref>. 2016-yilda Fedoseev Germaniyaning [[Karlsruhe]] shahrida boʻlib oʻtgan Grenke Chess Open turnirida Matias Blybaum, Nikita Vitiugov, Milosh Perunovich, Ni Xua va Fransisko Valyexo Pons bilan birinchi oʻrinni boʻlishdi va tay-brekda ikkinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.chessbase.com/post/matthias-bluebaum-wins-grenke-chess-open|sarlavha=Matthias Blübaum wins GRENKE Chess Open|muallif=Souleidis|ism=Georgios|sana=30 March 2016|nashriyot=ChessBase}}</ref>. 2017-yil mart oyida Fedoseev Aeroflot Open musobaqasida birinchi boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.chessbase.com/post/vladimir-fedoseev-wins-the-aeroflot-open-2017|sarlavha=Vladimir Fedoseev wins Aeroflot Open 2017|sana=4 March 2017|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=5 March 2017}}</ref>. Bu gʻalaba unga oʻsha yilning iyul oyida boʻlib oʻtgan Dortmund Sparkassen shaxmat uchrashuviga taklifnomani taqdim etdi. Bu musobaqada u birinchi raundda [[Vladimir Kramnik]] ustidan gʻalaba qozondi<ref>{{Veb manbasi|url=https://en.chessbase.com/post/45th-sparkassen-dortmund-kramnik-falls-to-fedoseev|sarlavha=45th Sparkassen Dortmund: Kramnik falls to Fedoseev|muallif=Silver|ism=Albert|sana=16 July 2017|ish=Chess News|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref> va yakunda ikkinchi boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=http://chess24.com/en/read/news/fedoseev-on-dortmund-and-his-world-cup-dreams|sarlavha=Fedoseev on Dortmund and his World Cup dreams|muallif=McGourty|ism=Colin|sana=1 August 2017|ish=chess24.com|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref>, tay-brekda Maksim Vachier-Lagraveni ortda qoldirdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=23 July 2017 |title=Vladimir Fedoseev Finished Second in Dortmund |work=Russian Chess Federation |url=http://ruchess.ru/en/news/all/vladimir_fedoseev_finished_second_in_dortmund/ |access-date=2018-01-02}}</ref>. 2017-yilning iyun oyida Fedoseev [[Minsk|Minskda]] o‘tkazilgan Yevropa individual chempionatida Maksim Matlakov va Baadur Jobava bilan birinchi o‘rinni qo‘lga kiritdi va tay-brekda bronza medalini qo‘lga kiritdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://theweekinchess.com/chessnews/events/european-individual-chess-championship-2017|sarlavha=European Individual Chess Championship 2017|muallif=Crowther|ism=Mark|sana=10 June 2017|ish=The Week in Chess|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref>. Oʻsha oyning oxirida Fedoseev [[Xanti-mansiysk|Xanti-Mansiyskda]] shaxmat boʻyicha jahon jamoaviy chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritgan Rossiya terma jamoasining bir qismi edi<ref>{{Veb manbasi|url=http://chess24.com/en/read/news/flawless-china-retain-world-team-championship|sarlavha=Flawless China retain World Team Championship|muallif=McGourty|ism=Colin|sana=28 June 2017|ish=chess24.com|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref>. Sentyabr oyida u Yusnel Bacallao Alonso, [[Ernesto Inarkiev]], Hikaru Nakamura va Maksim Rodshteynni magʻlub etib, [[Tbilisi|Tbilisidagi]] jahon chempionatining chorak finaliga chiqdi. Keyin Fedoseevni Uesli So musobaqadan chiqarib yubordi. Ikki oy oʻtgach, Fedoseev 4½/5 ball bilan Moskvadagi Uriy Eliseev xotirasiga boʻlgan tanlovda birinchilikka sazovor boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://chess24.com/en/read/news/fedoseev-stars-in-eliseev-memorial|sarlavha=Fedoseev stars in Eliseev Memorial|muallif=McGourty|ism=Colin|sana=20 November 2017|ish=chess24.com|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref>. Dekabr oyida u [[Sankt-Peterburg|Sankt-Peterburgda]] boʻlib oʻtgan Rossiya chempionati superfinalida [[Daniil Dubov]] bilan 3-4-oʻrinlarni boʻlishib, tay-brek boʻyicha toʻrtinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/peter-svidler-and-aleksandra-goryachkina-are-2017-russian-champions/|sarlavha=Peter Svidler and Aleksandra Goryachkina are 2017 Russian Champions|sana=15 December 2017|ish=Chessdom|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref> va [[Ar-Riyod|Riyodda]] oʻtkazilgan tezkor shaxmat boʻyicha jahon chempionatida pley-offda [[Viswanathan Anand|Viswanathan Anandga]] yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/viswanathan-anand-and-ju-wenjun-are-world-rapid-champions/|sarlavha=Viswanathan Anand and Ju Wenjun are World Rapid Champions!|sana=28 December 2017|ish=Chessdom|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref>. 2022-yil fevral va mart oylarida Fedoseev 2022-yilgi FIDE Gran-prisida oʻynadi. Birinchi oʻyinda u 3/6 natija bilan B guruhida uchinchi oʻrinni egalladi. Ikkinchi o‘yinda u 2,5/6 natija bilan C guruhida Aleksey Shirov bilan uchinchi o‘rinni egalladi va uch ochko bilan turnir jadvalida 19-o‘rinni egalladi. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1995-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Shaxmatchilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] [[Turkum:Shaxmat grossmeysterlari]] [[Turkum:Rossiya shaxmatchilari]] c8x5wsgf67kum72cfnfw7snarf3unsq 5988508 5988507 2026-04-11T08:49:59Z KWiki78 246724 5988508 wikitext text/x-wiki {{Shaxmatchi|Ism=Vladimir Vasilyevich Fedoseev|Tugilgan sanasi={{Birth date and age|df=yes|1995|2|16}}|Tasvir=Fedoseev,Vladimir 2016 Karlsruhe-b.jpeg|Unvoni=[[Grossmeyster]]|Yashash joyi={{RUS}}}} '''Vladimir Vasilyevich Fedoseev''' ({{Lang-ru|Влади́мир Васи́льевич Федосе́ев}}; 1995-yil 16-fevralda tugʻilgan) — [[rossiya]]<nowiki/>lik [[shaxmat]] [[Grossmeyster|grossmeysteri]]. U 2015, 2017 va 2021-yillarda [[FIDE]] Jahon kubogida qatnashgan. == Faoliyati == Fedoseev Chigorin Memorial 2010-yilgi turnirida ikkinchi oʻrinni egalladi va tay-brekda yettinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.chessbase.com/post/safarli-wins-the-chigorin-memorial-in-st-petersburg|sarlavha=Safarli wins the Chigorin Memorial in St. Petersburg|nashriyot=ChessBase|muallif=Sudakova|ism=Irina|sana=15 November 2010|kirish sanasi=2015-08-21}}</ref>. 2011-yilda Fedoseev 18 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Rossiya chempionatida gʻolib chiqdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.chessbase.com/post/ruian-youth-championships-paving-the-future|sarlavha=Russian Youth Championships|sana=30 April 2011|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2015-08-21}}</ref> va yoshlar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida xuddi shu divizionda ikkinchi oʻrinni egalladi<ref>[http://chess-results.com/tnr58159.aspx?lan=1&art=1&rd=9&flag=30&wi=821 World Youth Chess Championship — U 18 Open]. ''chess-results.com''.</ref>. Oʻsha yili Turkiyaning Kojaeli shahrida oʻtkazilgan 16 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon shaxmat olimpiadasida oltin medalni qoʻlga kiritgan Rossiya terma jamoasi safida oʻynadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/russia-takes-gold-at-the-world-youth-under-16-chess-olympiad/|sarlavha=Russia takes gold at the World Youth Under-16 Chess Olympiad|sana=31 October 2011|nashriyot=Chessdom|kirish sanasi=2015-08-21}}</ref>. 2012-yilda Fedoseev [[Tallin|Tallindagi]] Paul Keres Memorial tezkor turnirida Aleksey Shirov bilan birinchi oʻrinni egalladi va pley-offdan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/alexei-shirov-wins-paul-keres-memorial/|sarlavha=Alexei Shirov Wins Paul Keres Memorial|nashriyot=Chessdom}}</ref>. 2013-yilda Chernogoriyaning Budva shahrida shaxmat bo‘yicha yoshlar o‘rtasidagi Yevropa chempionatining 18 yoshgacha bo‘lgan toifasida g‘olib chiqdi, shuningdek, 18 yoshgacha bo‘lganlar toifasida blits va rapid yo‘nalishlarida g‘olib chiqdi<ref>[http://chess-results.com/tnr111223.aspx?lan=1&art=1&rd=9&turdet=YES&flag=30&wi=984 13th European Youth Blitz Chess Championship 2013 — Open U18] Chess-Results</ref><ref>[http://chess-results.com/tnr111972.aspx?lan=1&art=1&turdet=YES&flag=30&wi=984 13th European Youth Rapid Chess Championship 2013 — Open U18] Chess-Results</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.europechess.org/wp-content/uploads/2014/11/ECU-NEWSLETTER-130.pdf|sarlavha=ECU Newsletter 130|sana=1 October 2013|nashriyot=[[European Chess Union]]|format=PDF}}</ref>. Fedoseev 2014-yilda [[Yerevan|Yerevanda]] boʻlib oʻtgan shaxmat boʻyicha yakka tartibdagi Yevropa chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi va shu sababli 2015-yilgi FIDE Jahon kubogiga yoʻllanma oldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://en.chessbase.com/post/2014-euro-ch-motylev-wins-with-record-result|sarlavha=2014 Euro-Ch: Motylev wins with record result|muallif=Silver|ism=Albert|sana=18 March 2014|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2016-07-12}}</ref>. Oʻsha yili u Armanistonning Martuni shahrida boʻlib oʻtgan „Sevan koʻli“ davra tizimidagi turnirida<ref>{{Veb manbasi|url=https://en.chessbase.com/post/lake-sevan-2014-vidit-gujrathi-triumphs|sarlavha=Lake Sevan 2014: Vidit Gujrathi triumphs|sana=14 August 2014|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2016-07-12|muallif=Sagar Shah}}</ref> va oʻsmirlar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida uchinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/lu-shanglei-and-aleksandra-goryachkina-won-the-world-junior-chess-titles-video/|sarlavha=Lu Shanglei and Aleksandra Goryachkina won the World Junior Chess titles! (Video)|nashriyot=Chessdom}}</ref>. 2014-yil dekabr oyida u „Avlodlarning yongʻoqlar oʻyini“da ishtirok etdi, ikki jamoa oʻrtasidagi oʻyinda ishtirok etdi: Knyazlar jamoasi tarkibi: [[Vladislav Artemev]], [[Daniil Dubov]], Fedoseev va [[Grigoriy taqvimi|Grigoriy]] Oparindan iborat) va Qirollar jamoasi tarkibi: [[Aleksander Morozevich|Aleksandr]] [[Aleksander Morozevich|Morozevich]] va Aleksey Shirov, Scheveningen tizimi bilan [[Moskva|Moskvada]] oʻtkazildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.theweekinchess.com/chessnews/events/nutcracker-match-of-the-generations-2014|sarlavha=Nutcacker Match of the Generations 2014|muallif=Crowther|ism=Mark|sana=25 December 2014|nashriyot=The Week in Chess|kirish sanasi=2015-08-21}}</ref>. Fedoseev 11/16 ball bilan musobaqaning eng yaxshi shaxmatchi boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://chess24.com/en/read/news/christmas-nutcracker-fedoseev-stars|sarlavha=Christmas Nutcracker: Fedoseev stars|muallif=McGourty|ism=Colin|sana=27 December 2014|nashriyot=Chess24|kirish sanasi=2015-08-21}}</ref>. 2015-yil yanvar oyida u [[Taganrog|Taganrogdagi]] Vladimir Dvorkovich xotirasiga sazovor boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/vladimir-fedoseev-wins-dvorkovich-memorial-2015/|sarlavha=Vladimir Fedoseev wins Dvorkovich Memorial 2015|nashriyot=Chessdom|sana=29 January 2015|kirish sanasi=2015-08-22}}</ref>. Oʻsha yilning aprel oyida u Dubai Open turnirida birinchi oʻrinni egallab, tay-brekda uchinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.chessbase.com/post/dragan-solak-wins-17th-dubai-open|sarlavha=Dragan Solak wins 17th Dubai Open|sana=18 April 2015|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2016-07-12}}</ref>, u tadbirda blits-turnirda ham gʻolib chiqdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/russian-gm-fedoseev-crowned-champion-of-dubai-open-blitz-tournament/|sarlavha=Russian GM Fedoseev crowned champion of Dubai Open Blitz Tournament|nashriyot=Chessdom|kirish sanasi=2016-07-12}}</ref>. 2016-yilda Fedoseev Germaniyaning [[Karlsruhe]] shahrida boʻlib oʻtgan Grenke Chess Open turnirida Matias Blybaum, Nikita Vitiugov, Milosh Perunovich, Ni Xua va Fransisko Valyexo Pons bilan birinchi oʻrinni boʻlishdi va tay-brekda ikkinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.chessbase.com/post/matthias-bluebaum-wins-grenke-chess-open|sarlavha=Matthias Blübaum wins GRENKE Chess Open|muallif=Souleidis|ism=Georgios|sana=30 March 2016|nashriyot=ChessBase}}</ref>. 2017-yil mart oyida Fedoseev Aeroflot Open musobaqasida birinchi boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.chessbase.com/post/vladimir-fedoseev-wins-the-aeroflot-open-2017|sarlavha=Vladimir Fedoseev wins Aeroflot Open 2017|sana=4 March 2017|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=5 March 2017}}</ref>. Bu gʻalaba unga oʻsha yilning iyul oyida boʻlib oʻtgan Dortmund Sparkassen shaxmat uchrashuviga taklifnomani taqdim etdi. Bu musobaqada u birinchi raundda [[Vladimir Kramnik]] ustidan gʻalaba qozondi<ref>{{Veb manbasi|url=https://en.chessbase.com/post/45th-sparkassen-dortmund-kramnik-falls-to-fedoseev|sarlavha=45th Sparkassen Dortmund: Kramnik falls to Fedoseev|muallif=Silver|ism=Albert|sana=16 July 2017|ish=Chess News|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref> va yakunda ikkinchi boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=http://chess24.com/en/read/news/fedoseev-on-dortmund-and-his-world-cup-dreams|sarlavha=Fedoseev on Dortmund and his World Cup dreams|muallif=McGourty|ism=Colin|sana=1 August 2017|ish=chess24.com|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref>, tay-brekda Maksim Vachier-Lagraveni ortda qoldirdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=23 July 2017 |title=Vladimir Fedoseev Finished Second in Dortmund |work=Russian Chess Federation |url=http://ruchess.ru/en/news/all/vladimir_fedoseev_finished_second_in_dortmund/ |access-date=2018-01-02}}</ref>. 2017-yilning iyun oyida Fedoseev [[Minsk|Minskda]] o‘tkazilgan Yevropa individual chempionatida Maksim Matlakov va Baadur Jobava bilan birinchi o‘rinni qo‘lga kiritdi va tay-brekda bronza medalini qo‘lga kiritdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://theweekinchess.com/chessnews/events/european-individual-chess-championship-2017|sarlavha=European Individual Chess Championship 2017|muallif=Crowther|ism=Mark|sana=10 June 2017|ish=The Week in Chess|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref>. Oʻsha oyning oxirida Fedoseev [[Xanti-mansiysk|Xanti-Mansiyskda]] shaxmat boʻyicha jahon jamoaviy chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritgan Rossiya terma jamoasining bir qismi edi<ref>{{Veb manbasi|url=http://chess24.com/en/read/news/flawless-china-retain-world-team-championship|sarlavha=Flawless China retain World Team Championship|muallif=McGourty|ism=Colin|sana=28 June 2017|ish=chess24.com|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref>. Sentyabr oyida u Yusnel Bacallao Alonso, [[Ernesto Inarkiev]], Hikaru Nakamura va Maksim Rodshteynni magʻlub etib, [[Tbilisi|Tbilisidagi]] jahon chempionatining chorak finaliga chiqdi. Keyin Fedoseevni Uesli So musobaqadan chiqarib yubordi. Ikki oy oʻtgach, Fedoseev 4½/5 ball bilan Moskvadagi Uriy Eliseev xotirasiga boʻlgan tanlovda birinchilikka sazovor boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://chess24.com/en/read/news/fedoseev-stars-in-eliseev-memorial|sarlavha=Fedoseev stars in Eliseev Memorial|muallif=McGourty|ism=Colin|sana=20 November 2017|ish=chess24.com|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref>. Dekabr oyida u [[Sankt-Peterburg|Sankt-Peterburgda]] boʻlib oʻtgan Rossiya chempionati superfinalida [[Daniil Dubov]] bilan 3-4-oʻrinlarni boʻlishib, tay-brek boʻyicha toʻrtinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/peter-svidler-and-aleksandra-goryachkina-are-2017-russian-champions/|sarlavha=Peter Svidler and Aleksandra Goryachkina are 2017 Russian Champions|sana=15 December 2017|ish=Chessdom|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref> va [[Ar-Riyod|Riyodda]] oʻtkazilgan tezkor shaxmat boʻyicha jahon chempionatida pley-offda [[Viswanathan Anand|Viswanathan Anandga]] yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/viswanathan-anand-and-ju-wenjun-are-world-rapid-champions/|sarlavha=Viswanathan Anand and Ju Wenjun are World Rapid Champions!|sana=28 December 2017|ish=Chessdom|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref>. 2022-yil fevral va mart oylarida Fedoseev 2022-yilgi FIDE Gran-prisida oʻynadi. Birinchi oʻyinda u 3/6 natija bilan B guruhida uchinchi oʻrinni egalladi. Ikkinchi o‘yinda u 2,5/6 natija bilan C guruhida Aleksey Shirov bilan uchinchi o‘rinni egalladi va uch ochko bilan turnir jadvalida 19-o‘rinni egalladi. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1995-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Shaxmatchilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] [[Turkum:Shaxmat grossmeysterlari]] [[Turkum:Rossiya shaxmatchilari]] gen3ykzjucbvwayck65sv94jt6l79mm 5988509 5988508 2026-04-11T08:50:08Z KWiki78 246724 5988509 wikitext text/x-wiki {{Shaxmatchi|Ism=Vladimir Vasilyevich Fedoseev|Tugilgan sanasi={{Birth date and age|df=yes|1995|2|16}}|Tasvir=Fedoseev,Vladimir 2016 Karlsruhe-b.jpeg|Unvoni=[[Grossmeyster]]|Yashash joyi={{RUS}}}} '''Vladimir Vasilyevich Fedoseev''' ({{Lang-ru|Влади́мир Васи́льевич Федосе́ев}}; 1995-yil 16-fevralda tugʻilgan) — [[rossiya]]lik [[shaxmat]] [[Grossmeyster|grossmeysteri]]. U 2015, 2017 va 2021-yillarda [[FIDE]] Jahon kubogida qatnashgan. == Faoliyati == Fedoseev Chigorin Memorial 2010-yilgi turnirida ikkinchi oʻrinni egalladi va tay-brekda yettinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.chessbase.com/post/safarli-wins-the-chigorin-memorial-in-st-petersburg|sarlavha=Safarli wins the Chigorin Memorial in St. Petersburg|nashriyot=ChessBase|muallif=Sudakova|ism=Irina|sana=15 November 2010|kirish sanasi=2015-08-21}}</ref>. 2011-yilda Fedoseev 18 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Rossiya chempionatida gʻolib chiqdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.chessbase.com/post/ruian-youth-championships-paving-the-future|sarlavha=Russian Youth Championships|sana=30 April 2011|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2015-08-21}}</ref> va yoshlar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida xuddi shu divizionda ikkinchi oʻrinni egalladi<ref>[http://chess-results.com/tnr58159.aspx?lan=1&art=1&rd=9&flag=30&wi=821 World Youth Chess Championship — U 18 Open]. ''chess-results.com''.</ref>. Oʻsha yili Turkiyaning Kojaeli shahrida oʻtkazilgan 16 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon shaxmat olimpiadasida oltin medalni qoʻlga kiritgan Rossiya terma jamoasi safida oʻynadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/russia-takes-gold-at-the-world-youth-under-16-chess-olympiad/|sarlavha=Russia takes gold at the World Youth Under-16 Chess Olympiad|sana=31 October 2011|nashriyot=Chessdom|kirish sanasi=2015-08-21}}</ref>. 2012-yilda Fedoseev [[Tallin|Tallindagi]] Paul Keres Memorial tezkor turnirida Aleksey Shirov bilan birinchi oʻrinni egalladi va pley-offdan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/alexei-shirov-wins-paul-keres-memorial/|sarlavha=Alexei Shirov Wins Paul Keres Memorial|nashriyot=Chessdom}}</ref>. 2013-yilda Chernogoriyaning Budva shahrida shaxmat bo‘yicha yoshlar o‘rtasidagi Yevropa chempionatining 18 yoshgacha bo‘lgan toifasida g‘olib chiqdi, shuningdek, 18 yoshgacha bo‘lganlar toifasida blits va rapid yo‘nalishlarida g‘olib chiqdi<ref>[http://chess-results.com/tnr111223.aspx?lan=1&art=1&rd=9&turdet=YES&flag=30&wi=984 13th European Youth Blitz Chess Championship 2013 — Open U18] Chess-Results</ref><ref>[http://chess-results.com/tnr111972.aspx?lan=1&art=1&turdet=YES&flag=30&wi=984 13th European Youth Rapid Chess Championship 2013 — Open U18] Chess-Results</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.europechess.org/wp-content/uploads/2014/11/ECU-NEWSLETTER-130.pdf|sarlavha=ECU Newsletter 130|sana=1 October 2013|nashriyot=[[European Chess Union]]|format=PDF}}</ref>. Fedoseev 2014-yilda [[Yerevan|Yerevanda]] boʻlib oʻtgan shaxmat boʻyicha yakka tartibdagi Yevropa chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi va shu sababli 2015-yilgi FIDE Jahon kubogiga yoʻllanma oldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://en.chessbase.com/post/2014-euro-ch-motylev-wins-with-record-result|sarlavha=2014 Euro-Ch: Motylev wins with record result|muallif=Silver|ism=Albert|sana=18 March 2014|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2016-07-12}}</ref>. Oʻsha yili u Armanistonning Martuni shahrida boʻlib oʻtgan „Sevan koʻli“ davra tizimidagi turnirida<ref>{{Veb manbasi|url=https://en.chessbase.com/post/lake-sevan-2014-vidit-gujrathi-triumphs|sarlavha=Lake Sevan 2014: Vidit Gujrathi triumphs|sana=14 August 2014|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2016-07-12|muallif=Sagar Shah}}</ref> va oʻsmirlar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida uchinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/lu-shanglei-and-aleksandra-goryachkina-won-the-world-junior-chess-titles-video/|sarlavha=Lu Shanglei and Aleksandra Goryachkina won the World Junior Chess titles! (Video)|nashriyot=Chessdom}}</ref>. 2014-yil dekabr oyida u „Avlodlarning yongʻoqlar oʻyini“da ishtirok etdi, ikki jamoa oʻrtasidagi oʻyinda ishtirok etdi: Knyazlar jamoasi tarkibi: [[Vladislav Artemev]], [[Daniil Dubov]], Fedoseev va [[Grigoriy taqvimi|Grigoriy]] Oparindan iborat) va Qirollar jamoasi tarkibi: [[Aleksander Morozevich|Aleksandr]] [[Aleksander Morozevich|Morozevich]] va Aleksey Shirov, Scheveningen tizimi bilan [[Moskva|Moskvada]] oʻtkazildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.theweekinchess.com/chessnews/events/nutcracker-match-of-the-generations-2014|sarlavha=Nutcacker Match of the Generations 2014|muallif=Crowther|ism=Mark|sana=25 December 2014|nashriyot=The Week in Chess|kirish sanasi=2015-08-21}}</ref>. Fedoseev 11/16 ball bilan musobaqaning eng yaxshi shaxmatchi boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://chess24.com/en/read/news/christmas-nutcracker-fedoseev-stars|sarlavha=Christmas Nutcracker: Fedoseev stars|muallif=McGourty|ism=Colin|sana=27 December 2014|nashriyot=Chess24|kirish sanasi=2015-08-21}}</ref>. 2015-yil yanvar oyida u [[Taganrog|Taganrogdagi]] Vladimir Dvorkovich xotirasiga sazovor boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/vladimir-fedoseev-wins-dvorkovich-memorial-2015/|sarlavha=Vladimir Fedoseev wins Dvorkovich Memorial 2015|nashriyot=Chessdom|sana=29 January 2015|kirish sanasi=2015-08-22}}</ref>. Oʻsha yilning aprel oyida u Dubai Open turnirida birinchi oʻrinni egallab, tay-brekda uchinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.chessbase.com/post/dragan-solak-wins-17th-dubai-open|sarlavha=Dragan Solak wins 17th Dubai Open|sana=18 April 2015|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2016-07-12}}</ref>, u tadbirda blits-turnirda ham gʻolib chiqdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/russian-gm-fedoseev-crowned-champion-of-dubai-open-blitz-tournament/|sarlavha=Russian GM Fedoseev crowned champion of Dubai Open Blitz Tournament|nashriyot=Chessdom|kirish sanasi=2016-07-12}}</ref>. 2016-yilda Fedoseev Germaniyaning [[Karlsruhe]] shahrida boʻlib oʻtgan Grenke Chess Open turnirida Matias Blybaum, Nikita Vitiugov, Milosh Perunovich, Ni Xua va Fransisko Valyexo Pons bilan birinchi oʻrinni boʻlishdi va tay-brekda ikkinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.chessbase.com/post/matthias-bluebaum-wins-grenke-chess-open|sarlavha=Matthias Blübaum wins GRENKE Chess Open|muallif=Souleidis|ism=Georgios|sana=30 March 2016|nashriyot=ChessBase}}</ref>. 2017-yil mart oyida Fedoseev Aeroflot Open musobaqasida birinchi boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.chessbase.com/post/vladimir-fedoseev-wins-the-aeroflot-open-2017|sarlavha=Vladimir Fedoseev wins Aeroflot Open 2017|sana=4 March 2017|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=5 March 2017}}</ref>. Bu gʻalaba unga oʻsha yilning iyul oyida boʻlib oʻtgan Dortmund Sparkassen shaxmat uchrashuviga taklifnomani taqdim etdi. Bu musobaqada u birinchi raundda [[Vladimir Kramnik]] ustidan gʻalaba qozondi<ref>{{Veb manbasi|url=https://en.chessbase.com/post/45th-sparkassen-dortmund-kramnik-falls-to-fedoseev|sarlavha=45th Sparkassen Dortmund: Kramnik falls to Fedoseev|muallif=Silver|ism=Albert|sana=16 July 2017|ish=Chess News|nashriyot=ChessBase|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref> va yakunda ikkinchi boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=http://chess24.com/en/read/news/fedoseev-on-dortmund-and-his-world-cup-dreams|sarlavha=Fedoseev on Dortmund and his World Cup dreams|muallif=McGourty|ism=Colin|sana=1 August 2017|ish=chess24.com|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref>, tay-brekda Maksim Vachier-Lagraveni ortda qoldirdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=23 July 2017 |title=Vladimir Fedoseev Finished Second in Dortmund |work=Russian Chess Federation |url=http://ruchess.ru/en/news/all/vladimir_fedoseev_finished_second_in_dortmund/ |access-date=2018-01-02}}</ref>. 2017-yilning iyun oyida Fedoseev [[Minsk|Minskda]] o‘tkazilgan Yevropa individual chempionatida Maksim Matlakov va Baadur Jobava bilan birinchi o‘rinni qo‘lga kiritdi va tay-brekda bronza medalini qo‘lga kiritdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://theweekinchess.com/chessnews/events/european-individual-chess-championship-2017|sarlavha=European Individual Chess Championship 2017|muallif=Crowther|ism=Mark|sana=10 June 2017|ish=The Week in Chess|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref>. Oʻsha oyning oxirida Fedoseev [[Xanti-mansiysk|Xanti-Mansiyskda]] shaxmat boʻyicha jahon jamoaviy chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritgan Rossiya terma jamoasining bir qismi edi<ref>{{Veb manbasi|url=http://chess24.com/en/read/news/flawless-china-retain-world-team-championship|sarlavha=Flawless China retain World Team Championship|muallif=McGourty|ism=Colin|sana=28 June 2017|ish=chess24.com|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref>. Sentyabr oyida u Yusnel Bacallao Alonso, [[Ernesto Inarkiev]], Hikaru Nakamura va Maksim Rodshteynni magʻlub etib, [[Tbilisi|Tbilisidagi]] jahon chempionatining chorak finaliga chiqdi. Keyin Fedoseevni Uesli So musobaqadan chiqarib yubordi. Ikki oy oʻtgach, Fedoseev 4½/5 ball bilan Moskvadagi Uriy Eliseev xotirasiga boʻlgan tanlovda birinchilikka sazovor boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://chess24.com/en/read/news/fedoseev-stars-in-eliseev-memorial|sarlavha=Fedoseev stars in Eliseev Memorial|muallif=McGourty|ism=Colin|sana=20 November 2017|ish=chess24.com|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref>. Dekabr oyida u [[Sankt-Peterburg|Sankt-Peterburgda]] boʻlib oʻtgan Rossiya chempionati superfinalida [[Daniil Dubov]] bilan 3-4-oʻrinlarni boʻlishib, tay-brek boʻyicha toʻrtinchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/peter-svidler-and-aleksandra-goryachkina-are-2017-russian-champions/|sarlavha=Peter Svidler and Aleksandra Goryachkina are 2017 Russian Champions|sana=15 December 2017|ish=Chessdom|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref> va [[Ar-Riyod|Riyodda]] oʻtkazilgan tezkor shaxmat boʻyicha jahon chempionatida pley-offda [[Viswanathan Anand|Viswanathan Anandga]] yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessdom.com/viswanathan-anand-and-ju-wenjun-are-world-rapid-champions/|sarlavha=Viswanathan Anand and Ju Wenjun are World Rapid Champions!|sana=28 December 2017|ish=Chessdom|kirish sanasi=2018-01-02}}</ref>. 2022-yil fevral va mart oylarida Fedoseev 2022-yilgi FIDE Gran-prisida oʻynadi. Birinchi oʻyinda u 3/6 natija bilan B guruhida uchinchi oʻrinni egalladi. Ikkinchi o‘yinda u 2,5/6 natija bilan C guruhida Aleksey Shirov bilan uchinchi o‘rinni egalladi va uch ochko bilan turnir jadvalida 19-o‘rinni egalladi. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1995-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Shaxmatchilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] [[Turkum:Shaxmat grossmeysterlari]] [[Turkum:Rossiya shaxmatchilari]] mom775ly7wqjehbugb63mwbk1wnl2p3 Sanʼat Shixov 0 798177 5987716 5371098 2026-04-10T12:24:30Z Janob Mirzaolim 64438 5987716 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Sanʼat Shixov | tasvir = | toʻliqism = Sanʼat Ibragimovich Shixov<ref name="FIFA">{{veb manbasi |title=FIFA U-20 World Cup Egypt 2009™: List of Players: Uzbekistan|url=http://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/10/28/62/fwyc_2009_squadlists.pdf |publisher=FIFA |page=23 |date=6 October 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091013164551/http://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/10/28/62/fwyc_2009_squadlists.pdf |archive-date=13 October 2009 }}</ref> | tavallud_sana = {{Birth date and age|df=yes|1989|12|28}} | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Xorazm viloyati}}, [[Oʻzbekiston SSR]] | boʻyi = {{height|cm=1.80}} | pozitsiya = [[Yarim himoyachi]] | joriyklub = ''Faoliyatini yakunlagan'' | yillar1 = 2006—2007 | klublar1 = [[Shaxontoxur (futbol klubi)|Shayxontoxur]] | isht1 = – | gollar1 = – | yillar2 = 2008—2013 | klublar2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] | isht2 = 40 | gollar2 = 4 | yillar3 = 2012 | klublar3 = → [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]] (ijara) | isht3 = 24 | gollar3 = 4 | yillar4 = 2013—2014 | klublar4 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo Samarqand]] | isht4 = 37 | gollar4 = 9 | yillar5 = 2015 | klublar5 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] | isht5 = 29 | gollar5 = 2 | yillar6 = 2016—2018 | klublar6 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] | isht6 = 84 | gollar6 = 6 | yillar7 = 2019 | klublar7 = [[AGMK|AGMK]] | isht7 = 18 | gollar7 = 1 | yillar8 = 2020 | klublar8 = [[So'g'diyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]] | isht8 = 19 | gollar8 = 0 | yillar9 = 2021 | klublar9 = [[Buxoro (futbol klubi)|Nurafshon]] | isht9 = 20 | gollar9 = 3 | yillar10 = 2022—2023 | klublar10 = [[Qoʻqon 1912]] | isht10 = 48 | gollar10 = 5 | milliyyillar1 = 2007—2009 | milliyjamoa1 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|Oʻzbekiston U20]] | milliyisht1 = | milliygollar1 = | milliyyillar2 = 2009—2010 | milliyjamoa2 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)|Oʻzbekiston U21]] | milliyisht2 = | milliygollar2 = | milliyyillar3 = 2018 | milliyjamoa3 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston]] | milliyisht3 = 2 | milliygollar3 = 0 | pcupdate = 12-fevral 2024-yil | ntupdate = 12-fevral 2024-yil }} '''Sanʼat Ibragimovich Shixov''' ({{Lang-en|Sanat Shikhov}}; 1989-yil 28-dekabrda tugʻilgan) – [[Oʻzbekiston|oʻzbekistonlik]] sobiq professional futbolchi, [[yarim himoyachi]] va chap qanot himoyachisi sifatida oʻynagan. Faoliyatining soʻnggida [[Qoʻqon 1912]] jamoasida oʻynagan<ref>{{NFT player|71351}}</ref>. Sanʼat 2009-yilgi FIFA U-20 Jahon chempionatida Oʻzbekiston U-20 terma jamoasining muhim aʼzosi boʻlgan<ref>{{WorldFootball.net|sanat-shikhov}}</ref>. == Futbolchilik faoliyati == Futbolchilik faoliyati davomida Shayxontohur, Paxtakor, Qizilqum, Dinamo Samarqand, Navbahor, Buxoro, OKMK, Soʻgʻdiyona va Qoʻqon 1912 jamoalarida oʻynagan. 2024-yil 11-fevralda oʻzining instagram sahifasi orqalik futbolchilik faoliyatini yakunlaganini eʼlon qildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/ozbekiston-terma-jamoasi-sobiq-azosi-futbolchilik-faoliyatini-yakunladi |sarlavha=O'zbekiston terma jamoasi sobiq azosi futbolchilik faoliyatini yakunladi |sana=2024/02/12}}</ref>. == Murabbiylik faoliyati == 2025-yil Bunyodkor klubi bilan shartnoma imzolagan va 21 yoshgacha boʻlgan yoshlar jamoasiga murabbiy sifatida tayinlangan<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/sanat-shixov-bunyodkor-u-21-jamoasida-ish-boshladi |sarlavha=Санъат Шихов "Бунёдкор" U-21 жамоасида иш бошлади. |sana=2025/01/22}}</ref>. == Yutuqlar == * [[Oʻzbekiston Kubogi]] sohibi: 2009, 2011 * Oʻzbekiston Kubogi finalchisi: 2008, 2019 * [[Oʻzbekiston Pro ligasi]] uchinchi oʻrin: 2021 == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://www.transfermarkt.com/sanat-shikhov/profil/spieler/114403 Sanʼat Shixov] Transfermarkt saytida * [https://pfl.uz/ru/players/596 Sanʼat Shixov] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20240618081228/https://pfl.uz/ru/players/596 |date=2024-06-18 }} [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi|OʻzPFL]] saytida * [https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/105552-sanat-shikhov Sanʼat Shixov] Footballdatabase saytida * [https://int.soccerway.com/players/sanat-shikhov/97483/ Sanʼat Shixov] [[Soccerway]] saytida {{Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha) 2009-yilgi jahon chempionati tarkibi}} {{DEFAULTSORT:Shixov, Sanʼat}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]] [[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]] [[Turkum:Oʻzbekiston 21 yoshgacha boʻlgan terma jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:Qizilqum klubi futbolchilari]] [[Turkum:Dinamo Samarqand futbolchilari]] [[Turkum:Navbahor futbolchilari]] [[Turkum:Buxoro klubi futbolchilari]] [[Turkum:AGMK futbolchilari]] [[Turkum:Soʻgʻdiyona Jizzax futbolchilari]] [[Turkum:Qoʻqon 1912 klubi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] fib2bnc26ctpq89c23ysw4ifvuyga3f Kuloyim 0 798923 5988072 5878941 2026-04-10T18:04:22Z Brainbox 8 92470 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5988072 wikitext text/x-wiki {{Adabiy asar|Nomi=Kuloyim|janr=[[Ertak]]|muallif=[[Charles Perrault]]|tasvir=Cinderella by Elena Ringo.jpg}} [[Fayl:Épinal_-_Cendrillon_02.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/35/%C3%89pinal_-_Cendrillon_02.jpg/220px-%C3%89pinal_-_Cendrillon_02.jpg|thumb| 19-asr [[Lubok|mashhur]] fransuz rasmida Kuloyim|271x271px]] '''''Kuloyim''''' ― ({{lang-en|Cinderella}}, {{lang-fr|Cendrillon}}, {{lang-de|Aschenputtel}}, {{Lang-ru|Золушка}}) Gʻarbiy Yevropa [[Ertak|ertagi]] boʻlib, [[Charles Perrault]], [[aka-uka Grimmlar]] va Giambattista Basile nashrlari bilan mashhur<ref>Zipes, Jack (2001). ''The Great Fairy Tale Tradition: From Straparola and Basile to the Brothers Grimm''. W. W. Norton & Co. p. 444. ISBN 978-0-393-97636-6.</ref>. Ertakning eng qadimgi talqini Misr [[Papirus|papiruslaridan]] topilgan. Ertakning bosh qahramoni — Gretsiyada tugʻilgan Rhodophis ismli qiz. Uni qaroqchilar oʻgʻirlab ketishadi va Misrga olib kelishib, qul sifatida sotishadi. Egasi Rodophisga tilla bilan qoplangan nafis charm sandal sotib oladi. Rhodophis daryoda choʻmilayotganda, bir lochin (bu lochin Horus xudosi edi) uning sandalini oʻgʻirlab, [[Firʼavn|Firʼavnga]] olib boradi. Sandal shunchalik kichkina va nafis ediki, Firʼavn darhol uning egasini topish maqsadida qidiruv eʼlon qiladi. U Rhodophis (Kuloyim) ni topgach, darhol unga uylanadi. == [[Charles Perrault]] talqini (1697) == Birinchi turmushidan yoqimtoy va mehribon bir qizi boʻlgan kichik mamlakatning tul podshosi, ikkala qiz farzandi ham oʻziga oʻhshagan takabbur va yovuz xonimga uylanadi. Ota har ''narsada yangi xotiniga boʻysunadi''. Oʻgay ona oʻgay qizini boloxonada yashashga, somon toʻshakda uxlashga va eng ogʻir va qora ishlarni qilishga majbur qiladi. Uy yumushlaridan keyin qiz odatda kamin yonidagi kul qutisiga oʻtirib dam oladi, shuning uchun opa-singillar uni Kuloyim deb atashadi. Kuloyimning oʻgay opalari hashamatda yashaydilar, Kuloyim esa ularning masxaralariga yuvoshlik bilan bardosh beradi. Shahzoda Mirliflor<ref>Ot frans. mirer — „stremitsya“, „domogatsya“ i fleur — „svetok“. Otsyuda prozviщe elegantnix molodix lyudey vo vremena [[Людовик XIV|Lyudovika XIV]].</ref> qirollikdagi barcha olijanob odamlar xotinlari va qizlari bilan taklif qilingan balni tashkil qiladi. Balga Kuloyimning oʻgay onasi va opa-singillari ham taklif qilinadi; Kuloyimni esa kir-chir juldur kiyimda hech kim saroyga kiritmasdi. Oʻgay onasi va opa-singillari ketganidan soʻng, Kuloyim achchiq koʻzyosh toʻkadi. Uning oldiga sehrgar pari boʻlgan choʻqintirgan onasi keladi. Mehribon pari qovoqni aravaga, sichqonchalarni otlarga, kalamushni izvoshchiga, kaltakesaklarni xizmatkorlarga, Kuloyimning juldur koʻylagini hashamatli libosga aylantirib, unga chiroyli boshmoqchachalar hadya qiladi. Pari sehr oʻz kuchini yarim tun boʻlganida yoʻqotadi deb Kuloyimni ogohlantiradi. Kuloyim balga yetib keladi. Hamma uning goʻzalligi va kiyimiga qoyil qoladi, shahzoda u bilan uchrashadi va raqsga tushadi. Soat oʻn ikkida bong urishi bilan Kuloyim ''hamma bilan xayrlashib ketishga shoshiladi''. Uyiga yetib kelgach u yana eski fartuk va yogʻoch poyabzalini kiyib, baldan qaytib kelgan opa-singillarning porlagan goʻzal notanish qiz haqidagi hikoyalarini tinglaydi. [[Fayl:Donetsk_cinderella_06.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Donetsk_cinderella_06.jpg/220px-Donetsk_cinderella_06.jpg|left|thumb| ''Kuloyim'' spektakli ([[Donetsk]])]] Ertasi kuni kechqurun yasan-tusan qilgan Kuloyim yana balga boradi. Shahzoda uning yonidan ketmaydi va unga yoqimli soʻzlarni pichirlaydi. Soat oʻn ikki boʻlishi bilan Kuloyim shaxzoda bilan hayrlashadi. U uyiga shoshib yugurar ekan, boshmoqchasini tushirib qoldiradi. Shahzoda butun qirollik boʻylab oyogʻiga ushbu mitti boshmoqcha mos kelgan qizga uylanishini eʼlon qiladi. Opa-singillarni hayratda qoldirib, Kuloyim boshmoqchani hech qanday qiyinchiliksiz kiyadi. Kiyib koʻrgandan soʻng, Kuloyim choʻntagidan ikkinchi boshmoqchani chiqaradi va pari uning juldur kiyimlarini hashamatli libosga aylantiradi. Opa-singillar tiz choʻkib, Kuloyimdan kechirim soʻrashadi. Kuloyim opalarini „chin koʻngildan“ kechiradi. Kuloyim saroyga, shaxzodaga keltiriladi va bir necha kundan keyin shaxzoda unga uylanadi. Kuloyim opalarini oʻz saroyiga olib keladi va oʻsha kuni ularni ikki saroy zodagoniga turmushga beradi. == [[Aka-uka Grimmlar]] talqini == [[Fayl:Schaerbeek_Parc_Josaphat_901.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/Schaerbeek_Parc_Josaphat_901.jpg/150px-Schaerbeek_Parc_Josaphat_901.jpg|thumb|225x225px| [[Brussel (shahar)|Brusselda]] Kuloyim haykali]] Bir boyning xotini vafot etadi. Oʻlimidan oldin u qiziga mehribon boʻlishni vasiyat qilib soʻnggi soʻzlarida shunday deydi: ''Mening azizim, kamtarin va mehribon boʻl shunda xudo senga doimo yordam beradi va men senga osmondan qarab har doim yoningda boʻlaman''. Qiz har kuni onasining qabriga boradi va yigʻlaydi, onasining buyrugʻini doim bajaradi. Qish keladi, keyin bahor keladi va boy boshqa bir ayolga uylanadi. oʻgay onaning yovuz va ahmoq ikki qizi boʻladi. Boyning qizidan chiroyli koʻylaklar tortib olib, oshxonaga haydab yuborishadi. Bundan tashqari, qiz ertalabdan kechgacha eng qora va ogʻir ishlarni bajaradi va kulda uxlaydi, shuning uchun uni Kuloyim deb atashadi. Ota yarmarkaga ketayotib, qizlariga nima olib kelishni soʻraydi. Oʻgay qizlar qimmatbaho koʻylaklar va qimmatbaho toshlarni soʻrashadi, Kuloyim esa oddiygina [[daraxt]] novdasini olib kelishini soʻraydi. Kuloyim keltirilgan novdani onasining qabriga ekib, koʻz yoshlari bilan sugʻoradi, natijada bir goʻzal daraxt unib chiqadi. Kuloyim kuniga uch marta daraxt yoniga kelib, yigʻlardi va ibodat qilardi; va har safar u kelganida bir oq qush daraxtga uchib qoʻnardi va Kuloyim unga qandaydir xohish bildirganida, qush soʻragan narsani berardi. Qirol uch kunlik ziyofat uyushtiradi, oʻgʻli kelin tanlashi uchun balga mamlakatning barcha goʻzal qizlarini taklif qiladi. oʻgay opa-singillar ziyofatga tayyorlanishadi ammo Kuloyimning oʻgay onasi tasodifan bir piyola yasmiqni kulga toʻkib yuborganini aytib, agar Kuloyim ikki soatda yasmiqni kuldan ajratib olsa, balga borishi mumkinligini aytadi. Kuloyim doʻstlarini yordamga chaqiradi: ''Siz, kaptarlar, kaptarlar, samoviy qushlar, tezda oldimga uching, yasmiq terishga yordam bering! Yaxshisi — qozonda, yomoni — qadahda''. Ular bir soatdan kam vaqtda vazifani bajarib qoʻyadi. Bu safar oʻgay ona yana ''tasodifan'' 2 piyola yasmiqni sochib yuborib 1 soatda tugatishni buyuradi. Kuloyim yordamchilarini chaqiradi va ular yarim soatda vazifani bajarishadi. oʻgay ona Kuloyimning kiygani koʻylagi yoʻqligi va raqsga tushishni bilmasligini bahona qilib qizlari bilan birga usiz balga joʻnaydi. Kuloyim daraxt yoniga kelib soʻraydi: Daraxtdan yerga meva toʻkilgani kabi undan hashamdor koʻylak tushadi. [[File:Cinderella by Elenore Abbott.jpg|thumb|right|Kuloyim daraxtga iltijo qilmoqda va mitti qushlar unga chiroyli koʻylak bermoqda. Elenore Abbott tomonidan chizilgan rasm.|285x285px]] Kuloyim balga yetib keladi. Shaxzoda butun kecha faqat u bilan raqsga tushadi. Keyin Kuloyim undan qochib kaptarxonaga berkinadi. Shaxzoda boʻlib oʻtgan hodisani qirolga soʻzlab beradi. Qariya oʻylaydi: „Shu emasmikin Kuloyim?“ U kaptarxonani buzish uchun ketmon va bolta olib kelishni buyuradi, ammo u yerda hech kim boʻlmaydi. [[Fayl:Offterdinger_Aschenbrodel_(1).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/40/Offterdinger_Aschenbrodel_%281%29.jpg/220px-Offterdinger_Aschenbrodel_%281%29.jpg|thumb| Kuloyim boshmoqchalarni kiyib koʻrmoqda. 19-asr nemis tasviri|242x242px]] Ikkinchi kuni Kuloyim yana daraxtdan kiyim soʻraydi (xuddi shu soʻzlar bilan) va hamma narsa birinchi kundagidek takrorlanadi, faqat Kuloyim kaptarxonaga qochib ketmaydi, balki nok daraxtiga chiqib oladi. Uchinchi kuni Kuloyim yana daraxtdan kiyim-kechak soʻraydi va shahzoda bilan balda raqsga tushadi, lekin u qochib ketayotganida uning sof oltindan yasalgan boshmoqchasi yelim toʻkilgan zinapoyalarga (shahzodaning hiylasi) yopishib qoladi. Shahzoda Kuloyimning otasi yoniga kelib, oltin boshmoqcha kimning oyogʻiga mos kelsa oʻshanga uylanishini aytadi. [[File:T6 Drawing 8, Cinderella.JPG|thumb|left|Oʻgay opa-singil koʻzlarining oʻyib olinishi|147x147px]] Opa-singillardan biri boshmoqchani oyogʻiga sigʻdirish uchun barmogʻini kesib tashlaydi. Shahzoda uni oʻzi bilan olib ketadi, lekin daraxtdagi ikkita oq kaptar uning shippagi qonga belangani haqida kuylaydi. Shahzoda aravani orqaga qaytaradi. Xuddi shu holat boshqa opa bilan takrorlanadi, faqat u oyoq barmogʻini emas, balki tovonini kesadi. Boshmoqcha faqat Kuloyimning oʻziga mos keladi. Shahzoda qizni tanib, uni kelin deb eʼlon qiladi. Shahzoda va Kuloyim qabriston yonidan oʻtayotganda, kaptarlar daraxtdan uchib, Kuloyimning yelkasiga qoʻnishadi. Toʻyni nishonlash vaqtida, xiyonatkor opa-singillar paydo boʻladi — ular Kuloyimni yoʻldan ozdirib, undan baxtini tortib olishni xohlashadi. Toʻy marosimida cherkovga borayotga paytda katta oʻgay opasi kelinning oʻng tomonida, kichigi esa chap tomonida turadi; kabutarlar esa har birining koʻzlarini oʻyib oldilar. Ular cherkovdan qaytayotganlarida, kattasi chap tomonda, kichigi esa oʻng tomonda turadi; kabutarlar esa har biridan yana bir koʻzini oʻyib olishadi. Shunday qilib, oʻgay opa singil oʻzlarining yovuzliklari va yolgʻonlari uchun umrlarining oxirigacha koʻrlik bilan jazolandilar. == Filmlar == [[Fayl:Cinderella_(1911).webm|thumbtime=1|thumb|''Cinderella'' (1911)]] [[File:Betty Boop - Poor Cinderella (1934) - HD.webm|thumb|thumbtime=15|[[Betty Boop]] 1934-yilgi ''[[Poor Cinderella]]'' animatsiyasida Kuloyim sifatida]] Fransuz ertaklari asosida koʻplab badiiy va animatsion filmlar chiqarilgan. * 1817-yilda italiyalik bastakor [[Gioacchino Rossini]] ertakning fransuzcha varianti asosida shu nomdagi pyesa yozadi, 1899-yilda esa fransuz bastakori Jule Massenetning yana bir operasi premyerasi boʻlib oʻtadi. * 1898-yilda George Albert Smithning ''Cindrella'' [[Qisqa hajmli film|qisqa metrajli]] filmi chiqarilgan. Bu film bugungi kungacha saqlanib qolmagan. * 1899-yilda Georges Melièsning ''Cindrella'' qisqa metrajli filmi chiqarilgan. * 1911-yilda George Nicolsning ''Cindrella'' qisqa metrajli filmi chiqarilgan. * ''Cindrella'' (1911) — [[Florens La Badi]] rol ijro etgan ovozsiz film. * 1912-yilda Colin Campbellning ''Cindrella'' qisqa metrajli filmi chiqarilgan. Bu film bugungi kungacha saqlanib qolmagan. * 1914-yilda James Circwoodning [[Mary Pickford|Mery Pickford]] bilan birgalikda suratga olgan ''Cindrella'' filmi chiqarilgan. * 1922-yilda Lotta Reynigerning ''Cindrella'' qisqa metrajli multfilmi chiqarilgan. * 1945-yilda Nikolay Volkovning librettosiga asoslangan [[Sergey Prokofyev|Sergey Prokofyevning]] baletining premyerasi boʻlib oʻtgan. * 1946-yilda Evgeniy Shvartz syujetning fransuzcha varianti asosida [[pyesa]] yozgan. * 1947-yilda Nadejda Kosheverova va Mixail Shapironing ''Zolushka'' filmi E. Shvartz ssenariysi boʻyicha chiqarilgan. * 1950-yilda [[The Walt Disney Company|Disney]] Perraultning ertagi asosida toʻliq metrajli [[Cinderella (film, 1950)|''Cindrella'']] multfilmini chiqargan. * 1957-yilda Perrault ertagi asosida rejissyor Ralph Nelson tomonidan suratga olingan Amerika televideniyesida efriga uzatilgan ''Cindrella'' musiqiy filmi chiqqan. 1965-yilda Charles Dubin rejissyorligida xuddi shu librettodan qayta talqin yaratilgan. * 1979-yilda ''Soyuzmultfilm'' rejissyori Ivan Aksenchuk xuddi shu ertak asosida qisqa metrajli multfilm suratga olgan. * 1996-yilda 25 daqiqalik 26 qismdan iborat [[Cinderella (teleserial)|''Cindrella'']] [[anime]] seriyasi chiqarilgan. * 2002-yilda rejissyor Semyon Gorov tomonidan suratga olingan ''Zolushka'' rus-ukrain televideniye musiqiy filmi chiqarilgan. * Ertak syujeti rejissyor Rob Marshall va [[Walt Disney Pictures]] tomonidan ishlab chiqarilgan [[Into the Woods|''Into the Woods'']] badiiy [[Musiqiy film|musiqiy filmida]] qoʻllanadi. * 2007-yilda ''New Adventures of Cindrella'' (''Kuloyimning yangi sarguzashtlari'') multfilmi chiqarilgan. * 2012-yilda amerikalik fantastik [[yozuvchi]] Marissa Mayer tomonidan yozilgan [[Cyber Cinderella|''Cyber Cinderella'']] (Kiber Kuloyim) kattalar uchun kitob nashr etildi. * 2012-yilda fransuz multfilmi (''Cendrillon au Far West'', ''Uzoq gʻarbdagi Kuloyim'') chiqarilgan. * [[Cinderella (film, 2015)|''Cindrella'']] — 2015-yilda Walt Disney Pictures tomonidan ishlab chiqarilgan. * 2016-yilda [[Vena (shahar)|Vena shahrida]] dirijor Zubin Meta homiyligi va rahbarligida yosh ingliz bastakori Alma Dicherning shu nomdagi operasining (''Cindrella'') Yevropa premyerasi boʻlib oʻtgan<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=http://www.cinderella-in-vienna.com/|sarlavha=Веб-сайт «Золушка в Вене»|familiya=|ism=|sana=|ish=|nashriyot=|kirish sanasi=2016-05-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160507101259/http://www.cinderella-in-vienna.com/|arxivsana=2016-05-07}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://verbashadow.com/|sarlavha=Теневые адаптации лучших сказок всех времен и народов|muallif=|ish=|sana=|nashriyot=|kirish sanasi=2019-01-14|arxivsana=2019-01-10|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190110154914/https://verbashadow.com/}}</ref> * 2016-yilda [https://shadowdelight.org/ru/video/teatr-teney-delight-zolushka-3D-shou-teney ''Delight'' soya teatri] ertakni gologramma proyeksiya sanʼati bilan uygʻunlashtirib, soya spektakliga moslashtirgan. Premyera Chernigov, Ukrainada boʻlib oʻtgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://shadowdelight.org/ru/news/teatr-teney-delight-3d-show-zolushka|sarlavha=Теневой спектакль "Золушка"|muallif=|ish=|sana=|nashriyot=|kirish sanasi=2017-09-02|arxivsana=2017-09-03|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170903025824/https://shadowdelight.org/ru/news/teatr-teney-delight-3d-show-zolushka}}</ref>. * 2018 yilda [[Cindrella and The Secret Prince|''Cindrella and The Secret Princ''e]] (''Kuloyim va sirli shaxzoda'') multfilmi chiqdi. * 2018-yilda rejissyor Aleksandr Igudin tomonidan ''Zolushka'' musiqiy filmi chiqdi. * 2021-yilda ''[[Three nuts for Cindrella]]'' (''Kuloyim uchun uch yongʻoq'') filmi suratga olingan. == Galereya == <gallery> Fayl:Cindarella illustration by Charles Robinson 1900.jpg|[[Charles Robinson|Charles Robinsonning]] ''Cindrella in the Kitchen'' (''Oshxonadagi Kuloyim'') 1900-yilgi illustratsiyasi Fayl:Cinderella - Project Gutenberg etext 19993.jpg|[[Oliver Herford|Oliver Herfordning]] ''Cindrella and the Fairy Gradmorther'' (''Kuloyim va pari buvijon)'' illustratsiyasi Fayl:Cinderella by Gustav Dore (136548285).jpg|[[Gustave Doré|Gustave Doréning]] ''Cendrillon'' ertagi uchun chizgan illustratsiyasi, 1867 Fayl:Cinderella by Gustav Dore (136548322).jpg|Shahzodaning paydo boʻlishi, [[Gustave Doré]] tomonidan tasvirlangan ''Les Contes de Perrault'' ertagidagi rasm, 1862 Fayl:Thomas Sully - Cinderella at the Kitchen Fire - 2005.1 - Dallas Museum of Art.jpg|''Cinderella at the Kitchen Fire'' (''Oshxona olovi yonida Kuloyim''), [[Thomas Sully]], 1843 Fayl:Cinderella 1865 (2).png|1865-yilgi talqindagi Kuloyim ertagidagi oʻgay opa-singillar Fayl:Cinderella Dressing Her Sisters.png|Kuloyim opalarini kiyintirmoqda Fayl:Journeys through Bookland - a new and original plan for reading applied to the world's best literature for children (1922) (14780909344).jpg|''Journeys through Bookland'' ertagidagi oʻgay opa-singillar, 1922 Fayl:Page facing 80 illustration from Fairy tales of Charles Perrault (Clarke, 1922).jpg|[[Harry Clarke]] tomonidan chizilgan oʻgay opa-singillar illustratsiyasi, 1922 </gallery> == Yana qarang == * [[Rhodopis|Rhodophis]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Zolushka // ''Propp V. Ya.'' Russkaya skazka. L.: LGU, 1984. Gl. III. Volshebnie skazki. S.231-232. * {{Книга|автор=|часть=Золушка|заглавие=Сказочная энциклопедия|ответственный=Составитель Наталия Будур|место=М.|издательство=ОЛМА-ПРЕСС|год=2005|страницы=168—171|страниц=608|isbn=5-224-04818-4|тираж=5000|ref=}} * Cox Marian Roalfe. [http://www.surlalunefairytales.com/cinderella/marianroalfecox/index.html Cinderella. Three Hundred and Forty-five variants of Cinderella, Catskin, and Cap oʻ Rushes…] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130127074335/http://surlalunefairytales.com/cinderella/marianroalfecox/index.html |date=2013-01-27 }} Arxivnaya kopiya ot 27 yanvarya 2013 na Wayback Machine L., 1893. * Rooth A. B. The Cinderella Cycle. Lund, 1951. * Cultural china, Yeh-Shen, a Cinderella Story. Arxivirovano 20 yanvarya 2015 goda. * {{Книга|Викитека=Замарашка (Гримм; Полевой)|автор=Гримм|ответственный=пер. Полевой|заглавие=Замарашка|ref=Замарашка (Гримм/Полевой)}} * {{Книга|Викитека=fr:Les Contes de ma mère l’Oye avant Perrault/Cendrillon ou la Petite Pantoufle de verre|автор=Dentu, E.|заглавие=Les Contes de ma mère l’Oye avant Perrault/Cendrillon ou la Petite Pantoufle de verre|год=1879|ref=Dentu}} * Singh, V. Cinderellaʼs slippers: the dichotomy of fur and glass — and — Performance art and the re-odorization of modern consciousness. — 2008. * Delarue, P. À propos de la pantoufle de Cendrillon, Bulletin de la Société française de mythologie. — 1951. — Janvier-mars (№ 5). — S. 24. * {{Книга|автор=Оноре де Бальзак|заглавие=Об Екатерине Медичи|ссылка=|место=|издательство=|год=|том=|страниц=|isbn=|ref=Бальзак, О.}} * {{Книга|автор=Deschanel, E.|заглавие=Le romantisme des classiques, Volume 4|ссылка=https://books.google.fr/books?id=84g4AQAAIAAJ&pg=PA292&dq=cendrillon+vair+verre&hl=en&sa=X&ei=3AayVKewDMKYNsLFgGA&ved=0CC4Q6AEwAjhG#v=onepage&q=cendrillon%20vair%20verre&f=false|место=|издательство=Nabu Press|год=2010|том=|страниц=348|страницы=|isbn=978-1144111265|ref=Deschanel}} * {{Книга|ref|автор=Dundes, A.|заглавие=Cinderella: A Casebook|ссылка=http://books.google.fr/books?id=xyAhwKVXljoC&pg=PA110&source=gbs_toc_r&cad=3#v=onepage&q&f=false|место=|издательство=University of Wisconsin Press|год=2010|том=|страниц=328|страницы=|isbn=978-0299118648|ref=Dundes}} * {{Книга|автор=Mouly, C.|заглавие=''Mon sabot de verre'', Contes et légendes des pays d'oc|ссылка=|место=Toulouse|издательство=éditions de Raffût|год=2008|том=|страниц=|страницы=|isbn=978-2953079623|ref=Mouly, C.}} * Bortoluzzi, M. Perraul sur les traces de Ma Mère lʼOye. — 1977. Arxivirovano 15 oktabrya 2017 goda. * [https://iocs.hse.ru/news/216216911.html Yaponskaya „Povest ob O-Sin“ i eyo folklornie svyazi: doklad Lyudmili Yermakovoy] // iocs.hse.ru (23 fevralya 2018 g.) {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Sevgi hikoyalari]] phhoklyvuvbkhmax97jgkgp3eji1qk2 Munozara:Jahon taekvondo federatsiyasi 1 808226 5988280 4237550 2026-04-10T19:57:14Z Shirin Khaydaralieva 130186 Shirin Khaydaralieva [[Munozara:Jahon taekvondo federasiyasi]] sahifasini [[Munozara:Jahon taekvondo federatsiyasi]]ga koʻchirdi 4237550 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} {{WikiStipendiya marafoni}} rpq7lzu4opfxdqb3evpj2lfpgdc2ubc Favad Xon 0 811989 5988521 5957594 2026-04-11T08:52:25Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 5988521 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi |ismi=Favad Xon |portret=Fawad khan at grazia young faishon awards.jpg |tavsif=Xon 2016-yil |tavallud sanasi={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=y|1981|11|29}} |faoliyat_yillari=2002—2004-yillar <br /> 2007-bugungi kun |tavallud joyi=[[Karachi]], [[Sind]], [[Pokiston]]<ref>{{yangiliklar manbasi|title='Khoobsurat' boy Fawad Khan celebrates 36th birthday|url=https://www.pakistantoday.com.pk/2017/11/29/khoobsurat-boy-fawad-khan-celebrates-36th-birthday/|access-date=29 November 2017|work=[[Pakistan Today]]|date=29-noyabr 2017-yil|url-status=live|archive-date=20-dekabr 2017-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20171220090634/https://www.pakistantoday.com.pk/2017/11/29/khoobsurat-boy-fawad-khan-celebrates-36th-birthday/}}</ref> |kasbi={{hlist|Aktyor|prodyuser|ssenariy muallifi|model|qo'shiqchi}} |turmush oʻrtogʻi={{Nikoh|Sadaf Xon|2005}} |bolalari=3}} '''Favad Afzal Xon''' (1981-yil 29-noyabrda tugʻilgan) — [[Pokiston|pokistonlik]] [[aktyor]], [[Film produser|prodyuser]], [[Ssenariychi|ssenariy muallifi]], [[Model (shaxs)|model]] va [[qo'shiqchi]]. Shu bilan birga u [[Filmfare mukofoti]], uchta [[Lux Style mukofotlari|Lux Style mukofoti]] va oltita [[Hum mukofotlari|Hum mukofoti]] sohibidir. Xon aktyorlik faoliyatini ''Jutt va Bond'' telekompaniyasida boshlagan. U shouning hamkasblari bilan „[[Shaxs paradigmasi|Entity Paradigm]]“ [[Alternativ rok|muqobil rok]] guruhini tuzdi va musiqa faoliyatini uning solisti sifatida boshladi. Guruh 2002-yilda ''[[Guruhlarning Pepsi jangi|Pepsi Battle of the Bands]]'' finalida paydo boʻldi va Xan 2003-yilda „''[[Irtiqa]]''“ debyut albomi bilan tanildi. 250 ga yaqin spektakldan soʻng u kino faoliyatini davom ettirish uchun guruhni tark etdi. Xon kinodagi debyutini [[Shoayb Mansur|Shoaib Mansurning]] Pokistondagi eng koʻp daromad keltiruvchi filmlardan biri boʻlgan „''[[Khuda Kay Liye]]''“ (2007) [[Sotsiodrama|ijtimoiy dramasida ikkinchi darajali]] rol bilan qilgan. U „''[[Dastaan (2010 teleseriali)|Dastaan]]''“ (2010) televizion [[Tarixiy drama|davri dramasida]] birinchi muvaffaqiyatiga erishdi, buning uchun u Pokiston Media mukofotlarida „Eng yaxshi erkak aktyor“ mukofotini oldi. Xon Pokistonning ''[[Humsafar]]'' (2011) teleserialida bosh rolni va Sultona Siddiqiyning „''[[Zindagi Gulzar Hay|Zindagi Gulzar Hai]]''“ (2012) oilaviy dramasida suratga tushgan. Har ikkala film uchun u eng yaxshi aktyor — Lux Style mukofotini oldi. Xon oʻzining [[Bollywood]] filmidagi debyutini „''[[Xoobsurat (film 2014)|Khoobsurat]]''“ (2014) romantik komediya filmidagi bosh rol bilan qilgan, buning uchun u „Eng yaxshi erkak debyuti“ uchun Filmfare mukofotini olgan. U tanqidiy va tijoriy jihatdan muvaffaqiyatli oilaviy drama ''[[Kapur va o'g'illari]]'' (Kapoor & Sons 2016) da yashirin gomoseksual rolini ijro etgani uchun maqtovga sazovor boʻldi, bu unga Filmfare mukofotiga „Eng yaxshi ikkinchi plandagi aktyor“ nominatsiyasini taqdim etdi. Xon aktyorlikdan tashqari, butun [[Pokiston]] boʻylab xayriya tashkilotlari uchun pul toʻplagan. U bir nechta mashhur brendlar va mahsulotlarni tasdiqladi. Xan Britaniyaning ''[[Sharqiy ko'z|Eastern Eye]]'' jurnali tomonidan „Eng seksi osiyolik erkaklar“ roʻyxatiga kiritilgan. == Yoshligi == Xon 1981-yil 29-noyabrda<ref name="geo">{{Yangiliklar manbasi |date=29-noyabr 2016-yil |title=Pakistani heartthrob Fawad Khan turns 35 |publisher=[[Geo News]] |url=https://www.geo.tv/latest/122022 |url-status=live |access-date=28-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130152549/https://www.geo.tv/latest/122022-Pakistani-heartthrob-Fawad-Afzal-Khan-turns-35 |archive-date=30-noyabr 2016-yil}}</ref> Karachi shahrida panjoblik patanlar oilasida tugʻilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Akbar |first=Ali |date=11-noyabr 2015-yil |title=I will invite Shah Rukh Khan to visit his hometown Peshawar: Fawad Khan |work=[[Dawn (gazeta)|Dawn]] |url=http://images.Dawn.com/news/1174215/ |url-status=live |access-date=11-noyabr 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20151111153230/http://images.dawn.com/news/1174215 |archive-date=11-noyabr 2015-yil |quote=I wish I could speak Pashto, " he shared with Dawn News. "I am unfortunately one of the non-Pushto speaking Pathans. I am a Pathan, but have been living in Lahore.}}</ref>. U [[Lohur|Lahorda]] yashaydi va birinchi tili sifatida [[Panjob tili|panjob]] tilida gapiradi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=4-mart 2015-yil |title=Sonam Kapoor: If I love someone unconditionally, it's Fawad Khan! |work=Bollywood Life |url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/sonam-kapoor-if-i-love-someone-unconditionally-its-fawad-khan/ |url-status=live |access-date=13-noyabr 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117054929/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/sonam-kapoor-if-i-love-someone-unconditionally-its-fawad-khan/ |archive-date=17-noyabr 2015-yil |quote=We loved working with him. He's all heart and he's a thorough Punju. He even speaks with a Punjabi accent.}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Mirza |first=Nozair Hanif |date=29-noyabr 2017-yil |title=Pakistan's heartthrob Fawad Khan turns 36 |work=[[Daily Pakistan]] |url=https://en.dailypakistan.com.pk/lifestyle/pakistans-most-khoobsurat-fawad-afzal-khan-turns-36/ |url-status=live |access-date=29-noyabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201044851/https://en.dailypakistan.com.pk/lifestyle/pakistans-most-khoobsurat-fawad-afzal-khan-turns-36/ |archive-date=1-dekabr 2017-yil}}</ref>. Uning otasi Hindistonning Patiala shahrida (hozirgi [[Panjob (shtat)|Panjob, Hindiston]]) tugʻilgan va 1947-yilda [[Britaniya Hindistoni]] boʻlinganidan keyin yoshligida Pokistonga koʻchib oʻtgan. Uning onasining oilasi Hindistonning [[Lakhnau|Laknau shahridan]] (hozirgi [[Uttar-Pradesh]]) boʻlgan. Xon urdu tilida gaplashadigan oilaga mansub. Xon yoshligida otasi farmatsevtika savdosi bilan shugʻullangan, buning uchun [[Koʻrfaz urushi|koʻrfaz urushi]] paytida oila [[Afina (shahar)|Afina]], [[Dubay]], Ar- [[Ar-Riyod|Riyod]] va [[Manchester|Manchesterda]] yashagan edi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Sonal |first=Gera |date=29-noyabr 2014-yil |title=Happy Birthday Fawad Khan: The 'Khoobsurat' prince turns 33 |work=The Indian Express |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/happy-birthday-fawad-khan-the-khoobsurat-prince-turns-33/ |url-status=live |access-date=22-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728125223/https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/happy-birthday-fawad-khan-the-khoobsurat-prince-turns-33/ |archive-date=28-iyul 2017-yil}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=desk |first=web |title=Who is Sonam Kapoor's 'Khoobsurat' co-star Fawad Afzal Khan? |work=Daily Times |url=http://www.dailytimes.com.pk/entertainment/19-Sep-2014/who-is-sonam-kapoor-s-khoobsurat-co-star-fawad-afzal-khan |url-status=dead |access-date=30-aprel 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20150719084302/http://www.dailytimes.com.pk/entertainment/19-Sep-2014/who-is-sonam-kapoor-s-khoobsurat-co-star-fawad-afzal-khan |archive-date=19-iyul 2015-yil}}</ref>. 13 yoshida oilasi [[Lohur|Lahorga]] qaytib keldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Fawad Khan is a fan of Amitabh Bachchan, Rishi Kapoor |work=The Indian Express |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/fawad-khan-is-a-fan-of-amitabh-bachchan-rishi-kapoor/ |url-status=live |access-date=31-avgust 2016-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20161018200624/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/fawad-khan-is-a-fan-of-amitabh-bachchan-rishi-kapoor/ |archive-date=18-oktabr 2016-yil}}</ref>. Uning ikkita singlisi bor; katta opasi Aliya meʼmor, singlisi Sana esa [[shifokor]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.idiva.com/news-entertainment/fawad-khan-looked-handsome-with-his-wife-sadaf-at-his-sisters-engagement/17076364|sarlavha=Fawad Khan Looked Jaw-Droppingly Handsome At His Sister's Engagement|ish=iDiva|muallif=Shuti|ism=Battacharya|sana=29-may 2018-yil|qaralgan sana=22-iyun 2018-yil|arxivsana=29-may 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180529122542/https://www.idiva.com/news-entertainment/fawad-khan-looked-handsome-with-his-wife-sadaf-at-his-sisters-engagement/17076364}}</ref>. Aktyor Amerika maktabida tahsil olgan, u yerda irqiy muammolarga duch kelganini va uyatchan, bosiq va jangovar tabiati tufayli haqoratlanganini aytdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=15-oktabr 2015-yil |title=Fawad Khan was bullied in his school days |work=[[Daily News and Analysis]] |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-fawad-khan-was-bullied-in-his-school-days-2135111 |url-status=live |access-date=25-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016131750/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-fawad-khan-was-bullied-in-his-school-days-2135111 |archive-date=16-oktabr 2015-yil}}</ref>. Xon Johar Town (LGS JT) Lahor Grammatika maktabida A-darajasini topshirdi va Lahordagi Milliy Kompyuter va Rivojlanayotgan Fanlar Universitetida (NUCES) [[dasturiy taʼminot]] muhandisligi boʻyicha bakalavr darajasini oldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=13-fevral 2018-yil |title=I was bullied in school, says Fawad Khan |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/971478/i |url-status=live |access-date=28-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160515193307/http://tribune.com.pk/story/971478/i-was-bullied-in-school-fawad-khan/ |archive-date=15-may 2016-yil}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Iqra |first=Sarfaraz |last2=Adeela |first2=Akmal |date=12-oktabr 2015-yil |title=Real life fairy tales |work=The News International |url=https://www.thenews.com.pk/magazine/you/280161- |url-status=live |access-date=28-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180628055653/https://www.thenews.com.pk/magazine/you/280161-real-life-fairy-tales |archive-date=28-iyun 2018-yil}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Abhishala |first=Khaitan |date=19-mart 2016-yil |title=Fawad Khan: An actor & a gentleman |work=[[Forbes India]] |url=http://www.forbesindia.com/article/play/fawad-khan-an-actor-a-gentleman/42717/1 |url-status=live |access-date=27-iyul 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170730144539/http://www.forbesindia.com/article/play/fawad-khan-an-actor-a-gentleman/42717/1 |archive-date=30-iyul 2017-yil}}</ref>. U [[dasturchi]] sifatida ish topa olmagani uchun tez orada aktyorlik faoliyatini boshladi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=14-avgust 2017-yil |title=I became an actor to make money, reveals Fawad Khan |work=[[Deccan Chronicle]] |url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/bollywood/140816/i-became-an-actor-to-make-money-reveals-fawad-khan.html |url-status=live |access-date=27-iyul 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171005000949/http://www.deccanchronicle.com/entertainment/bollywood/140816/i-became-an-actor-to-make-money-reveals-fawad-khan.html |archive-date=5-oktabr 2017-yil}}</ref>. ''[[Forbes Hindiston|Forbes India]]'' nashriga bergan intervyusida Xon marketing sohasida ham ish topa olmaganini aytdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Afshan |first=Zahra |date=27-aprel 2018-yil |title=am on a mission to loosen up: Fawad Khan |work=[[Aaj News]] |url=https://aaj.tv/2016/04/i-am-on-a-mission-to-loosen-up-fawad-khan/ |url-status=live |access-date=25-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160531221721/https://aaj.tv/2016/04/i-am-on-a-mission-to-loosen-up-fawad-khan/ |archive-date=31-may 2016-yil}}</ref>. Oʻsha vaqtga kelib u [[gitara]], bas va barabanda oʻynab, Entity Paradigm guruhining solistiga aylandi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=9-avgust 2015-yil |title=Fawad Khan to sing with Alia and Siddharth for Kapoor and Sons |work=[[The Express Tribune]] |url=https://tribune.com.pk/story/947072/f |url-status=live |access-date=25-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160701075542/https://tribune.com.pk/story/947072/fawad-khan-to-sing-with-alia-and-siddharth-for-kapoor-and-sons/ |archive-date=1-iyul 2016-yil}}</ref>. Xonning ilk havaskor spektakli „''Spartak''“ spektaklining bosh roli boʻlgan<ref name="Dawn1">{{Yangiliklar manbasi |date=26-mart 2016-yil |title=What was Fawad Khan like before he became a big star? He tells all |work=Dawn |url=http://images.dawn.com/news/1175057 |url-status=live |access-date=19-aprel 2016-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160414133705/http://images.dawn.com/news/1175057 |archive-date=14-aprel 2016-yil}}</ref>. == Musiqiy faoliyati == [[File:Epatkarachi.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/Epatkarachi.jpg/220px-Epatkarachi.jpg|alt=Khan and [[Ahmed Ali Butt]] onstage; Khan is singing, and Butt is holding his microphone to the audience|right|thumb| Xon (oʻngda) 2009 yilda Ahmad Ali Butt bilan chiqish]] Ikki rok-guruh, [[Ahmad Ali Butt 's Entity va Khan's Paradigm]] 1994-yildan 2000-yilgacha [[Lahor|Lahorda]] faoliyat yuritgan. Guruhlar 2000-yillarning boshida ''Jutt va Bond'' (Xan va Ahmad Ali Butt ishtirokidagi) telekompaniyasining bosh trekida hamkorlik qilishgan<ref name="band">{{Yangiliklar manbasi |date=3-sentabr 2014-yil |title=#ThrowbackThursday: Fawad Khan with his former co-stars |work=The Express Tribune |url=http://tribune.com.pk/story/757377/throwbackthursday-fawad-khan-with-his-former-co-stars/ |url-status=live |access-date=29-sentabr 2014-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20140923005912/http://tribune.com.pk/story/757377/throwbackthursday-fawad-khan-with-his-former-co-stars/ |archive-date=23-sentabr 2014-yil}}</ref>. Bu hamkorlik guruhlarning Entity Paradigmga birlashishiga olib keldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Manal |first=Fahim Khan |date=23-oktabr 2016-yil |title=Xulfi unplugged |work=The News International |url=http://tns.thenews.com.pk/xulfi-unplugged/#.WzMce9IzbIU |url-status=live |access-date=27-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504061758/http://tns.thenews.com.pk/xulfi-unplugged/ |archive-date=4-may 2017-yil}}</ref>. Yangi guruh 2002-yilda ''[[Guruhlarning Pepsi jangi|Pepsi Battle of the Bands]]'' finalida paydo boʻlib, ''Aaroh'' guruhiga yutqazib qoʻydi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Usman |first=Ghafoor |date=23-yanvar 2018-yil |title=Pakistan's 'Battle of the Bands' brings in the stars |work=[[Gulf News]] |url=https://gulfnews.com/life-style/celebrity/desi-news/pakistan-s-battle-of-the-bands-brings-in-the-stars-1.2072681 |url-status=live |access-date=23-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170915204146/https://gulfnews.com/life-style/celebrity/desi-news/pakistan-s-battle-of-the-bands-brings-in-the-stars-1.2072681 |archive-date=15-sentabr 2017-yil}}</ref>. Entity Paradigmning ''Irtiqa'' debyut albomi 2003-yil oktyabr oyida chiqdi; ayniqsa, mashhur „Rahguzar“ romantik treki keng tanqidiy baholarga sazovor boʻldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=19-sentabr 2014-yil |title=From 'Zaroon' to 'Vikram Singh Rathore', here's all you wanted to know about Fawad Afzal Khan |work=The Indian Express |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/heres-introducing-khoobsurat-prince-charming-fawad-afzal-khan/ |url-status=live |access-date=26-sentabr 2014-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20140927034904/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/heres-introducing-khoobsurat-prince-charming-fawad-afzal-khan/ |archive-date=27-sentabr 2014-yil}}</ref>. Guruh 2007-yilda tarqalib, 2010-yilda ''Coke Studioʻning'' uchinchi mavsumida ishtirok etish uchun qayta birlashdi (ular Sajjad Alining „Bolo Bolo“ qoʻshigʻini ijro etishdi)<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=23-avgust 2016-yil |title=Watch: Fans of Fawad Khan will love him in this rockstar avatar |work=Deccan Chronicle |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/bollywood/230816/watch-fans-of-fawad-khan-will-love-him-in-this-rockstar-avatar.html |url-status=live |access-date=23-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180623085551/https://www.deccanchronicle.com/entertainment/bollywood/230816/watch-fans-of-fawad-khan-will-love-him-in-this-rockstar-avatar.html |archive-date=23-iyun 2018-yil}}</ref><ref name="cokestudio">{{Yangiliklar manbasi |date=16-yanvar 2018-yil |title=Patari shares throwback video of Fawad Khan, Xulfi wedding performance |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/1610041/4-patari-shares-throwback-video-fawad-khan-xulfi-wedding-performance/ |url-status=live |access-date=24-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180116141028/https://tribune.com.pk/story/1610041/4-patari-shares-throwback-video-fawad-khan-xulfi-wedding-performance/ |archive-date=16-yanvar 2018-yil}}</ref>. Oʻsha yili ularning „[[Shor Macha]]“ singli chiqdi. ''[[Tong (gazeta)|Dawn]]'' gazetasi uni gazetaning onlayn soʻrovida yilning eng mashhur Pokiston qoʻshiqlari qatoriga kiritildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=26-dekabr 2010-yil |title=Opinion Poll: Who ruled 2010? |work=Dawn |url=https://www.Dawn.com/news/593734 |url-status=live |access-date=24-sentabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170909234055/https://www.dawn.com/news/593734 |archive-date=9-sentabr 2017-yil}}</ref>. Xon oʻz videosida (rejissyor [[Bilol Lashari]])<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=16-avgust 2010-yil |title=EP makes some noise for 'youth revolution' |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/39767/e |url-status=live |access-date=24-sentabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924143809/https://tribune.com.pk/story/39767/ep-makes-some-noise-for-%E2%80%98youth-revolution%E2%80%99/ |archive-date=24-sentabr 2017-yil}}</ref> tasvirlangan va u [[musiqachi]] sifatida deyarli 250 ta shou ijro eyganini aytdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=11-iyul 2015-yil |title=10 Reasons Why We Love Fawad Khan |work=DESIblitz |url=https://www.desiblitz.com/content/10-reasons-love-fawad-khan |access-date=25-iyun 2016-yil}}</ref>. U 2012-yilda aktyorlik faoliyatiga eʼtibor qaratish uchun guruhni tark etdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Khan |first=Sher |title=Entity Paradigm: Fawad and Waqar bow out |work=The Express Tribune |url=http://tribune.com.pk/story/381280/entity-paradigm-fawad-and-waqar-bow-out/ |url-status=live |access-date=22-yanvar 2014-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20140117015944/http://tribune.com.pk/story/381280/entity-paradigm-fawad-and-waqar-bow-out/ |archive-date=17-yanvar 2014-yil}}</ref>. Xon 2017-yil iyul oyida [[Atif Aslam]] va [[Meesha Shafi]] bilan ''Pepsi Battle of Bandsda'' hakam sifatida ishtirok etdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=22-iyul 2017-yil |title=Pakistani music show brings together Fawad Khan, Atif Aslam |work=The Indian Express |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2017/jul/24/pakistani-music-show-brings-together-fawad-khan-atif-aslam-1632821.html |url-status=live |access-date=26-iyul 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170802082546/http://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2017/jul/24/pakistani-music-show-brings-together-fawad-khan-atif-aslam-1632821.html |archive-date=2-avgust 2017-yil}}</ref>. U shouning kirish qoʻshigʻini<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=20-iyul 2017-yil |title=Teaser of Fawad Khan's comeback song is out and it also features Atif Aslam! |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/1462486/teaser-fawad-khans-comeback-song-also-features-atif-aslam/ |url-status=live |access-date=18-noyabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612161800/https://tribune.com.pk/story/1462486/teaser-fawad-khans-comeback-song-also-features-atif-aslam/ |archive-date=12-iyun 2018-yil}}</ref> kuyladi va uning videosida (23-iyulda chiqarilgan) Aslam va Shafi bilan birga paydo boʻldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=15-avgust 2017-yil |title=How Fawad Khan, Atif Aslam are changing norms in Pakistani music industry |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/1482060/fawad-khan-atif-aslam-changing-norms-pakistani-music-industry/ |url-status=live |access-date=18-noyabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170923044446/https://tribune.com.pk/story/1482060/fawad-khan-atif-aslam-changing-norms-pakistani-music-industry/ |archive-date=23-sentabr 2017-yil}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=24-iyul 2017-yil |title=Pepsi Battle of the Bands' launch song features Atif, Fawad and Meesha |work=[[Samaa TV]] |url=https://www.samaa.tv/entertainment/2017/07/pepsi-battle-of-the-bands-launch-song-features-atif-fawad-and-meesha/ |url-status=live |access-date=27-iyul 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170802093912/https://www.samaa.tv/entertainment/2017/07/pepsi-battle-of-the-bands-launch-song-features-atif-fawad-and-meesha/ |archive-date=2-avgust 2017-yil}}</ref>. ''[[Pokiston Bugun|Pokiston Today]]'' nashri Vafa Batoolga koʻra, Xon „sahnadagi xom jonli energiyani tan olishni afzal koʻrdi“<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Vafa |first=Batool |date=31-iyul 2017-yil |title=Pepsi Battle of the Bands kicks off |work=Pakistan Today |url=https://www.pakistantoday.com.pk/2017/07/31/pepsi-battle-of-the-bands-kicks-off/ |url-status=live |access-date=19-sentabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822180758/https://www.pakistantoday.com.pk/2017/07/31/pepsi-battle-of-the-bands-kicks-off/ |archive-date=22-avgust 2017-yil}}</ref>. Xon va Entity Paradigmning boshqa aʼzolari yana birlashib, shou finalida „Hamesha“ ni ijro etishdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Rahul |first=Aijaz |date=16-sentabr 2017-yil |title=Fawad Khan and EP to perform at 'Battle of the Bands' finale |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/1508151/fawad-khan-ep-perform-battle-bands-finale/ |url-status=live |access-date=19-sentabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170919110722/https://tribune.com.pk/story/1508151/fawad-khan-ep-perform-battle-bands-finale/ |archive-date=19-sentabr 2017-yil}}</ref>. == Aktyorlik faoliyati == === Debyuti, yutuq va televizion muvaffaqiyati (2000—2013) === Xonning birinchi televizion roli 2001-yilda „''Jut va Bond“ sitkomida'' oʻzining guruhdoshi [[Ahmad Ali Butt|Ahmad Ali Batt]] bilan Bond ismli aygʻoqchi edi<ref name="ndtv" /><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Shahjahan |first=Khurram |date=6-aprel 2015-yil |title=Things you might not know about Fawad Khan! |publisher=[[ARY News]] |url=https://arynews.tv/en/some-interesting-facts-about-fawad-khan/ |url-status=live |access-date=24-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20161025130702/https://arynews.tv/en/some-interesting-facts-about-fawad-khan/ |archive-date=25-oktabr 2016-yil}}</ref>. Uning debyut filmi [[Shoayb Mansur|Shoaib Mansurning]] „''[[Khuda Kay Liye]]''“ [[Sotsiodrama|sotsiodramasi]] boʻlib, u yerda musiqachi rolini ijro etgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=6-aprel 2017-yil |title=Khuda Kay Liye Movie Review |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.com/entertainment/hindi/movie-reviews/khuda-kay-liye/movie-review/2926547.cms |url-status=live |access-date=27-iyul 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180613141641/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-reviews/khuda-kay-liye/movie-review/2926547.cms |archive-date=13-iyun 2018-yil}}</ref>. Film ijobiy baholangan boʻlsa-da, Xonning ijrosiga tanqidiy munosabat turlicha boʻldi. [[Bollivud Hungama|Bollywood Hungamasidan]] [[Taran Adarsh]] buni „qatʼiy maʼqul“ deb atadi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Taran |first=Adarsh |date=8-aprel 2008-yil |title=Khuda Kay Liye review by Taran Adarsh |publisher=[[Bollywood Hungama]] |url=http://www.bollywoodhungama.com/movie/khuda-kay-liye/critic-review/ |url-status=live |access-date=29-sentabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170929185135/http://www.bollywoodhungama.com/movie/khuda-kay-liye/critic-review/ |archive-date=29-sentabr 2017-yil}}</ref>, ammo ''[[The Economic Times]]'' kino tanqidchisi Gaurav Malani uni ekstremist rolida „mashgʻul“ topdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Gaurav |first=Malani |date=31-mart 2008-yil |title=Khuda Kay Liye: Movie Review |work=[[The Economic Times]] |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/media/entertainment/khuda-kay-liye-movie-review/articleshow/2913371.cms?from=mdr |url-status=live |access-date=23-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180623142608/https://economictimes.indiatimes.com/industry/media/entertainment/khuda-kay-liye-movie-review/articleshow/2913371.cms?from=mdr |archive-date=23-iyun 2018-yil}}</ref>. 2007-yilda prokatga chiqqan film Rs. 250 million va Pokistonning eng yuqori daromad keltirgan filmlaridan biridir<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Manal |first=Fahim Khan |date=31-dekabr 2017-yil |title=Celebrating a decade of Pakistani cinema's revival |work=[[The News International]] |url=http://tns.thenews.com.pk/celebrating-decade-pakistani-cinemas-revival/ |url-status=live |access-date=23-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614232417/http://tns.thenews.com.pk/celebrating-decade-pakistani-cinemas-revival/ |archive-date=14-iyun 2018-yil}}</ref>. Xan 2008-yilda<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=desk |first=web |title=Who is Sonam Kapoor's 'Khoobsurat' co-star Fawad Afzal Khan? |work=Daily Times |url=http://www.dailytimes.com.pk/entertainment/19-Sep-2014/who-is-sonam-kapoor-s-khoobsurat-co-star-fawad-afzal-khan |url-status=dead |access-date=30-aprel 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20150719084302/http://www.dailytimes.com.pk/entertainment/19-Sep-2014/who-is-sonam-kapoor-s-khoobsurat-co-star-fawad-afzal-khan |archive-date=19-iyul 2015-yil}}</ref> eng yaxshi erkak roli uchun Lux Style mukofotini oldi va „''Dil Deke Jaenge''“ serialida suratga tushdi<ref name="index">{{Yangiliklar manbasi |last=Sonal |first=Gera |date=29-noyabr 2014-yil |title=Happy Birthday Fawad Khan: The 'Khoobsurat' prince turns 33 |work=The Indian Express |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/happy-birthday-fawad-khan-the-khoobsurat-prince-turns-33/ |url-status=live |access-date=22-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728125223/https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/happy-birthday-fawad-khan-the-khoobsurat-prince-turns-33/ |archive-date=28-iyul 2017-yil}}</ref>. Oʻsha yilning oxirida [[Anjum Shahzod|Anjum Shahzodning]] „''[[Satrangi]]''“ sarguzashtli sayohat teleserialida u sayohatga ketayotgan muhandis rolini ijro etgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=19-sentabr 2014-yil |title=From 'Zaroon' to 'Vikram Singh Rathore', here's all you wanted to know about Fawad Afzal Khan |work=The Indian Express |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/heres-introducing-khoobsurat-prince-charming-fawad-afzal-khan/ |url-status=live |access-date=26-sentabr 2014-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20140927034904/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/heres-introducing-khoobsurat-prince-charming-fawad-afzal-khan/ |archive-date=27-sentabr 2014-yil}}</ref><ref name="satrangi">{{Yangiliklar manbasi |title=Rock star Romeo |work=Dawn |url=https://www.dawn.com/news/686557 |url-status=live |access-date=23-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170805181350/https://www.dawn.com/news/686557 |archive-date=5-avgust 2017-yil}}</ref><ref name="ndtv">{{Yangiliklar manbasi |last=Aashna |first=Shah |date=29-noyabr 2017-yil |title=On Fawad Khan's Birthday, A Khoobsurat Wish From Sonam Kapoor |publisher=[[NDTV]] |url=https://www.ndtv.com/entertainment/on-fawad-khans-birthday-a-khoobsurat-wish-from-sonam-kapoor-1781609 |url-status=live |access-date=24-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143350/https://www.ndtv.com/entertainment/on-fawad-khans-birthday-a-khoobsurat-wish-from-sonam-kapoor-1781609 |archive-date=12-iyun 2018-yil}}</ref>. 2010-yilda Xon ''[[Aaj Kuch Na Kaho]]'' telefilmida konservativ, oʻrta sinf bolasini ijro etgan. Garchi u salbiy baholarga ega boʻlsa-da, ''[[Tong (gazeta)|Dawn]]'' Xonni „juda ishonchli“ deb topdi va uni filmning „yagona qutqaruvchi omili“ deb atadi<ref name="Aajkuch">{{Yangiliklar manbasi |date=18-iyul 2010-yil |title=Telefilm: Threes: a crowd |work=Dawn |url=https://www.dawn.com/news/859255 |url-status=live |access-date=2-oktabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171002220035/https://www.dawn.com/news/859255 |archive-date=2-oktabr 2017-yil}}</ref>. Oʻsha yili u Sanam Baloch bilan [[Haysam Husayn|Haissam Husaynning]] „[[Tarixiy drama|Dastaan]]“ ''serialida'' rol ijro etdi. [[Roziya Butt|Rozia Battning]] „''[[Bano (roman)|Bano]]''“ romaniga asoslangan hikoyasi (1940-yillarda boʻlib oʻtadi) [[Hindistonning bo'linishi|1947-yilgi boʻlinish]] paytida yosh er-xotinning hayoti haqida soʻzlaydi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12-may 2015-yil |title=End of story? Dastaan may be pulled from Indian airwaves |work=Dawn |url=https://www.dawn.com/news/1181504 |url-status=live |access-date=7-oktabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171007171820/https://www.dawn.com/news/1181504 |archive-date=7-oktabr 2017-yil}}</ref>. ''Dawn'' sharhlovchisi Xon va uning qoʻshiqchilari „Samira Fazalning ajoyib stsenariysiga mos keladigan ajoyib chiqishlar“ berganini yozgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Sadaf |first=Haider |date=2016 |title=10 Pakistani iconic dramas you should binge-watch this weekend |work=Dawn |url=https://images.Dawn.com/news/1176410 |url-status=live |access-date=2-oktabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808000607/https://images.dawn.com/news/1176410 |archive-date=8-avgust 2017-yil}}</ref> va ''The Express Tribune'' bosh juftlikning ekrandagi kimyosini yuqori baholagan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=24-may 2016-yil |title=5 reasons Sanam Baloch should be cast opposite Fawad Khan in 'Albela Rahi' |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/1108038/5 |url-status=live |access-date=23-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20161129044412/https://tribune.com.pk/story/1108038/5-reasons-sanam-baloch-cast-opposite-fawad-khan-albela-rahi/ |archive-date=29-noyabr 2016-yil}}</ref>. Oʻzining ijrosi uchun Xon ''Pakistan Media mukofotlarida'' eng yaxshi drama aktyori mukofotiga sazovor boʻldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=4-aprel 2015-yil |title=Fawad Khan to come back to TV with an epic love story set in the 1940s |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Fawad-Khan-to-come-back-to-TV-with-an-epic-love-story-set-in-the-1940s/articleshow/46652785.cms |url-status=live |access-date=23-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20150327031556/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Fawad-Khan-to-come-back-to-TV-with-an-epic-love-story-set-in-the-1940s/articleshow/46652785.cms |archive-date=27-mart 2015-yil}}</ref>. Xaysam Husaynning „''Mirat-ul-Uroos''“ning zamonaviy moslashuvi boʻlgan „''[[Akbari Asg'ariy|Akbari Asgʻariy]]''“ komediyasi Xonning 2011-yildagi birinchi teleseriali edi; u amakivachchalaridan biriga turmushga chiqmoqchi boʻlgan qishloqdoshi Asgʻar rolini ijro etgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Purvaja |first=Sawant |date=15-iyun 2015-yil |title=Fawad Khan in a comedy show for the very first time |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Fawad-Khan-in-a-comedy-show-for-the-very-first-time/articleshow/47678101.cms |url-status=live |access-date=23-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20161215065314/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Fawad-Khan-in-a-comedy-show-for-the-very-first-time/articleshow/47678101.cms |archive-date=15-dekabr 2016-yil}}</ref>. ''The Hindu'' ' s Anuj Kumarga bergan intervyusida Xon oʻz xarakterini „butunlay ahmoq“ deb taʼriflagan<ref name="TH">{{Yangiliklar manbasi |date=18-sentabr 2015-yil |title=The dude Next door |work=[[The Hindu]] |url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/the-dude-next-door/article6422502.ece |url-status=live |access-date=16-oktabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728131732/http://www.houseofpakistan.com/fawad-khan-the-pakistani-heartthrob-actor/ |archive-date=28-iyul 2017-yil}}</ref>. Husayn bilan uchinchi hamkorligi boʻlgan „''[[Kuch Pyar Ka Pagalpan|Kuch Pyar Ka]]'' Pagalpan“ filmida u Sanam Baloch, Mikal Zulfiqor va Oysha Xon bilan amakisining biznesini oʻz zimmasiga olmoqchi boʻlgan kompyuter muhandisi rolini ijro etgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-fawad-khan-returns-to-tv-with-kuch-pyaar-ka-paagalpan-bhi-tha-2172598|ish=Daily News and Analysis|sana=1-fevral 2016-yil|sarlavha=Fawad Khan returns to TV with 'Kuch Pyaar Ka Paagalpan Bhi Tha'|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305203350/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-fawad-khan-returns-to-tv-with-kuch-pyaar-ka-paagalpan-bhi-tha-2172598|arxivsana=5 March 2016}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=4-fevral 2018-yil |title=Twitter rejoices as Fawad Khan hits Indian TV screens once again |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/1040160/t |url-status=live |access-date=23-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707201859/https://tribune.com.pk/story/1040160/twitter-goes-crazy-as-fawad-khan-hits-indian-tv-once-again/ |archive-date=7-iyul 2017-yil}}</ref>. Keyinchalik [[Mahira Khan|Xon Mohira Xon]] bilan [[Sarmad Xoosat|Sarmad Xoosatning]] „''[[Humsafar]]''“ serialida rol ijro etdi va bu roli uchun u 2012-yilda „Lux Style Awards“da „Eng yaxshi erkak roli“ mukofotini qoʻlga kiritdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=4-iyul 2013-yil |title=12th LUX Style Awards: Pakistan entertainment industry's big night |work=The Express Tribune |url=http://tribune.com.pk/story/572494/1 |url-status=live |access-date=27-sentabr 2014-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006133932/http://tribune.com.pk/story/572494/12th-lux-style-awards-live-updates/ |archive-date=6-oktabr 2014-yil}}</ref>. ''Humsafar'' — Pokistonning eng reytingli teleseriali<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Roshni |first=Olivera |date=4-dekabr 2014-yil |title=Humsafar is a good nasha to have: Fawad Khan-Mahira Khan |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Humsafar-is-a-good-nasha-to-have-Fawad-Khan-Mahira-Khan/articleshow/44802218.cms |url-status=live |access-date=23-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626132904/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Humsafar-is-a-good-nasha-to-have-Fawad-Khan-Mahira-Khan/articleshow/44802218.cms |archive-date=26-iyun 2018-yil}}</ref>. Serial va Xonning ijrosi yuqori baholandi. Ranika Rajani „''[[Indian Express|The Indian Express]]''“da ''Humsafarni'' maqtab, uni „toza havo nafasi“ deb atagan va uni hind seriallaridan afzal koʻrgan. Rajani fikricha, yetakchi juftlikning kimyosi shou muvaffaqiyatida eng katta omil boʻlgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=31-oktabr 2014-yil |title=Humsafar/Not your regular romance |work=The Indian Express |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/screen/humsafarnot-your-regular-romance/ |url-status=live |access-date=30-iyul 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170730204137/http://indianexpress.com/article/entertainment/screen/humsafarnot-your-regular-romance/ |archive-date=30-iyul 2017-yil}}</ref>. Zee News tanqidchisi Ritka Handoo bosh qahramonlarning chiqishlaridan zavqlanib, Xanlarni „juda ishonarli ekran juftligi“ deb atadi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Ritika |first=Handoo |date=7-noyabr 2014-yil |title=Hooked, booked and cooked by 'Humsafar'! |publisher=[[Zee News]] |url=http://zeenews.india.com/blog/hooked-booked-and-cooked-by-humsafar_1495201.html |url-status=live |access-date=29-sentabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170929135906/http://zeenews.india.com/blog/hooked-booked-and-cooked-by-humsafar_1495201.html |archive-date=29-sentabr 2017-yil}}</ref>. Xonning 2012-yildagi birinchi roli Sarmad Khoosatning ''[[Ashk (televidenie)|Ashk]]'' filmidagi amakivachchasiga turmushga chiqish uchun Pokistonga borgan [[Turklar|turkiyalik]] Rohail edi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=16-yanvar 2016-yil |title=On-screen Jodis of TV we would like to see again |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/on-screen-jodis-of-tv-we-would-like-to-see-again/on-screen-jodis-of-tv-we-would-like-to-see-again/photostory/49466127.cms |url-status=live |access-date=24-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626182458/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/on-screen-jodis-of-tv-we-would-like-to-see-again/on-screen-jodis-of-tv-we-would-like-to-see-again/photostory/49466127.cms |archive-date=26-iyun 2018-yil}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=4-dekabr 2014-yil |title=Fawad and my approach to work differ: 'Humsafar' director |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Fawad-and-my-approach-to-work-differ-Humsafar-director/articleshow/44611212.cms |url-status=live |access-date=24-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111174420/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Fawad-and-my-approach-to-work-differ-Humsafar-director/articleshow/44611212.cms |archive-date=11-yanvar 2017-yil}}</ref>. Oʻsha yili u Sultona Siddiqiyning „''[[Zindagi Gulzar Hay|Zindagi Gulzar Hai]]''“ oilaviy dramasi serialida ([[Sanam Said]] bilan birga) badavlat oila aʼzosi rolini oʻynadi. Pokistonning eng tanqidiy dramalaridan biri boʻlgan serial [[Hindiston|Hindistonda]] ham keng maqtovga sazovor boʻldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=17-iyul 2014-yil |title=Zindagi Gulzar Hai: Pakistani drama serials win hearts in India |work=Dawn |url=https://www.dawn.com/news/1119811 |url-status=live |access-date=23-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612164045/https://www.dawn.com/news/1119811 |archive-date=12-iyun 2018-yil}}</ref>. ''Indian Express gazetasi'' muxbiri Dipti Sharma Xonning mahoratli tasviridan zavq oldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Dipti |first=Sharma |date=2-dekabr 2016-yil |title=Fawad Khan: The actor has a quaint charm few actors can lay claim to |work=The Indian Express |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/happy-birthday-fawad-khan-the-actor-has-a-quaint-charm-few-actors-can-lay-claim-to-4401260/ |url-status=live |access-date=7-oktabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171007170553/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/happy-birthday-fawad-khan-the-actor-has-a-quaint-charm-few-actors-can-lay-claim-to-4401260/ |archive-date=7-oktabr 2017-yil}}</ref>. Bu rol unga bir qancha mukofotlarni, jumladan, „Eng yaxshi mashhur aktyor“ uchun [[Eng yaxshi mashhur aktyor uchun Hum mukofoti|Hum mukofoti va „Eng yaxshi aktyor“]] uchun „Lyuks uslubidagi“ mukofotini olib keldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Mankani |first=Mahjabeen |date=5-dekabr 2014-yil |title=Winners announced for 2014 Lux style Awards |work=Dawn |url=http://www.dawn.com/news/1148962 |url-status=live |access-date=7-yanvar 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20150106131014/http://www.dawn.com/news/1148962 |archive-date=6-yanvar 2015-yil}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=31-mart 2014-yil |title=Hum Awards honours prominent names in entertainment, fashion |work=Dawn |url=http://www.dawn.com/news/1096679 |url-status=live |access-date=26-sentabr 2014-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006083131/http://www.dawn.com/news/1096679 |archive-date=6-oktabr 2014-yil}}</ref>. Xonning soʻnggi teleseriali [[Ahson Talish|Ahson Talishning]] „''[[Numm]]''“ ijtimoiy dramasi edi. 2013-yilda efirga uzatilgan Xon [[London|Londonda]] yashirincha bir qizga uylangan va Pokistonga qaytib kelganida boshqa qizga uylanishga majbur boʻlgan yigit rolini ijro etgan<ref name="fknumm">{{Veb manbasi|url=http://www.pakistantoday.com.pk/2013/09/27/entertainment/a-look-at-numm/|sarlavha=A look at 'Numm'|ish=Pakistan Today|sana=27-sentabr 2013-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150106131014/http://www.dawn.com/news/1148962|arxivsana=6 January 2015}}</ref>. ''[[Behadd]]'', rejissyor Asim Razoning telefilmida Xon oʻsmir qizning onasi boʻlgan beva ayolga turmush qurishni taklif qilgan yosh ajrashgan sifatida tasvirlangan<ref name="fkbehadd">{{Veb manbasi|url=http://zeenews.india.com/entertainment/idiotbox/your-favourite-fawad-khan-will-be-back-on-zindagi-with-'behadd'_1461854.html|sarlavha=Your favourite Fawad Khan will be back on Zindagi with 'Behadd'|nashriyot=Zee News|sana=29-avgust 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141029093434/http://zeenews.india.com/entertainment/idiotbox/your-favourite-fawad-khan-will-be-back-on-zindagi-with-%E2%80%98behadd%E2%80%99_1461854.html|arxivsana=29 October 2014}}</ref>. The ''[[The Times of India|Times of India gazetasi]]'' Xonning ''Behadddagi'' xarakteri ''Humsafar'' va ''Zindagi Gulzar'' Xaydagilardan farq qilganini taʼkidlab, uni „yana bir mezon“ deb atadi<ref name="behaddpop">{{Yangiliklar manbasi |date=12-fevral 2015-yil |title=Fawad Khan's Behadd back by popular demand |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.com/tv/news/hindi/Fawad-Khans-Behadd-back-by-popular-demand/articleshow/46211822.cms |url-status=live |access-date=2-oktabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171005134610/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Fawad-Khans-Behadd-back-by-popular-demand/articleshow/46211822.cms |archive-date=5-oktabr 2017-yil}}</ref>. Uning soʻnggi telefilmi Anjum Shahzodning „''[[Armaan (film 2013)|Armaan]]''“ ([[Aamina Sheikh|Aamina Shayx]] bilan) romansi boʻlib, u yerda yosh, noz-karashmali bola rolini oʻynadi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=8-mart 2013-yil |title=Chocolate hero's Armaan has big plans for small screen |work=The Express Tribune |url=http://tribune.com.pk/story/5 |url-status=live |access-date=28-iyul 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170730124914/https://tribune.com.pk/story/517734/chocolate-heros-armaan-has-big-plans-for-small-screen/ |archive-date=30-iyul 2017-yil}}</ref>. U shuningdek, telefilm ssenariysini [[Vasay Chaudri]] bilan birga yozgan<ref>[https://fridaymagazine.ae/life-culture/fawad-khan-i-don-t-want-to-be-a-romantic-hero-1.1696286 „Fawad Khan: I donʼt want to be a romantic hero“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171212084229/https://fridaymagazine.ae/life-culture/fawad-khan-i-don-t-want-to-be-a-romantic-hero-1.1696286|date=12 December 2017}} (25 March 2016), ''FRIDAY magazine''.</ref> === Bollywood debyuti va tan olinishi (2014—2016) === [[Fayl:Sonam_Kapoor_and_Fawad_Khan_With_Suresh_Sharma.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Sonam_Kapoor_and_Fawad_Khan_With_Suresh_Sharma. JPG/220px-Sonam_Kapoor_and_Fawad_Khan_With_Suresh_Sharma. JPG|alt=Khan and Sonam Kapoor in front of a bank of microphones and cameras|thumb| Xon [[Sonam Kapoor]] bilan 2014-yilda ''Khoobsurat filmining'' reklama tadbirida.]] Xonning [[Bollywood|Bollywooddagi]] debyuti ''[[Khuda Kay Liye]]'' ozodlikka chiqqanidan keyin tez orada boʻlishi kutilgan boʻlsa-da, 2008-yil Mumbaydagi teraktlardan keyin Hindiston va Pokiston oʻrtasidagi beqaror siyosiy vaziyat uni kechiktirdi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Khan|ism=Ujala Ali|sarlavha=In conversation with the stars of Khoobsurat|url=http://www.thenational.ae/arts-lifestyle/bollywood/in-conversation-with-the-stars-of-khoobsurat|ish=[[The National (Abu Dhabi)|The National]]|qaralgan sana=10-yanvar 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141019062827/http://www.thenational.ae/arts-lifestyle/bollywood/in-conversation-with-the-stars-of-khoobsurat|arxivsana=19 October 2014}}</ref>. U oʻzining Bollywooddagi debyutini 2014-yilda [[Shashanka Ghosh|Shashanka Ghoshning]] „''[[Xoobsurat (film 2014)|Khoobsurat]]''“ [[Kinokomediya|komediya]] — dramasida [[Sonam Kapoor]] bilan qilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=31-avgust 2014-yil |title=The new Khan gets casual about Bollywood |work=The Express Tribune |url=http://tribune.com.pk/story/756157/t |url-status=live |access-date=27-sentabr 2014-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20140923022440/http://tribune.com.pk/story/756157/the-new-khan-gets-casual-about-bollywood/ |archive-date=23-sentabr 2014-yil}}</ref>. Xon Kapurning sevgisi va bemorining oʻgʻli Vikram Singx Rathore rolini ijro etgan<ref name="viku">{{Yangiliklar manbasi |date=22-iyul 2014-yil |title=Bollywood embraces the new Khan |work=The Express Tribune |url=http://tribune.com.pk/story/739363/b |url-status=live |access-date=27-sentabr 2014-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20140924194214/http://tribune.com.pk/story/739363/bollywood-embraces-the-new-khan/ |archive-date=24-sentabr 2014-yil}}</ref>. Zee News telekanalida Ritika Handoo uning „juda jilolangan aktyorlik mahoratini“ maqtab, uning xarakteriga juda mos kelishini aytdi<ref name="prince">{{Veb manbasi|url=http://zeenews.india.com/entertainment/movies/khoobsurat-review-fawad-sonams-fairytale-love-story-bollywood-style_1472628.html|sarlavha='Khoobsurat' review: Fawad, Sonam's fairytale love story Bollywood style!|nashriyot=Zee News|sana=24-sentabr 2014-yil|qaralgan sana=26-sentabr 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141003031719/http://zeenews.india.com/entertainment/movies/khoobsurat-review-fawad-sonams-fairytale-love-story-bollywood-style_1472628.html|arxivsana=3 October 2014}}</ref>. Firstpost xodimi ''Dipanjana'' Pal Goshning Xonning xarakterini jinsiy ob’ektga aylantirish qarorini yoqtirdi va u shunga oʻxshash rollarda boshqa erkak aktyorlar uchun iz qoldirganini his qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Deepanjana |first=Pal |date=20-sentabr 2014-yil |title=Khoobsurat review: Fawad Khan steals the show in this reverse gender chick flick |work=[[Firstpost]] |url=https://www.firstpost.com/entertainment/khoobsurat-review-fawad-khan-steals-the-show-in-this-reverse-gender-chick-flick-1721697.html |url-status=live |access-date=23-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171205085934/https://www.firstpost.com/entertainment/khoobsurat-review-fawad-khan-steals-the-show-in-this-reverse-gender-chick-flick-1721697.html |archive-date=5-dekabr 2017-yil}}</ref>. Film, ayniqsa, [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]], BAA va Pokistonda yaxshi kutib olindi, chunki Xon oʻzining televizion faoliyati tufayli oʻsha mamlakatlarda kuzatib bordi<ref>{{Veb manbasi|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/khoobsurat-heads-towards-happy-ending-due-to-positive-word-of-mouth-671518|sarlavha=Khoobsurat Heads Towards Happy Ending Due to Positive Word Of Mouth|nashriyot=NDTV|sana=27-sentabr 2014-yil|qaralgan sana=27-iyul 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160201032849/http://movies.ndtv.com/bollywood/khoobsurat-heads-towards-happy-ending-due-to-positive-word-of-mouth-671518|arxivsana=1 February 2016}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Fawad Khan breaks records in Pakistan, Khoobsurat collects Rs. 3 crore |work=Hindustan Times |url=http://hindustantimes.com/story-Kotb7SAoWoPnlqANX5kk8I.html |url-status=live |access-date=24-sentabr 2014-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171005052119/http://www.hindustantimes.com/story-Kotb7SAoWoPnlqANX5kk8I.html |archive-date=5-oktabr 2017-yil}}</ref>. U filmdagi roli uchun eng yaxshi erkak debyuti uchun Filmfare mukofotini oldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=1-yanvar 2015-yil |title=Fawad Khan picks up his first ever Filmfare award |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/830960/f |url-status=live |access-date=23-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160424155207/https://tribune.com.pk/story/830960/fawad-khan-picks-up-his-first-ever-filmfare-award/ |archive-date=24-aprel 2016-yil}}</ref>. Xon 2016-yil yanvar oyida Asim Razoning „''[[Xo Mann Jahaan|Ho Mann Jahaan]]''“ nomli voyaga yetgan filmida mehmon rolini ijro etgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Hassan |first=Chaudhary |date=18-dekabr 2015-yil |title=Ho Mann Jahaan, Fawad cameo and Jimmy's cat: Mahira continues to keep it real |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/1010288/h |url-status=live |access-date=27-iyul 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170730052039/https://tribune.com.pk/story/1010288/ho-mann-jahaan-fawad-cameo-and-jimmys-cat-mahira-continues-to-keep-it-real/ |archive-date=30-iyul 2017-yil}}</ref>. Keyin u [[Shakun Batra|Shakun Batraning]] „''[[Kapur va o'g'illari]]''“ oilaviy dramasida bosh rolni ijro etdi. Xonni [[Rishi Kapoor|Rishi Kapur]], [[Ratna Pathak Shoh]], [[Rajat Kapur]], [[Sidxart Malxotra]] va [[Alia Bhatt|Alia Bxatt]] kabi ansambl tarkibida ishtirok etgan film tijorat muvaffaqiyatiga erishdi. Aktyor gomoseksual yozuvchi Rahul Kapur obrazi uchun deyarli bir ovozdan tanqidiy maqtovga sazovor boʻldi<ref name="Mehta">{{Yangiliklar manbasi |last=Mehta |first=Ankita |date=28-mart 2016-yil |title=Box office collection: Now 'Kapoor & Sons' to cross Rs 100 crore mark in India; 'Neerja' earns Rs 75 crore |work=IBT India |url=http://www.ibtimes.co.in/box-office-collection-now-kapoor-sons-cross-rs-100-crore-mark-india-neerja-earns-rs-75-672455 |url-status=live |access-date=28-mart 2016-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402014153/http://www.ibtimes.co.in/box-office-collection-now-kapoor-sons-cross-rs-100-crore-mark-india-neerja-earns-rs-75-672455 |archive-date=2-aprel 2016-yil}}</ref><ref name="Sarkar">{{Yangiliklar manbasi |last=Sarkar |first=Suparno |date=18-mart 2016-yil |title='Kapoor & Sons' review round-up: Here is what critics have to say about the rom-com |work=IBT India |url=http://www.ibtimes.co.in/kapoor-sons-review-round-here-what-critics-have-say-about-rom-com-671167 |url-status=live |access-date=28-mart 2016-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160323175925/http://www.ibtimes.co.in/kapoor-sons-review-round-here-what-critics-have-say-about-rom-com-671167 |archive-date=23-mart 2016-yil}}</ref>. ''[[Bollivud Hungama|Bollywood Hungama]]'' sharhlovchisi Xonning ijrosidan zavqlanib, uning xarakteri tomoshabinlar bilan hissiy aloqa yaratishini aytdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/3818873|sarlavha=Kapoor & Sons Review|nashriyot=Bollywood Hungama|qaralgan sana=18-mart 2016-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160320185804/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/3818873|arxivsana=20 March 2016}}</ref> va NDTV kino tanqidchisi Saibal Chaterji uning oʻziga ishongan ijrosini yuqori baholadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://movies.ndtv.com/movie-reviews/kapoor-and-sons-movie-review-1245|sarlavha=Kapoor And Sons Movie Review|nashriyot=NDTV|sana=18-mart 2016-yil|muallif=Saibal|ism=Chaterjee|qaralgan sana=24-sentabr 2017-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170807071056/http://movies.ndtv.com/movie-reviews/kapoor-and-sons-movie-review-1245|arxivsana=7 August 2017}}</ref>. Film Melburndagi hind kinofestivalida Xonga Diversity mukofoti<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=13-avgust 2016-yil |title=Sonam, Nawazuddin, Fawad Win Top Awards at Film Festival in Melbourne |publisher=NDTV |url=http://movies.ndtv.com/bollywood/sonam-nawazuddin-fawad-win-top-awards-at-film-festival-in-melbourne-1443849 |url-status=live |access-date=1-oktabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171001121550/http://movies.ndtv.com/bollywood/sonam-nawazuddin-fawad-win-top-awards-at-film-festival-in-melbourne-1443849 |archive-date=1-oktabr 2017-yil}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=13-avgust 2016-yil |title=Fawad Khan wins big in Melbourne |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/1161472/f |url-status=live |access-date=1-oktabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171001121650/https://tribune.com.pk/story/1161472/fawad-khan-wins-big-melbourne/ |archive-date=1-oktabr 2017-yil}}</ref> va 62-Filmfare mukofotlarida „Eng yaxshi ikkinchi plandagi aktyor“ mukofotini olib keldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=18-mart 2017-yil |title=Fawad Khan, three Pak singers nominated for Filmfare awards |work=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/fawad-khan-three-pak-singers-nominated-for-filmfare-awards/story-FLrr6C04USs9Dz9Hmb3hmM.html |url-status=live |access-date=23-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180622083930/https://www.hindustantimes.com/bollywood/fawad-khan-three-pak-singers-nominated-for-filmfare-awards/story-FLrr6C04USs9Dz9Hmb3hmM.html |archive-date=22-iyun 2018-yil}}</ref>. Film prodyuseri [[Karan Johar|Karan Joharning]] soʻzlariga koʻra, „Biz oltita aktyorning oldiga bordik va oltita rad javobidan soʻng men Shakun Batraga (rejissyor) bu gʻoyadan voz kechishimizni aytdim va u boshqa ssenariy yaratishni boshladi. Keyinroq xayolimga Favad keldi. Men unga stsenariyni yubordim, u buni yoqtirdi va buni amalga oshirishini aytdi“<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=8-aprel 2017-yil |title=Fawad's role in Kapoor And Sons was rejected by 6 actors, confirm KJo |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/1081025/f |url-status=live |access-date=27-iyul 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170801201209/https://tribune.com.pk/story/1081025/fawads-role-in-kapoor-and-sons-was-rejected-by-6-actors-confirm-kjo/ |archive-date=1-avgust 2017-yil}}</ref>. 2016-yil sentabrida Johar Xonning rafiqasi uni rolni qabul qilishga majburlaganini aytdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=13-sentabr 2016-yil |title=You won't believe who forced Fawad Khan to play homosexual in 'Kapoor & Sons' |publisher=[[India TV]] |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood-fawad-khan-kapoor-and-sons-homosexual-role-wife-forced-347926 |url-status=live |access-date=23-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118010549/https://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood-fawad-khan-kapoor-and-sons-homosexual-role-wife-forced-347926 |archive-date=18-noyabr 2016-yil}}</ref>. Keyinchalik 2016-yilda Xan [[Karan Johar|Karan Joharning]] „''[[Ae Dil Hai Mushkil]]''“ [[Romantik film|romantik]] dramasida [[Ranbir Kapoor|Ranbir Kapur]], [[Anushka Sharma]] va [[Aishwarya Rai Bachchan|Aishvarya Ray Bachchan]] bilan kichik rolda paydo boʻldi<ref name="fkadhm">{{Yangiliklar manbasi |date=9-mart 2016-yil |title=Role in 'Ae Dil Hai Mushkil' not exactly cameo: Fawad Khan |work=The Indian Express |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/role-in-ae-dil-hai-mushkil-not-exactly-cameo-fawad-khan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160802123023/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/role-in-ae-dil-hai-mushkil-not-exactly-cameo-fawad-khan/ |archive-date=2-avgust 2016-yil}}</ref>. Rediff.com saytidan Raja Sen oʻz rolini „uning kastingi sabab boʻlgan bemaʼni janjalni oqlash uchun juda oz“ deb topdi, ammo uni rol uchun eng zoʻr tanlov deb atadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.rediff.com/movies/report/review-ae-dil-hai-mushkil-is-an-intense-story-of-love/20161028.htm|sarlavha=Review: Ae Dil Hai Mushkil is an intense story of love|muallif=Raja|ism=Sen|ish=[[Rediff.com]]|sana=28-oktabr 2016-yil|qaralgan sana=14-sentabr 2017-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170916061807/http://www.rediff.com/movies/report/review-ae-dil-hai-mushkil-is-an-intense-story-of-love/20161028.htm|arxivsana=16 September 2017}}</ref>. ''[[Dekan yilnomasi|Deccan Chronicle]]'' Subhash K. Ja Xonning rolini „arzimas va eskirgan“ deb taʼriflagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/movie-reviews/281016/ae-dil-hai-mushkil-movie-review-a-flawed-nugget-like-life-itself.html|sarlavha=Ae Dil Hai Mushkil movie review: A flawed nugget, like life itself|ish=Deccan Chronicle|nashriyot=Subhash K Jha|sana=28-oktabr 2016-yil|qaralgan sana=24-sentabr 2017-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170906044942/http://www.deccanchronicle.com/entertainment/movie-reviews/281016/ae-dil-hai-mushkil-movie-review-a-flawed-nugget-like-life-itself.html|arxivsana=6 September 2017}}</ref>. 2016-yilgi Uri hujumidan soʻng Hindiston va Pokiston oʻrtasidagi munosabatlar yomonlashdi; Hindiston kinofilmlari prodyuserlari assotsiatsiyasi (IMPPA) va Hindiston kino prodyuserlari gildiyasi vaziyat normallashguncha pokistonlik rassomlarga Hindistonda ishlashni taqiqladi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=29-sentabr 2016-yil |title=IMPPA passes resolution to temporarily ban Pakistani artists in India |work=IBT India |url=http://www.ibtimes.co.in/imppa-passes-resolution-temporarily-ban-pakistani-artists-india-twitter-reacts-695956 |url-status=live |access-date=13-iyul 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170801200048/http://www.ibtimes.co.in/imppa-passes-resolution-temporarily-ban-pakistani-artists-india-twitter-reacts-695956 |archive-date=1-avgust 2017-yil}}</ref>. === Kelgusi loyihalari === Xon keyingi filmda [[Bilol Lashari|Bilol Lasharining]] „''Maula Jatt afsonasi“'' [[Jangari film|filmida]]<ref name="Mahmood">{{Yangiliklar manbasi |last=Mahmood |first=Rafay |date=8-yanvar 2016-yil |title=Fawad Khan cast as Maula Jatt, Hamza Ali Abbasi is Noori |work=The Express Tribune |url=http://tribune.com.pk/story/1024137/f |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160522233428/http://tribune.com.pk/story/1024137/fawad-khan-cast-as-maula-jatt-hamza-ali-abbasi-as-noori-nath/ |archive-date=22-may 2016-yil}}</ref> [[Mahira Khan|Mohira Xon]] va [[Hamza Ali Abbosiy]] bilan birga koʻriladi. Unda Favad Sulton Rahi tomonidan yaratilgan bosh rolni ijro etdi. Rol uchun u katta muvofaqqiyatga ega boʻldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=18-yanvar 2017-yil |title=Fit to Fat: Fawad Khan transforms for iconic Pakistani film 'Maula Jatt' remak |work=[[Khaleej Times]] |url=http://www.khaleejtimes.com/citytimes/newsmakers/fit-to-fat-fawad-khan-transforms-for-iconic-pakistani-film-maula-jutt-remake |url-status=live |access-date=28-iyul 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728115848/http://www.khaleejtimes.com/citytimes/newsmakers/fit-to-fat-fawad-khan-transforms-for-iconic-pakistani-film-maula-jutt-remake |archive-date=28-iyul 2017-yil}}</ref>. U shuningdek, Sulton Gʻanining „''Albela Rahi''“ qoʻshigʻida estrada qoʻshiqchisi [[Alamgir]] rolini ijro etish uchun shartnoma imzoladi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=25-yanvar 2016-yil |title=Fawad Khan will play Alamgir in 'Albela Rahi' |work=The Indian Express |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/fawad-khan-will-play-alamgir-in-albela-rahi/ |url-status=live |access-date=28-iyul 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728124940/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/fawad-khan-will-play-alamgir-in-albela-rahi/ |archive-date=28-iyul 2017-yil}}</ref>. U [[Faysal Qureshi (televidenie xodimi)|Faysal Qureshining]] „''Pulni qaytarish kafolati''“ komediya filmida ham ishtirok etadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/545833-fawad-khan-signs-his-next-film-money-back-guarantee|sarlavha=Fawad Khan signs his next film, Money Back Guarantee|ish=www.thenews.com.pk|til=inglizcha|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191029055133/https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/545833-fawad-khan-signs-his-next-film-money-back-guarantee|arxivsana=29 October 2019|qaralgan sana=28-dekabr 2019-yil}}</ref>. U shuningdek, Mohira [[Mahira Khan|Xon]] bilan Neelofer nomli filmda koʻrinadi. Favad Xon, shuningdek, taniqli rejissyor va prodyuser Hasib Hasanning „Aan“ filmi bosh rolida ham koʻrinadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.entertainmentpk.com/details-of-new-film-starring-fawad-khan-zara-noor-abbas-sanam-saeed-titled-aan-revealed/|sarlavha=Details of New Film Starring Fawad Khan, Zara Noor Abbas & Sanam Saeed, Titled "Aan" Revealed!|ish=Entertainment Pakistan|til=inglizcha|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200311062913/https://www.entertainmentpk.com/details-of-new-film-starring-fawad-khan-zara-noor-abbas-sanam-saeed-titled-aan-revealed/|arxivsana=11 March 2020|qaralgan sana=4-mart 2020-yil}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/623945-aan-is-not-a-love-triangle-says-haseeb-hasan|sarlavha=Aan is not a love triangle, says Haseeb Hasan|ish=International The News|til=inglizcha|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200306071721/https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/623945-aan-is-not-a-love-triangle-says-haseeb-hasan|arxivsana=6 March 2020|qaralgan sana=17-mart 2020-yil}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.samaa.tv/entertainment/2020/03/fawad-khan-sanam-saeed-to-star-in-haseeb-hasans-aan/|sarlavha=Fawad Khan, Sanam Saeed to star in Haseeb Hasan's Aan|ish=Samaa|til=inglizcha|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200305171250/https://www.samaa.tv/entertainment/2020/03/fawad-khan-sanam-saeed-to-star-in-haseeb-hasans-aan/|arxivsana=5 March 2020|qaralgan sana=4-mart 2020-yil}}</ref>. Xon, shuningdek, [[Marvel kinematografiya koinoti|Marvel kinematografiya koinotining]] bir qismi boʻlgan va [[Disney+]] ’da 2022-yilda namoyish etiladigan Marvel ''xonim'' veb-miniserialida<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Fawad Khan has joined the Marvel Cinematic Universe|url=https://www.filmfare.com/news/hollywood/fawad-khan-has-joined-the-marvel-cinematic-universe-51913.html|kirish sanasi=18-yanvar 2022-yil|ish=filmfare.com|til=inglizcha}}</ref> rol ham ijro etdi. == Media tasviri == [[Fayl:Fawad_Khan_at_Vogue_Beauty_awards.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/Fawad_Khan_at_Vogue_Beauty_awards.jpg/220px-Fawad_Khan_at_Vogue_Beauty_awards.jpg|alt=A serious-looking Khan, hands in pockets|thumb| Xon Vogue Beauty Awards marosimida 2014-yil]] Xon Pokiston kino sanoatidagi eng koʻp maosh oluvchi aktyorlardan biridir<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=It's Fawad Khan's birthday and here are few lesser known facts about him |work=India TV |url=https://www.indiatvnews.com/photos/entertainment-fawad-khan-birthday-unknown-fact-358680 |url-status=live |access-date=25-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20161208045019/https://www.indiatvnews.com/photos/entertainment-fawad-khan-birthday-unknown-fact-358680/7 |archive-date=8-dekabr 2016-yil}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=18-aprel 2016-yil |title=Fawad Khan hikes his fee to a whooping amount |work=ARY News |url=https://arynews.tv/en/fawad-khan-hikes-his-fee-to-whooping-amount/ |url-status=live |access-date=16-oktabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171017000824/https://arynews.tv/en/fawad-khan-hikes-his-fee-to-whooping-amount/ |archive-date=17-oktabr 2017-yil}}</ref>. Rejissyor va prodyuser Abdulla Kadvoniyning soʻzlariga koʻra, „Favad Vohid Murodga eng yaqin aktyor“<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=8-mart 2013-yil |title=Chocolate hero's Armaan has big plans for small screen |work=The Express Tribune |url=http://tribune.com.pk/story/5 |url-status=live |access-date=28-iyul 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170730124914/https://tribune.com.pk/story/517734/chocolate-heros-armaan-has-big-plans-for-small-screen/ |archive-date=30-iyul 2017-yil}}</ref>. ''Khoobsurat'' chiqqanidan koʻp oʻtmay, ''[[Indian Express|The Indian Express]]'' Mimansa Shekhar yozdi, aktyor Bollywood aktyorini jozibasi bilan qayta belgilab, „stereotip tana ishlab chiqaruvchilarni oltita paket bilan“ almashtirdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/happy-birthday-fawad-khan-pakistani-actor-back-in-india-bollywood-4401243/|sarlavha=Happy Birthday Fawad Khan: Eight reasons why we want him back in India|muallif=Shekar|ism=Mimansa|sana=29-noyabr 2016-yil|ish=[[The Indian Express]]|qaralgan sana=9-noyabr 2017-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171110114255/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/happy-birthday-fawad-khan-pakistani-actor-back-in-india-bollywood-4401243/|arxivsana=10 November 2017}}</ref>. ''Kapur &amp;amp; Sons'' muvaffaqiyatidan soʻng, ''Daily News and Analysis nashri'' Nirmalya Dutta Xonning gey erkak tasvirini „Hindistonning LGBT harakati uchun katta sakrash“ deb atadi; oʻsha paytda gomoseksualizm noqonuniy boʻlgan Hindistonda „Xon bu muhim rolni oʻynash uchun jasorat va gʻayratga ega edi“<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-kapoor-and-sons-why-fawad-khan-s-role-is-a-big-leap-forward-for-india-s-lgbt-movement-2194446|sarlavha=Kapoor and Sons: Why Fawad Khan's role is a big leap forward for India's LGBT movement – Latest News & Updates at Daily News & Analysis|sana=26-mart 2016-yil|ish=Daily News and Analysis|qaralgan sana=23-iyun 2018-yil|arxivsana=22-iyun 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180622025613/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-kapoor-and-sons-why-fawad-khan-s-role-is-a-big-leap-forward-for-india-s-lgbt-movement-2194446}}</ref>. 2016-yil avgust oyida Ranbir Kapur Xon gey rolini oʻynash orqali eshik ochganini va u endi bunday rolni oʻynashga qulay ekanligini aytdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=31-avgust 2016-yil |title=Ranbir Kapoor is open to playing a homosexual or a second lead character on screen |work=Firstpost |url=https://www.firstpost.com/entertainment/ranbir-kapoor-is-open-to-playing-a-homosexual-or-a-second-lead-character-on-screen-2984908.html |url-status=live |access-date=23-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180111152644/https://www.firstpost.com/entertainment/ranbir-kapoor-is-open-to-playing-a-homosexual-or-a-second-lead-character-on-screen-2984908.html |archive-date=11-yanvar 2018-yil}}</ref>. Xon [[Janubiy Osiyo]] ommaviy axborot vositalari tomonidan uning eng jozibali erkaklaridan biri sifatida tasvirlangan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Maliha |first=Rehman |date=10-avgust 2014-yil |title=Fawad Khan: Pakistan's most Khoobsurat |work=Dawn |url=https://www.Dawn.com/news/1124093 |url-status=live |access-date=27-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180513105517/https://www.dawn.com/news/1124093 |archive-date=13-may 2018-yil}}</ref> va u 2015-yilgi Vogue Goʻzallik mukofotlarida eng goʻzal odam deb topilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://tribune.com.pk/story/924339/vogue-beauty-awards-fawad-wins-most-beautiful-man-while-anushka-bags-beauty-of-the-year/|sarlavha=Vogue Beauty Awards: Fawad wins 'Most Beautiful Man' while Anushka bags 'Beauty of The Year'|ish=The Express Tribune|sana=22-iyul 2015-yil|qaralgan sana=26-iyun 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170707123144/https://tribune.com.pk/story/924339/vogue-beauty-awards-fawad-wins-most-beautiful-man-while-anushka-bags-beauty-of-the-year/|arxivsana=7 July 2017}}</ref>. U ''[[The Times of India|Times of India]]'' nashrining 2014-yil<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=28-aprel 2015-yil |title=Fawad Khan beats Ranbir Kapoor in Times 50 Most Desirable Men of 2014 |work=The Express Tribune |url=http://tribune.com.pk/story/877169/fawad-khan-no-3-in-times-50-most-desirable-men-of-2014/ |url-status=live |access-date=27-iyul 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20150724035728/http://tribune.com.pk/story/877169/fawad-khan-no-3-in-times-50-most-desirable-men-of-2014/ |archive-date=24-iyul 2015-yil}}</ref> va 2015-yildagi 50 ta orzu qilingan erkaklar soʻrovida uchinchi oʻrinni egallagan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=3-may 2016-yil |title=Fawad Khan grabs third spot on Times 'Most Desirable Men of 2015' list |work=The Express Tribune |url=http://tribune.com.pk/story/1096274/fawad-khan-grabs-third-spot-on-times-most-desirable-men-2015-list/ |url-status=live |access-date=5-may 2016-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160504165331/http://tribune.com.pk/story/1096274/fawad-khan-grabs-third-spot-on-times-most-desirable-men-2015-list/ |archive-date=4-may 2016-yil}}</ref> va 2016-yilda beshinchi oʻrinni egallagan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=27-iyun 2017-yil |title=Rohit Khandelwal: The Most Desirable Man of 2016 |work=[[The Times of India]] |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/rohit-khandelwal-the-most-desirable-man-of-2016/articleshow/59320564.cms |url-status=live |access-date=30-sentabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924135829/https://en.dailypakistan.com.pk/lifestyle/this-bollywood-actress-is-in-awe-of-pakistan-and-fawad-khan/ |archive-date=24-sentabr 2017-yil}}</ref> 2014-yil noyabr oyida Xon Salom! Hindistondagi Shon-sharaf zali mukofotlari<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=11-noyabr 2014-yil |title=Fawad Khan bags the fresh face of 2014 award in Mumbai |work=ARY News |url=http://arynews.tv/en/fawad-khan-bags-the-fresh-face-of-2014-award-in-mumbai |url-status=live |access-date=27-iyul 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20150723083125/http://arynews.tv/en/fawad-khan-bags-the-fresh-face-of-2014-award-in-mumbai |archive-date=23-iyul 2015-yil}}</ref>, Britaniyaning ''Eastern Eye'' jurnali Xonni 2014-yilda ettinchi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=11-dekabr 2014-yil |title=Hrithik Roshan Beats Kushal Tandon to Win 'World's Sexiest Asian Man 2014' Title; Shah Rukh Khan Fails to Enter Top 10 |work=IBT India |url=http://www.ibtimes.co.in/hrithik-roshan-beats-kushal-tandon-win-worlds-sexiest-asian-man-2014-title-shah-rukh-khan-616891 |url-status=live |access-date=27-iyul 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20150719040609/http://www.ibtimes.co.in/hrithik-roshan-beats-kushal-tandon-win-worlds-sexiest-asian-man-2014-title-shah-rukh-khan-616891 |archive-date=19-iyul 2015-yil}}</ref> va 2015-yildan 2018-yilgacha oltinchi oʻrinni<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=16-dekabr 2015-yil |title=Sexiest Asian Men In The World: Zayn Malik tops the list, Hrithik Roshan, Barun Sobti in top 10 |work=IBT India |url=http://www.ibtimes.co.in/sexiest-asian-men-world-zayn-malik-tops-list-hrithik-roshan-barun-sobti-top-10-photos-659820 |url-status=live |access-date=17-dekabr 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20151217205852/http://www.ibtimes.co.in/sexiest-asian-men-world-zayn-malik-tops-list-hrithik-roshan-barun-sobti-top-10-photos-659820 |archive-date=17-dekabr 2015-yil}}</ref> eng seksual osiyolik erkaklarning yillik roʻyxatida uchinchi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Top 10 in Eastern Eye 2016 50 Sexiest Asian Men |work=Dunya News |url=http://dunyanews.tv/en/Entertainment/365647-Arshad-chai-wala-enters-Sexiest-Asian-Men-list-2 |url-status=live |access-date=16-dekabr 2016-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20161218153601/http://dunyanews.tv/en/Entertainment/365647-Arshad-chai-wala-enters-Sexiest-Asian-Men-list-2 |archive-date=18-dekabr 2016-yil}}</ref> va oltinchi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=14-dekabr 2017-yil |title=Fawad Khan comes in sixth in the Sexiest Asian Men list |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/1583633/4-fawad-khan-comes-sixth-sexiest-asian-men-list/ |url-status=live |access-date=14-dekabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612161800/https://tribune.com.pk/story/1583633/4-fawad-khan-comes-sixth-sexiest-asian-men-list/ |archive-date=12-iyun 2018-yil}}</ref> oʻrinlarini egalladi. U oʻzining uslubi va modasi uchun Grazia Young Fashion Awards mukofotiga sazovor boʻldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=9-aprel 2016-yil |title=Fawad Khan bags Crush of the Year Award |work=The News International |url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/111436-Fawad-Khan-bags-Crush-of-the-Year-award |url-status=live |access-date=1-avgust 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170802085845/https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/111436-Fawad-Khan-bags-Crush-of-the-Year-award |archive-date=2-avgust 2017-yil}}</ref>. Mustaqil tanqidchilar roʻyxati boʻlgan TC Candler Xonni 2017-yilning 100 ta eng chiroyli yuzlaridan biri sifatida koʻrsatdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=18-sentabr 2017-yil |title=Fawad Khan nominated for 100 most handsome faces in the world |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/1509586/fawad-khan-makes-list-100-handsome-faces-world/ |url-status=live |access-date=19-sentabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170918230128/https://tribune.com.pk/story/1509586/fawad-khan-makes-list-100-handsome-faces-world/ |archive-date=18-sentabr 2017-yil}}</ref>. U 2017-yil sentabrida Yilning uslub belgisi uchun Xalqaro Pokiston Prestij mukofotiga nomzod boʻlgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Sana |first=Gilani |date=11-sentabr 2017-yil |title="And The Award Goes To..." – IPPA 2017 reveals NOMINATIONS! |work=Daily Pakistan |url=https://en.dailypakistan.com.pk/lifestyle/and-the-award-goes-to-ippa-2017-reveals-nominations/ |url-status=live |access-date=16-oktabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171016232247/https://en.dailypakistan.com.pk/lifestyle/and-the-award-goes-to-ippa-2017-reveals-nominations/ |archive-date=16-oktabr 2017-yil}}</ref> (bu [[Hamza Ali Abbosiy|Hamza Ali Abbosiyga]] berilgan)<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=24-sentabr 2017-yil |title=The first International Pakistan Prestige Awards take place in London |work=[[Daily Times (Pakistan)|Daily Times]] |url=http://dailytimes.com.pk/life-and-style/24-Sep-17/the-first-international-pakistan-prestige-awards-take-place-in-london |url-status=live |access-date=24-sentabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924140236/http://dailytimes.com.pk/life-and-style/24-Sep-17/the-first-international-pakistan-prestige-awards-take-place-in-london |archive-date=24-sentabr 2017-yil}}</ref>. ''The Herald'' Xonni 2016-yildagi 10 kishidan biri deb atadi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Humna |first=Zubair |date=8-fevral 2017-yil |title=Fawad Khan is looking inward, and that's great news for Pakistan |work=Dawn |url=https://images.Dawn.com/news/1177041 |url-status=live |access-date=29-sentabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170929231310/https://images.dawn.com/news/1177041 |archive-date=29-sentabr 2017-yil}}</ref>. U 2014-yil noyabr oyining eng mashhur Bollywood aktyori boʻyicha beshinchi oʻrinni egallagan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=1-noyabr 2014-yil |title=Fawad Khan rated fifth best actor in India |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/784521/fawad-khan-rated-fifth-best-actor-in-india/ |url-status=live |access-date=4-oktabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004215827/https://tribune.com.pk/story/784521/fawad-khan-rated-fifth-best-actor-in-india/ |archive-date=4-oktabr 2017-yil}}</ref> va 2016-yil mart oyida Times Celebex tomonidan Bollywoodning eng mashhur aktyori deb nomlangan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=1-may 2016-yil |title=Fawad Khan outranks SRK, Salman Khan on Times Celebex list |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/1095094/fawad-khan-outranks-srk-salman-khan-on-times-celebex-list/ |url-status=live |access-date=2-avgust 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170802124226/https://tribune.com.pk/story/1095094/fawad-khan-outranks-srk-salman-khan-on-times-celebex-list/ |archive-date=2-avgust 2017-yil}}</ref>. ''MenXP'' 2014-yilning eng mashhur Bollywood yulduzlari roʻyxatida Xonni 37-oʻringa qoʻydi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Sabir |first=Shah |date=22-sentabr 2018-yil |title=Indian journalist asks Fawad Khan to leave India |work=The News International |url=https://www.thenews.com.pk/print/151729-Indian-journalist-asks-Fawad-Khan-to-leave-India |url-status=live |access-date=24-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20161122203147/https://www.thenews.com.pk/print/151729-Indian-journalist-asks-Fawad-Khan-to-leave-India |archive-date=22-noyabr 2016-yil}}</ref>. U 2014-yil sentabr oyida ''Filmfare'' jurnali muqovasida<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=6-sentabr 2014-yil |title=Fawad Khan on cover of Filmfare magazine |work=Dawn |url=https://www.Dawn.com/news/1130268 |url-status=live |access-date=16-oktabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171017050516/https://www.dawn.com/news/1130268 |archive-date=17-oktabr 2017-yil}}</ref> chiqqan birinchi pokistonlik edi va yana 2015-yil<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=21-sentabr 2015-yil |title=Filmfare cover: Fawad Khan is too hot to handle! |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/960709/filmfare-cover-fawad-khan-is-too-hot-to-handle/ |url-status=live |access-date=1-avgust 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171009115604/https://tribune.com.pk/story/960709/filmfare-cover-fawad-khan-is-too-hot-to-handle/ |archive-date=9-oktabr 2017-yil}}</ref> va 2016-yilning mart oyida uning muqovasida chiqdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=7-mart 2016-yil |title=Fawad Khan, Alia Bhatt slay in latest Filmfare cover |work=The Express Tribune |url=http://tribune.com.pk/story/1060910/fawad-khan-alia-bhatt-slay-in-latest-filmfare-cover/ |url-status=live |access-date=1-avgust 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170802204054/https://tribune.com.pk/story/1060910/fawad-khan-alia-bhatt-slay-in-latest-filmfare-cover/ |archive-date=2-avgust 2017-yil}}</ref> ''Salom! Blizt'' jurnali 2016-yilda Xonni muqovasida tasvirlagan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=5-may 2016-yil |title=Another month, another magazine cover: Fawad smoulders in his latest shoot in India |work=Dawn |url=https://images.Dawn.com/news/1175277 |url-status=live |access-date=27-iyul 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170730144619/https://images.dawn.com/news/1175277 |archive-date=30-iyul 2017-yil}}</ref>. U IBNlive Movie Awards mukofotida 48,54 foiz ovoz bilan eng yaxshi erkak debyut mukofotini oldi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=20-aprel 2015-yil |title=IBNLive Movie Awards: Fawad Khan beats Tiger Shroff to win the Best Male Debut Award for 'Khoobsurt' |work=[[News18 India]] |url=http://www.news18.com/news/movies/ibnlive-movie-awards-fawad-khan-beats-tiger-shroff-to-win-the-best-male-debut-award-for-khoobsurat-983030.html |url-status=live |access-date=2-avgust 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170802090315/http://www.news18.com/news/movies/ibnlive-movie-awards-fawad-khan-beats-tiger-shroff-to-win-the-best-male-debut-award-for-khoobsurat-983030.html |archive-date=2-avgust 2017-yil}}</ref>. == Boshqa ishlari == Xon [[San Jose (California)|San-Xose]] va [[Vashington (shahar)|Vashingtonda (Kolumbiya]] okrugi) AQShdagi Islamic Relief fondining mablagʻ yigʻish marosimlarida qatnashdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=9-mart 2015-yil |title=Fawad Khan attends Islamic Relief USA fundraising event in the US |work=The Express Tribune |url=http://tribune.com.pk/story/850278/fawad-khan-attends-islamic-relief-usa-fundraising-event/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160602041435/http://tribune.com.pk/story/850278/fawad-khan-attends-islamic-relief-usa-fundraising-event/ |archive-date=2-iyun 2016-yil}}</ref> va [[Bahrayn|Bahrayndagi]] Shukat Xonum memorial saraton kasalxonasi va tadqiqot markazi uchun pul yigʻdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=4-iyun 2016-yil |title=Fawad Khan raises funds for charity hospital in Bahrain |work=ARY News |url=https://arynews.tv/en/fawad-khan-raises-funds-for-charity-hospital-in-bahrain/ |url-status=live |access-date=27-iyul 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171005015016/https://arynews.tv/en/fawad-khan-raises-funds-for-charity-hospital-in-bahrain/ |archive-date=5-oktabr 2017-yil}}</ref>. U 2014-yil va 2017-yillarda bolalar karnavallarida qatnashib, SOS Bolalar qishloqlarini qoʻllab-quvvatlagan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=SOS Children's Villages is organizing a Children's Carnival|url=https://www.thenews.com.pk/archive/print/537692|sana=20 November 2014|ish=The News International|qaralgan sana=26-iyun 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180626140933/https://www.thenews.com.pk/archive/print/537692|arxivsana=26 June 2018}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=18-noyabr 2017-yil |title=SOS Children's Villages all set to hold Children's Carnival tomorrow |work=Daily Times |url=https://dailytimes.com.pk/142039/sos-childrens-villages-set-hold-childrens-carnival-tomorrow/ |url-status=live |access-date=26-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711133428/https://dailytimes.com.pk/142039/sos-childrens-villages-set-hold-childrens-carnival-tomorrow/ |archive-date=11-iyul 2018-yil}}</ref>. 2015-yil mart oyida Xon AQSh va Kanadaga gastrol qildi va Pokiston xayriya tashkilotlari uchun pul yigʻdi;<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=17-mart 2015-yil |title=Fawad Khan US-Canada tour for charity |work=[[Business Recorder]] |url=http://www.brecorder.com/2015/03/17/232650/fawad-khan-us-canada-tour-for-charity/ |url-status=live |access-date=27-iyul 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004191831/http://www.brecorder.com/2015/03/17/232650/fawad-khan-us-canada-tour-for-charity/ |archive-date=4-oktabr 2017-yil}}</ref> u [[London|Londonda]] Pokistondagi xayriya tashkilotlari uchun ham pul yigʻgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=14-sentabr 2015-yil |title=Fawad Khan's fundraiser in London |work=The News International |url=https://www.thenews.com.pk/print/62308-fawad-khans-fundraiser-in-london |url-status=live |access-date=16-oktabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171016230037/https://www.thenews.com.pk/print/62308-fawad-khans-fundraiser-in-london |archive-date=16-oktabr 2017-yil}}</ref>. U rafiqasi bilan butun Pokiston boʻylab xayriya tashkilotlari uchun pul yigʻish maqsadida Qoʻshma Shtatlar boʻylab musiqiy gastrol safarida qatnashgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.pakistantoday.com.pk/2016/03/29/entertainment/whats-next-for-fawad-khan/|sarlavha=What's next for Fawad Khan?|qaralgan sana=19-aprel 2016-yil|ish=Pakistan Today|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160425232034/http://www.pakistantoday.com.pk/2016/03/29/entertainment/whats-next-for-fawad-khan/|arxivsana=25 April 2016}}</ref>. 2015-yilning noyabr oyida Peshovar shahridagi Shavkatxonim nomidagi memorial saraton kasalxonasi va ilmiy-tadqiqot markazi tomonidan tashkil etilgan daraxt ekish tadbirining ochilish marosimida ishtirok etishdi<ref name="Other">{{Yangiliklar manbasi |last=Akbar |first=Ali |date=11-noyabr 2015-yil |title=I will invite Shah Rukh Khan to visit his hometown Peshawar: Fawad Khan |work=[[Dawn (gazeta)|Dawn]] |url=http://images.Dawn.com/news/1174215/ |url-status=live |access-date=11-noyabr 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20151111153230/http://images.dawn.com/news/1174215 |archive-date=11-noyabr 2015-yil |quote=I wish I could speak Pashto, " he shared with Dawn News. "I am unfortunately one of the non-Pushto speaking Pathans. I am a Pathan, but have been living in Lahore.}}</ref>. Xon [[Ali Zafar|Ali Zafarning]] 2014-yilda Peshovardagi maktab hujumi qurbonlari xotirasiga bagʻishlangan „Urainge“ nomli klipida suratga tushgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=6-fevral 2015-yil |title=Ali Zafar pens emotional letter urging Pakistanis to do more |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/833983/ali-zafar-pens-emotional-letter-urging-pakistanis-to-do-more/ |url-status=live |access-date=23-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160228200113/https://tribune.com.pk/story/833983/ali-zafar-pens-emotional-letter-urging-pakistanis-to-do-more/ |archive-date=28-fevral 2016-yil}}</ref>. U italyan brendi Giovanni’s brendining Pokistondagi elchisi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Kasmen |first=Fernandez |date=15-iyul 2015-yil |title=Fawad Khan turns brand ambassador for men's fashion label |work=[[Times of India]] |url=https://timesofindia.com/entertainment/Fawad-Khan-turns-brand-ambassador-for-mens-fashion-label/articleshow/48081268.cms |url-status=live |access-date=16-oktabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171111141137/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/Fawad-Khan-turns-brand-ambassador-for-mens-fashion-label/articleshow/48081268.cms?from=mdr |archive-date=11-noyabr 2017-yil}}</ref>. Xon shuningdek, [[Suzuki Vitara]]<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2-dekabr 2016-yil |title=Suzuki Vitara: Combining the best of an SUV with small car dynamics |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/1268914/suzuki-vitara-combines-suv-style-small-car-dynamics/ |url-status=live |access-date=25-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170205152213/https://tribune.com.pk/story/1268914/suzuki-vitara-combines-suv-style-small-car-dynamics/ |archive-date=5-fevral 2017-yil}}</ref>, [[Pepsi]]<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Sana |first=Gilani |date=12-yanvar 2018-yil |title=Do you know who the latest brand ambassador for PEPSI is going to be? We do! |work=Daily Pakistan |url=https://en.dailypakistan.com.pk/lifestyle/do-you-know-who-the-latest-brand-ambassador-for-pepsi-is-going-to-be-we-do/ |url-status=live |access-date=25-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170113163807/https://en.dailypakistan.com.pk/lifestyle/do-you-know-who-the-latest-brand-ambassador-for-pepsi-is-going-to-be-we-do/ |archive-date=13-yanvar 2017-yil}}</ref>, Oye Hoye<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=3-avgust 2016-yil |title=Fawad Khan and Oochi are back! |work=[[The Nation (Pakistan)|The Nation]] |url=https://nation.com.pk/03-Aug-2016/fawad-khan-and-oochi-are-back |url-status=live |access-date=25-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180215072920/https://nation.com.pk/03-Aug-2016/fawad-khan-and-oochi-are-back |archive-date=15-fevral 2018-yil}}</ref>, Tapal Tea<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=10-dekabr 2015-yil |title=Digital milestone: Tapal Danedar launches new TVC, featuring Fawad Khan, online before releasing to national media |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/1007542/digital-milestone-tapal-launches-new-tvc-featuring-fawad-khan-online-before-releasing-to-national-media/ |url-status=live |access-date=25-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708205112/https://tribune.com.pk/story/1007542/digital-milestone-tapal-launches-new-tvc-featuring-fawad-khan-online-before-releasing-to-national-media/ |archive-date=8-iyul 2017-yil}}</ref>, Zameen.com<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2-iyul 2017-yil |title=Fawad Khan's new TVC is an emotional gift for all those who missed him on silver screen, watch video |work=The Indian Express |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/fawad-khan-new-tvc-is-an-emotional-gift-for-all-those-who-missed-him-on-silver-screen-watch-video-4732219/ |url-status=live |access-date=25-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171213081216/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/fawad-khan-new-tvc-is-an-emotional-gift-for-all-those-who-missed-him-on-silver-screen-watch-video-4732219/ |archive-date=13-dekabr 2017-yil}}</ref>, [[Servis Poyafzal|Servis Shoes]], [[Samsung]], [[Telenor]], Jazz, Warid, Pokiston brendining elchisidir. LUX, Tarang, Aquafina, Clear, Olper’s, [[Layʼs (Brend)|Lays]], Bold, [[Nestle]], QMobile va TUC pechenelari<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Chandni |first=Prashar |date=11-sentabr 2014-yil |title=Fawad Khan the Pakistani Prince Charming |work=NDTV |url=http://movies.ndtv.com/bollywood/fawad-khan-the-pakistani-prince-charming-660750 |url-status=live |access-date=17-noyabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143052/http://movies.ndtv.com/bollywood/fawad-khan-the-pakistani-prince-charming-660750 |archive-date=12-iyun 2018-yil}}</ref>. U 2016-yilning yanvaridan beri Pokiston Superligasining Islomobod Yunayted kriket jamoasining elchisi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=28-yanvar 2016-yil |title=Fawad Khan joins Islamabad United |work=Dunya News |url=http://dunyanews.tv/en/Cricket/319663-Fawad-Khan-joins-Islamabad-United |url-status=live |access-date=21-sentabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170802084711/https://reviewit.pk/fawad-khan-is-the-brand-ambassador-of-suzuki-vitara/ |archive-date=2-avgust 2017-yil}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Lakhani |first=Faizan |date=11-fevral 2016-yil |title=Which teams does Fawad Khan want to see in the PSL final? |work=Geo News |url=https://www.geo.tv/latest/130765-Fawad-Khan-shares-his-thoughts-on-PSL |url-status=live |access-date=21-sentabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170921100224/https://www.geo.tv/latest/130765-Fawad-Khan-shares-his-thoughts-on-PSL |archive-date=21-sentabr 2017-yil}}</ref>. Xon 2010-yilda modelyer Munib Navoz<ref>{{Veb manbasi|url=http://global.ptv.com.pk/FawadAfzalKhan.asp|sarlavha=Fawad Khan Biography|ish=[[PTV Global]]|qaralgan sana=27-iyul 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150318183145/http://global.ptv.com.pk/FawadAfzalKhan.asp|arxivsana=18 March 2015}}</ref>, 2012-yilda Umar Sayid<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Fawad |first=Maqsood |date=28-aprel 2017-yil |title=Fawad Khan places in top 3 'Most Desirable Man' in India |work=Business Recorder |url=https://www.brecorder.com/2015/04/28/240058/fawad-khan-places-in-top-3-most-desirable-man-in-india/ |url-status=live |access-date=16-oktabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171016233753/https://www.brecorder.com/2015/04/28/240058/fawad-khan-places-in-top-3-most-desirable-man-in-india/ |archive-date=16-oktabr 2017-yil}}</ref> va 2015-yilda Umar Faruk tomonidan respublika uchun modellashtirilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=22-aprel 2015-yil |title=Fawad Khan walks the ramp at PSFW 2015 |work=The Express Tribune |url=http://tribune.com.pk/story/873976/fawad-khan-walks-the-ramp-at-lahore-fashion-week-2015/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150426021550/http://tribune.com.pk/story/873976/fawad-khan-walks-the-ramp-at-lahore-fashion-week-2015/ |archive-date=26-aprel 2015-yil}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == [[Fayl:Fawad_and_Sadaf.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/Fawad_and_Sadaf.jpg/220px-Fawad_and_Sadaf.jpg|thumb| Favad Xon rafiqasi Sadaf Xon bilan [[61-Filmfare mukofotlari]] tadbirida]] Xon Sadaf Xonga yetti yillik tanishuvdan soʻng 2005-yilda uylangan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=7-aprel 2015-yil |title=How I act onscreen isn't real but my marriage truly is, says Fawad Khan |work=Dawn |url=https://www.dawn.com/news/1174475 |url-status=live |access-date=16-oktabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171017045011/https://www.dawn.com/news/1174475 |archive-date=17-oktabr 2017-yil}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Shakeel |first=Madiha |date=23-mart 2017-yil |title=Fawad Khan reveals his relationship status with his wife |work=Business Recorder |url=https://www.brecorder.com/2017/05/23/349932 |url-status=live |access-date=16-oktabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171016235306/https://www.brecorder.com/2017/05/23/349932/fawad-khan-reveals-his-relationship-status-with-his-wife/ |archive-date=16-oktabr 2017-yil}}</ref>. Ularning uchta farzandi bor<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Maliha |first=Rehman |date=2-fevral 2015-yil |title=From Ashar to Prince Vikram — Pakistan's Khan first! |work=Dawn |url=https://www.dawn.com/news/1161012 |url-status=live |access-date=24-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20150814091737/https://www.dawn.com/news/1161012 |archive-date=14-avgust 2015-yil}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Adil |first=Jabeen |date=18-oktabr 2020-yil |title=Pakistan’s superstar Fawad Khan and wife Sadaf Khan welcome third baby |work=[[Gulf Today]] |url=https://www.gulftoday.ae/culture/2020/10/18/pakistans-superstar-fawad-khan-and-wife-sadaf-khan-welcome-third-baby |url-status=live |access-date=30-dekabr 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108164742/https://www.gulftoday.ae/culture/2020/10/18/pakistans-superstar-fawad-khan-and-wife-sadaf-khan-welcome-third-baby |archive-date=8-yanvar 2021-yil}}</ref>. Xon va uning rafiqasi Favad Xon tomonidan „Silk“ kiyim-kechak liniyasiga asos solgan<ref name="silk">{{Yangiliklar manbasi |date=1-avgust 2012-yil |title=Fawad Khan launches new clothing line |work=The Express Tribune |url=http://tribune.com.pk/story/415474/f |url-status=live |access-date=27-sentabr 2014-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006075234/http://tribune.com.pk/story/415474/fawad-khan-launches-new-clothing-line/ |archive-date=6-oktabr 2014-yil}}</ref>, uning debyut kolleksiyasi 2012-yil avgust oyida Lahorda boshlangan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=24-iyul 2012-yil |title=Fawad Khan to launch clothing line |work=The Express Tribune |url=http://tribune.com.pk/story/412425/f |url-status=live |access-date=27-sentabr 2014-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006103609/http://tribune.com.pk/story/412425/fawad-khan-to-launch-clothing-line/ |archive-date=6-oktabr 2014-yil}}</ref>. Unga 17 yoshida oshqozon osti bezi shikastlangan baxtsiz hodisadan keyin 1-toifa diabet tashxisi qoʻyilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=14-noyabr 2017-yil |title=5 celebrities you didn't know have diabetes and how they overcame it |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/1558023/4 |url-status=live |access-date=26-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171216222015/https://tribune.com.pk/story/1558023/4-5-celebrities-didnt-know-diabetes-overcame/ |archive-date=16-dekabr 2017-yil}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=19-mart 2016-yil |title=Fawad Khan reveals he is suffering from diabetes |work=Pakistan Today |url=https://www.pakistantoday.com.pk/2016/03/19/fawad-khan-reveals-he-is-suffering-from-diabetes/ |url-status=live |access-date=26-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170226053906/https://www.pakistantoday.com.pk/2016/03/19/fawad-khan-reveals-he-is-suffering-from-diabetes/ |archive-date=26-fevral 2017-yil}}</ref>. Xon 2018-yilda oilasi bilan [[Makka|Makkaga]] musulmonlarning yillik [[haj]] ziyoratini amalga oshirdi va u yerda [[Saudiya Arabistoni]] qiroli [[Salmon ibn Abdulaziz as-Saud|Salmon]] va valiahd shahzoda [[Muhammad bin Salmon]] tomonidan yillik Haj tushligiga taklif qilindi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=25-avgust 2018-yil |title=Fawad Khan performs Haj, speaks at Ministry of Media event |work=[[Saudi Gazette]] |url=http://saudigazette.com.sa/article/541908/SAUDI-ARABIA/Fawad-Khan-performs-Haj-speaks-at-Ministry-of-Media-event |url-status=live |access-date=26-avgust 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180825164748/http://saudigazette.com.sa/article/541908/SAUDI-ARABIA/Fawad-Khan-performs-Haj-speaks-at-Ministry-of-Media-event |archive-date=25-avgust 2018-yil}}</ref>. == Filmografiyasi == === Filmlari === [[Fayl:Fawad_Khan_Promotes_'Khoobsurat'_on_the_sets_of_Captain_Tiao.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Fawad_Khan_Promotes_%27Khoobsurat%27_on_the_sets_of_Captain_Tiao.jpg/220px-Fawad_Khan_Promotes_%27Khoobsurat%27_on_the_sets_of_Captain_Tiao.jpg|thumb| Xon 2014-yilda]] {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |Yil ! scope="col" | Sarlavha ! scope="col" | Rol ! class="unsortable" scope="col" | Izohlar ! class="unsortable" scope="col" | Ref |- | 2007 ! scope="row" | ''Khuda Kay Liye'' | Sarmad | | |- | 2014 ! scope="row" | ''Xoobsurat'' | Vikram Singx Rathore | [[Hind tili|hind]] | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/fawad-khan-breaks-records-in-pakistan-khoobsurat-collects-rs-3-crore/story-Kotb7SAoWoPnlqANX5kk8I_amp.html|sarlavha=Fawad Khan breaks records in Pakistan, Khoobsurat collects Rs 3 crore|ish=hindustantimes|qaralgan sana=24-sentabr 2014-yil}}</ref> |- | rowspan="3" | 2016 ! scope="row" | ''Xo Mann Jahaan'' | Rafael | Cameo koʻrinishi | <ref>{{Yangiliklar manbasi |title=BTS secrets of "Ho Mann Jahan" |publisher=Aaj News |url=http://aaj.tv/2015/12/8-unveiled-secrets-of-hu-mann-jahan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160401021500/http://aaj.tv/2015/12/8-unveiled-secrets-of-hu-mann-jahan/ |archive-date=1-aprel 2016-yil}}</ref> |- ! scope="row" | ''Kapur va oʻgʻillari'' | Rahul Kapur | [[Hind tili|hind]] | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/76151-its-official-karan-johar-signs-fawad-khan-for-kapoor-and-sons|sarlavha=It’s official: Karan Johar signs Fawad Khan for Kapoor and Sons|ish=thenews.com|qaralgan sana=26-mart 2015-yil}}</ref> |- ! scope="row" | ''Ae Dil Hai Mushkil'' | DJ Ali | Kengaytirilgan kamo | <ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Here's why Fawad Khan's 'Ae Dil Hai Mushkil Character' is kept under wraps |work=[[The Times of India]] |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/ae-dil-hai-mushkil-what-makes-it-a-must-watch/Heres-why-Fawad-Khans-Ae-Dil-Hai-Mushkil-character-is-being-kept-under-wraps/photostory/54390138.cms?from=mdr |url-status=live |access-date=28-sentabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171111141137/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/ae-dil-hai-mushkil-what-makes-it-a-must-watch/Heres-why-Fawad-Khans-Ae-Dil-Hai-Mushkil-character-is-being-kept-under-wraps/photostory/54390138.cms?from=mdr |archive-date=11-noyabr 2017-yil}}</ref> |- | 2018 ! scope="row" | ''Jawani Phir Nahi Ani 2'' | Tipu Shah | rowspan="2" | Cameo koʻrinishi | <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Usman Ghafoor |date=4-iyun 2018-yil |title=Fawad Khan's next film outing confirmed |work=Gulf News |url=https://gulfnews.com/1.2231177 |access-date=21-avgust 2018-yil}}</ref> |- | 2019 ! scope="row" | ''Parey Hut Love'' | Oʻzi | <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=1-dekabr 2018-yil |title=Fawad Khan will make a special appearance in Parey Hut Love |work=Dawn |url=https://images.dawn.com/news/1181382 |url-status=live |access-date=1-dekabr 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202012446/https://images.dawn.com/news/1181382 |archive-date=2-dekabr 2018-yil}}</ref> |- | rowspan="2" | 2022 | style="background:#ffc;" | ''Maula Jatt afsonasi'' | Maula Jatt | Bajarildi | <ref>{{Citation|last=The Legend of Maula Jatt Official Channel|title=The Legend of Maula Jatt (2019) - Official First Look Trailer|url=https://www.youtube.com/watch?v=sBWdUf7wfaE|access-date=21 December 2018|archivedate=26-dekabr 2018-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226122829/https://www.youtube.com/watch?v=sBWdUf7wfaE}}</ref> |- | style="background:#ffc;" | ''Neelofar'' | Mansur Ali Xon | Bajarildi | <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=9-dekabr 2020-yil |title=It's a wrap! Behind the scenes of Fawad and Mahira's highly anticipated Neelofar |work=Images by [[Dawn (gazeta)|Dawn]] |url=https://images.dawn.com/news/1186154 |access-date=16-yanvar 2022-yil}}</ref> |- | 2023 | style="background:#ffc;" | ''Pulni qaytarish kafolati''||{{TBA}} |Bajarildi | <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=29-yanvar 2020-yil |title=Money Back Guarantee wraps up shooting in just 40 days |work=Dawn |url=https://www.samaa.tv/lifeandstyle/2020/01/money-back-guarantee-wraps-up-shooting-in-just-40-days/ |url-status=live |access-date=24-fevral 2020-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011140134/https://www.samaa.tv/lifeandstyle/2020/01/money-back-guarantee-wraps-up-shooting-in-just-40-days/ |archive-date=11-oktabr 2020-yil}}</ref> |- | {{TBA}} | style="background:#ffc;" | ''Aan''||{{TBA}} |Suratga olish | <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=5-mart 2020-yil |title=Fawad Khan and Sanam Saeed are reuniting, this time for a movie |work=Dawn Images |url=https://images.dawn.com/news/1184783 |access-date=8-avgust 2021-yil}}</ref> |} === Teleseriallari === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |Yil ! scope="col" | Sarlavha ! scope="col" | Rol ! class="unsortable" scope="col" | Izohlar |- | 2001 | scope="row" | ''Jutt va Bond'' | Bond | |- | rowspan="2" | 2008 | scope="row" | ''Dil De Ke Jayengy'' | Arsalan | |- | scope="row" | ''Satrangi'' | Behzod | |- | 2010 | scope="row" | ''Daastan'' | Hasan | |- | rowspan="3" | 2011 | scope="row" | ''Akbari Asgʻariy'' | Asgar | |- | scope="row" | ''Kuch Pyar Ka Pagalpan'' | Mujtoba | |- | scope="row" | ''Humsafar'' | Ashar Husayn | |- | rowspan="2" | 2012 | scope="row" | ''Ashk'' | Rohail Hayat | |- | scope="row" | ''Zindagi Gulzar Hay'' | Zarun Junayd | |- | 2013 | scope="row" | ''Numm'' | Vali Baxtxon | |- |} === Veb-seriya === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |Yil ! scope="col" | Sarlavha ! scope="col" | Rol ! class="unsortable" scope="col" | Izohlar ! class="unsortable" scope="col" | Ref |- | rowspan="2" | 2022 | ''Baarvan Khiladi'' | Kamran | Cameo; Tapmad | <ref name="12khiladi">{{Yangiliklar manbasi |date=11-fevral 2022-yil |title=Mahira Khan is set to bring the cricket fever on screen in 'Baarwan Khilari', watch trailer |work=The News |url=https://www.thenews.com.pk/latest/932718-mahira-khan-brings-the-cricket-fever-on-screen-in-baarwan-khiladi-watch-trailer |access-date=27-fevral 2022-yil}}</ref> |- | ''Marvel xonim'' | Hasan | [[Disney+]] 4 va 5-qismlari | <ref name="marvelfk">{{Yangiliklar manbasi |date=17-dekabr 2021-yil |title=Fawad Khan talks about missing Bollywood, Ms Marvel and friendship being the key to his marriage |work=Dawn Images |url=https://images.dawn.com/news/1189046 |access-date=17-dekabr 2021-yil}}</ref> |-|{{TBA}} | |{{Pending|''Jo Bachay Hain Sang Samait Lo''}} | Sikandar | Suratga olish | <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Amina Ahmed Malik |date=6-avgust 2021-yil |title=5 Pakistani Actors We Want To See In Dramas Again |publisher=Galaxy Lollywood |url=https://galaxylollywood.com/2021/08/06/5-pakistani-actors-we-want-to-see-in-dramas-again/ |access-date=8-avgust 2021-yil |archive-date=2021-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210806181659/https://galaxylollywood.com/2021/08/06/5-pakistani-actors-we-want-to-see-in-dramas-again/ |url-status=dead }}</ref> |} === Telefilmlari === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |Yil ! scope="col" | Sarlavha ! scope="col" | Rol ! class="unsortable" scope="col" | Izohlar |- | 2010 | ''Aaj Kuch Na Kaho'' | Rehan | |- | 2013 | ''Behadd'' | Jamol Ahmad | |- | 2013 | ''Arman'' | Arman | Shuningdek, hammuallif va hamkorlikda ishlab chiqaruvchi |} === Boshqalar === {| class="wikitable" !Yil ! Qoʻshiq ! Ashulachi ! {{abbr|Mnb.|Manba(lar)}} |- | 2015 | „Urain Ge“ | [[Ali Zafar]] | <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Chagani |first=Anum Rehman |date=7-fevral 2015-yil |title=Ali Zafar tugs at heartstrings with 'Urain Ge' |work=Dawn |url=https://www.dawn.com/news/1162123 |url-status=live |access-date=21-sentabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170921095931/https://www.dawn.com/news/1162123 |archive-date=21-sentabr 2017-yil}}</ref> |} == Diskografiyasi == {| class="wikitable" !Yil ! Qoʻshiq ! Ish nomi/albom ! {{Abbr|Mnb.|Manba(lar)}} |- | rowspan="5" | 2003 | „Fitrat“ | rowspan="7" | ''Irtiqa'' | rowspan="7" | <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=16-iyul 2017-yil |title=EP's debut album hits Patari as Pepsi Battle of the Bands gears up for return |work=The News International |url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/219075- |url-status=live |access-date=6-oktabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822215518/https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/219075-EPs-debut-album-hits-Patari-as-Pepsi-Battle-of-the-Bands-gears-up-for-return |archive-date=22-avgust 2017-yil}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Ridha |first=Lodhi |date=18-sentabr 2017-yil |title=EP reunion: The boys still got it |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/1509546/e |url-status=live |access-date=24-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171211225720/https://tribune.com.pk/story/1509546/ep-reunion-boys-still-got/ |archive-date=11-dekabr 2017-yil}}</ref> |- | „Barzax“ |- | „Kahan Xay Tu“ |- | „Hameyn Aazma“ |- | „Agosh“ |- | rowspan="2" | 2004 | „Vaqt“ |- | „Hamesha“ |- | 2010 | „Shor Macha“ | Yagona (Entity Paradigm) | <ref name="youthrevep">{{Yangiliklar manbasi |date=16-avgust 2010-yil |title=EP makes some noise for 'youth revolution' |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/39767/e |url-status=live |access-date=24-sentabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924143809/https://tribune.com.pk/story/39767/ep-makes-some-noise-for-%E2%80%98youth-revolution%E2%80%99/ |archive-date=24-sentabr 2017-yil}}</ref> |- | 2018 | „Satrangi“ | rowspan="2" | original singl; ''Pepsi Battle of Bands'' grand finalida ijro etilgan | <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Nilanjana Basu |date=3-sentabr 2018-yil |title='Fawad Khan, Too Good.' The Internet Absolutely Loves His Song Satrangi From Pepsi Battle Of The Bands |publisher=NDTV |url=https://www.ndtv.com/entertainment/fawad-khan-too-good-the-internet-absolutely-loves-his-song-satrangi-from-pepsi-battle-of-the-bands-1910419 |url-status=live |access-date=3-sentabr 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180904011308/https://www.ndtv.com/entertainment/fawad-khan-too-good-the-internet-absolutely-loves-his-song-satrangi-from-pepsi-battle-of-the-bands-1910419 |archive-date=4-sentabr 2018-yil}}</ref> |- | 2019 | „Uth Jaag“ | <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Haddiqua Siddiqui |date=24-avgust 2019-yil |title=Twitter reacts to Fawad Khan, Meesha Shafi's 'BoB' performances |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/2041169/4 |url-status=live |access-date=24-avgust 2019-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20190923012741/https://tribune.com.pk/story/2041169/4/ |archive-date=23-sentabr 2019-yil}}</ref> |} === Boshqa koʻrinishlari === {| class="wikitable" !Yil ! Qoʻshiq ! Ish ! Izohlar |- | 2010 | „Bolo Bolo“ | ''Kola studiyasi'' | <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Isha |first=Sharma |date=24-avgust 2016-yil |title=This Video Of Fawad Khan Crooning A Song For Coke Studio Is Going Viral! |work=[[Times of India]] |url=http://www.indiatimes.com/entertainment/celebs/this-video-of-fawad-khan-crooning-a-song-for-coke-studio-is-going-viral-260536.html |url-status=live |access-date=27-iyul 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170802131327/http://www.indiatimes.com/entertainment/celebs/this-video-of-fawad-khan-crooning-a-song-for-coke-studio-is-going-viral-260536.html |archive-date=2-avgust 2017-yil}}</ref> |- | 2017 | „Do Pal Ka Ye Jevan Xay“ | rowspan="2" | ''Guruhlarning Pepsi jangi'' | 2-mavsum; qoʻshiqchilar Atif Aslam va Meesha Shafi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=27-iyul 2017-yil |title=ICYMI: Watch this video of Fawad Khan rocking a heavy beard and singing with Atif Aslam |work=Hindustan Times |url=http://hindustantimes.com/story-14t60Vl2KRvM3N82TaT7iI.html |url-status=live |access-date=27-iyul 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171005051016/http://www.hindustantimes.com/story-14t60Vl2KRvM3N82TaT7iI.html |archive-date=5-oktabr 2017-yil}}</ref> |- | 2018 | Musiqa boʻlaklarini aralashtirib juftlash | 3-fasl; qoʻshiqchi Shafi, Strings, Kashmir va Badnaam<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Shaheera |first=Anwar |date=13-iyul 2018-yil |title='Pepsi Battle of the Bands' returns with epic new opening song |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/1756874/4 |url-status=live |access-date=14-iyul 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180714135259/https://tribune.com.pk/story/1756874/4/ |archive-date=14-iyul 2018-yil}}</ref> |- | 2019 | „Khel Deewano Ka“ | 2019 Pokiston Superligasi rasmiy madhiyasi | ft. yosh desi; Shuja Hayder tomonidan yozilgan va ishlab chiqarilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=18-yanvar 2019-yil |title=PSL 2019's anthem is finally out. Did Fawad Khan do it justice? |work=Geo News |url=https://images.dawn.com/news/1181690 |url-status=live |access-date=19-yanvar 2019-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119020131/https://images.dawn.com/news/1181690 |archive-date=19-yanvar 2019-yil}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Syed Yahya Hussaini |date=18-yanvar 2019-yil |title=Ali Zafar reveals why he did not sing PSL 2019 anthem |publisher=Geo News |url=https://www.geo.tv/latest/225556 |url-status=live |access-date=19-yanvar 2019-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20190120093644/https://www.geo.tv/latest/225556 |archive-date=20-yanvar 2019-yil}}</ref> |} == Mukofotlari == [[Fayl:Fawad_Khan_Won_Filmfare.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/Fawad_Khan_Won_Filmfare.jpg/220px-Fawad_Khan_Won_Filmfare.jpg|alt=A smiling Khan, holding a statuette|thumb| Xon 2015-yil yanvar oyida Kh''oobsurat'' uchun eng yaxshi erkak debyuti uchun Filmfare mukofotini qo‘lga kiritganidan keyin]] {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |Yil ! scope="col" | Mukofot ! scope="col" | Turkum ! scope="col" | Ish ! scope="col" | Natija ! class="unsortable" scope="col" | {{Abbr|Mnb.|Manba(lar)}} |- | 2008 | Lux Style mukofotlari | Eng yaxshi aktyor — Film ! scope="row" | ''Khuda Ke Liye'' |{{Gʻolib}} | <ref name="KKL">{{Yangiliklar manbasi |last=desk |first=web |title=Who is Sonam Kapoor's 'Khoobsurat' co-star Fawad Afzal Khan? |work=Daily Times |url=http://www.dailytimes.com.pk/entertainment/19-Sep-2014/who-is-sonam-kapoor-s-khoobsurat-co-star-fawad-afzal-khan |url-status=dead |access-date=30-aprel 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20150719084302/http://www.dailytimes.com.pk/entertainment/19-Sep-2014/who-is-sonam-kapoor-s-khoobsurat-co-star-fawad-afzal-khan |archive-date=19-iyul 2015-yil}}</ref> |- | 2011 | Pokiston Media mukofotlari | Eng yaxshi aktyor — Satellit ! scope="row" | ''Dastan'' |{{Gʻolib}} | <ref name="PMA">{{Yangiliklar manbasi |date=14-may 2011-yil |title=Pakistan Media Awards: And the stars come out to play |work=Dawn |url=https://www.dawn.com/news/628793 |url-status=live |access-date=29-sentabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170929135843/https://www.dawn.com/news/628793 |archive-date=29-sentabr 2017-yil}}</ref> |- | rowspan="5" | 2013 | rowspan="2" | Hum mukofotlari | Ekrandagi eng yaxshi juftlik ([[Mahira Khan|Mohira Xon]] bilan) ! rowspan="3" scope="row" | ''Humsafar'' |{{Gʻolib}} | rowspan="2" | <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=15-mart 2013-yil |title=Hum Awards celebrate showbiz achievements |work=Pakistan Today |url=https://www.pakistantoday.com.pk/2013/03/15/hum-awards-celebrate-showbiz-achievements/ |url-status=live |access-date=17-oktabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171017094132/https://www.pakistantoday.com.pk/2013/03/15/hum-awards-celebrate-showbiz-achievements/ |archive-date=17-oktabr 2017-yil}}</ref> |- | Xum faxriy fenomenal serial mukofoti ||{{Gʻolib}} |- | Lux Style mukofotlari | Eng yaxshi aktyor — Satellit||{{Gʻolib}} | <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=4-iyul 2013-yil |title=12th LUX Style Awards: Pakistan entertainment industry's big night |work=The Express Tribune |url=http://tribune.com.pk/story/572494/1 |url-status=live |access-date=27-sentabr 2014-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006133932/http://tribune.com.pk/story/572494/12th-lux-style-awards-live-updates/ |archive-date=6-oktabr 2014-yil}}</ref> |- | rowspan="2" | Tarang Housefull mukofotlari | Eng yaxshi aktyor ! rowspan="2" scope="row" | ''Arman'' |{{Nom}} | rowspan="2" | <ref name="Humsafar">{{Yangiliklar manbasi |date=19-sentabr 2014-yil |title=From 'Zaroon' to 'Vikram Singh Rathore', here's all you wanted to know about Fawad Afzal Khan |work=The Indian Express |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/heres-introducing-khoobsurat-prince-charming-fawad-afzal-khan/ |url-status=live |access-date=26-sentabr 2014-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20140927034904/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/heres-introducing-khoobsurat-prince-charming-fawad-afzal-khan/ |archive-date=27-sentabr 2014-yil}}</ref> |- | Eng yaxshi juftlik ([[Aamina Sheikh|Aamina Shayx]] bilan) ||{{Gʻolib}} |- | rowspan="7" | 2014 | rowspan="4" | Hum mukofotlari | Eng yaxshi aktyor — Hakamlar hay’ati ! rowspan="5" scope="row" | ''Zindagi Gulzar Hay'' |{{Nom}} | rowspan="4" | <ref name="hum">{{Yangiliklar manbasi |date=31-mart 2014-yil |title=Hum Awards honours prominent names in entertainment, fashion |work=Dawn |url=http://www.dawn.com/news/1096679 |url-status=live |access-date=26-sentabr 2014-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006083131/http://www.dawn.com/news/1096679 |archive-date=6-oktabr 2014-yil}}</ref> |- | Eng yaxshi aktyor — mashhur ||{{Gʻolib}} |- | Ekrandagi eng yaxshi juftlik — Hakamlar hay’ati (Sanam Said bilan) ||{{Gʻolib}} |- | Ekrandagi eng yaxshi juftlik — Mashhur (Sanam Said bilan) ||{{Gʻolib}} |- | Lux Style mukofotlari | Eng yaxshi aktyor — Satellit||{{Gʻolib}} | <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Mahjabeen |first=Makhani |date=5-dekabr 2014-yil |title=Winners announced for 2014 Lux Style Awards |work=Dawn |url=https://www.dawn.com/news/1148962 |url-status=live |access-date=29-sentabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728160153/https://www.dawn.com/news/1148962 |archive-date=28-iyul 2017-yil}}</ref> |- | Masala! Mukofotlar | Bollivudning eng yaxshi debyuti ! rowspan="4" scope="row" | ''Xoobsurat'' |{{Gʻolib}} | <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=29-noyabr 2014-yil |title=Fawad Khan wins 'Best Bollywood Debut' at Masala Awards 2014 |work=Dawn |url=https://www.dawn.com/news/1147289 |url-status=live |access-date=29-sentabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170929135603/https://www.dawn.com/news/1147289 |archive-date=29-sentabr 2017-yil}}</ref> |- | BIG Star Entertainment mukofotlari | Eng qiziqarli aktyor (film) debyuti — erkak||{{Gʻolib}} | <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=31-dekabr 2014-yil |title=Big Star Entertainment Awards 2014: Live Streaming Information and Complete Winners List |work=IBT India |url=https://www.ibtimes.co.in/big-star-entertainment-awards-2014-live-streaming-information-complete-winners-list-618806 |url-status=live |access-date=23-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171213050705/https://www.ibtimes.co.in/big-star-entertainment-awards-2014-live-streaming-information-complete-winners-list-618806 |archive-date=13-dekabr 2017-yil}}</ref> |- | rowspan="3" | 2015 | Yulduzlar gildiyasining mukofotlari | Eng istiqbolli debyut (erkak)||{{Nom}} | <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=9-yanvar 2015-yil |title=Star Guild Awards 2015: Queen, PK Lead Nominations |publisher=NDTV |url=http://movies.ndtv.com/bollywood/star-guild-awards-2015-queen-pk-lead-nominations-724735 |url-status=dead |access-date=24-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180310010157/http://movies.ndtv.com/bollywood/star-guild-awards-2015-queen-pk-lead-nominations-724735 |archive-date=10-mart 2018-yil}}</ref> |- | Filmfare mukofotlari | Eng yaxshi erkak debyuti||{{Gʻolib}} | <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=1-fevral 2015-yil |title=Fawad Khan wins Filmfare Award for Best Male Debut |work=Dawn |url=https://www.dawn.com/news/1160740 |url-status=live |access-date=29-sentabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116042312/http://www.dawn.com/news/1160740 |archive-date=16-yanvar 2017-yil}}</ref> |- | Hum mukofotlari | colspan="2" | Yilning xalqaro belgisi||{{Gʻolib}} | <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=10-aprel 2015-yil |title=HUM TV Awards 2015: 'Sadqay Tumhare' a clear winner |work=Dawn |url=https://www.dawn.com/news/1175086 |url-status=live |access-date=29-sentabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170907080048/https://www.dawn.com/news/1175086 |archive-date=7-sentabr 2017-yil}}</ref> |- | rowspan="2" | 2016 | ARY Film mukofotlari | colspan="2" | Yilning xalqaro belgisi||{{Gʻolib}} | <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=17-aprel 2016-yil |title=7 best moments from ARY Film Awards 2016 |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/1086498/7 |url-status=live |access-date=24-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624175325/https://tribune.com.pk/story/1086498/7-best-moments-from-ary-film-awards-2016/ |archive-date=24-iyun 2018-yil}}</ref> |- | Melburn hind filmlari festivali | Turli xillik mukofoti ! rowspan="2" scope="row" | ''Kapur va oʻgʻillari'' |{{Gʻolib}} | <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=13-avgust 2016-yil |title=Fawad Khan wins award at film festival in Melbourne |publisher=ARY News |url=https://arynews.tv/en/fawad-khan-wins-award-film-festival-melbourne/ |url-status=live |access-date=1-oktabr 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171001081041/https://arynews.tv/en/fawad-khan-wins-award-film-festival-melbourne/ |archive-date=1-oktabr 2017-yil}}</ref> |- | 2017 yil | Filmfare mukofotlari | Eng yaxshi ikkinchi plandagi aktyor||{{Nom}} | <ref>{{Veb manbasi|url=https://tribune.com.pk/story/1289971/p|sarlavha=Pakistani stars make their presence felt in Filmfare nominations|qaralgan sana=26-iyun 2018-yil|sana=10-yanvar 2017-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170126033658/https://tribune.com.pk/story/1289971/pakistani-stars-make-presence-felt-filmfare-nominations/|arxivsana=26 January 2017|ish=The Express Tribune}}</ref> |- | 2018 | Filmfare Yaqin Sharq | colspan="2" | Eng yaxshi kino ikonasi||{{Gʻolib}} | <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=31-mart 2018-yil |title=Fawad Khan named Best Cinematic Icon at 'Filmfare' relaunch in Dubai |work=The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/1673907/4 |url-status=live |access-date=23-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180601091837/https://tribune.com.pk/story/1673907/4-fawad-khan-named-best-cinematic-icon-filmfare-relaunch-dubai/ |archive-date=1-iyun 2018-yil}}</ref> |} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Havolalar == * {{IMDbda kishi|2717565}} {{DEFAULTSORT:Xon, Favad}} [[Turkum:Panjob xalqi]] [[Turkum:Filmfare mukofoti sohiblari]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1981-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Pokistonlik erkak aktyorlar]] [[Turkum:Pokiston musulmonlari]] [[Turkum:Pokistonlik modellar]] [[Turkum:Pokistonlik erkak qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Pokistonlik erkak televideniye aktyorlari]] j8choa9u327lbzht08jmaco56jun9yn А-50 0 812714 5988474 5496458 2026-04-11T08:43:08Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5988474 wikitext text/x-wiki {{Uchish apparati | nomi = А-50 | asl nomi = {{lang-ru|A-50 «Шмель»}} | tasvir = [[Fayl:Beriev A-50, 2011-08-13.jpg|320px]] | tagyozuv = A-50 parvozda. 13-avgust 2011-yil. | turi = UMRLA samolyoti | loyihalovchi = {{flagicon|SSSR}}→{{flagicon|RUS}} G.M. Beriev nomidagi TAITM<br/>{{flagicon|SSSR}}→{{flagicon|RUS}} NPO „Vega“ | ishlab_chiqaruvchi = {{flagicon|SSSR}}→{{flagicon|RUS}} G.M. Beriev nomidagi TAITM<br/>{{flagicon|SSSR}}→{{flagicon|UZB}} [[Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasi davlat aksiyadorlik jamiyati|TAPOiCh]] | konstruktor =Sergey Atayans | ilk_parvoz =[[19-dekabr]] [[1978-yil]]<ref name=autogenerated1>{{Cite web |url=http://www.airwar.ru/enc/spy/a50.html |title=А-50 |access-date=2010-04-24 |archive-date=2022-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226192357/http://www.airwar.ru/enc/spy/a50.html |deadlink=no }}</ref> |mainwidth=400px | ekspluatatsiya_boshi = [[1985]]<ref name="autogenerated1"/> | ekspluatatsiya_tugashi = | maqomi = foydalanilmoqda | asosiy_ekspluatant = {{SSSR}} (sobiq) <br /> {{RUS}} | ekspluatantlar = | ekspluatant = | ishlab_chiqarilgan_yillar = [[1978]]—[[1991]] | umumiy_soni = ~ 31 | ishlablab_chiqarish_narxi = | narxi = 330 mln. dollar | asos_model = Il-76 | variantlar = A-50U | uzunligi = | boʻyi = | eni = | ogʻirligi = | qanotlari kengligi = | vikiombor =A-50 }} '''A-50''' (mahsulot „A“, NATO kodifikatsiyasiga koʻra: ''Mainstay'' — „Qoʻrgʻon“) — [[Sovet]] va [[Rossiya]] havo desantlarining erta ogohlantirish va boshqaruv [[Tayyora|harakatlari uchun malls fan samolyotlari]] . U Taganrog aviatsiya ilmiy-texnika majmuasida Il-76 harbiy transport samolyoti asosida yaratilgan. G. M. Beriev NPO Vega [[Moskva]] asbobsozlik ilmiy-tadqiqot instituti) bilan birgalikda oʻsha paytda eskirgan Tu-126 samolyotini almashtirish maqsadida. Unga oʻrnatilgan Shmel radiotexnika majmuasi bilan birgalikda u A-50 radar patrul va yoʻl-yoʻriqli aviatsiya kompleksini yaratadi. A-50 havo va yer usti nishonlarini aniqlash va kuzatish, Qurolli Kuchlarning avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlarining qoʻmondonlik postlarini havo va yer usti holati toʻgʻrisida ogohlantirish, qiruvchi va zarba beruvchi samolyotlarni havoga, yerga va havoga yoʻnaltirilganda boshqarish maqsadida ishlatilishi mumkin. dengiz nishonlari, shuningdek, havo qoʻmondonlik punkti sifatida harakatlantiriladi. 1989-yilda qabul qilingan. Toshkent shahridagi [[Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasi davlat aksiyadorlik jamiyati|nomidagi zavodda seriyali ishlab chiqarish amalga oshirildi. V. P. Chkalova]] . U birinchi marta [[Xalqaro aviatsiya va kosmik salon|MAKS]] −95 da namoyish etilgan. 2009-yil, 2010-yil, 2013-yil, 2014-yil, 2015-yil, 2016-yil va 2020-yil 9-may kunlari Moskvada oʻtkazilgan harbiy paradlarda namoyish etilgan. == Yaratilish tarixi == 1970-yillarning boshlariga kelib, Tu-126 AWACS samolyoti allaqachon eskirgan va almashtirilishga muhtoj holatda edi. 1969-yilda yangi radiotexnika majmuasini ishlab chiqishni boshlash toʻgʻrisida hukumat qarori qabul qilindi, u yer yaqinida uchadigan yuqori tezlikdagi, past profilli havo nishonlarini aniqlash va kuzatishi kabi bir qator vazifalarni bajarishi kerak edi. Uni yaratish bilan Moskva asbobsozlik ilmiy-tadqiqot instituti mashgʻul boʻlgan. Mamlakat aviatsiya konstruktorlik byurolarining turli xil variantlari tashuvchi sifatida koʻrib chiqildi, ammo ular Il-76 ogʻir harbiy transport samolyotlariga joylashdilar. [[Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi|KPSS]] Markaziy Qoʻmitasi va [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] Vazirlar Kengashining 1973-yildagi qarori bilan Taganrog OKB-49 ga yangi RLDN samolyotini yaratish A. rahbarligida belgilandi. TO. Konstantinov. Taganrogda Tu-126LL (A) uchuvchi laboratoriyasi oʻrnatildi qaerda?qachon? „Shmel“ eksperimental radiotexnika majmuasi. 1977-yil 1-avgustdan boshlab 9 ta baholash reyslari yakunlandi, soʻngra samolyot Ramenskoyega olib borildi va u yerda sinov uchun foydalanishda davom etdi. Xuddi shunday 1977-yilda Beriev konstruktorlik byurosi birinchi Il-76 ni qayta jihozlashni boshlab yubordi, bu bir yildan ortiq davom etdi. Il-76 seriyasidan hali ham elektron komplekssiz oʻzgartirilgan yangi samolyotning zavod aerodromidan birinchi parvozi 1978-yil 19-dekabrda V. P. Demyanovskiy. Ushbu birinchi mashina kompleksni sinovdan oʻtkazish uchun uchuvchi stend sifatida shaylandi. 1977-yil sentyabr oyida Beriev konstruktorlik byurosi ikkinchi Il-76 ni taqdim qildi. va 1981-yil 30-martda uchinchi samolyot Taganrogga joʻnadi, uni qayta jihozlash 1983-yil oktyabr oyida yakunlandi. 1979-yil 16-avgustda qoʻshma davlat sinovlari, shuningdek, transport vositasi bortida uskunalarni yerdan sinovdan oʻtkazish harakatlari boshlandi. Hammasi boʻlib, Taganrogda 1978-yil dekabrdan 1983-yil oktyabrgacha uchta Il-76 A-50 shakligaaylantirildi. Birinchi A-50da parvoz samaradorligi aniqlandi va RTK qoʻllab-quvvatlash tizimlari sinovdan oʻtkazildi, ikkinchisida RTKning oʻzi va Dotted parvoz va navigatsiya majmuasi, uchinchisida REP kompleksi va maxsus jihozlar sinovdan oʻtkazildi. GSIning asosiy qismi 1980-yildan 1985-yilgacha Axtubinsk aerodromidagi Harbiy havo kuchlarining fuqaro aviatsiyasi ilmiy-tadqiqot institutida boʻlib oʻtkazildi. Davlat komissiyasi raisi etib aviatsiya boshligʻi marshali P. S. Kutaxov belgilandi. Voqealar ishtirokchilarining xotiralariga koʻra, A-50 ning har bir sinov parvozi butun Axtuba poligonining deyarli toʻliq ish kunini teng davom etgan chunki u katta miqdordagi uskunalar, samolyotlar va yer oʻlchash punktlarini jalb qilishni talab qildi. trek majmuasi. 1987-yilda modernizatsiya qilingan Shmel-2 kompleksini sinovdan oʻtkazish uchun Tu-126 LL (2A) kodi ostidagi uchuvchi laboratoriya aylantirildi. Samolyot Harbiy havo kuchlarining fuqaro aviatsiyasi ilmiy-tadqiqot institutiga topshirildi, u yerda 1990-yil oktyabrgacha sinovdan oʻtkazildi, SSSR Vazirlar Kengashining qarori bilan samolyotlarni yaratish boʻyicha ishlar toʻxtatildi. Mashina 1992-yilda chiqindixonaga yuborilgan. Vaqtinchalik chora sifatida samolyotning oʻtish versiyasi yaratildi, u yangilangan Shmel-M kompleksi bilan jihozlangan boʻlib, u nishonni aniqlash diapazoni va kengaytirilgan kuzatuv qobiliyatiga ega. Bundan tashqari, ushbu A-50 radarlari dushmanning elektron urushini aniqlash va unga qarshi turish uchun passiv rejimga ega va raqamli kompyuterning tezligi element bazasini yangilash hisobiga deyarli 2 barobar oshdi. Chet el manbalarida u baʼzan A-50U va A-50M deb ataladi, bu mutlaqo toʻgʻri emas. Yangilangan samolyot 1990-yilda faoliyatga taqdim etilgan. Santimetr diapazonida ishlaydigan radar stantsiyasi past balandlikda 200-400 km gacha, balandlikda — 300-600 km masofada uchadigan qiruvchi toifadagi nishonni aniqlashga qodir. Dengiz nishonlari 400 km gacha boʻlgan masofada aniqlanadi. Bir vaqtning oʻzida kuzatilgan nishonlar soni 150 tagacha, bir vaqtning oʻzida boshqariladigan jangchilar soni 10-12 ta boʻlishimumkin. 1985-yildan 1988-yilgacha sinov operatsiyasi jangovar boʻlinmalar asosida amaliy ishlar amalga oshirildi. Kompleks 1989-yilda rasman qabul qilingan . Barcha seriyali A-50 samolyotlari Toshkent aviatsiya zavodida [[Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasi davlat aksiyadorlik jamiyati|TAPOiCH]] ishlab chiqarilgan. Buning uchun zavodda tegishli infratuzilma yaratildi. Samolyot zavodi va uning parvoz sinov stantsiyasi (LIS) hududida RTK uskunalarini yerdan sinovdan oʻtkazish va nozik sozlash uchun bir qator yer stendlari yaratildi va NPO Vega-M va PO Oktyabr filiallari maxsus shakillantirildi. A-50 ishlab chiqarishda mehnat zichligi Il-76MD bilan solishtirganda 6-7 baravar yuqori edi. 1990-yillarning boshidagi samolyotning narxi. 250-270 million dollarni tashkil etdi, bu asosiy transport modeli Il-76 ishlab chiqarishdan 10 baravar qimmat edi va umuman olganda bitta Tu-160 yoki An-124 qurilishidan qimmatroq edi. SSSR parchalanganidan keyin ushbu samolyotlarni qayta jihozlash va modernizatsiya qilish Beriev TANTKda amalga oshirildi. Ushbu kompleksni yaratish uchun Rossiya Federatsiyasi Hukumatining 1996-yil 16-yanvardagi qarori bilan aviatsiya va radiotexnika sanoatining, shuningdek, havo kuchlarining bir guruh etakchi mutaxassislari Rossiya Federatsiyasi Davlat mukofoti bilan taqdirlangan. Rossiya Federatsiyasi fan va texnologiya sohasida. Gʻoliblar qatorida A. TO. Konstantinov , G. FROM. Panatov va S. LEKIN. Atayants . === Modernizatsiya (A-50U) === [[Fayl:Самолет_ДРЛО_А-50У_(2).png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%94%D0%A0%D0%9B%D0%9E_%D0%90-50%D0%A3_%282%29.png/220px-%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%94%D0%A0%D0%9B%D0%9E_%D0%90-50%D0%A3_%282%29.png|left|thumb| AWACS A-50U samolyoti shahardagi doimiy baza aerodromiga uchdi Ivanovo]] [[Fayl:Самолет_ДРЛО_А-50У_(1).png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%94%D0%A0%D0%9B%D0%9E_%D0%90-50%D0%A3_%281%29.png/220px-%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%94%D0%A0%D0%9B%D0%9E_%D0%90-50%D0%A3_%281%29.png|thumb| Osmonda A-50U shahri yaqinida Ivanovo]] 2003-yilda xizmatda boʻlgan A-50 samolyotlarini, bundan tashqari, RTKning oʻzi ham, samolyotlarni ham modernizatsiya qilish boʻyicha ishlar boshlandi. Ular 2008-yilda toʻliq ishga tushirildi. Samolyot '''A-50U''' deb nomlandi. Mashinaning zavod sinovlari 2009-yil iyulgacha davom etdi va qoʻshma sinovlar oʻsha yilning 26-noyabrida yakunlandi. Radiotexnika majmuasida ishlashdan tashqari, ACS va aloqa kompleksi qayta takomillashtirildi. Samolyotning taktik ekipaji aʼzolarining ish joylari modernizatsiya qilindi, endi maʼlumotlar [[Elektronnurli trubka|CRT]] displeylarida emas, balki [[Suyuq kristalli display|suyuq kristall koʻrsatkichlarda koʻrsatiladi]] ammo, maʼlum bir shubhalar samolyotlarda xorijiy ishlab chiqarilgan komponentlarning keng qoʻllanishi bilan bogʻliq. uskunalar RTK operator boʻlinmasida ular nihoyat dam olish joylari va maishiy texnika bilan jihozlangan bufet bilan taʼminlandi. Radarning yuqori texnik tavsiflariga radar maʼlumotlarini raqamli qayta ishlash uchun end-to-end kanalini joriy etish va qabul qilish va uzatish qurilmalarini modernizatsiya qilish orqali erishildi; Bort kompyuterining yuqori unumdorligi va tezligi yuqori zamonaviy raqamli kompyuterlar asosida qurilgan yangisiga almashtirilishi funksional [[dasturiy taʼminot]] imkoniyatlarini oshirish imkonini yaratdi. Operator ish joylarida koʻrsatish tizimi ham qayta takomollastirildi. == Dizayni == Samolyotning asosiy jihozlari Argon-50 bort kompyuteri asosida shakillantirilgan Shmel radiotexnika majmuasidir. Kompleksning bir qismi sifatida: * passiv yoʻnalishni aniqlash kanaliga ega uch koordinatali [[Radiolokator|radar]] ; * olingan maʼlumotlarni yigʻish va koʻrsatish uchun uskunalar; * faol soʻrov-javob tizimi va buyruqlar yoki maqsadni belgilash maʼlumotlarini ushlovchilarga uzatish; * [[Qiruvchi samolyotlar|qiruvchi]] samolyotlarni havo nishonlarini boshqarish, boshqarish muammolarini hal qilish uchun raqamli kompyuter kompleksi ; * radio boshqaruvi buyruq qatori uskunasi; * aloqa tizimi, ZAS va telekod uskunalari; * hujjatlashtirish uskunalari; * davlat identifikatsiya tizimi . {{Flagcountry|Россия}}: Kompleksda 10-11 operator ishlaydi RCh komandiri, katta yoʻl-yoʻriqchi navigator, ikkita yoʻriqchi-navigator, katta eskort operatori va ikkita eskort operatori, shuningdek RTC, radar, aloqa uskunalari bort muhandislari mavjuddir.<nowiki></br></nowiki> Parvoz ekipaji-5 kishi. Samolyotda „Bumblebee“ kompleksiga qoʻshimcha ravishda havo hujumidan mudofaa majmuasi oʻrnatilgan boʻlib, u faol va passiv radio qarshi choralarni, shuningdek, infraqizil toʻsiq tizimlarini oʻz ichiga olib birmuncha faol hisoblanadi. Samolyotning korpusi quyidagi dizayn oʻzgarishlarini oldi: * yangi burun konusi; * navigatsiya kokpitining oynasi oʻrniga radio-shaffof parda oʻrnatildi; * yonilgʻi quyish bumi oʻrnatilgan; * port tomonida eshik va 1-sonli favqulodda chiqish lyukasi yoʻq; * qanot oldida sunʼiy yoʻldosh aloqa antennalari uchun radom bor; * qanotning orqasida diametri 10,5 m va balandligi 2 m boʻlgan har tomonlama radar antennasining qoʻziqorin shaklidagi aylanadigan [[Pilon|radomi ustunlarga]] oʻrnatilgan; * keelning tagida RTK uskunasining sovutish tizimlari uchun havo qabul qilish oʻrnatilgan; * qoʻshimcha uskunalar va yanada kuchli APU sigʻdirish uchun kengaytirilgan yon fular; * aerodinamik yuzalar (winglets) koʻrinishida tayyorlangan yon pardaga aks ettiruvchi ekranlar oʻrnatiladi; * yuk lyukining eshiklari tikilgan; * Ekipajni mikrotoʻlqinli nurlanishdan himoya qilish uchun asosiy va favqulodda chiqishlarning oynalari, kokpitning yon va yuqori oynalari, shuningdek navigator kabinasining oynalari metalllashtirilgan. == Oʻzgartirishlari == {| class="wikitable sortable" !Model nomi ! Qisqacha xususiyatlar, farqlar. |- | '''A-50''' | Birinchi seriyali modifikatsiya. |- | '''A-50M''' | Modernizatsiya qilingan „Shmel-M“ kompleksiga ega samolyotlar |- | '''A-50I''' | XXR havo kuchlari uchun moʻljallangan A-50 rus-isroil qoʻshma modifikatsiyasi. Buning uchun seriyali A-50 lardan biri TANTK ga aylantirildi, keyinchalik Isroilda RTK qayta jihozlandi. Turli sabablarga koʻra loyiha amalga oshirilmadi va RTKsiz samolyot Xitoyga topshirildi va u yerda oʻz-oʻzidan qurib bitkazildi. KJ-2000 belgisini oldi<ref>"[[Зарубежное военное обозрение]]" № 10/2006 god</ref>. |- | '''A-50EI''' | Hindiston havo kuchlari uchun AK AWACS ning eksport versiyasi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.airwar.ru/enc/spy/a50ei.html|sarlavha=Бериев, Elta ЭИ (А-50ЭИ)|kirish sanasi=2011-11-01|arxivsana=2022-02-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220226192356/http://www.airwar.ru/enc/spy/a50ei.html}}</ref> U Il-76TD samolyotini qayta jihozlash yoʻli bilan qurilgan boʻlib, unda PS-90A-76 va RTK dvigatellari Isroilning Elta kompaniyasining EL / W-2090 koʻp funksiyali impuls-Doppler radarlari bilan oʻrnatilgan. |- | '''A-50U''' | A-50 ishlab chiqarish samolyotlarini modernizatsiya qilish varianti. Past va past kuzatiladigan havo nishonlarini (shu jumladan, elektron urushdan foydalanish sharoitida tovushdan tez va vertolyotlar) aniqlash uchun yaxshilangan parametrlarga ega yangi radiotexnika majmuasi oʻrnatildi, Intel element bazasidan foydalangan holda qurilgan. uskunalar qisqartirildi, shu sababli yoqilgʻi taʼminoti koʻpaytirildi. Barcha CRT displeylar LCD displeylar bilan almashtirildi. Zal va oshxona bilan jihozlangan. Birinchi samolyot 2011-yil 31-oktyabrda Harbiy havo kuchlariga topshirildi. 2017-yil 7 martda dum raqami 41 va oʻzining „Taganrog“ nomiga ega toʻrtinchi modernizatsiya qilingan samolyot Rossiya Aerokosmik kuchlariga topshirildi. 2018-yil 6-dekabr kuni dum raqami 45 „Qizil“ boʻlgan yana bir modernizatsiya qilingan samolyot Rossiya Aerokosmik kuchlariga topshirildi. |- |} '''Eslatma'''. 976 SKIP samolyoti tashqi koʻrinishi A-50 ga oʻxshash boʻlishiga qaramay, AWACS samolyotlari bilan bogʻliq emas va butunlay boshqa vazifalar uchun moʻljallangan: samolyotlar [[Ballistik raketa|ballistik]] va [[Qanotli raketa|qanotli raketalarni]] sinovdan oʻtkazishda parametrlarni boshqarish uchun ishlatiladi. Ramenskoyeda 4 ta mashina saqlashda joylashgan. == Xizmatda == * Rossiya havo kuchlari 2022-yil holatiga koʻra 3 ta A-50 va 6 A-50U<ref>The Military Balance 2022</ref>. {{Flagcountry|India}}: * BBC Hindiston havo kuchlari — 3 A-50EI, 2014-yil holatiga koʻra. 2003-yilda 3 ta A-50EI yetkazib berish boʻyicha shartnoma imzolandi, u 2010-yilda toʻliq yakunlandi<ref name="autogenerated2" />. {{Flagcountry|СССР}}: * SSSR havo mudofaasi aviatsiyasi : ** AWACS 32457 harbiy qismining 67-alohida aviatsiya eskadroni 20 ta mashina, Zoknyai aerodromi, Shaulyai, Litva SSR 1985-yildan 1992-yilgacha). Parchalangan, samolyot 144-OTAP AWACS-ga oʻtkazildi. ** 192-gvardiya tarkibidagi aviatsiya otryadi ikkita A-50 va 1 Il-76. Kerch Qizil Bayroq VTAP (harbiy qism 26212), Ukurey aerodromi (Areda), [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|RSFSR]], 1985-yildan 1995-yilgacha. 1985-yilda Ulan-Ude Vostochniyaerodromida tashkil etilgan, 1988-yilda Ukureyga uchgan. Parchalangan, samolyot 144-OTAP AWACS-ga oʻtkazildi. ** Vitebsk-Severniy aerodromida 18-alohida AWACS aviatsiya otryadi (ikkita A-50 va 1 Il-76) (1985-yildan). 1993-yilda 18-OAJ RF Qurolli Kuchlariga oʻtkazildi va havoga uchdi. 929-chi GLITning Axtubinsk shahri, keyinchalik 144-OTAP AWACS xodimlari tarkibiga kirdi. ** 89449-harbiy qismning 144-alohida AWACS polki. 1989-yilda Berezovka (Pechora) aerodromida tuzilgan, 20 ta A-50 samolyoti. 1998-yilda Ivanovo (Shimoliy) aerodromiga koʻchirildi. === Texnik koʻrsatkichlari === * '''Kruiz tezligi :''' 800 km/soat * '''Amaliy masofa:''' 7500 km * '''uchish masofasi: 1540''' m * '''yugurish uzunligi: 1050''' m * '''Parvoz davomiyligi:''' ** '''Yoqilgʻi quyishsiz maksimal:''' 9,3 soat ** '''1000 km masofada patrul:''' *** '''Yoqilgʻi quyishsiz:''' 4 soat *** '''1 yonilgʻi quyish bilan:''' 7 soat * '''Amaliy shift :''' 12 000 m * '''Qanot yuki:''' 633 kg/m² * '''Bosimning vaznga nisbati:''' 0,34 kgf / kg == Yana qarang == == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * Sharqiy [[Qozogʻiston]] viloyatidagi [https://web.archive.org/web/20070928001031/http://old.vko.ru/article.asp?pr_sign=archive.2005.25.35 A-50 radiolokatsion patrul va yoʻriqnomaning aviatsiya majmuasi] * [http://www.vega.su/production/detail.php?ID=15 AWACS „A-50“ uzoq masofali radarlarni aniqlash va boshqarish uchun aviatsiya kompleksi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220226192403/https://www.vega.su/production/detail.php?ID=15 |date=2022-02-26 }} * [http://www.beriev.com/rus/A-50E/A-50E.html A-50E] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140223120632/http://www.beriev.com/rus/A-50E/A-50E.html |date=2014-02-23 }} * [https://www.vega.su/production/detail.php?ID=2294 A-50U] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220226192356/https://www.vega.su/production/detail.php?ID=2294 |date=2022-02-26 }} * [https://www.vega.su/ „Vega“ konserni OAJ] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200722100417/https://www.vega.su/ |date=2020-07-22 }} [[Turkum:Harbiylikka oid]] [[Turkum:Qurol]] [[Turkum:Radio]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] pj3me8p2u2joj0pj76aia41sxlb834v 5988475 5988474 2026-04-11T08:43:22Z KWiki78 246724 5988475 wikitext text/x-wiki {{Uchish apparati | nomi = А-50 | asl nomi = {{lang-ru|A-50 «Шмель»}} | tasvir = [[Fayl:Beriev A-50, 2011-08-13.jpg|320px]] | tagyozuv = A-50 parvozda. 13-avgust 2011-yil. | turi = UMRLA samolyoti | loyihalovchi = {{flagicon|SSSR}}→{{flagicon|RUS}} G.M. Beriev nomidagi TAITM<br/>{{flagicon|SSSR}}→{{flagicon|RUS}} NPO „Vega“ | ishlab_chiqaruvchi = {{flagicon|SSSR}}→{{flagicon|RUS}} G.M. Beriev nomidagi TAITM<br/>{{flagicon|SSSR}}→{{flagicon|UZB}} [[Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasi davlat aksiyadorlik jamiyati|TAPOiCh]] | konstruktor =Sergey Atayans | ilk_parvoz =[[19-dekabr]] [[1978-yil]]<ref name=autogenerated1>{{Cite web |url=http://www.airwar.ru/enc/spy/a50.html |title=А-50 |access-date=2010-04-24 |archive-date=2022-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226192357/http://www.airwar.ru/enc/spy/a50.html |deadlink=no }}</ref> |mainwidth=400px | ekspluatatsiya_boshi = [[1985]]<ref name="autogenerated1"/> | ekspluatatsiya_tugashi = | maqomi = foydalanilmoqda | asosiy_ekspluatant = {{SSSR}} (sobiq) <br /> {{RUS}} | ekspluatantlar = | ekspluatant = | ishlab_chiqarilgan_yillar = [[1978]]—[[1991]] | umumiy_soni = ~ 31 | ishlablab_chiqarish_narxi = | narxi = 330 mln. dollar | asos_model = Il-76 | variantlar = A-50U | uzunligi = | boʻyi = | eni = | ogʻirligi = | qanotlari kengligi = | vikiombor =A-50 }} '''A-50''' (mahsulot „A“, NATO kodifikatsiyasiga koʻra: ''Mainstay'' — „Qoʻrgʻon“) — [[Sovet]] va [[Rossiya]] havo desantlarining erta ogohlantirish va boshqaruv [[Tayyora|harakatlari uchun malls fan samolyotlari]] . U Taganrog aviatsiya ilmiy-texnika majmuasida Il-76 harbiy transport samolyoti asosida yaratilgan. G. M. Beriev NPO Vega [[Moskva]] asbobsozlik ilmiy-tadqiqot instituti) bilan birgalikda oʻsha paytda eskirgan Tu-126 samolyotini almashtirish maqsadida. Unga oʻrnatilgan Shmel radiotexnika majmuasi bilan birgalikda u A-50 radar patrul va yoʻl-yoʻriqli aviatsiya kompleksini yaratadi. A-50 havo va yer usti nishonlarini aniqlash va kuzatish, Qurolli Kuchlarning avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlarining qoʻmondonlik postlarini havo va yer usti holati toʻgʻrisida ogohlantirish, qiruvchi va zarba beruvchi samolyotlarni havoga, yerga va havoga yoʻnaltirilganda boshqarish maqsadida ishlatilishi mumkin. dengiz nishonlari, shuningdek, havo qoʻmondonlik punkti sifatida harakatlantiriladi. 1989-yilda qabul qilingan. Toshkent shahridagi [[Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasi davlat aksiyadorlik jamiyati|nomidagi zavodda seriyali ishlab chiqarish amalga oshirildi. V. P. Chkalova]] . U birinchi marta [[Xalqaro aviatsiya va kosmik salon|MAKS]] −95 da namoyish etilgan. 2009-yil, 2010-yil, 2013-yil, 2014-yil, 2015-yil, 2016-yil va 2020-yil 9-may kunlari Moskvada oʻtkazilgan harbiy paradlarda namoyish etilgan. == Yaratilish tarixi == 1970-yillarning boshlariga kelib, Tu-126 AWACS samolyoti allaqachon eskirgan va almashtirilishga muhtoj holatda edi. 1969-yilda yangi radiotexnika majmuasini ishlab chiqishni boshlash toʻgʻrisida hukumat qarori qabul qilindi, u yer yaqinida uchadigan yuqori tezlikdagi, past profilli havo nishonlarini aniqlash va kuzatishi kabi bir qator vazifalarni bajarishi kerak edi. Uni yaratish bilan Moskva asbobsozlik ilmiy-tadqiqot instituti mashgʻul boʻlgan. Mamlakat aviatsiya konstruktorlik byurolarining turli xil variantlari tashuvchi sifatida koʻrib chiqildi, ammo ular Il-76 ogʻir harbiy transport samolyotlariga joylashdilar. [[Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi|KPSS]] Markaziy Qoʻmitasi va [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] Vazirlar Kengashining 1973-yildagi qarori bilan Taganrog OKB-49 ga yangi RLDN samolyotini yaratish A. rahbarligida belgilandi. TO. Konstantinov. Taganrogda Tu-126LL (A) uchuvchi laboratoriyasi oʻrnatildi qaerda?qachon? „Shmel“ eksperimental radiotexnika majmuasi. 1977-yil 1-avgustdan boshlab 9 ta baholash reyslari yakunlandi, soʻngra samolyot Ramenskoyega olib borildi va u yerda sinov uchun foydalanishda davom etdi. Xuddi shunday 1977-yilda Beriev konstruktorlik byurosi birinchi Il-76 ni qayta jihozlashni boshlab yubordi, bu bir yildan ortiq davom etdi. Il-76 seriyasidan hali ham elektron komplekssiz oʻzgartirilgan yangi samolyotning zavod aerodromidan birinchi parvozi 1978-yil 19-dekabrda V. P. Demyanovskiy. Ushbu birinchi mashina kompleksni sinovdan oʻtkazish uchun uchuvchi stend sifatida shaylandi. 1977-yil sentyabr oyida Beriev konstruktorlik byurosi ikkinchi Il-76 ni taqdim qildi. va 1981-yil 30-martda uchinchi samolyot Taganrogga joʻnadi, uni qayta jihozlash 1983-yil oktyabr oyida yakunlandi. 1979-yil 16-avgustda qoʻshma davlat sinovlari, shuningdek, transport vositasi bortida uskunalarni yerdan sinovdan oʻtkazish harakatlari boshlandi. Hammasi boʻlib, Taganrogda 1978-yil dekabrdan 1983-yil oktyabrgacha uchta Il-76 A-50 shakligaaylantirildi. Birinchi A-50da parvoz samaradorligi aniqlandi va RTK qoʻllab-quvvatlash tizimlari sinovdan oʻtkazildi, ikkinchisida RTKning oʻzi va Dotted parvoz va navigatsiya majmuasi, uchinchisida REP kompleksi va maxsus jihozlar sinovdan oʻtkazildi. GSIning asosiy qismi 1980-yildan 1985-yilgacha Axtubinsk aerodromidagi Harbiy havo kuchlarining fuqaro aviatsiyasi ilmiy-tadqiqot institutida boʻlib oʻtkazildi. Davlat komissiyasi raisi etib aviatsiya boshligʻi marshali P. S. Kutaxov belgilandi. Voqealar ishtirokchilarining xotiralariga koʻra, A-50 ning har bir sinov parvozi butun Axtuba poligonining deyarli toʻliq ish kunini teng davom etgan chunki u katta miqdordagi uskunalar, samolyotlar va yer oʻlchash punktlarini jalb qilishni talab qildi. trek majmuasi. 1987-yilda modernizatsiya qilingan Shmel-2 kompleksini sinovdan oʻtkazish uchun Tu-126 LL (2A) kodi ostidagi uchuvchi laboratoriya aylantirildi. Samolyot Harbiy havo kuchlarining fuqaro aviatsiyasi ilmiy-tadqiqot institutiga topshirildi, u yerda 1990-yil oktyabrgacha sinovdan oʻtkazildi, SSSR Vazirlar Kengashining qarori bilan samolyotlarni yaratish boʻyicha ishlar toʻxtatildi. Mashina 1992-yilda chiqindixonaga yuborilgan. Vaqtinchalik chora sifatida samolyotning oʻtish versiyasi yaratildi, u yangilangan Shmel-M kompleksi bilan jihozlangan boʻlib, u nishonni aniqlash diapazoni va kengaytirilgan kuzatuv qobiliyatiga ega. Bundan tashqari, ushbu A-50 radarlari dushmanning elektron urushini aniqlash va unga qarshi turish uchun passiv rejimga ega va raqamli kompyuterning tezligi element bazasini yangilash hisobiga deyarli 2 barobar oshdi. Chet el manbalarida u baʼzan A-50U va A-50M deb ataladi, bu mutlaqo toʻgʻri emas. Yangilangan samolyot 1990-yilda faoliyatga taqdim etilgan. Santimetr diapazonida ishlaydigan radar stantsiyasi past balandlikda 200-400 km gacha, balandlikda — 300-600 km masofada uchadigan qiruvchi toifadagi nishonni aniqlashga qodir. Dengiz nishonlari 400 km gacha boʻlgan masofada aniqlanadi. Bir vaqtning oʻzida kuzatilgan nishonlar soni 150 tagacha, bir vaqtning oʻzida boshqariladigan jangchilar soni 10-12 ta boʻlishimumkin. 1985-yildan 1988-yilgacha sinov operatsiyasi jangovar boʻlinmalar asosida amaliy ishlar amalga oshirildi. Kompleks 1989-yilda rasman qabul qilingan . Barcha seriyali A-50 samolyotlari Toshkent aviatsiya zavodida [[Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasi davlat aksiyadorlik jamiyati|TAPOiCH]] ishlab chiqarilgan. Buning uchun zavodda tegishli infratuzilma yaratildi. Samolyot zavodi va uning parvoz sinov stantsiyasi (LIS) hududida RTK uskunalarini yerdan sinovdan oʻtkazish va nozik sozlash uchun bir qator yer stendlari yaratildi va NPO Vega-M va PO Oktyabr filiallari maxsus shakillantirildi. A-50 ishlab chiqarishda mehnat zichligi Il-76MD bilan solishtirganda 6-7 baravar yuqori edi. 1990-yillarning boshidagi samolyotning narxi. 250-270 million dollarni tashkil etdi, bu asosiy transport modeli Il-76 ishlab chiqarishdan 10 baravar qimmat edi va umuman olganda bitta Tu-160 yoki An-124 qurilishidan qimmatroq edi. SSSR parchalanganidan keyin ushbu samolyotlarni qayta jihozlash va modernizatsiya qilish Beriev TANTKda amalga oshirildi. Ushbu kompleksni yaratish uchun Rossiya Federatsiyasi Hukumatining 1996-yil 16-yanvardagi qarori bilan aviatsiya va radiotexnika sanoatining, shuningdek, havo kuchlarining bir guruh etakchi mutaxassislari Rossiya Federatsiyasi Davlat mukofoti bilan taqdirlangan. Rossiya Federatsiyasi fan va texnologiya sohasida. Gʻoliblar qatorida A. TO. Konstantinov , G. FROM. Panatov va S. LEKIN. Atayants . === Modernizatsiya (A-50U) === [[Fayl:Самолет_ДРЛО_А-50У_(2).png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%94%D0%A0%D0%9B%D0%9E_%D0%90-50%D0%A3_%282%29.png/220px-%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%94%D0%A0%D0%9B%D0%9E_%D0%90-50%D0%A3_%282%29.png|left|thumb| AWACS A-50U samolyoti shahardagi doimiy baza aerodromiga uchdi Ivanovo]] [[Fayl:Самолет_ДРЛО_А-50У_(1).png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%94%D0%A0%D0%9B%D0%9E_%D0%90-50%D0%A3_%281%29.png/220px-%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%94%D0%A0%D0%9B%D0%9E_%D0%90-50%D0%A3_%281%29.png|thumb| Osmonda A-50U shahri yaqinida Ivanovo]] 2003-yilda xizmatda boʻlgan A-50 samolyotlarini, bundan tashqari, RTKning oʻzi ham, samolyotlarni ham modernizatsiya qilish boʻyicha ishlar boshlandi. Ular 2008-yilda toʻliq ishga tushirildi. Samolyot '''A-50U''' deb nomlandi. Mashinaning zavod sinovlari 2009-yil iyulgacha davom etdi va qoʻshma sinovlar oʻsha yilning 26-noyabrida yakunlandi. Radiotexnika majmuasida ishlashdan tashqari, ACS va aloqa kompleksi qayta takomillashtirildi. Samolyotning taktik ekipaji aʼzolarining ish joylari modernizatsiya qilindi, endi maʼlumotlar [[Elektronnurli trubka|CRT]] displeylarida emas, balki [[Suyuq kristalli display|suyuq kristall koʻrsatkichlarda koʻrsatiladi]] ammo, maʼlum bir shubhalar samolyotlarda xorijiy ishlab chiqarilgan komponentlarning keng qoʻllanishi bilan bogʻliq. uskunalar RTK operator boʻlinmasida ular nihoyat dam olish joylari va maishiy texnika bilan jihozlangan bufet bilan taʼminlandi. Radarning yuqori texnik tavsiflariga radar maʼlumotlarini raqamli qayta ishlash uchun end-to-end kanalini joriy etish va qabul qilish va uzatish qurilmalarini modernizatsiya qilish orqali erishildi; Bort kompyuterining yuqori unumdorligi va tezligi yuqori zamonaviy raqamli kompyuterlar asosida qurilgan yangisiga almashtirilishi funksional [[dasturiy taʼminot]] imkoniyatlarini oshirish imkonini yaratdi. Operator ish joylarida koʻrsatish tizimi ham qayta takomollastirildi. == Dizayni == Samolyotning asosiy jihozlari Argon-50 bort kompyuteri asosida shakillantirilgan Shmel radiotexnika majmuasidir. Kompleksning bir qismi sifatida: * passiv yoʻnalishni aniqlash kanaliga ega uch koordinatali [[Radiolokator|radar]] ; * olingan maʼlumotlarni yigʻish va koʻrsatish uchun uskunalar; * faol soʻrov-javob tizimi va buyruqlar yoki maqsadni belgilash maʼlumotlarini ushlovchilarga uzatish; * [[Qiruvchi samolyotlar|qiruvchi]] samolyotlarni havo nishonlarini boshqarish, boshqarish muammolarini hal qilish uchun raqamli kompyuter kompleksi ; * radio boshqaruvi buyruq qatori uskunasi; * aloqa tizimi, ZAS va telekod uskunalari; * hujjatlashtirish uskunalari; * davlat identifikatsiya tizimi . {{Flagcountry|Россия}}: Kompleksda 10-11 operator ishlaydi RCh komandiri, katta yoʻl-yoʻriqchi navigator, ikkita yoʻriqchi-navigator, katta eskort operatori va ikkita eskort operatori, shuningdek RTC, radar, aloqa uskunalari bort muhandislari mavjuddir.<nowiki></br></nowiki> Parvoz ekipaji-5 kishi. Samolyotda „Bumblebee“ kompleksiga qoʻshimcha ravishda havo hujumidan mudofaa majmuasi oʻrnatilgan boʻlib, u faol va passiv radio qarshi choralarni, shuningdek, infraqizil toʻsiq tizimlarini oʻz ichiga olib birmuncha faol hisoblanadi. Samolyotning korpusi quyidagi dizayn oʻzgarishlarini oldi: * yangi burun konusi; * navigatsiya kokpitining oynasi oʻrniga radio-shaffof parda oʻrnatildi; * yonilgʻi quyish bumi oʻrnatilgan; * port tomonida eshik va 1-sonli favqulodda chiqish lyukasi yoʻq; * qanot oldida sunʼiy yoʻldosh aloqa antennalari uchun radom bor; * qanotning orqasida diametri 10,5 m va balandligi 2 m boʻlgan har tomonlama radar antennasining qoʻziqorin shaklidagi aylanadigan [[Pilon|radomi ustunlarga]] oʻrnatilgan; * keelning tagida RTK uskunasining sovutish tizimlari uchun havo qabul qilish oʻrnatilgan; * qoʻshimcha uskunalar va yanada kuchli APU sigʻdirish uchun kengaytirilgan yon fular; * aerodinamik yuzalar (winglets) koʻrinishida tayyorlangan yon pardaga aks ettiruvchi ekranlar oʻrnatiladi; * yuk lyukining eshiklari tikilgan; * Ekipajni mikrotoʻlqinli nurlanishdan himoya qilish uchun asosiy va favqulodda chiqishlarning oynalari, kokpitning yon va yuqori oynalari, shuningdek navigator kabinasining oynalari metalllashtirilgan. == Oʻzgartirishlari == {| class="wikitable sortable" !Model nomi ! Qisqacha xususiyatlar, farqlar. |- | '''A-50''' | Birinchi seriyali modifikatsiya. |- | '''A-50M''' | Modernizatsiya qilingan „Shmel-M“ kompleksiga ega samolyotlar |- | '''A-50I''' | XXR havo kuchlari uchun moʻljallangan A-50 rus-isroil qoʻshma modifikatsiyasi. Buning uchun seriyali A-50 lardan biri TANTK ga aylantirildi, keyinchalik Isroilda RTK qayta jihozlandi. Turli sabablarga koʻra loyiha amalga oshirilmadi va RTKsiz samolyot Xitoyga topshirildi va u yerda oʻz-oʻzidan qurib bitkazildi. KJ-2000 belgisini oldi<ref>"[[Зарубежное военное обозрение]]" № 10/2006 god</ref>. |- | '''A-50EI''' | Hindiston havo kuchlari uchun AK AWACS ning eksport versiyasi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.airwar.ru/enc/spy/a50ei.html|sarlavha=Бериев, Elta ЭИ (А-50ЭИ)|kirish sanasi=2011-11-01|arxivsana=2022-02-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220226192356/http://www.airwar.ru/enc/spy/a50ei.html}}</ref> U Il-76TD samolyotini qayta jihozlash yoʻli bilan qurilgan boʻlib, unda PS-90A-76 va RTK dvigatellari Isroilning Elta kompaniyasining EL / W-2090 koʻp funksiyali impuls-Doppler radarlari bilan oʻrnatilgan. |- | '''A-50U''' | A-50 ishlab chiqarish samolyotlarini modernizatsiya qilish varianti. Past va past kuzatiladigan havo nishonlarini (shu jumladan, elektron urushdan foydalanish sharoitida tovushdan tez va vertolyotlar) aniqlash uchun yaxshilangan parametrlarga ega yangi radiotexnika majmuasi oʻrnatildi, Intel element bazasidan foydalangan holda qurilgan. uskunalar qisqartirildi, shu sababli yoqilgʻi taʼminoti koʻpaytirildi. Barcha CRT displeylar LCD displeylar bilan almashtirildi. Zal va oshxona bilan jihozlangan. Birinchi samolyot 2011-yil 31-oktyabrda Harbiy havo kuchlariga topshirildi. 2017-yil 7 martda dum raqami 41 va oʻzining „Taganrog“ nomiga ega toʻrtinchi modernizatsiya qilingan samolyot Rossiya Aerokosmik kuchlariga topshirildi. 2018-yil 6-dekabr kuni dum raqami 45 „Qizil“ boʻlgan yana bir modernizatsiya qilingan samolyot Rossiya Aerokosmik kuchlariga topshirildi. |- |} '''Eslatma'''. 976 SKIP samolyoti tashqi koʻrinishi A-50 ga oʻxshash boʻlishiga qaramay, AWACS samolyotlari bilan bogʻliq emas va butunlay boshqa vazifalar uchun moʻljallangan: samolyotlar [[Ballistik raketa|ballistik]] va [[Qanotli raketa|qanotli raketalarni]] sinovdan oʻtkazishda parametrlarni boshqarish uchun ishlatiladi. Ramenskoyeda 4 ta mashina saqlashda joylashgan. == Xizmatda == * Rossiya havo kuchlari 2022-yil holatiga koʻra 3 ta A-50 va 6 A-50U<ref>The Military Balance 2022</ref>. {{Flagcountry|India}}: * BBC Hindiston havo kuchlari — 3 A-50EI, 2014-yil holatiga koʻra. 2003-yilda 3 ta A-50EI yetkazib berish boʻyicha shartnoma imzolandi, u 2010-yilda toʻliq yakunlandi<ref name="autogenerated2" />. {{Flagcountry|СССР}}: * SSSR havo mudofaasi aviatsiyasi : ** AWACS 32457 harbiy qismining 67-alohida aviatsiya eskadroni 20 ta mashina, Zoknyai aerodromi, Shaulyai, Litva SSR 1985-yildan 1992-yilgacha). Parchalangan, samolyot 144-OTAP AWACS-ga oʻtkazildi. ** 192-gvardiya tarkibidagi aviatsiya otryadi ikkita A-50 va 1 Il-76. Kerch Qizil Bayroq VTAP (harbiy qism 26212), Ukurey aerodromi (Areda), [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|RSFSR]], 1985-yildan 1995-yilgacha. 1985-yilda Ulan-Ude Vostochniyaerodromida tashkil etilgan, 1988-yilda Ukureyga uchgan. Parchalangan, samolyot 144-OTAP AWACS-ga oʻtkazildi. ** Vitebsk-Severniy aerodromida 18-alohida AWACS aviatsiya otryadi (ikkita A-50 va 1 Il-76) (1985-yildan). 1993-yilda 18-OAJ RF Qurolli Kuchlariga oʻtkazildi va havoga uchdi. 929-chi GLITning Axtubinsk shahri, keyinchalik 144-OTAP AWACS xodimlari tarkibiga kirdi. ** 89449-harbiy qismning 144-alohida AWACS polki. 1989-yilda Berezovka (Pechora) aerodromida tuzilgan, 20 ta A-50 samolyoti. 1998-yilda Ivanovo (Shimoliy) aerodromiga koʻchirildi. === Texnik koʻrsatkichlari === * '''Kruiz tezligi :''' 800 km/soat * '''Amaliy masofa:''' 7500 km * '''uchish masofasi: 1540''' m * '''yugurish uzunligi: 1050''' m * '''Parvoz davomiyligi:''' ** '''Yoqilgʻi quyishsiz maksimal:''' 9,3 soat ** '''1000 km masofada patrul:''' *** '''Yoqilgʻi quyishsiz:''' 4 soat *** '''1 yonilgʻi quyish bilan:''' 7 soat * '''Amaliy shift :''' 12 000 m * '''Qanot yuki:''' 633 kg/m² * '''Bosimning vaznga nisbati:''' 0,34 kgf / kg == Yana qarang == == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * Sharqiy [[Qozogʻiston]] viloyatidagi [https://web.archive.org/web/20070928001031/http://old.vko.ru/article.asp?pr_sign=archive.2005.25.35 A-50 radiolokatsion patrul va yoʻriqnomaning aviatsiya majmuasi] * [http://www.vega.su/production/detail.php?ID=15 AWACS „A-50“ uzoq masofali radarlarni aniqlash va boshqarish uchun aviatsiya kompleksi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220226192403/https://www.vega.su/production/detail.php?ID=15 |date=2022-02-26 }} * [http://www.beriev.com/rus/A-50E/A-50E.html A-50E] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140223120632/http://www.beriev.com/rus/A-50E/A-50E.html |date=2014-02-23 }} * [https://www.vega.su/production/detail.php?ID=2294 A-50U] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220226192356/https://www.vega.su/production/detail.php?ID=2294 |date=2022-02-26 }} * [https://www.vega.su/ „Vega“ konserni OAJ] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200722100417/https://www.vega.su/ |date=2020-07-22 }} [[Turkum:Harbiylikka oid]] [[Turkum:Qurol]] [[Turkum:Radio]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] d5a2itplqqlnpk6nu6g15almfqaitpb 5988476 5988475 2026-04-11T08:43:32Z KWiki78 246724 5988476 wikitext text/x-wiki {{Uchish apparati | nomi = А-50 | asl nomi = {{lang-ru|A-50 «Шмель»}} | tasvir = [[Fayl:Beriev A-50, 2011-08-13.jpg|320px]] | tagyozuv = A-50 parvozda. 13-avgust 2011-yil. | turi = UMRLA samolyoti | loyihalovchi = {{flagicon|SSSR}}→{{flagicon|RUS}} G.M. Beriev nomidagi TAITM<br/>{{flagicon|SSSR}}→{{flagicon|RUS}} NPO „Vega“ | ishlab_chiqaruvchi = {{flagicon|SSSR}}→{{flagicon|RUS}} G.M. Beriev nomidagi TAITM<br/>{{flagicon|SSSR}}→{{flagicon|UZB}} [[Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasi davlat aksiyadorlik jamiyati|TAPOiCh]] | konstruktor =Sergey Atayans | ilk_parvoz =[[19-dekabr]] [[1978-yil]]<ref name=autogenerated1>{{Cite web |url=http://www.airwar.ru/enc/spy/a50.html |title=А-50 |access-date=2010-04-24 |archive-date=2022-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226192357/http://www.airwar.ru/enc/spy/a50.html |deadlink=no }}</ref> |mainwidth=400px | ekspluatatsiya_boshi = [[1985]]<ref name="autogenerated1"/> | ekspluatatsiya_tugashi = | maqomi = foydalanilmoqda | asosiy_ekspluatant = {{SSSR}} (sobiq) <br /> {{RUS}} | ekspluatantlar = | ekspluatant = | ishlab_chiqarilgan_yillar = [[1978]]—[[1991]] | umumiy_soni = ~ 31 | ishlablab_chiqarish_narxi = | narxi = 330 mln. dollar | asos_model = Il-76 | variantlar = A-50U | uzunligi = | boʻyi = | eni = | ogʻirligi = | qanotlari kengligi = | vikiombor =A-50 }} '''A-50''' (mahsulot „A“, NATO kodifikatsiyasiga koʻra: ''Mainstay'' — „Qoʻrgʻon“) — [[Sovet]] va [[Rossiya]] havo desantlarining erta ogohlantirish va boshqaruv [[Tayyora|harakatlari uchun malls fan samolyotlari]]. U Taganrog aviatsiya ilmiy-texnika majmuasida Il-76 harbiy transport samolyoti asosida yaratilgan. G. M. Beriev NPO Vega [[Moskva]] asbobsozlik ilmiy-tadqiqot instituti) bilan birgalikda oʻsha paytda eskirgan Tu-126 samolyotini almashtirish maqsadida. Unga oʻrnatilgan Shmel radiotexnika majmuasi bilan birgalikda u A-50 radar patrul va yoʻl-yoʻriqli aviatsiya kompleksini yaratadi. A-50 havo va yer usti nishonlarini aniqlash va kuzatish, Qurolli Kuchlarning avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlarining qoʻmondonlik postlarini havo va yer usti holati toʻgʻrisida ogohlantirish, qiruvchi va zarba beruvchi samolyotlarni havoga, yerga va havoga yoʻnaltirilganda boshqarish maqsadida ishlatilishi mumkin. dengiz nishonlari, shuningdek, havo qoʻmondonlik punkti sifatida harakatlantiriladi. 1989-yilda qabul qilingan. Toshkent shahridagi [[Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasi davlat aksiyadorlik jamiyati|nomidagi zavodda seriyali ishlab chiqarish amalga oshirildi. V. P. Chkalova]] . U birinchi marta [[Xalqaro aviatsiya va kosmik salon|MAKS]] −95 da namoyish etilgan. 2009-yil, 2010-yil, 2013-yil, 2014-yil, 2015-yil, 2016-yil va 2020-yil 9-may kunlari Moskvada oʻtkazilgan harbiy paradlarda namoyish etilgan. == Yaratilish tarixi == 1970-yillarning boshlariga kelib, Tu-126 AWACS samolyoti allaqachon eskirgan va almashtirilishga muhtoj holatda edi. 1969-yilda yangi radiotexnika majmuasini ishlab chiqishni boshlash toʻgʻrisida hukumat qarori qabul qilindi, u yer yaqinida uchadigan yuqori tezlikdagi, past profilli havo nishonlarini aniqlash va kuzatishi kabi bir qator vazifalarni bajarishi kerak edi. Uni yaratish bilan Moskva asbobsozlik ilmiy-tadqiqot instituti mashgʻul boʻlgan. Mamlakat aviatsiya konstruktorlik byurolarining turli xil variantlari tashuvchi sifatida koʻrib chiqildi, ammo ular Il-76 ogʻir harbiy transport samolyotlariga joylashdilar. [[Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi|KPSS]] Markaziy Qoʻmitasi va [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] Vazirlar Kengashining 1973-yildagi qarori bilan Taganrog OKB-49 ga yangi RLDN samolyotini yaratish A. rahbarligida belgilandi. TO. Konstantinov. Taganrogda Tu-126LL (A) uchuvchi laboratoriyasi oʻrnatildi qaerda?qachon? „Shmel“ eksperimental radiotexnika majmuasi. 1977-yil 1-avgustdan boshlab 9 ta baholash reyslari yakunlandi, soʻngra samolyot Ramenskoyega olib borildi va u yerda sinov uchun foydalanishda davom etdi. Xuddi shunday 1977-yilda Beriev konstruktorlik byurosi birinchi Il-76 ni qayta jihozlashni boshlab yubordi, bu bir yildan ortiq davom etdi. Il-76 seriyasidan hali ham elektron komplekssiz oʻzgartirilgan yangi samolyotning zavod aerodromidan birinchi parvozi 1978-yil 19-dekabrda V. P. Demyanovskiy. Ushbu birinchi mashina kompleksni sinovdan oʻtkazish uchun uchuvchi stend sifatida shaylandi. 1977-yil sentyabr oyida Beriev konstruktorlik byurosi ikkinchi Il-76 ni taqdim qildi. va 1981-yil 30-martda uchinchi samolyot Taganrogga joʻnadi, uni qayta jihozlash 1983-yil oktyabr oyida yakunlandi. 1979-yil 16-avgustda qoʻshma davlat sinovlari, shuningdek, transport vositasi bortida uskunalarni yerdan sinovdan oʻtkazish harakatlari boshlandi. Hammasi boʻlib, Taganrogda 1978-yil dekabrdan 1983-yil oktyabrgacha uchta Il-76 A-50 shakligaaylantirildi. Birinchi A-50da parvoz samaradorligi aniqlandi va RTK qoʻllab-quvvatlash tizimlari sinovdan oʻtkazildi, ikkinchisida RTKning oʻzi va Dotted parvoz va navigatsiya majmuasi, uchinchisida REP kompleksi va maxsus jihozlar sinovdan oʻtkazildi. GSIning asosiy qismi 1980-yildan 1985-yilgacha Axtubinsk aerodromidagi Harbiy havo kuchlarining fuqaro aviatsiyasi ilmiy-tadqiqot institutida boʻlib oʻtkazildi. Davlat komissiyasi raisi etib aviatsiya boshligʻi marshali P. S. Kutaxov belgilandi. Voqealar ishtirokchilarining xotiralariga koʻra, A-50 ning har bir sinov parvozi butun Axtuba poligonining deyarli toʻliq ish kunini teng davom etgan chunki u katta miqdordagi uskunalar, samolyotlar va yer oʻlchash punktlarini jalb qilishni talab qildi. trek majmuasi. 1987-yilda modernizatsiya qilingan Shmel-2 kompleksini sinovdan oʻtkazish uchun Tu-126 LL (2A) kodi ostidagi uchuvchi laboratoriya aylantirildi. Samolyot Harbiy havo kuchlarining fuqaro aviatsiyasi ilmiy-tadqiqot institutiga topshirildi, u yerda 1990-yil oktyabrgacha sinovdan oʻtkazildi, SSSR Vazirlar Kengashining qarori bilan samolyotlarni yaratish boʻyicha ishlar toʻxtatildi. Mashina 1992-yilda chiqindixonaga yuborilgan. Vaqtinchalik chora sifatida samolyotning oʻtish versiyasi yaratildi, u yangilangan Shmel-M kompleksi bilan jihozlangan boʻlib, u nishonni aniqlash diapazoni va kengaytirilgan kuzatuv qobiliyatiga ega. Bundan tashqari, ushbu A-50 radarlari dushmanning elektron urushini aniqlash va unga qarshi turish uchun passiv rejimga ega va raqamli kompyuterning tezligi element bazasini yangilash hisobiga deyarli 2 barobar oshdi. Chet el manbalarida u baʼzan A-50U va A-50M deb ataladi, bu mutlaqo toʻgʻri emas. Yangilangan samolyot 1990-yilda faoliyatga taqdim etilgan. Santimetr diapazonida ishlaydigan radar stantsiyasi past balandlikda 200-400 km gacha, balandlikda — 300-600 km masofada uchadigan qiruvchi toifadagi nishonni aniqlashga qodir. Dengiz nishonlari 400 km gacha boʻlgan masofada aniqlanadi. Bir vaqtning oʻzida kuzatilgan nishonlar soni 150 tagacha, bir vaqtning oʻzida boshqariladigan jangchilar soni 10-12 ta boʻlishimumkin. 1985-yildan 1988-yilgacha sinov operatsiyasi jangovar boʻlinmalar asosida amaliy ishlar amalga oshirildi. Kompleks 1989-yilda rasman qabul qilingan . Barcha seriyali A-50 samolyotlari Toshkent aviatsiya zavodida [[Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasi davlat aksiyadorlik jamiyati|TAPOiCH]] ishlab chiqarilgan. Buning uchun zavodda tegishli infratuzilma yaratildi. Samolyot zavodi va uning parvoz sinov stantsiyasi (LIS) hududida RTK uskunalarini yerdan sinovdan oʻtkazish va nozik sozlash uchun bir qator yer stendlari yaratildi va NPO Vega-M va PO Oktyabr filiallari maxsus shakillantirildi. A-50 ishlab chiqarishda mehnat zichligi Il-76MD bilan solishtirganda 6-7 baravar yuqori edi. 1990-yillarning boshidagi samolyotning narxi. 250-270 million dollarni tashkil etdi, bu asosiy transport modeli Il-76 ishlab chiqarishdan 10 baravar qimmat edi va umuman olganda bitta Tu-160 yoki An-124 qurilishidan qimmatroq edi. SSSR parchalanganidan keyin ushbu samolyotlarni qayta jihozlash va modernizatsiya qilish Beriev TANTKda amalga oshirildi. Ushbu kompleksni yaratish uchun Rossiya Federatsiyasi Hukumatining 1996-yil 16-yanvardagi qarori bilan aviatsiya va radiotexnika sanoatining, shuningdek, havo kuchlarining bir guruh etakchi mutaxassislari Rossiya Federatsiyasi Davlat mukofoti bilan taqdirlangan. Rossiya Federatsiyasi fan va texnologiya sohasida. Gʻoliblar qatorida A. TO. Konstantinov , G. FROM. Panatov va S. LEKIN. Atayants . === Modernizatsiya (A-50U) === [[Fayl:Самолет_ДРЛО_А-50У_(2).png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%94%D0%A0%D0%9B%D0%9E_%D0%90-50%D0%A3_%282%29.png/220px-%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%94%D0%A0%D0%9B%D0%9E_%D0%90-50%D0%A3_%282%29.png|left|thumb| AWACS A-50U samolyoti shahardagi doimiy baza aerodromiga uchdi Ivanovo]] [[Fayl:Самолет_ДРЛО_А-50У_(1).png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%94%D0%A0%D0%9B%D0%9E_%D0%90-50%D0%A3_%281%29.png/220px-%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%94%D0%A0%D0%9B%D0%9E_%D0%90-50%D0%A3_%281%29.png|thumb| Osmonda A-50U shahri yaqinida Ivanovo]] 2003-yilda xizmatda boʻlgan A-50 samolyotlarini, bundan tashqari, RTKning oʻzi ham, samolyotlarni ham modernizatsiya qilish boʻyicha ishlar boshlandi. Ular 2008-yilda toʻliq ishga tushirildi. Samolyot '''A-50U''' deb nomlandi. Mashinaning zavod sinovlari 2009-yil iyulgacha davom etdi va qoʻshma sinovlar oʻsha yilning 26-noyabrida yakunlandi. Radiotexnika majmuasida ishlashdan tashqari, ACS va aloqa kompleksi qayta takomillashtirildi. Samolyotning taktik ekipaji aʼzolarining ish joylari modernizatsiya qilindi, endi maʼlumotlar [[Elektronnurli trubka|CRT]] displeylarida emas, balki [[Suyuq kristalli display|suyuq kristall koʻrsatkichlarda koʻrsatiladi]] ammo, maʼlum bir shubhalar samolyotlarda xorijiy ishlab chiqarilgan komponentlarning keng qoʻllanishi bilan bogʻliq. uskunalar RTK operator boʻlinmasida ular nihoyat dam olish joylari va maishiy texnika bilan jihozlangan bufet bilan taʼminlandi. Radarning yuqori texnik tavsiflariga radar maʼlumotlarini raqamli qayta ishlash uchun end-to-end kanalini joriy etish va qabul qilish va uzatish qurilmalarini modernizatsiya qilish orqali erishildi; Bort kompyuterining yuqori unumdorligi va tezligi yuqori zamonaviy raqamli kompyuterlar asosida qurilgan yangisiga almashtirilishi funksional [[dasturiy taʼminot]] imkoniyatlarini oshirish imkonini yaratdi. Operator ish joylarida koʻrsatish tizimi ham qayta takomollastirildi. == Dizayni == Samolyotning asosiy jihozlari Argon-50 bort kompyuteri asosida shakillantirilgan Shmel radiotexnika majmuasidir. Kompleksning bir qismi sifatida: * passiv yoʻnalishni aniqlash kanaliga ega uch koordinatali [[Radiolokator|radar]] ; * olingan maʼlumotlarni yigʻish va koʻrsatish uchun uskunalar; * faol soʻrov-javob tizimi va buyruqlar yoki maqsadni belgilash maʼlumotlarini ushlovchilarga uzatish; * [[Qiruvchi samolyotlar|qiruvchi]] samolyotlarni havo nishonlarini boshqarish, boshqarish muammolarini hal qilish uchun raqamli kompyuter kompleksi ; * radio boshqaruvi buyruq qatori uskunasi; * aloqa tizimi, ZAS va telekod uskunalari; * hujjatlashtirish uskunalari; * davlat identifikatsiya tizimi . {{Flagcountry|Россия}}: Kompleksda 10-11 operator ishlaydi RCh komandiri, katta yoʻl-yoʻriqchi navigator, ikkita yoʻriqchi-navigator, katta eskort operatori va ikkita eskort operatori, shuningdek RTC, radar, aloqa uskunalari bort muhandislari mavjuddir.<nowiki></br></nowiki> Parvoz ekipaji-5 kishi. Samolyotda „Bumblebee“ kompleksiga qoʻshimcha ravishda havo hujumidan mudofaa majmuasi oʻrnatilgan boʻlib, u faol va passiv radio qarshi choralarni, shuningdek, infraqizil toʻsiq tizimlarini oʻz ichiga olib birmuncha faol hisoblanadi. Samolyotning korpusi quyidagi dizayn oʻzgarishlarini oldi: * yangi burun konusi; * navigatsiya kokpitining oynasi oʻrniga radio-shaffof parda oʻrnatildi; * yonilgʻi quyish bumi oʻrnatilgan; * port tomonida eshik va 1-sonli favqulodda chiqish lyukasi yoʻq; * qanot oldida sunʼiy yoʻldosh aloqa antennalari uchun radom bor; * qanotning orqasida diametri 10,5 m va balandligi 2 m boʻlgan har tomonlama radar antennasining qoʻziqorin shaklidagi aylanadigan [[Pilon|radomi ustunlarga]] oʻrnatilgan; * keelning tagida RTK uskunasining sovutish tizimlari uchun havo qabul qilish oʻrnatilgan; * qoʻshimcha uskunalar va yanada kuchli APU sigʻdirish uchun kengaytirilgan yon fular; * aerodinamik yuzalar (winglets) koʻrinishida tayyorlangan yon pardaga aks ettiruvchi ekranlar oʻrnatiladi; * yuk lyukining eshiklari tikilgan; * Ekipajni mikrotoʻlqinli nurlanishdan himoya qilish uchun asosiy va favqulodda chiqishlarning oynalari, kokpitning yon va yuqori oynalari, shuningdek navigator kabinasining oynalari metalllashtirilgan. == Oʻzgartirishlari == {| class="wikitable sortable" !Model nomi ! Qisqacha xususiyatlar, farqlar. |- | '''A-50''' | Birinchi seriyali modifikatsiya. |- | '''A-50M''' | Modernizatsiya qilingan „Shmel-M“ kompleksiga ega samolyotlar |- | '''A-50I''' | XXR havo kuchlari uchun moʻljallangan A-50 rus-isroil qoʻshma modifikatsiyasi. Buning uchun seriyali A-50 lardan biri TANTK ga aylantirildi, keyinchalik Isroilda RTK qayta jihozlandi. Turli sabablarga koʻra loyiha amalga oshirilmadi va RTKsiz samolyot Xitoyga topshirildi va u yerda oʻz-oʻzidan qurib bitkazildi. KJ-2000 belgisini oldi<ref>"[[Зарубежное военное обозрение]]" № 10/2006 god</ref>. |- | '''A-50EI''' | Hindiston havo kuchlari uchun AK AWACS ning eksport versiyasi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.airwar.ru/enc/spy/a50ei.html|sarlavha=Бериев, Elta ЭИ (А-50ЭИ)|kirish sanasi=2011-11-01|arxivsana=2022-02-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220226192356/http://www.airwar.ru/enc/spy/a50ei.html}}</ref> U Il-76TD samolyotini qayta jihozlash yoʻli bilan qurilgan boʻlib, unda PS-90A-76 va RTK dvigatellari Isroilning Elta kompaniyasining EL / W-2090 koʻp funksiyali impuls-Doppler radarlari bilan oʻrnatilgan. |- | '''A-50U''' | A-50 ishlab chiqarish samolyotlarini modernizatsiya qilish varianti. Past va past kuzatiladigan havo nishonlarini (shu jumladan, elektron urushdan foydalanish sharoitida tovushdan tez va vertolyotlar) aniqlash uchun yaxshilangan parametrlarga ega yangi radiotexnika majmuasi oʻrnatildi, Intel element bazasidan foydalangan holda qurilgan. uskunalar qisqartirildi, shu sababli yoqilgʻi taʼminoti koʻpaytirildi. Barcha CRT displeylar LCD displeylar bilan almashtirildi. Zal va oshxona bilan jihozlangan. Birinchi samolyot 2011-yil 31-oktyabrda Harbiy havo kuchlariga topshirildi. 2017-yil 7 martda dum raqami 41 va oʻzining „Taganrog“ nomiga ega toʻrtinchi modernizatsiya qilingan samolyot Rossiya Aerokosmik kuchlariga topshirildi. 2018-yil 6-dekabr kuni dum raqami 45 „Qizil“ boʻlgan yana bir modernizatsiya qilingan samolyot Rossiya Aerokosmik kuchlariga topshirildi. |- |} '''Eslatma'''. 976 SKIP samolyoti tashqi koʻrinishi A-50 ga oʻxshash boʻlishiga qaramay, AWACS samolyotlari bilan bogʻliq emas va butunlay boshqa vazifalar uchun moʻljallangan: samolyotlar [[Ballistik raketa|ballistik]] va [[Qanotli raketa|qanotli raketalarni]] sinovdan oʻtkazishda parametrlarni boshqarish uchun ishlatiladi. Ramenskoyeda 4 ta mashina saqlashda joylashgan. == Xizmatda == * Rossiya havo kuchlari 2022-yil holatiga koʻra 3 ta A-50 va 6 A-50U<ref>The Military Balance 2022</ref>. {{Flagcountry|India}}: * BBC Hindiston havo kuchlari — 3 A-50EI, 2014-yil holatiga koʻra. 2003-yilda 3 ta A-50EI yetkazib berish boʻyicha shartnoma imzolandi, u 2010-yilda toʻliq yakunlandi<ref name="autogenerated2" />. {{Flagcountry|СССР}}: * SSSR havo mudofaasi aviatsiyasi : ** AWACS 32457 harbiy qismining 67-alohida aviatsiya eskadroni 20 ta mashina, Zoknyai aerodromi, Shaulyai, Litva SSR 1985-yildan 1992-yilgacha). Parchalangan, samolyot 144-OTAP AWACS-ga oʻtkazildi. ** 192-gvardiya tarkibidagi aviatsiya otryadi ikkita A-50 va 1 Il-76. Kerch Qizil Bayroq VTAP (harbiy qism 26212), Ukurey aerodromi (Areda), [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|RSFSR]], 1985-yildan 1995-yilgacha. 1985-yilda Ulan-Ude Vostochniyaerodromida tashkil etilgan, 1988-yilda Ukureyga uchgan. Parchalangan, samolyot 144-OTAP AWACS-ga oʻtkazildi. ** Vitebsk-Severniy aerodromida 18-alohida AWACS aviatsiya otryadi (ikkita A-50 va 1 Il-76) (1985-yildan). 1993-yilda 18-OAJ RF Qurolli Kuchlariga oʻtkazildi va havoga uchdi. 929-chi GLITning Axtubinsk shahri, keyinchalik 144-OTAP AWACS xodimlari tarkibiga kirdi. ** 89449-harbiy qismning 144-alohida AWACS polki. 1989-yilda Berezovka (Pechora) aerodromida tuzilgan, 20 ta A-50 samolyoti. 1998-yilda Ivanovo (Shimoliy) aerodromiga koʻchirildi. === Texnik koʻrsatkichlari === * '''Kruiz tezligi :''' 800 km/soat * '''Amaliy masofa:''' 7500 km * '''uchish masofasi: 1540''' m * '''yugurish uzunligi: 1050''' m * '''Parvoz davomiyligi:''' ** '''Yoqilgʻi quyishsiz maksimal:''' 9,3 soat ** '''1000 km masofada patrul:''' *** '''Yoqilgʻi quyishsiz:''' 4 soat *** '''1 yonilgʻi quyish bilan:''' 7 soat * '''Amaliy shift :''' 12 000 m * '''Qanot yuki:''' 633 kg/m² * '''Bosimning vaznga nisbati:''' 0,34 kgf / kg == Yana qarang == == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * Sharqiy [[Qozogʻiston]] viloyatidagi [https://web.archive.org/web/20070928001031/http://old.vko.ru/article.asp?pr_sign=archive.2005.25.35 A-50 radiolokatsion patrul va yoʻriqnomaning aviatsiya majmuasi] * [http://www.vega.su/production/detail.php?ID=15 AWACS „A-50“ uzoq masofali radarlarni aniqlash va boshqarish uchun aviatsiya kompleksi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220226192403/https://www.vega.su/production/detail.php?ID=15 |date=2022-02-26 }} * [http://www.beriev.com/rus/A-50E/A-50E.html A-50E] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140223120632/http://www.beriev.com/rus/A-50E/A-50E.html |date=2014-02-23 }} * [https://www.vega.su/production/detail.php?ID=2294 A-50U] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220226192356/https://www.vega.su/production/detail.php?ID=2294 |date=2022-02-26 }} * [https://www.vega.su/ „Vega“ konserni OAJ] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200722100417/https://www.vega.su/ |date=2020-07-22 }} [[Turkum:Harbiylikka oid]] [[Turkum:Qurol]] [[Turkum:Radio]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] tk1rbavmuqepqi6b80gvz4ubp1b5vse 5988477 5988476 2026-04-11T08:43:40Z KWiki78 246724 5988477 wikitext text/x-wiki {{Uchish apparati | nomi = А-50 | asl nomi = {{lang-ru|A-50 «Шмель»}} | tasvir = [[Fayl:Beriev A-50, 2011-08-13.jpg|320px]] | tagyozuv = A-50 parvozda. 13-avgust 2011-yil. | turi = UMRLA samolyoti | loyihalovchi = {{flagicon|SSSR}}→{{flagicon|RUS}} G.M. Beriev nomidagi TAITM<br/>{{flagicon|SSSR}}→{{flagicon|RUS}} NPO „Vega“ | ishlab_chiqaruvchi = {{flagicon|SSSR}}→{{flagicon|RUS}} G.M. Beriev nomidagi TAITM<br/>{{flagicon|SSSR}}→{{flagicon|UZB}} [[Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasi davlat aksiyadorlik jamiyati|TAPOiCh]] | konstruktor =Sergey Atayans | ilk_parvoz =[[19-dekabr]] [[1978-yil]]<ref name=autogenerated1>{{Cite web |url=http://www.airwar.ru/enc/spy/a50.html |title=А-50 |access-date=2010-04-24 |archive-date=2022-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226192357/http://www.airwar.ru/enc/spy/a50.html |deadlink=no }}</ref> |mainwidth=400px | ekspluatatsiya_boshi = [[1985]]<ref name="autogenerated1"/> | ekspluatatsiya_tugashi = | maqomi = foydalanilmoqda | asosiy_ekspluatant = {{SSSR}} (sobiq) <br /> {{RUS}} | ekspluatantlar = | ekspluatant = | ishlab_chiqarilgan_yillar = [[1978]]—[[1991]] | umumiy_soni = ~ 31 | ishlablab_chiqarish_narxi = | narxi = 330 mln. dollar | asos_model = Il-76 | variantlar = A-50U | uzunligi = | boʻyi = | eni = | ogʻirligi = | qanotlari kengligi = | vikiombor =A-50 }} '''A-50''' (mahsulot „A“, NATO kodifikatsiyasiga koʻra: ''Mainstay'' — „Qoʻrgʻon“) — [[Sovet]] va [[Rossiya]] havo desantlarining erta ogohlantirish va boshqaruv [[Tayyora|harakatlari uchun malls fan samolyotlari]]. U Taganrog aviatsiya ilmiy-texnika majmuasida Il-76 harbiy transport samolyoti asosida yaratilgan. G. M. Beriev NPO Vega [[Moskva]] asbobsozlik ilmiy-tadqiqot instituti) bilan birgalikda oʻsha paytda eskirgan Tu-126 samolyotini almashtirish maqsadida. Unga oʻrnatilgan Shmel radiotexnika majmuasi bilan birgalikda u A-50 radar patrul va yoʻl-yoʻriqli aviatsiya kompleksini yaratadi. A-50 havo va yer usti nishonlarini aniqlash va kuzatish, Qurolli Kuchlarning avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlarining qoʻmondonlik postlarini havo va yer usti holati toʻgʻrisida ogohlantirish, qiruvchi va zarba beruvchi samolyotlarni havoga, yerga va havoga yoʻnaltirilganda boshqarish maqsadida ishlatilishi mumkin. dengiz nishonlari, shuningdek, havo qoʻmondonlik punkti sifatida harakatlantiriladi. 1989-yilda qabul qilingan. Toshkent shahridagi [[Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasi davlat aksiyadorlik jamiyati|nomidagi zavodda seriyali ishlab chiqarish amalga oshirildi. V. P. Chkalova]] . U birinchi marta [[Xalqaro aviatsiya va kosmik salon|MAKS]] −95 da namoyish etilgan. 2009-yil, 2010-yil, 2013-yil, 2014-yil, 2015-yil, 2016-yil va 2020-yil 9-may kunlari Moskvada oʻtkazilgan harbiy paradlarda namoyish etilgan. == Yaratilish tarixi == 1970-yillarning boshlariga kelib, Tu-126 AWACS samolyoti allaqachon eskirgan va almashtirilishga muhtoj holatda edi. 1969-yilda yangi radiotexnika majmuasini ishlab chiqishni boshlash toʻgʻrisida hukumat qarori qabul qilindi, u yer yaqinida uchadigan yuqori tezlikdagi, past profilli havo nishonlarini aniqlash va kuzatishi kabi bir qator vazifalarni bajarishi kerak edi. Uni yaratish bilan Moskva asbobsozlik ilmiy-tadqiqot instituti mashgʻul boʻlgan. Mamlakat aviatsiya konstruktorlik byurolarining turli xil variantlari tashuvchi sifatida koʻrib chiqildi, ammo ular Il-76 ogʻir harbiy transport samolyotlariga joylashdilar. [[Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi|KPSS]] Markaziy Qoʻmitasi va [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] Vazirlar Kengashining 1973-yildagi qarori bilan Taganrog OKB-49 ga yangi RLDN samolyotini yaratish A. rahbarligida belgilandi. TO. Konstantinov. Taganrogda Tu-126LL (A) uchuvchi laboratoriyasi oʻrnatildi qaerda?qachon? „Shmel“ eksperimental radiotexnika majmuasi. 1977-yil 1-avgustdan boshlab 9 ta baholash reyslari yakunlandi, soʻngra samolyot Ramenskoyega olib borildi va u yerda sinov uchun foydalanishda davom etdi. Xuddi shunday 1977-yilda Beriev konstruktorlik byurosi birinchi Il-76 ni qayta jihozlashni boshlab yubordi, bu bir yildan ortiq davom etdi. Il-76 seriyasidan hali ham elektron komplekssiz oʻzgartirilgan yangi samolyotning zavod aerodromidan birinchi parvozi 1978-yil 19-dekabrda V. P. Demyanovskiy. Ushbu birinchi mashina kompleksni sinovdan oʻtkazish uchun uchuvchi stend sifatida shaylandi. 1977-yil sentyabr oyida Beriev konstruktorlik byurosi ikkinchi Il-76 ni taqdim qildi. va 1981-yil 30-martda uchinchi samolyot Taganrogga joʻnadi, uni qayta jihozlash 1983-yil oktyabr oyida yakunlandi. 1979-yil 16-avgustda qoʻshma davlat sinovlari, shuningdek, transport vositasi bortida uskunalarni yerdan sinovdan oʻtkazish harakatlari boshlandi. Hammasi boʻlib, Taganrogda 1978-yil dekabrdan 1983-yil oktyabrgacha uchta Il-76 A-50 shakligaaylantirildi. Birinchi A-50da parvoz samaradorligi aniqlandi va RTK qoʻllab-quvvatlash tizimlari sinovdan oʻtkazildi, ikkinchisida RTKning oʻzi va Dotted parvoz va navigatsiya majmuasi, uchinchisida REP kompleksi va maxsus jihozlar sinovdan oʻtkazildi. GSIning asosiy qismi 1980-yildan 1985-yilgacha Axtubinsk aerodromidagi Harbiy havo kuchlarining fuqaro aviatsiyasi ilmiy-tadqiqot institutida boʻlib oʻtkazildi. Davlat komissiyasi raisi etib aviatsiya boshligʻi marshali P. S. Kutaxov belgilandi. Voqealar ishtirokchilarining xotiralariga koʻra, A-50 ning har bir sinov parvozi butun Axtuba poligonining deyarli toʻliq ish kunini teng davom etgan chunki u katta miqdordagi uskunalar, samolyotlar va yer oʻlchash punktlarini jalb qilishni talab qildi. trek majmuasi. 1987-yilda modernizatsiya qilingan Shmel-2 kompleksini sinovdan oʻtkazish uchun Tu-126 LL (2A) kodi ostidagi uchuvchi laboratoriya aylantirildi. Samolyot Harbiy havo kuchlarining fuqaro aviatsiyasi ilmiy-tadqiqot institutiga topshirildi, u yerda 1990-yil oktyabrgacha sinovdan oʻtkazildi, SSSR Vazirlar Kengashining qarori bilan samolyotlarni yaratish boʻyicha ishlar toʻxtatildi. Mashina 1992-yilda chiqindixonaga yuborilgan. Vaqtinchalik chora sifatida samolyotning oʻtish versiyasi yaratildi, u yangilangan Shmel-M kompleksi bilan jihozlangan boʻlib, u nishonni aniqlash diapazoni va kengaytirilgan kuzatuv qobiliyatiga ega. Bundan tashqari, ushbu A-50 radarlari dushmanning elektron urushini aniqlash va unga qarshi turish uchun passiv rejimga ega va raqamli kompyuterning tezligi element bazasini yangilash hisobiga deyarli 2 barobar oshdi. Chet el manbalarida u baʼzan A-50U va A-50M deb ataladi, bu mutlaqo toʻgʻri emas. Yangilangan samolyot 1990-yilda faoliyatga taqdim etilgan. Santimetr diapazonida ishlaydigan radar stantsiyasi past balandlikda 200-400 km gacha, balandlikda — 300-600 km masofada uchadigan qiruvchi toifadagi nishonni aniqlashga qodir. Dengiz nishonlari 400 km gacha boʻlgan masofada aniqlanadi. Bir vaqtning oʻzida kuzatilgan nishonlar soni 150 tagacha, bir vaqtning oʻzida boshqariladigan jangchilar soni 10-12 ta boʻlishimumkin. 1985-yildan 1988-yilgacha sinov operatsiyasi jangovar boʻlinmalar asosida amaliy ishlar amalga oshirildi. Kompleks 1989-yilda rasman qabul qilingan . Barcha seriyali A-50 samolyotlari Toshkent aviatsiya zavodida [[Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasi davlat aksiyadorlik jamiyati|TAPOiCH]] ishlab chiqarilgan. Buning uchun zavodda tegishli infratuzilma yaratildi. Samolyot zavodi va uning parvoz sinov stantsiyasi (LIS) hududida RTK uskunalarini yerdan sinovdan oʻtkazish va nozik sozlash uchun bir qator yer stendlari yaratildi va NPO Vega-M va PO Oktyabr filiallari maxsus shakillantirildi. A-50 ishlab chiqarishda mehnat zichligi Il-76MD bilan solishtirganda 6-7 baravar yuqori edi. 1990-yillarning boshidagi samolyotning narxi. 250-270 million dollarni tashkil etdi, bu asosiy transport modeli Il-76 ishlab chiqarishdan 10 baravar qimmat edi va umuman olganda bitta Tu-160 yoki An-124 qurilishidan qimmatroq edi. SSSR parchalanganidan keyin ushbu samolyotlarni qayta jihozlash va modernizatsiya qilish Beriev TANTKda amalga oshirildi. Ushbu kompleksni yaratish uchun Rossiya Federatsiyasi Hukumatining 1996-yil 16-yanvardagi qarori bilan aviatsiya va radiotexnika sanoatining, shuningdek, havo kuchlarining bir guruh etakchi mutaxassislari Rossiya Federatsiyasi Davlat mukofoti bilan taqdirlangan. Rossiya Federatsiyasi fan va texnologiya sohasida. Gʻoliblar qatorida A. TO. Konstantinov , G. FROM. Panatov va S. LEKIN. Atayants . === Modernizatsiya (A-50U) === [[Fayl:Самолет_ДРЛО_А-50У_(2).png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%94%D0%A0%D0%9B%D0%9E_%D0%90-50%D0%A3_%282%29.png/220px-%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%94%D0%A0%D0%9B%D0%9E_%D0%90-50%D0%A3_%282%29.png|left|thumb| AWACS A-50U samolyoti shahardagi doimiy baza aerodromiga uchdi Ivanovo]] [[Fayl:Самолет_ДРЛО_А-50У_(1).png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%94%D0%A0%D0%9B%D0%9E_%D0%90-50%D0%A3_%281%29.png/220px-%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%94%D0%A0%D0%9B%D0%9E_%D0%90-50%D0%A3_%281%29.png|thumb| Osmonda A-50U shahri yaqinida Ivanovo]] 2003-yilda xizmatda boʻlgan A-50 samolyotlarini, bundan tashqari, RTKning oʻzi ham, samolyotlarni ham modernizatsiya qilish boʻyicha ishlar boshlandi. Ular 2008-yilda toʻliq ishga tushirildi. Samolyot '''A-50U''' deb nomlandi. Mashinaning zavod sinovlari 2009-yil iyulgacha davom etdi va qoʻshma sinovlar oʻsha yilning 26-noyabrida yakunlandi. Radiotexnika majmuasida ishlashdan tashqari, ACS va aloqa kompleksi qayta takomillashtirildi. Samolyotning taktik ekipaji aʼzolarining ish joylari modernizatsiya qilindi, endi maʼlumotlar [[Elektronnurli trubka|CRT]] displeylarida emas, balki [[Suyuq kristalli display|suyuq kristall koʻrsatkichlarda koʻrsatiladi]] ammo, maʼlum bir shubhalar samolyotlarda xorijiy ishlab chiqarilgan komponentlarning keng qoʻllanishi bilan bogʻliq. uskunalar RTK operator boʻlinmasida ular nihoyat dam olish joylari va maishiy texnika bilan jihozlangan bufet bilan taʼminlandi. Radarning yuqori texnik tavsiflariga radar maʼlumotlarini raqamli qayta ishlash uchun end-to-end kanalini joriy etish va qabul qilish va uzatish qurilmalarini modernizatsiya qilish orqali erishildi; Bort kompyuterining yuqori unumdorligi va tezligi yuqori zamonaviy raqamli kompyuterlar asosida qurilgan yangisiga almashtirilishi funksional [[dasturiy taʼminot]] imkoniyatlarini oshirish imkonini yaratdi. Operator ish joylarida koʻrsatish tizimi ham qayta takomollastirildi. == Dizayni == Samolyotning asosiy jihozlari Argon-50 bort kompyuteri asosida shakillantirilgan Shmel radiotexnika majmuasidir. Kompleksning bir qismi sifatida: * passiv yoʻnalishni aniqlash kanaliga ega uch koordinatali [[Radiolokator|radar]] ; * olingan maʼlumotlarni yigʻish va koʻrsatish uchun uskunalar; * faol soʻrov-javob tizimi va buyruqlar yoki maqsadni belgilash maʼlumotlarini ushlovchilarga uzatish; * [[Qiruvchi samolyotlar|qiruvchi]] samolyotlarni havo nishonlarini boshqarish, boshqarish muammolarini hal qilish uchun raqamli kompyuter kompleksi ; * radio boshqaruvi buyruq qatori uskunasi; * aloqa tizimi, ZAS va telekod uskunalari; * hujjatlashtirish uskunalari; * davlat identifikatsiya tizimi . {{Flagcountry|Россия}}: Kompleksda 10-11 operator ishlaydi RCh komandiri, katta yoʻl-yoʻriqchi navigator, ikkita yoʻriqchi-navigator, katta eskort operatori va ikkita eskort operatori, shuningdek RTC, radar, aloqa uskunalari bort muhandislari mavjuddir.<nowiki></br></nowiki> Parvoz ekipaji-5 kishi. Samolyotda „Bumblebee“ kompleksiga qoʻshimcha ravishda havo hujumidan mudofaa majmuasi oʻrnatilgan boʻlib, u faol va passiv radio qarshi choralarni, shuningdek, infraqizil toʻsiq tizimlarini oʻz ichiga olib birmuncha faol hisoblanadi. Samolyotning korpusi quyidagi dizayn oʻzgarishlarini oldi: * yangi burun konusi; * navigatsiya kokpitining oynasi oʻrniga radio-shaffof parda oʻrnatildi; * yonilgʻi quyish bumi oʻrnatilgan; * port tomonida eshik va 1-sonli favqulodda chiqish lyukasi yoʻq; * qanot oldida sunʼiy yoʻldosh aloqa antennalari uchun radom bor; * qanotning orqasida diametri 10,5 m va balandligi 2 m boʻlgan har tomonlama radar antennasining qoʻziqorin shaklidagi aylanadigan [[Pilon|radomi ustunlarga]] oʻrnatilgan; * keelning tagida RTK uskunasining sovutish tizimlari uchun havo qabul qilish oʻrnatilgan; * qoʻshimcha uskunalar va yanada kuchli APU sigʻdirish uchun kengaytirilgan yon fular; * aerodinamik yuzalar (winglets) koʻrinishida tayyorlangan yon pardaga aks ettiruvchi ekranlar oʻrnatiladi; * yuk lyukining eshiklari tikilgan; * Ekipajni mikrotoʻlqinli nurlanishdan himoya qilish uchun asosiy va favqulodda chiqishlarning oynalari, kokpitning yon va yuqori oynalari, shuningdek navigator kabinasining oynalari metalllashtirilgan. == Oʻzgartirishlari == {| class="wikitable sortable" !Model nomi ! Qisqacha xususiyatlar, farqlar. |- | '''A-50''' | Birinchi seriyali modifikatsiya. |- | '''A-50M''' | Modernizatsiya qilingan „Shmel-M“ kompleksiga ega samolyotlar |- | '''A-50I''' | XXR havo kuchlari uchun moʻljallangan A-50 rus-isroil qoʻshma modifikatsiyasi. Buning uchun seriyali A-50 lardan biri TANTK ga aylantirildi, keyinchalik Isroilda RTK qayta jihozlandi. Turli sabablarga koʻra loyiha amalga oshirilmadi va RTKsiz samolyot Xitoyga topshirildi va u yerda oʻz-oʻzidan qurib bitkazildi. KJ-2000 belgisini oldi<ref>"[[Зарубежное военное обозрение]]" № 10/2006 god</ref>. |- | '''A-50EI''' | Hindiston havo kuchlari uchun AK AWACS ning eksport versiyasi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.airwar.ru/enc/spy/a50ei.html|sarlavha=Бериев, Elta ЭИ (А-50ЭИ)|kirish sanasi=2011-11-01|arxivsana=2022-02-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220226192356/http://www.airwar.ru/enc/spy/a50ei.html}}</ref> U Il-76TD samolyotini qayta jihozlash yoʻli bilan qurilgan boʻlib, unda PS-90A-76 va RTK dvigatellari Isroilning Elta kompaniyasining EL / W-2090 koʻp funksiyali impuls-Doppler radarlari bilan oʻrnatilgan. |- | '''A-50U''' | A-50 ishlab chiqarish samolyotlarini modernizatsiya qilish varianti. Past va past kuzatiladigan havo nishonlarini (shu jumladan, elektron urushdan foydalanish sharoitida tovushdan tez va vertolyotlar) aniqlash uchun yaxshilangan parametrlarga ega yangi radiotexnika majmuasi oʻrnatildi, Intel element bazasidan foydalangan holda qurilgan. uskunalar qisqartirildi, shu sababli yoqilgʻi taʼminoti koʻpaytirildi. Barcha CRT displeylar LCD displeylar bilan almashtirildi. Zal va oshxona bilan jihozlangan. Birinchi samolyot 2011-yil 31-oktyabrda Harbiy havo kuchlariga topshirildi. 2017-yil 7 martda dum raqami 41 va oʻzining „Taganrog“ nomiga ega toʻrtinchi modernizatsiya qilingan samolyot Rossiya Aerokosmik kuchlariga topshirildi. 2018-yil 6-dekabr kuni dum raqami 45 „Qizil“ boʻlgan yana bir modernizatsiya qilingan samolyot Rossiya Aerokosmik kuchlariga topshirildi. |- |} '''Eslatma'''. 976 SKIP samolyoti tashqi koʻrinishi A-50 ga oʻxshash boʻlishiga qaramay, AWACS samolyotlari bilan bogʻliq emas va butunlay boshqa vazifalar uchun moʻljallangan: samolyotlar [[Ballistik raketa|ballistik]] va [[Qanotli raketa|qanotli raketalarni]] sinovdan oʻtkazishda parametrlarni boshqarish uchun ishlatiladi. Ramenskoyeda 4 ta mashina saqlashda joylashgan. == Xizmatda == * Rossiya havo kuchlari 2022-yil holatiga koʻra 3 ta A-50 va 6 A-50U<ref>The Military Balance 2022</ref>. {{Flagcountry|India}}: * BBC Hindiston havo kuchlari — 3 A-50EI, 2014-yil holatiga koʻra. 2003-yilda 3 ta A-50EI yetkazib berish boʻyicha shartnoma imzolandi, u 2010-yilda toʻliq yakunlandi<ref name="autogenerated2" />. {{Flagcountry|СССР}}: * SSSR havo mudofaasi aviatsiyasi : ** AWACS 32457 harbiy qismining 67-alohida aviatsiya eskadroni 20 ta mashina, Zoknyai aerodromi, Shaulyai, Litva SSR 1985-yildan 1992-yilgacha). Parchalangan, samolyot 144-OTAP AWACS-ga oʻtkazildi. ** 192-gvardiya tarkibidagi aviatsiya otryadi ikkita A-50 va 1 Il-76. Kerch Qizil Bayroq VTAP (harbiy qism 26212), Ukurey aerodromi (Areda), [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|RSFSR]], 1985-yildan 1995-yilgacha. 1985-yilda Ulan-Ude Vostochniyaerodromida tashkil etilgan, 1988-yilda Ukureyga uchgan. Parchalangan, samolyot 144-OTAP AWACS-ga oʻtkazildi. ** Vitebsk-Severniy aerodromida 18-alohida AWACS aviatsiya otryadi (ikkita A-50 va 1 Il-76) (1985-yildan). 1993-yilda 18-OAJ RF Qurolli Kuchlariga oʻtkazildi va havoga uchdi. 929-chi GLITning Axtubinsk shahri, keyinchalik 144-OTAP AWACS xodimlari tarkibiga kirdi. ** 89449-harbiy qismning 144-alohida AWACS polki. 1989-yilda Berezovka (Pechora) aerodromida tuzilgan, 20 ta A-50 samolyoti. 1998-yilda Ivanovo (Shimoliy) aerodromiga koʻchirildi. === Texnik koʻrsatkichlari === * '''Kruiz tezligi :''' 800 km/soat * '''Amaliy masofa:''' 7500 km * '''uchish masofasi: 1540''' m * '''yugurish uzunligi: 1050''' m * '''Parvoz davomiyligi:''' ** '''Yoqilgʻi quyishsiz maksimal:''' 9,3 soat ** '''1000 km masofada patrul:''' *** '''Yoqilgʻi quyishsiz:''' 4 soat *** '''1 yonilgʻi quyish bilan:''' 7 soat * '''Amaliy shift :''' 12 000 m * '''Qanot yuki:''' 633 kg/m² * '''Bosimning vaznga nisbati:''' 0,34 kgf / kg == Yana qarang == == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * Sharqiy [[Qozogʻiston]] viloyatidagi [https://web.archive.org/web/20070928001031/http://old.vko.ru/article.asp?pr_sign=archive.2005.25.35 A-50 radiolokatsion patrul va yoʻriqnomaning aviatsiya majmuasi] * [http://www.vega.su/production/detail.php?ID=15 AWACS „A-50“ uzoq masofali radarlarni aniqlash va boshqarish uchun aviatsiya kompleksi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220226192403/https://www.vega.su/production/detail.php?ID=15 |date=2022-02-26 }} * [http://www.beriev.com/rus/A-50E/A-50E.html A-50E] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140223120632/http://www.beriev.com/rus/A-50E/A-50E.html |date=2014-02-23 }} * [https://www.vega.su/production/detail.php?ID=2294 A-50U] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220226192356/https://www.vega.su/production/detail.php?ID=2294 |date=2022-02-26 }} * [https://www.vega.su/ „Vega“ konserni OAJ] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200722100417/https://www.vega.su/ |date=2020-07-22 }} [[Turkum:Harbiylikka oid]] [[Turkum:Qurol]] [[Turkum:Radio]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] a7hncb7zkffp6soqkg3kcyx5eaf6n8v Peter Atkins 0 826208 5988502 5975476 2026-04-11T08:48:39Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 5988502 wikitext text/x-wiki '''Piter Uilyam Atkins''' FRSC (1940-yil 10-avgustda tugʻilgan) — ingliz kimyogari va [[Oxford universiteti|Oksford universitetining]] Linkoln kolleji aʼzosi. 2007-yilda nafaqaga chiqqan. U mashhur kimyo [[Darslik|darsliklari]], jumladan, ''fizik kimyo'', ''noorganik kimyo'' va ''molekulyar kvant mexanikasi'' boʻyicha samarali yozuvchidir. Atkins, shuningdek, ''Atkins molekulalari'', ''Galileyning barmogʻi: fanning oʻnta buyuk gʻoyasi'' va ''mavjudot'' haqida kabi bir qator ilmiy mashhur kitoblarning muallifidir. == Faoliyati == Atkins oʻn besh yoshida maktabni (Doktor Challoner Grammatika maktabi, Amersham) tugatdi va Monsantoda laborant sifatida ishga kirdi. U yakka oʻzi A-level uchun oʻqidi va soʻnggi daqiqali intervyudan soʻng Lester universitetida joy oldi. Atkins u yerda kimyo boʻyicha oʻqigan, kimyo boʻyicha bakalavr darajasini va 1964-yilda elektron spin-rezonans spektroskopiyasi va nazariy kimyoning boshqa jihatlari boʻyicha tadqiqotlar uchun PhD darajasini olgan. Keyin Atkins Hamdoʻstlik jamgʻarmasining Harkness aʼzosi sifatida [[Los-Anjelesdagi Kaliforniya universiteti|UCLAda]] doktorlikdan keyingi lavozimni egalladi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.knaw.nl/vanthoff/sprekers.htm|kirish sanasi=17-avgust 2008-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20081005151248/http://www.knaw.nl/vanthoff/sprekers.htm|sarlavha=Van 't Hoff Centennial Symposium|arxivsana=5-oktabr 2008-yil}}</ref> U 1965-yilda [[Oxford universiteti|Oksforddagi]] Linkoln kollejida oʻqituvchi va fizikaviy kimyo boʻyicha oʻqituvchi (keyinchalik [[fizik kimyo]] professori) sifatida Britaniyaga qaytib keldi. 196- yilda u Qirollik kimyo jamiyatining Meldola medaliga sazovor boʻldi. 1996-yilda kimyo kafedrasi professori unvoni bilan taqdirlangan. U 2007-yilda nafaqaga chiqdi va shundan beri toʻla vaqtli muallif<ref>{{Veb manbasi|url=http://thesciencenetwork.org/programs/beyond-belief-enlightenment-2-0/peter-atkins|sarlavha=Beyond Belief: Enlightenment 2 – Peter Atkins|qaralgan sana=20-yanvar 2011-yil|nashriyot=[[The Science Network]]|arxivsana=2021-12-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211202002843/http://thesciencenetwork.org/programs/beyond-belief-enlightenment-2-0/peter-atkins}}</ref>. U [[Utrext universiteti]], Lester universiteti (u universitet sudida oʻtiradi), [[Moskva|Moskvadagi]] Mendeleyev universiteti va Qozon davlat texnologiya universitetining faxriy doktori unvoniga ega. Qirollik instituti va Qirollik kimyo jamiyati kengashi aʼzosi edi. U IUPAC Kimyo taʼlimi qoʻmitasining asoschisi boʻlgan va turli xayriya tashkilotlarining ishonchli vakili hisoblanadi. Atkins Oksford universitetida [[Kvant mexanika|kvant mexanikasi]], kvant kimyosi va [[termodinamika]] kurslarida (magistratura darajasiga qadar) maʼruzalar oʻqigan. U Oksford universiteti ilmiy jamiyatining homiysi. 2016-yilda Atkins Amerika Kimyo Jamiyatidan James T. Grady-Jeyms H. Stack mukofotini jamoatchilik uchun kimyoni tarjima qilish uchun oldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.acs.org/content/acs/en/pressroom/newsreleases/2016/july/english-chemist-peter-atkins-wins-grady-stack-award-for-science-journalism.html|sarlavha=English chemist Peter Atkins wins Grady-Stack award for science journalism}}</ref>. == Dinga qarashlar == Atkins — taniqli [[Ateizm|ateist]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.atheistdebate.org/|sarlavha=Video of March 2007 debate with Alister McGrath|nashriyot=Atheistdebate.org|sana=11-fevral 2009-yil|qaralgan sana=27-avgust 2011-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110904151119/http://www.atheistdebate.org/|arxivsana=4 September 2011}}</ref> U [[Humanizm|insonparvarlik]], ateizm va fan va din oʻrtasidagi ziddiyatlar haqida yozgan va gapirgan. Atkinsning fikricha, din insonning idrok etish kuchini mensisa, fan uni hurmat qiladi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.secularhumanism.org/index.php?section=library&page=atkins_18_2|sarlavha=Who Really Works Hardest to Banish Ignorance?|qaralgan sana=22-mart 2008-yil|muallif=Atkins, Peter|nashriyot=[[Council for Secular Humanism]]|arxivsana=2016-03-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305044857/http://secularhumanism.org/index.php?page=atkins_18_2&section=library}}</ref> U Oksford universiteti dunyoviy jamiyatining birinchi katta aʼzosi, [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]] gumanistlarining (ilgari Britaniya gumanistlari assotsiatsiyasi sifatida tanilgan) taniqli tarafdori va Milliy dunyoviy jamiyatning faxriy aʼzosi edi.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=National Secular Society Honorary Associates|url=https://secularism.org.uk/honorary-associates.html|ish=National Secular Society|qaralgan sana=31-iyul 2019-yil}}</ref> U, shuningdek, jamiyatda ilmiy bilimlar va dunyoviy qadriyatlarni yoyishga bagʻishlangan AQShda joylashgan The Reason Project xayriya jamgʻarmasining maslahat kengashi aʼzosi. Tashkilotni boshqa ateist va yozuvchi Sem Xarris boshqaradi. Atkins muntazam ravishda teistlar, jumladan Alister MakGrat, Stiven S. Meyer, Xyu Ross,<ref>{{YouTube|hVCVt-dvVOc|Hugh Ross vs Peter Atkins • Debating the origins of the laws of nature}}</ref> Uilyam Leyn Kreyg,<ref>{{YouTube|Y9c2626M5ek|First Debate With William Lane Craig}}</ref><ref>{{YouTube|Ssq-S5M8wsY|Second Debate With William Lane Craig}}</ref> [[ravvin]] Shmuley Boteach,<ref>{{Veb manbasi|url=http://shmuley.com/articles.php?id=627|arxivurl=https://web.archive.org/web/20080426190731/http://shmuley.com/articles.php?id=627|sarlavha=Rabbi Shmuley Boteach|arxivsana=26-aprel 2008-yil}}</ref> va Richard Svinbern bilan bahslarda qatnashgan. 2006-yil dekabr oyida Atkins jurnalist Rod Liddl bilan Buyuk Britaniya televideniyesida ''"Ateizm bilan bogʻliq muammo'' " nomli ateizm haqidagi hujjatli filmda intervyu oldi. Hujjatli filmda Liddl Atkinsdan soʻradi: „Menga [[Xudoning mavjudligi]] yoki boshqa yoʻl bilan qarashlari haqida oʻz fikringizni bildiring.“ Atkins javob berdi: „Xoʻsh, bu juda oddiy: bittasi yoʻq. Va buning uchun hech qanday dalil yoʻq, bittasi borligiga ishonish uchun hech qanday sabab yoʻq, shuning uchun ham borligiga ishonmayman. Va menimcha, odamlar bor deb oʻylashlari juda ahmoqdir.“ 2016-yil iyul oyida Atkinsning soʻzlaridan iqtibos keltirildi: „Biz bir unutilishdan ikkinchisiga oʻtish yoʻlida hiqichoqmiz“.<ref name="PC-202160715">{{Yangiliklar manbasi |last=Smart |first=Simon |date=15-iyul 2016-yil |title=The Meaningful Universe |work=[[Centre for Public Christianity]] |url=https://www.publicchristianity.org/the-meaningful-universe/ |access-date=14-noyabr 2021-yil}}</ref> Atkins dinni tanqid qilishda ogʻir soʻz ishlatgani bilan tanilgan: U 2008-yilda " ''Expeled: No Intelligence Allowed'' „ hujjatli filmida paydo boʻlgan va unda suhbatdosh [[Ben Stein|Ben Shtaynga]] din „fantaziya“ ekanligini va „hech qanday tushuntirish mazmunidan butunlay boʻsh“ ekanligini aytgan. Bu ham yomondir“ U [[Richard Dawkins]] va Richard Swinburne bilan ilm-fan va din haqida televidenie panelida paydo boʻldi. Ikkinchisi [[Holokost|Xolokostni]] Xudoning yahudiylarga jasur va olijanob boʻlish imkoniyatini berish usuli sifatida tushuntirishga harakat qilganda, Atkins: „Doʻzaxda chirishingiz mumkin“, deb baqirdi.<ref>{{Kitob manbasi|first=Richard|last=Dawkins|authorlink=Richard Dawkins|title=The God Delusion|publisher=[[Bantam Books]]|year=2006|page=64|isbn=0-618-68000-4}}</ref>. 2007-yilda Atkinsning din haqidagi pozitsiyasi Kolin Tudj tomonidan ''[[The Guardian|The Guardian gazetasida]]'' chop etilgan maqolada ilmiy boʻlmagan deb taʼriflangan. Xuddi shu maqolada, Atkins, shuningdek, „Richard Dokinsdan koʻra qattiqqoʻl“ va [[Peter Medawar|Piter Medavarning]] „Ilm — bu eriydiganlarning sanʼati“ degan mashhur naqliga eʼtibor bermaslikni ataylab tanlagani tasvirlangan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Tudge |first=Colin |author-link=Colin Tudge |date=8-dekabr 2007-yil |title=The art of the soluble |work=[[The Guardian]] |location=London |url=http://books.guardian.co.uk/reviews/politicsphilosophyandsociety/0,,2223841,00.html |access-date=22-may 2010-yil}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Atkins 1964-yilda Judit Kirtonga turmushga chiqdi va ularning Juliet ismli bir qizi bor edi (1970-yilda tugʻilgan). Ular 1983-yilda ajrashishdi. 1991-yilda u hamkasbi olim Syuzan Grinfildga (keyinchalik baronessa Grinfild) turmushga chiqdi. Ular 2005-yilda ajrashishdi. 2008-yilda u Patrisiya-Jan Nobesga (née Brand) turmushga chiqdi. == Nashrlar == === Umumiy oʻquvchilar === * {{Kitob manbasi|title=The Creation|url=https://archive.org/details/creation0000atki|year=1981|publisher=[[W. H. Freeman|W. H. Freeman & Co Ltd]]|isbn=0-7167-1350-0}} * ''The Second Law''. Scientific American Books, an imprint of W. H. Freeman and Company. 1984. {{ISBN|0-7167-5004-X}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7167-5004-X|0-7167-5004-X]] * {{Kitob manbasi|title=Creation Revisited|year=1993|publisher=[[W. H. Freeman|W. H. Freeman & Co Ltd]]|isbn=0-7167-4500-3}} * {{Kitob manbasi|title=Second Law: Energy, Chaos, and Form|year=1994|publisher=[[W. H. Freeman|W. H. Freeman & Co Ltd]]|isbn=0-7167-5005-8|url=https://archive.org/details/mathematicsoptim0000hild}} * {{Kitob manbasi|title=The Periodic Kingdom: A journey into the land of the chemical elements|year=1995|publisher=[[Basic Books|BasicBooks]]|isbn=0-465-07266-6|url=https://archive.org/details/periodickingdom00atki}} * {{Kitob manbasi|title=Atkins' Molecules|url=https://archive.org/details/atkinsmolecules0000atki|year=2003|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=0-521-53536-0}} * {{Kitob manbasi|title=Galileo's Finger: The Ten Great Ideas of Science|url=https://archive.org/details/galileosfingerte00atki|year=2003|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=0-19-860941-8}} * {{Kitob manbasi|title=Four Laws That Drive the Universe|url=https://archive.org/details/fourlawsthatdriv0000atki|year=2007|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-923236-9}} * {{Kitob manbasi|title=The Laws of Thermodynamics: A Very Short Introduction|url=https://archive.org/details/lawsofthermodyna0000atki|year=2010|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-957219-9}} * {{Kitob manbasi|title=On Being: A Scientist's Exploration of the Great Questions of Existence|url=https://archive.org/details/onbeingscientist0000atki|year=2011|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-960336-7}} * {{Kitob manbasi|title=Reactions: The private life of atoms|url=https://archive.org/details/reactionsprivate0000atki|year=2011|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-969512-6}} * {{Kitob manbasi|title=What is Chemistry?|url=https://archive.org/details/whatischemistry0000atki|isbn=978-0-19-968398-7|year=2013|publisher=Oxford University Press}}<ref>The Italian translation, ''Che cosa è la chimica? Un viaggio nel cuore della materia'', won the [[Isaac Asimov Awards|Asimov Prize]] for 2016.</ref> * {{Kitob manbasi|title=Physical Chemistry: A Very Short Introduction|url=https://archive.org/details/physicalchemistr0000atki_g0b4|year=2014|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-968909-5}} * {{Kitob manbasi|title=Chemistry: A Very Short Introduction|url=https://archive.org/details/chemistryverysho0000atki|year=2015|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-968397-0}} * {{Kitob manbasi|title=Conjuring the Universe: The Origins of the Laws of Nature|url=https://archive.org/details/conjuringunivers0000atki|year=2018|publisher=Oxford University Press}}<ref>{{jurnal manbasi|last=Frazier|first1=Kendrick|author-link=Kendrick Frazier|title=New and Notable|journal=Skeptical Inquirer|date=2018|volume=42|issue=4|page=60|publisher=Committee for Skeptical Inquiry}}</ref> === Universitet darsliklari === * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=The Structure of Inorganic Radicals|url=https://archive.org/details/structureofinorg0000unse|year=1967|location=Amsterdam, New York|publisher=Elsevier Pub. Co|oclc=543225}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Quanta: A Handbook of Concepts|url=https://archive.org/details/quantahandbookof00atki|year=1991|location=New York|publisher=Oxford University Press|edition=2nd|isbn=978-0-19-855573-5}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=The Periodic Kingdom: A Journey into the Land of the Chemical Elements|url=https://archive.org/details/periodickingdomj00atki|year=1995|location=New York|publisher=BasicBooks|isbn=978-0-7881-5518-5}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Molecular Quantum Mechanics|url=https://archive.org/details/molecularquantum0004atki|edition=4th|year=2005|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=0-19-927498-3}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Quanta, Matter, and Change: A molecular approach to physical chemistry|url=https://archive.org/details/quantamatterchan0000atki|year=2009|publisher=[[W. H. Freeman]]|location=New York|isbn=978-0-7167-6117-4}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Inorganic Chemistry|edition=5th|year=2010|publisher=[[W. H. Freeman]]|isbn=978-1-4292-1820-7}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Chemical Principles: The Quest for Insight|url=https://archive.org/details/apu.540.atk.50801|edition=5th|year=2010|publisher=[[W. H. Freeman]]|location=New York|isbn=978-1-4292-1955-6}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Physical Chemistry|edition=11th|year=2017|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-876986-6}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Physical Chemistry for the Life Sciences|url=https://archive.org/details/apu.541.atk.21556|edition=2nd|year=2011|publisher=[[W.H. Freeman & Company]]|isbn=978-1-4292-3114-5}} == OAV chiqishlari == * ''Nega biz bu'' yerdamiz (Tern TV, 2017) * ''Temir yoʻllar: millatning yaratilishi'' — oziq-ovqat va xaridlar '' (2016-yil 27-oktyabr)'' * ''Tartib va tartibsizlik — Energiya hikoyasi'' (2012-yil 16-oktyabr) * ''Horizon — Bir daraja nima?'' (2011-yil 10-yanvar) — Ben Miller bilan suhbat * ''Chiqarilgan: razvedkaga ruxsat berilmagan'' (2008-yil 18-aprel) * ''Ateizm bilan muammo'' (2006-yil 18-dekabr) == Manbalar == {{Commons turkum}} {{Wikiquote}} * ''Dunyoda kim kim'', 21-nashr. * ''Debrettning bugungi odamlari'' . Debrettʼs Peerage Ltd., 2006 yil. * ''Zamonaviy mualliflar onlayn'', Geyl, 2006 yil. == Havolalar == * {{IMDbda kishi|3015043}} {{DEFAULTSORT:Atkins, Peter}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1940-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Kimyogarlar]] [[Turkum:Kimyo]] rk4sgqicl9yack8g8xpzw3dk56me8ho 5988503 5988502 2026-04-11T08:48:52Z KWiki78 246724 5988503 wikitext text/x-wiki '''Piter Uilyam Atkins''' FRSC (1940-yil 10-avgustda tugʻilgan) — [[ingliz]] [[kimyogar]]<nowiki/>i va [[Oxford universiteti|Oksford universitetining]] Linkoln kolleji aʼzosi. 2007-yilda nafaqaga chiqqan. U mashhur kimyo [[Darslik|darsliklari]], jumladan, ''fizik kimyo'', ''noorganik kimyo'' va ''molekulyar kvant mexanikasi'' boʻyicha samarali yozuvchidir. Atkins, shuningdek, ''Atkins molekulalari'', ''Galileyning barmogʻi: fanning oʻnta buyuk gʻoyasi'' va ''mavjudot'' haqida kabi bir qator ilmiy mashhur kitoblarning muallifidir. == Faoliyati == Atkins oʻn besh yoshida maktabni (Doktor Challoner Grammatika maktabi, Amersham) tugatdi va Monsantoda laborant sifatida ishga kirdi. U yakka oʻzi A-level uchun oʻqidi va soʻnggi daqiqali intervyudan soʻng Lester universitetida joy oldi. Atkins u yerda kimyo boʻyicha oʻqigan, kimyo boʻyicha bakalavr darajasini va 1964-yilda elektron spin-rezonans spektroskopiyasi va nazariy kimyoning boshqa jihatlari boʻyicha tadqiqotlar uchun PhD darajasini olgan. Keyin Atkins Hamdoʻstlik jamgʻarmasining Harkness aʼzosi sifatida [[Los-Anjelesdagi Kaliforniya universiteti|UCLAda]] doktorlikdan keyingi lavozimni egalladi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.knaw.nl/vanthoff/sprekers.htm|kirish sanasi=17-avgust 2008-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20081005151248/http://www.knaw.nl/vanthoff/sprekers.htm|sarlavha=Van 't Hoff Centennial Symposium|arxivsana=5-oktabr 2008-yil}}</ref> U 1965-yilda [[Oxford universiteti|Oksforddagi]] Linkoln kollejida oʻqituvchi va fizikaviy kimyo boʻyicha oʻqituvchi (keyinchalik [[fizik kimyo]] professori) sifatida Britaniyaga qaytib keldi. 196- yilda u Qirollik kimyo jamiyatining Meldola medaliga sazovor boʻldi. 1996-yilda kimyo kafedrasi professori unvoni bilan taqdirlangan. U 2007-yilda nafaqaga chiqdi va shundan beri toʻla vaqtli muallif<ref>{{Veb manbasi|url=http://thesciencenetwork.org/programs/beyond-belief-enlightenment-2-0/peter-atkins|sarlavha=Beyond Belief: Enlightenment 2 – Peter Atkins|qaralgan sana=20-yanvar 2011-yil|nashriyot=[[The Science Network]]|arxivsana=2021-12-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211202002843/http://thesciencenetwork.org/programs/beyond-belief-enlightenment-2-0/peter-atkins}}</ref>. U [[Utrext universiteti]], Lester universiteti (u universitet sudida oʻtiradi), [[Moskva|Moskvadagi]] Mendeleyev universiteti va Qozon davlat texnologiya universitetining faxriy doktori unvoniga ega. Qirollik instituti va Qirollik kimyo jamiyati kengashi aʼzosi edi. U IUPAC Kimyo taʼlimi qoʻmitasining asoschisi boʻlgan va turli xayriya tashkilotlarining ishonchli vakili hisoblanadi. Atkins Oksford universitetida [[Kvant mexanika|kvant mexanikasi]], kvant kimyosi va [[termodinamika]] kurslarida (magistratura darajasiga qadar) maʼruzalar oʻqigan. U Oksford universiteti ilmiy jamiyatining homiysi. 2016-yilda Atkins Amerika Kimyo Jamiyatidan James T. Grady-Jeyms H. Stack mukofotini jamoatchilik uchun kimyoni tarjima qilish uchun oldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.acs.org/content/acs/en/pressroom/newsreleases/2016/july/english-chemist-peter-atkins-wins-grady-stack-award-for-science-journalism.html|sarlavha=English chemist Peter Atkins wins Grady-Stack award for science journalism}}</ref>. == Dinga qarashlar == Atkins — taniqli [[Ateizm|ateist]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.atheistdebate.org/|sarlavha=Video of March 2007 debate with Alister McGrath|nashriyot=Atheistdebate.org|sana=11-fevral 2009-yil|qaralgan sana=27-avgust 2011-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110904151119/http://www.atheistdebate.org/|arxivsana=4 September 2011}}</ref> U [[Humanizm|insonparvarlik]], ateizm va fan va din oʻrtasidagi ziddiyatlar haqida yozgan va gapirgan. Atkinsning fikricha, din insonning idrok etish kuchini mensisa, fan uni hurmat qiladi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.secularhumanism.org/index.php?section=library&page=atkins_18_2|sarlavha=Who Really Works Hardest to Banish Ignorance?|qaralgan sana=22-mart 2008-yil|muallif=Atkins, Peter|nashriyot=[[Council for Secular Humanism]]|arxivsana=2016-03-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305044857/http://secularhumanism.org/index.php?page=atkins_18_2&section=library}}</ref> U Oksford universiteti dunyoviy jamiyatining birinchi katta aʼzosi, [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]] gumanistlarining (ilgari Britaniya gumanistlari assotsiatsiyasi sifatida tanilgan) taniqli tarafdori va Milliy dunyoviy jamiyatning faxriy aʼzosi edi.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=National Secular Society Honorary Associates|url=https://secularism.org.uk/honorary-associates.html|ish=National Secular Society|qaralgan sana=31-iyul 2019-yil}}</ref> U, shuningdek, jamiyatda ilmiy bilimlar va dunyoviy qadriyatlarni yoyishga bagʻishlangan AQShda joylashgan The Reason Project xayriya jamgʻarmasining maslahat kengashi aʼzosi. Tashkilotni boshqa ateist va yozuvchi Sem Xarris boshqaradi. Atkins muntazam ravishda teistlar, jumladan Alister MakGrat, Stiven S. Meyer, Xyu Ross,<ref>{{YouTube|hVCVt-dvVOc|Hugh Ross vs Peter Atkins • Debating the origins of the laws of nature}}</ref> Uilyam Leyn Kreyg,<ref>{{YouTube|Y9c2626M5ek|First Debate With William Lane Craig}}</ref><ref>{{YouTube|Ssq-S5M8wsY|Second Debate With William Lane Craig}}</ref> [[ravvin]] Shmuley Boteach,<ref>{{Veb manbasi|url=http://shmuley.com/articles.php?id=627|arxivurl=https://web.archive.org/web/20080426190731/http://shmuley.com/articles.php?id=627|sarlavha=Rabbi Shmuley Boteach|arxivsana=26-aprel 2008-yil}}</ref> va Richard Svinbern bilan bahslarda qatnashgan. 2006-yil dekabr oyida Atkins jurnalist Rod Liddl bilan Buyuk Britaniya televideniyesida ''"Ateizm bilan bogʻliq muammo'' " nomli ateizm haqidagi hujjatli filmda intervyu oldi. Hujjatli filmda Liddl Atkinsdan soʻradi: „Menga [[Xudoning mavjudligi]] yoki boshqa yoʻl bilan qarashlari haqida oʻz fikringizni bildiring.“ Atkins javob berdi: „Xoʻsh, bu juda oddiy: bittasi yoʻq. Va buning uchun hech qanday dalil yoʻq, bittasi borligiga ishonish uchun hech qanday sabab yoʻq, shuning uchun ham borligiga ishonmayman. Va menimcha, odamlar bor deb oʻylashlari juda ahmoqdir.“ 2016-yil iyul oyida Atkinsning soʻzlaridan iqtibos keltirildi: „Biz bir unutilishdan ikkinchisiga oʻtish yoʻlida hiqichoqmiz“.<ref name="PC-202160715">{{Yangiliklar manbasi |last=Smart |first=Simon |date=15-iyul 2016-yil |title=The Meaningful Universe |work=[[Centre for Public Christianity]] |url=https://www.publicchristianity.org/the-meaningful-universe/ |access-date=14-noyabr 2021-yil}}</ref> Atkins dinni tanqid qilishda ogʻir soʻz ishlatgani bilan tanilgan: U 2008-yilda " ''Expeled: No Intelligence Allowed'' „ hujjatli filmida paydo boʻlgan va unda suhbatdosh [[Ben Stein|Ben Shtaynga]] din „fantaziya“ ekanligini va „hech qanday tushuntirish mazmunidan butunlay boʻsh“ ekanligini aytgan. Bu ham yomondir“ U [[Richard Dawkins]] va Richard Swinburne bilan ilm-fan va din haqida televidenie panelida paydo boʻldi. Ikkinchisi [[Holokost|Xolokostni]] Xudoning yahudiylarga jasur va olijanob boʻlish imkoniyatini berish usuli sifatida tushuntirishga harakat qilganda, Atkins: „Doʻzaxda chirishingiz mumkin“, deb baqirdi.<ref>{{Kitob manbasi|first=Richard|last=Dawkins|authorlink=Richard Dawkins|title=The God Delusion|publisher=[[Bantam Books]]|year=2006|page=64|isbn=0-618-68000-4}}</ref>. 2007-yilda Atkinsning din haqidagi pozitsiyasi Kolin Tudj tomonidan ''[[The Guardian|The Guardian gazetasida]]'' chop etilgan maqolada ilmiy boʻlmagan deb taʼriflangan. Xuddi shu maqolada, Atkins, shuningdek, „Richard Dokinsdan koʻra qattiqqoʻl“ va [[Peter Medawar|Piter Medavarning]] „Ilm — bu eriydiganlarning sanʼati“ degan mashhur naqliga eʼtibor bermaslikni ataylab tanlagani tasvirlangan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Tudge |first=Colin |author-link=Colin Tudge |date=8-dekabr 2007-yil |title=The art of the soluble |work=[[The Guardian]] |location=London |url=http://books.guardian.co.uk/reviews/politicsphilosophyandsociety/0,,2223841,00.html |access-date=22-may 2010-yil}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Atkins 1964-yilda Judit Kirtonga turmushga chiqdi va ularning Juliet ismli bir qizi bor edi (1970-yilda tugʻilgan). Ular 1983-yilda ajrashishdi. 1991-yilda u hamkasbi olim Syuzan Grinfildga (keyinchalik baronessa Grinfild) turmushga chiqdi. Ular 2005-yilda ajrashishdi. 2008-yilda u Patrisiya-Jan Nobesga (née Brand) turmushga chiqdi. == Nashrlar == === Umumiy oʻquvchilar === * {{Kitob manbasi|title=The Creation|url=https://archive.org/details/creation0000atki|year=1981|publisher=[[W. H. Freeman|W. H. Freeman & Co Ltd]]|isbn=0-7167-1350-0}} * ''The Second Law''. Scientific American Books, an imprint of W. H. Freeman and Company. 1984. {{ISBN|0-7167-5004-X}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7167-5004-X|0-7167-5004-X]] * {{Kitob manbasi|title=Creation Revisited|year=1993|publisher=[[W. H. Freeman|W. H. Freeman & Co Ltd]]|isbn=0-7167-4500-3}} * {{Kitob manbasi|title=Second Law: Energy, Chaos, and Form|year=1994|publisher=[[W. H. Freeman|W. H. Freeman & Co Ltd]]|isbn=0-7167-5005-8|url=https://archive.org/details/mathematicsoptim0000hild}} * {{Kitob manbasi|title=The Periodic Kingdom: A journey into the land of the chemical elements|year=1995|publisher=[[Basic Books|BasicBooks]]|isbn=0-465-07266-6|url=https://archive.org/details/periodickingdom00atki}} * {{Kitob manbasi|title=Atkins' Molecules|url=https://archive.org/details/atkinsmolecules0000atki|year=2003|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=0-521-53536-0}} * {{Kitob manbasi|title=Galileo's Finger: The Ten Great Ideas of Science|url=https://archive.org/details/galileosfingerte00atki|year=2003|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=0-19-860941-8}} * {{Kitob manbasi|title=Four Laws That Drive the Universe|url=https://archive.org/details/fourlawsthatdriv0000atki|year=2007|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-923236-9}} * {{Kitob manbasi|title=The Laws of Thermodynamics: A Very Short Introduction|url=https://archive.org/details/lawsofthermodyna0000atki|year=2010|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-957219-9}} * {{Kitob manbasi|title=On Being: A Scientist's Exploration of the Great Questions of Existence|url=https://archive.org/details/onbeingscientist0000atki|year=2011|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-960336-7}} * {{Kitob manbasi|title=Reactions: The private life of atoms|url=https://archive.org/details/reactionsprivate0000atki|year=2011|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-969512-6}} * {{Kitob manbasi|title=What is Chemistry?|url=https://archive.org/details/whatischemistry0000atki|isbn=978-0-19-968398-7|year=2013|publisher=Oxford University Press}}<ref>The Italian translation, ''Che cosa è la chimica? Un viaggio nel cuore della materia'', won the [[Isaac Asimov Awards|Asimov Prize]] for 2016.</ref> * {{Kitob manbasi|title=Physical Chemistry: A Very Short Introduction|url=https://archive.org/details/physicalchemistr0000atki_g0b4|year=2014|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-968909-5}} * {{Kitob manbasi|title=Chemistry: A Very Short Introduction|url=https://archive.org/details/chemistryverysho0000atki|year=2015|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-968397-0}} * {{Kitob manbasi|title=Conjuring the Universe: The Origins of the Laws of Nature|url=https://archive.org/details/conjuringunivers0000atki|year=2018|publisher=Oxford University Press}}<ref>{{jurnal manbasi|last=Frazier|first1=Kendrick|author-link=Kendrick Frazier|title=New and Notable|journal=Skeptical Inquirer|date=2018|volume=42|issue=4|page=60|publisher=Committee for Skeptical Inquiry}}</ref> === Universitet darsliklari === * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=The Structure of Inorganic Radicals|url=https://archive.org/details/structureofinorg0000unse|year=1967|location=Amsterdam, New York|publisher=Elsevier Pub. Co|oclc=543225}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Quanta: A Handbook of Concepts|url=https://archive.org/details/quantahandbookof00atki|year=1991|location=New York|publisher=Oxford University Press|edition=2nd|isbn=978-0-19-855573-5}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=The Periodic Kingdom: A Journey into the Land of the Chemical Elements|url=https://archive.org/details/periodickingdomj00atki|year=1995|location=New York|publisher=BasicBooks|isbn=978-0-7881-5518-5}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Molecular Quantum Mechanics|url=https://archive.org/details/molecularquantum0004atki|edition=4th|year=2005|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=0-19-927498-3}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Quanta, Matter, and Change: A molecular approach to physical chemistry|url=https://archive.org/details/quantamatterchan0000atki|year=2009|publisher=[[W. H. Freeman]]|location=New York|isbn=978-0-7167-6117-4}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Inorganic Chemistry|edition=5th|year=2010|publisher=[[W. H. Freeman]]|isbn=978-1-4292-1820-7}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Chemical Principles: The Quest for Insight|url=https://archive.org/details/apu.540.atk.50801|edition=5th|year=2010|publisher=[[W. H. Freeman]]|location=New York|isbn=978-1-4292-1955-6}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Physical Chemistry|edition=11th|year=2017|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-876986-6}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Physical Chemistry for the Life Sciences|url=https://archive.org/details/apu.541.atk.21556|edition=2nd|year=2011|publisher=[[W.H. Freeman & Company]]|isbn=978-1-4292-3114-5}} == OAV chiqishlari == * ''Nega biz bu'' yerdamiz (Tern TV, 2017) * ''Temir yoʻllar: millatning yaratilishi'' — oziq-ovqat va xaridlar '' (2016-yil 27-oktyabr)'' * ''Tartib va tartibsizlik — Energiya hikoyasi'' (2012-yil 16-oktyabr) * ''Horizon — Bir daraja nima?'' (2011-yil 10-yanvar) — Ben Miller bilan suhbat * ''Chiqarilgan: razvedkaga ruxsat berilmagan'' (2008-yil 18-aprel) * ''Ateizm bilan muammo'' (2006-yil 18-dekabr) == Manbalar == {{Commons turkum}} {{Wikiquote}} * ''Dunyoda kim kim'', 21-nashr. * ''Debrettning bugungi odamlari'' . Debrettʼs Peerage Ltd., 2006 yil. * ''Zamonaviy mualliflar onlayn'', Geyl, 2006 yil. == Havolalar == * {{IMDbda kishi|3015043}} {{DEFAULTSORT:Atkins, Peter}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1940-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Kimyogarlar]] [[Turkum:Kimyo]] ib2yrut0b39uexcpjop62ews3hewz1f 5988504 5988503 2026-04-11T08:49:03Z KWiki78 246724 5988504 wikitext text/x-wiki '''Piter Uilyam Atkins''' FRSC (1940-yil 10-avgustda tugʻilgan) — [[ingliz]] [[kimyogar]]i va [[Oxford universiteti|Oksford universitetining]] Linkoln kolleji aʼzosi. 2007-yilda nafaqaga chiqqan. U mashhur kimyo [[Darslik|darsliklari]], jumladan, ''fizik kimyo'', ''noorganik kimyo'' va ''molekulyar kvant mexanikasi'' boʻyicha samarali yozuvchidir. Atkins, shuningdek, ''Atkins molekulalari'', ''Galileyning barmogʻi: fanning oʻnta buyuk gʻoyasi'' va ''mavjudot'' haqida kabi bir qator ilmiy mashhur kitoblarning muallifidir. == Faoliyati == Atkins oʻn besh yoshida maktabni (Doktor Challoner Grammatika maktabi, Amersham) tugatdi va Monsantoda laborant sifatida ishga kirdi. U yakka oʻzi A-level uchun oʻqidi va soʻnggi daqiqali intervyudan soʻng Lester universitetida joy oldi. Atkins u yerda kimyo boʻyicha oʻqigan, kimyo boʻyicha bakalavr darajasini va 1964-yilda elektron spin-rezonans spektroskopiyasi va nazariy kimyoning boshqa jihatlari boʻyicha tadqiqotlar uchun PhD darajasini olgan. Keyin Atkins Hamdoʻstlik jamgʻarmasining Harkness aʼzosi sifatida [[Los-Anjelesdagi Kaliforniya universiteti|UCLAda]] doktorlikdan keyingi lavozimni egalladi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.knaw.nl/vanthoff/sprekers.htm|kirish sanasi=17-avgust 2008-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20081005151248/http://www.knaw.nl/vanthoff/sprekers.htm|sarlavha=Van 't Hoff Centennial Symposium|arxivsana=5-oktabr 2008-yil}}</ref> U 1965-yilda [[Oxford universiteti|Oksforddagi]] Linkoln kollejida oʻqituvchi va fizikaviy kimyo boʻyicha oʻqituvchi (keyinchalik [[fizik kimyo]] professori) sifatida Britaniyaga qaytib keldi. 196- yilda u Qirollik kimyo jamiyatining Meldola medaliga sazovor boʻldi. 1996-yilda kimyo kafedrasi professori unvoni bilan taqdirlangan. U 2007-yilda nafaqaga chiqdi va shundan beri toʻla vaqtli muallif<ref>{{Veb manbasi|url=http://thesciencenetwork.org/programs/beyond-belief-enlightenment-2-0/peter-atkins|sarlavha=Beyond Belief: Enlightenment 2 – Peter Atkins|qaralgan sana=20-yanvar 2011-yil|nashriyot=[[The Science Network]]|arxivsana=2021-12-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211202002843/http://thesciencenetwork.org/programs/beyond-belief-enlightenment-2-0/peter-atkins}}</ref>. U [[Utrext universiteti]], Lester universiteti (u universitet sudida oʻtiradi), [[Moskva|Moskvadagi]] Mendeleyev universiteti va Qozon davlat texnologiya universitetining faxriy doktori unvoniga ega. Qirollik instituti va Qirollik kimyo jamiyati kengashi aʼzosi edi. U IUPAC Kimyo taʼlimi qoʻmitasining asoschisi boʻlgan va turli xayriya tashkilotlarining ishonchli vakili hisoblanadi. Atkins Oksford universitetida [[Kvant mexanika|kvant mexanikasi]], kvant kimyosi va [[termodinamika]] kurslarida (magistratura darajasiga qadar) maʼruzalar oʻqigan. U Oksford universiteti ilmiy jamiyatining homiysi. 2016-yilda Atkins Amerika Kimyo Jamiyatidan James T. Grady-Jeyms H. Stack mukofotini jamoatchilik uchun kimyoni tarjima qilish uchun oldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.acs.org/content/acs/en/pressroom/newsreleases/2016/july/english-chemist-peter-atkins-wins-grady-stack-award-for-science-journalism.html|sarlavha=English chemist Peter Atkins wins Grady-Stack award for science journalism}}</ref>. == Dinga qarashlar == Atkins — taniqli [[Ateizm|ateist]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.atheistdebate.org/|sarlavha=Video of March 2007 debate with Alister McGrath|nashriyot=Atheistdebate.org|sana=11-fevral 2009-yil|qaralgan sana=27-avgust 2011-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110904151119/http://www.atheistdebate.org/|arxivsana=4 September 2011}}</ref> U [[Humanizm|insonparvarlik]], ateizm va fan va din oʻrtasidagi ziddiyatlar haqida yozgan va gapirgan. Atkinsning fikricha, din insonning idrok etish kuchini mensisa, fan uni hurmat qiladi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.secularhumanism.org/index.php?section=library&page=atkins_18_2|sarlavha=Who Really Works Hardest to Banish Ignorance?|qaralgan sana=22-mart 2008-yil|muallif=Atkins, Peter|nashriyot=[[Council for Secular Humanism]]|arxivsana=2016-03-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305044857/http://secularhumanism.org/index.php?page=atkins_18_2&section=library}}</ref> U Oksford universiteti dunyoviy jamiyatining birinchi katta aʼzosi, [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]] gumanistlarining (ilgari Britaniya gumanistlari assotsiatsiyasi sifatida tanilgan) taniqli tarafdori va Milliy dunyoviy jamiyatning faxriy aʼzosi edi.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=National Secular Society Honorary Associates|url=https://secularism.org.uk/honorary-associates.html|ish=National Secular Society|qaralgan sana=31-iyul 2019-yil}}</ref> U, shuningdek, jamiyatda ilmiy bilimlar va dunyoviy qadriyatlarni yoyishga bagʻishlangan AQShda joylashgan The Reason Project xayriya jamgʻarmasining maslahat kengashi aʼzosi. Tashkilotni boshqa ateist va yozuvchi Sem Xarris boshqaradi. Atkins muntazam ravishda teistlar, jumladan Alister MakGrat, Stiven S. Meyer, Xyu Ross,<ref>{{YouTube|hVCVt-dvVOc|Hugh Ross vs Peter Atkins • Debating the origins of the laws of nature}}</ref> Uilyam Leyn Kreyg,<ref>{{YouTube|Y9c2626M5ek|First Debate With William Lane Craig}}</ref><ref>{{YouTube|Ssq-S5M8wsY|Second Debate With William Lane Craig}}</ref> [[ravvin]] Shmuley Boteach,<ref>{{Veb manbasi|url=http://shmuley.com/articles.php?id=627|arxivurl=https://web.archive.org/web/20080426190731/http://shmuley.com/articles.php?id=627|sarlavha=Rabbi Shmuley Boteach|arxivsana=26-aprel 2008-yil}}</ref> va Richard Svinbern bilan bahslarda qatnashgan. 2006-yil dekabr oyida Atkins jurnalist Rod Liddl bilan Buyuk Britaniya televideniyesida ''"Ateizm bilan bogʻliq muammo'' " nomli ateizm haqidagi hujjatli filmda intervyu oldi. Hujjatli filmda Liddl Atkinsdan soʻradi: „Menga [[Xudoning mavjudligi]] yoki boshqa yoʻl bilan qarashlari haqida oʻz fikringizni bildiring.“ Atkins javob berdi: „Xoʻsh, bu juda oddiy: bittasi yoʻq. Va buning uchun hech qanday dalil yoʻq, bittasi borligiga ishonish uchun hech qanday sabab yoʻq, shuning uchun ham borligiga ishonmayman. Va menimcha, odamlar bor deb oʻylashlari juda ahmoqdir.“ 2016-yil iyul oyida Atkinsning soʻzlaridan iqtibos keltirildi: „Biz bir unutilishdan ikkinchisiga oʻtish yoʻlida hiqichoqmiz“.<ref name="PC-202160715">{{Yangiliklar manbasi |last=Smart |first=Simon |date=15-iyul 2016-yil |title=The Meaningful Universe |work=[[Centre for Public Christianity]] |url=https://www.publicchristianity.org/the-meaningful-universe/ |access-date=14-noyabr 2021-yil}}</ref> Atkins dinni tanqid qilishda ogʻir soʻz ishlatgani bilan tanilgan: U 2008-yilda " ''Expeled: No Intelligence Allowed'' „ hujjatli filmida paydo boʻlgan va unda suhbatdosh [[Ben Stein|Ben Shtaynga]] din „fantaziya“ ekanligini va „hech qanday tushuntirish mazmunidan butunlay boʻsh“ ekanligini aytgan. Bu ham yomondir“ U [[Richard Dawkins]] va Richard Swinburne bilan ilm-fan va din haqida televidenie panelida paydo boʻldi. Ikkinchisi [[Holokost|Xolokostni]] Xudoning yahudiylarga jasur va olijanob boʻlish imkoniyatini berish usuli sifatida tushuntirishga harakat qilganda, Atkins: „Doʻzaxda chirishingiz mumkin“, deb baqirdi.<ref>{{Kitob manbasi|first=Richard|last=Dawkins|authorlink=Richard Dawkins|title=The God Delusion|publisher=[[Bantam Books]]|year=2006|page=64|isbn=0-618-68000-4}}</ref>. 2007-yilda Atkinsning din haqidagi pozitsiyasi Kolin Tudj tomonidan ''[[The Guardian|The Guardian gazetasida]]'' chop etilgan maqolada ilmiy boʻlmagan deb taʼriflangan. Xuddi shu maqolada, Atkins, shuningdek, „Richard Dokinsdan koʻra qattiqqoʻl“ va [[Peter Medawar|Piter Medavarning]] „Ilm — bu eriydiganlarning sanʼati“ degan mashhur naqliga eʼtibor bermaslikni ataylab tanlagani tasvirlangan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Tudge |first=Colin |author-link=Colin Tudge |date=8-dekabr 2007-yil |title=The art of the soluble |work=[[The Guardian]] |location=London |url=http://books.guardian.co.uk/reviews/politicsphilosophyandsociety/0,,2223841,00.html |access-date=22-may 2010-yil}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Atkins 1964-yilda Judit Kirtonga turmushga chiqdi va ularning Juliet ismli bir qizi bor edi (1970-yilda tugʻilgan). Ular 1983-yilda ajrashishdi. 1991-yilda u hamkasbi olim Syuzan Grinfildga (keyinchalik baronessa Grinfild) turmushga chiqdi. Ular 2005-yilda ajrashishdi. 2008-yilda u Patrisiya-Jan Nobesga (née Brand) turmushga chiqdi. == Nashrlar == === Umumiy oʻquvchilar === * {{Kitob manbasi|title=The Creation|url=https://archive.org/details/creation0000atki|year=1981|publisher=[[W. H. Freeman|W. H. Freeman & Co Ltd]]|isbn=0-7167-1350-0}} * ''The Second Law''. Scientific American Books, an imprint of W. H. Freeman and Company. 1984. {{ISBN|0-7167-5004-X}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7167-5004-X|0-7167-5004-X]] * {{Kitob manbasi|title=Creation Revisited|year=1993|publisher=[[W. H. Freeman|W. H. Freeman & Co Ltd]]|isbn=0-7167-4500-3}} * {{Kitob manbasi|title=Second Law: Energy, Chaos, and Form|year=1994|publisher=[[W. H. Freeman|W. H. Freeman & Co Ltd]]|isbn=0-7167-5005-8|url=https://archive.org/details/mathematicsoptim0000hild}} * {{Kitob manbasi|title=The Periodic Kingdom: A journey into the land of the chemical elements|year=1995|publisher=[[Basic Books|BasicBooks]]|isbn=0-465-07266-6|url=https://archive.org/details/periodickingdom00atki}} * {{Kitob manbasi|title=Atkins' Molecules|url=https://archive.org/details/atkinsmolecules0000atki|year=2003|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=0-521-53536-0}} * {{Kitob manbasi|title=Galileo's Finger: The Ten Great Ideas of Science|url=https://archive.org/details/galileosfingerte00atki|year=2003|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=0-19-860941-8}} * {{Kitob manbasi|title=Four Laws That Drive the Universe|url=https://archive.org/details/fourlawsthatdriv0000atki|year=2007|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-923236-9}} * {{Kitob manbasi|title=The Laws of Thermodynamics: A Very Short Introduction|url=https://archive.org/details/lawsofthermodyna0000atki|year=2010|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-957219-9}} * {{Kitob manbasi|title=On Being: A Scientist's Exploration of the Great Questions of Existence|url=https://archive.org/details/onbeingscientist0000atki|year=2011|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-960336-7}} * {{Kitob manbasi|title=Reactions: The private life of atoms|url=https://archive.org/details/reactionsprivate0000atki|year=2011|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-969512-6}} * {{Kitob manbasi|title=What is Chemistry?|url=https://archive.org/details/whatischemistry0000atki|isbn=978-0-19-968398-7|year=2013|publisher=Oxford University Press}}<ref>The Italian translation, ''Che cosa è la chimica? Un viaggio nel cuore della materia'', won the [[Isaac Asimov Awards|Asimov Prize]] for 2016.</ref> * {{Kitob manbasi|title=Physical Chemistry: A Very Short Introduction|url=https://archive.org/details/physicalchemistr0000atki_g0b4|year=2014|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-968909-5}} * {{Kitob manbasi|title=Chemistry: A Very Short Introduction|url=https://archive.org/details/chemistryverysho0000atki|year=2015|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-968397-0}} * {{Kitob manbasi|title=Conjuring the Universe: The Origins of the Laws of Nature|url=https://archive.org/details/conjuringunivers0000atki|year=2018|publisher=Oxford University Press}}<ref>{{jurnal manbasi|last=Frazier|first1=Kendrick|author-link=Kendrick Frazier|title=New and Notable|journal=Skeptical Inquirer|date=2018|volume=42|issue=4|page=60|publisher=Committee for Skeptical Inquiry}}</ref> === Universitet darsliklari === * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=The Structure of Inorganic Radicals|url=https://archive.org/details/structureofinorg0000unse|year=1967|location=Amsterdam, New York|publisher=Elsevier Pub. Co|oclc=543225}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Quanta: A Handbook of Concepts|url=https://archive.org/details/quantahandbookof00atki|year=1991|location=New York|publisher=Oxford University Press|edition=2nd|isbn=978-0-19-855573-5}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=The Periodic Kingdom: A Journey into the Land of the Chemical Elements|url=https://archive.org/details/periodickingdomj00atki|year=1995|location=New York|publisher=BasicBooks|isbn=978-0-7881-5518-5}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Molecular Quantum Mechanics|url=https://archive.org/details/molecularquantum0004atki|edition=4th|year=2005|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=0-19-927498-3}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Quanta, Matter, and Change: A molecular approach to physical chemistry|url=https://archive.org/details/quantamatterchan0000atki|year=2009|publisher=[[W. H. Freeman]]|location=New York|isbn=978-0-7167-6117-4}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Inorganic Chemistry|edition=5th|year=2010|publisher=[[W. H. Freeman]]|isbn=978-1-4292-1820-7}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Chemical Principles: The Quest for Insight|url=https://archive.org/details/apu.540.atk.50801|edition=5th|year=2010|publisher=[[W. H. Freeman]]|location=New York|isbn=978-1-4292-1955-6}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Physical Chemistry|edition=11th|year=2017|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-876986-6}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Physical Chemistry for the Life Sciences|url=https://archive.org/details/apu.541.atk.21556|edition=2nd|year=2011|publisher=[[W.H. Freeman & Company]]|isbn=978-1-4292-3114-5}} == OAV chiqishlari == * ''Nega biz bu'' yerdamiz (Tern TV, 2017) * ''Temir yoʻllar: millatning yaratilishi'' — oziq-ovqat va xaridlar '' (2016-yil 27-oktyabr)'' * ''Tartib va tartibsizlik — Energiya hikoyasi'' (2012-yil 16-oktyabr) * ''Horizon — Bir daraja nima?'' (2011-yil 10-yanvar) — Ben Miller bilan suhbat * ''Chiqarilgan: razvedkaga ruxsat berilmagan'' (2008-yil 18-aprel) * ''Ateizm bilan muammo'' (2006-yil 18-dekabr) == Manbalar == {{Commons turkum}} {{Wikiquote}} * ''Dunyoda kim kim'', 21-nashr. * ''Debrettning bugungi odamlari'' . Debrettʼs Peerage Ltd., 2006 yil. * ''Zamonaviy mualliflar onlayn'', Geyl, 2006 yil. == Havolalar == * {{IMDbda kishi|3015043}} {{DEFAULTSORT:Atkins, Peter}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1940-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Kimyogarlar]] [[Turkum:Kimyo]] lill27cke1zlxdgmy4ufhua9jdzcdet 5988505 5988504 2026-04-11T08:49:14Z KWiki78 246724 5988505 wikitext text/x-wiki '''Piter Uilyam Atkins''' FRSC (1940-yil 10-avgustda tugʻilgan) — [[ingliz]] [[kimyogar]]i va [[Oxford universiteti|Oksford universitetining]] Linkoln kolleji aʼzosi. 2007-yilda nafaqaga chiqqan. U mashhur kimyo [[Darslik|darsliklari]], jumladan, ''fizik kimyo'', ''noorganik kimyo'' va ''molekulyar kvant mexanikasi'' boʻyicha samarali yozuvchidir. Atkins, shuningdek, ''Atkins molekulalari'', ''Galileyning barmogʻi: fanning oʻnta buyuk gʻoyasi'' va ''mavjudot'' haqida kabi bir qator ilmiy mashhur kitoblarning muallifidir. == Faoliyati == Atkins oʻn besh yoshida maktabni (Doktor Challoner Grammatika maktabi, Amersham) tugatdi va Monsantoda laborant sifatida ishga kirdi. U yakka oʻzi A-level uchun oʻqidi va soʻnggi daqiqali intervyudan soʻng Lester universitetida joy oldi. Atkins u yerda kimyo boʻyicha oʻqigan, kimyo boʻyicha bakalavr darajasini va 1964-yilda elektron spin-rezonans spektroskopiyasi va nazariy kimyoning boshqa jihatlari boʻyicha tadqiqotlar uchun PhD darajasini olgan. Keyin Atkins Hamdoʻstlik jamgʻarmasining Harkness aʼzosi sifatida [[Los-Anjelesdagi Kaliforniya universiteti|UCLAda]] doktorlikdan keyingi lavozimni egalladi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.knaw.nl/vanthoff/sprekers.htm|kirish sanasi=17-avgust 2008-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20081005151248/http://www.knaw.nl/vanthoff/sprekers.htm|sarlavha=Van 't Hoff Centennial Symposium|arxivsana=5-oktabr 2008-yil}}</ref> U 1965-yilda [[Oxford universiteti|Oksforddagi]] Linkoln kollejida oʻqituvchi va fizikaviy kimyo boʻyicha oʻqituvchi (keyinchalik [[fizik kimyo]] professori) sifatida Britaniyaga qaytib keldi. 196- yilda u Qirollik kimyo jamiyatining Meldola medaliga sazovor boʻldi. 1996-yilda kimyo kafedrasi professori unvoni bilan taqdirlangan. U 2007-yilda nafaqaga chiqdi va shundan beri toʻla vaqtli muallif<ref>{{Veb manbasi|url=http://thesciencenetwork.org/programs/beyond-belief-enlightenment-2-0/peter-atkins|sarlavha=Beyond Belief: Enlightenment 2 – Peter Atkins|qaralgan sana=20-yanvar 2011-yil|nashriyot=[[The Science Network]]|arxivsana=2021-12-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211202002843/http://thesciencenetwork.org/programs/beyond-belief-enlightenment-2-0/peter-atkins}}</ref>. U [[Utrext universiteti]], Lester universiteti (u universitet sudida oʻtiradi), [[Moskva|Moskvadagi]] Mendeleyev universiteti va Qozon davlat texnologiya universitetining faxriy doktori unvoniga ega. Qirollik instituti va Qirollik kimyo jamiyati kengashi aʼzosi edi. U IUPAC Kimyo taʼlimi qoʻmitasining asoschisi boʻlgan va turli xayriya tashkilotlarining ishonchli vakili hisoblanadi. Atkins Oksford universitetida [[Kvant mexanika|kvant mexanikasi]], kvant kimyosi va [[termodinamika]] kurslarida (magistratura darajasiga qadar) maʼruzalar oʻqigan. U Oksford universiteti ilmiy jamiyatining homiysi. 2016-yilda Atkins Amerika Kimyo Jamiyatidan James T. Grady-Jeyms H. Stack mukofotini jamoatchilik uchun kimyoni tarjima qilish uchun oldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.acs.org/content/acs/en/pressroom/newsreleases/2016/july/english-chemist-peter-atkins-wins-grady-stack-award-for-science-journalism.html|sarlavha=English chemist Peter Atkins wins Grady-Stack award for science journalism}}</ref>. == Dinga qarashlar == Atkins — taniqli [[Ateizm|ateist]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.atheistdebate.org/|sarlavha=Video of March 2007 debate with Alister McGrath|nashriyot=Atheistdebate.org|sana=11-fevral 2009-yil|qaralgan sana=27-avgust 2011-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110904151119/http://www.atheistdebate.org/|arxivsana=4 September 2011}}</ref> U [[Humanizm|insonparvarlik]], ateizm va fan va din oʻrtasidagi ziddiyatlar haqida yozgan va gapirgan. Atkinsning fikricha, din insonning idrok etish kuchini mensisa, fan uni hurmat qiladi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.secularhumanism.org/index.php?section=library&page=atkins_18_2|sarlavha=Who Really Works Hardest to Banish Ignorance?|qaralgan sana=22-mart 2008-yil|muallif=Atkins, Peter|nashriyot=[[Council for Secular Humanism]]|arxivsana=2016-03-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305044857/http://secularhumanism.org/index.php?page=atkins_18_2&section=library}}</ref> U Oksford universiteti dunyoviy jamiyatining birinchi katta aʼzosi, [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]] gumanistlarining (ilgari Britaniya gumanistlari assotsiatsiyasi sifatida tanilgan) taniqli tarafdori va Milliy dunyoviy jamiyatning faxriy aʼzosi edi.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=National Secular Society Honorary Associates|url=https://secularism.org.uk/honorary-associates.html|ish=National Secular Society|qaralgan sana=31-iyul 2019-yil}}</ref> U, shuningdek, jamiyatda ilmiy bilimlar va dunyoviy qadriyatlarni yoyishga bagʻishlangan AQShda joylashgan The Reason Project xayriya jamgʻarmasining maslahat kengashi aʼzosi. Tashkilotni boshqa ateist va yozuvchi Sem Xarris boshqaradi. Atkins muntazam ravishda teistlar, jumladan Alister MakGrat, Stiven S. Meyer, Xyu Ross,<ref>{{YouTube|hVCVt-dvVOc|Hugh Ross vs Peter Atkins • Debating the origins of the laws of nature}}</ref> Uilyam Leyn Kreyg,<ref>{{YouTube|Y9c2626M5ek|First Debate With William Lane Craig}}</ref><ref>{{YouTube|Ssq-S5M8wsY|Second Debate With William Lane Craig}}</ref> [[ravvin]] Shmuley Boteach,<ref>{{Veb manbasi|url=http://shmuley.com/articles.php?id=627|arxivurl=https://web.archive.org/web/20080426190731/http://shmuley.com/articles.php?id=627|sarlavha=Rabbi Shmuley Boteach|arxivsana=26-aprel 2008-yil}}</ref> va Richard Svinbern bilan bahslarda qatnashgan. 2006-yil dekabr oyida Atkins jurnalist Rod Liddl bilan Buyuk Britaniya televideniyesida ''"Ateizm bilan bogʻliq muammo'' " nomli ateizm haqidagi hujjatli filmda intervyu oldi. Hujjatli filmda Liddl Atkinsdan soʻradi: „Menga [[Xudoning mavjudligi]] yoki boshqa yoʻl bilan qarashlari haqida oʻz fikringizni bildiring.“ Atkins javob berdi: „Xoʻsh, bu juda oddiy: bittasi yoʻq. Va buning uchun hech qanday dalil yoʻq, bittasi borligiga ishonish uchun hech qanday sabab yoʻq, shuning uchun ham borligiga ishonmayman. Va menimcha, odamlar bor deb oʻylashlari juda ahmoqdir.“ 2016-yil iyul oyida Atkinsning soʻzlaridan iqtibos keltirildi: „Biz bir unutilishdan ikkinchisiga oʻtish yoʻlida hiqichoqmiz“.<ref name="PC-202160715">{{Yangiliklar manbasi |last=Smart |first=Simon |date=15-iyul 2016-yil |title=The Meaningful Universe |work=[[Centre for Public Christianity]] |url=https://www.publicchristianity.org/the-meaningful-universe/ |access-date=14-noyabr 2021-yil}}</ref> Atkins dinni tanqid qilishda ogʻir soʻz ishlatgani bilan tanilgan: U 2008-yilda " ''Expeled: No Intelligence Allowed'' „ hujjatli filmida paydo boʻlgan va unda suhbatdosh [[Ben Stein|Ben Shtaynga]] din „fantaziya“ ekanligini va „hech qanday tushuntirish mazmunidan butunlay boʻsh“ ekanligini aytgan. Bu ham yomondir“ U [[Richard Dawkins]] va Richard Swinburne bilan ilm-fan va din haqida televidenie panelida paydo boʻldi. Ikkinchisi [[Holokost|Xolokostni]] Xudoning yahudiylarga jasur va olijanob boʻlish imkoniyatini berish usuli sifatida tushuntirishga harakat qilganda, Atkins: „Doʻzaxda chirishingiz mumkin“, deb baqirdi.<ref>{{Kitob manbasi|first=Richard|last=Dawkins|authorlink=Richard Dawkins|title=The God Delusion|publisher=[[Bantam Books]]|year=2006|page=64|isbn=0-618-68000-4}}</ref>. 2007-yilda Atkinsning din haqidagi pozitsiyasi Kolin Tudj tomonidan ''[[The Guardian|The Guardian gazetasida]]'' chop etilgan maqolada ilmiy boʻlmagan deb taʼriflangan. Xuddi shu maqolada, Atkins, shuningdek, „Richard Dokinsdan koʻra qattiqqoʻl“ va [[Peter Medawar|Piter Medavarning]] „Ilm — bu eriydiganlarning sanʼati“ degan mashhur naqliga eʼtibor bermaslikni ataylab tanlagani tasvirlangan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Tudge |first=Colin |author-link=Colin Tudge |date=8-dekabr 2007-yil |title=The art of the soluble |work=[[The Guardian]] |location=London |url=http://books.guardian.co.uk/reviews/politicsphilosophyandsociety/0,,2223841,00.html |access-date=22-may 2010-yil}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Atkins 1964-yilda Judit Kirtonga turmushga chiqdi va ularning Juliet ismli bir qizi bor edi (1970-yilda tugʻilgan). Ular 1983-yilda ajrashishdi. 1991-yilda u hamkasbi olim Syuzan Grinfildga (keyinchalik baronessa Grinfild) turmushga chiqdi. Ular 2005-yilda ajrashishdi. 2008-yilda u Patrisiya-Jan Nobesga (née Brand) turmushga chiqdi. == Nashrlar == === Umumiy oʻquvchilar === * {{Kitob manbasi|title=The Creation|url=https://archive.org/details/creation0000atki|year=1981|publisher=[[W. H. Freeman|W. H. Freeman & Co Ltd]]|isbn=0-7167-1350-0}} * ''The Second Law''. Scientific American Books, an imprint of W. H. Freeman and Company. 1984. {{ISBN|0-7167-5004-X}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7167-5004-X|0-7167-5004-X]] * {{Kitob manbasi|title=Creation Revisited|year=1993|publisher=[[W. H. Freeman|W. H. Freeman & Co Ltd]]|isbn=0-7167-4500-3}} * {{Kitob manbasi|title=Second Law: Energy, Chaos, and Form|year=1994|publisher=[[W. H. Freeman|W. H. Freeman & Co Ltd]]|isbn=0-7167-5005-8|url=https://archive.org/details/mathematicsoptim0000hild}} * {{Kitob manbasi|title=The Periodic Kingdom: A journey into the land of the chemical elements|year=1995|publisher=[[Basic Books|BasicBooks]]|isbn=0-465-07266-6|url=https://archive.org/details/periodickingdom00atki}} * {{Kitob manbasi|title=Atkins' Molecules|url=https://archive.org/details/atkinsmolecules0000atki|year=2003|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=0-521-53536-0}} * {{Kitob manbasi|title=Galileo's Finger: The Ten Great Ideas of Science|url=https://archive.org/details/galileosfingerte00atki|year=2003|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=0-19-860941-8}} * {{Kitob manbasi|title=Four Laws That Drive the Universe|url=https://archive.org/details/fourlawsthatdriv0000atki|year=2007|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-923236-9}} * {{Kitob manbasi|title=The Laws of Thermodynamics: A Very Short Introduction|url=https://archive.org/details/lawsofthermodyna0000atki|year=2010|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-957219-9}} * {{Kitob manbasi|title=On Being: A Scientist's Exploration of the Great Questions of Existence|url=https://archive.org/details/onbeingscientist0000atki|year=2011|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-960336-7}} * {{Kitob manbasi|title=Reactions: The private life of atoms|url=https://archive.org/details/reactionsprivate0000atki|year=2011|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-969512-6}} * {{Kitob manbasi|title=What is Chemistry?|url=https://archive.org/details/whatischemistry0000atki|isbn=978-0-19-968398-7|year=2013|publisher=Oxford University Press}}<ref>The Italian translation, ''Che cosa è la chimica? Un viaggio nel cuore della materia'', won the [[Isaac Asimov Awards|Asimov Prize]] for 2016.</ref> * {{Kitob manbasi|title=Physical Chemistry: A Very Short Introduction|url=https://archive.org/details/physicalchemistr0000atki_g0b4|year=2014|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-968909-5}} * {{Kitob manbasi|title=Chemistry: A Very Short Introduction|url=https://archive.org/details/chemistryverysho0000atki|year=2015|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-968397-0}} * {{Kitob manbasi|title=Conjuring the Universe: The Origins of the Laws of Nature|url=https://archive.org/details/conjuringunivers0000atki|year=2018|publisher=Oxford University Press}}<ref>{{jurnal manbasi|last=Frazier|first1=Kendrick|author-link=Kendrick Frazier|title=New and Notable|journal=Skeptical Inquirer|date=2018|volume=42|issue=4|page=60|publisher=Committee for Skeptical Inquiry}}</ref> === Universitet darsliklari === * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=The Structure of Inorganic Radicals|url=https://archive.org/details/structureofinorg0000unse|year=1967|location=Amsterdam, New York|publisher=Elsevier Pub. Co|oclc=543225}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Quanta: A Handbook of Concepts|url=https://archive.org/details/quantahandbookof00atki|year=1991|location=New York|publisher=Oxford University Press|edition=2nd|isbn=978-0-19-855573-5}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=The Periodic Kingdom: A Journey into the Land of the Chemical Elements|url=https://archive.org/details/periodickingdomj00atki|year=1995|location=New York|publisher=BasicBooks|isbn=978-0-7881-5518-5}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Molecular Quantum Mechanics|url=https://archive.org/details/molecularquantum0004atki|edition=4th|year=2005|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=0-19-927498-3}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Quanta, Matter, and Change: A molecular approach to physical chemistry|url=https://archive.org/details/quantamatterchan0000atki|year=2009|publisher=[[W. H. Freeman]]|location=New York|isbn=978-0-7167-6117-4}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Inorganic Chemistry|edition=5th|year=2010|publisher=[[W. H. Freeman]]|isbn=978-1-4292-1820-7}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Chemical Principles: The Quest for Insight|url=https://archive.org/details/apu.540.atk.50801|edition=5th|year=2010|publisher=[[W. H. Freeman]]|location=New York|isbn=978-1-4292-1955-6}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Physical Chemistry|edition=11th|year=2017|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-876986-6}} * {{Kitob manbasi|last=Atkins|first=Peter W.|title=Physical Chemistry for the Life Sciences|url=https://archive.org/details/apu.541.atk.21556|edition=2nd|year=2011|publisher=[[W.H. Freeman & Company]]|isbn=978-1-4292-3114-5}} == OAV chiqishlari == * ''Nega biz bu'' yerdamiz (Tern TV, 2017) * ''Temir yoʻllar: millatning yaratilishi'' — oziq-ovqat va xaridlar '' (2016-yil 27-oktyabr)'' * ''Tartib va tartibsizlik — Energiya hikoyasi'' (2012-yil 16-oktyabr) * ''Horizon — Bir daraja nima?'' (2011-yil 10-yanvar) — Ben Miller bilan suhbat * ''Chiqarilgan: razvedkaga ruxsat berilmagan'' (2008-yil 18-aprel) * ''Ateizm bilan muammo'' (2006-yil 18-dekabr) == Manbalar == {{manbalar}} {{Commons turkum}} {{Wikiquote}} * ''Dunyoda kim kim'', 21-nashr. * ''Debrettning bugungi odamlari'' . Debrettʼs Peerage Ltd., 2006 yil. * ''Zamonaviy mualliflar onlayn'', Geyl, 2006 yil. == Havolalar == * {{IMDbda kishi|3015043}} {{DEFAULTSORT:Atkins, Peter}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1940-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Kimyogarlar]] [[Turkum:Kimyo]] dswl9c4gxd1papt23gs15wktx0iiemw Ruj effekti 0 837910 5988218 3312697 2026-04-10T19:06:54Z Shirin Khaydaralieva 130186 5988218 wikitext text/x-wiki '''Pomada effekti''' iqtisodiy inqirozga duch kelganda isteʼmolchilar arzonroq hashamatli tovarlarni sotib olishga koʻproq tayyor boʻladi degan nazariyadir<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.news-journal.com/hp/content/news/stories/2009/06/24/06242009_Mary_Kay.html?imw=Y|sarlavha=Area Mary Kay employee earns 18th new car|muallif=Kushick|ism=Maia|sana=June 24, 2009|ish=news-journal.com|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090628191704/http://www.news-journal.com/hp/content/news/stories/2009/06/24/06242009_Mary_Kay.html?imw=Y|arxivsana=June 28, 2009}}</ref>. Qimmat moʻynali kiyimlarni sotib olish oʻrniga, masalan, odamlar qimmat lab boʻyogʻini sotib olishadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://everydaymoney.finance.sympatico.msn.ca/2009/04/lipstick-effect-grips-consumers.html|sarlavha=Lipstick effect grips consumers|muallif=Cuthbertson|ism=Dawn|sana=April 3, 2009|qaralgan sana=2009-04-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090408122559/http://everydaymoney.finance.sympatico.msn.ca/2009/04/lipstick-effect-grips-consumers.html|arxivsana=2009-04-08}}</ref>. Asosiy taxmin shundaki, isteʼmolchilar inqiroz boʻlsa ham hashamatli tovarlarni sotib olishadi. Iqtisodiyotga isteʼmolchilar ishonchi pasayganda, isteʼmolchilar oʻzlarining mavjud mablagʻlariga kamroq taʼsir qiladigan tovarlarni sotib olishadi. Kosmetika bozoridan tashqarida isteʼmolchilarni qimmat pivo yoki kichikroq, arzonroq gadjetlar vasvasaga solishi mumkin. Amerika Qoʻshma Shtatlarida 11-[[2001-yil 11-sentabr terror xurujlari|sentabr voqealaridan]] keyin lab boʻyogʻi sotuvi ikki barobarga oshgani haqida mish-mishlar tarqaldi<ref>{{Veb manbasi|muallif=<!--not stated-->|sarlavha=The lipstick as an economic indicator|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/cons-products/fashion-/-cosmetics-/-jewellery/the-lipstick-as-an-economic-indicator/articleshow/3004168.cms|sana=May 2, 2008|ish=economictimes.indiatimes.com|qaralgan sana=16 December 2016}}</ref>; ammo, boshqa manbalar bu ortiqcha gap ekanligini aytishadi. 2008-yil 1-mayda chop etilgan ''[[The New York Times|New York Times]]'' maqolasida Leonard Lauder oʻz kompaniyasining lab boʻyogʻi savdosi teraktlardan soʻng oʻsganini taʼkidlagan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.nytimes.com/2008/05/01/fashion/01SKIN.html?pagewanted=all|sarlavha=Hard Times, but Your Lips Look Great|ism=Kayleen|muallif=Schaefer|sana=May 1, 2008|ish=The New York Times|qaralgan sana=Apr 10, 2013}}</ref>, u ikki baravar koʻpayganini daʼvo qilmaganini aytgan. Juliet Shor oʻzining „''The Over Spent American''“ kitobida isteʼmolchining omma oldida ishlatiladigan qimmatroq, obroʻliroq lab boʻyogʻini, xususan, [[Chanel|Chanelni]], hammomning maxfiyligida foydalaniladigan arzonroq, obroʻsiz brendlarni sotib olishi haqida gapiradi. ''The Economist'' 2009-yilda lab boʻyogʻi effektini statistik tahlil bilan sinab koʻrib, „lab boʻyogʻi sotuvi boʻyicha ishonchli tarixiy shaxslarni topish qiyin va koʻpchilik lab boʻyogʻiga ishonuvchilar kattaroq hodisaning dalili sifatida faqat alohida, anekdot misollarini koʻrsatishi mumkin“, deb taʼkidlagan. Kline & Company, bozor tadqiqotlari guruhi tomonidan toʻplangan maʼlumotlar shuni koʻrsatadiki, lab boʻyogʻi savdosi baʼzan iqtisodiy tanglik paytlarida koʻpayadi, ammo farovonlik davrida ham oʻsib borishi maʼlum. Boshqacha qilib aytganda, aniq bogʻliqlik yoʻq. == Tarixi == [[Juliet Shor]] oʻzining ''The Overspent American'' asarida isteʼmolchilarning qimmatroq va nufuzli lab boʻyoqlarini — xususan, [[Chanel]] mahsulotlarini — koʻproq omma oldida ishlatishini, arzonroq va kamroq nufuzli brendlarni esa asosan shaxsiy joylarda, masalan, hammomda ishlatishini taʼkidlaydi<ref>{{Cite book |last=Shor |first=Juliet |title=The Overspent American |year=1999 |isbn=0060977582}}</ref>. [[Leonard Lauder]], [[The Estée Lauder Companies|Estée Lauder]] kompaniyasi raisi, lab boʻyoqlari savdosining oshishini ayollar kiyim-kechak (masalan, koʻylaklar) sotib olishni kamaytirgani bilan izohlaydi. Lauderning aytishicha, [[2001-yil 11-sentabr terror xurujlari|11-sentyabr hujumidan]] soʻng kompaniyaning barcha brendlari boʻyicha „Lipstick Index“ (lab boʻyoqlari indeksi) oshgan <ref>{{cite news |last1=Nelson |first1=Emily |title=Rising Lipstick Sales May Mean Pouting Economy and Few Smiles |url=https://www.wsj.com/articles/SB1006731471172641080 |access-date=24 May 2025 |work=Wall Street Journal |date=26 November 2001 |quote="When lipstick sales go up, people don't want to buy dresses," says Leonard Lauder, chairman of Est&eacute;e Lauder Cos. ...Since the Sept. 11 terrorist attacks, the index is up broadly, says Mr. Lauder. The index also climbed during past recessions, such as in 1990."}}</ref><ref>{{cite news |last1=Schaefer |first1=Kayleen |date=May 1, 2008 |title=Hard Times, but Your Lips Look Great |url=https://www.nytimes.com/2008/05/01/fashion/01SKIN.html?pagewanted=all |accessdate=Apr 10, 2013 |work=The New York Times}}</ref>. Butun mamlakat boʻylab 2001-yilning soʻnggi choragida lab boʻyoqlari savdosi 11% ga oshgan, bu esa [[Buyuk Depressiya]] davrida kosmetika savdosining 25% ga oshganiga oʻxshash holatni eslatadi <ref name="Economist">{{Cite magazine|url=https://www.economist.com/business/2009/01/22/lip-reading|title=Lip reading|magazine=[[The Economist]]|date=January 22, 2009 |language=en|access-date=2018-04-30}}</ref>. Lauder shunday fikr bildirgan: lab boʻyoqlari savdosi iqtisodiy koʻrsatkich boʻlishi mumkin, chunki kosmetika — ayniqsa lab boʻyoqlari — xaridlari odatda iqtisodiy holat bilan teskari bogʻliq boʻladi <ref>{{cite web |last=Dowd |first=Maureen |date=December 2, 2001 |title=Oedipal Loop de Loop |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D00E2DD103DF931A35751C1A9679C8B63 |newspaper=New York Times}}</ref><ref name="SchaeferNYTviaET">{{cite news |author=Kayleen Schaefer |date=May 2, 2008 |title=The lipstick as an economic indicator |url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/cons-products/fashion-/-cosmetics-/-jewellery/the-lipstick-as-an-economic-indicator/articleshow/3004168.cms |accessdate=16 December 2016 |via=economictimes.indiatimes.com |work=New York Times}}</ref>. === Sinov jarayoni === Keyingi iqtisodiy pasayishlar, jumladan [[Buyuk retsessiya|2000-yillarning oxiridagi inqiroz]], Leonard Lauderning daʼvolariga zid dalillarni koʻrsatdi, chunki oʻsha davrda iqtisodiy faollik kamayishi bilan savdolar ham pasaygan.[9] Aksincha, iqtisodiy faollik oshgan davrlarda lab boʻyoqlari savdosi ham oʻsish kuzatgan <ref name=":0">{{cite web |author=[[Cheryl Lu-Lien Tan]] |date=October 17, 2008 |title=Lunchtime Snap: The Shaky Lipstick Index–Sales go Down, not Up, as Economy Falters |url=https://blogs.wsj.com/runway/2008/10/17/lunchtime-snap-the-shaky-lipstick-index-sales-go-down-not-up-as-economy-falters/ |newspaper=The Wall Street Journal}}</ref>. „Lab boʻyogʻi indeksi“ning iqtisodiy koʻrsatkich sifatidagi foydaliligi past deb baholanadi <ref name="Economist" /><ref name="SchaeferNYTviaET" />. 2001-yilda kosmetika savdosining oshishi esa keyinchalik mashhurlar tomonidan yaratilgan kosmetika brendlariga boʻlgan qiziqishning ortishi bilan izohlangan <ref name=":0" />. == Maʼlumotnomalar == <references /> [[Turkum:Kosmetikalar]] [[Turkum:Tarixiy shaxslar]] 880gi8cbao2oik18mt4i1p2maml2m06 5988223 5988218 2026-04-10T19:09:02Z Shirin Khaydaralieva 130186 5988223 wikitext text/x-wiki '''Lab boʻyogʻi effekti''' — iqtisodiy inqirozga duch kelganda isteʼmolchilar arzonroq hashamatli tovarlarni sotib olishga koʻproq tayyor boʻladi degan nazariyadir<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.news-journal.com/hp/content/news/stories/2009/06/24/06242009_Mary_Kay.html?imw=Y|sarlavha=Area Mary Kay employee earns 18th new car|muallif=Kushick|ism=Maia|sana=June 24, 2009|ish=news-journal.com|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090628191704/http://www.news-journal.com/hp/content/news/stories/2009/06/24/06242009_Mary_Kay.html?imw=Y|arxivsana=June 28, 2009}}</ref>. Qimmat moʻynali kiyimlarni sotib olish oʻrniga, masalan, odamlar qimmat lab boʻyogʻini sotib olishadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://everydaymoney.finance.sympatico.msn.ca/2009/04/lipstick-effect-grips-consumers.html|sarlavha=Lipstick effect grips consumers|muallif=Cuthbertson|ism=Dawn|sana=April 3, 2009|qaralgan sana=2009-04-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090408122559/http://everydaymoney.finance.sympatico.msn.ca/2009/04/lipstick-effect-grips-consumers.html|arxivsana=2009-04-08}}</ref>. Asosiy taxmin shundaki, isteʼmolchilar inqiroz boʻlsa ham hashamatli tovarlarni sotib olishadi. Iqtisodiyotga isteʼmolchilar ishonchi pasayganda, isteʼmolchilar oʻzlarining mavjud mablagʻlariga kamroq taʼsir qiladigan tovarlarni sotib olishadi. Kosmetika bozoridan tashqarida isteʼmolchilarni qimmat pivo yoki kichikroq, arzonroq gadjetlar vasvasaga solishi mumkin. Amerika Qoʻshma Shtatlarida 11-[[2001-yil 11-sentabr terror xurujlari|sentabr voqealaridan]] keyin lab boʻyogʻi sotuvi ikki barobarga oshgani haqida mish-mishlar tarqaldi<ref>{{Veb manbasi|muallif=<!--not stated-->|sarlavha=The lipstick as an economic indicator|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/cons-products/fashion-/-cosmetics-/-jewellery/the-lipstick-as-an-economic-indicator/articleshow/3004168.cms|sana=May 2, 2008|ish=economictimes.indiatimes.com|qaralgan sana=16 December 2016}}</ref>; ammo, boshqa manbalar bu ortiqcha gap ekanligini aytishadi. 2008-yil 1-mayda chop etilgan ''[[The New York Times|New York Times]]'' maqolasida Leonard Lauder oʻz kompaniyasining lab boʻyogʻi savdosi teraktlardan soʻng oʻsganini taʼkidlagan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.nytimes.com/2008/05/01/fashion/01SKIN.html?pagewanted=all|sarlavha=Hard Times, but Your Lips Look Great|ism=Kayleen|muallif=Schaefer|sana=May 1, 2008|ish=The New York Times|qaralgan sana=Apr 10, 2013}}</ref>, u ikki baravar koʻpayganini daʼvo qilmaganini aytgan. Juliet Shor oʻzining „''The Over Spent American''“ kitobida isteʼmolchining omma oldida ishlatiladigan qimmatroq, obroʻliroq lab boʻyogʻini, xususan, [[Chanel|Chanelni]], hammomning maxfiyligida foydalaniladigan arzonroq, obroʻsiz brendlarni sotib olishi haqida gapiradi. ''The Economist'' 2009-yilda lab boʻyogʻi effektini statistik tahlil bilan sinab koʻrib, „lab boʻyogʻi sotuvi boʻyicha ishonchli tarixiy shaxslarni topish qiyin va koʻpchilik lab boʻyogʻiga ishonuvchilar kattaroq hodisaning dalili sifatida faqat alohida, anekdot misollarini koʻrsatishi mumkin“, deb taʼkidlagan. Kline & Company, bozor tadqiqotlari guruhi tomonidan toʻplangan maʼlumotlar shuni koʻrsatadiki, lab boʻyogʻi savdosi baʼzan iqtisodiy tanglik paytlarida koʻpayadi, ammo farovonlik davrida ham oʻsib borishi maʼlum. Boshqacha qilib aytganda, aniq bogʻliqlik yoʻq. == Tarixi == [[Juliet Shor]] oʻzining ''The Overspent American'' asarida isteʼmolchilarning qimmatroq va nufuzli lab boʻyoqlarini — xususan, [[Chanel]] mahsulotlarini — koʻproq omma oldida ishlatishini, arzonroq va kamroq nufuzli brendlarni esa asosan shaxsiy joylarda, masalan, hammomda ishlatishini taʼkidlaydi<ref>{{Cite book |last=Shor |first=Juliet |title=The Overspent American |year=1999 |isbn=0060977582}}</ref>. [[Leonard Lauder]], [[The Estée Lauder Companies|Estée Lauder]] kompaniyasi raisi, lab boʻyoqlari savdosining oshishini ayollar kiyim-kechak (masalan, koʻylaklar) sotib olishni kamaytirgani bilan izohlaydi. Lauderning aytishicha, [[2001-yil 11-sentabr terror xurujlari|11-sentyabr hujumidan]] soʻng kompaniyaning barcha brendlari boʻyicha „Lipstick Index“ (lab boʻyoqlari indeksi) oshgan <ref>{{cite news |last1=Nelson |first1=Emily |title=Rising Lipstick Sales May Mean Pouting Economy and Few Smiles |url=https://www.wsj.com/articles/SB1006731471172641080 |access-date=24 May 2025 |work=Wall Street Journal |date=26 November 2001 |quote="When lipstick sales go up, people don't want to buy dresses," says Leonard Lauder, chairman of Est&eacute;e Lauder Cos. ...Since the Sept. 11 terrorist attacks, the index is up broadly, says Mr. Lauder. The index also climbed during past recessions, such as in 1990."}}</ref><ref>{{cite news |last1=Schaefer |first1=Kayleen |date=May 1, 2008 |title=Hard Times, but Your Lips Look Great |url=https://www.nytimes.com/2008/05/01/fashion/01SKIN.html?pagewanted=all |accessdate=Apr 10, 2013 |work=The New York Times}}</ref>. Butun mamlakat boʻylab 2001-yilning soʻnggi choragida lab boʻyoqlari savdosi 11% ga oshgan, bu esa [[Buyuk Depressiya]] davrida kosmetika savdosining 25% ga oshganiga oʻxshash holatni eslatadi <ref name="Economist">{{Cite magazine|url=https://www.economist.com/business/2009/01/22/lip-reading|title=Lip reading|magazine=[[The Economist]]|date=January 22, 2009 |language=en|access-date=2018-04-30}}</ref>. Lauder shunday fikr bildirgan: lab boʻyoqlari savdosi iqtisodiy koʻrsatkich boʻlishi mumkin, chunki kosmetika — ayniqsa lab boʻyoqlari — xaridlari odatda iqtisodiy holat bilan teskari bogʻliq boʻladi <ref>{{cite web |last=Dowd |first=Maureen |date=December 2, 2001 |title=Oedipal Loop de Loop |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D00E2DD103DF931A35751C1A9679C8B63 |newspaper=New York Times}}</ref><ref name="SchaeferNYTviaET">{{cite news |author=Kayleen Schaefer |date=May 2, 2008 |title=The lipstick as an economic indicator |url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/cons-products/fashion-/-cosmetics-/-jewellery/the-lipstick-as-an-economic-indicator/articleshow/3004168.cms |accessdate=16 December 2016 |via=economictimes.indiatimes.com |work=New York Times}}</ref>. === Sinov jarayoni === Keyingi iqtisodiy pasayishlar, jumladan [[Buyuk retsessiya|2000-yillarning oxiridagi inqiroz]], Leonard Lauderning daʼvolariga zid dalillarni koʻrsatdi, chunki oʻsha davrda iqtisodiy faollik kamayishi bilan savdolar ham pasaygan.[9] Aksincha, iqtisodiy faollik oshgan davrlarda lab boʻyoqlari savdosi ham oʻsish kuzatgan <ref name=":0">{{cite web |author=[[Cheryl Lu-Lien Tan]] |date=October 17, 2008 |title=Lunchtime Snap: The Shaky Lipstick Index–Sales go Down, not Up, as Economy Falters |url=https://blogs.wsj.com/runway/2008/10/17/lunchtime-snap-the-shaky-lipstick-index-sales-go-down-not-up-as-economy-falters/ |newspaper=The Wall Street Journal}}</ref>. „Lab boʻyogʻi indeksi“ning iqtisodiy koʻrsatkich sifatidagi foydaliligi past deb baholanadi <ref name="Economist" /><ref name="SchaeferNYTviaET" />. 2001-yilda kosmetika savdosining oshishi esa keyinchalik mashhurlar tomonidan yaratilgan kosmetika brendlariga boʻlgan qiziqishning ortishi bilan izohlangan <ref name=":0" />. == Maʼlumotnomalar == <references /> [[Turkum:Kosmetikalar]] [[Turkum:Tarixiy shaxslar]] 4rhwudz893dv3foa6pv52g4zrlkixny 5988255 5988223 2026-04-10T19:41:16Z Shirin Khaydaralieva 130186 [[Turkum:Iqtisod]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988255 wikitext text/x-wiki '''Lab boʻyogʻi effekti''' — iqtisodiy inqirozga duch kelganda isteʼmolchilar arzonroq hashamatli tovarlarni sotib olishga koʻproq tayyor boʻladi degan nazariyadir<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.news-journal.com/hp/content/news/stories/2009/06/24/06242009_Mary_Kay.html?imw=Y|sarlavha=Area Mary Kay employee earns 18th new car|muallif=Kushick|ism=Maia|sana=June 24, 2009|ish=news-journal.com|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090628191704/http://www.news-journal.com/hp/content/news/stories/2009/06/24/06242009_Mary_Kay.html?imw=Y|arxivsana=June 28, 2009}}</ref>. Qimmat moʻynali kiyimlarni sotib olish oʻrniga, masalan, odamlar qimmat lab boʻyogʻini sotib olishadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://everydaymoney.finance.sympatico.msn.ca/2009/04/lipstick-effect-grips-consumers.html|sarlavha=Lipstick effect grips consumers|muallif=Cuthbertson|ism=Dawn|sana=April 3, 2009|qaralgan sana=2009-04-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090408122559/http://everydaymoney.finance.sympatico.msn.ca/2009/04/lipstick-effect-grips-consumers.html|arxivsana=2009-04-08}}</ref>. Asosiy taxmin shundaki, isteʼmolchilar inqiroz boʻlsa ham hashamatli tovarlarni sotib olishadi. Iqtisodiyotga isteʼmolchilar ishonchi pasayganda, isteʼmolchilar oʻzlarining mavjud mablagʻlariga kamroq taʼsir qiladigan tovarlarni sotib olishadi. Kosmetika bozoridan tashqarida isteʼmolchilarni qimmat pivo yoki kichikroq, arzonroq gadjetlar vasvasaga solishi mumkin. Amerika Qoʻshma Shtatlarida 11-[[2001-yil 11-sentabr terror xurujlari|sentabr voqealaridan]] keyin lab boʻyogʻi sotuvi ikki barobarga oshgani haqida mish-mishlar tarqaldi<ref>{{Veb manbasi|muallif=<!--not stated-->|sarlavha=The lipstick as an economic indicator|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/cons-products/fashion-/-cosmetics-/-jewellery/the-lipstick-as-an-economic-indicator/articleshow/3004168.cms|sana=May 2, 2008|ish=economictimes.indiatimes.com|qaralgan sana=16 December 2016}}</ref>; ammo, boshqa manbalar bu ortiqcha gap ekanligini aytishadi. 2008-yil 1-mayda chop etilgan ''[[The New York Times|New York Times]]'' maqolasida Leonard Lauder oʻz kompaniyasining lab boʻyogʻi savdosi teraktlardan soʻng oʻsganini taʼkidlagan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.nytimes.com/2008/05/01/fashion/01SKIN.html?pagewanted=all|sarlavha=Hard Times, but Your Lips Look Great|ism=Kayleen|muallif=Schaefer|sana=May 1, 2008|ish=The New York Times|qaralgan sana=Apr 10, 2013}}</ref>, u ikki baravar koʻpayganini daʼvo qilmaganini aytgan. Juliet Shor oʻzining „''The Over Spent American''“ kitobida isteʼmolchining omma oldida ishlatiladigan qimmatroq, obroʻliroq lab boʻyogʻini, xususan, [[Chanel|Chanelni]], hammomning maxfiyligida foydalaniladigan arzonroq, obroʻsiz brendlarni sotib olishi haqida gapiradi. ''The Economist'' 2009-yilda lab boʻyogʻi effektini statistik tahlil bilan sinab koʻrib, „lab boʻyogʻi sotuvi boʻyicha ishonchli tarixiy shaxslarni topish qiyin va koʻpchilik lab boʻyogʻiga ishonuvchilar kattaroq hodisaning dalili sifatida faqat alohida, anekdot misollarini koʻrsatishi mumkin“, deb taʼkidlagan. Kline & Company, bozor tadqiqotlari guruhi tomonidan toʻplangan maʼlumotlar shuni koʻrsatadiki, lab boʻyogʻi savdosi baʼzan iqtisodiy tanglik paytlarida koʻpayadi, ammo farovonlik davrida ham oʻsib borishi maʼlum. Boshqacha qilib aytganda, aniq bogʻliqlik yoʻq. == Tarixi == [[Juliet Shor]] oʻzining ''The Overspent American'' asarida isteʼmolchilarning qimmatroq va nufuzli lab boʻyoqlarini — xususan, [[Chanel]] mahsulotlarini — koʻproq omma oldida ishlatishini, arzonroq va kamroq nufuzli brendlarni esa asosan shaxsiy joylarda, masalan, hammomda ishlatishini taʼkidlaydi<ref>{{Cite book |last=Shor |first=Juliet |title=The Overspent American |year=1999 |isbn=0060977582}}</ref>. [[Leonard Lauder]], [[The Estée Lauder Companies|Estée Lauder]] kompaniyasi raisi, lab boʻyoqlari savdosining oshishini ayollar kiyim-kechak (masalan, koʻylaklar) sotib olishni kamaytirgani bilan izohlaydi. Lauderning aytishicha, [[2001-yil 11-sentabr terror xurujlari|11-sentyabr hujumidan]] soʻng kompaniyaning barcha brendlari boʻyicha „Lipstick Index“ (lab boʻyoqlari indeksi) oshgan <ref>{{cite news |last1=Nelson |first1=Emily |title=Rising Lipstick Sales May Mean Pouting Economy and Few Smiles |url=https://www.wsj.com/articles/SB1006731471172641080 |access-date=24 May 2025 |work=Wall Street Journal |date=26 November 2001 |quote="When lipstick sales go up, people don't want to buy dresses," says Leonard Lauder, chairman of Est&eacute;e Lauder Cos. ...Since the Sept. 11 terrorist attacks, the index is up broadly, says Mr. Lauder. The index also climbed during past recessions, such as in 1990."}}</ref><ref>{{cite news |last1=Schaefer |first1=Kayleen |date=May 1, 2008 |title=Hard Times, but Your Lips Look Great |url=https://www.nytimes.com/2008/05/01/fashion/01SKIN.html?pagewanted=all |accessdate=Apr 10, 2013 |work=The New York Times}}</ref>. Butun mamlakat boʻylab 2001-yilning soʻnggi choragida lab boʻyoqlari savdosi 11% ga oshgan, bu esa [[Buyuk Depressiya]] davrida kosmetika savdosining 25% ga oshganiga oʻxshash holatni eslatadi <ref name="Economist">{{Cite magazine|url=https://www.economist.com/business/2009/01/22/lip-reading|title=Lip reading|magazine=[[The Economist]]|date=January 22, 2009 |language=en|access-date=2018-04-30}}</ref>. Lauder shunday fikr bildirgan: lab boʻyoqlari savdosi iqtisodiy koʻrsatkich boʻlishi mumkin, chunki kosmetika — ayniqsa lab boʻyoqlari — xaridlari odatda iqtisodiy holat bilan teskari bogʻliq boʻladi <ref>{{cite web |last=Dowd |first=Maureen |date=December 2, 2001 |title=Oedipal Loop de Loop |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D00E2DD103DF931A35751C1A9679C8B63 |newspaper=New York Times}}</ref><ref name="SchaeferNYTviaET">{{cite news |author=Kayleen Schaefer |date=May 2, 2008 |title=The lipstick as an economic indicator |url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/cons-products/fashion-/-cosmetics-/-jewellery/the-lipstick-as-an-economic-indicator/articleshow/3004168.cms |accessdate=16 December 2016 |via=economictimes.indiatimes.com |work=New York Times}}</ref>. === Sinov jarayoni === Keyingi iqtisodiy pasayishlar, jumladan [[Buyuk retsessiya|2000-yillarning oxiridagi inqiroz]], Leonard Lauderning daʼvolariga zid dalillarni koʻrsatdi, chunki oʻsha davrda iqtisodiy faollik kamayishi bilan savdolar ham pasaygan.[9] Aksincha, iqtisodiy faollik oshgan davrlarda lab boʻyoqlari savdosi ham oʻsish kuzatgan <ref name=":0">{{cite web |author=[[Cheryl Lu-Lien Tan]] |date=October 17, 2008 |title=Lunchtime Snap: The Shaky Lipstick Index–Sales go Down, not Up, as Economy Falters |url=https://blogs.wsj.com/runway/2008/10/17/lunchtime-snap-the-shaky-lipstick-index-sales-go-down-not-up-as-economy-falters/ |newspaper=The Wall Street Journal}}</ref>. „Lab boʻyogʻi indeksi“ning iqtisodiy koʻrsatkich sifatidagi foydaliligi past deb baholanadi <ref name="Economist" /><ref name="SchaeferNYTviaET" />. 2001-yilda kosmetika savdosining oshishi esa keyinchalik mashhurlar tomonidan yaratilgan kosmetika brendlariga boʻlgan qiziqishning ortishi bilan izohlangan <ref name=":0" />. == Maʼlumotnomalar == <references /> [[Turkum:Kosmetikalar]] [[Turkum:Tarixiy shaxslar]] [[Turkum:Iqtisod]] 8lzihky11ap09hvzpy9dfyj6zzxj542 5988256 5988255 2026-04-10T19:41:42Z Shirin Khaydaralieva 130186 [[Turkum:Iqtisodiy nazariyalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988256 wikitext text/x-wiki '''Lab boʻyogʻi effekti''' — iqtisodiy inqirozga duch kelganda isteʼmolchilar arzonroq hashamatli tovarlarni sotib olishga koʻproq tayyor boʻladi degan nazariyadir<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.news-journal.com/hp/content/news/stories/2009/06/24/06242009_Mary_Kay.html?imw=Y|sarlavha=Area Mary Kay employee earns 18th new car|muallif=Kushick|ism=Maia|sana=June 24, 2009|ish=news-journal.com|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090628191704/http://www.news-journal.com/hp/content/news/stories/2009/06/24/06242009_Mary_Kay.html?imw=Y|arxivsana=June 28, 2009}}</ref>. Qimmat moʻynali kiyimlarni sotib olish oʻrniga, masalan, odamlar qimmat lab boʻyogʻini sotib olishadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://everydaymoney.finance.sympatico.msn.ca/2009/04/lipstick-effect-grips-consumers.html|sarlavha=Lipstick effect grips consumers|muallif=Cuthbertson|ism=Dawn|sana=April 3, 2009|qaralgan sana=2009-04-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090408122559/http://everydaymoney.finance.sympatico.msn.ca/2009/04/lipstick-effect-grips-consumers.html|arxivsana=2009-04-08}}</ref>. Asosiy taxmin shundaki, isteʼmolchilar inqiroz boʻlsa ham hashamatli tovarlarni sotib olishadi. Iqtisodiyotga isteʼmolchilar ishonchi pasayganda, isteʼmolchilar oʻzlarining mavjud mablagʻlariga kamroq taʼsir qiladigan tovarlarni sotib olishadi. Kosmetika bozoridan tashqarida isteʼmolchilarni qimmat pivo yoki kichikroq, arzonroq gadjetlar vasvasaga solishi mumkin. Amerika Qoʻshma Shtatlarida 11-[[2001-yil 11-sentabr terror xurujlari|sentabr voqealaridan]] keyin lab boʻyogʻi sotuvi ikki barobarga oshgani haqida mish-mishlar tarqaldi<ref>{{Veb manbasi|muallif=<!--not stated-->|sarlavha=The lipstick as an economic indicator|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/cons-products/fashion-/-cosmetics-/-jewellery/the-lipstick-as-an-economic-indicator/articleshow/3004168.cms|sana=May 2, 2008|ish=economictimes.indiatimes.com|qaralgan sana=16 December 2016}}</ref>; ammo, boshqa manbalar bu ortiqcha gap ekanligini aytishadi. 2008-yil 1-mayda chop etilgan ''[[The New York Times|New York Times]]'' maqolasida Leonard Lauder oʻz kompaniyasining lab boʻyogʻi savdosi teraktlardan soʻng oʻsganini taʼkidlagan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.nytimes.com/2008/05/01/fashion/01SKIN.html?pagewanted=all|sarlavha=Hard Times, but Your Lips Look Great|ism=Kayleen|muallif=Schaefer|sana=May 1, 2008|ish=The New York Times|qaralgan sana=Apr 10, 2013}}</ref>, u ikki baravar koʻpayganini daʼvo qilmaganini aytgan. Juliet Shor oʻzining „''The Over Spent American''“ kitobida isteʼmolchining omma oldida ishlatiladigan qimmatroq, obroʻliroq lab boʻyogʻini, xususan, [[Chanel|Chanelni]], hammomning maxfiyligida foydalaniladigan arzonroq, obroʻsiz brendlarni sotib olishi haqida gapiradi. ''The Economist'' 2009-yilda lab boʻyogʻi effektini statistik tahlil bilan sinab koʻrib, „lab boʻyogʻi sotuvi boʻyicha ishonchli tarixiy shaxslarni topish qiyin va koʻpchilik lab boʻyogʻiga ishonuvchilar kattaroq hodisaning dalili sifatida faqat alohida, anekdot misollarini koʻrsatishi mumkin“, deb taʼkidlagan. Kline & Company, bozor tadqiqotlari guruhi tomonidan toʻplangan maʼlumotlar shuni koʻrsatadiki, lab boʻyogʻi savdosi baʼzan iqtisodiy tanglik paytlarida koʻpayadi, ammo farovonlik davrida ham oʻsib borishi maʼlum. Boshqacha qilib aytganda, aniq bogʻliqlik yoʻq. == Tarixi == [[Juliet Shor]] oʻzining ''The Overspent American'' asarida isteʼmolchilarning qimmatroq va nufuzli lab boʻyoqlarini — xususan, [[Chanel]] mahsulotlarini — koʻproq omma oldida ishlatishini, arzonroq va kamroq nufuzli brendlarni esa asosan shaxsiy joylarda, masalan, hammomda ishlatishini taʼkidlaydi<ref>{{Cite book |last=Shor |first=Juliet |title=The Overspent American |year=1999 |isbn=0060977582}}</ref>. [[Leonard Lauder]], [[The Estée Lauder Companies|Estée Lauder]] kompaniyasi raisi, lab boʻyoqlari savdosining oshishini ayollar kiyim-kechak (masalan, koʻylaklar) sotib olishni kamaytirgani bilan izohlaydi. Lauderning aytishicha, [[2001-yil 11-sentabr terror xurujlari|11-sentyabr hujumidan]] soʻng kompaniyaning barcha brendlari boʻyicha „Lipstick Index“ (lab boʻyoqlari indeksi) oshgan <ref>{{cite news |last1=Nelson |first1=Emily |title=Rising Lipstick Sales May Mean Pouting Economy and Few Smiles |url=https://www.wsj.com/articles/SB1006731471172641080 |access-date=24 May 2025 |work=Wall Street Journal |date=26 November 2001 |quote="When lipstick sales go up, people don't want to buy dresses," says Leonard Lauder, chairman of Est&eacute;e Lauder Cos. ...Since the Sept. 11 terrorist attacks, the index is up broadly, says Mr. Lauder. The index also climbed during past recessions, such as in 1990."}}</ref><ref>{{cite news |last1=Schaefer |first1=Kayleen |date=May 1, 2008 |title=Hard Times, but Your Lips Look Great |url=https://www.nytimes.com/2008/05/01/fashion/01SKIN.html?pagewanted=all |accessdate=Apr 10, 2013 |work=The New York Times}}</ref>. Butun mamlakat boʻylab 2001-yilning soʻnggi choragida lab boʻyoqlari savdosi 11% ga oshgan, bu esa [[Buyuk Depressiya]] davrida kosmetika savdosining 25% ga oshganiga oʻxshash holatni eslatadi <ref name="Economist">{{Cite magazine|url=https://www.economist.com/business/2009/01/22/lip-reading|title=Lip reading|magazine=[[The Economist]]|date=January 22, 2009 |language=en|access-date=2018-04-30}}</ref>. Lauder shunday fikr bildirgan: lab boʻyoqlari savdosi iqtisodiy koʻrsatkich boʻlishi mumkin, chunki kosmetika — ayniqsa lab boʻyoqlari — xaridlari odatda iqtisodiy holat bilan teskari bogʻliq boʻladi <ref>{{cite web |last=Dowd |first=Maureen |date=December 2, 2001 |title=Oedipal Loop de Loop |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D00E2DD103DF931A35751C1A9679C8B63 |newspaper=New York Times}}</ref><ref name="SchaeferNYTviaET">{{cite news |author=Kayleen Schaefer |date=May 2, 2008 |title=The lipstick as an economic indicator |url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/cons-products/fashion-/-cosmetics-/-jewellery/the-lipstick-as-an-economic-indicator/articleshow/3004168.cms |accessdate=16 December 2016 |via=economictimes.indiatimes.com |work=New York Times}}</ref>. === Sinov jarayoni === Keyingi iqtisodiy pasayishlar, jumladan [[Buyuk retsessiya|2000-yillarning oxiridagi inqiroz]], Leonard Lauderning daʼvolariga zid dalillarni koʻrsatdi, chunki oʻsha davrda iqtisodiy faollik kamayishi bilan savdolar ham pasaygan.[9] Aksincha, iqtisodiy faollik oshgan davrlarda lab boʻyoqlari savdosi ham oʻsish kuzatgan <ref name=":0">{{cite web |author=[[Cheryl Lu-Lien Tan]] |date=October 17, 2008 |title=Lunchtime Snap: The Shaky Lipstick Index–Sales go Down, not Up, as Economy Falters |url=https://blogs.wsj.com/runway/2008/10/17/lunchtime-snap-the-shaky-lipstick-index-sales-go-down-not-up-as-economy-falters/ |newspaper=The Wall Street Journal}}</ref>. „Lab boʻyogʻi indeksi“ning iqtisodiy koʻrsatkich sifatidagi foydaliligi past deb baholanadi <ref name="Economist" /><ref name="SchaeferNYTviaET" />. 2001-yilda kosmetika savdosining oshishi esa keyinchalik mashhurlar tomonidan yaratilgan kosmetika brendlariga boʻlgan qiziqishning ortishi bilan izohlangan <ref name=":0" />. == Maʼlumotnomalar == <references /> [[Turkum:Kosmetikalar]] [[Turkum:Tarixiy shaxslar]] [[Turkum:Iqtisod]] [[Turkum:Iqtisodiy nazariyalar]] 4jxde4pij4f8vo5jq79ajb2ol41b614 5988259 5988256 2026-04-10T19:43:22Z Shirin Khaydaralieva 130186 /* Tarixi */ 5988259 wikitext text/x-wiki '''Lab boʻyogʻi effekti''' — iqtisodiy inqirozga duch kelganda isteʼmolchilar arzonroq hashamatli tovarlarni sotib olishga koʻproq tayyor boʻladi degan nazariyadir<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.news-journal.com/hp/content/news/stories/2009/06/24/06242009_Mary_Kay.html?imw=Y|sarlavha=Area Mary Kay employee earns 18th new car|muallif=Kushick|ism=Maia|sana=June 24, 2009|ish=news-journal.com|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090628191704/http://www.news-journal.com/hp/content/news/stories/2009/06/24/06242009_Mary_Kay.html?imw=Y|arxivsana=June 28, 2009}}</ref>. Qimmat moʻynali kiyimlarni sotib olish oʻrniga, masalan, odamlar qimmat lab boʻyogʻini sotib olishadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://everydaymoney.finance.sympatico.msn.ca/2009/04/lipstick-effect-grips-consumers.html|sarlavha=Lipstick effect grips consumers|muallif=Cuthbertson|ism=Dawn|sana=April 3, 2009|qaralgan sana=2009-04-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090408122559/http://everydaymoney.finance.sympatico.msn.ca/2009/04/lipstick-effect-grips-consumers.html|arxivsana=2009-04-08}}</ref>. Asosiy taxmin shundaki, isteʼmolchilar inqiroz boʻlsa ham hashamatli tovarlarni sotib olishadi. Iqtisodiyotga isteʼmolchilar ishonchi pasayganda, isteʼmolchilar oʻzlarining mavjud mablagʻlariga kamroq taʼsir qiladigan tovarlarni sotib olishadi. Kosmetika bozoridan tashqarida isteʼmolchilarni qimmat pivo yoki kichikroq, arzonroq gadjetlar vasvasaga solishi mumkin. Amerika Qoʻshma Shtatlarida 11-[[2001-yil 11-sentabr terror xurujlari|sentabr voqealaridan]] keyin lab boʻyogʻi sotuvi ikki barobarga oshgani haqida mish-mishlar tarqaldi<ref>{{Veb manbasi|muallif=<!--not stated-->|sarlavha=The lipstick as an economic indicator|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/cons-products/fashion-/-cosmetics-/-jewellery/the-lipstick-as-an-economic-indicator/articleshow/3004168.cms|sana=May 2, 2008|ish=economictimes.indiatimes.com|qaralgan sana=16 December 2016}}</ref>; ammo, boshqa manbalar bu ortiqcha gap ekanligini aytishadi. 2008-yil 1-mayda chop etilgan ''[[The New York Times|New York Times]]'' maqolasida Leonard Lauder oʻz kompaniyasining lab boʻyogʻi savdosi teraktlardan soʻng oʻsganini taʼkidlagan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.nytimes.com/2008/05/01/fashion/01SKIN.html?pagewanted=all|sarlavha=Hard Times, but Your Lips Look Great|ism=Kayleen|muallif=Schaefer|sana=May 1, 2008|ish=The New York Times|qaralgan sana=Apr 10, 2013}}</ref>, u ikki baravar koʻpayganini daʼvo qilmaganini aytgan. Juliet Shor oʻzining „''The Over Spent American''“ kitobida isteʼmolchining omma oldida ishlatiladigan qimmatroq, obroʻliroq lab boʻyogʻini, xususan, [[Chanel|Chanelni]], hammomning maxfiyligida foydalaniladigan arzonroq, obroʻsiz brendlarni sotib olishi haqida gapiradi. ''The Economist'' 2009-yilda lab boʻyogʻi effektini statistik tahlil bilan sinab koʻrib, „lab boʻyogʻi sotuvi boʻyicha ishonchli tarixiy shaxslarni topish qiyin va koʻpchilik lab boʻyogʻiga ishonuvchilar kattaroq hodisaning dalili sifatida faqat alohida, anekdot misollarini koʻrsatishi mumkin“, deb taʼkidlagan. Kline & Company, bozor tadqiqotlari guruhi tomonidan toʻplangan maʼlumotlar shuni koʻrsatadiki, lab boʻyogʻi savdosi baʼzan iqtisodiy tanglik paytlarida koʻpayadi, ammo farovonlik davrida ham oʻsib borishi maʼlum. Boshqacha qilib aytganda, aniq bogʻliqlik yoʻq. == Tarixi == [[Juliet Shor]] oʻzining ''The Overspent American'' asarida isteʼmolchilarning qimmatroq va nufuzli lab boʻyoqlarini, xususan, [[Chanel]] mahsulotlarini koʻproq omma oldida ishlatishini, arzonroq va kamroq nufuzli brendlarni esa asosan shaxsiy joylarda, masalan, hammomda ishlatishini taʼkidlaydi<ref>{{Cite book |last=Shor |first=Juliet |title=The Overspent American |year=1999 |isbn=0060977582}}</ref>. [[Leonard Lauder]], [[The Estée Lauder Companies|Estée Lauder]] kompaniyasi raisi, lab boʻyoqlari savdosining oshishini ayollar kiyim-kechak (masalan, koʻylaklar) sotib olishni kamaytirgani bilan izohlaydi. Lauderning aytishicha, [[2001-yil 11-sentabr terror xurujlari|11-sentyabr hujumidan]] soʻng kompaniyaning barcha brendlari boʻyicha „lab boʻyogʻi indeksi“ (lab boʻyoqlari indeksi) oshgan <ref>{{cite news |last1=Nelson |first1=Emily |title=Rising Lipstick Sales May Mean Pouting Economy and Few Smiles |url=https://www.wsj.com/articles/SB1006731471172641080 |access-date=24 May 2025 |work=Wall Street Journal |date=26 November 2001 |quote="When lipstick sales go up, people don't want to buy dresses," says Leonard Lauder, chairman of Est&eacute;e Lauder Cos. ...Since the Sept. 11 terrorist attacks, the index is up broadly, says Mr. Lauder. The index also climbed during past recessions, such as in 1990."}}</ref><ref>{{cite news |last1=Schaefer |first1=Kayleen |date=May 1, 2008 |title=Hard Times, but Your Lips Look Great |url=https://www.nytimes.com/2008/05/01/fashion/01SKIN.html?pagewanted=all |accessdate=Apr 10, 2013 |work=The New York Times}}</ref>. Butun mamlakat boʻylab 2001-yilning soʻnggi choragida lab boʻyoqlari savdosi 11% ga oshgan, bu esa [[Buyuk Depressiya]] davrida kosmetika savdosining 25% ga oshganiga oʻxshash holatni eslatadi <ref name="Economist">{{Cite magazine|url=https://www.economist.com/business/2009/01/22/lip-reading|title=Lip reading|magazine=[[The Economist]]|date=January 22, 2009 |language=en|access-date=2018-04-30}}</ref>. Lauder shunday fikr bildirgan: lab boʻyoqlari savdosi iqtisodiy koʻrsatkich boʻlishi mumkin, chunki kosmetika, ayniqsa lab boʻyoqlari xaridlari odatda iqtisodiy holat bilan teskari bogʻliq boʻladi <ref>{{cite web |last=Dowd |first=Maureen |date=December 2, 2001 |title=Oedipal Loop de Loop |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D00E2DD103DF931A35751C1A9679C8B63 |newspaper=New York Times}}</ref><ref name="SchaeferNYTviaET">{{cite news |author=Kayleen Schaefer |date=May 2, 2008 |title=The lipstick as an economic indicator |url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/cons-products/fashion-/-cosmetics-/-jewellery/the-lipstick-as-an-economic-indicator/articleshow/3004168.cms |accessdate=16 December 2016 |via=economictimes.indiatimes.com |work=New York Times}}</ref>. === Sinov jarayoni === Keyingi iqtisodiy pasayishlar, jumladan [[Buyuk retsessiya|2000-yillarning oxiridagi inqiroz]], Leonard Lauderning daʼvolariga zid dalillarni koʻrsatdi, chunki oʻsha davrda iqtisodiy faollik kamayishi bilan savdolar ham pasaygan.[9] Aksincha, iqtisodiy faollik oshgan davrlarda lab boʻyoqlari savdosi ham oʻsish kuzatgan <ref name=":0">{{cite web |author=[[Cheryl Lu-Lien Tan]] |date=October 17, 2008 |title=Lunchtime Snap: The Shaky Lipstick Index–Sales go Down, not Up, as Economy Falters |url=https://blogs.wsj.com/runway/2008/10/17/lunchtime-snap-the-shaky-lipstick-index-sales-go-down-not-up-as-economy-falters/ |newspaper=The Wall Street Journal}}</ref>. „Lab boʻyogʻi indeksi“ning iqtisodiy koʻrsatkich sifatidagi foydaliligi past deb baholanadi <ref name="Economist" /><ref name="SchaeferNYTviaET" />. 2001-yilda kosmetika savdosining oshishi esa keyinchalik mashhurlar tomonidan yaratilgan kosmetika brendlariga boʻlgan qiziqishning ortishi bilan izohlangan <ref name=":0" />. == Maʼlumotnomalar == <references /> [[Turkum:Kosmetikalar]] [[Turkum:Tarixiy shaxslar]] [[Turkum:Iqtisod]] [[Turkum:Iqtisodiy nazariyalar]] bkg1ycb2qjyamcgfnrehald84st5zbh Foydalanuvchi munozarasi:Shaxzod Axmatov 3 844932 5987985 5845665 2026-04-10T16:49:43Z Mirishkorlik 75661 [[Balfour deklaratsiyasi (1917)]] sahifasi tezda oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi 5987985 wikitext text/x-wiki <div width="100%" style="border:1px solid #D0F0C0;background:#F5FFFA;border:1px solid #87CEEB; -moz-border-radius:10px; border-radius:10px; margin:0 0 6px 0; padding: 5px 15px;"> <div class="center">'''Xush kelibsiz!'''</div> Salom, '''{{BASEPAGENAME}}'''! Vikipediyaga [[Vikipediya:Xush kelibsiz|xush kelibsiz]]! Qoʻshajak hissangiz uchun oldindan rahmat. Umid qilamizki, sizga [[Vikipediya:Vikipediyachi|Vikipediyachi]] boʻlish manzur boʻlgay! Sizga yordam tariqasida mana bu maqolalar bilan tanishib chiqishni taklif qilamiz: *[[Vikipediya:Besh ustun|Vikipediyaning besh ustuni]] *[[Vikipediya:Dars|Qisqa dars]] *[[Yordam:Maqola qanday yoziladi?|Maqola qanday yoziladi?]] *[[VP:YORDAM|Yordam sahifasi]] *[[Vikipediya:Qumloq|Sinov tahrirlari uchun sahifa]] Iltimos, munozara sahifalarida oʻz fikringizni bildirganingizdan soʻng [[Vikipediya:Imzo|imzo]] chekishni unutmang (bu toʻrtta tilda belgisini yozish bilan amalga oshiriladi: <nowiki>~~~~</nowiki>; bu belgilar avtomatik ravishda sizning ismingiz va sanaga aylantiriladi). Agarda yordamga muhtoj boʻlsangiz, [[Vikipediya:Forum/Yordam]] sahifasiga tashrif buyuring yoki mendan munozara sahifamda sizni qiziqtirgan savolni soʻrang. [[Q:Bosh Sahifa|Vikiiqtibos]], [[Wikt:Bosh Sahifa|Vikilugʻat]], [[d:Wikidata:Main Page|Vikimaʼlumotlar]], [[Commons:Main Page|Vikiombor]] kabi Vikipediyaga qardosh boshqa loyihalar ham bor. Ularni boyitishga ham hissa qoʻshishingiz mumkin. Yana bir bor '''xush kelibsiz!'''&nbsp;{{#if:| }} <div class="center">'''Do not speak Uzbek? [[Vikipediya:For non-Uzbek speakers|Click here.]]'''</div> </div>[[Turkum:Vikipediyachilar:Munozaralar]] --[[Foydalanuvchi:MalikxanBot|<b><font color="orange">MalikxanBot</font></b>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:MalikxanBot|'''<span style="color:green;font-family:monospace">aloqa</span>''']]</sup> 19:31, 25-Noyabr 2022 (UTC) == „[[:Umida Saydazimova]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirishga]] nomzod oʻlaroq koʻrsatildi == [[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:Umida Saydazimova]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:M6|M6]]: Keng ommaga mashhur boʻlmagan kishi, tashkilot, veb-sayt yoki hodisa haqidagi maqola“) binoan oʻchirishga nomzod oʻlaroq koʻrsatildi, chunki sahifa hozirgi holatida [[oʻzbekcha Vikipediya]] [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Tajriba oʻtkazayotgan boʻlsangiz, itlimos, [[Vikipediya:Qumloq|qumloq]] sahifasidan foydalaning. Agar sahifani oʻchirish kerak emas, deb oʻylasangiz, oʻz fikringizni sahifa munozara sahifasida qoldiring. Savollaringiz boʻlsa, tortinmasdan [[Foydalanuvchi munozarasi:MinaUktamova|munozara sahifamga]] yozing. Rahmat! [[Foydalanuvchi:MinaUktamova|MinaUktamova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MinaUktamova|munozara]]) 17:22, 2025-yil 9-mart (UTC) == Farida Salimova == [[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:Farida Salimova]]“ maqolasi [[Vikipediya:Tezda oʻchirish mezonlari|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:M6|M6]]: Keng ommaga mashhur boʻlmagan kishi, tashkilot, veb-sayt yoki hodisa haqidagi maqola“) binoan oʻchirildi. Agar maqolani qoidalarga mos keladi, deb oʻylasangiz, [[Vikipediya:Tiklashga|mana bu sahifada]] soʻrov qoldirishingiz yoki [[Foydalanuvchi munozarasi:Kagansky|munozara sahifamda]] xabar qoldirishingiz mumkin. Rahmat. [[Foydalanuvchi:Kagansky|'''''Kagansky''''']] '''''[[User talk:Kagansky|<sup>munozara</sup>]]''''' 21:39, 2025-yil 13-mart (UTC) == [[:Rafiq Sayfulin]] maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi == <div class="afd-notice"> <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[Fayl:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> Siz tomoningizdan yaratilgan '''[[:Rafiq Sayfulin]]''' maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi, chunki maqola hozirgi koʻrinishida [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|Vikipediya qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Maqolani oʻchirish masalasi [[VP:Konsensus|konsensus]]ga erishilgunga qadar [[Vikipediya:Oʻchirishga/Rafiq Sayfulin]] sahifasida muhokama qilinadi. Muhokamada hamma, jumladan, siz ham qatnasha olasiz. Muhokama davomida ham maqolani tahrir qilishingiz mumkin, biroq uning tepasidagi {{tl|oʻchirishga}} andozasini olib tashlamasligingiz kerak. [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]]&nbsp;[[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF"><sup>''<small>#yozishma</small>''</sup></span>]] 20:44, 2025-yil 21-dekabr (UTC) </div> == „[[:Balfour deklaratsiyasi (1917)]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirishga]] nomzod oʻlaroq koʻrsatildi == [[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:Balfour deklaratsiyasi (1917)]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:M2|M2]]: Butkul oʻzbekcha boʻlmagan yoki mashina tarjimasidan iborat maqola“) binoan oʻchirishga nomzod oʻlaroq koʻrsatildi, chunki sahifa hozirgi holatida [[oʻzbekcha Vikipediya]] [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Tajriba oʻtkazayotgan boʻlsangiz, itlimos, [[Vikipediya:Qumloq|qumloq]] sahifasidan foydalaning. Agar sahifani oʻchirish kerak emas, deb oʻylasangiz, oʻz fikringizni sahifa munozara sahifasida qoldiring. Savollaringiz boʻlsa, tortinmasdan [[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara sahifamga]] yozing. Rahmat! [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 16:49, 2026-yil 10-aprel (UTC) sdxb3j24exjsakkncpztlnzbqpjhuna 5987987 5987985 2026-04-10T16:50:13Z Mirishkorlik 75661 [[Balfour deklaratsiyasi (1926)]] sahifasi tezda oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi 5987987 wikitext text/x-wiki <div width="100%" style="border:1px solid #D0F0C0;background:#F5FFFA;border:1px solid #87CEEB; -moz-border-radius:10px; border-radius:10px; margin:0 0 6px 0; padding: 5px 15px;"> <div class="center">'''Xush kelibsiz!'''</div> Salom, '''{{BASEPAGENAME}}'''! Vikipediyaga [[Vikipediya:Xush kelibsiz|xush kelibsiz]]! Qoʻshajak hissangiz uchun oldindan rahmat. Umid qilamizki, sizga [[Vikipediya:Vikipediyachi|Vikipediyachi]] boʻlish manzur boʻlgay! Sizga yordam tariqasida mana bu maqolalar bilan tanishib chiqishni taklif qilamiz: *[[Vikipediya:Besh ustun|Vikipediyaning besh ustuni]] *[[Vikipediya:Dars|Qisqa dars]] *[[Yordam:Maqola qanday yoziladi?|Maqola qanday yoziladi?]] *[[VP:YORDAM|Yordam sahifasi]] *[[Vikipediya:Qumloq|Sinov tahrirlari uchun sahifa]] Iltimos, munozara sahifalarida oʻz fikringizni bildirganingizdan soʻng [[Vikipediya:Imzo|imzo]] chekishni unutmang (bu toʻrtta tilda belgisini yozish bilan amalga oshiriladi: <nowiki>~~~~</nowiki>; bu belgilar avtomatik ravishda sizning ismingiz va sanaga aylantiriladi). Agarda yordamga muhtoj boʻlsangiz, [[Vikipediya:Forum/Yordam]] sahifasiga tashrif buyuring yoki mendan munozara sahifamda sizni qiziqtirgan savolni soʻrang. [[Q:Bosh Sahifa|Vikiiqtibos]], [[Wikt:Bosh Sahifa|Vikilugʻat]], [[d:Wikidata:Main Page|Vikimaʼlumotlar]], [[Commons:Main Page|Vikiombor]] kabi Vikipediyaga qardosh boshqa loyihalar ham bor. Ularni boyitishga ham hissa qoʻshishingiz mumkin. Yana bir bor '''xush kelibsiz!'''&nbsp;{{#if:| }} <div class="center">'''Do not speak Uzbek? [[Vikipediya:For non-Uzbek speakers|Click here.]]'''</div> </div>[[Turkum:Vikipediyachilar:Munozaralar]] --[[Foydalanuvchi:MalikxanBot|<b><font color="orange">MalikxanBot</font></b>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:MalikxanBot|'''<span style="color:green;font-family:monospace">aloqa</span>''']]</sup> 19:31, 25-Noyabr 2022 (UTC) == „[[:Umida Saydazimova]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirishga]] nomzod oʻlaroq koʻrsatildi == [[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:Umida Saydazimova]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:M6|M6]]: Keng ommaga mashhur boʻlmagan kishi, tashkilot, veb-sayt yoki hodisa haqidagi maqola“) binoan oʻchirishga nomzod oʻlaroq koʻrsatildi, chunki sahifa hozirgi holatida [[oʻzbekcha Vikipediya]] [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Tajriba oʻtkazayotgan boʻlsangiz, itlimos, [[Vikipediya:Qumloq|qumloq]] sahifasidan foydalaning. Agar sahifani oʻchirish kerak emas, deb oʻylasangiz, oʻz fikringizni sahifa munozara sahifasida qoldiring. Savollaringiz boʻlsa, tortinmasdan [[Foydalanuvchi munozarasi:MinaUktamova|munozara sahifamga]] yozing. Rahmat! [[Foydalanuvchi:MinaUktamova|MinaUktamova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MinaUktamova|munozara]]) 17:22, 2025-yil 9-mart (UTC) == Farida Salimova == [[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:Farida Salimova]]“ maqolasi [[Vikipediya:Tezda oʻchirish mezonlari|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:M6|M6]]: Keng ommaga mashhur boʻlmagan kishi, tashkilot, veb-sayt yoki hodisa haqidagi maqola“) binoan oʻchirildi. Agar maqolani qoidalarga mos keladi, deb oʻylasangiz, [[Vikipediya:Tiklashga|mana bu sahifada]] soʻrov qoldirishingiz yoki [[Foydalanuvchi munozarasi:Kagansky|munozara sahifamda]] xabar qoldirishingiz mumkin. Rahmat. [[Foydalanuvchi:Kagansky|'''''Kagansky''''']] '''''[[User talk:Kagansky|<sup>munozara</sup>]]''''' 21:39, 2025-yil 13-mart (UTC) == [[:Rafiq Sayfulin]] maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi == <div class="afd-notice"> <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[Fayl:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> Siz tomoningizdan yaratilgan '''[[:Rafiq Sayfulin]]''' maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi, chunki maqola hozirgi koʻrinishida [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|Vikipediya qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Maqolani oʻchirish masalasi [[VP:Konsensus|konsensus]]ga erishilgunga qadar [[Vikipediya:Oʻchirishga/Rafiq Sayfulin]] sahifasida muhokama qilinadi. Muhokamada hamma, jumladan, siz ham qatnasha olasiz. Muhokama davomida ham maqolani tahrir qilishingiz mumkin, biroq uning tepasidagi {{tl|oʻchirishga}} andozasini olib tashlamasligingiz kerak. [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]]&nbsp;[[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF"><sup>''<small>#yozishma</small>''</sup></span>]] 20:44, 2025-yil 21-dekabr (UTC) </div> == „[[:Balfour deklaratsiyasi (1917)]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirishga]] nomzod oʻlaroq koʻrsatildi == [[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:Balfour deklaratsiyasi (1917)]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:M2|M2]]: Butkul oʻzbekcha boʻlmagan yoki mashina tarjimasidan iborat maqola“) binoan oʻchirishga nomzod oʻlaroq koʻrsatildi, chunki sahifa hozirgi holatida [[oʻzbekcha Vikipediya]] [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Tajriba oʻtkazayotgan boʻlsangiz, itlimos, [[Vikipediya:Qumloq|qumloq]] sahifasidan foydalaning. Agar sahifani oʻchirish kerak emas, deb oʻylasangiz, oʻz fikringizni sahifa munozara sahifasida qoldiring. Savollaringiz boʻlsa, tortinmasdan [[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara sahifamga]] yozing. Rahmat! [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 16:49, 2026-yil 10-aprel (UTC) == „[[:Balfour deklaratsiyasi (1926)]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirishga]] nomzod oʻlaroq koʻrsatildi == [[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:Balfour deklaratsiyasi (1926)]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:M2|M2]]: Butkul oʻzbekcha boʻlmagan yoki mashina tarjimasidan iborat maqola“) binoan oʻchirishga nomzod oʻlaroq koʻrsatildi, chunki sahifa hozirgi holatida [[oʻzbekcha Vikipediya]] [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Tajriba oʻtkazayotgan boʻlsangiz, itlimos, [[Vikipediya:Qumloq|qumloq]] sahifasidan foydalaning. Agar sahifani oʻchirish kerak emas, deb oʻylasangiz, oʻz fikringizni sahifa munozara sahifasida qoldiring. Savollaringiz boʻlsa, tortinmasdan [[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara sahifamga]] yozing. Rahmat! [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 16:50, 2026-yil 10-aprel (UTC) 1sxnki1p3u161y66vsbn3cniwuyazsw G‘oziyon madrasasi 0 858455 5988467 5681643 2026-04-11T08:41:23Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 5988467 wikitext text/x-wiki [[File:Mullo_Muhammad_Sharif_(Gʻoziyon)_madrasasi.jpg|thumb|G‘oziyon madrasasi. 1923–1925-yillar]] {{Coord|39|46|12|N|64|24|49|E|type:landmark_region:|display=title}} '''Gʻoziyon madrasasi''' (Gʻoziyon — „iymon uchun kurashuvchilar“), Gʻoziyon Kalon („katta Gaziyon“) — meʼmoriy yodgorlik, Buxoro ([[Oʻzbekiston]])dagi madrasa. XV-XVII asrlarda qurilgan. [[XVIII asr|XVIII]]—[[XIX asr|XIX asrlarda]] musulmon maktabi sifatida faoliyat yuritgan, bu yerda tahsil olish maqsadida turli shaharlardan talabalar kelgan. [[Buxoro|Buxoro shahri]] tarixiy markazining bir qismi sifatida [[Jahon merosi|YUNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga]] kiritilgan. == Madrasaning jovlashuv o‘rni == G‘oziyon madrasasi [[shahar]] markazida, Buxoroning qadimiy kvartali G‘oziyonda joylashgan. Bu nom 44 nafar buxorolik shahidlardan biri, eʼtiqod uchun kurashuvchi Imom Gʻoziyning mahallada joylashgan moʻtabar qabri nomidan olingan<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=http://bukharapiter.ru/buhara/kvartalyi-buharyi-11.html#ex15|sarlavha=КВАРТАЛЬНАЯ ОБЩИНА ПОЗДНЕФЕОДАЛЬНОГО ГОРОДА БУХАРЫ (в связи с историей кварталов)|muallif=О.А.Сухарева|ish=bukharapiter.ru|sana=1976|nashriyot=Издательство "Наука" Главная редакция восточной литературы|qaralgan sana=2018-06-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180614144303/http://bukharapiter.ru/buhara/kvartalyi-buharyi-11.html#ex15|arxivsana=2018-06-14}}</ref>. Madrasa Jo‘yibor va Imom G‘azoliy Valiy ko‘chalari chorrahasida joylashgan. Madrasa yonida [[Govkushon majmuasi|Xoja-Govkushon]] meʼmoriy ansambli va 19-asrda qurilgan binoda joylashgan „<nowiki/>[[Hovli]] Poyon“ mehmonxonasi joylashgan. Madrasa binolaridan talabalar yashashi uchun foydalanilgan, shu kvartaldagi Mullo Muhammad Sharif madrasasida darslar oʻtkazilgan. Bu binoga yarim yogʻoch („yogʻoch“) Chubin madrasasi tutash bo‘lgan. Madrasalarning bunday bir nuqtada toʻplanishi bu mahalla Buxoroning taʼlim markazlaridan biri boʻlganligi bilan izohlanadi<ref name=":0"/>. == Madrasa tavsifi va hozirgi holati == 15-asrdan maʼlum boʻlgan ushbu madrasa „Gʻoziyon xurd“ (kichik Gʻoziyon) madrasasi bilan birga [[Qoʻshmadrasa|qoʻsh madrasalar]] ansambli tarkibiga kirgan. Ansamblning paydo bo‘lish vaqti 1535-yilga to‘g‘ri keladi<ref name=":1">M. A. YuSUPOVA ''[http://n.ziyouz.com/books/jurnallar/uzbekistonda_ijtimoiy_fanlar/Oʻzbekistonda%20ijtimoiy%20fanlar_1997-09-10-11.pdf EVOLYuTsIYa ZODChYeSTVA BUXARI XVI — NAChALA XVII VYeKA]{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''</ref>. Gʻoziyan madrasasining zamonaviy binosi (1730-34-yillar, quyida koʻring) bir qavatli [[bino]] boʻlib<ref name=":1" />, mahalliy Buxoro [[Meʼmorlik|meʼmorchiligi]] uslubida qurilgan baland monumental fasadi Buxoroning boshqa madrasalariga nisbatan kichikroqdir. Binoning old qismi ark shaklida qilinib, qisman bezaklar bilan bezatilgan. Majmua Muhammad Sharif mablag‘lari hisobiga Usta Fathulloh tomonidan qurilgan. Gumbaz ichining eng baland nuqtasi oltin bilan bezatilib mayolika yozuvida donator Muhammad Sharif va usta ustoz Fathullohni sharaflab anʼanaviy metaforalardan iborat yuksak poetik bagʻishlov bitilgan. Ushbu bino qurilish ishlari boshlangandan so‘ng to‘rtinchi yilda qurib bitkazilgan. Gumbaz peshtoqiga bitilgan baytda „Az Muhammad Sharif be-in nishon“ („Bu Muhammad Sharifdan [yaxshi] nishondir“) jumlasida qurilishning tugallanish xronogrammasi berilgan bo‘lib, u hisoblab chiqilsa, hijriy 1146-(1733-34-yillar) yilni anglatadi.<ref>B. Babadjanov ''[http://n.ziyouz.com/books/jurnallar/uzbekistonda_ijtimoiy_fanlar/Oʻzbekistonda%20ijtimoiy%20fanlar_1997-09-10-11.pdf EPIGRAFIChYeSKIYe PAMYaTNIKI BUXARI]{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Problemi i perspektivi ix izucheniya)'', 1997.</ref> Binoning o‘zi [[Simmetriya|nosimmetrik]] bo‘lib, devorlari g‘ishtdan qurilgan. Binoning arksimon old jabhasi suvoqlangan. Madrasa tashqi xonasining shifti naqsh o‘yilgan [[marmar]] yordamida chiroyli bezatilgan. == Manbalar == {{Manbalar|2}} == Adabiyot == * V. G. Saakov „Buxoro tarixi“. „Sharq“ nashriyoti, 1996-yil. * "Buxoro. Markaziy Osiyo durdonalari. Buxoro boʻyicha tarixiy qoʻllanma. 2012-yil. * „Bukhoro Bukhara Bukhara“ Oʻzbek, Ingliz va Rus tillarida. „O‘zbekiston“ nashriyoti, Toshkent 2000 y. * Muhammad Narshaxiy. Buxoro tarixi. Toshkent. 1897 (trans. N. Likoshin). * V. G. Saakov Buxoro meʼmorchilik durdonalari. Buxoro viloyat „Kitobxon“ jamiyati Oʻzbekiston SSR, Rovno 1991-yil * Robert Almeev. Qadimgi Buxoro tarixi. (O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi akademigi Rtveladze E. tahriri ostida. DA.) == Havolalar == * {{Veb manbasi|url=http://www.buxara.org/buhara/bu/Goziyon_Madrasah.htm|sarlavha=Медресе Гозиён|muallif=|ish=Памятники Бухары|sana=|nashriyot=www.buxara.org|qaralgan sana=2018-06-14}} * {{Veb manbasi|url=http://www.tourstouzbekistan.com/ru/sights/buxara/medrese-gozien.html|sarlavha=Медресе Гозиен//Достопримечательности Бухары|muallif=|ish=Города Узбекистана|sana=|nashriyot=www.tourstouzbekistan.com|qaralgan sana=2018-06-14}} [[Turkum:Buxoro madrasalari]] erp3ssmvn42n727y5muhseusp1ujshw 5988468 5988467 2026-04-11T08:41:32Z KWiki78 246724 5988468 wikitext text/x-wiki [[File:Mullo_Muhammad_Sharif_(Gʻoziyon)_madrasasi.jpg|thumb|G‘oziyon madrasasi. 1923–1925-yillar]] {{Coord|39|46|12|N|64|24|49|E|type:landmark_region:|display=title}} '''Gʻoziyon madrasasi''' (Gʻoziyon — „iymon uchun kurashuvchilar“), Gʻoziyon Kalon („katta Gaziyon“) — meʼmoriy yodgorlik, [[Buxoro]] ([[Oʻzbekiston]])dagi madrasa. XV-XVII asrlarda qurilgan. [[XVIII asr|XVIII]]—[[XIX asr|XIX asrlarda]] musulmon maktabi sifatida faoliyat yuritgan, bu yerda tahsil olish maqsadida turli shaharlardan talabalar kelgan. [[Buxoro|Buxoro shahri]] tarixiy markazining bir qismi sifatida [[Jahon merosi|YUNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga]] kiritilgan. == Madrasaning jovlashuv o‘rni == G‘oziyon madrasasi [[shahar]] markazida, Buxoroning qadimiy kvartali G‘oziyonda joylashgan. Bu nom 44 nafar buxorolik shahidlardan biri, eʼtiqod uchun kurashuvchi Imom Gʻoziyning mahallada joylashgan moʻtabar qabri nomidan olingan<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=http://bukharapiter.ru/buhara/kvartalyi-buharyi-11.html#ex15|sarlavha=КВАРТАЛЬНАЯ ОБЩИНА ПОЗДНЕФЕОДАЛЬНОГО ГОРОДА БУХАРЫ (в связи с историей кварталов)|muallif=О.А.Сухарева|ish=bukharapiter.ru|sana=1976|nashriyot=Издательство "Наука" Главная редакция восточной литературы|qaralgan sana=2018-06-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180614144303/http://bukharapiter.ru/buhara/kvartalyi-buharyi-11.html#ex15|arxivsana=2018-06-14}}</ref>. Madrasa Jo‘yibor va Imom G‘azoliy Valiy ko‘chalari chorrahasida joylashgan. Madrasa yonida [[Govkushon majmuasi|Xoja-Govkushon]] meʼmoriy ansambli va 19-asrda qurilgan binoda joylashgan „<nowiki/>[[Hovli]] Poyon“ mehmonxonasi joylashgan. Madrasa binolaridan talabalar yashashi uchun foydalanilgan, shu kvartaldagi Mullo Muhammad Sharif madrasasida darslar oʻtkazilgan. Bu binoga yarim yogʻoch („yogʻoch“) Chubin madrasasi tutash bo‘lgan. Madrasalarning bunday bir nuqtada toʻplanishi bu mahalla Buxoroning taʼlim markazlaridan biri boʻlganligi bilan izohlanadi<ref name=":0"/>. == Madrasa tavsifi va hozirgi holati == 15-asrdan maʼlum boʻlgan ushbu madrasa „Gʻoziyon xurd“ (kichik Gʻoziyon) madrasasi bilan birga [[Qoʻshmadrasa|qoʻsh madrasalar]] ansambli tarkibiga kirgan. Ansamblning paydo bo‘lish vaqti 1535-yilga to‘g‘ri keladi<ref name=":1">M. A. YuSUPOVA ''[http://n.ziyouz.com/books/jurnallar/uzbekistonda_ijtimoiy_fanlar/Oʻzbekistonda%20ijtimoiy%20fanlar_1997-09-10-11.pdf EVOLYuTsIYa ZODChYeSTVA BUXARI XVI — NAChALA XVII VYeKA]{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''</ref>. Gʻoziyan madrasasining zamonaviy binosi (1730-34-yillar, quyida koʻring) bir qavatli [[bino]] boʻlib<ref name=":1" />, mahalliy Buxoro [[Meʼmorlik|meʼmorchiligi]] uslubida qurilgan baland monumental fasadi Buxoroning boshqa madrasalariga nisbatan kichikroqdir. Binoning old qismi ark shaklida qilinib, qisman bezaklar bilan bezatilgan. Majmua Muhammad Sharif mablag‘lari hisobiga Usta Fathulloh tomonidan qurilgan. Gumbaz ichining eng baland nuqtasi oltin bilan bezatilib mayolika yozuvida donator Muhammad Sharif va usta ustoz Fathullohni sharaflab anʼanaviy metaforalardan iborat yuksak poetik bagʻishlov bitilgan. Ushbu bino qurilish ishlari boshlangandan so‘ng to‘rtinchi yilda qurib bitkazilgan. Gumbaz peshtoqiga bitilgan baytda „Az Muhammad Sharif be-in nishon“ („Bu Muhammad Sharifdan [yaxshi] nishondir“) jumlasida qurilishning tugallanish xronogrammasi berilgan bo‘lib, u hisoblab chiqilsa, hijriy 1146-(1733-34-yillar) yilni anglatadi.<ref>B. Babadjanov ''[http://n.ziyouz.com/books/jurnallar/uzbekistonda_ijtimoiy_fanlar/Oʻzbekistonda%20ijtimoiy%20fanlar_1997-09-10-11.pdf EPIGRAFIChYeSKIYe PAMYaTNIKI BUXARI]{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Problemi i perspektivi ix izucheniya)'', 1997.</ref> Binoning o‘zi [[Simmetriya|nosimmetrik]] bo‘lib, devorlari g‘ishtdan qurilgan. Binoning arksimon old jabhasi suvoqlangan. Madrasa tashqi xonasining shifti naqsh o‘yilgan [[marmar]] yordamida chiroyli bezatilgan. == Manbalar == {{Manbalar|2}} == Adabiyot == * V. G. Saakov „Buxoro tarixi“. „Sharq“ nashriyoti, 1996-yil. * "Buxoro. Markaziy Osiyo durdonalari. Buxoro boʻyicha tarixiy qoʻllanma. 2012-yil. * „Bukhoro Bukhara Bukhara“ Oʻzbek, Ingliz va Rus tillarida. „O‘zbekiston“ nashriyoti, Toshkent 2000 y. * Muhammad Narshaxiy. Buxoro tarixi. Toshkent. 1897 (trans. N. Likoshin). * V. G. Saakov Buxoro meʼmorchilik durdonalari. Buxoro viloyat „Kitobxon“ jamiyati Oʻzbekiston SSR, Rovno 1991-yil * Robert Almeev. Qadimgi Buxoro tarixi. (O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi akademigi Rtveladze E. tahriri ostida. DA.) == Havolalar == * {{Veb manbasi|url=http://www.buxara.org/buhara/bu/Goziyon_Madrasah.htm|sarlavha=Медресе Гозиён|muallif=|ish=Памятники Бухары|sana=|nashriyot=www.buxara.org|qaralgan sana=2018-06-14}} * {{Veb manbasi|url=http://www.tourstouzbekistan.com/ru/sights/buxara/medrese-gozien.html|sarlavha=Медресе Гозиен//Достопримечательности Бухары|muallif=|ish=Города Узбекистана|sana=|nashriyot=www.tourstouzbekistan.com|qaralgan sana=2018-06-14}} [[Turkum:Buxoro madrasalari]] ttdbyj5jw9ejzotvfiribvefpywkf08 5988469 5988468 2026-04-11T08:41:44Z KWiki78 246724 5988469 wikitext text/x-wiki [[File:Mullo_Muhammad_Sharif_(Gʻoziyon)_madrasasi.jpg|thumb|G‘oziyon madrasasi. 1923–1925-yillar]] {{Coord|39|46|12|N|64|24|49|E|type:landmark_region:|display=title}} '''Gʻoziyon madrasasi''' (Gʻoziyon — „iymon uchun kurashuvchilar“), Gʻoziyon Kalon („katta Gaziyon“) — meʼmoriy yodgorlik, [[Buxoro]] ([[Oʻzbekiston]])dagi madrasa. XV-XVII asrlarda qurilgan. [[XVIII asr|XVIII]]—[[XIX asr|XIX asrlarda]] musulmon maktabi sifatida faoliyat yuritgan, bu yerda tahsil olish maqsadida turli shaharlardan talabalar kelgan. [[Buxoro|Buxoro shahri]] tarixiy markazining bir qismi sifatida [[Jahon merosi|YUNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga]] kiritilgan. == Madrasaning jovlashuv o‘rni == G‘oziyon madrasasi [[shahar]] markazida, Buxoroning qadimiy kvartali G‘oziyonda joylashgan. Bu nom 44 nafar buxorolik shahidlardan biri, eʼtiqod uchun kurashuvchi Imom Gʻoziyning mahallada joylashgan moʻtabar qabri nomidan olingan<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=http://bukharapiter.ru/buhara/kvartalyi-buharyi-11.html#ex15|sarlavha=КВАРТАЛЬНАЯ ОБЩИНА ПОЗДНЕФЕОДАЛЬНОГО ГОРОДА БУХАРЫ (в связи с историей кварталов)|muallif=О.А.Сухарева|ish=bukharapiter.ru|sana=1976|nashriyot=Издательство "Наука" Главная редакция восточной литературы|qaralgan sana=2018-06-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180614144303/http://bukharapiter.ru/buhara/kvartalyi-buharyi-11.html#ex15|arxivsana=2018-06-14}}</ref>. Madrasa Jo‘yibor va Imom G‘azoliy Valiy ko‘chalari chorrahasida joylashgan. Madrasa yonida [[Govkushon majmuasi|Xoja-Govkushon]] meʼmoriy ansambli va 19-asrda qurilgan binoda joylashgan „<nowiki/>[[Hovli]] Poyon“ mehmonxonasi joylashgan. Madrasa binolaridan talabalar yashashi uchun foydalanilgan, shu kvartaldagi Mullo Muhammad Sharif madrasasida darslar oʻtkazilgan. Bu binoga yarim yogʻoch („yogʻoch“) Chubin madrasasi tutash bo‘lgan. Madrasalarning bunday bir nuqtada toʻplanishi bu mahalla Buxoroning taʼlim markazlaridan biri boʻlganligi bilan izohlanadi<ref name=":0"/>. == Madrasa tavsifi va hozirgi holati == 15-asrdan maʼlum boʻlgan ushbu madrasa „Gʻoziyon xurd“ (kichik Gʻoziyon) madrasasi bilan birga [[Qoʻshmadrasa|qoʻsh madrasalar]] ansambli tarkibiga kirgan. Ansamblning paydo bo‘lish vaqti 1535-yilga to‘g‘ri keladi<ref name=":1">M. A. YuSUPOVA ''[http://n.ziyouz.com/books/jurnallar/uzbekistonda_ijtimoiy_fanlar/Oʻzbekistonda%20ijtimoiy%20fanlar_1997-09-10-11.pdf EVOLYuTsIYa ZODChYeSTVA BUXARI XVI — NAChALA XVII VYeKA]{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''</ref>. Gʻoziyan madrasasining zamonaviy binosi (1730-34-yillar, quyida koʻring) bir qavatli [[bino]] boʻlib<ref name=":1" />, mahalliy Buxoro [[Meʼmorlik|meʼmorchiligi]] uslubida qurilgan baland monumental fasadi Buxoroning boshqa madrasalariga nisbatan kichikroqdir. Binoning old qismi ark shaklida qilinib, qisman bezaklar bilan bezatilgan. Majmua Muhammad Sharif mablag‘lari hisobiga Usta Fathulloh tomonidan qurilgan. Gumbaz ichining eng baland nuqtasi oltin bilan bezatilib mayolika yozuvida donator Muhammad Sharif va usta ustoz Fathullohni sharaflab anʼanaviy metaforalardan iborat yuksak poetik bagʻishlov bitilgan. Ushbu bino qurilish ishlari boshlangandan so‘ng to‘rtinchi yilda qurib bitkazilgan. Gumbaz peshtoqiga bitilgan baytda „Az Muhammad Sharif be-in nishon“ („Bu Muhammad Sharifdan [yaxshi] nishondir“) jumlasida qurilishning tugallanish xronogrammasi berilgan bo‘lib, u hisoblab chiqilsa, hijriy 1146-(1733-34-yillar) yilni anglatadi.<ref>B. Babadjanov ''[http://n.ziyouz.com/books/jurnallar/uzbekistonda_ijtimoiy_fanlar/Oʻzbekistonda%20ijtimoiy%20fanlar_1997-09-10-11.pdf EPIGRAFIChYeSKIYe PAMYaTNIKI BUXARI]{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Problemi i perspektivi ix izucheniya)'', 1997.</ref> Binoning o‘zi [[Simmetriya|nosimmetrik]] bo‘lib, devorlari g‘ishtdan qurilgan. Binoning arksimon old jabhasi suvoqlangan. Madrasa tashqi xonasining shifti naqsh o‘yilgan [[marmar]] yordamida chiroyli bezatilgan. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyot == * V. G. Saakov „Buxoro tarixi“. „Sharq“ nashriyoti, 1996-yil. * "Buxoro. Markaziy Osiyo durdonalari. Buxoro boʻyicha tarixiy qoʻllanma. 2012-yil. * „Bukhoro Bukhara Bukhara“ Oʻzbek, Ingliz va Rus tillarida. „O‘zbekiston“ nashriyoti, Toshkent 2000 y. * Muhammad Narshaxiy. Buxoro tarixi. Toshkent. 1897 (trans. N. Likoshin). * V. G. Saakov Buxoro meʼmorchilik durdonalari. Buxoro viloyat „Kitobxon“ jamiyati Oʻzbekiston SSR, Rovno 1991-yil * Robert Almeev. Qadimgi Buxoro tarixi. (O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi akademigi Rtveladze E. tahriri ostida. DA.) == Havolalar == * {{Veb manbasi|url=http://www.buxara.org/buhara/bu/Goziyon_Madrasah.htm|sarlavha=Медресе Гозиён|muallif=|ish=Памятники Бухары|sana=|nashriyot=www.buxara.org|qaralgan sana=2018-06-14}} * {{Veb manbasi|url=http://www.tourstouzbekistan.com/ru/sights/buxara/medrese-gozien.html|sarlavha=Медресе Гозиен//Достопримечательности Бухары|muallif=|ish=Города Узбекистана|sana=|nashriyot=www.tourstouzbekistan.com|qaralgan sana=2018-06-14}} [[Turkum:Buxoro madrasalari]] pqtrt99jfums3u4rkejcyg43jw9nx6o Modul:Transclusion count/data/M 828 861421 5988319 5986738 2026-04-11T03:00:54Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 5988319 Scribunto text/plain return { ["Main other"] = 380000, ["Manbalar"] = 280000, ["Manbalar/styles.css"] = 280000, ["Modul:Message box/tmbox.css"] = 250000, ["Manbalar izla"] = 230000, ["Munozara"] = 230000, ["Munozara/styles.css"] = 230000, ["Modul:Math"] = 160000, ["Modul:Message box"] = 160000, ["Modul:Message box/configuration"] = 160000, ["Modul:Message box/ambox.css"] = 80000, ["Modul:Message box/fmbox.css"] = 40000, ["Manbasiz"] = 30000, ["MONTHNAME"] = 30000, ["MONTHNUMBER"] = 30000, ["Mbox"] = 10000, ["Modul:Manba/MU1"] = 10000, ["Modul:Manba/MU1/COinS"] = 10000, ["Modul:Manba/MU1/Configuration"] = 10000, ["Modul:Manba/MU1/Date validation"] = 10000, ["Modul:Manba/MU1/Identifiers"] = 10000, ["Modul:Manba/MU1/styles.css"] = 10000, ["Modul:Manba/MU1/Utilities"] = 10000, ["Modul:Manba/MU1/Whitelist"] = 10000, ["Modul:Message box/ombox.css"] = 4000, ["Manba matni"] = 3000, ["Maʼnolari"] = 3000, ["Manba kerak"] = 2000, ["Masjid"] = 2000, ["Masjid/"] = 2000, ["Masjid/n1"] = 2000, ["Masjid/n2"] = 2000, ["Modul:Message box/imbox.css"] = 2000, ["Manba"] = 1000, ["Max"] = 1000, ["Medal"] = 1000, ["Modul:MultiReplace"] = 1000, ["Musiqachi bilgiqutisi"] = 1000, ["Main"] = 800, ["Matematika loyihasi"] = 800, ["Maʼmuriy birlik"] = 800, ["MedalCompetition"] = 800, ["Milliy til1"] = 800, ["Modul:Multiple image"] = 700, ["Moselle departamenti kommunalari"] = 700, ["Multiple image"] = 700, ["Multiple image/styles.css"] = 700, ["Multiple issues"] = 700, ["Multiple issues/styles.css"] = 700, ["MultiReplace"] = 700, ["Marne departamenti kommunalari"] = 600, ["MedalCountry"] = 600, ["MedalSport"] = 600, ["Meksika bayrogʻi"] = 600, ["Meurthe-et-Moselle departamenti kommunalari"] = 600, ["Munozara osti"] = 600, ["Markaziy Oʻzbekiston oyligi"] = 500, ["Marriage"] = 500, ["Mehnat Qizil Bayroq ordeni"] = 500, ["MEX"] = 500, ["Munozara tepasi"] = 500, ["Myanma-geo-stub"] = 500, } kdz74wg0mh9i5xlu8u4ccud2jj9dpbb Balfour deklaratsiyasi (1917) 0 861714 5987984 4915101 2026-04-10T16:49:43Z Mirishkorlik 75661 Sahifa TOʻMning [[VP:M2|M2]]: Butkul oʻzbekcha boʻlmagan yoki mashina tarjimasidan iborat maqola bandiga binoan tezda oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi. 5987984 wikitext text/x-wiki {{tezda oʻchirishga|[[VP:M2|M2]]: Butkul oʻzbekcha boʻlmagan yoki mashina tarjimasidan iborat maqola}} '''Balfour deklaratsiyasi (1917)''' '''1917 yilgi Balfur deklaratsiyasi 1917''' yil 2 noyabrda Buyuk Britaniya tashqi ishlar [[Birlashgan Qirollik|vaziri]] [[Balfour, Artur Jeyms|Artur Balfurning]] [[Buyuk Britaniyadagi yahudiylar|Britaniya yahudiy jamiyati]] vakili [[Lord]] [[Rotshild, Valter|Rotshildga]] [[Buyuk Britaniyaning sionistik federatsiyasi|Buyuk Britaniyaning Sionistik Federatsiyasiga]] yuborilishi uchun [[Rasmiy xat|yozgan rasmiy xatidir]] . '''Maqsadlar''' [[David Lloyd George|Lloyd Jorjning]] so'zlariga ko'ra, ''"... Balfour deklaratsiyasi shunchaki [[rahm-shafqat harakati]] emas.'' ''Shuni tushunish kerakki, biz butun dunyo yahudiylarining ittifoqchilar ishini qo'llab-quvvatlashi [[Ayirboshlash|evaziga]] [[Bitim|kelishuv]] haqida ketmoqda ”'' <ref name="Folk">Folk A. Izrael. Тегге deux fois promise. P., 1954, из статьи [http://www.humanities.edu.ru/db/msg/44323#_edn2 Абу Салах Абдеррахман. Истоки палестинской проблемы: Декларация Бальфура и мандат Лиги Наций на Палестину, 10.11.2004] {{Webarxiv}}</ref> . '''[[Deklaratsiya|Deklaratsiyani]] chiqarishning mumkin bo'lgan maqsadlari orasida:''' * [[AQShdagi yahudiylar|Amerika yahudiy jamiyati]] tomonidan AQSh hukumatiga [[Antanta]] tarafida [[Birinchi jahon urushi|Birinchi jahon urushiga]] kirishga bosim o'tkazishga undash. * [[Rossiyadagi yahudiylar|Rus yahudiylari]] orasida [[Bolsheviklar|bolshevizmning]] tarqalishiga yo'l qo'ymaslik va shu bilan [[Rossiya imperiyasi|Rossiyaning]] urushdan chiqib ketishiga yo'l qo'ymaslik uchun ularga bosim o'tkazishga urinish. * Buyuk Britaniyaning urushdan keyin [[Majburiy Falastin|Falastinni]] nazorat qilish uchun ma'naviy huquqni qo'lga kiritishi. Deklaratsiyadan oldingi ingliz-fransuz kelishuviga ko'ra, u Falastinning markaziy qismida Britaniya nazorati ostida emas, balki xalqaro nazorat ostida zona yaratishi kerak edi <sup>[1]</sup> . '''Arab-yahudiy mojarosi''' Deklaratsiyaning qabul qilinishi yahudiy [[Immigratsiya|immigratsiyasining]] sezilarli darajada oshishiga olib keldi. 1919-1921 yillarda Falastinga 18 000 dan ortiq yahudiy muhojirlar kelgan. 1920 yil aprel oyining birinchi haftasida Quddusda g'alayonlar boshlandi, bu tartibsizliklar davomida besh yahudiy va to'rt arab halok bo'ldi, 200 dan ortiq odam yaralandi. 1921 yilda arablar [[Jaffa|Yaffada]] may oyida bo'lib o'tgan namoyishlar paytida yahudiy kommunistlari va sionistlar o'rtasidagi to'qnashuvlarga aralashdilar. G‘alayonlar mamlakatning boshqa hududlariga ham tarqalib, 17 yahudiy va 48 arabni o‘ldirgan, 200 dan ortiq odam yaralangan. Bu voqealar Balfur deklaratsiyasida vujudga kelgan keskin qarama-qarshiliklarni fosh qildi, u yahudiy xalqi uchun “milliy uy”ni “Falastindagi mavjud boʻlgan yahudiy boʻlmagan jamoalarning fuqarolik va diniy huquqlarini buzmasdan” {{Sfn|Роган|2017}} yaratishga vaʼda berdi. '''Qo'shimcha hujjatlarda''' 1918 yil fevralda [[Fransiya]] "Deklaratsiya" bilan kelishuvini e'lon qildi, 9 mayda - [[Italiya]], 31 avgustda [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSH]] prezidenti [[Woodrow Wilson|Vilson]], keyin esa 1922 yil 30 iyunda [[Amerika Qoʻshma Shtatlari Kongressi|AQSh Kongressi tomonidan tasdiqlandi]] <ref name="Folk"/> . 1920-yil 24-aprelda [[San-Remodagi konferentsiya (1920)|San-Remoda boʻlib oʻtgan konferentsiyada]] “Balfur deklaratsiyasi” ittifoqchilar tomonidan Falastindagi urushdan keyingi kelishuv uchun asos sifatida maʼqullandi va 1922-yil 24-iyulda “Balfur deklaratsiyasi” hujjat matniga [[Falastin uchun Britaniya mandati (huquqiy hujjat)|kiritildi.]] [[Millatlar ligasi|Millatlar Ligasi tomonidan]] tasdiqlangan [[Falastin uchun Britaniya mandati (huquqiy hujjat)|Falastinni boshqarish uchun Britaniya mandati]] . 1945 yilda Millatlar Ligasi o'rniga [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] tashkil etilganda, uning nizomiga Millatlar Ligasining barcha mandatlarini saqlab qolish to'g'risidagi modda kiritildi <ref>статья 80, гл. 12 Устава ООН, Charter of the United Nations</ref> . Bu tamoyil [[Gaaga xalqaro sudi]] tomonidan ham tasdiqlangan. Shunday qilib, "Balfour deklaratsiyasi" BMT tashkil topgandan keyin ham o'z faoliyatini davom ettirdi. '''Reytinglar''' Balfur deklaratsiyasi matnida [[Quddus]] va o'sha yillarda mustaqil siyosiy, ma'muriy yoki geografik birlik bo'lmagan Falastin chegaralari haqida eslatma yo'q. Keyinchalik bu noaniqlik deklaratsiyani talqin qilishda kelishmovchiliklar manbai bo'ldi <ref>{{Книга|автор=Авива Халамиш.|заглавие=Иерусалим в период Британского мандата|место=Тель-Авив|издательство=[[Открытый университет Израиля]]|год=1998|том=10|серия=Иерусалим в веках|страницы=142}}</ref> . 2004 yil oxirida dunyoning turli mamlakatlarida oliy ma’lumotli va [[Internet|internetdan]] faol foydalanayotgan arab ziyolilarining 24 ming vakili o‘rtasida o‘tkazilgan ijtimoiy so‘rov natijalariga ko‘ra, Balfur deklaratsiyasi “kelayotgan ming yillikning eng dahshatli hujjati <ref>[http://www.migdal.ru/arab-israel/5001/ Арабо-израильский конфликт, Кто же оккупировал Палестину? Александр Риман, 4.02.2005]{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка|date=Январь 2020|bot=InternetArchiveBot}}</ref> dir. <ref>[http://www.migdal.ru/arab-israel/5001/ Арабо-израильский конфликт, Кто же оккупировал Палестину? Александр Риман, 4.02.2005]{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка|date=Январь 2020|bot=InternetArchiveBot}}</ref> . Falastin arablari ( [[Falastinliklar]] ) Deklaratsiyani xiyonat deb hisoblaydilar, ayniqsa inglizlarning [[Birinchi jahon urushi]] davrida oʻzlarining siyosiy va harbiy yordamini qoʻlga kiritish maqsadida [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli imperiyasi]] arablariga bergan vaʼdalarini hisobga olgan holda <ref name="bbc_2.11.2017">[http://www.bbc.com/news/world-middle-east-41765892 «Balfour Declaration: The divisive legacy of 67 words»] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20221130120502/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-41765892 |date=2022-11-30 }}, BBC, 2.11.2017.</ref> . Deklaratsiya [[Arab-Isroil mojarosi|arab-isroil mojarosining]] boshlang'ich nuqtasi bo'ldi, degan fikr bor <ref name="bbc_2.11.2017"/> . '''Qiziq faktlar''' "Balfour deklaratsiyasi" The [[Tayms|Times gazetasining]] o'sha sonida [[Oktabr inqilobi|Oktyabr inqilobi]] haqidagi hisobot <ref>{{Veb manbasi|url=http://www.machanaim.org/holidays/book_atz/2.htm|sarlavha=1.6. Первая мировая война, декларация Бальфура и провозглашение британского мандата|qaralgan sana=2008-09-02|arxivsana=2020-02-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200218114638/http://www.machanaim.org/holidays/book_atz/2.htm}}</ref> bilan chop etilgan. {{no iwiki}} oqug5qinoi30ij0j848605dg9xns986 Balfour deklaratsiyasi (1926) 0 861725 5987986 4915102 2026-04-10T16:50:13Z Mirishkorlik 75661 Sahifa TOʻMning [[VP:M2|M2]]: Butkul oʻzbekcha boʻlmagan yoki mashina tarjimasidan iborat maqola bandiga binoan tezda oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi. 5987986 wikitext text/x-wiki {{tezda oʻchirishga|[[VP:M2|M2]]: Butkul oʻzbekcha boʻlmagan yoki mashina tarjimasidan iborat maqola}} '''Balfour deklaratsiyasi (1926)''' '''1926 yil Balfur deklaratsiyasi''' ({{Lang-en|Balfour Declaration of 1926}}: -{Balfour Declaration of 1926}- [[1926|bo'lib]] o'tgan [[Britaniya imperiyasi]] konferentsiyasining yakuniy hisobotidir. Hujjat o'z nomini [[Balfour, Artur|Artur Balfourdan]] oladi. * [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]] va uning barcha [[Dominion|hukmronliklarining]] teng huquqli davlat [[Huquqiy holat|maqomini]] tan olish, * [[monarx]]ning barcha mamlakatlar tomonidan tan olinishi, * ixtiyoriylik va [[Millatlar Hamdoʻstligi|Millatlar Hamdo'stligiga]] kirish uchun tenglik. Bundan tashqari, birinchi marta [[Britaniya toji|toj]] nomidan har bir dominionda amalda davlat boshliqlari bo'lgan [[general-gubernator]]lar Britaniya hukumati vakillari bo'lishdan to'xtadi, degan tamoyil taklif etildi. xalqaro munosabatlar. Keyinchalik ular [[oliy komissar]]larni tayinladilar, ular aslida elchilar rolini o'ynashni boshladilar. Shuningdek, birinchi marta ''qo'shma toj (monarx)'' tamoyili belgilandi, unda [[konstitutsiyaviy monarxiya]] tuzumiga ega bo'lgan Hamdo'stlik tarkibidagi barcha mamlakatlar Buyuk Britaniya tojini endi [[Davlat boshligʻi|o'zlarining davlat boshlig'i sifatida]] tan olmaydilar va qonuniy ravishda huquqqa ega bo'lishlari mumkin edi. davlat boshlig'i sifatida o'zlarining alohida monarxiga (tojiga) ega bo'lish. Ammo, shu bilan birga, Britaniya monarxi timsolida davlat boshlig'ining shaxsi Hamdo'stlikning barcha mamlakatlari uchun bir xil bo'lib qoldi va shu bilan ularni [[sulolaviy ittifoq]] huquqida birlashtirdi <ref>{{Статья|название=The Crown in the British Commonwealth|год=1957}}</ref> . Hujjat asos bo'ldi va [[Vestminster statuti 1931 yil|1931 yildagi Vestminster statutining]] materiallarida davom etdi. {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} {{no iwiki}} ob9my7bi377k4o0faotmlb0pxlroxpd Vyetnam demilitarizatsiya zonasi 0 881767 5988488 5038496 2026-04-11T08:46:01Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 5988488 wikitext text/x-wiki [[Fayl:DMZ1.jpg|thumb|1969-yil demilitarizatsiya qilingan hudud xaritasi]] '''Vyetnam qurolsizlantirilgan zonasi''' birinchi Indochina urushi natijasida 1954-yil iyulidan, 1976-yilgacha Shimoliy va Janubiy Vyetnam oʻrtasidagi boʻlinish chizigʻi sifatida tashkil etilgan qurolsizlangan zona edi. [[Vyetnam urushi]] davrida (1955-1975) bu shimolni Janubiy Vyetnam hududlaridan ajratib turuvchi jangovar demarkatsiya sifatida muhim ahamiyat kasb etgan. 1976-yil 2-iyulda [[Vyetnam|Vyetnamning]] qayta birlashishi bilan ushbu zona oʻz faoliyatini toʻxtatdi, ammo bu hudud koʻplab portlatilmagan portlovchi moddalar tufayli xavfli boʻlib qolmoqda. == Geografiya == [[Fayl:17th_para_taken_from_N_of_river.JPG|right|thumb| Surat 1-marshrut kesishmasida DMZning shimoliy tomonidan olingan. Chapdagi qoʻriqchi minorasi qaytadan yaratilgan boʻlib, ark orqali uzoqdan koʻrinadigan shpallar yangi yodgorlikdir.]] Shimoliy va Janubiy Vyetnamning oʻrtasidagi chegara chiziqi {{Convert|47.3|mi|km|sp=us|order=flip}} uzunlikda boʻlib, bu Quảng Trị provinsiyasida hozirgi Vyetnamning oʻrtalarida sharqdan gʻarbga qarab choʻzilgan.<ref name="IBS">{{Veb manbasi|sarlavha=International Boundary Study No. 19 – Vietnam – "Demarcation Line"|url=https://fall.law.fsu.edu/collection/LimitsinSeas/IBS019.pdf|nashriyot=US Department of State|qaralgan sana=21 September 2020}}</ref> Gʻarbdan Laos bilan uchish nuqtasidan boshlanib, toʻgʻri chiziq boʻylab sharqqa qarab, Ban Xi daryosidagi Bo Xo Su qishlogʻiga yetib borgan. Soʻngra chiziq bu daryoga ergashgan, chunki u keng shimoli-sharqqa qarab [[Bakbo qoʻltigʻi|Tonkin koʻrfaziga]] oqib chiqadi. Chiziqning har ikkala tomoni demilitarizatsiya qilingan hudud boʻlib, taxminan {{Convert|4-6|mi|km|sp=us|order=flip}} buferni tashkil qiladi.<ref name="IBS" /> Garchi u nominal ravishda " 17-parallel " deb taʼriflangan boʻlsa-da, chegar == Tarix == [[Fayl:DMZ_March,_1968.jpg|thumb|300x300px| Shimoliy va Janubiy Vetnam oʻrtasidagi demilitarizatsiya zonasi, 1968 yil mart, gʻarbga Laos tomon qaragan.]] Birinchi Indochina urushi (Fransuz Indochina urushi deb ham ataladi) 1946-yildan, 1954-yilgacha [[Fransiya]] va Fransiya nazoratidagi Vyetnam davlati va [[Kommunizm|kommunistlar hukmronlik qilgan]] Vyetnam mustaqillik harakati ([[Xitoy]] yordami bilan) oʻrtasida 1946- yildan, 1954-yilgacha boʻlgan. va [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]]) boshqa tomondan.<ref name="IBS">{{Veb manbasi|sarlavha=International Boundary Study No. 19 – Vietnam – "Demarcation Line"|url=https://fall.law.fsu.edu/collection/LimitsinSeas/IBS019.pdf|nashriyot=US Department of State|qaralgan sana=21 September 2020}}</ref> Vyet-min urushda gʻalaba qozondi va [[Xanoy]] atrofidagi anklavdan tashqari butun Vyetnam shimolini samarali nazorat qildi. 1954-yil 21- iyulda [[Fransiya|Fransiya Respublikasi]] Vyetnam ustidan nazoratdan voz kechdi va Vyetnam Demokratik Respublikasi [[Fransiya]] tomonidan Shimoliy Vyetnam hukumati sifatida tan olindi, shu bilan birga Vyetnam davlatini janubiy Vyetnam hukumati sifatida „tan oladi“.<ref name="IBS" /> Vyetnamning mustamlakachilikdan keyingi shartlari 1954-yil Jeneva konferensiyasida belgilandi va kelishuv 1954-yil 21- iyulda yakunlanvan.<ref name="IBS">{{Veb manbasi|sarlavha=International Boundary Study No. 19 – Vietnam – "Demarcation Line"|url=https://fall.law.fsu.edu/collection/LimitsinSeas/IBS019.pdf|nashriyot=US Department of State|qaralgan sana=21 September 2020}}</ref> Shartnoma yerdagi harbiy vaziyatni aks ettirdi: Vyetnamning deyarli butunlay Vyetnam Min tomonidan nazorat qilingan shimoliy qismi [[Kommunizm|kommunistlar]] yetakchisi [[Ho Chi Minh|Xo Chi Min]] boshchiligida Vyetnam Demokratik Respublikasiga aylandi; Vyetnamning janubiy qismi, bu yerda Vyetnam faqat nisbatan kichik va chekka hududlarni nazorat qilgan, eski Vyetnam imperatorlik uyining soʻnggi qismi boʻlgan Bảo Đại ostida mustaqil Vyetnam davlatiga aylandi. Vyetnam davlati keyinchalik Vyetnam Respublikasiga aylandi. Saylovlargacha asosan Ban Xi daryosi boʻylab oʻtadigan vaqtinchalik chegara oʻrnatildi, chegaraning har ikki tomonidagi hudud demilitarizatsiya qilingan hudud deb eʼlon qilingan.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=17th parallel|url=https://www.britannica.com/topic/seventeenth-parallel|nashriyot=Encyclopedia Britannica|qaralgan sana=21 September 2020}}</ref> 1950-yillarda Shimoliy va Janubiy Vyetnamning oʻrtasida urush boshlanganidan soʻng, DMZ de-fakto xalqaro chegarlarga aylanadi. Urushning oʻzi [[Sovuq urush|Sovuq Urushning]] proksi toʻqnashuviga aylanadi va minglab Amerika qoʻshinlari mamlakatga yuboriladi. DMZ taxminiy maqomiga qaramay, 3-dengiz diviziyasi razvedkasi 1968-yil yanvar oyida DMZ hududida [[Vetnam xalq armiyasi|NVA]] va Vetkong kuchlarining jangovar kuchi 40, 943 askarni tashkil qilganini taxmin qildi.<ref>Pike, COL Thomas F., Military Records, February 1968, 3rd Marine Division: The Tet Offensive, p. 115, {{ISBN|978-1-481219-46-4}}. NVA and VC Order of Battle information is located on pages 114-127</ref> Shimol 1975 -yildagi urushda gʻalaba qozondi va DMZ 1976- yil 2- iyulda Vyetnam qayta birlashganidan keyin oʻz faoliyatini toʻxtatdi. == Turizm == Demilitarizatsiya zonasini oʻrganish bugungi kunda har kuni [[Xyue|Huế]] yoki [[Danang|Đà Nẵngdan]] boshlanadigan turli turlardan biriga qoʻshilish orqali qulay tarzda amalga oshirilishi mumkin.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=DMZ Vietnam Travel|url=http://www.vietnam-guide.com/da-nang/activities/demilitarised-zone.htm|nashriyot=Vietnam Guide|qaralgan sana=21 September 2020}}</ref> Mahalliy yoʻriqnoma bilan birgalikda Khe Sanh jangovar bazasi, Rockpile, Xo Chi Min Trail, Doc-Mieu-Station yoki Vinh Moc joylariga borish mumkin. Vyetnam urushi bir necha oʻn yillar oldin tugagan boʻlsa ham, koʻplab portlamagan oʻq-dorilar tufayli belgilangan yoʻllardan tashqarida yurish hali ham xavfli boʻlib qolgan.<ref name="lonely-planet">Lonely Planet, {{ISBN|978-3-8297-1595-9}}.</ref> == Galereya == <gallery> Fayl:Vietnam DMZ II.jpg|1957-yildagi DMZ xaritasi Fayl:Vietnam DMZ 2.jpg|1966 yildagi DMZ xaritasi </gallery> * 1-Projektor batareyasi (AQSh) * Clear Path International — Markaziy Vyetnamdagi [[Vyetnam urushi|Vetnam urushidan]] qolgan bombalar va minalar qurbonlariga yordam beradigan amerikalik nodavlat tashkilot . * Demilitarizatsiya zonasi * Hien Luong koʻprigi * Koreya demilitarizatsiya zonasi * McNamara liniyasi * Ichki [[Germaniya]] chegarasi va [[Berlin devori]] == Manbalar == <references /> == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20050610082811/http://www.blurrytravel.com/sea2003/journal/06142003/06142003.html Archive.org: DMZ uchun loyqa sayohat qoʻllanmasi] — ''fotosuratlar bilan'' . * [https://web.archive.org/web/20050322110414/http://honan.net/dmzpix/ Honan.ne: DMZ fotosuratlari] * [https://www.washingtonpost.com/wp-srv/national/longterm/vietnam/map.htm Washington Post DMZ xaritasi] {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} brhwsvk1xxdxwyg0kto0uc828rbjyko 5988489 5988488 2026-04-11T08:46:09Z KWiki78 246724 5988489 wikitext text/x-wiki [[Fayl:DMZ1.jpg|thumb|1969-yil demilitarizatsiya qilingan hudud xaritasi]] '''[[Vyetnam]] qurolsizlantirilgan zonasi''' birinchi Indochina urushi natijasida 1954-yil iyulidan, 1976-yilgacha Shimoliy va Janubiy Vyetnam oʻrtasidagi boʻlinish chizigʻi sifatida tashkil etilgan qurolsizlangan zona edi. [[Vyetnam urushi]] davrida (1955-1975) bu shimolni Janubiy Vyetnam hududlaridan ajratib turuvchi jangovar demarkatsiya sifatida muhim ahamiyat kasb etgan. 1976-yil 2-iyulda [[Vyetnam|Vyetnamning]] qayta birlashishi bilan ushbu zona oʻz faoliyatini toʻxtatdi, ammo bu hudud koʻplab portlatilmagan portlovchi moddalar tufayli xavfli boʻlib qolmoqda. == Geografiya == [[Fayl:17th_para_taken_from_N_of_river.JPG|right|thumb| Surat 1-marshrut kesishmasida DMZning shimoliy tomonidan olingan. Chapdagi qoʻriqchi minorasi qaytadan yaratilgan boʻlib, ark orqali uzoqdan koʻrinadigan shpallar yangi yodgorlikdir.]] Shimoliy va Janubiy Vyetnamning oʻrtasidagi chegara chiziqi {{Convert|47.3|mi|km|sp=us|order=flip}} uzunlikda boʻlib, bu Quảng Trị provinsiyasida hozirgi Vyetnamning oʻrtalarida sharqdan gʻarbga qarab choʻzilgan.<ref name="IBS">{{Veb manbasi|sarlavha=International Boundary Study No. 19 – Vietnam – "Demarcation Line"|url=https://fall.law.fsu.edu/collection/LimitsinSeas/IBS019.pdf|nashriyot=US Department of State|qaralgan sana=21 September 2020}}</ref> Gʻarbdan Laos bilan uchish nuqtasidan boshlanib, toʻgʻri chiziq boʻylab sharqqa qarab, Ban Xi daryosidagi Bo Xo Su qishlogʻiga yetib borgan. Soʻngra chiziq bu daryoga ergashgan, chunki u keng shimoli-sharqqa qarab [[Bakbo qoʻltigʻi|Tonkin koʻrfaziga]] oqib chiqadi. Chiziqning har ikkala tomoni demilitarizatsiya qilingan hudud boʻlib, taxminan {{Convert|4-6|mi|km|sp=us|order=flip}} buferni tashkil qiladi.<ref name="IBS" /> Garchi u nominal ravishda " 17-parallel " deb taʼriflangan boʻlsa-da, chegar == Tarix == [[Fayl:DMZ_March,_1968.jpg|thumb|300x300px| Shimoliy va Janubiy Vetnam oʻrtasidagi demilitarizatsiya zonasi, 1968 yil mart, gʻarbga Laos tomon qaragan.]] Birinchi Indochina urushi (Fransuz Indochina urushi deb ham ataladi) 1946-yildan, 1954-yilgacha [[Fransiya]] va Fransiya nazoratidagi Vyetnam davlati va [[Kommunizm|kommunistlar hukmronlik qilgan]] Vyetnam mustaqillik harakati ([[Xitoy]] yordami bilan) oʻrtasida 1946- yildan, 1954-yilgacha boʻlgan. va [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]]) boshqa tomondan.<ref name="IBS">{{Veb manbasi|sarlavha=International Boundary Study No. 19 – Vietnam – "Demarcation Line"|url=https://fall.law.fsu.edu/collection/LimitsinSeas/IBS019.pdf|nashriyot=US Department of State|qaralgan sana=21 September 2020}}</ref> Vyet-min urushda gʻalaba qozondi va [[Xanoy]] atrofidagi anklavdan tashqari butun Vyetnam shimolini samarali nazorat qildi. 1954-yil 21- iyulda [[Fransiya|Fransiya Respublikasi]] Vyetnam ustidan nazoratdan voz kechdi va Vyetnam Demokratik Respublikasi [[Fransiya]] tomonidan Shimoliy Vyetnam hukumati sifatida tan olindi, shu bilan birga Vyetnam davlatini janubiy Vyetnam hukumati sifatida „tan oladi“.<ref name="IBS" /> Vyetnamning mustamlakachilikdan keyingi shartlari 1954-yil Jeneva konferensiyasida belgilandi va kelishuv 1954-yil 21- iyulda yakunlanvan.<ref name="IBS">{{Veb manbasi|sarlavha=International Boundary Study No. 19 – Vietnam – "Demarcation Line"|url=https://fall.law.fsu.edu/collection/LimitsinSeas/IBS019.pdf|nashriyot=US Department of State|qaralgan sana=21 September 2020}}</ref> Shartnoma yerdagi harbiy vaziyatni aks ettirdi: Vyetnamning deyarli butunlay Vyetnam Min tomonidan nazorat qilingan shimoliy qismi [[Kommunizm|kommunistlar]] yetakchisi [[Ho Chi Minh|Xo Chi Min]] boshchiligida Vyetnam Demokratik Respublikasiga aylandi; Vyetnamning janubiy qismi, bu yerda Vyetnam faqat nisbatan kichik va chekka hududlarni nazorat qilgan, eski Vyetnam imperatorlik uyining soʻnggi qismi boʻlgan Bảo Đại ostida mustaqil Vyetnam davlatiga aylandi. Vyetnam davlati keyinchalik Vyetnam Respublikasiga aylandi. Saylovlargacha asosan Ban Xi daryosi boʻylab oʻtadigan vaqtinchalik chegara oʻrnatildi, chegaraning har ikki tomonidagi hudud demilitarizatsiya qilingan hudud deb eʼlon qilingan.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=17th parallel|url=https://www.britannica.com/topic/seventeenth-parallel|nashriyot=Encyclopedia Britannica|qaralgan sana=21 September 2020}}</ref> 1950-yillarda Shimoliy va Janubiy Vyetnamning oʻrtasida urush boshlanganidan soʻng, DMZ de-fakto xalqaro chegarlarga aylanadi. Urushning oʻzi [[Sovuq urush|Sovuq Urushning]] proksi toʻqnashuviga aylanadi va minglab Amerika qoʻshinlari mamlakatga yuboriladi. DMZ taxminiy maqomiga qaramay, 3-dengiz diviziyasi razvedkasi 1968-yil yanvar oyida DMZ hududida [[Vetnam xalq armiyasi|NVA]] va Vetkong kuchlarining jangovar kuchi 40, 943 askarni tashkil qilganini taxmin qildi.<ref>Pike, COL Thomas F., Military Records, February 1968, 3rd Marine Division: The Tet Offensive, p. 115, {{ISBN|978-1-481219-46-4}}. NVA and VC Order of Battle information is located on pages 114-127</ref> Shimol 1975 -yildagi urushda gʻalaba qozondi va DMZ 1976- yil 2- iyulda Vyetnam qayta birlashganidan keyin oʻz faoliyatini toʻxtatdi. == Turizm == Demilitarizatsiya zonasini oʻrganish bugungi kunda har kuni [[Xyue|Huế]] yoki [[Danang|Đà Nẵngdan]] boshlanadigan turli turlardan biriga qoʻshilish orqali qulay tarzda amalga oshirilishi mumkin.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=DMZ Vietnam Travel|url=http://www.vietnam-guide.com/da-nang/activities/demilitarised-zone.htm|nashriyot=Vietnam Guide|qaralgan sana=21 September 2020}}</ref> Mahalliy yoʻriqnoma bilan birgalikda Khe Sanh jangovar bazasi, Rockpile, Xo Chi Min Trail, Doc-Mieu-Station yoki Vinh Moc joylariga borish mumkin. Vyetnam urushi bir necha oʻn yillar oldin tugagan boʻlsa ham, koʻplab portlamagan oʻq-dorilar tufayli belgilangan yoʻllardan tashqarida yurish hali ham xavfli boʻlib qolgan.<ref name="lonely-planet">Lonely Planet, {{ISBN|978-3-8297-1595-9}}.</ref> == Galereya == <gallery> Fayl:Vietnam DMZ II.jpg|1957-yildagi DMZ xaritasi Fayl:Vietnam DMZ 2.jpg|1966 yildagi DMZ xaritasi </gallery> * 1-Projektor batareyasi (AQSh) * Clear Path International — Markaziy Vyetnamdagi [[Vyetnam urushi|Vetnam urushidan]] qolgan bombalar va minalar qurbonlariga yordam beradigan amerikalik nodavlat tashkilot . * Demilitarizatsiya zonasi * Hien Luong koʻprigi * Koreya demilitarizatsiya zonasi * McNamara liniyasi * Ichki [[Germaniya]] chegarasi va [[Berlin devori]] == Manbalar == <references /> == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20050610082811/http://www.blurrytravel.com/sea2003/journal/06142003/06142003.html Archive.org: DMZ uchun loyqa sayohat qoʻllanmasi] — ''fotosuratlar bilan'' . * [https://web.archive.org/web/20050322110414/http://honan.net/dmzpix/ Honan.ne: DMZ fotosuratlari] * [https://www.washingtonpost.com/wp-srv/national/longterm/vietnam/map.htm Washington Post DMZ xaritasi] {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} ia82smvfgtle58utdimhno76vb8dmjm 5988490 5988489 2026-04-11T08:46:16Z KWiki78 246724 5988490 wikitext text/x-wiki [[Fayl:DMZ1.jpg|thumb|1969-yil demilitarizatsiya qilingan hudud xaritasi]] '''[[Vyetnam]] qurolsizlantirilgan zonasi''' birinchi Indochina urushi natijasida 1954-yil iyulidan, 1976-yilgacha Shimoliy va Janubiy Vyetnam oʻrtasidagi boʻlinish chizigʻi sifatida tashkil etilgan qurolsizlangan zona edi. [[Vyetnam urushi]] davrida (1955-1975) bu shimolni Janubiy Vyetnam hududlaridan ajratib turuvchi jangovar demarkatsiya sifatida muhim ahamiyat kasb etgan. 1976-yil 2-iyulda [[Vyetnam|Vyetnamning]] qayta birlashishi bilan ushbu zona oʻz faoliyatini toʻxtatdi, ammo bu hudud koʻplab portlatilmagan portlovchi moddalar tufayli xavfli boʻlib qolmoqda. == Geografiya == [[Fayl:17th_para_taken_from_N_of_river.JPG|right|thumb| Surat 1-marshrut kesishmasida DMZning shimoliy tomonidan olingan. Chapdagi qoʻriqchi minorasi qaytadan yaratilgan boʻlib, ark orqali uzoqdan koʻrinadigan shpallar yangi yodgorlikdir.]] Shimoliy va Janubiy Vyetnamning oʻrtasidagi chegara chiziqi {{Convert|47.3|mi|km|sp=us|order=flip}} uzunlikda boʻlib, bu Quảng Trị provinsiyasida hozirgi Vyetnamning oʻrtalarida sharqdan gʻarbga qarab choʻzilgan.<ref name="IBS">{{Veb manbasi|sarlavha=International Boundary Study No. 19 – Vietnam – "Demarcation Line"|url=https://fall.law.fsu.edu/collection/LimitsinSeas/IBS019.pdf|nashriyot=US Department of State|qaralgan sana=21 September 2020}}</ref> Gʻarbdan Laos bilan uchish nuqtasidan boshlanib, toʻgʻri chiziq boʻylab sharqqa qarab, Ban Xi daryosidagi Bo Xo Su qishlogʻiga yetib borgan. Soʻngra chiziq bu daryoga ergashgan, chunki u keng shimoli-sharqqa qarab [[Bakbo qoʻltigʻi|Tonkin koʻrfaziga]] oqib chiqadi. Chiziqning har ikkala tomoni demilitarizatsiya qilingan hudud boʻlib, taxminan {{Convert|4-6|mi|km|sp=us|order=flip}} buferni tashkil qiladi.<ref name="IBS" /> Garchi u nominal ravishda " 17-parallel " deb taʼriflangan boʻlsa-da, chegar == Tarix == [[Fayl:DMZ_March,_1968.jpg|thumb|300x300px| Shimoliy va Janubiy Vetnam oʻrtasidagi demilitarizatsiya zonasi, 1968 yil mart, gʻarbga Laos tomon qaragan.]] Birinchi Indochina urushi (Fransuz Indochina urushi deb ham ataladi) 1946-yildan, 1954-yilgacha [[Fransiya]] va Fransiya nazoratidagi Vyetnam davlati va [[Kommunizm|kommunistlar hukmronlik qilgan]] Vyetnam mustaqillik harakati ([[Xitoy]] yordami bilan) oʻrtasida 1946- yildan, 1954-yilgacha boʻlgan. va [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]]) boshqa tomondan.<ref name="IBS">{{Veb manbasi|sarlavha=International Boundary Study No. 19 – Vietnam – "Demarcation Line"|url=https://fall.law.fsu.edu/collection/LimitsinSeas/IBS019.pdf|nashriyot=US Department of State|qaralgan sana=21 September 2020}}</ref> Vyet-min urushda gʻalaba qozondi va [[Xanoy]] atrofidagi anklavdan tashqari butun Vyetnam shimolini samarali nazorat qildi. 1954-yil 21- iyulda [[Fransiya|Fransiya Respublikasi]] Vyetnam ustidan nazoratdan voz kechdi va Vyetnam Demokratik Respublikasi [[Fransiya]] tomonidan Shimoliy Vyetnam hukumati sifatida tan olindi, shu bilan birga Vyetnam davlatini janubiy Vyetnam hukumati sifatida „tan oladi“.<ref name="IBS" /> Vyetnamning mustamlakachilikdan keyingi shartlari 1954-yil Jeneva konferensiyasida belgilandi va kelishuv 1954-yil 21- iyulda yakunlanvan.<ref name="IBS">{{Veb manbasi|sarlavha=International Boundary Study No. 19 – Vietnam – "Demarcation Line"|url=https://fall.law.fsu.edu/collection/LimitsinSeas/IBS019.pdf|nashriyot=US Department of State|qaralgan sana=21 September 2020}}</ref> Shartnoma yerdagi harbiy vaziyatni aks ettirdi: Vyetnamning deyarli butunlay Vyetnam Min tomonidan nazorat qilingan shimoliy qismi [[Kommunizm|kommunistlar]] yetakchisi [[Ho Chi Minh|Xo Chi Min]] boshchiligida Vyetnam Demokratik Respublikasiga aylandi; Vyetnamning janubiy qismi, bu yerda Vyetnam faqat nisbatan kichik va chekka hududlarni nazorat qilgan, eski Vyetnam imperatorlik uyining soʻnggi qismi boʻlgan Bảo Đại ostida mustaqil Vyetnam davlatiga aylandi. Vyetnam davlati keyinchalik Vyetnam Respublikasiga aylandi. Saylovlargacha asosan Ban Xi daryosi boʻylab oʻtadigan vaqtinchalik chegara oʻrnatildi, chegaraning har ikki tomonidagi hudud demilitarizatsiya qilingan hudud deb eʼlon qilingan.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=17th parallel|url=https://www.britannica.com/topic/seventeenth-parallel|nashriyot=Encyclopedia Britannica|qaralgan sana=21 September 2020}}</ref> 1950-yillarda Shimoliy va Janubiy Vyetnamning oʻrtasida urush boshlanganidan soʻng, DMZ de-fakto xalqaro chegarlarga aylanadi. Urushning oʻzi [[Sovuq urush|Sovuq Urushning]] proksi toʻqnashuviga aylanadi va minglab Amerika qoʻshinlari mamlakatga yuboriladi. DMZ taxminiy maqomiga qaramay, 3-dengiz diviziyasi razvedkasi 1968-yil yanvar oyida DMZ hududida [[Vetnam xalq armiyasi|NVA]] va Vetkong kuchlarining jangovar kuchi 40, 943 askarni tashkil qilganini taxmin qildi.<ref>Pike, COL Thomas F., Military Records, February 1968, 3rd Marine Division: The Tet Offensive, p. 115, {{ISBN|978-1-481219-46-4}}. NVA and VC Order of Battle information is located on pages 114-127</ref> Shimol 1975 -yildagi urushda gʻalaba qozondi va DMZ 1976- yil 2- iyulda Vyetnam qayta birlashganidan keyin oʻz faoliyatini toʻxtatdi. == Turizm == Demilitarizatsiya zonasini oʻrganish bugungi kunda har kuni [[Xyue|Huế]] yoki [[Danang|Đà Nẵngdan]] boshlanadigan turli turlardan biriga qoʻshilish orqali qulay tarzda amalga oshirilishi mumkin.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=DMZ Vietnam Travel|url=http://www.vietnam-guide.com/da-nang/activities/demilitarised-zone.htm|nashriyot=Vietnam Guide|qaralgan sana=21 September 2020}}</ref> Mahalliy yoʻriqnoma bilan birgalikda Khe Sanh jangovar bazasi, Rockpile, Xo Chi Min Trail, Doc-Mieu-Station yoki Vinh Moc joylariga borish mumkin. Vyetnam urushi bir necha oʻn yillar oldin tugagan boʻlsa ham, koʻplab portlamagan oʻq-dorilar tufayli belgilangan yoʻllardan tashqarida yurish hali ham xavfli boʻlib qolgan.<ref name="lonely-planet">Lonely Planet, {{ISBN|978-3-8297-1595-9}}.</ref> == Galereya == <gallery> Fayl:Vietnam DMZ II.jpg|1957-yildagi DMZ xaritasi Fayl:Vietnam DMZ 2.jpg|1966 yildagi DMZ xaritasi </gallery> * 1-Projektor batareyasi (AQSh) * Clear Path International — Markaziy Vyetnamdagi [[Vyetnam urushi|Vetnam urushidan]] qolgan bombalar va minalar qurbonlariga yordam beradigan amerikalik nodavlat tashkilot . * Demilitarizatsiya zonasi * Hien Luong koʻprigi * Koreya demilitarizatsiya zonasi * McNamara liniyasi * Ichki [[Germaniya]] chegarasi va [[Berlin devori]] == Manbalar == <references /> == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20050610082811/http://www.blurrytravel.com/sea2003/journal/06142003/06142003.html Archive.org: DMZ uchun loyqa sayohat qoʻllanmasi] — ''fotosuratlar bilan'' . * [https://web.archive.org/web/20050322110414/http://honan.net/dmzpix/ Honan.ne: DMZ fotosuratlari] * [https://www.washingtonpost.com/wp-srv/national/longterm/vietnam/map.htm Washington Post DMZ xaritasi] {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} fa0ybq0i4zm1hhd6gnwwd7gut3uhriq 5988491 5988490 2026-04-11T08:46:30Z KWiki78 246724 5988491 wikitext text/x-wiki [[Fayl:DMZ1.jpg|thumb|1969-yil demilitarizatsiya qilingan hudud xaritasi]] '''[[Vyetnam]] qurolsizlantirilgan zonasi''' birinchi Indochina urushi natijasida 1954-yil iyulidan, 1976-yilgacha Shimoliy va Janubiy Vyetnam oʻrtasidagi boʻlinish chizigʻi sifatida tashkil etilgan qurolsizlangan zona edi. [[Vyetnam urushi]] davrida (1955-1975) bu shimolni Janubiy Vyetnam hududlaridan ajratib turuvchi jangovar demarkatsiya sifatida muhim ahamiyat kasb etgan. 1976-yil 2-iyulda [[Vyetnam|Vyetnamning]] qayta birlashishi bilan ushbu zona oʻz faoliyatini toʻxtatdi, ammo bu hudud koʻplab portlatilmagan portlovchi moddalar tufayli xavfli boʻlib qolmoqda. == Geografiya == [[Fayl:17th_para_taken_from_N_of_river.JPG|right|thumb| Surat 1-marshrut kesishmasida DMZning shimoliy tomonidan olingan. Chapdagi qoʻriqchi minorasi qaytadan yaratilgan boʻlib, ark orqali uzoqdan koʻrinadigan shpallar yangi yodgorlikdir.]] Shimoliy va Janubiy Vyetnamning oʻrtasidagi chegara chiziqi {{Convert|47.3|mi|km|sp=us|order=flip}} uzunlikda boʻlib, bu Quảng Trị provinsiyasida hozirgi Vyetnamning oʻrtalarida sharqdan gʻarbga qarab choʻzilgan.<ref name="IBS">{{Veb manbasi|sarlavha=International Boundary Study No. 19 – Vietnam – "Demarcation Line"|url=https://fall.law.fsu.edu/collection/LimitsinSeas/IBS019.pdf|nashriyot=US Department of State|qaralgan sana=21 September 2020}}</ref> Gʻarbdan Laos bilan uchish nuqtasidan boshlanib, toʻgʻri chiziq boʻylab sharqqa qarab, Ban Xi daryosidagi Bo Xo Su qishlogʻiga yetib borgan. Soʻngra chiziq bu daryoga ergashgan, chunki u keng shimoli-sharqqa qarab [[Bakbo qoʻltigʻi|Tonkin koʻrfaziga]] oqib chiqadi. Chiziqning har ikkala tomoni demilitarizatsiya qilingan hudud boʻlib, taxminan {{Convert|4-6|mi|km|sp=us|order=flip}} buferni tashkil qiladi.<ref name="IBS" /> Garchi u nominal ravishda " 17-parallel " deb taʼriflangan boʻlsa-da, chegar == Tarix == [[Fayl:DMZ_March,_1968.jpg|thumb|300x300px| Shimoliy va Janubiy Vetnam oʻrtasidagi demilitarizatsiya zonasi, 1968 yil mart, gʻarbga Laos tomon qaragan.]] Birinchi Indochina urushi (Fransuz Indochina urushi deb ham ataladi) 1946-yildan, 1954-yilgacha [[Fransiya]] va Fransiya nazoratidagi Vyetnam davlati va [[Kommunizm|kommunistlar hukmronlik qilgan]] Vyetnam mustaqillik harakati ([[Xitoy]] yordami bilan) oʻrtasida 1946- yildan, 1954-yilgacha boʻlgan. va [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]]) boshqa tomondan.<ref name="IBS">{{Veb manbasi|sarlavha=International Boundary Study No. 19 – Vietnam – "Demarcation Line"|url=https://fall.law.fsu.edu/collection/LimitsinSeas/IBS019.pdf|nashriyot=US Department of State|qaralgan sana=21 September 2020}}</ref> Vyet-min urushda gʻalaba qozondi va [[Xanoy]] atrofidagi anklavdan tashqari butun Vyetnam shimolini samarali nazorat qildi. 1954-yil 21- iyulda [[Fransiya|Fransiya Respublikasi]] Vyetnam ustidan nazoratdan voz kechdi va Vyetnam Demokratik Respublikasi [[Fransiya]] tomonidan Shimoliy Vyetnam hukumati sifatida tan olindi, shu bilan birga Vyetnam davlatini janubiy Vyetnam hukumati sifatida „tan oladi“.<ref name="IBS" /> Vyetnamning mustamlakachilikdan keyingi shartlari 1954-yil Jeneva konferensiyasida belgilandi va kelishuv 1954-yil 21- iyulda yakunlanvan.<ref name="IBS">{{Veb manbasi|sarlavha=International Boundary Study No. 19 – Vietnam – "Demarcation Line"|url=https://fall.law.fsu.edu/collection/LimitsinSeas/IBS019.pdf|nashriyot=US Department of State|qaralgan sana=21 September 2020}}</ref> Shartnoma yerdagi harbiy vaziyatni aks ettirdi: Vyetnamning deyarli butunlay Vyetnam Min tomonidan nazorat qilingan shimoliy qismi [[Kommunizm|kommunistlar]] yetakchisi [[Ho Chi Minh|Xo Chi Min]] boshchiligida Vyetnam Demokratik Respublikasiga aylandi; Vyetnamning janubiy qismi, bu yerda Vyetnam faqat nisbatan kichik va chekka hududlarni nazorat qilgan, eski Vyetnam imperatorlik uyining soʻnggi qismi boʻlgan Bảo Đại ostida mustaqil Vyetnam davlatiga aylandi. Vyetnam davlati keyinchalik Vyetnam Respublikasiga aylandi. Saylovlargacha asosan Ban Xi daryosi boʻylab oʻtadigan vaqtinchalik chegara oʻrnatildi, chegaraning har ikki tomonidagi hudud demilitarizatsiya qilingan hudud deb eʼlon qilingan.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=17th parallel|url=https://www.britannica.com/topic/seventeenth-parallel|nashriyot=Encyclopedia Britannica|qaralgan sana=21 September 2020}}</ref> 1950-yillarda Shimoliy va Janubiy Vyetnamning oʻrtasida urush boshlanganidan soʻng, DMZ de-fakto xalqaro chegarlarga aylanadi. Urushning oʻzi [[Sovuq urush|Sovuq Urushning]] proksi toʻqnashuviga aylanadi va minglab Amerika qoʻshinlari mamlakatga yuboriladi. DMZ taxminiy maqomiga qaramay, 3-dengiz diviziyasi razvedkasi 1968-yil yanvar oyida DMZ hududida [[Vetnam xalq armiyasi|NVA]] va Vetkong kuchlarining jangovar kuchi 40, 943 askarni tashkil qilganini taxmin qildi.<ref>Pike, COL Thomas F., Military Records, February 1968, 3rd Marine Division: The Tet Offensive, p. 115, {{ISBN|978-1-481219-46-4}}. NVA and VC Order of Battle information is located on pages 114-127</ref> Shimol 1975 -yildagi urushda gʻalaba qozondi va DMZ 1976- yil 2- iyulda Vyetnam qayta birlashganidan keyin oʻz faoliyatini toʻxtatdi. == Turizm == Demilitarizatsiya zonasini oʻrganish bugungi kunda har kuni [[Xyue|Huế]] yoki [[Danang|Đà Nẵngdan]] boshlanadigan turli turlardan biriga qoʻshilish orqali qulay tarzda amalga oshirilishi mumkin.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=DMZ Vietnam Travel|url=http://www.vietnam-guide.com/da-nang/activities/demilitarised-zone.htm|nashriyot=Vietnam Guide|qaralgan sana=21 September 2020}}</ref> Mahalliy yoʻriqnoma bilan birgalikda Khe Sanh jangovar bazasi, Rockpile, Xo Chi Min Trail, Doc-Mieu-Station yoki Vinh Moc joylariga borish mumkin. Vyetnam urushi bir necha oʻn yillar oldin tugagan boʻlsa ham, koʻplab portlamagan oʻq-dorilar tufayli belgilangan yoʻllardan tashqarida yurish hali ham xavfli boʻlib qolgan.<ref name="lonely-planet">Lonely Planet, {{ISBN|978-3-8297-1595-9}}.</ref> == Galereya == <gallery> Fayl:Vietnam DMZ II.jpg|1957-yildagi DMZ xaritasi Fayl:Vietnam DMZ 2.jpg|1966 yildagi DMZ xaritasi </gallery> * 1-Projektor batareyasi (AQSh) * Clear Path International — Markaziy Vyetnamdagi [[Vyetnam urushi|Vetnam urushidan]] qolgan bombalar va minalar qurbonlariga yordam beradigan amerikalik nodavlat tashkilot . * Demilitarizatsiya zonasi * Hien Luong koʻprigi * Koreya demilitarizatsiya zonasi * McNamara liniyasi * Ichki [[Germaniya]] chegarasi va [[Berlin devori]] == Manbalar == {{manbalar}} <references /> == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20050610082811/http://www.blurrytravel.com/sea2003/journal/06142003/06142003.html Archive.org: DMZ uchun loyqa sayohat qoʻllanmasi] — ''fotosuratlar bilan'' . * [https://web.archive.org/web/20050322110414/http://honan.net/dmzpix/ Honan.ne: DMZ fotosuratlari] * [https://www.washingtonpost.com/wp-srv/national/longterm/vietnam/map.htm Washington Post DMZ xaritasi] {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} 9ypwt9ls8vmq8k2gw842xb46bgx8iby Joʻrabek Rahimov 0 899914 5987704 5766338 2026-04-10T12:17:53Z Janob Mirzaolim 64438 5987704 wikitext text/x-wiki {{ism+familiya|Joʻra|Rahimov}} {{Davlat arbobi |ismi = Joʻrabek Rahimovich Rahimov |lavozimi = [[Xorazm viloyati]] [[hokim]]i |tasvir = Joʻrabek Rahimov and Adkham Ikramov (cropped).jpg |boshlanish davri = [[2022-yil]] [[16-dekabr]]dan |oʻtmishdoshi = [[Farhod Ermanov]] |prezident = [[Shavkat Mirziyoyev]] |premyer = [[Abdulla Aripov]] |bayroq = Flag_of_Uzbekistan.svg |bayroq2 = Emblem_of_Uzbekistan.svg |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1981|7|10}} |tavallud joyi = {{TavalludJoyi|Shovot tumani}}, [[Xorazm viloyati]] |mukofotlari = {{sodiq xizmatlari uchun medali}} {{Mehnat shuhrati ordeni}} }} '''Joʻrabek Rahimovich Rahimov''' — oʻzbek iqtisodchisi, davlat arbobi. 2022-yildan [[Xorazm viloyati]] hokimi. Oʻzbekiston Liberal-demokratik partiyasi aʼzosi. Xalq deputatlari Qoʻshkoʻpir tuman Kengashi deputati. == Hayoti == === Maʼlumoti === 2003-yilda Toshkent davlat agrar universitetini, 2005-yilda Toshkent davlat agrar universiteti magistraturasini, 2012-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi [[Davlat boshqaruvi akademiyasi]]ni tugatgan. Maʼlumoti boʻyicha mutaxassisligi olim-agronom, iqtisodchi. === Mehnat faoliyati === 1997—1998 — [[Shovot tumani]] Guliston shirkat xoʻjaligi aʼzosi. 1998—1999 — Shovot tumani „Matqurbon Botir“ fermer xoʻjaligi rahbari.  1999—2003 — [[Toshkent davlat agrar universiteti]] talabasi (sirtqi). 2000—2003 — Shovot tumani „Matqurbon Botir“ fermer xoʻjaligi rahbari. 2003—2005 — [[Toshkent davlat agrar universiteti]] magistranti. 2005—2006 — Shovot tumani „Matqurbon Botir“ fermer xoʻjaligi rahbari. 2006—2007 — Shovot tumani oʻsimliklarni himoya qilish markazi otryadi yetakchi agronomi, markaz direktori. 2007—2008 — Shovot tumani hokimligi ish yurituvchisi. 2008—2011 — Dehqon va fermer xoʻjaliklari uyushmasi Shovot tumani vakilligi direktori. 2011—2013 — Shovot tumani qishloq va suv xoʻjaligi boʻlimi boshligʻining agrotexnologiya masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari. 2011—2013 — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi davlat va jamiyati qurilishi akademiyasi tinglovchisi. 2013—2013 — [[Shovot tumani]] qishloq va suv xoʻjaligi boʻlimi boshligʻi. 2013—2016 — [[Xorazm viloyati]] qishloq va suv xoʻjaligi boshqarmasi boshligʻi. 2016—2018 — [[Bogʻot tumani]] hokimi. 2018—2022 — [[Qoʻshkoʻpir tumani]] hokimi<ref>[https://rost24.uz/oz/news/703 Hayfsan bilan viloyatni rivojlantirib boʻladimi? Xorazm hokimi 13 nafar hokimga hayfsan va jarima qoʻlladi]</ref>. [[2022]]—2023 — [[Xorazm viloyati]] hokimi vazifasini bajaruvchi<ref>[https://www.xabar.uz/uz/jamiyat/xorazm-viloyatiga-yangi-ra Xorazm viloyatiga yangi rahbar tayinlandi]</ref><ref>[https://daryo.uz/2022/12/17/jorabek-rahimov-xorazm-viloyati-hokimi-vazifasini-bajaruvchi-etib-tayinlandi Jo‘rabek Rahimov Xorazm viloyati hokimi vazifasini bajaruvchi etib tayinlandi]</ref>. [[2023-yil]]dan — [[Xorazm viloyati]] hokimi<ref>[https://m.kun.uz/news/2023/03/31/jorabek-rahimov-xorazm-viloyati-hokimi-etib-tasdiqlandi Joʻrabek Rahimov Xorazm viloyati hokimi etib tasdiqlandi]</ref>. == Mukofotlari == [[2017-yil]]da [[Sodiq xizmatlari uchun medali]] bilan mukofotlangan. [[2024-yil]] [[24-avgust]]da [[Mehnat shuhrati ordeni]] bilan mukofotlangan<ref>{{cite web|url=https://president.uz/uz/lists/view/7491|title=Ўзбекистон Республикаси мустақиллигининг ўттиз уч йиллиги муносабати билан давлат хизматчилари ҳамда ишлаб чиқариш ва ижтимоий-иқтисодий соҳалар ходимларидан бир гуруҳини мукофотлаш тўғрисида}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{DEFAULTSORT:Rahimov, Joʻrabek}} {{Oʻzbekiston viloyatlari hokimlari}} {{Xorazm viloyati hokimlari}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Toshkent davlat agrar universiteti bitiruvchilari]] c2gvwpmgur5t2ga6r8712eeedu4i4sw Ibrohim Al-Faqi 0 908024 5988057 4298072 2026-04-10T17:55:55Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 5988057 wikitext text/x-wiki '''Ibrohim Al-Faqi''' yoki '''Ibrohim Elfiki''' (1950-yil 5-avgust — 2012-yil 10-fevral) inson taraqqiyoti va neyro-lingvistik dasturlash boʻyicha mutaxassis, Kanada Inson taraqqiyoti oʻquv markazining bosh direktori va ''Ibrohim Elfiky International Enterprises Inc'' asoschisi hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Ibrahim Elfiky » About & Contact Us|url=http://ibrahimelfiky.com/about-contact-us/|qaralgan sana=August 2, 2020|ish=ibrahimelfiky.com|arxivsana=2021-06-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210621065041/http://ibrahimelfiky.com/about-contact-us/}}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=Nagy|ism=Salma|sana=October 1, 2019|sarlavha=المركز الكندي للتنمية البشرية|url=https://mattn.com.sa/blog/المركز-الكندي-للتنمية-البشرية/|qaralgan sana=August 2, 2020|ish=متن|til=ar}}{{Oʻlikhavola|date=mart 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=|ism=|sana=|sarlavha=IBRAHIM ELFIKY INTERNATIONAL ENTERPRISES INC. on The Open Database Of The Corporate World|url=https://opencorporates.com/companies/ca/3625770|arxivurl=|arxivsana=|qaralgan sana=August 3, 2020|ish=opencorporates.com}}</ref>. {{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Ibrohim Al-Faqi|portret=|tavallud sanasi={{Birth date|1950|08|05}}|tavallud joyi=[[Iskandariya]], [[Misr]]|vafot sanasi={{Death date and age|2012|02|10|1950|08|05}}|vafot joyi=[[Qohira]]|fuqaroligi=[[Canada]], [[Misr]]|bilimi=|kasbi=Biznesmen, muallif, motivatsion maʼruzachi|sayt={{url|http://ibrahimelfiky.com}}}} [[Category:Articles with hCards]] == Biografiyasi == Ibrohim Muhammad El-Said Elfiki Misrning Iskandariya shahrida tugʻilgan. U [[Stol tennisi|stol tennischisi]] va koʻp yillar davomida Misr stol tennisi ligasi chempioni boʻlib, 1969-yilda Myunxenda oʻtkazilgan stol tennisi boʻyicha jahon chempionatida Misr sharafini himoya qilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Ibrahim Elfiky portraits|url=http://www.stars-portraits.com/en/star/ibrahim-elfiky.html|qaralgan sana=August 3, 2020|ish=Stars Portraits|til=en|arxivsana=2023-02-06|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230206141933/http://www.stars-portraits.com/en/star/ibrahim-elfiky.html}}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=|ism=|sana=|sarlavha=Dr.Ibrahim Al-Faqi - A propos de l'auteur - Orientica.com|url=https://www.orientica.com/-DrIbrahim-Al-Faqi-mp3-audio-ecouter-Cours-Conferences-p6217-.html|arxivurl=|arxivsana=|qaralgan sana=August 3, 2020|ish=www.orientica.com}}</ref>. Amal Atiye bilan turmush qurgan va Nensi va Nermin ismli ikki qizi bor<ref>{{Veb manbasi|muallif=|ism=|sana=|sarlavha=Ibrahim Elfiky In Biographical Summaries of Notable People|url=https://www.myheritage.com/research/record-10182-2631106/ibrahim-elfiky-in-biographical-summaries-of-notable-people|arxivurl=|arxivsana=|qaralgan sana=August 3, 2020|ish=www.myheritage.com}}</ref>. Oʻzining professional hayotida u Helnan Palestine Hotel Alexandria mehmonxonasida mehmondoʻstlik sanoati boʻlimi direktori lavozimiga koʻtarilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Ibrahim Elfiky – A Legend In Human Development|url=http://www.arabstruth.com/ERA.aspx?Id=93&TId=19|qaralgan sana=August 3, 2020|ish=www.arabstruth.com}}</ref>. U menejment bo‘yicha o‘qish uchun Kanadaga ko‘chib oʻtgan va u yerda idish yuvuvchi, restoranda qorovul, mehmonxonada yuk tashuvchi bo‘lib ishlagan<ref>{{Veb manbasi|muallif=|ism=|sana=February 1, 2019|sarlavha=AlJazeera Docs: وثائقي: ابراهيم الفقي.. بائع الأمل|url=https://doc.aljazeera.net/portrait/إبراهيم-الفقي-صانع-أمل-أم-بائع-وهم؟/|arxivurl=|arxivsana=|qaralgan sana=August 3, 2020|ish=الجزيرة الوثائقية|til=ar}}{{Oʻlikhavola|date=aprel 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=غليون|ism=ياسر سليمان أبو|sarlavha=لا كرامة لعصامي في وطنه.. إبراهيم الفقي نموذجا|url=https://www.aljazeera.net/blogs/2017/12/11/لا-كرامة-لعصامي-في-وطنه-إبراهيم-الفقي|qaralgan sana=August 3, 2020|ish=www.aljazeera.net|til=ar}}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=|ism=|sana=|sarlavha=Ibrahim Elfiki Biography by taha Djouahra – Prezi|url=https://prezi.com/xfgdet3km86c/untitled-prezi/|arxivurl=|arxivsana=|qaralgan sana=August 3, 2020|ish=prezi.com|til=en}}</ref>. == Bibliografiyasi == U oʻz maʼruzalarida koʻrinadigan va audio koʻplab kontentga ega va oʻnlab kitoblar yozgan, ulardan baʼzilari ingliz, fransuz, [[Kurd tili|kurd]] va [[Indonez tili|indonez]] tillariga tarjima qilingan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=إبراهيم الفقي|url=https://www.abjjad.com/author/1975418880/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%8A%D9%85-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%8A|qaralgan sana=August 2, 2020|ish=www.abjjad.com}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Figure 8.5. Around 13% of people report experiencing more negative than positive feelings|doi=10.1787/888934081777}}</ref>. Uning baʼzi kitoblari: * Muvaffaqiyatning 10 ta kaliti * Muvaffaqiyat va boylik sari yoʻl * Sotish mahorati yoʻlida: yakuniy savdo qoʻllanmasi * Mukammallik yoʻli * Zoʻriqishsiz hayot * Qobiliyatlaringizni uygʻoting va kelajagingizni yarating * Muvaffaqiyatli shaxsiy sirlar * Hayotingizni boshqaring: yanada muvaffaqiyatli va baxtli boʻlish * Neyro-lingvistik dasturlash va cheksiz aloqa kuchi * Muvaffaqiyatli menejerlarning 12 ta kaliti == Vafoti == 2012-yil 10-fevral, juma kuni ertalab Ibrohim Elfikiy, uning singlisi va xonadonida yong‘in chiqqandan keyin o‘lik holda topilgan. Yong‘in Ibrohim al-Faqiy nomidagi Inson taraqqiyoti markazining uchinchi qavatida boshlangan va Al-Faqiyga tegishli bo‘lgan va unda yashovchi mulkning qolgan qavatlarini qamrab olgan, bu esa Elfikiy va uning singlisi Favqiyah Muhammad Elfikiyning o‘limiga sabab bo‘lgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Ibrahim El-Fiky, Egyptian self-help guru, dies in fire – Politics – Egypt|url=http://english.ahram.org.eg/NewsContent/1/64/34150/Egypt/Politics-/Ibrahim-ElFiky,-Egyptian-selfhelp-guru,-dies-in-fi.aspx|qaralgan sana=August 2, 2020|ish=Ahram Online|til=en|arxivsana=2022-11-29|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221129200356/https://english.ahram.org.eg/NewsContent/1/64/34150/Egypt/Politics-/Ibrahim-ElFiky,-Egyptian-selfhelp-guru,-dies-in-fi.aspx}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Mourning Ibrahim Elfiky|url=https://www.masress.com/en/egyptiangazette/23194|qaralgan sana=August 3, 2020|ish=Masress}}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=News|ism=Morocco World|sana=March 3, 2012|sarlavha=Ibrahim Elfiky, Jalal Amir, and Whitney Houston: when the world loses exceptional people|url=https://www.moroccoworldnews.com/2012/03/29923/imrahim-elfiky-jalal-amir-and-whitney-houston-when-the-world-loses-exceptional-people/|qaralgan sana=August 3, 2020|ish=Morocco World News|til=en-US}}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=Arabstoday|ism=Arabstoday Egyptian Thinker Dead at 62|sana=|sarlavha=Ibrahim El-Fiky dies in fire|url=https://www.arabstoday.net/en/485/ibrahim-el-fiky-dies-in-fire|arxivurl=|arxivsana=|qaralgan sana=August 3, 2020|ish=www.arabstodayen|til=ar-aa}}</ref>. == Manbalar == [[Turkum:2012-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1950-yilda tugʻilganlar]] <references responsive="" /> s91h5ghkn7jdkeiquojckmtjslin6ax Mansurbek Qilichev 0 939876 5987712 3686350 2026-04-10T12:22:26Z Janob Mirzaolim 64438 5987712 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi |ismi =Mansurbek Baxtiyorovich Qilichev |tasvir = |izoh = |uzunlik = |lavozimi = [[Oʻzbekiston — Misr munosabatlari|Oʻzbеkistоnning Misrdagi elchisi]] |boshlanish davri = [[2021-yil]] [[8-oktabr]]dan |tugash davri = ''hozirgacha'' |oʻtmishdoshi = [[Oybek Usmonov]] |vorisi= |prezident = [[Shavkat Mirziyoyev]] |bayroq=Flag of Uzbekistan.svg |bayroq2=Flag of Egypt.svg |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1979|11|28}} |tavallud joyi = {{TavalludJoyi|Xorazm viloyati}} |mukofotlari = }} '''Mansurbek Baxtiyorovich Qilichev''' — oʻzbek diplomati. 2021-yildan [[Oʻzbekiston]]ning [[Misr]]dagi elchisi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Министерство иностранных дел Республики Узбекистан |url=https://mfa.uz/uz/about/management|qaralgan sana=2023-1-4 |arxivsana=2022-11-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221122070010/https://mfa.uz/uz/about/management}}</ref>. == Biografiyasi == === Taʼlim === 2000-yilda Toshkent davlat sharqshunoslik instituti Sharq filologiyasi fakulteti bakalavriatini, 2002-yilda shu institut Xalqaro munosabatlar magistraturasini tugatgan. === Mehnat faoliyati === 2002-2005 — O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi [[Xorazm viloyati]] hududiy boshqarmasi referenti, 2-kotibi, 3-kotibi. 2005-2007 — [[Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti]] Xalqaro bo‘limi yetakchi mutaxassisi. 2008-2010 — [[Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Sharqshunoslik instituti]] aspiranti. 2010-2011 — O‘zbekiston xorijdagi vatandoshlar bilan do‘stlik va madaniy aloqalar jamiyati bo‘lim bosh mutaxassisi. 2012-2013-yillarda — O‘zbekiston Respublikasining [[Saudiya Arabistoni]] Podshohligidagi elchixonasi 1-kotibi. 2013-2019-yillarda — O‘zbekiston Respublikasining [[Dubay]] shahridagi Bosh konsuli. 2019-2020-yillarda — O‘zbekiston Respublikasi Xalqaro munosabatlar bo‘yicha axborot tahliliy markazi direktori o‘rinbosari — yig‘ma tahliliy bo‘lim boshlig‘i. 2020-2021-yillarda — [[Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi]] Konsullik-huquqiy departamenti direktori o‘rinbosari. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlis Senatining 2021-yil 8-oktyabrdagi tegishli qaroriga muvofiq O‘zbekiston Respublikasining Misr Arab Respublikasidagi Favqulodda va Muxtor Elchisi etib tayinlandi. [[2022-yil]] [[31-mart]] kuni Misr Prezidenti [[Abdulfattoh as-Sisiy]]ga ishonch yorliqlarini topshirdi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=O‘zbekiston Elchisi Misr Prezidentiga ishonch yorliqlarini topshirdi |url=https://uzreport.news/politics/o-zbekiston-elchisi-misr-prezidentiga-ishonch-yorliqlarini-topshirdi|qaralgan sana=2023-4-22}}</ref>. [[Ingliz tili|Ingliz]] va [[Arab tili|arab]] tillarini biladi. Oilali. Uch nafar farzandi bor. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Qilichev, Mansurbek}} [[Turkum:Oʻzbekistonning Misrdagi elchilari]] th4c3j5lvgn0ucbgxlx1xp70fglmqpi Ravshanbek Qurbonov 0 944339 5987703 3774594 2026-04-10T12:16:50Z Janob Mirzaolim 64438 5987703 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi |ismi=Qurbonov Ravshanbek Davletovich |tasvir=Ravshanbek Qurbonov.jpg |tavallud sanasi={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1947|12|5}} |tavallud joyi={{TavalludJoyi|Xiva}}, [[Xorazm viloyati]] | taʼlim = [[Samarqand davlat tibbiyot universiteti]] | ilmiy unvoni = [[fan doktori|Tibbiyot fanlari doktori]] |unvoni = {{Oʻzbekiston qahramoni}} |mukofotlari={{oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sogʻliqni saqlash xodimi}} }} '''Ravshanbek Davletovich Qurbonov''' ([[1947-yil]] [[5-dekabr]]) — davlat arbobi, [[shifokor]], [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati]] aʼzosi. [[Oʻzbekiston Qahramoni]] (2016)<ref>https://lex.uz/uz/docs/-3196140</ref>. Fan va texnika sohasida birinchi darajali Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mukofoti laureati (2007)<ref>{{Veb manbasi|url=https://lex.uz/ru/docs/2370397|sarlavha=Указ Президента Республики Узбекистан, от 23.08.2007 г. № УП-3912|qaralgan sana=17-sentabr 2022-yil|arxivsana=20-sentabr 2022-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220920170422/https://lex.uz/ru/docs/2370397}}</ref>. == Hayoti == [[Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi]] [[Kardiologiya markazi|Kardiologiya ilmiy-tadqiqot instituti]] direktori<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.academy.uz/ru/academics?page=2|sarlavha=АКАДЕМИЯ НАУК РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН|ish=www.academy.uz|qaralgan sana=21-may 2021-yil|arxivsana=21-may 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210521190610/http://www.academy.uz/ru/academics?page=2}}</ref>. [[Toshkent viloyati|Toshkent viloyatining]] Quyi Chirchiq tumani 169-saylov okrugidan 2-chaqiriq (1999—2003) [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi|Oliy Majlis]] deputati<ref>{{Veb manbasi|url=https://centrasia.org/person2.php?st=1066409766|sarlavha=КУРБАНОВ Равшанбек Давлетович {{!}} TsentrAziya|ish=centrasia.org|qaralgan sana=21-may 2021-yil|arxivsana=21-may 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210521190609/https://centrasia.org/person2.php?st=1066409766}}</ref>. Ravshanbek Qurbonov kardiologiya sohasidagi 5 ta monografiya, 34 ta uslubiy qoʻllanma va 300 dan ziyod ilmiy maqolalar muallifi<ref name="oyina.uz">{{yangiliklar manbasi |title=Ravshanbek Qurbonov |url=https://oyina.uz/uz/generation/221 |accessdate=2026-yil 10-aprel |publisher=oyina.uz |date=2024-yil 10-may}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Samarqand davlat tibbiyot universiteti bitiruvchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston senatorlari]] sg1c0cwdbx4kml3yjen7pbzrp1wx1j1 Qadamboy Sultonov 0 946931 5987724 4248920 2026-04-10T12:26:34Z Janob Mirzaolim 64438 5987724 wikitext text/x-wiki {{familiyadoshlar|Sultonov}} {{Davlat arbobi | ismi = Qadamboy Sultonov | lavozimi = [[Oʻzbekiston — Latviya munosabatlari|Oʻzbеkistоnning Latviyadagi elchisi]] | boshlanish davri = [[2019-yil]]dan | tugash davri = [[2024-yil]]gacha | oʻtmishdoshi = [[Afzal Ortiqov]] | vorisi = [[Timur Rahmonov]] | prezident = [[Shavkat Mirziyoyev]] | bayroq = Flag of Uzbekistan.svg | bayroq2 = Flag of Latvia.svg | tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1976|12|3}} | tavallud joyi = {{TavalludJoyi|Xorazm viloyati}} | mukofotlari = }} '''Qadamboy Sharipovich Sultonov''' — oʻzbek iqtisodchisi va diplomati. [[2019-yil]]dan [[2024-yil]]gacha [[Oʻzbekiston]]ning [[Latviya]], [[Litva]], [[Estoniya]] va [[Finlandiya]]dagi elchisi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.uzreport.news/politics/kadambay-sultanov-naznachen-poslom-uzbekistana-v-latvii|title=Кадамбай Султанов назначен Послом Узбекистана в Латвии }}</ref><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Кадамбай Султанов стал послом Узбекистана в Литве|url=https://www.gazeta.uz/ru/2021/08/19/lithuania/}}</ref>. == Biografiyasi == 2002-yildan [[Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi]]da ish boshlagan. 2003—2006-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Tashqi ishlar byurosining attashesi va uchinchi kotibi lavozimlarida ishlagan. 2006—2010-yillarda Oʻzbekistonning Vashingtondagi elchixonasida attashe, soʻngra 3-kotib lavozimlarida ishlagan. 2010-yilda qisqa muddat Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining ikkinchi boʻlimi kotibi lavozimida ishlagan. 2010-2013 — Tashqi siyosatni oʻrganish tahlil markazi direktorining oʻrinbosari. 2013-2017 — [[Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi]]ning AQSh va Amerika mamlaklatlari bilan hamkorlik boshqarmasi boshligʻi. 2017-2019 — Oʻzbekistonning AQShdagi elchixonasi maslahatchisi. 2019-yildan 2024-yilgacha — Oʻzbekistonning Latviya, Litva, Estoniya va Finlandiyadagi elchisi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=O‘zbekistonning Boltiqbo‘yi va Finlandiyadagi elchisi missiyasini yakunladi|url=https://kun.uz/news/2024/02/29/ozbekistonning-boltiqboyi-va-finlandiyadagi-elchisi-missiyasini-yakunladi}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Sultonov, Qadamboy}} [[Turkum:Oʻzbekistonning Finlandiyadagi elchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonning Latviyadagi elchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonning Litvadagi elchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonning Estoniyadagi elchilari]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] rn9r9pns3odc13rs39l6oujczhvazud Turkum:Rejissorlik debyut filmar 14 949475 5988316 3725581 2026-04-10T23:28:34Z Xqbot 1850 Fixing double redirect from [[Turkum:Rejissyorlik debyut filmlari]] to [[Turkum:Rejissyorlar debyut filmlari]] 5988316 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[:Turkum:Rejissyorlar debyut filmlari]] 5prm02jvw39e0vnw5u7mu3nzczlxrrk Kanji 0 962165 5988545 5921264 2026-04-11T10:11:50Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 5988545 wikitext text/x-wiki {{wikify}}'''Kanji'''([[Yapon tili|yaponcha]] 漢字, Kanji) yapon yozuviga asoslangan va oʻgirilgan Xitoycha logografik elementlar. Ideogrammaning bir turi boʻlib, zamonaviy yapon yozuv tizimida ikkita yapon alifbosi [[Yapon yozuvi|Hiragana]] va [[Yapon yozuvi|Katakana]] bilan qoʻllanadi. Kanji yapon yozuvining muhim qismidir<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.japan-guide.com/e/e2046.html#:~:text=Kanji%20are%20used%20for%20writing,each%20consisting%20of%2046%20syllables. |sarlavha=Kanji - Japan Guide}}</ref>. Ikki yapon alifbosi Hiragana va Katakana bilan birga apan kanji belgilari bugungi yapon tilini tashkil etuvchi 3 ta belgi va alifbodir. Hiragana va katakana boʻgʻinli belgilar boʻlsa-da (har bir hiragana va har bir katakana boʻgʻinni ifodalaydi), kanji [[Logogramma|logografik]] belgilardir (yaʼni har bir kanji belgisi oʻz maʼnosiga ega va soʻzga mos keladi). Kanji belgilarini birlashtirib, turli maʼnoli koʻplab soʻzlarni yaratish mumkin<ref>{{Veb manbasi |url=https://we-xpats.com/en/guide/as/jp/detail/11198/#History%20and%20Origin%20of%20Kanji |sarlavha=Overview of Japanese Kanji, Best way to learn it |qaralgan sana=2023-08-14 |arxivsana=2023-08-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230814133639/https://we-xpats.com/en/guide/as/jp/detail/11198/#History%20and%20Origin%20of%20Kanji }}</ref>. [[Fayl:Kanji wall.jpg|thumb|Kanji belgilari yozilgan devor]] Belgilar yaponcha talaffuzga ega; koʻpchiligida ikkita, bittasi xitoycha tovushga asoslangan. Yaponiyada boshqa xitoycha belgilardan olingan belgilar [[Komponentlar|komponentlarini]] qurish orqali bir nechta belgilar ixtiro qilingan. [[Meiji islohoti|Meiji]] qayta tiklanishidan soʻng, Yaponiya oddiy xalq orasida savodxonlikni oshirish niyatida Xitoyning soddalashtirish harakatlariga oʻxshash jarayon orqali hozirgi '''shinjitay''' deb nomlanuvchi belgilarni soddalashtirishga harakat qildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.worldhistory.org/Meiji_Restoration/ |sarlavha=Meiji restoration}}</ref>. 1920-yillardan beri [[Yaponiya]] hukumati oʻz fuqarolarini mavjud son-sanoqsiz xitoycha belgilar orqali tarbiyalashga yordam berish uchun vaqti-vaqti bilan belgilar roʻyxatini nashr etadi. Yapon nomlarida va umumiy muloqotda ishlatiladigan 3000 ga yaqin kanji mavjud<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.britannica.com/topic/on |sarlavha=Kanji definition}}</ref>. == Maʼnosi == Kanji atamasi yapon tilida tom maʼnoda „Kan belgilari“ degan maʼnoni anglatadi. U yapon tilida anʼanaviy xitoy tilidagi kabi bir xil belgilar yordamida yozilgan va ikkalasi ham xitoy tilida [[Xitoy yozuvi|hanzi]] (anʼanaviy xitoycha: 漢字; soddalashtirilgan xitoycha: 汉字; [[pinyin]]: hànzì; lit. „Kan belgilar“) deb nomlanuvchi belgilar yozish tizimiga ishora qiladi. . Yaponiyada xitoy belgilaridan sezilarli darajada foydalanish birinchi marta miloddan avvalgi 5-asrda qoʻllanila boshlandi va shundan beri yapon madaniyati, tili, adabiyoti, tarixi va yozuvlarini shakllantirishga katta taʼsir koʻrsatdi. Qadimgi Yayoi davriga oid arxeologik obidalardagi siyoh tosh artefaktlarida xitoycha belgilar ham borligi aniqlangan. Garchi yapon va xitoy tillarida qoʻllangan baʼzi belgilar oʻxshash maʼno va talaffuzga ega boʻlsa-da, boshqalari u yoki bu tilga xos boʻlgan maʼno yoki talaffuzga ega. Misol uchun, 誠 har ikkala tilda ham „halol“ degan maʼnoni anglatadi, lekin yapon tilida makoto yoki sei va standart [[Xitoy tili|mandarin]] xitoy tilida chéng deb talaffuz qilinadi. Yaponiyada ixtiro qilingan individual kanji belgilari yoki yapon tilida yaratilgan koʻp kanji soʻzlari soʻnggi paytlarda xitoy, koreys va vetnam tillariga ham taʼsir koʻrsatdi va oʻzlashtirildi. Masalan, telefon soʻzi, yapon tilidagi denwa, mandarin xitoy tilida ''diànhuà'', vetnamda ''điện thoại'' va [[Koreys tili|koreys]] tilida 전화jeonhwa deb hisoblangan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.wordhippo.com/what-is/the-meaning-of/korean-word-91032991267e7c514305de02323d31552959f75f.html |sarlavha=Meaning of Jeonhwa}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == 87yrmuf6hbc5eved0tnb1rl3xco52sk 5988546 5988545 2026-04-11T10:12:09Z KWiki78 246724 5988546 wikitext text/x-wiki {{wikify}}'''Kanji'''([[Yapon tili|yaponcha]] 漢字, Kanji) [[yapon yozuvi]]<nowiki/>ga asoslangan va oʻgirilgan Xitoycha logografik elementlar. Ideogrammaning bir turi boʻlib, zamonaviy yapon yozuv tizimida ikkita yapon alifbosi [[Yapon yozuvi|Hiragana]] va [[Yapon yozuvi|Katakana]] bilan qoʻllanadi. Kanji yapon yozuvining muhim qismidir<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.japan-guide.com/e/e2046.html#:~:text=Kanji%20are%20used%20for%20writing,each%20consisting%20of%2046%20syllables. |sarlavha=Kanji - Japan Guide}}</ref>. Ikki yapon alifbosi Hiragana va Katakana bilan birga apan kanji belgilari bugungi yapon tilini tashkil etuvchi 3 ta belgi va alifbodir. Hiragana va katakana boʻgʻinli belgilar boʻlsa-da (har bir hiragana va har bir katakana boʻgʻinni ifodalaydi), kanji [[Logogramma|logografik]] belgilardir (yaʼni har bir kanji belgisi oʻz maʼnosiga ega va soʻzga mos keladi). Kanji belgilarini birlashtirib, turli maʼnoli koʻplab soʻzlarni yaratish mumkin<ref>{{Veb manbasi |url=https://we-xpats.com/en/guide/as/jp/detail/11198/#History%20and%20Origin%20of%20Kanji |sarlavha=Overview of Japanese Kanji, Best way to learn it |qaralgan sana=2023-08-14 |arxivsana=2023-08-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230814133639/https://we-xpats.com/en/guide/as/jp/detail/11198/#History%20and%20Origin%20of%20Kanji }}</ref>. [[Fayl:Kanji wall.jpg|thumb|Kanji belgilari yozilgan devor]] Belgilar yaponcha talaffuzga ega; koʻpchiligida ikkita, bittasi xitoycha tovushga asoslangan. Yaponiyada boshqa xitoycha belgilardan olingan belgilar [[Komponentlar|komponentlarini]] qurish orqali bir nechta belgilar ixtiro qilingan. [[Meiji islohoti|Meiji]] qayta tiklanishidan soʻng, Yaponiya oddiy xalq orasida savodxonlikni oshirish niyatida Xitoyning soddalashtirish harakatlariga oʻxshash jarayon orqali hozirgi '''shinjitay''' deb nomlanuvchi belgilarni soddalashtirishga harakat qildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.worldhistory.org/Meiji_Restoration/ |sarlavha=Meiji restoration}}</ref>. 1920-yillardan beri [[Yaponiya]] hukumati oʻz fuqarolarini mavjud son-sanoqsiz xitoycha belgilar orqali tarbiyalashga yordam berish uchun vaqti-vaqti bilan belgilar roʻyxatini nashr etadi. Yapon nomlarida va umumiy muloqotda ishlatiladigan 3000 ga yaqin kanji mavjud<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.britannica.com/topic/on |sarlavha=Kanji definition}}</ref>. == Maʼnosi == Kanji atamasi yapon tilida tom maʼnoda „Kan belgilari“ degan maʼnoni anglatadi. U yapon tilida anʼanaviy xitoy tilidagi kabi bir xil belgilar yordamida yozilgan va ikkalasi ham xitoy tilida [[Xitoy yozuvi|hanzi]] (anʼanaviy xitoycha: 漢字; soddalashtirilgan xitoycha: 汉字; [[pinyin]]: hànzì; lit. „Kan belgilar“) deb nomlanuvchi belgilar yozish tizimiga ishora qiladi. . Yaponiyada xitoy belgilaridan sezilarli darajada foydalanish birinchi marta miloddan avvalgi 5-asrda qoʻllanila boshlandi va shundan beri yapon madaniyati, tili, adabiyoti, tarixi va yozuvlarini shakllantirishga katta taʼsir koʻrsatdi. Qadimgi Yayoi davriga oid arxeologik obidalardagi siyoh tosh artefaktlarida xitoycha belgilar ham borligi aniqlangan. Garchi yapon va xitoy tillarida qoʻllangan baʼzi belgilar oʻxshash maʼno va talaffuzga ega boʻlsa-da, boshqalari u yoki bu tilga xos boʻlgan maʼno yoki talaffuzga ega. Misol uchun, 誠 har ikkala tilda ham „halol“ degan maʼnoni anglatadi, lekin yapon tilida makoto yoki sei va standart [[Xitoy tili|mandarin]] xitoy tilida chéng deb talaffuz qilinadi. Yaponiyada ixtiro qilingan individual kanji belgilari yoki yapon tilida yaratilgan koʻp kanji soʻzlari soʻnggi paytlarda xitoy, koreys va vetnam tillariga ham taʼsir koʻrsatdi va oʻzlashtirildi. Masalan, telefon soʻzi, yapon tilidagi denwa, mandarin xitoy tilida ''diànhuà'', vetnamda ''điện thoại'' va [[Koreys tili|koreys]] tilida 전화jeonhwa deb hisoblangan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.wordhippo.com/what-is/the-meaning-of/korean-word-91032991267e7c514305de02323d31552959f75f.html |sarlavha=Meaning of Jeonhwa}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == gmeypt18f4vddxlx4bwktbb0y1jf1in 5988547 5988546 2026-04-11T10:12:17Z KWiki78 246724 5988547 wikitext text/x-wiki {{wikify}}'''Kanji'''([[Yapon tili|yaponcha]] 漢字, Kanji) – [[yapon yozuvi]]<nowiki/>ga asoslangan va oʻgirilgan Xitoycha logografik elementlar. Ideogrammaning bir turi boʻlib, zamonaviy yapon yozuv tizimida ikkita yapon alifbosi [[Yapon yozuvi|Hiragana]] va [[Yapon yozuvi|Katakana]] bilan qoʻllanadi. Kanji yapon yozuvining muhim qismidir<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.japan-guide.com/e/e2046.html#:~:text=Kanji%20are%20used%20for%20writing,each%20consisting%20of%2046%20syllables. |sarlavha=Kanji - Japan Guide}}</ref>. Ikki yapon alifbosi Hiragana va Katakana bilan birga apan kanji belgilari bugungi yapon tilini tashkil etuvchi 3 ta belgi va alifbodir. Hiragana va katakana boʻgʻinli belgilar boʻlsa-da (har bir hiragana va har bir katakana boʻgʻinni ifodalaydi), kanji [[Logogramma|logografik]] belgilardir (yaʼni har bir kanji belgisi oʻz maʼnosiga ega va soʻzga mos keladi). Kanji belgilarini birlashtirib, turli maʼnoli koʻplab soʻzlarni yaratish mumkin<ref>{{Veb manbasi |url=https://we-xpats.com/en/guide/as/jp/detail/11198/#History%20and%20Origin%20of%20Kanji |sarlavha=Overview of Japanese Kanji, Best way to learn it |qaralgan sana=2023-08-14 |arxivsana=2023-08-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230814133639/https://we-xpats.com/en/guide/as/jp/detail/11198/#History%20and%20Origin%20of%20Kanji }}</ref>. [[Fayl:Kanji wall.jpg|thumb|Kanji belgilari yozilgan devor]] Belgilar yaponcha talaffuzga ega; koʻpchiligida ikkita, bittasi xitoycha tovushga asoslangan. Yaponiyada boshqa xitoycha belgilardan olingan belgilar [[Komponentlar|komponentlarini]] qurish orqali bir nechta belgilar ixtiro qilingan. [[Meiji islohoti|Meiji]] qayta tiklanishidan soʻng, Yaponiya oddiy xalq orasida savodxonlikni oshirish niyatida Xitoyning soddalashtirish harakatlariga oʻxshash jarayon orqali hozirgi '''shinjitay''' deb nomlanuvchi belgilarni soddalashtirishga harakat qildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.worldhistory.org/Meiji_Restoration/ |sarlavha=Meiji restoration}}</ref>. 1920-yillardan beri [[Yaponiya]] hukumati oʻz fuqarolarini mavjud son-sanoqsiz xitoycha belgilar orqali tarbiyalashga yordam berish uchun vaqti-vaqti bilan belgilar roʻyxatini nashr etadi. Yapon nomlarida va umumiy muloqotda ishlatiladigan 3000 ga yaqin kanji mavjud<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.britannica.com/topic/on |sarlavha=Kanji definition}}</ref>. == Maʼnosi == Kanji atamasi yapon tilida tom maʼnoda „Kan belgilari“ degan maʼnoni anglatadi. U yapon tilida anʼanaviy xitoy tilidagi kabi bir xil belgilar yordamida yozilgan va ikkalasi ham xitoy tilida [[Xitoy yozuvi|hanzi]] (anʼanaviy xitoycha: 漢字; soddalashtirilgan xitoycha: 汉字; [[pinyin]]: hànzì; lit. „Kan belgilar“) deb nomlanuvchi belgilar yozish tizimiga ishora qiladi. . Yaponiyada xitoy belgilaridan sezilarli darajada foydalanish birinchi marta miloddan avvalgi 5-asrda qoʻllanila boshlandi va shundan beri yapon madaniyati, tili, adabiyoti, tarixi va yozuvlarini shakllantirishga katta taʼsir koʻrsatdi. Qadimgi Yayoi davriga oid arxeologik obidalardagi siyoh tosh artefaktlarida xitoycha belgilar ham borligi aniqlangan. Garchi yapon va xitoy tillarida qoʻllangan baʼzi belgilar oʻxshash maʼno va talaffuzga ega boʻlsa-da, boshqalari u yoki bu tilga xos boʻlgan maʼno yoki talaffuzga ega. Misol uchun, 誠 har ikkala tilda ham „halol“ degan maʼnoni anglatadi, lekin yapon tilida makoto yoki sei va standart [[Xitoy tili|mandarin]] xitoy tilida chéng deb talaffuz qilinadi. Yaponiyada ixtiro qilingan individual kanji belgilari yoki yapon tilida yaratilgan koʻp kanji soʻzlari soʻnggi paytlarda xitoy, koreys va vetnam tillariga ham taʼsir koʻrsatdi va oʻzlashtirildi. Masalan, telefon soʻzi, yapon tilidagi denwa, mandarin xitoy tilida ''diànhuà'', vetnamda ''điện thoại'' va [[Koreys tili|koreys]] tilida 전화jeonhwa deb hisoblangan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.wordhippo.com/what-is/the-meaning-of/korean-word-91032991267e7c514305de02323d31552959f75f.html |sarlavha=Meaning of Jeonhwa}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == rfg7i7co7t27r19v64qnecewp2zhr2g 5988548 5988547 2026-04-11T10:12:24Z KWiki78 246724 5988548 wikitext text/x-wiki {{wikify}}'''Kanji'''([[Yapon tili|yaponcha]] 漢字, Kanji) – [[yapon yozuvi]]ga asoslangan va oʻgirilgan Xitoycha logografik elementlar. Ideogrammaning bir turi boʻlib, zamonaviy yapon yozuv tizimida ikkita yapon alifbosi [[Yapon yozuvi|Hiragana]] va [[Yapon yozuvi|Katakana]] bilan qoʻllanadi. Kanji yapon yozuvining muhim qismidir<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.japan-guide.com/e/e2046.html#:~:text=Kanji%20are%20used%20for%20writing,each%20consisting%20of%2046%20syllables. |sarlavha=Kanji - Japan Guide}}</ref>. Ikki yapon alifbosi Hiragana va Katakana bilan birga apan kanji belgilari bugungi yapon tilini tashkil etuvchi 3 ta belgi va alifbodir. Hiragana va katakana boʻgʻinli belgilar boʻlsa-da (har bir hiragana va har bir katakana boʻgʻinni ifodalaydi), kanji [[Logogramma|logografik]] belgilardir (yaʼni har bir kanji belgisi oʻz maʼnosiga ega va soʻzga mos keladi). Kanji belgilarini birlashtirib, turli maʼnoli koʻplab soʻzlarni yaratish mumkin<ref>{{Veb manbasi |url=https://we-xpats.com/en/guide/as/jp/detail/11198/#History%20and%20Origin%20of%20Kanji |sarlavha=Overview of Japanese Kanji, Best way to learn it |qaralgan sana=2023-08-14 |arxivsana=2023-08-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230814133639/https://we-xpats.com/en/guide/as/jp/detail/11198/#History%20and%20Origin%20of%20Kanji }}</ref>. [[Fayl:Kanji wall.jpg|thumb|Kanji belgilari yozilgan devor]] Belgilar yaponcha talaffuzga ega; koʻpchiligida ikkita, bittasi xitoycha tovushga asoslangan. Yaponiyada boshqa xitoycha belgilardan olingan belgilar [[Komponentlar|komponentlarini]] qurish orqali bir nechta belgilar ixtiro qilingan. [[Meiji islohoti|Meiji]] qayta tiklanishidan soʻng, Yaponiya oddiy xalq orasida savodxonlikni oshirish niyatida Xitoyning soddalashtirish harakatlariga oʻxshash jarayon orqali hozirgi '''shinjitay''' deb nomlanuvchi belgilarni soddalashtirishga harakat qildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.worldhistory.org/Meiji_Restoration/ |sarlavha=Meiji restoration}}</ref>. 1920-yillardan beri [[Yaponiya]] hukumati oʻz fuqarolarini mavjud son-sanoqsiz xitoycha belgilar orqali tarbiyalashga yordam berish uchun vaqti-vaqti bilan belgilar roʻyxatini nashr etadi. Yapon nomlarida va umumiy muloqotda ishlatiladigan 3000 ga yaqin kanji mavjud<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.britannica.com/topic/on |sarlavha=Kanji definition}}</ref>. == Maʼnosi == Kanji atamasi yapon tilida tom maʼnoda „Kan belgilari“ degan maʼnoni anglatadi. U yapon tilida anʼanaviy xitoy tilidagi kabi bir xil belgilar yordamida yozilgan va ikkalasi ham xitoy tilida [[Xitoy yozuvi|hanzi]] (anʼanaviy xitoycha: 漢字; soddalashtirilgan xitoycha: 汉字; [[pinyin]]: hànzì; lit. „Kan belgilar“) deb nomlanuvchi belgilar yozish tizimiga ishora qiladi. . Yaponiyada xitoy belgilaridan sezilarli darajada foydalanish birinchi marta miloddan avvalgi 5-asrda qoʻllanila boshlandi va shundan beri yapon madaniyati, tili, adabiyoti, tarixi va yozuvlarini shakllantirishga katta taʼsir koʻrsatdi. Qadimgi Yayoi davriga oid arxeologik obidalardagi siyoh tosh artefaktlarida xitoycha belgilar ham borligi aniqlangan. Garchi yapon va xitoy tillarida qoʻllangan baʼzi belgilar oʻxshash maʼno va talaffuzga ega boʻlsa-da, boshqalari u yoki bu tilga xos boʻlgan maʼno yoki talaffuzga ega. Misol uchun, 誠 har ikkala tilda ham „halol“ degan maʼnoni anglatadi, lekin yapon tilida makoto yoki sei va standart [[Xitoy tili|mandarin]] xitoy tilida chéng deb talaffuz qilinadi. Yaponiyada ixtiro qilingan individual kanji belgilari yoki yapon tilida yaratilgan koʻp kanji soʻzlari soʻnggi paytlarda xitoy, koreys va vetnam tillariga ham taʼsir koʻrsatdi va oʻzlashtirildi. Masalan, telefon soʻzi, yapon tilidagi denwa, mandarin xitoy tilida ''diànhuà'', vetnamda ''điện thoại'' va [[Koreys tili|koreys]] tilida 전화jeonhwa deb hisoblangan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.wordhippo.com/what-is/the-meaning-of/korean-word-91032991267e7c514305de02323d31552959f75f.html |sarlavha=Meaning of Jeonhwa}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == lule8r0kse10hxedkjc1cmmnd69g94d 5988549 5988548 2026-04-11T10:12:33Z KWiki78 246724 5988549 wikitext text/x-wiki {{wikify}} '''Kanji''' ([[Yapon tili|yaponcha]] 漢字, Kanji) – [[yapon yozuvi]]ga asoslangan va oʻgirilgan Xitoycha logografik elementlar. Ideogrammaning bir turi boʻlib, zamonaviy yapon yozuv tizimida ikkita yapon alifbosi [[Yapon yozuvi|Hiragana]] va [[Yapon yozuvi|Katakana]] bilan qoʻllanadi. Kanji yapon yozuvining muhim qismidir<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.japan-guide.com/e/e2046.html#:~:text=Kanji%20are%20used%20for%20writing,each%20consisting%20of%2046%20syllables. |sarlavha=Kanji - Japan Guide}}</ref>. Ikki yapon alifbosi Hiragana va Katakana bilan birga apan kanji belgilari bugungi yapon tilini tashkil etuvchi 3 ta belgi va alifbodir. Hiragana va katakana boʻgʻinli belgilar boʻlsa-da (har bir hiragana va har bir katakana boʻgʻinni ifodalaydi), kanji [[Logogramma|logografik]] belgilardir (yaʼni har bir kanji belgisi oʻz maʼnosiga ega va soʻzga mos keladi). Kanji belgilarini birlashtirib, turli maʼnoli koʻplab soʻzlarni yaratish mumkin<ref>{{Veb manbasi |url=https://we-xpats.com/en/guide/as/jp/detail/11198/#History%20and%20Origin%20of%20Kanji |sarlavha=Overview of Japanese Kanji, Best way to learn it |qaralgan sana=2023-08-14 |arxivsana=2023-08-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230814133639/https://we-xpats.com/en/guide/as/jp/detail/11198/#History%20and%20Origin%20of%20Kanji }}</ref>. [[Fayl:Kanji wall.jpg|thumb|Kanji belgilari yozilgan devor]] Belgilar yaponcha talaffuzga ega; koʻpchiligida ikkita, bittasi xitoycha tovushga asoslangan. Yaponiyada boshqa xitoycha belgilardan olingan belgilar [[Komponentlar|komponentlarini]] qurish orqali bir nechta belgilar ixtiro qilingan. [[Meiji islohoti|Meiji]] qayta tiklanishidan soʻng, Yaponiya oddiy xalq orasida savodxonlikni oshirish niyatida Xitoyning soddalashtirish harakatlariga oʻxshash jarayon orqali hozirgi '''shinjitay''' deb nomlanuvchi belgilarni soddalashtirishga harakat qildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.worldhistory.org/Meiji_Restoration/ |sarlavha=Meiji restoration}}</ref>. 1920-yillardan beri [[Yaponiya]] hukumati oʻz fuqarolarini mavjud son-sanoqsiz xitoycha belgilar orqali tarbiyalashga yordam berish uchun vaqti-vaqti bilan belgilar roʻyxatini nashr etadi. Yapon nomlarida va umumiy muloqotda ishlatiladigan 3000 ga yaqin kanji mavjud<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.britannica.com/topic/on |sarlavha=Kanji definition}}</ref>. == Maʼnosi == Kanji atamasi yapon tilida tom maʼnoda „Kan belgilari“ degan maʼnoni anglatadi. U yapon tilida anʼanaviy xitoy tilidagi kabi bir xil belgilar yordamida yozilgan va ikkalasi ham xitoy tilida [[Xitoy yozuvi|hanzi]] (anʼanaviy xitoycha: 漢字; soddalashtirilgan xitoycha: 汉字; [[pinyin]]: hànzì; lit. „Kan belgilar“) deb nomlanuvchi belgilar yozish tizimiga ishora qiladi. . Yaponiyada xitoy belgilaridan sezilarli darajada foydalanish birinchi marta miloddan avvalgi 5-asrda qoʻllanila boshlandi va shundan beri yapon madaniyati, tili, adabiyoti, tarixi va yozuvlarini shakllantirishga katta taʼsir koʻrsatdi. Qadimgi Yayoi davriga oid arxeologik obidalardagi siyoh tosh artefaktlarida xitoycha belgilar ham borligi aniqlangan. Garchi yapon va xitoy tillarida qoʻllangan baʼzi belgilar oʻxshash maʼno va talaffuzga ega boʻlsa-da, boshqalari u yoki bu tilga xos boʻlgan maʼno yoki talaffuzga ega. Misol uchun, 誠 har ikkala tilda ham „halol“ degan maʼnoni anglatadi, lekin yapon tilida makoto yoki sei va standart [[Xitoy tili|mandarin]] xitoy tilida chéng deb talaffuz qilinadi. Yaponiyada ixtiro qilingan individual kanji belgilari yoki yapon tilida yaratilgan koʻp kanji soʻzlari soʻnggi paytlarda xitoy, koreys va vetnam tillariga ham taʼsir koʻrsatdi va oʻzlashtirildi. Masalan, telefon soʻzi, yapon tilidagi denwa, mandarin xitoy tilida ''diànhuà'', vetnamda ''điện thoại'' va [[Koreys tili|koreys]] tilida 전화jeonhwa deb hisoblangan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.wordhippo.com/what-is/the-meaning-of/korean-word-91032991267e7c514305de02323d31552959f75f.html |sarlavha=Meaning of Jeonhwa}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == ls0d3lb2z6zkzd79v4izv8kojkn5mr8 Turkum:Beruniy (shahar)da tugʻilganlar 14 963102 5987910 3837170 2026-04-10T14:30:27Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Beruniy tumanida tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987910 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Xorazmda tugʻilganlar]] [[Turkum:Beruniy (shahar) kishilari]] [[Turkum:Beruniy tumanida tugʻilganlar]] bd61prwo6hx12e1b9vljghnrdt8j3e8 Turkum:Turkmaniston xalq artistlari 14 963318 5987908 3837921 2026-04-10T14:28:59Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkmaniston kishilari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987908 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Mamlakatlar boʻyicha xalq artistlari]] [[Turkum:Turkmaniston faxriy unvoni sohiblari]] [[Turkum:Turkmaniston kishilari|Xalq artisti]] 1zwe884q97h1jj5igz1okmu88zfnvn3 Modul:Transclusion count/data/W 828 969830 5988320 5977600 2026-04-11T03:01:04Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 5988320 Scribunto text/plain return { ["WPBannerMeta"] = 240000, ["WPBannerMeta/styles.css"] = 240000, ["Modul:Wikidata"] = 180000, ["Wikidata"] = 160000, ["Modul:WikidataCoords"] = 140000, ["Wikidata-coords"] = 140000, ["Modul:WikidataSelectors"] = 50000, ["Modul:Webarchive"] = 40000, ["Webarxiv"] = 40000, ["WeekieHogwarts 2-mavsum"] = 30000, ["Wikidata/p18"] = 20000, ["WikiStipendiya marafoni"] = 20000, ["Modul:Wikidata/date"] = 10000, ["Modul:Wikidata/Population"] = 10000, ["Welcome"] = 10000, ["Wikidata/Population"] = 10000, ["Wikidata/Population/styles.css"] = 10000, ["Wikidata/Population/Table"] = 10000, ["Wikidata/Population/Table/styles.css"] = 10000, ["WPBannerMeta Astronomy"] = 10000, ["WikiOromgoh IV"] = 8000, ["Webarchive"] = 7000, ["WPBannerMeta Spain"] = 6000, ["Modul:Wikidata/media"] = 5000, ["WPBannerMeta Islam"] = 5000, ["Modul:WikidataCheck"] = 4000, ["WikiAyollar loyihasi"] = 4000, ["WikidataCheck"] = 4000, ["Wikispecies"] = 3000, ["Modul:WikidataIB"] = 2000, ["Modul:WikidataIB/i18n"] = 2000, ["Modul:WikidataIB/nolinks"] = 2000, ["Modul:WikidataIB/titleformats"] = 2000, ["WikiAyollar"] = 2000, ["WikiSport"] = 2000, ["WikiStipendiya II marafoni"] = 2000, ["WPBannerMeta Austria"] = 2000, ["Modul:WPMILHIST Infobox style"] = 1000, ["Wikidata/p373"] = 1000, ["Wikify"] = 1000, ["WPBannerMeta Kyrgyzstan"] = 1000, ["WPMILHIST Infobox style"] = 1000, ["WPBannerMeta Television"] = 700, } i2diu9e3nymz3mfgrzczpoci2p9qaee Yusuf Rahmonov 0 981093 5987732 3916051 2026-04-10T12:33:06Z Janob Mirzaolim 64438 5987732 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi |ismi = Yusufboy Rahmonov |lavozimi = [[Xorazm viloyati]] prokurori |boshlanish davri_2 = |tugash davri_2 = |oʻtmishdoshi_2 = | tavallud_sanasi = {{Tugʻilgan sanasi|1941|1|16}} |tavallud joyi = {{TavalludJoyi|Hazorasp tumani}}, [[Xorazm viloyati]] |vafot sanasi = {{Vafot sanasi va yoshi|1998|12|8|1941|1|16}} |mukofotlari = {{Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan yurist}} }} '''Yusufboy Rahmonov''' – 1941-yil 16-yanvarda [[Xorazm viloyati]] [[Hazorasp tumani]]da tugʻilgan. Xorazm viloyati prokurori va [[Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi|Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining]] birinchi oʻrinbosari boʻlib 30 yildan ziyod ishlagan. 1998-yil 8-dekabrda vafot etgan<ref>Xorazm va Xorazmliklar. Oltinchi kitob Umid Bekmuhammad. Buxoro. 2023</ref>. == Oʻqish davri == Xiva qishloq xoʻjalik texnikumida hisobchi-hosilot boʻlimini tugatganidan soʻng, Hazorasp tumanidagi „Oʻzbekiston“ jamoa xoʻjaligida ishlaydi. 1962—1964-yillarda Moskvada harbiy xizmat safarini oʻtab keladi. Harbiy xizmatdan keyin [[Toshkent davlat universiteti]]ning huquqshunoslik fakultetida tahsil oladi<ref>Xorazm va Xorazmliklar. Oltinchi kitob Umid Bekmuhammad. Buxoro. 2023</ref>. == Ish faoliyati == Oʻqishni tugatgach Yusuf Rahmanov Urganch shahar va viloyat prokuraturasida tergovchi, boʻlim boshligʻi, Hazorasp tuman prokurori, viloyat prokurorining oʻrinbosari, viloyat prokurori, Oʻzbekiston respublikasi Bosh prokurorining birinchi oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan. == Unvoni == Yusufboy Rahmonov „[[Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan yurist]]“ unvoniga sazovor boʻlgan<ref>Xorazm va Xorazmliklar. Oltinchi kitob Umid Bekmuhammad. Buxoro. 2023</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} 0i45mlzwpvgsk9kdfu2ja98hdunyvyn Muhammad Salim oxund 0 981327 5987914 3916739 2026-04-10T14:36:57Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Xiva xonligi]] olib tashlandi; [[Turkum:Xiva xonligi kishilari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987914 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Muhammad Salim Oxund | kasbi = mudarris, shayxulislom, rais, qozikalon | faoliyat_yillari = [[1870]]—[[1910]] | bolalari = 6 | unvoni = | tavallud_sanasi = [[1820-yil]] | tavallud_joyi = Gurlan bekligi | vafot_sanasi = [[1916-yil]] | vafot_joyi = [[Xiva]] | turmush_oʻrtogʻi = | taʼlimi = Olloqulixon madrasasi<br/>Koʻkaldosh madrasasi }} '''Muhammad Salim oxund''' ([[1820|1820-yil]], [[Gurlan]] – [[1916|1916-yil]], [[Xiva]]) – [[mudarris]], yirik diniy olim. [[Xiva]] shahrining bosh qozisi. == Tarjimayi holi == Muhammad Salim oxund 1820-yilda Gurlanda tugʻilgan. Ota tomonidan ajdodlari nayman boʻlgan. Xiva shahrida [[Olloqulixon madrasasi]]<nowiki/>da tahsil olgan. Madrasa taʼlimini tugatgandan soʻng, xalq orasida Muhammad Salim oxund sifatida nom qozonadi. Biroq, biroz vaqt [[Buxoro]]<nowiki/>da yashaydi. Buxorodaligida oʻziga munosib ish topolmay, hamrohi bilan mardikor bozoriga chiqadi va bir badavlat odam tomonidan farzandlarini oʻqitish uchun muallimlikka yollanadi. Biroz pul jamgʻargandan keyin, [[Koʻkaldosh madrasasi (Buxoro)|Koʻkaldosh madrasasi]]<nowiki/>dan hujra olib, madrasada oʻqiy boshlaydi. Madrasa mudarrislar jamoasiga tahsil imtihonini aʼlo topshirgan Muhammad Salim oxund keyinchalik Koʻkaldosh madrasasida mudarris sifatida faoliyat yuritadi. 1860-yillarning oxirlarida Xiva xoni [[Muhammad Rahimxon II|Muhammad Rahimxon Feruz]] Buxoro amiri saroyiga tashrif buyuradi va yurtiga qaytishda Muhammad Salim oxundni ham oʻzi bilan birga olib qaytadi. Muhammad Salim Gurlanga qaytganda ota-onasi vafot etib ketishgan edi. Uni ammasi va jiyani Yusufboy qarshi oladi. Keyinchalik Yusufboy jiyani Muhammad Salim oxundning Gurlan bekligidagi yerlarida ish boshqaruvchi vazifasini bajaradi. Muhammad Salim oxund 1870-yilda Xivaga kelganda Muhammad Rahimxon uni Xiva shahri raisi lavozimiga tayinlaydi. U ijarada yashab, Xivada shariat qonun-qoidalari, diniy rasm-rusumlar, ibodatlar ijrosini adolat bilan nazorat qiladi. Shu bilan birga, oʻquvchilarning oʻz vaqtida maktabga qatnashi, talabalarning ahvoli, Xiva bozorlarida savdogarlar xaridorlarni aldamasligi uchun doimiy ravishda tosh-tarozini nazorat qilib boradi. Keyinchalik, aql-zakovati tufayli xon uni yangi lavozimga tayinlaydi. Salim oxund 30 yoshda ekanligida Xiva shahrining bosh [[Qozi|qozi]]si mansabiga tayinlanadi. Shundan keyin oʻzining kuchli ilmi va iqtidori tufayli umrining soʻnggigacha uzoq payt bu mansabda faoliyat koʻrsatgan. 1873-yilgi podsho Rossiyasining [[Xiva yurishi (1873)|Xiva yurishi]] natijasida Xiva xoni Muhammad Rahimxon urushda fon Kaufman qoʻshinlaridan yengiladi. Shu vaqtda Muhammad Salim oxundning [[Konstantin Kaufman|Kaufman]] bilan olib borgan muzokaralari natijasida Konstantin Kaufman va Muhammad Rahimxon II oʻrtasida [[Gandimiyon shartnomasi]] imzolanadi<ref>{{veb manbasi |last1=Irzoyev |first1=Bahrom |title=Mardikorlikdan qozikalonlikkacha – qirq yil xonga emas, xalqqa xizmat qilgan Muhammad Salim oxund |url=https://oyina.uz/uz/article/993 |website=oyina.uz |accessdate=19-oktabr 2023-yil |language=oʻzbekcha |date=01.08.2022}}</ref>. 1905-yilda Xiva shahrida [[Qozikalon madrasasi]]<nowiki/>ni qurdiradi. [[Ichan qalʼa|Ichan qal’a]] muzey-qoʻriqxonasi yodgorliklari tarkibiga kiradi. Madrasa qurilishida taniqli xorazm ustalari Xudaybergan hoji, Qalandar Koʻchum, Matjon Qulimov, Bagʻbek Abdurahmonov, Vais Kulol va boshqalar qatnashgan<ref>{{veb manbasi |title=Khiva-Qozi Kalon madrasa |url=https://www.turkestantravel.com/en/sights/qozi-kalon-madrasa-in-khiva/ |website=turkestantravel.com |accessdate=13-oktabr 2023-yil |language=inglizcha}}</ref>. Muhammad Salim oxund 1916-yilda, Xivada vafot etadi. Uni Shohi Mardon qabristoniga dafn etishadi. Muhammad Salim oxunddan olti farzand qolgan. Katta oʻgʻli [[Bobooxun Salimov]] [[Xorazm Xalq Sovet Respublikasi]]<nowiki/>ning birinchi adliya vaziri (nozir) boʻlgan<ref>{{veb manbasi |title=Bobooxun Salimov (1874-1929) |url=https://ziyouz.uz/ozbek-ziyolilari/bobooxun-salimov/ |website=ziyouz.uz |accessdate=19-oktabr 2023-yil}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Xiva xonligi kishilari]] [[Turkum:1916-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Xiva xonligida tugʻilganlar]] [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:1820-yilda tugʻilganlar]] jnik93tstsfozmyy7uwsl3newkirs07 5987915 5987914 2026-04-10T14:37:02Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Kishilar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987915 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Muhammad Salim Oxund | kasbi = mudarris, shayxulislom, rais, qozikalon | faoliyat_yillari = [[1870]]—[[1910]] | bolalari = 6 | unvoni = | tavallud_sanasi = [[1820-yil]] | tavallud_joyi = Gurlan bekligi | vafot_sanasi = [[1916-yil]] | vafot_joyi = [[Xiva]] | turmush_oʻrtogʻi = | taʼlimi = Olloqulixon madrasasi<br/>Koʻkaldosh madrasasi }} '''Muhammad Salim oxund''' ([[1820|1820-yil]], [[Gurlan]] – [[1916|1916-yil]], [[Xiva]]) – [[mudarris]], yirik diniy olim. [[Xiva]] shahrining bosh qozisi. == Tarjimayi holi == Muhammad Salim oxund 1820-yilda Gurlanda tugʻilgan. Ota tomonidan ajdodlari nayman boʻlgan. Xiva shahrida [[Olloqulixon madrasasi]]<nowiki/>da tahsil olgan. Madrasa taʼlimini tugatgandan soʻng, xalq orasida Muhammad Salim oxund sifatida nom qozonadi. Biroq, biroz vaqt [[Buxoro]]<nowiki/>da yashaydi. Buxorodaligida oʻziga munosib ish topolmay, hamrohi bilan mardikor bozoriga chiqadi va bir badavlat odam tomonidan farzandlarini oʻqitish uchun muallimlikka yollanadi. Biroz pul jamgʻargandan keyin, [[Koʻkaldosh madrasasi (Buxoro)|Koʻkaldosh madrasasi]]<nowiki/>dan hujra olib, madrasada oʻqiy boshlaydi. Madrasa mudarrislar jamoasiga tahsil imtihonini aʼlo topshirgan Muhammad Salim oxund keyinchalik Koʻkaldosh madrasasida mudarris sifatida faoliyat yuritadi. 1860-yillarning oxirlarida Xiva xoni [[Muhammad Rahimxon II|Muhammad Rahimxon Feruz]] Buxoro amiri saroyiga tashrif buyuradi va yurtiga qaytishda Muhammad Salim oxundni ham oʻzi bilan birga olib qaytadi. Muhammad Salim Gurlanga qaytganda ota-onasi vafot etib ketishgan edi. Uni ammasi va jiyani Yusufboy qarshi oladi. Keyinchalik Yusufboy jiyani Muhammad Salim oxundning Gurlan bekligidagi yerlarida ish boshqaruvchi vazifasini bajaradi. Muhammad Salim oxund 1870-yilda Xivaga kelganda Muhammad Rahimxon uni Xiva shahri raisi lavozimiga tayinlaydi. U ijarada yashab, Xivada shariat qonun-qoidalari, diniy rasm-rusumlar, ibodatlar ijrosini adolat bilan nazorat qiladi. Shu bilan birga, oʻquvchilarning oʻz vaqtida maktabga qatnashi, talabalarning ahvoli, Xiva bozorlarida savdogarlar xaridorlarni aldamasligi uchun doimiy ravishda tosh-tarozini nazorat qilib boradi. Keyinchalik, aql-zakovati tufayli xon uni yangi lavozimga tayinlaydi. Salim oxund 30 yoshda ekanligida Xiva shahrining bosh [[Qozi|qozi]]si mansabiga tayinlanadi. Shundan keyin oʻzining kuchli ilmi va iqtidori tufayli umrining soʻnggigacha uzoq payt bu mansabda faoliyat koʻrsatgan. 1873-yilgi podsho Rossiyasining [[Xiva yurishi (1873)|Xiva yurishi]] natijasida Xiva xoni Muhammad Rahimxon urushda fon Kaufman qoʻshinlaridan yengiladi. Shu vaqtda Muhammad Salim oxundning [[Konstantin Kaufman|Kaufman]] bilan olib borgan muzokaralari natijasida Konstantin Kaufman va Muhammad Rahimxon II oʻrtasida [[Gandimiyon shartnomasi]] imzolanadi<ref>{{veb manbasi |last1=Irzoyev |first1=Bahrom |title=Mardikorlikdan qozikalonlikkacha – qirq yil xonga emas, xalqqa xizmat qilgan Muhammad Salim oxund |url=https://oyina.uz/uz/article/993 |website=oyina.uz |accessdate=19-oktabr 2023-yil |language=oʻzbekcha |date=01.08.2022}}</ref>. 1905-yilda Xiva shahrida [[Qozikalon madrasasi]]<nowiki/>ni qurdiradi. [[Ichan qalʼa|Ichan qal’a]] muzey-qoʻriqxonasi yodgorliklari tarkibiga kiradi. Madrasa qurilishida taniqli xorazm ustalari Xudaybergan hoji, Qalandar Koʻchum, Matjon Qulimov, Bagʻbek Abdurahmonov, Vais Kulol va boshqalar qatnashgan<ref>{{veb manbasi |title=Khiva-Qozi Kalon madrasa |url=https://www.turkestantravel.com/en/sights/qozi-kalon-madrasa-in-khiva/ |website=turkestantravel.com |accessdate=13-oktabr 2023-yil |language=inglizcha}}</ref>. Muhammad Salim oxund 1916-yilda, Xivada vafot etadi. Uni Shohi Mardon qabristoniga dafn etishadi. Muhammad Salim oxunddan olti farzand qolgan. Katta oʻgʻli [[Bobooxun Salimov]] [[Xorazm Xalq Sovet Respublikasi]]<nowiki/>ning birinchi adliya vaziri (nozir) boʻlgan<ref>{{veb manbasi |title=Bobooxun Salimov (1874-1929) |url=https://ziyouz.uz/ozbek-ziyolilari/bobooxun-salimov/ |website=ziyouz.uz |accessdate=19-oktabr 2023-yil}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Xiva xonligi kishilari]] [[Turkum:1916-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Xiva xonligida tugʻilganlar]] [[Turkum:1820-yilda tugʻilganlar]] t9wx35csjricyraf6rzosz72tpkymdw Yarkun Muhamedxanov 0 993680 5988523 3974372 2026-04-11T08:53:12Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 5988523 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = | tasvir = | tasvir_eni = | izoh = | asl_ismi = <!-- bu parametrga faqat kishining ona tili lotin yozuviga asoslanmagan hollarda qiymat kiritilishi kerak (masalan, kirill, arab, xitoy yozuvlarida va h.k.). --> | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = 1933-yil 14-yanvar | tavallud_joyi = [[Toshkent]] | vafot_sanasi = <!-- {{vafot sanasi va yoshi|YYYY|OO|SS|YYYY|OO|SS}}--> | vafot_joyi = | fuqaroligi = {{SSSR}} <br /> {{RUS}} | taʼlimi =Moskva arxitektura instituti | kasbi = | dini = | faoliyat_yillari = | asarlari = | boʻyi = | unvoni = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari =2 | otasi = | onasi = | qarindoshlari = | mukofotlari = | veb-sayt = <!-- {{URL|sayt havolasi}}--> | imzosi = }} '''Yarkun Jafarovich Muhamedxanov''' ([[1933-yil]] [[14-yanvar]], [[Toshkent]]) – [[SSSR|sovet]] va [[rossiya]]lik [[meʼmor]]. == Hayoti == Yarkun Muhamedxanov 1933-yili 14-yanvarda „<nowiki/>[[Oʻzbekiston]] qishloq xoʻjaligi“ jurnali bosh muharriri boʻlgan Jafar Muhamedxonov oilasida tugʻilgan. [[Moskva]] arxitektura institutini tamomlagan (1956). 1975-yildan SSSR Arxitektorlar uyushmasi aʼzosi boʻlgan. == Faoliyati == Ish faoliyatini 1958-yildan Moskvada A. A. Galaktionov boshchiligidagi shaharsozlik ilmiy-tadqiqot institutida ishlashdan boshlagan. 1959—1969-yillarda Mosproekt-1 loyiha instituti xodimi, xususan, Xovrino tumanini rivojlantirish loyihasi bilan shugʻillangan (loyiha menejeri N. N. Selivanov<ref>I. Volkov, A. Meerson, Ya. Muxamedxanov i Yu. Fridman. Jiloy rayon Ximki Xovrino i ego mikrorayoni // „Stroitelstvo i arxitektura Moskvi“, 1964, № 12, s. 1-5.</ref>). Ushbu keng koʻlamli loyiha boʻyicha olib borilgan ishlar mutaxassislar tomonidan quyidagicha qayd etildi: „Ushbu mikrorayon Moskvadagi eng yaxshi ichki mikrorayon parklaridan biri joylashgan. 60-yillarning oʻrtalariga tegishli mikrorayon qurilishi mualliflari, uy-joy qurilishi sanoatining ish sharoitlari yaxshilanganida, qurilishning kengaytirilgan koʻlamini qabul qilishdi: boshqalar orasida Moskva amaliyotida eng uzun besh qavatli binolardan biri boʻlib, uzunligi 250 metrga (oʻn besh seksiya) etadi<ref>Juravlyov A. M., Ikonnikov A. V., Rochegov A. G. Arxitektura Sovetskoy Rossii. – M.: Stroyizdat, 1987. – S. 247.</ref>“. Shuningdek, u Mikluxo-Maklay koʻchasidagi Xalqlar doʻstligi universiteti yotoqxona majmuasini loyihalashtirgan. 1969-yildan Moskva madaniyat, sogʻliqni saqlash va sport obyektlari ilmiy-tadqiqot va loyiha institutida (Mosproekt-4), 1971—1983-yillarda ustaxonaga rahbarlik qilgan. Bu davrning asosiy ishlari orasida Belomorskaya koʻchasidagi Tibbiyot malakasini oshirish markaziy institutining oʻquv-laboratoriya binosi (1977) va Butunittifoq kardiologiya ilmiy markazi (1973-1984) edi. 1990-yilda adabiyot, sanʼat va arxitektura sohasidagi hammualliflari SSSR bilan birgalikda Davlat mukofoti bilan taqdirlangan. 1983—1986-yillarda [[Jazoir|Jazoirda]] ishlagan. 1987-yildan boshlab „Mospromproekt“ instituti direktori (keyinchalik Moskva shahar xoʻjaligi uchun sanoat va transport obyektlarini loyihalash instituti), 2000-yilda Moskva meri [[Yuriy Lujkov|Yu. M. Lujkov]] boshchiligidagi arxitektorlar va menejerlar guruhi tarkibida Rossiya Federatsiyasining „Moskva va Sevastopolda ijtimoiy ob’ektlarni yaratish boʻyicha kompleks dasturni amalga oshirish uchun“ davlat mukofotiga sazovor boʻlgan. == Oilasi == === Bolalari: === ''Tatyana Yarkunovna Muxamedxanova'' (1957-yilda tugʻilgan) – dizayner. ''Anastasiya Yarkunovna Muxamedxanova'' (1975-yilda tugʻilgan) – meʼmor va tadbirkor. == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:SSSR Davlat mukofoti laureatlari]] [[Turkum:Sovet meʼmorlari]] 4ybq4692nhdk0k80ga2oofee7d9mj45 5988524 5988523 2026-04-11T08:53:31Z KWiki78 246724 5988524 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = | tasvir = | tasvir_eni = | izoh = | asl_ismi = <!-- bu parametrga faqat kishining ona tili lotin yozuviga asoslanmagan hollarda qiymat kiritilishi kerak (masalan, kirill, arab, xitoy yozuvlarida va h.k.). --> | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = 1933-yil 14-yanvar | tavallud_joyi = [[Toshkent]] | vafot_sanasi = <!-- {{vafot sanasi va yoshi|YYYY|OO|SS|YYYY|OO|SS}}--> | vafot_joyi = | fuqaroligi = {{SSSR}} <br /> {{RUS}} | taʼlimi =Moskva arxitektura instituti | kasbi = | dini = | faoliyat_yillari = | asarlari = | boʻyi = | unvoni = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari =2 | otasi = | onasi = | qarindoshlari = | mukofotlari = | veb-sayt = <!-- {{URL|sayt havolasi}}--> | imzosi = }} '''Yarkun Jafarovich Muhamedxanov''' ([[1933-yil]] [[14-yanvar]], [[Toshkent]]) – [[SSSR|sovet]] va [[rossiya]]lik [[meʼmor]]. == Hayoti == Yarkun Muhamedxanov 1933-yili 14-yanvarda „<nowiki/>[[Oʻzbekiston]] qishloq xoʻjaligi“ jurnali bosh muharriri boʻlgan Jafar Muhamedxonov oilasida tugʻilgan. [[Moskva]] arxitektura institutini tamomlagan (1956). 1975-yildan SSSR Arxitektorlar uyushmasi aʼzosi boʻlgan. == Faoliyati == Ish faoliyatini 1958-yildan Moskvada A. A. Galaktionov boshchiligidagi shaharsozlik ilmiy-tadqiqot institutida ishlashdan boshlagan. 1959—1969-yillarda Mosproekt-1 loyiha instituti xodimi, xususan, Xovrino tumanini rivojlantirish loyihasi bilan shugʻillangan (loyiha menejeri N. N. Selivanov<ref>I. Volkov, A. Meerson, Ya. Muxamedxanov i Yu. Fridman. Jiloy rayon Ximki Xovrino i ego mikrorayoni // „Stroitelstvo i arxitektura Moskvi“, 1964, № 12, s. 1-5.</ref>). Ushbu keng koʻlamli loyiha boʻyicha olib borilgan ishlar mutaxassislar tomonidan quyidagicha qayd etildi: „Ushbu mikrorayon Moskvadagi eng yaxshi ichki mikrorayon parklaridan biri joylashgan. 60-yillarning oʻrtalariga tegishli mikrorayon qurilishi mualliflari, uy-joy qurilishi sanoatining ish sharoitlari yaxshilanganida, qurilishning kengaytirilgan koʻlamini qabul qilishdi: boshqalar orasida Moskva amaliyotida eng uzun besh qavatli binolardan biri boʻlib, uzunligi 250 metrga (oʻn besh seksiya) etadi<ref>Juravlyov A. M., Ikonnikov A. V., Rochegov A. G. Arxitektura Sovetskoy Rossii. – M.: Stroyizdat, 1987. – S. 247.</ref>“. Shuningdek, u Mikluxo-Maklay koʻchasidagi Xalqlar doʻstligi universiteti yotoqxona majmuasini loyihalashtirgan. 1969-yildan Moskva madaniyat, sogʻliqni saqlash va sport obyektlari ilmiy-tadqiqot va loyiha institutida (Mosproekt-4), 1971—1983-yillarda ustaxonaga rahbarlik qilgan. Bu davrning asosiy ishlari orasida Belomorskaya koʻchasidagi Tibbiyot malakasini oshirish markaziy institutining oʻquv-laboratoriya binosi (1977) va Butunittifoq kardiologiya ilmiy markazi (1973-1984) edi. 1990-yilda adabiyot, sanʼat va arxitektura sohasidagi hammualliflari SSSR bilan birgalikda Davlat mukofoti bilan taqdirlangan. 1983—1986-yillarda [[Jazoir|Jazoirda]] ishlagan. 1987-yildan boshlab „Mospromproekt“ instituti direktori (keyinchalik Moskva shahar xoʻjaligi uchun sanoat va transport obyektlarini loyihalash instituti), 2000-yilda Moskva meri [[Yuriy Lujkov|Yu. M. Lujkov]] boshchiligidagi arxitektorlar va menejerlar guruhi tarkibida Rossiya Federatsiyasining „Moskva va Sevastopolda ijtimoiy ob’ektlarni yaratish boʻyicha kompleks dasturni amalga oshirish uchun“ davlat mukofotiga sazovor boʻlgan. == Oilasi == === Bolalari: === ''Tatyana Yarkunovna Muxamedxanova'' (1957-yilda tugʻilgan) – dizayner. ''Anastasiya Yarkunovna Muxamedxanova'' (1975-yilda tugʻilgan) – meʼmor va tadbirkor. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:SSSR Davlat mukofoti laureatlari]] [[Turkum:Sovet meʼmorlari]] q6dp1so1ze3ca3ui6pdy40lhkqcl5n0 5988526 5988524 2026-04-11T08:53:41Z KWiki78 246724 5988526 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = | tasvir = | tasvir_eni = | izoh = | asl_ismi = <!-- bu parametrga faqat kishining ona tili lotin yozuviga asoslanmagan hollarda qiymat kiritilishi kerak (masalan, kirill, arab, xitoy yozuvlarida va h.k.). --> | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = 1933-yil 14-yanvar | tavallud_joyi = [[Toshkent]] | vafot_sanasi = <!-- {{vafot sanasi va yoshi|YYYY|OO|SS|YYYY|OO|SS}}--> | vafot_joyi = | fuqaroligi = {{SSSR}} <br /> {{RUS}} | taʼlimi =Moskva arxitektura instituti | kasbi = | dini = | faoliyat_yillari = | asarlari = | boʻyi = | unvoni = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari =2 | otasi = | onasi = | qarindoshlari = | mukofotlari = | veb-sayt = <!-- {{URL|sayt havolasi}}--> | imzosi = }} '''Yarkun Jafarovich Muhamedxanov''' ([[1933-yil]] [[14-yanvar]], [[Toshkent]]) – [[SSSR|sovet]] va [[rossiya]]lik [[meʼmor]]. == Hayoti == Yarkun Muhamedxanov 1933-yili 14-yanvarda „<nowiki/>[[Oʻzbekiston]] qishloq xoʻjaligi“ jurnali bosh muharriri boʻlgan Jafar Muhamedxonov oilasida tugʻilgan. [[Moskva]] arxitektura institutini tamomlagan (1956). 1975-yildan SSSR Arxitektorlar uyushmasi aʼzosi boʻlgan. == Faoliyati == Ish faoliyatini 1958-yildan Moskvada A. A. Galaktionov boshchiligidagi shaharsozlik ilmiy-tadqiqot institutida ishlashdan boshlagan. 1959—1969-yillarda Mosproekt-1 loyiha instituti xodimi, xususan, Xovrino tumanini rivojlantirish loyihasi bilan shugʻillangan (loyiha menejeri N. N. Selivanov<ref>I. Volkov, A. Meerson, Ya. Muxamedxanov i Yu. Fridman. Jiloy rayon Ximki Xovrino i ego mikrorayoni // „Stroitelstvo i arxitektura Moskvi“, 1964, № 12, s. 1-5.</ref>). Ushbu keng koʻlamli loyiha boʻyicha olib borilgan ishlar mutaxassislar tomonidan quyidagicha qayd etildi: „Ushbu mikrorayon Moskvadagi eng yaxshi ichki mikrorayon parklaridan biri joylashgan. 60-yillarning oʻrtalariga tegishli mikrorayon qurilishi mualliflari, uy-joy qurilishi sanoatining ish sharoitlari yaxshilanganida, qurilishning kengaytirilgan koʻlamini qabul qilishdi: boshqalar orasida Moskva amaliyotida eng uzun besh qavatli binolardan biri boʻlib, uzunligi 250 metrga (oʻn besh seksiya) etadi<ref>Juravlyov A. M., Ikonnikov A. V., Rochegov A. G. Arxitektura Sovetskoy Rossii. – M.: Stroyizdat, 1987. – S. 247.</ref>“. Shuningdek, u Mikluxo-Maklay koʻchasidagi Xalqlar doʻstligi universiteti yotoqxona majmuasini loyihalashtirgan. 1969-yildan Moskva madaniyat, sogʻliqni saqlash va sport obyektlari ilmiy-tadqiqot va loyiha institutida (Mosproekt-4), 1971—1983-yillarda ustaxonaga rahbarlik qilgan. Bu davrning asosiy ishlari orasida Belomorskaya koʻchasidagi Tibbiyot malakasini oshirish markaziy institutining oʻquv-laboratoriya binosi (1977) va Butunittifoq kardiologiya ilmiy markazi (1973-1984) edi. 1990-yilda adabiyot, sanʼat va arxitektura sohasidagi hammualliflari SSSR bilan birgalikda Davlat mukofoti bilan taqdirlangan. 1983—1986-yillarda [[Jazoir|Jazoirda]] ishlagan. 1987-yildan boshlab „Mospromproekt“ instituti direktori (keyinchalik Moskva shahar xoʻjaligi uchun sanoat va transport obyektlarini loyihalash instituti), 2000-yilda Moskva meri [[Yuriy Lujkov|Yu. M. Lujkov]] boshchiligidagi arxitektorlar va menejerlar guruhi tarkibida Rossiya Federatsiyasining „Moskva va Sevastopolda ijtimoiy ob’ektlarni yaratish boʻyicha kompleks dasturni amalga oshirish uchun“ davlat mukofotiga sazovor boʻlgan. == Oilasi == === Bolalari: === ''Tatyana Yarkunovna Muxamedxanova'' (1957-yilda tugʻilgan) – dizayner. ''Anastasiya Yarkunovna Muxamedxanova'' (1975-yilda tugʻilgan) – meʼmor va tadbirkor. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:SSSR Davlat mukofoti laureatlari]] [[Turkum:Sovet meʼmorlari]] h86tlv5rkrwcamavpx7honoyc7moa6f Foydalanuvchi munozarasi:MazurTutejszy 3 1079360 5987735 4193240 2026-04-10T12:36:40Z Malarz pl 212 Malarz pl [[Foydalanuvchi munozarasi:PLMandarynka]] sahifasini [[Foydalanuvchi munozarasi:MazurTutejszy]]ga koʻchirdi: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/PLMandarynka|PLMandarynka]]" to "[[Special:CentralAuth/MazurTutejszy|MazurTutejszy]]" 4193240 wikitext text/x-wiki {{Hello}} [[Foydalanuvchi:ShohjahonSobirov|<span style="font-family:Old English Text MT;color:#000000;background-color:#fafafa;text-align:center;">Programmer</span>]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:ShohjahonSobirov|munozara]]) 14:09, 1-Aprel 2024 (UTC) 6r5orcw4c42wzmvrvrcfigjaycr8dj4 Foydalanuvchi:Nataev/Melomania 2 1082947 5988021 5977513 2026-04-10T17:21:06Z Nataev 3628 /* Inglizcha */ 5988021 wikitext text/x-wiki == Konsertlar == {| class="wikitable" |+ !Sana !Ijrochi !Shahar ! !Tasvir |- |28.09.2019 |[[Bolalar (guruh)|Bolalar]] |[[Toshkent]] | |[[Fayl:Bolalar Show 2019.jpg|frameless]] |- |20.10.2019 |[[Shahzoda]] |[[Bishkek]] | |[[Fayl:Shahzoda in Bishkek.jpg|frameless]] |- |12.11.2024 |[[Paul McCartney]] |[[Mexiko shahri|Mexiko]] |[https://www.setlist.fm/setlist/paul-mccartney/2024/estadio-gnp-seguros-mexico-city-mexico-5b57e790.html Setlist] |[[Fayl:Paul McCartney, Estadio GNP Seguros, 12 November 2024.jpg|frameless]] |- |20.09.2025 |[[Ringo Starr & His All-Starr Band]] |[[Las Vegas]] |[https://www.setlist.fm/setlist/ringo-starr-and-his-all-starr-band/2025/the-venetian-theatre-las-vegas-nv-135b7da5.html Setlist] |[[Fayl:Ringo Starr & His All-Starr Band performing at the Venetian Theatre in Las Vegas.jpg|frameless]] |} == Qoʻshiqlar == === Maktab yillari === ==== Fransuzcha ==== {| class="wikitable" |+ !Ijrochi !Qoʻshiq |- | rowspan="2" |Alizée |J'en ai marre ! |- |Moi... Lolita |- |Calogero et Passi |Face à la mer |- | rowspan="3" |In-Grid |In-tango |- |Mama mia |- |Tu es foutu |- | rowspan="7" |Joe Dassin |Et si tu n'existais pas |- |L'Été indien |- |Les Champs-Élysées |- |Ma musique |- |Noisette et Cassidy |- |Salut |- |Siffler sur la colline |- |Mylène Farmer |L'amour n'est rien... |- | rowspan="4" |Patricia Kaas |Ma liberté contre la tienne |- |Mademoiselle chante le blues |- |Rien ne s'arrête |- |Une fille de l'Est |} ==== Inglizcha ==== {| class="wikitable" |+ !Ijrochi !Qoʻshiq |- |50 Cent |In da Club |- |Abba |Mamma Mia |- |Ace of Base |Always Have, Always Will |- |ATB |Here with Me |- | rowspan="2" |Atomic Kitten |It's OK |- |The Tide Is High |- |Avril Lavigne |My Happy Ending |- | rowspan="5" |Backstreet Boys |As Long as You Love Me |- |I Need You Tonight |- |[[Quit Playing Games (with My Heart)]] |- |Shape of My Heart |- |Show Me the Meaning of Being Lonely |- |Barcode Brothers |Dooh Dooh |- | rowspan="14" |Beatles, The |[[Come Together]] |- |From Me to You |- |I'll Get You |- |I Want to Hold Your Hand |- |I Want You (She's So Heavy) |- |[[Let It Be]]* |- |Love Me Do |- |Maxwell's Silver Hammer |- |Octopus's Garden |- |Oh! Darling |- |She Loves You |- |[[Something]] |- |Thank You Girl |- |[[Yesterday]]† |- |Benassi Bros. feat. Dhany |Hit My Heart |- |Blue |One Love |- | rowspan="11" |Bomfunk MC's |Back to Back |- |B-Boys & Fly Girls |- |(Crack It) Something Going On |- |[[Freestyler]] |- |Live Your Life |- |Put Ya Hands Up |- |Rock, Rocking Tha Spot |- |Rocking, Just To Make Ya Move |- |Steady Rockin' |- |Super Electric |- |We R Atomic |- | rowspan="8" |Bosson |I Believe |- |I Don't Wanna Say Goodbye |- |One in a Million |- |Over the Mountains |- |Stay |- |This Is Our Life |- |We Live |- |You Opened My Eyes |- | rowspan="10" |Bryan Adams |All I Want is You |- |Back to You |- |The Best of Me |- |Cloud Number Nine |- |Do I Have to Say The Words? |- |(Everything I Do) I Do It for You |- |Here I Am |- |Inside Out |- |Please Forgive Me |- |[[Summer of '69]] |- | rowspan="3" |Céline Dion |A New Day Has Come |- |I'm Alive |- |[[My Heart Will Go On]] |- |Contrours, The |[[Do You Love Me]] |- | rowspan="3" |Craig David |7 Days |- |Rendezvous |- |[[Walking Away]] |- |Craig David feat. Sting |Rise & Fall |- |Darren Hayes |[[Insatiable]] |- |David Usher |[[Black Black Heart]] |- |Depeche Mode |[[Freelove]] |- |Dido |My Lover's Gone |- |Dima Bilan |Never Let You Go |- | rowspan="7" |DJ Aligator |Bounce 2 This |- |Interlude - Human Beatbox |- |Keep Me Hanging On |- |Protect Your Ears |- |Screw You |- |Welcome to Future |- |The Whistle Song |- |DJ Rad |Round and Round |- |Eagles |[[Hotel California]] |- |Eminem |Cleanin' Out My Closet |- | rowspan="8" |Enigma |Callas Went Away |- |Find Love |- |Hallelujah |- |Knocking on Forbidden Doors |- |Mea Culpa |- |Sadeness (Part I) |- |The Rivers of Belief |- |Way to Eternity |- |Enrique Iglesias |Love to See You Cry |- |Enrique Iglesias feat. Alsou |You're My #1 |- |Eric Prydz |Call On Me |- |Espuma |Planet X |- |Europe |[[The Final Countdown]] |- |Five and Queen |[[We Will Rock You]] |- |F. R. David |Words |- | rowspan="2" |Genesis |I Can't Dance |- |[[No Son of Mine]] |- |Global Deejays |The Sound of San Francisco |- |Karma |Every Time You Leave |- | rowspan="4" |Linkin Park |[[In the End]] |- |[[Numb]] |- |[[Papercut]] |- |Somewhere I Belong |- |Lordi |Hard Rock Hallelujah |- |Mariah Carey |My All |- | rowspan="2" |Melanie C |Never Be the Same Again |- |I Turn To You |- |Michael Bublé |Sway |- | rowspan="8" |Michael Jackson |Black or White |- |[[Come Together]] |- |[[Give In to Me]] |- |Heal the World |- |Jam |- |[[They Don't Care About Us]] |- |Will You Be There |- |[[You Are Not Alone]] |- |Moby |Great Escape |- | rowspan="11" |Modern Talking |Anything Is Possible |- |Atlantis Is Calling (New Version) |- |[[Brother Louie]] (New Version) |- |Cheri, Cheri Lady (New Version) |- |Geronimo's Cadillac |- |In 100 Years... |- |Jet Airliner |- |No Face, No Name, No Number |- |We Take the Chance |- |You Can Win If You Want (New Version) |- |[[You're My Heart, You're My Soul]] (New Version) |- | rowspan="2" |Nirvana |[[Come as You Are]] |- |[[Smells Like Teen Spirit]] |- |Patricia Kaas |If You Go Away |- |Rage Against the Machine |Wake Up |- |Rasmus, The |[[In the Shadows]] |- |Reamonn |[[Supergirl]] |- |Red Hot Chili Peppers |[[Californication]] |- |Richard Marx |Hazard |- |Rob Zombie |Dragula |- |Rod Stewart |[[Sailing]] |- |Sandra |Johnny Wanna Live |- | rowspan="2" |Safri Duo |All the People in the World |- |Played-a-Live |- | rowspan="2" |Sarah Connor |From Sarah with Love |- |[[Just One Last Dance]] |- | rowspan="2" |Scooter |How Much Is the Fish? |- |The Logical Song |- |Scorpions |[[Wind of Change]] |- | rowspan="2" |Shakira |Underneath Your Clothes |- |Whenever, Wherever |- |Sheryl Crow |Soak Up the Sun |- |Smash!! |Talk to Me |- |Space Brothers, The |Legacy |- |Sting |[[Shape of My Heart]] |- |Sting ft. Cheb Mami |[[Desert Rose]] |- |Survivor |[[Eye of the Tiger]] |- |Tomas N'evergreen |Since You've Been Gone |- |Toni Braxton |[[Un-Break My Heart]] |- |Uniting Nations |Out of Touch |- |Usher |Yeah! |- |Usual Suspects, The |Share Lovers |- | rowspan="3" |Westlife |I Lay My Love on You |- |[[My Love]] |- |Soledad |- |Whitney Houston |I Will Always Love You |} ==== Ruscha ==== {| class="wikitable" |+ !Ijrochi !Qoʻshiq |- |Aleksandr Barikin |[[Buket]] |- | rowspan="6" |Alsu |Bosikom |- |Vesna |- |Vsyo ravno |- |Inogda |- |Posledniy zvonok |- |Zimniy son |- |Anastasiya Stotskaya |Veni-reki |- | rowspan="6" |Andrey Gubin |[[Bud so mnoy]] |- |Listopad |- |Milaya moya daleko |- |Ptitsa |- |[[Ubegayet leto]] |- |Zima-xoloda |- | rowspan="2" |Bi-2 |Neveroyatnaya istoriya |- |[[Polkovniku nikto ne pishet]] |- |Bratya Grim |[[Resnitsi]] |- | rowspan="2" |DDT |[[Chto takoye osen]] |- |Eto vsyo... |- |Django |Bila ne bila |- |Dima Bilan |Ti doljna dyadom bit |- | rowspan="2" |Diskoteka Avariya |[[Yesli xochesh ostatsya]] |- |[[Nebo]] |- |FPS |Krasnaya zemlya |- | rowspan="9" |Hi-Fi |Besprizornik |- |Chyorniy voron |- |Glupiye lyudi |- |Za mnoy |- |Ne dano |- |Pochtoviy poyezd |- |Sedmoy lepestok |- |Srednyaya shkola №7 (A mi lyubili) |- |Ya krichu |- | rowspan="9" |Ivanushki International |Begi |- |Biletik v kino |- |[[Buket sireni]] |- |Revi |- |Rijaya |- |[[Severnaya zvezda]] |- |[[Topoliniy pux]] |- |Tuchi |- |[[Zolotiye oblaka]] |- |Irakli |London-Parij |- |Katya Lel |Doletay |- | rowspan="6" |Kino |Alyumiyeviye ogursi |- |[[Dalshe deystvovat budem mi]] |- |[[Spokoynaya noch]] |- |Zakroy za mnoy dver, ya uxoju |- |[[Vosmiklassnitsa]] |- |[[Xochu peremen!]] |- | rowspan="13" |Korni |[[25 etaj|25-y etaj]] |- |[[A mne bi golubem]] |- |[[Plakala beryoza]] |- |Pro tebya |- |[[S dnyom rojdeniya, Vika]] |- |S novim godom, lyudi |- |Snova v shkolu |- |[[Ti uznayesh yeyo|Tu uznayesh yeyo]] |- |Vika |- |[[Xochesh, ya tebe spoyu]] |- |[[Ya teryayu korni]] |- |Yey vezyot |- |Zakrit glaza |- |Mixail Boyarskiy |[[Zelenoglazoye taksi]] |- |Mnogotochiye |[[V jizni tak bivayet]] |- | rowspan="3" |Mr. Credo |Chudnaya dolina |- |[[Medlyak]] |- |Plachet Aziya |- | rowspan="2" |Murat Nasirov |Malchik xochet v Tambov |- |[[Ya — eto ti]] |- |Natali |Veter s morya dul |- |Nogu Svelo! |Idyom na Vostok! |- |Otpetiye moshenniki |Devushki bivayut razniye |- | rowspan="15" |Ruki vverx! |18 mne uje |- |Alyoshka |- |Ay-yay-yay |- |Bayu-bay |- |Dobroy, nejnoy, laskovoy |- |Dumala |- |Kroshka moya |- |Malenkiye devochki |- |Ne boysya, ya s toboy! |- |On tebya tseluyet |- |Rasstalis |- |Sdelat tebya vzrosloy |- |Seryoja |- |Tak tebe i nado |- |Zdravstvuy, eto ya |- |Smash!! |Molitva |- |Smisloviye gallyutsinatsii |Zachem toptat moyu lyubov |- | rowspan="2" |Splin |[[Moyo serdse|Moyo serdtse]] |- |[[Vixoda net]] |- | rowspan="2" |t.A.T.u. |Nas ne dogonyat |- |Ya soshla s uma |- |Yerlan Kokeyev |[[Tanets pod dojdyom]] |- | rowspan="2" |Yuliya Savicheva |Visoko |- |Yesli v serdtse jivyot lybov |- |Yuriy Shatunov |[[Ne boysya]] |- | rowspan="7" |Zemfira |Beskonechnost |- |[[Nebomoreoblaka]] |- |P.M.M.L. |- |Progulka |- |Samolyot |- |Trafik |- |[[Xochesh?]] |- | rowspan="2" |Zveri |[[Dojdi-pistoleti]] |- |[[Napitki pokrepche|Napitki po krepche]] |- | rowspan="5" |Chay vdvoyem |At ti vsyo jdyosh |- |On ne razlyubit |- |Den rojdeniya |- |Jelannaya |- |[[Laskovaya moya|Laksovaya moya]] |} ==== Turkcha ==== {| class="wikitable" |+ !Ijrochi !Qoʻshiq |- |Ali Güven |Yolcu |- |Bengü |Yalvaramam |- |Candan Erçetin |Yalan |- |Çelik |Nazına Ölüyorum |- |Davut Güloğlu |Katula Katula |- |Doğuş |Uyan |- |Ebru Gündeş |Sırnaşık Sevgili |- |Emrah |Narin Yarim |- |Hakan Peker |Salına Salına |- |Hülya Avşar |Yürü Ya Kulum |- |Emre Altuğ |Bu Kadar Mı |- |Gülşen |Of Of |- |Metin Şentürk |Bana Göre |- |Mustafa Sandal |Araba |- |Murat Kekilli |Bu Akşam Ölürüm |- |Nilüfer |Tam Bana Göresin |- |Sezen Aksu |Rakkas |- |Sinan Özen |Olmadı Olmuyor |- | rowspan="4" |Tarkan |Dudu |- |Kır Zincirlerini (Bu Gece) |- |Kuzu Kuzu |- |Şımarık |- |Zeynep Dizdar |Zehir Gibi |} ==== Oʻzbekcha ==== {| class="wikitable" |+ !Ijrochi !Qoʻshiq |- |Abdulaziz Karim va Sevara Nazarxon |Yagonam oʻzing |- |Bojalar |[[Jiyda (qoʻshiq)|Jiyda]] |- | rowspan="26" |Bolalar |Anori dona |- |Aqldan ozgan |- |Baxtli boʻl |- |[[Bilaman, bu – hayot]] / Bilaman, bu hayot / Bu hayot |- |[[Bolalar (qoʻshiq)|Bolalar]] |- |[[Boʻldi xato]] |- |[[Esingdami seni?]] |- |[[Eski shahar (qoʻshiq)|Eski shahar]] |- |Gulim |- |Hayot shunday / Koʻz yosh / Sen emas, men emas |- |[[Kerak emas shahlo koʻzlaring]] |- |Kim oʻzini yosh desa |- |Koʻzing ma’yus / Koʻzlaring ma’yus |- |[[Nega unday qilding sen?]] |- |[[Oyijon (qoʻshiq)|Oyijon]] |- |[[Sen ketgan kundan]] |- |Sen meni jonim |- |Sen uchun |- |[[Senga bogʻlangan qalbim]] |- |Sevaman, jonim |- |[[Sogʻindim, ishon]] |- |Soʻnggi oqshom |- |[[Unutganim yoʻq]] |- |[[Xayolim senda]] |- |Yoshligimda |- |Yoʻqoldi ishonch |- | rowspan="3" |Dado |Benom |- |Dado-nado |- |[[Yuragim]] |- |DJ Piligrim |Koʻk choy |- | rowspan="2" |Fazo |Olam, salom |- |Parvona |- |Joʻrabek |[[Orzu (Joʻrabek qoʻshigʻi)|Orzu]] |- | rowspan="7" |Lola |Hayot / O, hayot |- |[[Muhabbatim]] |- |[[Orzu (Lola qoʻshigʻi)|Orzu]] |- |Sehrgar |- |Sevgilim |- |Tugʻilgan kun |- |Xayr, opajonim |- |Lola va Bolalar |[[Undan nimam kam?|Undan nimam kam]]? |- |Otabek Madrahimov |Lola |- | rowspan="2" |Ohunjon Madaliyev |Dardim sigʻmas dunyoga |- |Koʻrmasam boʻlmas |- |Radius 21 |Endi ozodman |- | rowspan="2" |Ravshan Sobirov |[[Kel, jonim]] |- |[[Sen yigʻlama]] |- |Ravshan Sobirov va Setora |[[Xayr, maktabim|Xayr, maktabim!]] |- |Sahar |Omadsiz kun |- | rowspan="4" |Setora |Bilaman |- |Borsan |- |Kechir, sevgi |- |Vafodoring |- | rowspan="2" |Sherali Joʻrayev |[[Birinchi muhabbatim]] |- |[[Karvon (qoʻshiq)|Karvon]] |- | rowspan="2" |Shahzoda |Hayot ayt |- |Qayt |- |Shahrizoda |[[Ey, sinfdosh]] |- |Shohruxxon |Yarim baxt |- |Zero |Ayt |} === Talabalik yillari === ==== Fransuzcha ==== {| class="wikitable" |+ !Ijrochi !Qoʻshiq |- |Grégoire |Rue des étoiles |- |Kate Ryan |Voyage Voyage |- |K.Maro |Femme Like U |- | rowspan="2" |Mylène Farmer |Appelle mon numéro |- |Fuck Them All |- |Stromae |Alors en danse |} ==== Inglizcha ==== {| class="wikitable" !Ijrochi !Qoʻshiq |- |3 Doors Down |Here Without You |- |Ace of Base |[[Beautiful Life]] |- |Akon |Right Now |- |Akon (feat. Eminem) |Smack That |- |All-American Rejects, The |Move Along |- | rowspan="13" |ATB |9 PM (Till I Come) |- |A New Day |- |Apollo Road |- |Dedicated |- |Ecstasy |- |Fahrenheit 451 |- |Future Memories |- |I Can't Stand |- |Kayama |- |Marrakech |- |Missing |- |My Everything |- |What About Us |- |Avril Lavigne |[[Sk8er Boi]] |- | rowspan="11" |Backstreet Boys |Crawling Back to You |- |Don't Wanna Lose You Now |- |Don't Want You Back |- |Everybody (Backstreet's Back) |- |How Did I Fall in Love With You |- |Incomplete |- |Inconsolable |- |I Still... |- |I Want It That Way |- |Just Want You to Know |- |Straight Through My Heart |- |Beatfreakz |Somebody's Watching Me |- | rowspan="62" |Beatles, The |[[A Day in the Life]] |- |A Hard Day's Night |- |[[Across the Universe]] |- |Act Naturally |- |All My Loving |- |[[All You Need Is Love]] |- |And I Love Her |- |Back in the U.S.S.R. |- |Because |- |Blackbird |- |Can't Buy Me Love |- |Carry That Weight |- |Dizzy, Miss Lizzy |- |Do You Want to Know a Secret |- |Eight Days a Week |- |[[Eleanor Rigby]] |- |The Fool on the Hill |- |For No One |- |[[Get Back]] |- |Girl |- |Golden Slumbers |- |Happiness Is a Warm Gun |- |[[Hello, Goodbye]] |- |[[Help!]] |- |Here Comes the Sun |- |[[Hey Jude]] |- |I am the Walrus |- |I Me Mine |- |If I Fell |- |It Won't Be Long |- |I've Got a Feeling |- |[[I've Just Seen a Face]] |- |Lucy in the Sky with Diamonds |- |Magical Mystery Tour |- |Mean Mr. Mustard |- |Michelle |- |Misery |- |Nowhere Man |- |Oh! Darling |- |Ob-La-Di, Ob-La-Da |- |Paperback Writer |- |[[Penny Lane]] |- |Please Mr. Postman |- |Rain |- |Rock and Roll Music |- |Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band |- |[[Something]] |- |[[Strawberry Fields Forever]] |- |[[The Long and Winding Road]] |- |Ticket to Ride |- |Tomorrow Never Knows |- |Twist and Shout |- |Two of Us |- |We Can Work It Out |- |What Goes On |- |When I'm Sixty-Four |- |[[While My Guitar Gently Weeps]] |- |With a Little Help from My Friends |- |[[Yellow Submarine]] |- |You Never Give Me Your Money |- |You're Going to Lose That Girl |- |Your Mother Should Know |- |Beloved, The |Sweet Harmony |- |Black |Wonderful Life |- |Black Attack |Heartless |- | rowspan="12" |Blink-182 |Adam's Song |- |After Midnight |- |Always |- |All the Small Things |- |Dammit |- |Dysentery Gary |- |First Date |- |Heart's All Gone |- |I Miss You |- |The Rock Show |- |Stay Together for the Kids |- |[[What's My Age Again?]] |- |Blue |Curtain Falls |- |Bob Marley and the Wailers |Buffalo Soldier |- |Bob Sinclar (feat. Steve Edwards) |[[World, Hold On (Children of the Sky)]] |- | rowspan="2" |Bomfunk MC's |Hypnotic |- |Turn It Up |- | rowspan="26" |Bon Jovi |[[Born to Be My Baby]] |- |Bounce |- |Come Back |- |Have a Nice Day |- |I Am |- |I Want You |- |I'll Be There for You |- |In and Out of Love |- |In These Arms |- |[[It's My Life]] |- |Last Cigarette |- |The Last Night |- |Livin' on a Prayer |- |Novocaine |- |One Wild Night |- |Runaway |- |Say It Isn’t So |- |She Don't Know Me |- |Shot Through the Heart |- |Something to Believe In |- |Story of My Life |- |These Days |- |We Weren't Born To Follow |- |Without Love |- |You Give Love a Bad Name |- |(You Want To) Make a Memory |- |Bon Jovi (feat. LeAnn Rimes) |Till We Ain't Strangers Anymore |- | rowspan="5" |Bosson |Beautiful |- |I Need Love |- |Say You Will |- |Summer with You |- |You |- | rowspan="10" |Breaking Benjamin |Breath |- |Dear Agony |- |Forever |- |I Will Not Bow |- |Into the Nothing |- |So Cold |- |The Diary of Jane |- |Until The End |- |What Lies Beneath |- |Without You |- | rowspan="4" |Bryan Adams |Brothers Under the Sun |- |Heaven |- |Let's Make A Night To Remember |- |Thought I'd Died and Gone to Heaven |- |BWO |Sunshine in the Rain |- |Carpenters, The |Yesterday Once More |- |Cascada |Just Like a Pill |- |Cat Stevens |[[Father and Son]] |- |Chanée & N'Evergreen |In a Moment Like This |- |Chris de Burgh |Lady in Red |- | rowspan="8" |Coldplay |Charlie Brown |- |Clocks |- |Don't Panic |- |Fix You |- |Lost |- |The Scientist |- |[[Viva la Vida]] |- |Yellow |- |Coldplay feat. Rihanna |Princess of China |- |Craig David |Insomnia |- |Cranberries, The |[[Zombie]] |- | rowspan="4" |Deep Purple |Anyone's Daughter |- |Child in Time |- |Smoke on the Water |- |Time to Kill |- |Depeche Mode |Wrong |- |DJ Aligator |Outro |- |DJ Chris Parker |Lady in Red |- | rowspan="5" |Dido |Don't Think of Me |- |Here with Me |- |Honestly OK |- |Thank You |- |White Flag |- |Emilia |Big Big World |- | rowspan="3" |Eminem |Lose Yourself |- |Mockingbird |- |Without Me |- | rowspan="17" |Enigma |Age of Loneliness (Carly's Song) |- |Back to the Rivers of Belief |- |Beyond the Invisible |- |Gravity of Love |- |I Love You ... I'll Kill You |- |Prism of Life |- |Return to Innocence |- |Shadows in Silence |- |Silence Must Be Heard |- |Silent Warrior |- |Smell of Desire |- |T.N.T. for the Brain |- |The Eyes of Truth |- |The Roundabout |- |The Same Parents |- |Traces (Light and Weight) |- |Why!.. |- | rowspan="19" |Enrique Iglesias |Addicted |- |Be with You |- |Could I Have This Kiss Forever |- |Do You Know? (The Ping Pong Song) |- |Don't You Forget About Me |- |Escape |- |Hero |- |I Will Survive |- |If the World Crashes Down |- |Love 4 Fun |- |Maybe |- |Not in Love |- |Push |- |Ring My Bells |- |Rhythm Divine |- |She Be the One |- |Somebody's Me |- |Stay Here Tonight |- |Tired of Being Sorry |- |Eurythmics |[[Here Comes the Rain Again]] |- | rowspan="9" |Evanescence |[[Bring Me to Life]] |- |Call Me When You're Sober |- |Good Enough |- |Going Under |- |Haunted |- |Hello |- |Lithium |- |My Immortal |- |Tourniquet |- | rowspan="2" |Five Finger Death Punch |Canto 34 |- |Under and Over It |- |Fort Minor |Where'd You Go |- |Gareth Gates |Anyone of Us (Stupid Mistake) |- |Genesis |[[Invisible Touch]] |- |Green Day |Bouleuard of Broken Dreams |- | rowspan="11" |Iron Maiden |Afraid to Shoot Strangers |- |Bring Your Daughter... to the Slaughter |- |Don't Look to the Eyes of a Stranger |- |Fear of the Dark |- |Genghis Khan |- |Hallowed Be Thy Name |- |Lightning Strikes Twice |- |The Clairvoyant |- |The Nomad |- |Run to the Hills |- |When Two Worlds Collide |- |James Blunt |You're Beautiful |- | rowspan="2" |Jason Mraz |[[I'm Yours]] |- |Life is Wonderful |- |Jessie J |Price Tag |- |John Lennon |[[Imagine (John Lennon qoʻshigʻi)|Imagine]] |- | rowspan="3" |Keane |Everybody's Changing |- |She Has No Time |- |[[Somewhere Only We Know]] |- | rowspan="15" |Killers, The |Change Your Mind |- |Deadlines and Commitments |- |For Reasons Unknown |- |From Here On Out |- |Exitlude |- |Glamorous Indie Rock & Roll |- |Good Night, Travel Well |- |Here With Me |- |Human |- |[[Mr. Brightside]] |- |Somebody Told Me |- |Spaceman |- |The River Is Wild |- |The World We Live In |- |Why Do I Keep Counting |- |Lena |Satellite |- | rowspan="21" |Linkin Park |Bleed It Out |- |Breaking the Habit |- |Burning in the Skies |- |Castle of Glass |- |[[Crawling]] |- |[[Faint]] |- |From the Inside |- |Given Up |- |Hands Held High |- |In Pieces |- |Iridescent |- |Leave Out All the Rest |- |Lost in the Echo |- |My December |- |No More Sorrow |- |One Step Closer |- |Shadow of the Day" |- |The Catalyst |- |The Little Things Give You Away |- |Valentine's Day |- |[[What I've Done]] |- | rowspan="21" |Marilyn Manson |Arma-goddamn-motherfuckin-geddon |- |Born Villain |- |Coma White |- |Disposable Teens |- |Eat Me, Drink Me |- |Evidence |- |GodEatGod |- |Great Big White World |- |Heart-Shaped Glasses (When the Heart Guides the Hand) |- |mOBSCENE |- |No Reflection |- |[[The Nobodies]] |- |Rock Is Dead |- |Running to the Edge of the World |- |(s)AINT |- |[[Sweet Dreams (Are Made of This)]] |- |The Beautiful People |- |The Dope Show |- |The Fight Song |- |This Is the New Shit |- |You're So Vain |- |Mattafix |Big City Life |- |Metallica |No Leaf Clover |- |Michael Cretu |Your Favorite Toy |- | rowspan="30" |Michael Jackson |Bad |- |Beat It |- |[[Billie Jean]] |- |Childhood |- |Dangerous |- |Dirty Diana |- |Don't Stop 'Til You Get Enough |- |[[Earth Song]] |- |Happy (Love Theme from ''Lady Sings the Blues'') |- |Human Nature |- |Leave Me Alone |- |Liberian Girl |- |I Just Can't Stop Loving You |- |In Our Small Way |- |In the Closet |- |Man in the Mirror |- |One Day in Your Life |- |Remember the Time |- |Rock with You |- |Rockin' Robin |- |She's Out of My Life |- |Smooth Criminal |- |Speechless |- |The Girl Is Mine |- |The Way You Make Me Feel |- |Thriller |- |Wanna Be Startin' Somethin' |- |Whatever Happens |- |Who Is It |- |You Rock My World |- |Michael W. Smith |Healing Rain |- |Mika |Relax, Take It Easy |- | rowspan="10" |Modern Talking |Do You Wanna |- |Last Exit to Brooklyn |- |Ready for the Victory |- |Should I, Would I, Could I |- |SMS to My Heart |- |Superstar |- |TV Makes the Superstar |- |Who Will Love You Like I Do |- |Win the Race |- |You Are Not Alone |- | rowspan="4" |Muse |Resistance |- |Time is Running Out |- |Undisclosed Desires |- |Uprising |- | rowspan="2" |Nana |Lonely |- |Remember the Time |- | rowspan="3" |Natalie Imbruglia |[[Torn]] |- |Shiver |- |Wrong Impression |- |Nelly featuring Kelly Rowland |Dilemma |- | rowspan="2" |Nelly Furtado |All Good Things (Come to an End) |- |Say It Right |- |Nirvana |The Man Who Sold the World |- |No Doubt |Don't Speak |- | rowspan="4" |Oasis |Born on a Different Cloud |- |Don't Go Away |- |Songbird |- |Stand By Me |- | rowspan="2" |The Offspring |[[Why Don't You Get a Job?]] |- |You're Gonna Go Far, Kid |- |Papa Roach |She Loves Me Not |- |Paul McCartney |[[This Never Happened Before]] |- |Paul McCartney feat. Michael Jackson |Say Say Say |- |Penguins, The |[[Earth Angel]] |- |Phil Collins |Another Day in Paradise |- |Plain White T's |[[Hey There Delilah]] |- |P.O.D. |Youth of the Nation |- |Police, The |[[Every Breath You Take]] |- |Pussycat Dolls, The |Bottle Pop |- | rowspan="2" |Queen |[[The Show Must Go On]] |- |We Are the Champions |- |Radiohead |Creep |- | rowspan="13" |Rasmus, The |Don't Let Go |- |F-F-F-Falling |- |First Day of My Life |- |Guilty |- |Immortal |- |I'm a Mess |- |It’s Your Night |- |Justify |- |Livin' in a World Without You |- |No Fear |- |Sail Away |- |Save Me Once Again |- |Stranger |- |Reamonn |Tonight |- | rowspan="3" |Red Hot Chili Peppers |Can't Stop |- |Dani California |- |Scar Tissue |- |R.E.M. |Losing My Religion |- |Robbie Williams |Supreme |- | rowspan="2" |Roxette |It Must Have Been Love |- |Listen to Your Heart |- | rowspan="3" |Scorpions |Born to Touch Your Feelings |- |Humanity |- |[[Still Loving You]] |- | rowspan="6" |Skillet |Awake and Alive |- |Comatose |- |Don't Wake Me |- |It's Not Me, It's You |- |Should've When You Could've |- |Whispers in the Dark |- |Stone Sour |Through Glass |- | rowspan="12" |Sum 41 |Best of Me |- |Blood in My Eyes |- |Fat Lip |- |Makes No Difference |- |No Brains |- |Pieces |- |[[Still Waiting]] |- |The Hell Song |- |Walking Disaster |- |We're All to Blame |- |What Am I to Say |- |With Me |- |Sunrise Avenue |Fairytale Gone Bad |- | rowspan="10" |System of a Down |Aerials |- |[[Chop Suey!]] |- |Lonely Day |- |Lost in Hollywood |- |Old School Hollywood |- |Question! |- |Radio/Video |- |Sad Statue |- |Science |- |Toxicity |- | rowspan="8" |Thirty Seconds to Mars |A Beautiful Lie |- |Attack |- |Closer to the Edge |- |Echelon |- |From Yesterday |- |Kings and Queens |- |[[The Kill]] |- |This Is War |- |Thom Yorke |Hearing Damage |- |Tokio Hotel |Monsoon |- |U2 |[[One (qoʻshiq)|One]] |- | rowspan="2" |Westlife |I Wanna Grow Old with You |- |You Raise Me Up |- |Within Temptation |Ice Queen |- |Zager and Evans |[[In the Year 2525]] |} ==== Ruscha ==== {| class="wikitable" |+ !Ijrochi !Qoʻshiq |- | rowspan="3" |7B |Molodiye vetra |- |Radost nevest |- |Viktor Tsoy |- |BiS |Korabliki |- |DJ Piligrim |[[Ti menya zabud]] |- |Drugiye pravila |Leti! Begi! |- |Gorod 312 |Fonari |- |Irakli |Ya s toboy |- | rowspan="19" |Kino |[[Aprel (qoʻshiq)|Aprel]] |- |[[Ataman (qoʻshiq)|Ataman]] |- |Dojd dlya nas |- |[[Filmi]] |- |[[Gruppa krovi]] |- |[[Kogda tvoya devushka bolna]] |- |[[Konchitsa leto]] |- |[[Krasno-jyoltiye dni]] |- |[[Kukushka]] |- |Muzika voln |- |[[Muraveynik]] |- |[[Pachka sigaret]] |- |[[Pechal]] |- |[[Pesnya bez slov]] |- |Poprobuy spet vmeste so mnoy |- |[[Proxojiy]] |- |Razreshi mne |- |[[V nashix glazax]] |- |[[Zvezda po imeni Solnse]] |- |Kipelov |[[Ya svoboden!]] |- |Roma Kenga |Noviye morya |- |TOKiO |Kto ya bez tebya |- |Viktoriya Dayneko |Ya prosto srazu ot tebya uydu |- |Zemfira |Mi razbivayemsya |- | rowspan="11" |Zveri |[[Bryunetki i blondinki]] |- |[[Do skoroy vstrechi]] |- |Kiborg-ubiytsa |- |Ne predavay |- |Rayoni-kvratali |- |S dobrim utrom |- |Snegopad |- |[[Tansuy]] |- |Vsye, chto kasayetsya |- |Ya s toboy |- |Zapomni menya |} ==== Turkcha ==== {| class="wikitable" !Ijrochi !Qoʻshiq |- | rowspan="2" |Rafet El Roman |Bugün Anladım |- |Seni Seviyorum |} ==== Oʻzbekcha ==== {| class="wikitable" !Ijrochi !Qoʻshiq |- | rowspan="32" |Bolalar |Ajoyib kun |- |Afsus / Soʻnggi muqaddima |- |Ana endi yigʻla |- |Aralash |- |Asragin meni |- |Axir u sevmaydi |- |Bilsang edi |- |Bu kun |- |Buni sen bilma / Sevishim bilma |- |Bunchalik goʻzal |- |Doʻstim, xafa boʻlma / Xafa boʻlma |- |[[Faqat isming]] |- |Faqat sening sevging |- |Goʻzal qiz |- |Ishongin |- |Jazo / Iymon |- |[[Kel, yashaylik biz birga|Kel yashaylik biz birga]] / Kel yashaylik birga |- |Kechir meni |- |Men senga sovgʻa qilaman |- |[[Menga tuyuladi]] / Maktab valsi / Seni men unutmayman |- |Meni qoʻy oʻz holimga |- |[[Nega men sensiz?|Nega men sensiz]] |- |Oh, mening malikam |- |Qaysidir mamlakatda |- |[[Seni sogʻindim]] / Sogʻindim |- |Sogʻindim / Sogʻindim-ku seni |- |[[Shamol (qoʻshiq)|Shamol]] |- |[[Tanlagandim men seni]] / Tanlagandim |- |Tashlab ketma |- |Vatan / Oʻzbekiston |- |[[Xafa qilma meni]] / Ming bor |- |[[Yoz, alvido!]] |- |DaVo |Jon |- |Kozim Qayumov |[[Eng gullagan yoshlik chogʻimda]] |- |Kumush Razzoqova |Unutma meni |- |Kumush Razzoqova va Kozim Qayumov |[[Oq bulut]] |- | rowspan="8" |Lola |Maktab |- |[[Netayin?|Netayin]] |- |Nima qilay |- |Qachon |- |Qolaymi, ketaymi |- |Sogʻinch |- |Toshkent-Samarqand |- |Chin muhabbat |- | rowspan="19" |Rayhon |Afsus |- |Asirimsan |- |Baxtli boʻlaman |- |Doimo |- |Faqat muhabbat |- |Hech ayrilma |- |Imkon |- |Ishonmay |- |Ketaman |- |Orzuingga ishon |- |Qaytolmayman |- |Sen ketding |- |Senga intilib yashayman |- |Seni deb |- |Sevgilim |- |Sogʻindim |- |Yalola |- |Yodingdami |- |Oʻrtamizda |- | rowspan="2" |Sahar |[[Meni izlama]] |- |[[Yomgʻir (qoʻshiq)|Yomgʻir]] |- | rowspan="4" |Sherali Joʻrayev |Aka-uka |- |Ona turar |- |Sarbon |- |Tushimda koʻrsam edi |- | rowspan="12" |Shahzoda |Baxt boʻladi |- |Birinchi sevgim |- |Erkala |- |Faqat sen |- |Layli va Majnun |- |Nega |- |Seni |- |Toʻrt qadam |- |Unutmadim |- |Yor-yor |- |Yurak sezar |- |Oʻkinch |- |Shohruxxon |Soʻnggi qoʻngʻiroq |} o2lrgpegpark9vpffc6crwpp934lcbe BYD Shark 0 1107616 5988538 5371525 2026-04-11T09:45:35Z ~2026-22165-17 257951 Orqa va yuqori sifatli tashqi kadrlar bilan almashtirildi 5988538 wikitext text/x-wiki {{Elektromobil | nom = BYD Shark | tasvir = 2025 BYD Shark 6 front.jpg | tasvirizohi = | onalik kompaniyasi= | subbrend= | kompaniya=[[BYD Auto|BYD]] | model yili=2024 | tugash yili= | zavod=[[Chenjou]], [[Xenan]], [[XXR]] {{flagicon|CHN}} | sigimi = | sinfi=[[Oʻrta oʻlchamli avtomobil|Oʻrta oʻlchamli]] pikap | segment= | komponovkasi= | platforma=DMO Super Hybrid | tasnif= | motor soni=2 | old motor= | orqa motor= | masofa= | elektr masofa= | gibrid masofa= | transmissiyasi= | quvvati=<!-- 1.5 l gibrid--> | tezlik olishi=5,7 s | tezligi= | gildirakbazasi= 3260 | gildirakformulasi=4x4 | uzunligi=5457 | kengligi=1971 | balandligi=1925 | vazni= | toʻliq vazni= | bakhajmi= | yukxonahajmi= 1450 litr | yuk tortishi=835 kg | kuzovturi=Pikap | dizayner1=Volfgan Egger | eshiklarsoni=4 | dizayner2=Mishel Yauh Paganetti | charm= | monitor1= | monitor2= | monitor3= | audio= | oʻxshashlari=Ford F-150, Chevrolet Kolorado, Ford Ranger | narxi= |Commons= BYD Shark }} '''BYD Shark''' — Xitoyning yirik avtomobil ishlab chiqaruvchilaridan biri boʻlmish BYD kompnaiyasi tomonidan ishlab chiqariluvchi ramali pikap. Avtomobil ilk bor 2024-yil Meksikada taqdim etilgan<ref name="ixbt">{{veb manbasi |url=https://www.ixbt.com/news/2024/05/15/ford-f-150-lightning-430-100-byd-shark.html |sarlavha=Дизайн в стиле Ford F-150 Lightning, 430 л.с., 100 км без бензина, независимая подвеска и функция караоке. Таким получился BYD Shark |familiya= |ism= |sana=15.05.24 |vebsayt=[[ixbt.com]] |nashriyot= |qaralgan sana=16.04.24 |iqtibos=}}</ref><ref name="avtr">{{veb manbasi |url=https://autoreview.ru/news/ramnyy-pikap-byd-shark-s-pricelom-na-eksport |sarlavha=Рамный пикап BYD Shark: с прицелом на экспорт |familiya= Бессонов |ism=Владимир |sana=14.05.2024 |vebsayt=autoreview.ru |nashriyot= |qaralgan sana=16.05.24 |iqtibos=}}</ref>. == Tarixi == Ushbu model BYD kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan ilk ramali pikap hisoblanadi<ref name="zr">{{veb manbasi |url=https://zr.ru/s/content/news/955545-kitajskij-brend-sozdal-svoj-pe/ |sarlavha=Китайский бренд создал свой первый рамный пикап — новинка может появиться в РФ |familiya= |ism= |sana=15.05.2024 |vebsayt=zr.ru |til=ru |qaralgan sana=16.05.2024 |iqtibos= }}{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Avtomobil nomi akula degan ma'noni bildiradi. == Texnik koʻrsatkichlar == Pikap BYD DMO (Dual Mode Off-Road) super gibrid yoʻltanlamas platformasida qurilgan<ref name="zr" /> hamda bu kabi modellar ichida eng katta kuzov oʻlchamga ega. Uning uzunligi 5457 mm, kengligi 1971 mm va balandligi 1925 mm ga teng. Gʻildiraklar bazasi 3260 mmni tashkil qiladi<ref name="rg">{{veb manbasi |url=https://rg.ru/s/2024/05/15/predstavlen-novyj-pikap-byd-shark-konkurent-ford-ranger-s-vneshnostiu-f-150.html |sarlavha=Представлен новый пикап BYD Shark - конкурент Ford Ranger с внешностью F-150 |familiya=Костин |ism=Евгений |sana=15.05.2024 |vebsayt=rg.ru |til=ru |qaralgan sana=16.05.24 |iqtibos=}}</ref> Qiyoslash uchun, model Chevrolet Kolorado va Ford Rangerdan biroz uzunroq qilib ishlangan<ref name="ixbt" />. Pikap mustaqil old va orqa podveskalarga ega. == Quvvati == [[Fayl:2025 BYD Shark 6 rear.jpg|thumb|270px|]] Avtomobil 1,5 litrli ichki yonuv dvigateliga asoslangan gibrid tizimga ega. BYD Shark oldida 231 ot kuchi va 170 nm hamda orqada 204 ot kuchi va 340 nmlik ikkita elektr motorda harakatlanadi. Pikap dvigatel qurilmasining maksimal quvvati 435 ot kuchiga teng<ref name="avtr" />. Avtomobil Blade seriyali litiy-temir-fosfat batareyasi bilan jihozlangan va uning sigʻimi 29,6 kVt*soatni tashkil qiladi. Gibrid 0 dan 100 km/soatgacha tezlikka 5,7 [[soniya]]da chiqa oladi. Avtomobil faqat elektr energiyasining oʻzida 100 km masofani bosib oʻtishi mumkin va 20 daqiqada 30% dan 80% gacha quvvat olishi mumkin<ref name="ixbt" />. Pikap toʻliq quvvat bilan NEDS tizimi boʻyicha 840 km masofa bosib oʻtadi<ref name="rg" />. Gibrid 100 km masofaga 7,5 litr yoqilgʻi sarflaydi<ref name="avtr" /> Pikapning yukxona boʻlinmasining hajmi 1450 [[litr|l]], yuk koʻtarish quvvati 835 kgga teng. Avtomobil 2500 kg gacha boʻlgan treylerni tortib yurish imkoniga ega<ref name="rg" />. Shuningdek eshikni qulflashdan tortib iqlim nazoratigacha boʻlgan barcha qulayliklar masofadan turib foydalanish imkonini beruvchi mobil ilovaga ham ega<ref name="ixbt" />. == Eksteryer == Avtomobil dizayni Ford uslubida ishlab chiqilgan. Katta qilib ishlangan radiator panjarasida yirik shaklda „BYD“ yozuvli brend nomi mavjud. Mashina faralari LED hoshiyali chiroqlar bilan aylantirib ishlangan. Katta bamper F-150 Raptorning ekstremal versiyasiga oʻxshab ishlangan. Pikapning, orqa fara chiroqlari bort boʻylab oʻzaro bogʻlanib ketgan<ref name="rg" />. === Interyer === [[Fayl:2024 BYD Shark 6 DMO interior.png|thumb|270px|Avtomobilning ichki qismi]] Pikapning salonida uchta displey mavjud boʻlib, bular: 10,25 dyuymli asboblar paneli, 12,8 dyuymli multimediya va old oynada prayeksion ekrandan iborat<ref name="rg" />. Avtomobilda Android Auto, Apple CarPlay va ovozni aniqlash texnologiyasini qoʻllab-quvvatlash tizimlari mavjud. Shuningdek raqamli kalit texnologiyasi va 50 Vt lik simsiz smartfon zaryadlovchi tizim ham mavjud. Uskunada 12 dyuymli bosh ekran va avtomobil yon atrofini koʻrish imkonini beruvchi panoramali koʻrish tizimi mavjud<ref name="ixbt" />. == Narxi == Avtomobilning boshlangʻich narxi 53 000 $ ni tashkil qiladi<ref name="ixbt" />. == Yana qarang == * [[Ford F-150]] * [[Chevrolet Silverado EV|Silverado]] * [[Xitoyning avtomobil ishlab chiqaruvchilari roʻyxati|Xitoy avtomobil ishlab chiqaruvchilari]] * [[Shanxay Avtomobillar muzeyi]] * [[Xitoy avtomobil sanoati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{BYD Avto}} [[Turkum:Xitoy avtomobillari]] d2jc3zon2wra0p1cbfx9opr6wod3u4a Shohjahon Sultonmurodov 0 1117129 5987719 5925960 2026-04-10T12:25:06Z Janob Mirzaolim 64438 5987719 wikitext text/x-wiki {{familiyadoshlar|Sultonmurodov}} {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Shohjahon Sultonmurodov | tasvir = | toʻliqism = | boʻyi = {{height|m=1.80}} | tavallud_sana = {{Birth date and age|df=yes|2005|3|25}} | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Xorazm viloyati}} | klublar = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]] | yillar = 2024— | klubraqami = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] }} '''Shohjahon Sultonmurodov''' (<nowiki>Шоҳжаҳон Султонмуродов</nowiki>) – oʻzbekistonlik futbolchi. [[Oʻzbekiston Superligasi]]ning „[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]“ futbol klubi [[himoyachi (futbol)|himoyachi]]si<ref>{{cite web|url=https://ua.tribuna.com/football/person/shohjahon-sultonmurodov/stat/|title=Shohjahon Sultonmurodov — статистика|publisher=[[Tribuna]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.flashscore.com/player/sultonmurodov-shokhzhakhon/bP1znKO9/|title=Shokhzhakhon Sultonmurodov|publisher=[[Flashscore]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://ru.globalsportsarchive.com/people/soccer/shohjahon-sultonmurodov/391361/|title=Shohjahon Sultonmurodov - Информация об игроке|publisher=[[Global Sports Archive]]}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{uzbekistan-footy-bio-stub}} {{Xorazm futbol klubi tarkibi}} {{DEFAULTSORT:Sultonmurodov, Shohjahon}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Erkak futbol himoyachilari]] [[Turkum:Erkaklar futbol markaziy himoyachilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]] [[Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:Olimpik jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:Xorazm futbolchilari]] [[Turkum:Surxon klubi futbolchilari]] [[Turkum:Nasaf klubi futbolchilari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] l5t6h6ed6koz7f80hut7ieaip48d4vz Vali Sultonov 0 1125561 5987723 5110736 2026-04-10T12:26:02Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Xorazmda tugʻilganlar]] olib tashlandi; [[Turkum:Xorazm viloyatida tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987723 wikitext text/x-wiki {{familiyadoshlar|Sultonov}} '''Vali Sultonov''' ([[1971-yil]] [[11-aprel]]da tugʻilgan) – oʻzbekistonlik futbolchi. [[Oʻzbekiston Superligasi]]<nowiki/>da „<nowiki/>[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]<nowiki/>“ va „[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]“ klublarida oʻynagan. Pozitsiyasi boʻyicha hujumchi va yarim himoyachi sifatida harkat qilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://footballfacts.ru/person/32561-sultanovvali |sarlavha=Султанов Вали |nashriyot=Footballfactsru}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{uzbekistan-footy-bio-stub}} {{Xorazm futbol klubi murabbiylari}} [[Turkum:1971-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:11-aprelda tugʻilganlar]] [[Turkum:Xorazm viloyatida tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]] [[Turkum:Erkak futbol hujumchilari]] [[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]] {{DEFAULTSORT:Sultonov, Vali}} [[Turkum:Xorazm futbolchilari]] [[Turkum:Hazorasp klubi futbolchilari]] [[Turkum:Soʻgʻdiyona Jizzax futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik futbol murabbiylari]] [[Turkum:Xorazm klubi murabbiylari]] [[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] 0pkn31bx043qqa9dm3dy7uhwrkn507r Murodbek Bobojonov 0 1174078 5987913 5924463 2026-04-10T14:35:24Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Xorazm kishilari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987913 wikitext text/x-wiki {{Ism+familiya|Murodbek|Bobojonov}} {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Murodbek Bobojonov | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1994|07|04}} | toʻliqism = Murodbek Bobojonov | tavallud_joyi = {{tavalludJoyi|Urganch}}, [[Oʻzbekiston]] | boʻyi = {{height|cm=180}} | pozitsiya = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] | joriyklub = Amanat Baghdad SC | klubraqami = TBD | yillar1 = 2011—2014 | klublar1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] | isht1 = ? | gollar1 = ? | yillar2 = 2014—2016 | klublar2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] | isht2 = 51 | gollar2 = 12 | yillar3 = 2017 | klublar3 = {{ijara}} [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] | isht3 = 22 | gollar3 = 7 | yillar4 = 2018 | klublar4 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] | isht4 = 16 | gollar4 = 2 | yillar5 = 2019 | klublar5 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]] | isht5 = 10 | gollar5 = 1 | yillar6 = 2019 | klublar6 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] | isht6 = 9 | gollar6 = 2 | yillar7 = 2020 | klublar7 = [[Metallurg Bekobod|Metallurg]] | isht7 = 18 | gollar7 = 2 | yillar8 = 2021—2022 | klublar8 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]] | isht8 = 46 | gollar8 = 8 | yillar9 = 2023 | klublar9 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] | isht9 = 6 | gollar9 = 0 | yillar10 = 2024—2025 | klublar10 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] | isht10 = 38 | gollar10 = 11 | yillar11 = 2026— | klublar11 = Amanat Baghdad SC | isht11 = 5 | gollar11 = 1 | milliyyillar1 = 2012—2014 | milliyjamoa1 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|Oʻzbekiston U20]] | milliyisht1 = 4 | milliygollar1 = 1 | milliyyillar2 = 2015—2016 | milliyjamoa2 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)|Oʻzbekiston U23]] | milliyisht2 = 1 | milliygollar2 = 0 }} '''Murodbek Bobojonov''' ({{Lang-ru|Муродбек Бободжонов}}; [[1994|1994-yil]] [[4-iyul|4-iyulda]] tugilgan) – oʻzbekistonlik [[futbolchi]], [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]] pozitsiyasida harakat qiladi. Iroqning „Amanat Baghdad“ klubi futbolchisi. == Futbolchilik faoliyati == Murodbek Xorazm futbol maktabi tarbiyalanuvchisi. [[Oʻzbekiston Superligasi]]dagi ilk golini [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] klubi tarkibida [[Toshkent]]ning „[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]“ jamoasiga qarshi oʻyinda kiritgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.uz/oz/news/murodbek-bobozhonov-olij-ligadagi-debyut-golini-urdi |sarlavha=Murodbek Bobojonov oliy ligadagi debyut golini urdi! |sana=2014/07/17}}</ref>. 2023-yilgi mavsum yozgi transfer oynasida [[Fargʻona]]ning „Neftchi“ jamoasi tark etgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.uz/oz/news/neftchi-murod-bobojonov-bilan-xayrlashdi?utm_medium%5B0%5D=champi%27a%3D0%3Fsort%3Dany%3Fsort%3Dany%3Fsort%3Dany%3Fsort%3Dany+and+2311%3Dconvert%28int%2C%28select+char%28113%29+char%28112%29+char%28113%29+char%28112%29+char%28113%29+%28select+%28case+when+%282311%3D2311%29+then+char%2849%29+else+char%2848%29+end%29%29+char%28113%29+char%28118%29+char%2898%29+char%28112%29+char%28113%29%29%29 |sarlavha="Neftchi" Murod Bobojonov bilan xayrlashdi |sana=2023/07/20}}</ref>. Maʼlum bir davrda jamoasiz qolgan Murodbek 2024-yil 2-iyulda „[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]“ klubi bilan shartnoma imzolagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.uz/oz/news/neftchi-sobiq-futbolchisi-xorazm-bilan-shartnoma-imzoladi |sarlavha=Neftchi sobiq futbolchisi Xorazm bilan shartnoma imzoladi |sana=2024/07/02}}</ref>. 2026-yil 12-yanvarda Iroq Yulduzlar ligasining „Amanat Baghdad“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/xorazmning-otgan-mavsum-topurari-faoliyatini-legioner-sifatida-davom-ettiradi |sarlavha="Хоразм"нинг ўтган мавсум тўпурари фаолиятини легионер сифатида давом эттиради. |sana=2025-yil 12-yanvar}}</ref>. == Yutuqlar == * [[Oʻzbekiston Superligasi]] chempioni: 2017 * [[Oʻzbekiston Kubogi]] sohibi: 2017 == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://pfl.uz/uzb/m/players/view/1613 Murodbek Bobojonov] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20240702105256/https://pfl.uz/uzb/m/players/view/1613 |date=2024-07-02 }} [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi|OʻzPFL]] saytida * [https://www.transfermarkt.world/murodbek-bobodzhonov/profil/spieler/451115 Murodbek Bobojonov]{{Oʻlikhavola|date=mart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Transfermarkt]] saytida * {{Soccerway|id=335333}} {{DEFAULTSORT:Bobojonov, Murodbek}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]] [[Turkum:Xorazm futbolchilari]] [[Turkum:Neftchi (Fargʻona) futbolchilari]] [[Turkum:Lokomotiv Toshkent futbol klubi futbolchilari]] [[Turkum:Buxoro klubi futbolchilari]] [[Turkum:Qizilqum klubi futbolchilari]] [[Turkum:Metallurg Bekobod klubi futbolchilari]] [[Turkum:Surxon klubi futbolchilari]] [[Turkum:Amanat Bagʻdod SC futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik muhojir erkak futbolchilari]] [[Turkum:Iroqdagi muhojir erkak futbolchilar]] jpgzduyaqchfw9l36b6l102dty6fx33 Foydalanuvchi:Tewayev/qumloq 2 1176317 5988434 5986481 2026-04-11T07:14:17Z Tewayev 117920 5988434 wikitext text/x-wiki {{Userbox | border-c = #47BB7E | border-s = 4 | border-style = solid | id-c = #ffffff | id-s = 13 | id-fc = #00FBFF | id = [[File:TDIU Viki klubi logosi.png|50px]] | info-c = #FFFFFF | info-fc = #000000 | info = Bu foydalanuvchi Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti<span style="color:#47BB7E;"><b> Viki klubi</b></span> aʼzosi. }} [[Turkum:Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti talabalari]] ded4muj1rf0j1wzqzqu2tb1a8b58e85 Muhriddin Rasulov 0 1200102 5987696 5436006 2026-04-10T12:09:35Z Janob Mirzaolim 64438 5987696 wikitext text/x-wiki {{ism+familiya|Muhriddin|Rasulov}} {{Futbolchi | name = Muhriddin Rasulov | fullname = | image = | birth_date = {{Birth date and age|2001|9|10|df=y}} | birth_place = {{TavalludJoyi|Xorazm viloyati}}, [[Oʻzbekiston SSR]] | height = {{height|m=1.80}} | currentclub = [[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]] | clubnumber = | position = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] }} '''Muhriddin Rasulov''' (<nowiki>Муҳриддин Расулов</nowiki>) – [[oʻzbekiston]]lik [[futbolchi]]. „[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]“ klubi [[himoyachi (futbol)|himoyachi]]si<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/muhriddin-rasulov/962692/|title=M. RASULOV|publisher=[[Soccerway]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/mukhriddin-rasulov/profil/spieler/844014|title=#55 Mukhriddin Rasulov|publisher=[[Transfermarkt]]}}</ref><ref>[https://fmtransferupdate.com/players/2000119352-muhriddin-rasulov Muhriddin Rasulov]</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{uzbekistan-footy-bio-stub}} {{Aral Nukus jamoasi tarkibi}} {{DEFAULTSORT:Rasulov, Muhriddin}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Erkak futbol himoyachilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Yangiyer klubi futbolchilari]] [[Turkum:Mashʼal klubi futbolchilari]] [[Turkum:FC Aral Nukus futbolchilari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] 3e3snwh3ig5tsn3yejq8hwgt0uh688b Vadim Shodimatov 0 1200105 5987718 5943037 2026-04-10T12:24:52Z Janob Mirzaolim 64438 5987718 wikitext text/x-wiki {{ism+familiya|Vadim|Shodimatov}} {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Vadim Shodimatov | tasvir = | toʻliqism = | boʻyi = {{height|m=1.73}} | tavallud_sana = {{Birth date and age|df=yes|1965|9|12}} | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Xorazm viloyati}} | joriyklub = [[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]] | klubraqami = | pozitsiya = [[Yarim himoyachi]] }} '''Vadim Shodimatov''' ([[1965-yil]] [[12-sentyabr]]da tugʻilgan) – [[oʻzbekiston]]lik [[futbolchi]]. „[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]“ klubi bosh murabbiyi<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/coaches/vadim-shodimatov/432281/|title=V. SHODIMATOV|publisher=[[Soccerway]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/vadim-shodimatov/leistungsdatenLigenNational/trainer/119706|title=Vadim Shodimatov|publisher=[[Transfermarkt]]}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{uzbekistan-footy-bio-stub}} {{DEFAULTSORT:Shodimatov, Vadim}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:SSSR erkak futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik futbol murabbiylari]] [[Turkum:Bunyodkor futbol klubi murabbiylari]] [[Turkum:Bunyodkor-2 klubi murabbiylari]] [[Turkum:Qoʻqon 1912 futbol klubi bosh murabbiylari]] [[Turkum:FC Aral Nukus murabbiylari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi murabbiylari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi murabbiylari]] fkw89mpyz8kha86gmu9bng98b9sati7 Bobur Qosimov 0 1200688 5987707 5941404 2026-04-10T12:18:48Z Janob Mirzaolim 64438 5987707 wikitext text/x-wiki {{ism+familiya|Bobur|Qosimov}} {{Futbolchi | ism = Bobur Qosimov | tasvir = | toʻliqism = | tavallud_sana = {{birth date and age|1993|12|11}} | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Xorazm viloyati}} | vafot_sana = | vafot_joyi = | boʻyi = {{boʻy|m=1.78}} | vazni = | laqabi = | pozitsiya = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] | joriyklub = [[Istaravshan (futbol klubi)|Istaravshan]] | klubraqami = | yoshlikyillari1 = | yoshlikklublari1 = | yoshlikyillari2 = | yoshlikklublari2 = | yoshlikyillari3 = | yoshlikklublari3 = | yillar1 = 2024—2025 | klublar1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] | isht1 = | gollar1 = | yillar2 = | klublar2 = | isht2 = | gollar2 = | yillar3 = | klublar3 = | isht3 = | gollar3 = | yillar4 = | klublar4 = | isht4 = | gollar4 = | yillar5 = | klublar5 = | isht5 = | gollar5 = | yillar6 = | klublar6 = | isht6 = | gollar6 = }} '''Bobur Qosimov''' – [[oʻzbekiston]]lik [[futbolchi]]. „[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]“ klubi [[hujumchi (futbol)|hujumchi]]si<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/bobur-qosimov/266214/|title=B. QOSIMOV|publisher=[[Soccerway]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.co.uk/bobur-kosimov/profil/spieler/492572|title=#16 Bobur Kosimov|publisher=[[Transfermarkt]]}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{uzbekistan-footy-bio-stub}} {{DEFAULTSORT:Qosimov, Bobur}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]] [[Turkum:Xorazm futbolchilari]] [[Turkum:Soʻgʻdiyona Jizzax futbolchilari]] [[Turkum:Mashʼal klubi futbolchilari]] [[Turkum:Qoʻqon 1912 klubi futbolchilari]] [[Turkum:Dinamo Samarqand futbolchilari]] [[Turkum:Buxoro klubi futbolchilari]] [[Turkum:Turon klubi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] 1rkglty9h63ptnacrvipuy2y3c1ny4q Azizbek Rahimberganov 0 1200993 5987695 5941437 2026-04-10T12:09:25Z Janob Mirzaolim 64438 5987695 wikitext text/x-wiki {{ism+familiya|Aziz|Rahimberganov}} {{Futbolchi | ism = Azizbek Rahimberganov | tasvir = | toʻliqism = | tavallud_sana = {{birth date and age|2005|1|22}} | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Xorazm viloyati}} | vafot_sana = | vafot_joyi = | boʻyi = {{boʻy|m=1.78}} | vazni = | laqabi = | pozitsiya = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] | joriyklub = [[Xorazm FA (futbol klubi)|Xorazm FA]] | klubraqami = | yoshlikyillari1 = | yoshlikklublari1 = | yoshlikyillari2 = | yoshlikklublari2 = | yoshlikyillari3 = | yoshlikklublari3 = | yillar1 = 2024—2025 | klublar1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] | isht1 = | gollar1 = | yillar2 = | klublar2 = | isht2 = | gollar2 = | yillar3 = | klublar3 = | isht3 = | gollar3 = | yillar4 = | klublar4 = | isht4 = | gollar4 = | yillar5 = | klublar5 = | isht5 = | gollar5 = | yillar6 = | klublar6 = | isht6 = | gollar6 = }} '''Azizbek Rahimberganov''' (<nowiki>Азизбек Давлатжон ўғли Раҳимберганов</nowiki>) – [[oʻzbekiston]]lik [[futbolchi]]. „[[Xorazm FA (futbol klubi)|Xorazm]]“ klubi [[hujumchi (futbol)|hujumchi]]si<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/muhammadqodir-rahimberganov/654172/|title=M. RAHIMBERGANOV|publisher=[[Soccerway]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.co.uk/azizbek-rakhimberganov/profil/spieler/1162917|title=#14 Azizbek Rakhimberganov|publisher=[[Transfermarkt]]}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{uzbekistan-footy-bio-stub}} {{DEFAULTSORT:Rahimberganov, Azizbek}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Xorazm futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] 48sfh01p1bojqajbp1cshpakgbganvs Jamshid Zaripboyev 0 1201005 5987728 5941411 2026-04-10T12:28:16Z Janob Mirzaolim 64438 5987728 wikitext text/x-wiki {{ism+familiya|Jamshid|Zaripboyev}} {{Futbolchi | ism = Jamshid Zaripboyev | tasvir = | toʻliqism = | tavallud_sana = {{birth date and age|2003|1|6}} | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Xorazm viloyati}} | vafot_sana = | vafot_joyi = | boʻyi = {{boʻy|m=1.78}} | vazni = | laqabi = | pozitsiya = [[Yarim himoyachi]] | joriyklub = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] | klubraqami = | yoshlikyillari1 = | yoshlikklublari1 = | yoshlikyillari2 = | yoshlikklublari2 = | yoshlikyillari3 = | yoshlikklublari3 = | yillar1 = 2024— | klublar1 = | isht1 = | gollar1 = | yillar2 = | klublar2 = | isht2 = | gollar2 = | yillar3 = | klublar3 = | isht3 = | gollar3 = | yillar4 = | klublar4 = | isht4 = | gollar4 = | yillar5 = | klublar5 = | isht5 = | gollar5 = | yillar6 = | klublar6 = | isht6 = | gollar6 = }} '''Jamshid Zaripboyev''' (<nowiki>Жамшид Давронбек ўғли Зарипбоев</nowiki>) – [[oʻzbekiston]]lik [[futbolchi]]. „[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]“ klubi [[yarim himoyachi]]si<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/jamshid-zaripboev/905185/|title=J. ZARIPBOEV|publisher=[[Soccerway]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/jamshid-zaripboev/profil/spieler/929667|title=#8 Jamshid Zaripboev|publisher=[[Transfermarkt]]}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{uzbekistan-footy-bio-stub}} {{DEFAULTSORT:Zaripboyev, Jamshid}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Xorazm futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] nmy2r8v0mvs410g3wvso8m7lwcxdrt0 Ulugʻbek Sharipov 0 1201019 5987713 5940633 2026-04-10T12:23:46Z Janob Mirzaolim 64438 5987713 wikitext text/x-wiki {{ism+familiya|Ulugʻbek|Sharipov}} {{Futbolchi | ism = Ulugʻbek Sharipov | tasvir = | toʻliqism = | tavallud_sana = {{birth date and age|2001|3|6}} | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Xorazm viloyati}} | vafot_sana = | vafot_joyi = | boʻyi = {{boʻy|m=1.73}} | vazni = | laqabi = | pozitsiya = [[Yarim himoyachi]] | joriyklub = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] | klubraqami = | yoshlikyillari1 = | yoshlikklublari1 = | yoshlikyillari2 = | yoshlikklublari2 = | yoshlikyillari3 = | yoshlikklublari3 = | yillar1 = | klublar1 = | isht1 = | gollar1 = | yillar2 = | klublar2 = | isht2 = | gollar2 = | yillar3 = | klublar3 = | isht3 = | gollar3 = | yillar4 = | klublar4 = | isht4 = | gollar4 = | yillar5 = | klublar5 = | isht5 = | gollar5 = | yillar6 = | klublar6 = | isht6 = | gollar6 = }} '''Ulugʻbek Sharipov''' (<nowiki>Улуғбек Зафаржон ўғли Шарипов</nowiki>) – [[oʻzbekiston]]lik [[futbolchi]]. [[Oʻzbekiston Pro ligasi]]ning „[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]“ klubi [[yarim himoyachi]]si<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/ulugbek-sharipov/828860/|title=U. SHARIPOV|publisher=[[Soccerway]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/ulugbek-sharipov/profil/spieler/756943|title=#19 Ulugbek Sharipov|publisher=[[Transfermarkt]]}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{uzbekistan-footy-bio-stub}} {{DEFAULTSORT:Sharipov, Ulugʻbek}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]] [[Turkum:Xorazm futbolchilari]] [[Turkum:Metallurg Bekobod klubi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] a3l3vf8d0dlhbmwu5zbydjnzgfgs1in Ravshanbek Sultonov 0 1201022 5987722 5466796 2026-04-10T12:25:40Z Janob Mirzaolim 64438 5987722 wikitext text/x-wiki {{ism+familiya|Ravshan|Sultonov}} {{Futbolchi | ism = Ravshanbek Sultonov | tasvir = | toʻliqism = | tavallud_sana = {{birth date and age|1993|7|3}} | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Xorazm viloyati}} | vafot_sana = | vafot_joyi = | boʻyi = {{boʻy|m=1.78}} | vazni = | laqabi = | pozitsiya = Himoyachi | joriyklub = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] | klubraqami = | yoshlikyillari1 = | yoshlikklublari1 = | yoshlikyillari2 = | yoshlikklublari2 = | yoshlikyillari3 = | yoshlikklublari3 = | yillar1 = | klublar1 = | isht1 = | gollar1 = | yillar2 = | klublar2 = | isht2 = | gollar2 = | yillar3 = | klublar3 = | isht3 = | gollar3 = | yillar4 = | klublar4 = | isht4 = | gollar4 = | yillar5 = | klublar5 = | isht5 = | gollar5 = | yillar6 = | klublar6 = | isht6 = | gollar6 = }} '''Ravshanbek Sultonov''' (<nowiki>Равшанбек Қуранбаевич Султонов</nowiki>) – [[oʻzbekiston]]lik [[futbolchi]]. „[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]“ klubi [[himoyachi (futbol)|himoyachi]]si<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/ravshanbek-sultonov/698453/|title=R. SULTONOV|publisher=[[Soccerway]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.co.uk/ravshanbek-sultonov/profil/spieler/883809|title=#3 Ravshanbek Sultonov|publisher=[[Transfermarkt]]}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{uzbekistan-footy-bio-stub}} {{DEFAULTSORT:Sultonov, Ravshanbek}} {{Xorazm futbol klubi tarkibi}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkak futbol himoyachilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Xorazm futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] 7owi3id3qn9dd9hnelmvx6whogju69e Abror Xusinov 0 1201028 5987725 5424546 2026-04-10T12:27:05Z Janob Mirzaolim 64438 5987725 wikitext text/x-wiki {{familiyadoshlar|Xusinov}} {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Abror Xusinov | tasvir = | toʻliqism = Abror Xusinov | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1990|11|26|df=y}} | tavallud_joyi = {{tavalludJoyi|Xorazm viloyati}} | vafot_sana = | vafot_joyi = | boʻyi = {{boʻy|cm=180}} | vazni = | laqabi = | pozitsiya = [[Qanot himoyachi (futbol)|Chap qanot himoyachisi]] | joriyklub = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] | klubraqami = 88 | yoshlikyillari1 = | yoshlikklublari1 = | yoshlikyillari2 = | yoshlikklublari2 = | yoshlikyillari3 = | yoshlikklublari3 = | yillar1 = | klublar1 = | isht1 = | gollar1 = | yillar2 = | klublar2 = | isht2 = | gollar2 = | yillar3 = | klublar3 = | isht3 = | gollar3 = | yillar4 = | klublar4 = | isht4 = | gollar4 = | yillar5 = | klublar5 = | isht5 = | gollar5 = | yillar6 = | klublar6 = | isht6 = | gollar6 = | yillar7 = | klublar7 = | isht7 = | gollar7 = | yillar8 = | klublar8 = | isht8 = | gollar8 = | yillar9 = | klublar9 = | isht9 = | gollar9 = | yillar10 = | klublar10 = | isht10 = | gollar10 = | yillar11 = | klublar11 = | isht11 = | gollar11 = | yillar12 = | klublar12 = | isht12 = | gollar12 = | yillar13 = | klublar13 = | isht13 = | gollar13 = | yillar14 = | klublar14 = | isht14 = | gollar14 = | yillar15 = | klublar15 = | isht15 = | gollar15 = | milliyyillar1 = | milliyjamoa1 = | milliyisht1 = | milliygollar1 = | milliyyillar2 = | milliyjamoa2 = | milliyisht2 = | milliygollar2 = | milliyyillar3 = | milliyjamoa3 = | milliyisht3 = | milliygollar3 = | milliyyillar4 = | milliyjamoa4 = | milliyisht4 = | milliygollar4 = | milliyyillar5 = | milliyjamoa5 = | milliyisht5 = | milliygollar5 = | boshliqyillar1 = | boshliqklublar1 = | boshliqyillar2 = | boshliqklublar2 = | boshliqyillar3 = | boshliqklublar3 = | boshliqyillar4 = | boshliqklublar4 = | boshliqyillar5 = | boshliqklublar5 = | boshliqyillar6 = | boshliqklublar6 = | boshliqyillar7 = | boshliqklublar7 = | boshliqyillar8 = | boshliqklublar8 = | boshliqyillar9 = | boshliqyillar10 = | boshliqklublar10 = | medallar = | club-update = }} '''Abror Xusinov''' (<nowiki>Аброр Жуманиёзович Хўсинов</nowiki>, [[1990-yil]] [[26-noyabr]]da tugʻilgan) – [[oʻzbekiston]]lik [[futbolchi]]. [[Oʻzbekiston Pro ligasi]]ning „[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]“ klubi [[yarim himoyachi]]si<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/abror-khusainov/187959/|title=A. KHUSINOV|publisher=[[Soccerway]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/abror-khusinov/profil/spieler/494104|title=#88 Abror Khusinov|publisher=[[Transfermarkt]]}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{uzbekistan-footy-bio-stub}} {{DEFAULTSORT:Xusinov, Abror}} {{Xorazm futbol klubi tarkibi}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]] [[Turkum:Xorazm futbolchilari]] [[Turkum:Andijon klubi futbolchilari]] [[Turkum:Metallurg Bekobod klubi futbolchilari]] [[Turkum:Obod klubi futbolchilari]] [[Turkum:Buxoro klubi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] {{no iwiki}} n22y69pof95p3k2ul52kz44hma5oyht Mirjalol Sultonov 0 1201048 5987720 5466806 2026-04-10T12:25:18Z Janob Mirzaolim 64438 5987720 wikitext text/x-wiki {{ism+familiya|Mirjalol|Sultonov}} {{Futbolchi | ism = Mirjalol Sultonov | tasvir = | toʻliqism = | tavallud_sana = {{birth date and age|2006|2|16}} | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Xorazm viloyati}} | vafot_sana = | vafot_joyi = | boʻyi = {{boʻy|m=1.80}} | vazni = | laqabi = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | joriyklub = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] | klubraqami = | yoshlikyillari1 = | yoshlikklublari1 = | yoshlikyillari2 = | yoshlikklublari2 = | yoshlikyillari3 = | yoshlikklublari3 = | yillar1 = | klublar1 = | isht1 = | gollar1 = | yillar2 = | klublar2 = | isht2 = | gollar2 = | yillar3 = | klublar3 = | isht3 = | gollar3 = | yillar4 = | klublar4 = | isht4 = | gollar4 = | yillar5 = | klublar5 = | isht5 = | gollar5 = | yillar6 = | klublar6 = | isht6 = | gollar6 = }} '''Mirjalol Sultonov''' (<nowiki>Миржалол Шухратбек ўғли Султанов</nowiki>) – [[oʻzbekiston]]lik [[futbolchi]]. [[Oʻzbekiston Pro ligasi]]ning „[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]“ klubi [[himoyachi (futbol)|himoyachi]]si<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/mirjalol-sultonov/904997/|title=M. SULTONOV|publisher=[[Soccerway]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/mirjalol-sultanov/profil/spieler/1120449|title=#44 Mirjalol Sultanov|publisher=[[Transfermarkt]]}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{uzbekistan-footy-bio-stub}} {{DEFAULTSORT:Sultonov, Mirjalol}} {{Xorazm futbol klubi tarkibi}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkak futbol himoyachilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Xorazm futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] kpfcsg3ewm9ieg06r29n9syiap8k1fb Anvarbek Roʻzimov 0 1201051 5987697 5940632 2026-04-10T12:09:48Z Janob Mirzaolim 64438 5987697 wikitext text/x-wiki {{ism+familiya|Anvar|Roʻzimov}} {{Futbolchi | ism = Anvarbek Roʻzimov | tasvir = | toʻliqism = | tavallud_sana = {{birth date and age|2005|8|15}} | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Xorazm viloyati}} | vafot_sana = | vafot_joyi = | boʻyi = {{boʻy|m=1.82}} | vazni = | laqabi = | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | joriyklub = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] | klubraqami = | yoshlikyillari1 = | yoshlikklublari1 = | yoshlikyillari2 = | yoshlikklublari2 = | yoshlikyillari3 = | yoshlikklublari3 = | yillar1 = | klublar1 = | isht1 = | gollar1 = | yillar2 = | klublar2 = | isht2 = | gollar2 = | yillar3 = | klublar3 = | isht3 = | gollar3 = | yillar4 = | klublar4 = | isht4 = | gollar4 = | yillar5 = | klublar5 = | isht5 = | gollar5 = | yillar6 = | klublar6 = | isht6 = | gollar6 = }} '''Anvarbek Roʻzimov''' (<nowiki>Анварбек Бахтиёр ўғли Рўзимов</nowiki>) – [[oʻzbekiston]]lik [[futbolchi]]. „[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]“ klubi [[himoyachi (futbol)|himoyachi]]si<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/anvarbek-ruzimov/904998/|title=A. RUZIMOV|publisher=[[Soccerway]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/anvarbek-rozimov/profil/spieler/1184619|title=#15 Anvarbek Rozimov|publisher=[[Transfermarkt]]}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{uzbekistan-footy-bio-stub}} {{DEFAULTSORT:Roʻzimov, Anvarbek}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkak futbol himoyachilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Xorazm futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] rlivf7d05l1ec2ycd62tstf36kxb1be Jasurbek Otajonov 0 1201207 5987744 5458520 2026-04-10T12:38:13Z Janob Mirzaolim 64438 5987744 wikitext text/x-wiki {{ism+familiya|Jasur|Otajonov}} {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Jasurbek Otajonov | tasvir = | toʻliqism = | boʻyi = {{height|m=1.80}} | tavallud_sana = {{Birth date and age|df=yes|1989|6|30}} | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Xorazm viloyati}} | joriyklub = [[Jayxun (futbol klubi)|Jayxun]] | klublar = [[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]] | yillar = 2024—2025 | klubraqami = 37 | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] }} '''Jasurbek Otajonov''' (<nowiki>Жасурбек Отажонов</nowiki>) – [[oʻzbekiston]]lik [[futbolchi]]. „[[Jayxun (futbol klubi)|Jayxun]]“ klubi [[himoyachi (futbol)|himoyachi]]si<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/jasurbek-atadjanov/193290/|title=J. ATADJANOV|publisher=[[Soccerway]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/jasurbek-otazhonov/profil/spieler/883766|title=#4 Jasurbek Otazhonov|publisher=[[Transfermarkt]]}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{uzbekistan-footy-bio-stub}} {{DEFAULTSORT:Otajonov, Jasurbek}} {{Jayxun futbol klubi tarkibi}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkak futbol himoyachilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Xorazm futbolchilari]] [[Turkum:Jayxun klubi futbolchilari]] [[Turkum:Buxoro klubi futbolchilari]] [[Turkum:Guliston klubi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] 4uoi3anmr2wr3nekkjvqp2a4xlnjffe Hojiakbar Yunusov 0 1201233 5987727 5940629 2026-04-10T12:28:09Z Janob Mirzaolim 64438 5987727 wikitext text/x-wiki {{ism+familiya|Hojiakbar|Yunusov}} {{Futbolchi | ism = Hojiakbar Yunusov | tasvir = | toʻliqism = | tavallud_sana = {{birth date and age|1996|2|27}} | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Xorazm viloyati}} | vafot_sana = | vafot_joyi = | boʻyi = {{boʻy|m=1.80}} | vazni = | laqabi = | pozitsiya = Himoyachi | joriyklub = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] | klubraqami = | yoshlikyillari1 = | yoshlikklublari1 = | yoshlikyillari2 = | yoshlikklublari2 = | yoshlikyillari3 = | yoshlikklublari3 = | yillar1 = | klublar1 = | isht1 = | gollar1 = | yillar2 = | klublar2 = | isht2 = | gollar2 = | yillar3 = | klublar3 = | isht3 = | gollar3 = | yillar4 = | klublar4 = | isht4 = | gollar4 = | yillar5 = | klublar5 = | isht5 = | gollar5 = | yillar6 = | klublar6 = | isht6 = | gollar6 = }} '''Hojiakbar Yunusov''' (<nowiki>Ходжиакбар Юнусов</nowiki>) – [[oʻzbekiston]]lik [[futbolchi]]. „[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]“ klubi [[himoyachi (futbol)|himoyachi]]si<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/khodjiakbar-yunusov/451943/|title=K. YUNUSOV|publisher=[[Soccerway]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/khodzhiakbar-yunusov/profil/spieler/638059|title=#5 Khodzhiakbar Yunusov|publisher=[[Transfermarkt]]}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{uzbekistan-footy-bio-stub}} {{DEFAULTSORT:Yunusov, Hojiakbar}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkak futbol himoyachilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]] [[Turkum:Xorazm futbolchilari]] [[Turkum:Navbahor futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] pa6f2jgujnf1ottfxpjz0rl6p3ov0qv Bozor iqtisodiyoti 0 1201326 5988266 4622764 2026-04-10T19:45:52Z Tshoxruz 07 202968 Maʼlumotlar bilan boyitdim 5988266 wikitext text/x-wiki '''Bozor iqtisodiyoti''' – bu [[tovar]] ishlab chiqarish, [[ayirboshlash]] va pul muomalasi qonun-qoidalari asosida tashkil etiladigan va boshqariladigan iqtisodiy tizimdir<ref name="Iqtisodiyot nazariyasi">{{kitob manbasi |last1=Shodmonov |first1=sh |last2=Raxmatov |first2=m |title=Bozor iqtisodiyotining mazmuni va asosiy belgilari |publisher=Zamin nashr |isbn=978-9943-6888-8-9}}</ref>. Bunday iqtisodiyot erkin tovar pul munosabatlariga asoslanib, uning negizida tovar va pulning turli shakllardagi harakati yotadi, u iqtisodiy monopolizmni inkor etadi. Bozor iqtisodiyotida bozor aloqalari butun tizimni, uning barcha bosqichlari – ishlab chiqarish, [[ayirboshlash]], taqsimlash va isteʼmol jarayonlarini hamda iqtisodiy munosabatlarning barcha subyektlarini qamrab oladi. Shuni ham eʼtiborda tutish kerakki, hozirgi sharoitda oʻrtacha rivojlangan iqtisodiyotda 24 milliondan ortiq turdagi tovarlar mavjud boʻlib har yili ularning 1/10 qismi yangilanib turadi. Bunday sharoitda bozorning ishtirokisiz tovar turlari va hajmi boʻyicha [[talab va taklif]]ni tartibga solishni tasavvur ham qilib boʻlmaydi<ref>{{cite book|last=Gregory and Stuart|first=Paul & Robert|title=Comparing Economic Systems in the Twenty-First Century|url=https://archive.org/details/comparingeconomi0000greg|edition=7th|publisher=George Hoffman|year=2004|isbn=0618261818|page=[https://archive.org/details/comparingeconomi0000greg/page/n557 538]|quote=Market Economy: Economy in which fundamentals of supply and demand provide signals regarding resource utilization.}}</ref><ref>{{cite book|title=The Future of the Market: An Essay on the Regulation of Money and Nature After the Collapse of "Actually Existing Socialism|url=https://archive.org/details/futureofmarketes0000altv|url-access=registration|author=Altvater, E.|year=1993|publisher=Verso|page=[https://archive.org/details/futureofmarketes0000altv/page/57 57]}}</ref>. Bu esa bozorning vazifasini hech qanday markazlashtirilgan rejalashtirish idoralari muvaffaqqiyatli bajara olmasligining yaqqol dalilidir. Bozor iqtisodiyoti esa eng samarali va muammolarni tezlik bilan hal eta oluvchi ijtimoiy-iqtisodiy tizim hisoblanadi. Odatda, bozor xoʻjaligining barcha asosiy subyektlari 3 ta guruhga boʻlinadi: * uy xoʻjaliklari; * korxonalar (tadbirkorlik sektori); * davlat. == Uy xoʻjaliklari == Iqtisodiyotning isteʼmol sohasida faoliyat koʻrsatuvchi asosiy tarkibiy birlik. Uy xoʻjaliklari doirasida moddiy ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatish sohalarida yaratilgan tovar va xizmatlar isteʼmol qilinadi. Bozor iqtisodiyotida uy xoʻjaliklari mulk egasi hamda ishlab chiqarish omillarini yetkazib beruvchilar hisoblanadi. Iqtisodiy resurslarni sotishdan olingan pul daromadlari shaxsiy [[ehtiyoj]]ni qondirish uchun sarflanadi. == Tadbirkorlik sektori == Bu iqtisodiyotning daromad (foyda) olish maqsadida amal qiluvchi birlamchi boʻgʻinidir. U ish yuritish uchun oʻz kapitalini yoki qarz olingan kapitalni ishga solishni taqozo etadi, bu kapitaldan olingan daromad ishlab chiqarish faoliyatini kengaytirish uchun sarflanadi. Tadbirkorlar tovar xoʻjaligida tovar va xizmatlarni yetkazib beradi. == Davlat == Oʻz oldiga foyda olishni maqsad qilib qoʻymagan, asosan, iqtisodiyotni tartibga solish vazifasini amalga oshiradigan turli byudjet tashkilotlari va muassasalarining majmui. Shuningdek, baʼzi darslik va oʻquv qoʻllanmalarda bozor iqtisodiyotining yana bir alohida, mustaqil subyekti sifatida [[bank]]lar ajratib koʻrsatiladi. Bozor iqtisodiyotining muhim va umumiy belgilari quyidagilardan iborat: * turli shakllardagi mulkchilikning mavjud boʻlishi va unda xususiy [[mulk]]chilikning ustuvorligi; * tadbirkorlik va tanlov erkinligi; * raqobat kurashining mavjudligi; * davlatning iqtisodiyotga cheklangan holda aralashuvi; * korxona va firmalarning ichki va tashqi shart-sharoitlar oʻzgarishlariga moslashuvchanligi; == Bozor iqtisodiyotining afzalliklari va ziddiyatlari == Mavjud iqtisodiy tizimlar orasida bozor iqtisodiyoti oʻzining afzalliklari bilan ajralib turadi. Bozor iqtisodiyotining 3 ta ustun jihati: # Resurslarni taqsimlashning samaradorligi. Bozor tizimi resurslarni samarali taqsimlashga yordam beradi. Buning mazmuni shuki raqobatli bozor tizimi resurslarni jamiyatga eng zarur boʻlgan tovarlar va xizmatlar ishlab chiqarishga yoʻnaltiradi. # Iqtisodiy faoliyat va tanlov erkinligi. Bozor iqtisodiyoti tizimining muhim afzalliklaridan biri shuki, u shaxsiy erkinlik roliga ustuvorlik beradi. Ijtimoiy ishlab chiqarishni tashkil qilishning asosiy muammolaridan biri boʻlib alohida shaxs va korxonalar iqtisodiy faoliyatini uygʻunlashtirish hisoblanadi. # Iqtisodiy subyektlar tinimsiz harakat va izlanishlarining taʼminlanishi. Bozor iqtisodiyotining yana bir afzalligi shundaki, unda har bir shaxs, korxona, firma va korporatsiyalar tinimsiz harakatda va izlanishda boʻlishadi. Bozor iqtisodiyotining yuqorida koʻrib chiqilgan asosiy afzalliklari bilan bir qatorda boshqa koʻplab ijobiy jihatlarini ham sanab oʻtish mumkin. Jumladan: * uning ishlab chiqarishning oʻzgaruvchan sharoitlariga moslashuvchi va koʻnikishining yuqori darajasi; * fan va texnika yutuqlaridan foydalanish, ularni ishlab chiqarishga joriy etishning jadal sur’ati; * turli-tuman [[ehtiyoj]]larni qondirish, mahsulot sifatini oshirish qobiliyati; * buzilgan muvozanatni nisbatan tezlik bilan qayta tiklash; * cheklangan axborot, turli resurslarning narx darajasi va ularning sarflanish darajasiga yoʻnalgan holda bozor iqtisodiyotining muvaffaqqiyatli amal qila olish imkoniyati. Shu oʻrinda taʼkidlash lozimki, bozor iqtisodiyotining ham oʻziga xos kamchilik va ziddiyatlari mavjud. Bozor iqtisodiyotining asosiy ziddiyati shundan iboratki, u oʻzining bosh nazorat mexanizmi boʻlgan raqobatning kuchsizlanishiga yoʻl qoʻyadi va hatto buni ragʻbatlantiradi. Bunday iqtisodiyotda raqobat kuchsizlanishining uchta asosiy manbai mavjud: # bozor iqtisodiyoti sharoitidan erkin muhitda tadbirkorlar foyda ketidan quvib va oʻz iqtisodiy mavqelarini yaxshilashga intilib, raqobatning cheklangan yoʻlidan ozod boʻlishga harakat qiladilar. Firmalarning qoʻshilib ketishi, kompaniyalarning xufyona kelishuvi, raqobatlashuvning noqonuniy usullari (jismoniy kuch ishlatish, zoʻravonlik, tazyiq oʻtkazish)ni qoʻllash – bularning barchasi raqobatning kuchsizlanishi va uning tartibga soluvchilik taʼsirininh pasayishiga olib keladi; # bozor tizimi ragʻbatlantiradigan texnika taraqqiyoti ham raqobatning zaiflashishiga olib keladi. # Kuchli kompaniyalar bozorda ustunlikka erishib, kichik firmalarni siqib chiqaradi. Natijada raqobat kamayadi va narxlar sun’iy oshishi mumkin. Bozor tizimi jamiyatning yuqori [[ehtiyoj]]i tovarlar bilan taʼminlanishiga ham kafolat bermaydi. Raqobatning kuchsizlanib borishi isteʼmolchining erkinligiga ham putur yetkazadi. Bozor tizimi oʻzining isteʼmolchining xohishiga ancha mos keluvchi resurslarni taqsimlash layoqatini ham yoʻqotib borishi mumkin. == Xulosa == == r == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] [[Turkum:Iqtisodiy tizimlar]] [[Turkum:Makroiqtisodiyot]] grhhwu8vj361rv5bmt4wco81yn1vnwy 5988268 5988266 2026-04-10T19:47:32Z Tshoxruz 07 202968 Maʼlumotlar bilan boyitdim 5988268 wikitext text/x-wiki '''Bozor iqtisodiyoti''' – bu [[tovar]] ishlab chiqarish, [[ayirboshlash]] va pul muomalasi qonun-qoidalari asosida tashkil etiladigan va boshqariladigan iqtisodiy tizimdir<ref name="Iqtisodiyot nazariyasi">{{kitob manbasi |last1=Shodmonov |first1=sh |last2=Raxmatov |first2=m |title=Bozor iqtisodiyotining mazmuni va asosiy belgilari |publisher=Zamin nashr |isbn=978-9943-6888-8-9}}</ref>. Bunday iqtisodiyot erkin tovar pul munosabatlariga asoslanib, uning negizida tovar va pulning turli shakllardagi harakati yotadi, u iqtisodiy monopolizmni inkor etadi. Bozor iqtisodiyotida bozor aloqalari butun tizimni, uning barcha bosqichlari – ishlab chiqarish, [[ayirboshlash]], taqsimlash va isteʼmol jarayonlarini hamda iqtisodiy munosabatlarning barcha subyektlarini qamrab oladi. Shuni ham eʼtiborda tutish kerakki, hozirgi sharoitda oʻrtacha rivojlangan iqtisodiyotda 24 milliondan ortiq turdagi tovarlar mavjud boʻlib har yili ularning 1/10 qismi yangilanib turadi. Bunday sharoitda bozorning ishtirokisiz tovar turlari va hajmi boʻyicha [[talab va taklif]]ni tartibga solishni tasavvur ham qilib boʻlmaydi<ref>{{cite book|last=Gregory and Stuart|first=Paul & Robert|title=Comparing Economic Systems in the Twenty-First Century|url=https://archive.org/details/comparingeconomi0000greg|edition=7th|publisher=George Hoffman|year=2004|isbn=0618261818|page=[https://archive.org/details/comparingeconomi0000greg/page/n557 538]|quote=Market Economy: Economy in which fundamentals of supply and demand provide signals regarding resource utilization.}}</ref><ref>{{cite book|title=The Future of the Market: An Essay on the Regulation of Money and Nature After the Collapse of "Actually Existing Socialism|url=https://archive.org/details/futureofmarketes0000altv|url-access=registration|author=Altvater, E.|year=1993|publisher=Verso|page=[https://archive.org/details/futureofmarketes0000altv/page/57 57]}}</ref>. Bu esa bozorning vazifasini hech qanday markazlashtirilgan rejalashtirish idoralari muvaffaqqiyatli bajara olmasligining yaqqol dalilidir. Bozor iqtisodiyoti esa eng samarali va muammolarni tezlik bilan hal eta oluvchi ijtimoiy-iqtisodiy tizim hisoblanadi. Odatda, bozor xoʻjaligining barcha asosiy subyektlari 3 ta guruhga boʻlinadi: * uy xoʻjaliklari; * korxonalar (tadbirkorlik sektori); * davlat. == Uy xoʻjaliklari == Iqtisodiyotning isteʼmol sohasida faoliyat koʻrsatuvchi asosiy tarkibiy birlik. Uy xoʻjaliklari doirasida moddiy ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatish sohalarida yaratilgan tovar va xizmatlar isteʼmol qilinadi. Bozor iqtisodiyotida uy xoʻjaliklari mulk egasi hamda ishlab chiqarish omillarini yetkazib beruvchilar hisoblanadi. Iqtisodiy resurslarni sotishdan olingan pul daromadlari shaxsiy [[ehtiyoj]]ni qondirish uchun sarflanadi. == Tadbirkorlik sektori == Bu iqtisodiyotning daromad (foyda) olish maqsadida amal qiluvchi birlamchi boʻgʻinidir. U ish yuritish uchun oʻz kapitalini yoki qarz olingan kapitalni ishga solishni taqozo etadi, bu kapitaldan olingan daromad ishlab chiqarish faoliyatini kengaytirish uchun sarflanadi. Tadbirkorlar tovar xoʻjaligida tovar va xizmatlarni yetkazib beradi. == Davlat == Oʻz oldiga foyda olishni maqsad qilib qoʻymagan, asosan, iqtisodiyotni tartibga solish vazifasini amalga oshiradigan turli byudjet tashkilotlari va muassasalarining majmui. Shuningdek, baʼzi darslik va oʻquv qoʻllanmalarda bozor iqtisodiyotining yana bir alohida, mustaqil subyekti sifatida [[bank]]lar ajratib koʻrsatiladi. Bozor iqtisodiyotining muhim va umumiy belgilari quyidagilardan iborat: * turli shakllardagi mulkchilikning mavjud boʻlishi va unda xususiy [[mulk]]chilikning ustuvorligi; * tadbirkorlik va tanlov erkinligi; * raqobat kurashining mavjudligi; * davlatning iqtisodiyotga cheklangan holda aralashuvi; * korxona va firmalarning ichki va tashqi shart-sharoitlar oʻzgarishlariga moslashuvchanligi; == Bozor iqtisodiyotining afzalliklari va ziddiyatlari == Mavjud iqtisodiy tizimlar orasida bozor iqtisodiyoti oʻzining afzalliklari bilan ajralib turadi. Bozor iqtisodiyotining 3 ta ustun jihati: # Resurslarni taqsimlashning samaradorligi. Bozor tizimi resurslarni samarali taqsimlashga yordam beradi. Buning mazmuni shuki raqobatli bozor tizimi resurslarni jamiyatga eng zarur boʻlgan tovarlar va xizmatlar ishlab chiqarishga yoʻnaltiradi. # Iqtisodiy faoliyat va tanlov erkinligi. Bozor iqtisodiyoti tizimining muhim afzalliklaridan biri shuki, u shaxsiy erkinlik roliga ustuvorlik beradi. Ijtimoiy ishlab chiqarishni tashkil qilishning asosiy muammolaridan biri boʻlib alohida shaxs va korxonalar iqtisodiy faoliyatini uygʻunlashtirish hisoblanadi. # Iqtisodiy subyektlar tinimsiz harakat va izlanishlarining taʼminlanishi. Bozor iqtisodiyotining yana bir afzalligi shundaki, unda har bir shaxs, korxona, firma va korporatsiyalar tinimsiz harakatda va izlanishda boʻlishadi. Bozor iqtisodiyotining yuqorida koʻrib chiqilgan asosiy afzalliklari bilan bir qatorda boshqa koʻplab ijobiy jihatlarini ham sanab oʻtish mumkin. Jumladan: * uning ishlab chiqarishning oʻzgaruvchan sharoitlariga moslashuvchi va koʻnikishining yuqori darajasi; * fan va texnika yutuqlaridan foydalanish, ularni ishlab chiqarishga joriy etishning jadal sur’ati; * turli-tuman [[ehtiyoj]]larni qondirish, mahsulot sifatini oshirish qobiliyati; * buzilgan muvozanatni nisbatan tezlik bilan qayta tiklash; * cheklangan axborot, turli resurslarning narx darajasi va ularning sarflanish darajasiga yoʻnalgan holda bozor iqtisodiyotining muvaffaqqiyatli amal qila olish imkoniyati. Shu oʻrinda taʼkidlash lozimki, bozor iqtisodiyotining ham oʻziga xos kamchilik va ziddiyatlari mavjud. Bozor iqtisodiyotining asosiy ziddiyati shundan iboratki, u oʻzining bosh nazorat mexanizmi boʻlgan raqobatning kuchsizlanishiga yoʻl qoʻyadi va hatto buni ragʻbatlantiradi. Bunday iqtisodiyotda raqobat kuchsizlanishining uchta asosiy manbai mavjud: # bozor iqtisodiyoti sharoitidan erkin muhitda tadbirkorlar foyda ketidan quvib va oʻz iqtisodiy mavqelarini yaxshilashga intilib, raqobatning cheklangan yoʻlidan ozod boʻlishga harakat qiladilar. Firmalarning qoʻshilib ketishi, kompaniyalarning xufyona kelishuvi, raqobatlashuvning noqonuniy usullari (jismoniy kuch ishlatish, zoʻravonlik, tazyiq oʻtkazish)ni qoʻllash – bularning barchasi raqobatning kuchsizlanishi va uning tartibga soluvchilik taʼsirininh pasayishiga olib keladi; # bozor tizimi ragʻbatlantiradigan texnika taraqqiyoti ham raqobatning zaiflashishiga olib keladi. # Kuchli kompaniyalar bozorda ustunlikka erishib, kichik firmalarni siqib chiqaradi. Natijada raqobat kamayadi va narxlar sun’iy oshishi mumkin. Bozor tizimi jamiyatning yuqori [[ehtiyoj]]i tovarlar bilan taʼminlanishiga ham kafolat bermaydi. Raqobatning kuchsizlanib borishi isteʼmolchining erkinligiga ham putur yetkazadi. Bozor tizimi oʻzining isteʼmolchining xohishiga ancha mos keluvchi resurslarni taqsimlash layoqatini ham yoʻqotib borishi mumkin. == Xulosa == Bozor iqtisodiyoti — erkinlik va raqobatga asoslangan tizim bo‘lib, u iqtisodiy o‘sishning muhim omili hisoblanadi. Lekin uni samarali ishlashi uchun ma’lum darajada davlat nazorati ham zarur. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] [[Turkum:Iqtisodiy tizimlar]] [[Turkum:Makroiqtisodiyot]] d9n7zklfk34edcq5d7js6fk3hsgwv2t Ahmad Berdimurodov 0 1204874 5987909 5521426 2026-04-10T14:30:15Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Qoraqalpogʻistonda tugʻilganlar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987909 wikitext text/x-wiki {{Aktyor bilgiqutisi|ismi=Ahmad Berdimurodov|Tavallud sanasi={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1969|03|08}}|fuqaroligi={{UZB}}|kasbi=[[Aktyor]], [[sport]]chi|tasvir=Ahmad Berdimurodov.jpg|tavallud_joyi=[[Beruniy]], [[Qoraqalpogʻiston]]|filmlari=[[Shaytanat (teleserial)|Shaytanat]]<br>[[Sevginator]]}} '''Ahmad Berdimurodov''' (1969-yil 8-mart, [[Beruniy (shahar)|Beruniy]], [[Qoraqalpogʻiston]]) — [[Oʻzbeklar|oʻzbek]] [[aktyor]]i va [[sport]]chisi. == Hayoti == Ahmad Berdimurodov 1969-yil 8-martda tavallud topgan. U oʻrta maktabni bitirib, [[Moskva davlat universiteti]]ga oʻqishga kiradi. Keyinchalik [[Toshkent davlat yuridik universiteti]]da tahsil oladi. Oʻqishni tugatib, [[Toshkent shahri]] prokraturasida tergovchi boʻlib faoliyat yuritadi<ref name=":0">{{Veb manbasi |url=https://www.savol-javob.com/en/ahmad-berdimurodov-jamshid-about-family-instagram-photos/ |sarlavha=About Ahmad Berdimurodov (Jamshid), family, instagram, photos |qaralgan sana=2024-yil 22-iyul |til=[[ingliz tili|inglizcha]] |arxivsana=2024-07-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240722133751/https://www.savol-javob.com/en/ahmad-berdimurodov-jamshid-about-family-instagram-photos/ }}</ref> va tasodifan kinochilar eʼtiboriga tushib qoladi. U ilk rolini 1997-yilda „Tartib“ filmida ijro qilgan boʻlib, unda Azamat Sunnatov obrazini gavdalantirgan<ref name=":1">{{Veb manbasi |url=https://www.ozodlik.org/a/26860344.html |sarlavha=Актер из Узбекистана ожидает получить «Оскара» в Голливуде |sana=2015-yil 20-fevral |qaralgan sana=2024-yil 22-iyul |muallif=Ozodlik radiosi}}</ref>. Lekin uning mashhur qilgan roli [[Shaytanat (teleserial)|„Shaytanat“ teleserialidagi]] Jamshid Samatullayev obrazini hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.amerikaovozi.com/a/uzbek-actor-in-hollywood/4700635.html |sarlavha=Gollivuddagi o'zbek aktyori bilan suhbat |sana=2018-yil 15-dekabr |qaralgan sana=2024-yil 22-iyul |muallif=Odil Roʻzaliyev |nashriyot=Amerika ovozi}}</ref>. Bundan soʻng esa “Panoh”, “[[Sevginator]]”, “Qalbim o‘g‘risi”, “Makrli dunyo” va “Mehmonxona” seriallarida turli obrazlarni ijro etgan<ref name=":2">{{Veb manbasi |url=https://daryo.uz/2016/12/02/javohir-zokirov-mehmonxona-serialining-davomi-men-uchun-yozilgan-ssenariy-asosida-suratga-olinmoqda |sarlavha=Javohir Zokirov: “Mehmonxona” serialining davomi men uchun yozilgan ssenariy asosida suratga olinmoqda |sana=2016-yil 2-dekabr |qaralgan sana=2024-yil 22-iyul |muallif=Daryo.uz}}</ref>. Ahmad Berdimurodov bundan tashqari “Ziddiyat”, “Orville”, “NCIS Los Angeles” kabi [[Hollywood]] seriallarida ham suratga tushgan<ref name=":3">{{Veb manbasi |url=https://daryo.uz/2020/07/08/aqshda-yashayotgan-yana-bir-ozbekistonlik-aktyor-ahmad-berdimurodov-hayotidagi-eng-katta-yoqotish-hamda-orzulari-haqida-gapirdi |sarlavha=AQShda yashayotgan yana bir o‘zbekistonlik aktyor Ahmad Berdimurodov hayotidagi eng katta yo‘qotish hamda orzulari haqida gapirdi |sana=2020-yil 8-iyul |qaralgan sana=2024-yil 22-iyul |muallif=Daryo.uz}}</ref>. Ahmad Berdimurodov [[Aktyorlik sanʼati|aktyorlikdan]] tashqari [[taekvondo]] bilan shugʻillanib yurgan va 2000-yilda [[taekvondo]] boʻyicha jahon chempioni boʻlgan<ref name=":0" />. 2010-yilda [[AQSh]]ga borib, [[Nyu-York]] kino akademiyasining [[Rejissyorlik sanʼati|rejissyorlik]] kurslarida tahsil oladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://daryo.uz/2015/02/20/ozbek-aktyori-oskar-mukofotlarini-topshirish-marosimida-qatnashadi |sarlavha=O‘zbek aktyori “Oskar” mukofotlarini topshirish marosimida qatnashadi |sana=2015-yil 20-fevral |qaralgan sana=2024-yil 22-iyul |muallif=Daryo.uz}}</ref> va “[[Oscar]]” mukofoti taqdimot marosimining maxsus 7 tansoqchilaridan biri boʻladi<ref name=":1" /><ref name=":3" />. U hozirda [[AQSh]]ning [[Kaliforniya]] shtati [[Los-Anjeles]] shahrida istiqomat qiladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://daryo.uz/2020/05/07/aqshga-kochib-ketgan-ozbekistonlik-mashhurlar-foto |sarlavha=AQShga ko‘chib ketgan o‘zbekistonlik mashhurlar (foto) |sana=2020-yil 7-may |qaralgan sana=2024-yil 22-iyul |muallif=Daryo.uz}}</ref>. Uning bir [[oʻgʻil]] va ikki [[qiz]] farzandi bor. == Filmografiyasi == {| class="wikitable" |+Suratga tushgan filmlar roʻyxati<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/post/360867/works/ |sarlavha=АХМАД БЕРДИМУРОДОВ |qaralgan sana=2024-yil 22-iyul |til=[[rus tili|ruscha]]}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.kinopoisk.ru/name/4157523/?utm_referrer=yandex.uz |sarlavha=Ахмад Бердимуродов |qaralgan sana=2024-yil 22-iyul |muallif=Kinopoisk |til=[[rus tili|ruscha]]}}</ref> !Yil !Nomi !Obraz !Izoh |- |2018 |''Mehmonxona 2'' |Ahmad |<ref name=":2" /> |- |2009 |''Qalbim oʻgʻrisi'' |Tergovchi | |- | rowspan="2" |2007 |''[[Sevginator]]'' |Murabbiy | |- |''Panoh'' | |Bosh rol |- | |''Tuzoq'' | | |- |2006 |''Makrli dunyo'' |Elyor | |- |1998 |[[Shaytanat (teleserial)|''Shaytanat'']] |Jamshid Samatullayev |Teleserial |- |1997 |''Tartib'' |Azamat Sunnatov |<ref name=":1" /> |} == Manbalar == {{manbalar|2}} {{no iwiki}} [[Turkum:Beruniy (shahar)da tugʻilganlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aktyorlar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik aktyorlar]] [[Turkum:Oʻzbekiston taekvondochilari]] 0vy8ufveaqeoge13uafy62a5cqnc4cw Xushnudbek Avilov 0 1206085 5988587 5519559 2026-04-11T11:52:31Z ~2026-22311-12 257980 5988587 wikitext text/x-wiki {{ism+familiya|Xushnud|Avilov}} {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Xushnudbek Avilov | tasvir = | toʻliqism = | boʻyi = {{height|m=1.78}} | tavallud_sana = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1998|8|4}} vafoti 11.04.2026 | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Toshkent}} | joriyklub = [[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]] | klubraqami = 21 | pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] }} '''Xushnudbek Avilov''' (<nowiki>Хушнудбек Авилов</nowiki>) – [[oʻzbekiston]]lik [[futbolchi]]. „[[Doʻstlik (futbol klubi)|Doʻstlik]]“ klubi himoyachisi<ref>{{veb manbasi|url=https://us.soccerway.com/players/khushnudbek-avilov/408457/|title=K. AVILOV|publisher=[[Soccerway]]}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.transfermarkt.com/khushnudbek-avilov/profil/spieler/492557|title=#21 Khushnudbek Avilov|publisher=[[Transfermarkt]]}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{Doʻstlik futbol klubi tarkibi}} {{DEFAULTSORT:Avilov, Xushnudbek}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkak futbol darvozabonlari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Doʻstlik Toshkent futbolchilari]] [[Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:Qoʻqon 1912 klubi futbolchilari]] [[Turkum:Andijon klubi futbolchilari]] [[Turkum:Navbahor futbolchilari]] [[Turkum:Turon klubi futbolchilari]] [[Turkum:Andijon SGS futbolchilari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] [[Turkum:Oʻzbekistonda tugʻilganlar]] [[Turkum:Oʻzbekiston kishilari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] {{uzbekistan-footy-bio-stub}} 8tk9nyo1jyp61n2m9yummjk314mq9r2 Qoraqalpogʻiston xalq artisti 0 1207222 5987904 5457355 2026-04-10T14:13:08Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Qoraqalpogʻiston madaniyati]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987904 wikitext text/x-wiki '''Qoraqalpogʻiston xalq artisti''' — [[Qoraqalpogʻiston|Qoraqalpogʻiston Respublikasining]] faxriy unvoni. Atoqli sanʼat arboblariga teatr, musiqa, kino, estrada, sirk, televideniya va radio eshittirishni rivojlantirishdagi, respublikada ijodiy kadrlarni tayyorlash va tarbiyalashdagi alohida xizmatlari uchun beriladi.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://joqargikenes.uz/qr/8440.html |qaralgan sana=2024-07-31 |arxivsana=2025-01-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250128020900/https://joqargikenes.uz/qr/8440.html }}</ref> ==Manbalar== [[Turkum:Unvonlar]] [[Turkum:Qoraqalpogʻiston madaniyati]] q74s6u9b1zo75g3c12ci0xol7rx0cet Gʻayrat Shixov 0 1212090 5987714 5080056 2026-04-10T12:23:58Z Janob Mirzaolim 64438 5987714 wikitext text/x-wiki {{familiyadoshlar|Shixov}} {{Futbolchi | name = Gʻayrat Ibragimovich Shixov | fullname = | image = | birth_date = {{Birth date and age|1987|10|16|df=y}} | birth_place = {{TavalludJoyi|Xorazm viloyati}}, [[Oʻzbekiston SSR]] | height = {{height|m=1.80}} | currentclub = ''faoliyatini yakunlagan'' | clubnumber = | position = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | boshliqyillar = 2019—2020 | boshliqklublar = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] }} '''Gʻayrat Ibragimovich Shixov''' (<nowiki>Ғайрат Ибрагимович Шихов</nowiki>) — oʻzbekistonlik sobiq futbolchi. „[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]“ klubi sobiq bosh murabbiyi<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/gayrat-shikhov/profil/trainer/92985|title=Gayrat Shikhov|publisher=[[Transfermarkt]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/gayrat-shixov/406664/|title=Gʻayrat Shixov - Player Info|publisher=GSA}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{uzbekistan-footy-bio-stub}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Erkak futbol himoyachilari]] [[Turkum:Xiva klubi futbolchilari]] [[Turkum:Xorazm futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik futbol murabbiylari]] [[Turkum:Xorazm klubi murabbiylari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi murabbiylari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] {{DEFAULTSORT:Shixov, Gʻayrat}} {{Xorazm futbol klubi murabbiylari}} 74ml8sci2qgwuyrqg8tzzi7uhhtxo8x Farhod Saidov 0 1221873 5987968 5458680 2026-04-10T16:08:54Z ~2026-22125-73 257787 5987968 wikitext text/x-wiki {{Musiqachi bilgiqutisi | ismi = Farhod Saidov | fuqaroligi = {{SSSR bayrogʻi}} [[OʻzSSR]] → {{UZB}} | kasblari = [[Xonanda]], [[sozanda]], [[bastakor]] }} '''Farhod Saidov''' — oʻzbekistonlik [[xonanda]], [[sozanda]] va [[bastakor]]<ref>{{Veb manbasi |url=https://daryo.uz/2016/06/18/sozanda-bastakor-va-xonanda-farhod-saidovning-konsertidan-reportaj |sarlavha=Sozanda, bastakor va xonanda Farhod Saidovning konsertidan reportaj (foto) |sana=2016-yil 18-iyun |qaralgan sana=2024-yil 5-oktyabr |muallif=Feruz Muhammad |nashriyot=Daryo.uz}}</ref>. „Sarbon“ guruhi qo’shiqchisi == Faoliyati == 2018-yilda Farhod Saidovning „Jimir-jimir“ qoʻshigʻining matni [[O‘zbekkonsert]] tomonidan saviyasiz deb topilgan<ref name=":0">{{Veb manbasi |url=https://daryo.uz/2018/04/24/farhod-saidov-hamda-sitora-farmonova-saviyasi-past-qoshigi-uchun-ozbekkonsert-badiiy-kengashi-tomonidan-tanqid-qilindi |sarlavha=Farhod Saidov hamda Sitora Farmonova saviyasi past qo‘shig‘i uchun O‘zbekkonsert badiiy kengashi tomonidan tanqid qilindi |sana=2018-yil 24-aprel |qaralgan sana=2024-yil 5-oktyabr |muallif=Daryo.uz}}</ref>. Farhod Saidov esa bu so‘zlar [[Xalq ijodi|xalq og‘zaki ijodidan]] olinganligi va [[Xalq ijodi|xalq og‘zaki ijodini]] saviyasiz deyishga hech kimning haqqi yo‘qligini taʼkidlagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://daryo.uz/2018/05/23/badiiy-kengashda-kim-otiribdi-ozi-farhod-saidov-ozbekkonsert-qaroriga-munosabat-bildirdi-video |sarlavha=“Badiiy kengashda kim o‘tiribdi o‘zi”. Farhod Saidov “O‘zbekkonsert” qaroriga munosabat bildirdi (video) |sana=2018-yil 23-may |qaralgan sana=2024-yil 5-oktyabr |muallif=Daryo.uz}}</ref>. == Diskografiyasi == {| class="wikitable" |+ !Yil !Nomi !Shoir !Bastakor !Izoh |- | |''Kuta-kuta'' | | | |- | |''Quralay'' | | | |- | |''Erka nigorim'' | | | |- | |''Kabutar'' | | | |- | |''Meni sevsang'' | | | |- | |''360 kun yondim'' | | | |- | |''Go‘zallar ham yig‘lar ekanlar'' | | | |- | |''Sevgilim'' | | | |- | |''Qizmi bu, kiyikmi bu?'' | | | |- | |''Mening yorimni'' |[[Bobo Tohir]]<ref>{{Kitob manbasi |title=Umrboqiy qoʻshiqlar |year=2013-yil |author=Ergash Ochilov |publisher=„Sharq“ nashriyoti |location=Toshkent |pages=456 |isbn=978-9943-00-878-6 |others=1-jild}}</ref> | | |- | |''Jimir-jimir'' | | |<ref name=":0" /> |} == Manbalar == <references /> [[Turkum:Xonandalar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Sozandalar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik sozandalar]] [[Turkum:Bastakorlar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik bastakorlar]] rvnw2tdcsblsyvqfx7lx7295arhzdgy Modarixon maqbarasi 0 1223874 5988220 5301579 2026-04-10T19:07:21Z CommonsDelinker 204 "Nadira.jpeg" yoʻqotildi, uni VikiOmbordan [[c:User:Ymblanter|Ymblanter]] per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Nadira.jpeg|]] tufayli oʻchirgan edi. 5988220 wikitext text/x-wiki {{Bino bilgiqutisi | nomi = Modarixon maqbarasi | asl_nomi = حزیره مادرخان | asl_nomi_til = Eski o'zbek yozuvi | logo = | logo_size = | logo_alt = | logo_caption = | tasvir = Kirish.jpg | eni = | tasvir_alt = <!-- yoki |alt= --> | izoh = Modarixon maqbarasining old koʻrinishi | map_type = | map_alt = | map_dot_mark = | map_dot_label = | relief = | map_caption = | map_size = | coordinates = | eski_nomlari = | muqobil_nomlari = | etimologiya = | maqom = | boshlangan = <!-- qurilish boshlangan sana --> | tugagan = 1825<!-- qurilish tugagan sana --> | buzilgan_sana = | turi = | tasnif = | joylashuvi = | manzil = Fargʻona viloyati | shahar = Qoʻqon | mamlakat = Oʻzbekiston | narx = | ren_cost = | mijoz = | egasi = | filial = | balandligi = | tip = | antenna_shpil = | tom = | eng_yuqori_qavati = | rasadxona = | diameter = | aylana_uzunligi = 7,5X8,7 m | vazni = | peshtoq bilan gumbaz= 7,5X8,7 m | material = | qavatlar_soni = | binoning_ichki_maydoni = xonaqoh, chillaxona, qorixona, xilxona, oshxona | liftlar_soni = | yerlar = | meʼmor = Hasanboy gilkor | architecture_firm = | quruvchi = | muhandis = | boshqa_dizaynerlar = | main_contractor = | mukofotlar = | vebsayt = <!-- {{URL|namuna.com}} --> | modul = | manbalar = | havolalar = | Commons = }} '''Modarixon maqbarasi''' ([[oʻzbekcha]]: ''xonning onasi''; shuningdek, ''Hazira Modarixon'', ''Daxmai Modarixon'') – oʻzbek davlatchiligida hukmron sulola vakillaridan boʻlmish [[oqsuyak]] ayollar dafn etilgan ilk [[Maqbara|maqbaralardan]] biri. Maqbara 1825-yil [[Nodira]] tomonidan qurdirilgan boʻlib, [[Qoʻqon]]da joylashgan. 2017-yildan boshlab esa Qoʻqon madaniyati tarixi muzeyi tarkibiga kiritilgan<ref name="“Qo‘qon” davlat muzey-qo‘riqxonasi">{{veb manbasi |last1=Qo‘qon |first1=muzeyi |title=“Qo‘qon” davlat muzey-qo‘riqxonasi tarkibiga nimalar kiradi? |url=https://society.uz/uz/news/detail/news/735 |website=Society.uz |publisher=https://society.uz/uz/news/detail/news/735 |accessdate=15-oktabr 2024-yil}}</ref>. Maqbara, shuningdek, Dahmai shohon majmuasining bir parchasidir<ref name="Мавзолей Модарихон">{{veb manbasi |last1=Мавзолей |first1=Модарихон |title=Туры в Узбекистан |url=https://www.tourstouzbekistan.com/ru/sights/kokand/mavzoley-modarixon.html |website=Anur Tour |publisher=Anur Tour |accessdate=23-oktabr 2024-yil}}</ref><ref name="Надира и ее роль в жизни Коканда">{{veb manbasi |last1=Мавзолей |first1=Модари-хан |title=«Модари-хан» |url=https://bookatour.me/ru/uzbekistan/attraction/mavzoley-modari-han-kokand.html |website=BookA Tour |accessdate=23-oktabr 2024-yil}}</ref>. == Tarixi == Hazira Modarixon maqbarasining qurilishi Nodira nomi bilan bogʻliq. Nodira qaynonasi [[Ming Oyim]] sharafiga bagʻishlab uning qabri ustidan maqbara qurishni buyurgan. Qurilish Nodirabegim buyrugʻi bilan boshlanib, bosh meʼmor etib usta Hasanboy gilkor tayinlangan. Hasanboy gilkor tirikligida daxmaning ancha qismi qurib bitkazilgan. Uning vafotidan soʻng qurilishni shogirdlari davom ettirgan. Maqbara keyinchalik xon avlodidan yoki haramidan boʻlgan oqsuyak ayollar dafn etiladigan maqbaraga aylangan. „Hazira-Modarixon“ nomi esa maqbara majmuining bunyod qilinishi tarixini ochib beradi. „Modarixon“ oʻzbek tilida „Xonning onasi“ maʼnosini anglatadi. Ushbu tarixiy obidaning qurilishi 1825-yilda yakunlangan. [[Islom dini]] qabrlar atrofini tosh yoki [[gʻisht]] bilan oʻrash, [[yodgorlik]] qurish, musulmonlarni qabr tepasida ibodat qilishini yoqlamaydi. Shunga qaramay, [[Fargʻona vodiysi]]da qadimdan qolgan anʼanalarga binoan qabrlar atrofida turli xil murakkab meʼmoriy majmualar – „Hazira“lar qurish odati boʻlgan. Bunday majmualar asosi atrofi toʻsiqlar bilan oʻralgan qabr boʻlib, unga yaqin joyga xotirlash uchun masjid-ziyoratxonalar bunyod etilgan<ref name="Modari-xon maqbarasi">{{veb manbasi |last1=Modarixon |first1=maqbarasi |title=Modarixon |url=https://meros.uz/object/modari-xon-maqbarasi |publisher=Meros.uz |accessdate=15-oktabr 2024-yil}}</ref><ref name="FARGʻONA VODIYSI SHAHARLARI TARIXI (XIX – XX ASR BOSHLARI)">{{kitob manbasi |last1=Mamadaliyev Xushnudbek |first1=Islomjonovich |title=MONOGRAFIYA |date=23.10.2024 |publisher=«Fan ziyosi» nashriyoti |location=Toshkent shahri, A.Navoiy ko‘chasi, 30 uy |isbn=978-9943-747-45- |page=35 |edition=2022 |accessdate=23-oktabr 2024-yil}}</ref>. 1850–1851-yillarda maqbara Xudoyorxon tomonidan taʼmirlangan. == Arxitekturasi == Arxitektura majmuasi gumbazli peshtoqli binoni, masjid va hovlini oʻz ichiga olgan. Daxma qurilgan davrda [[xonaqoh]], chillaxona, [[qorixona]], xilxona va [[oshxona]] kabi tarkibiy qismlardan iborat boʻlgan. Biroq keyingi oʻtgan 2 asr mobaynida maqbaradan faqat kirish peshtoqi saqlanib qolgan. [[Daxmai shohon (Qoʻqon)|Daxmai shahon]] majmuasidan farqli ravishda bu majmua kirish qismida nozik naqshlardan foydalanilgan boʻlib, naqshli [[koshin]] va ganchli stalaktitlarlar bilan toʻldirilgan geometrik tasvirlar nozik, yupqa gulli naqshlar bilan uygʻunlashtirilgan. Kirish qismining oʻng tomonidagi olti qirrali koshinlardan birida sirli meʼmor tomonidan maqbara qurib bitkazilgan 1825-yil qayd etib qoʻyilgan<ref name="Daxmai Modarixon">{{veb manbasi |last1=Modarixon |first1=daxmasi |title=Daxmai Modarixon ayollar - xon sulolasi vakillari dafn etilgan maqbara |url=https://ferganatourism.uz/kokand-2/album/khazira-modarikhan |website=Ferganatourism.uz |publisher=https://ferganatourism.uz/kokand-2/album/khazira-modarikhan |accessdate=15-oktabr 2024-yil}}</ref>. == Tavsifi == Maqbara gumbazi ichki qismi spiral-qovurgʻasimon ganchli tasvirlar bilan bezatilgan. Pastqam kirish joyi va nozik gulli koshin naqshlar bilan bezatilgan asosiy yoʻlak binoni chiroyli va mutanosibligini taʼminlab turadi. Asosiy kirish qismidagi egilgan burchak shifti oppoq ganchli stalaktitlar bilan bezatilgan. Kirish qismining orqa qismida moviy gumbaz qad rostlagan, uning ichki qismiga spiral shaklida qovurgʻasimon ganch bilan ishlov berilgan. Undan keyin janoza namozlarini ado etish uchun moʻljallangan masjid boʻlgan. Masjid bugungi kunga qadar saqlanib qolmagan. Majmuani bezatishda koshinlardan foydalanilgan. Koshinlar yordamida gulli naqshlar hosil qilingan. Masjidning chiqish qismi hovliga qaragan, u atrofi toʻsiqlar bilan oʻraglan sagʻanalar tomon olib chiqadi. Katta boʻlmagan [[peshtoq]], baland boʻlmagan gumbaz, mayolikali mayin oʻsimlik naqshli eshiklar bino chiroyini yanada ochgan. Asosiy kirish qismidagi choʻqqi oppoq ganjdan qilingan kaskadli [[oʻymakorlik]] bilan ishlangan. Oʻng tomondagi olti qirrali plitkalarning birida maqbaraning qurilganlik sanasi – 1241 hijriy yili, yaʼni 1825 yilda koʻrsatilgan. Manbalarga koʻra, Modarixon maqbarasini qurilishi va bezatilishda [[Rishton tumani]] kulollari va ganj oʻymakorlaridan iborat mahalliy ustalar ishtirok etgan. Maqbara ganch oʻymakorligining ajoyib namunasi sifatida ham e’tirof etib kelinadi<ref name="Ganch o‘ymakorligi">{{veb manbasi |last1=Modarixon |first1=maqbarasi |title=O‘zbekistonning anʼanaviy meʼmorchilik bezaklari |url=https://society.uz/uz/news/detail/news/771 |website=Hamkorlar |accessdate=23-oktabr 2024-yil}}</ref>. == Rekonstruksiyasi == Daxmadagi peshtoq bilan gumbaz (7,5X8,7 m) hamda bosh fasad burchaklariga ishlangan qirrador ikki minora bugungi kunga qadar saqlanib qolgan<ref name="O‘ZBEKISTONNING ME’MORIY YODGORLIKLARI TARIXI">{{veb manbasi |last1=Tarixiy |first1=yodgorliklar |title=O‘ZBEKISTONNING ME’MORIY YODGORLIKLARI TARIXI FANIDAN O‘QUV USLUBIY MAJMUA |url=https://renessans-edu.uz/files/books/2023-11-13-07-23-09_438789a07654a653ccd6b5e4bb811321.pdf |website=renessans-edu.uz |publisher=https://renessans-edu.uz/files/books/2023-11-13-07-23-09_438789a07654a653ccd6b5e4bb811321.pdf |accessdate=15-oktabr 2024-yil}}</ref>. 2021-yil 3-mart kuni [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] tomonidan qabul qilingan „Moddiy madaniy meros obyektlari va YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlar muhofazasini kuchaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida“gi qarori asosida Modarixon maqbarasi rekonstruksiya qilinishi kerak boʻlgan madaniy meros obyektlari roʻyxatiga kiritilgan<ref name="Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish">{{veb manbasi |last1=Madaniy meros |first1=obyektlari |title=Moddiy madaniy meros obyektlari va YUNESKOning Umumjahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan hududlar muhofazasini kuchaytirish chora-tadbirlari to‘g‘risida |url=https://lex.uz/ru/docs/-5320217?ONDATE=05.04.2022%2000 |website=lex.uz |publisher=lex.uz |accessdate=15-oktabr 2024-yil}}</ref>. 2024-yil 1-yanvar kuni qabul qilingan „Oʻzbekiston Respublikasida toʻsiqsiz turizm infratuzilmasini rivojlantirish va uni ragʻbatlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida“gi Vazirlar Mahkamasining yana bir qarori asosida Modarixon maqbarasi rekonstruksiyasi uchun 5 mln soʻm ajratildi<ref name="Prezident qarori">{{veb manbasi |last1=O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori, 12.01.2024 yildagi PQ-20-son |title=O‘zbekiston Respublikasida to‘siqsiz turizm infratuzilmasini rivojlantirish va uni rag‘batlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida |url=https://lex.uz/docs/-6759699 |website=lex.uz |publisher=https://lex.uz/docs/-6759699 |accessdate=15-oktabr 2024-yil}}</ref>. ==San’atda== Xonanda [[Kaniza]]ning „Marvarid“ nomli qoʻshigʻida „Nodirabegim uyqu topgan Modarixon“ degan satrlar mavjud<ref name="Marvarid">{{veb manbasi |last1=Kaniza |title=Marvarid |url=https://uz.lyricsus.com/kaniza/marvarid/ |website=UZLYRICS |accessdate=23-oktabr 2024-yil}}</ref>. == Galereya == {{Galereya | title = | align = | footer = | style = | state = | height = | width = | captionstyle = | File:Kirish qism1.jpg | Katta qabriston.Modarixon daxmasiga kirish joyi | alt1= | File:Kirish qism2.jpg | Modarixon qabri joylashgan qabristonning orqa koʻrinishi | alt2= | File:Kirish qism3.jpg | Ichkari hovli | alt3= | File:Orginal2.jpg | Daxmaning yon tomondan koʻrinishi | alt4= | File:Ayvon1.jpg | Modarixon maqbarasi gumbazi | alt5= | File:Dizayn5.jpg | Qadamjoning ichki naqshlari | alt6= | File:Kirish qism4.jpg | Modarixon daxmasiga oʻtish joyi | alt7= | File:Ichki naqsh6.jpg | Modarixon maqbarasi gumbazining ichki tomoni | alt8= }} == Izohlar == Modarixon maqbarasi [[Qoʻqon]] shahar, Yangi Chorsu dahasi, „Nonvoylik guzar“ MFY, Katta qabriston hududida joylashgan. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Oʻzbekistondagi diqqatga sazovor joylar]] [[Turkum:Diqqatga sazovor joylar]] [[Turkum:Oʻzbekistondagi maqbaralar]] b9367o8fr7hy0hbokb7hnt5il3o45xg Petar Bosančić 0 1234616 5988446 5977823 2026-04-11T07:21:31Z Makenzis 30481 5988446 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Petar Bosančić | image = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1996|4|19}} | birth_place = {{tavalludJoyi|Split}}, [[Xorvatiya]] | boʻyi = {{boʻy|m=1.90}} | position = [[Himoyachi (futbol)|Markaziy himoyachi]] | currentclub = [[FK Žalgiris]] | clubnumber = 37 | youthclubs1 = Solin | youthclubs2 = Hajduk Split | youthyears1 = 2006—2011 | youthyears2 = 2012—2014 | yillar1 = 2014—2018 | klublar1 = Hajduk Split | isht1 = 7 | gollar1 = 0 | yillar2 = 2014—2015 | klublar2 = {{ijara}} Hajduk Split II | isht2 = 34 | gollar2 = 2 | yillar3 = 2015—2016 | klublar3 = {{ijara}} Dugopolje | isht3 = 9 | gollar3 = 1 | yillar4 = 2016—2017 | klublar4 = {{ijara}} Sesvete | isht4 = 17 | gollar4 = 1 | yillar5 = 2018—2021 | klublar5 = Istra 1961 | isht5 = 73 | gollar5 = 2 | yillar6 = 2021 | klublar6 = Mariupol | isht6 = 5 | gollar6 = 0 | yillar7 = 2022 | klublar7 = Široki Brijeg | isht7 = 10 | gollar7 = 0 | yillar8 = 2022—2023 | klublar8 = Cherno More | isht8 = 22 | gollar8 = 0 | yillar9 = 2023—2024 | klublar9 = Riga | isht9 = 24 | gollar9 = 1 | yillar10 = 2024 | klublar10 = Auda | isht10 = 11 | gollar10 = 1 | yillar11 = 2025— | klublar11 = [[FK Žalgiris]] | isht11 = 11 | gollar11 = 0 | milliyyillar1 = 2017—2018 | milliyjamoa1 = [[Xorvatiya milliy futbol terma jamoasi (21 yoshgacha)|Xorvatiya U21]] | millliyisht1 = 3 | milliygollar1 = 1 | pcupdate = 2026 | ntupdate = }} '''Petar Bosančić''' ({{IPA|hr|pětar bǒsaːtʃitɕ, pê-}};<ref>{{cite web|url=http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search_by_id&id=eV5lXBM%3D|title=Pètar|quote=Pètar, Pȅtar|website=Hrvatski jezični portal|accessdate=2018-03-19|language=sh}}</ref><ref>{{cite web|url=http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search_by_id&id=f19iXBg%3D&keyword=Bosna|title=Bȍsna|quote=Bòsānčić|website=Hrvatski jezični portal|accessdate=2018-03-19|language=sh}}</ref> 1996-yil 19-aprelda tugʻilgan) xorvatiyalik professional [[futbolchi]], Oliy Ligasining [[FK Žalgiris]] klubida [[Himoyachi (futbol)|markaziy himoyachi]] sifatida oʻynaydi. == Klub faoliyati == Petar Bosanchich oʻz faoliyatini NK Solin yoshlar akademiyasida faoliyatini boshlagan. 2023-yil mart oyida Bosančić Latviya Oliy ligasi klubi Riga bilan shartnoma imzolagan<ref>{{cite web|url=https://rigafc.lv/en/post/831|title="Riga" Signs Croatian Defender Bosančić|website=rigafc.lv/en|date=6 March 2023|accessdate=9 March 2023}}{{Oʻlikhavola|date=aprel 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. U 2024-yilning iyulida oʻzaro kelishuvga koʻra shartnomasini bekor qilgan holda klubni tark etgan<ref> {{cite web|url=https://rigafc.lv/pec-abpusejas-vienosanas-partraucam-ligumu-ar-bosancicu/|trans-title=By Mutual Agreement, We Are Terminating the Contract With Bosancic|title=PēC Abpusējas Bienošanās Pārtraucam Līgumu Ar Bosančiču|website=rigafc.lv|lang=lv|date=1 July 2024|accessdate=5 July 2024}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Soccerway}} {{DEFAULTSORT:Bosancic, Petar}} [[Turkum:1996-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkaklar futbol markaziy himoyachilari]] [[Turkum:Xorvatiyalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:HNK Hajduk Split futbolchilari]] [[Turkum:NK Dugopolje futbolchilari]] [[Turkum:NK Sesvete futbolchilari]] [[Turkum:NK Istra 1961 futbolchilari]] [[Turkum:FC Mariupol futbolchilari]] [[Turkum:NK Široki Brijeg futbolchilari]] [[Turkum:PFC Cherno More Varna futbolchilari]] [[Turkum:Riga FC futbolchilari]] [[Turkum:Xorvatiya futbol ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Xorvatiya birinchi futbol ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Ukraina Premyer-ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Bosniya va Gersegovina Premyer-ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Latviya Oliy ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Xorvatiyalik muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Ukrainadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Ukrainadagi xorvatiyalik muhojir sportchilar]] [[Turkum:Bosniya va Gersegovinadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Bosniya va Gersegovinadagi xorvatiyalik muhojir sportchilar]] [[Turkum:Bolgariyadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Bolgariyadagi xorvatiyalik muhojir sportchilar]] [[Turkum:Latviyadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Latviyadagi xorvatiyalik muhojir sportchilar]] rdzn91ojbk5k5crln0jrnlgonvesrlp Danila Yejov 0 1239080 5987726 5897802 2026-04-10T12:28:02Z Janob Mirzaolim 64438 5987726 wikitext text/x-wiki {{familiyadoshlar|Yejov}} {{Futbolchi | ism = Danila Yejov | tasvir = | toʻliqism = | tavallud_sana = {{birth date and age|2004|7|20}} | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Xorazm viloyati}} | vafot_sana = | vafot_joyi = | boʻyi = {{boʻy|m=1.66}} | vazni = | laqabi = | pozitsiya = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] | joriyklub = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] | klubraqami = 20 | yoshlikyillari1 = | yoshlikklublari1 = | yoshlikyillari2 = | yoshlikklublari2 = | yoshlikyillari3 = | yoshlikklublari3 = | yillar1 = 2021—2022 | klublar1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] | isht1 = 5 | gollar1 = 0 | yillar2 = 2022 | klublar2 = [[Bunyodkor-2|Bunyodkor Farm]] | isht2 = ? | gollar2 = ? | yillar3 = 2023 | klublar3 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]] | isht3 = 0 | gollar3 = 0 | yillar4 = 2024 | klublar4 = [[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]] | isht4 = 0 | gollar4 = 0 | yillar5 = 2024— | klublar5 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] | isht5 = 18 | gollar5 = 0 | yillar6 = | klublar6 = | isht6 = | gollar6 = }} '''Danila Yejov''' ({{lang-ru|Данила Ежов}}) — oʻzbekistonlik futbolchi. „[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]“ klubi [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]]si<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/player/674|title=Danila Yejov}}</ref><ref>{{cite web|url=https://ua.tribuna.com/football/person/danila-yejov/|title=Danila Yejov}}</ref><ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/danila-yejov/981427/|title=D. Yejov}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.soccerpunter.com/player/37767024/Danila-Yejov|title=Danila Yejov Profile and Player Statistics }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Havolalar == * [https://www.transfermarkt.com/danila-ezhov/profil/spieler/934286 Danila Yejov] Transfermarkt saytida {{uzbekistan-footy-bio-stub}} {{Xorazm futbol klubi tarkibi}} {{DEFAULTSORT:Yejov, Danila}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]] [[Turkum:Xorazm futbolchilari]] [[Turkum:Bunyodkor-2 klubi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Birinchi ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]] fm00u2a0mzz7iussbjyapq0eyqjcu7l Qoʻshnazar Qoʻshnazarov 0 1239092 5987706 5940616 2026-04-10T12:18:43Z Janob Mirzaolim 64438 5987706 wikitext text/x-wiki {{familiyadoshlar|Qoʻshnazarov}} {{Futbolchi | ism = Qoʻshnazar Qoʻshnazarov | tasvir = | toʻliqism = | tavallud_sana = {{birth date and age|2004|10|16}} | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Xorazm viloyati}} | vafot_sana = | vafot_joyi = | boʻyi = {{boʻy|m=1.83}} | vazni = | laqabi = | pozitsiya = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] | joriyklub = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] | klubraqami = 79 | yoshlikyillari1 = | yoshlikklublari1 = | yoshlikyillari2 = | yoshlikklublari2 = | yoshlikyillari3 = | yoshlikklublari3 = | yillar1 = | klublar1 = | isht1 = | gollar1 = | yillar2 = | klublar2 = | isht2 = | gollar2 = | yillar3 = | klublar3 = | isht3 = | gollar3 = | yillar4 = 2025— | klublar4 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] | isht4 = | gollar4 = | yillar5 = | klublar5 = | isht5 = | gollar5 = | yillar6 = | klublar6 = | isht6 = | gollar6 = }} '''Qoʻshnazar Qoʻshnazarov''' — oʻzbekistonlik futbolchi. „[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]“ klubi [[Hujumchi (futbol)|hujumchis]]i<ref>{{cite web|url=https://fminside.net/players/6-fmu25/2000022579-qoshnazar-qoshnazarov|title=Qo'shnazar Qo'shnazarov}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{uzbekistan-footy-bio-stub}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Erkak futbol hujumchilari]] [[Turkum:Xorazm futbolchilari]] {{DEFAULTSORT:Qoʻshnazarov, Qoʻshnazar}} 6qrlrroya9g44cozu0s5s49haej1v8h Adhambek Ochildiyev 0 1249733 5987742 5940614 2026-04-10T12:38:04Z Janob Mirzaolim 64438 5987742 wikitext text/x-wiki {{ism+familiya|Adham|Ochildiyev}} {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Adhambek Ochildiyev | boʻyi = {{height|m=1.89}} | tavallud_sana = {{Birth date and age|df=yes|2008|9|7}} | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Xorazm viloyati}} | joriyklub = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] | klubraqami = 63 | pozitsiya = [[Darvozabon (futbol)|Darvozabon]] }} '''Akbar Masharipov''' – oʻzbekistonlik futbolchi. „[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]“ klubining darvozaboni<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/en/club/23/structure|title=Khorazm}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{uzbekistan-footy-bio-stub}} {{DEFAULTSORT:Ochildiyev, Adhambek}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Erkak futbol darvozabonlari]] [[Turkum:Xorazm futbolchilari]] etgf8johg6mj4vvhl1s45134xz3pqpj Abu Amr Usmon 0 1267127 5988576 5974840 2026-04-11T10:51:58Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 5988576 wikitext text/x-wiki {{Qirollik bilgiqutisi|ismi=Abu Amr Usmon|tasvir=Hafsid Dinar - Abu Amr Othman.jpg|izoh=Usmonning dinor tangasi|succession=[[Hafsiylar]] sultonligi [[xalifa]]si|reign=1435-yil sentyabr – 1488-yil sentyabr|oʻtmishdoshi=[[Abu Abdulloh Muhammad al-Muntasir]]|davomchisi=[[Abu Zakariyo Yahyo II]]|tugʻilgan_sanasi=1419-yil fevral|vafot_sanasi=1488-yil sentyabr|vafot_joyi=Hafsiylar sultonligi|toʻliq nomi=Abu Amr Usmon ibn Abu al-Hasan Muhammad|sulola=[[Hafsiylar]]|din=[[Islom]]}} '''Abu Amr Usmon''' ({{Lang-ar|أبو عمرو عثمان}}; 1419-yil fevral{{Snd}}1488-yil sentyabr), hukmdorlik nomi '''al-Mutavakkil ala Alloh''' ({{Lang-ar|المتوكل على الله}} – „Allohga tayanadigan kishi“){{Sfn|Brunschvig|1940}} – Ifriqiya – hozirgi [[Tunis]], Sharqiy [[Jazoir]] va Gʻarbiy Liviya hududlarini qamrab olgan [[Hafsiylar]] sulolasi hukmdori, 1435-yildan 1488-yilgacha hukmronlik qilgan. 1470-yilda Tunisdagi saroyga kelgan flamand savdogar uni baland boʻyli, oʻyga choʻmgan, adolatli va solih inson deb taʼriflab, „barcha [[musulmon]] hukmdorlar orasida eng buyuk, eng kuchli va eng boy“ deb atagan{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Uning hukmronligi Hafsiylar davlati uchun nisbatan barqarorlik, harbiy va diplomatik yutuqlar davri boʻlgan{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Usmon Hafsiylar sulolasining oxirgi muvaffaqiyatli hukmdori boʻlib, uning vafotidan soʻng sulola oʻz mavqeini yoʻqotib, 1574-yilda [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar]] Tunisni egallagunga qadar hukmronlik qilgan. Zamonaviy tarixchi Jamil Abun-Nasr uni „Hafsiylar shon-sharafining soʻnggi tomchisi“ deb atagan{{Sfn|Abun-Nasr|1987}}. == Hayoti == === Yoshlik davri va merosi === Usmon hijriy 821-yil [[Ramazon]] oyi oxiri (milodiy 1419-yil fevral oyi boshi)da tugʻilgan{{Sfn|Brunschvig|1940}}. U [[Abu Faris Abdulaziz II|Abu Faris Abdulaziz II ning]] nabirasi boʻlib, Abu Faris 1394-yildan 1434-yilgacha Hafsiylar hukmdori boʻlgan. Usmon esa Abu Farisning birinchi vorisi [[Abu Abdulloh Muhammad al-Mansur|Abu Abdulloh Muhammad al-Mansurning]] oʻgʻli edi. Abu Abdulloh 1430-yilda vafot etgan. Usmonning onasi valensiyalik Rim ismli qul ayol ayol boʻlgan{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Abu Faris 1434-yilda vafot etdi va oʻrniga uning nabirasi, Usmonning tugʻishgan akasi [[Abu Abdulloh Muhammad al-Muntasir|al-Muntasir]] hukmronlikni qoʻlga oldi. Al-Muntasir 15 yoshli Usmonni [[Qusantina]] hokimi etib tayinladi{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Al-Muntasirning oʻzi koʻp oʻtmay kasallikka chalingan. 1435-yil boshlarida arab qabilasi Avlad Abu al-Layl qoʻzgʻolon koʻtardi. Bu qoʻzgʻolon yosh Usmon tomonidan raqib arab qabilasi Avlad Mulalhilning yordami bilan bostirildi. Qoʻzgʻolon bostirilgach, al-Muntasir 1435-yil 16-sentyabrda kasallikka dosh berolmay, taxtni kichik ukasi Usmonga topshirdi{{Sfn|Brunschvig|1940}}. === Hukmronligining dastlabki davri (1435–1453) === [[Fayl:Béjaïa_-_restes_de_l_enceinte_fortifiée_de_la_Porte_Fouka.jpg|thumb|Bejaiadagi qalʼa]] Usmonning taxtga oʻtirishida Hafsiylar tarixidagi aksar hokimiyat almashishlari kabi dastlab muammolarga duch kelindi{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Abu Farisning ukasi va yangi hukmdorning katta amakisi, [[faqih]] Abu Abdulloh Muhammad al-Husayn yana bir qoʻzgʻolon koʻtarish uchun Avlod Abu al-Layl qabilasini oʻz atrofiga toʻplashga urindi. Biroq qabila uni Usmonga topshirdi, 1435-yil noyabr oyida ehtimol Abu Abdulloh qatl etildi{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Abu Farisning boshqa oʻgʻli va al-Muntasir tomonidan Béjaïa hokimi etib tayinlangan Abu al-Hasan Ali yanada jiddiy xavfni yuzaga keltirdi. 1436-yil bahorida Abu al-Hasan Hafsiylar taxti uchun kurashda Avlod Abu al-Layl qabilasining qoʻllab-quvvatloviga sazovor boʻldi. Qoʻzgʻolonchilar Qusantinani bir oy davomida qamal qilib turdilar va hatto Tunis poytaxtining devorlariga qadar ham yetib bordilar{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Dastlabki qoʻzgʻolon Usmon va uning Avlod Mulalhil tarafdorlari tomonidan 1436-yil 4-oktyabrda Tipasa Rim xarobalari yaqinida boʻlib oʻtgan jangda tor-mor etildi. Abu al-Hasan esa yana Béjaïaga qochib ketdi{{Sfn|Brunschvig|1940}}. 1437-yil boshlarida Avlod Abu al-Layl qabilasi boshliqlari qoʻlga olinib, zanjirband holda Tunis qal’asiga olib kelindi. Ammo Abu al-Hasan bu safar Kabiliya qabilalarining qoʻllab-quvvatlovi bilan qoʻzgʻolonini davom ettirdi. Kabiliadagi urush ikki yil davom etdi va 1439-yil iyunida Kabiliya boshligʻi Abdulloh ibn Umar ibn Sahr oʻldirildi. Oʻsha yilning 9-noyabrida Usmonning qoʻshinlari ilk bor Béjaïani egalladi. U yerda Abu al-Hasan oʻz nomidan tangalar zarb qildirdi va qonuniy islomiy monarxiya belgilarini namoyon eta boshladi{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Ammo Usmonning qoʻzgʻolonchi amakisi qochib qutulishga muvaffaq boʻldi va oʻn yildan ortiq vaqt davomida qoʻzgʻolon olib bordi, 1446-yilda Béjaïani uch haftaga qayta egalladi va 1452-yilda yana qamal qildi. Shu yilning oʻzida unga Kabiliyadagi ittifoqchilari xiyonat qildi va u asir sifatida Qusantinaga olib kelindi. Oradan koʻp oʻtmay, qatl qilinib, boshi Usmonga taqdim etildi{{Sfn|Brunschvig|1940}}. 1440-yillarda Usmon shaxsan janubga mustaqil ichki shaharlar [[Nefta]] va Touggourtga qarshi harbiy yurishlar qildi va ularni markaziy hokimiyatga boʻysundirdi. 1446-yilda Tunisga kelgan florensiyalik elchilar hukmdor bu urushlar orqali Shimoliy Afrikaning ichki hududlarida tinchlik va xavfsizlik oʻrnatganini yuqori baholashgan{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Diplomatik jihatdan Usmon [[Yevropa]] savdogarlarini Ifriqiyaga tashrif buyurishga undadi, ularga [[musulmon]] fuqarolariga nisbatan boʻlgani kabi adolatli munosabatda boʻlinishini vaʼda qildi hamda [[Oʻrta Yer dengizi mintaqasi|Oʻrta yer dengizi mintaqasidagi]] nasroniy davlatlar bilan doʻstona munosabatlar oʻrnatishga harakat qildi{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Aragon qiroli Alfonso V bilan nasroniylar va musulmonlarning [[Oʻrta yer dengizi|Oʻrta yer dengizida]] amalga oshirgan qaroqchilik (dengiz bosqinchiligi) harakatlari va Oʻrta yer dengizida odamlarni asirga olib, qul sifatida sotish maqsadida qilinadigan harbiy yurishlar ustida olib borilgan uzoq muzokaralarga koʻra, Usmon va Alfonso bir-birining hududlaridagi barcha asirlarni oʻz vatanlariga qaytarishga kelishishlari kerak edi{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Biroq muzokaralar Hafsiylar hududida ikki nasroniyning oʻldirilishi va maltalik nasroniylar tomonidan musulmonlarning asirga olinishi tufayli izdan chiqdi. Oxir-oqibat hech qanday shartnoma imzolanmadi. Shunga qaramay, maʼlum bir vaqtda norasmiy kelishuv tuzilgan boʻlishi ham mumkin, chunki 1453-yilda Alfonso nasroniylar tomonidan Hafsiylar kemasidan olingan yukni qaytarishni buyurgan{{Sfn|Brunschvig|1940}}. U, shuningdek, 1438 va 1444-yillarda mos ravishda Venetsiya va Genoa respublikalari bilan shartnomalarni yangiladi, ularni kengaytirib, Genoaga Shimoliy Afrikadan katta miqdorda gʻalla olib kirish uchun ruxsat berdi{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Yangi shartnomalar Florensiya, keyinchalik 1443-yilda Ifriqiya qaroqchilari qisqa muddatga Elbani egallab olgan voqeadan soʻng Piombino bilan ham tuzildi{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Ichki boshqaruv masalasida Usmon boshqa Hafsiylar sulolasi aʼzolariga yuqori lavozim bermay, odatda, sodiq xizmatkorlarini, koʻpincha Yevropadan boʻlgan sobiq nasroniylarni, [[Qoid|''qoidlar'']] yoki viloyat hokimlari qilib tayinladi{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Yagona istisno Bejaia edi, hudud 1439-yildagi bosib olinganidan boshlab 1452-yilda Abu al-Hasanning vafotiga qadar hukmdorning qarindoshlari tomonidan boshqarildi, undan soʻng esa sulolaga aloqador boʻlmagan qoid hokimlikni qoʻlga oldi. Bu qaror ehtimol, uzoq vaqt davomida bevosita Hafsiy shahzodalari tomonidan boshqarilgan shaharda qoʻzgʻolonchilarning xalq orasidagi qoʻllab-quvvatlanishining oldini olish uchun qilingan edi{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Ammo Usmon sulolaga aloqador boʻlmagan vazirlarga ham toʻliq ishonmagan. 1453-yilda oʻz hukmronligining ilk davrida saroyda shu qadar yuqori kuchga ega boʻlgan shaxs, italyanlar „podshohdan keyingi birinchi oʻrinda turadigan odam“ deb hisoblagan vazir Nabil ibn Abu Qattayani qatl qilgan va uning boyligini musodara qilgan{{Sfn|Brunschvig|1940}}. === Hukmronligining oʻrta davri (1453–1470) === [[Fayl:Hafsid1400.png|thumb|1400-yilda Hafsiylar imperiyasi]] Usmon hukmronligining oʻrta davri beqarorlikning kuchayishi bilan ajralib turdi. 1453 va 1468-yillarda bubonik vaboning ogʻir toʻlqinlari Tunisda har kuni yuzlab odamlarning oʻlimiga sabab boʻldi{{Sfn|Brunschvig|1940}}. 1463-yilda Shimoliy Afrikaning ichki hududlaridagi koʻchmanchi qabilalar Hafsiylar xazinasi odatdagidek ularga toʻlab kelgan toʻlovlarning kamaytirilishidan norozi boʻlib, hokimiyatga qarshi qoʻzgʻolon koʻtardilar. Usmon ularning ustiga yurish qilganida qabilalar jang qilmasdan qoʻzgʻolondan voz kechdilar, biroq qabila ichidagi guruhlar reydlar uyushtirishda davom etdi va 1440-yillarda Usmonning siyosati tufayli xavfsizligi taʼminlangan Shimoliy Afrikaning ichki hududlariga yana tahdid solindi{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Hukmronlikning oʻrta davri, shuningdek, Shimoliy Afrikaga uyushtirilgan muvaffaqiyatli yurishlar bilan ham ajralib turdi. Usmon 1458-yilda [[Tripolitaniya|Tripolitaniyani]] bosib oldi va 1463-yilda Sahroi Kabirdagi Ouargla shahriga markaziy [[hokim]]<nowiki/>iyat tomonidan hokim tayinladi{{Sfn|Brunschvig|1940}}. 1462-yilda [[Abu Abdulloh ibn Abu Zayyon]] Zayyoniylar sulolasining Tlemcen taxtini egallab, Hafsiylarga sodiq boʻlgan avvalgi hukmdorni hokimiyatdan agʻdarib tashlagach, bu ishlarga Usmon ham aralashdi va Abu Abdullohni uni syuzeren sifatida tan olishga majbur qildi. Biroq Abu Abdullohning hukmdorga sodiq emasligi ayon boʻlib, ichki hududlardagi isyonchi qabilalar bilan ittifoq tuzishga uringanida Usmon 1466-yilda yana bir yurish uyushtirib, Tlemcen ustidan Hafsiylarning hukmronligini qaytadan tasdiqladi{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Hatto uzoq gʻarbda hukmronlik qilgan Marokashning ilk [[Vattosiylar davlati|Vattosiy]] hukmdori Muhammad al-Sheyx ham Usmonning vassaliga aylandi<ref>[https://books.google.com/books?id=tYZyAAAAMAAJ&q=1472 History of North Africa: Tunisia, Algeria, Morocco, from the Arab Conquest to 1830, Volume 2] Charles André Julien Routledge & K. Paul, 1970</ref>{{Sfn|Abun-Nasr|1987}}. Oʻrta yer dengizi boʻyidagi musulmon va boshqa nasroniy mamlakatlar bilan diplomatik aloqalar davom etdi. Oldingi Hafsiylardan farqli oʻlaroq, Usmon qamal ostida qolgan [[Granada amirligi|Granada amirligining]] xavfsizligi bilan unchalik qiziqmas edi, biroq ular oʻrtasida doʻstona aloqalar saqlanib qolgan. Usmon, shuningdek, oʻzining anʼanaviy ravishda ittifoqchisi boʻlib kelgan [[Mamluklar davlati|Mamluklar]] bilan aloqalarni davom ettirdi, [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar]] bilan yangi aloqalarni oʻrnatdi, 1454-yilda sulton [[Mehmed II Fotih|Mehmed II ni]] [[Konstantinopol fathi|Konstantinopolni fath etishi]] munosabati bilan tabrik bildirdi{{Sfn|Brunschvig|1940}}. [[Italiya]] shahar-davlatlari {{Sfn|Brunschvig|1940}} va Aragon bilan doʻstona munosabatlar davom etdi{{Sfn|Brunschvig|1940}}, biroq Piombino bilan aloqalar oʻn uch yilga uzilib qoldi. Bunga sabab raqib italyan savdogarlari Usmonni Piombino bilan savdoni toʻxtatishga koʻndirgan edi{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Shuningdek, Usmon Milan gersogi Francesco I Sforzaga sovgʻa sifatida sher yuborgan{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Bu davrda Usmon Tunis shahrida gidrotexnik inshootlar qurdirgan. U dindor musulmon shaxs boʻlib, koʻplab vaqflar va zaviya institutlarini tashkil etgan. Shuningdek, tasavvuf homiysi sifatida mashhur boʻlib, avliyo Sidi ibn Arusni qoʻllab-quvvatlagan{{Sfn|Brunschvig|1940}}. === Hukmronligining soʻnggi davri (1470'''–'''1488) === 1470-yildan keyingi davrga oid manbalar kam uchraydi{{Sfn|Brunschvig|1940}}. 1468-yilda Tlemcenda yangi hukmdor taxtga chiqqanidan soʻng Usmon oʻsha hudud ustidan hukmronlikni davom ettirganmi yoki yoʻqligi nomaʼlum, biroq 1472-yilda Marokashdagi [[Vattosiylar davlati|Vattosiylar]] uning hukmronligini rasmiy ravishda tan olgan. 1477-yilda esa bir qator qabila boshliqlari unga boʻysungan{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Shu yillarda italiyaliklar bilan savdo aloqalari kuchaygan, ehtimol Usmoniylar imperiyasining kuchayishi tufayli Italiya respublikalari oʻz savdo faoliyatlarini Shimoliy Afrikaga yoʻnaltirgan{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Genoa bilan ayrim diplomatik muammolar yuzaga kelgan, chunki Hafsiy viloyat hokimlari genoalik savdogarlarni qamoqqa olgan, biroq Genoa Shimoliy Afrikadan keladigan gʻalla importi xavf ostiga tushmasligi uchun harbiy choralar koʻrmagan{{Sfn|Brunschvig|1940}}. 1478-yilda [[Neapol qirolligi]] bilan yangi savdo shartnomasi imzolangan{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Shuningdek, [[Fransiya]], Provans grafligi va hatto [[Rodos]] orolidagi Hospitalyer ritsarlari bilan ham doʻstona munosabatlar oʻrnatilgan. Bu doʻstona aloqalar doirasida Usmon har yili Rodos oroliga ikki savdo kemasini yuborishga vaʼda qilgan{{Sfn|Brunschvig|1940}}. 1470-yilda Usmon Aragon bilan shartnoma tuzishga urindi. Unga koʻra, ikki qirollik barcha asirlarni oʻz yurtlariga qaytarishi va oʻzaro savdo aloqalarini toʻliq erkinlashtirishi kerak edi{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Biroq bu urinish muvaffaqiyatsizlik bilan tugadi va 1479-yilda [[Palermo|Palermodagi]] nufuzli shaxslar Hafsiylar bilan rasmiy tinchlik shartnomasini tuzishga harakat qilganiga qaramay, ikki tomon oʻrtasida yana qaroqchilik harakatlari boshlandi{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Sitsiliyaning xavfsizligi yoki [[Barselona]] portining savdo iqtisodiyoti Usmon bilan boʻlgan yomon munosabatlar oqibatida zarar koʻrgan boʻlsa-da, bu masalalar Aragon qirollari uchun unchalik katta ahamiyatga ega emas edi. Chunki Aragon qiroli John II Barselonani yomon koʻrar, bunga sabab shahar unga qarshi qoʻzgʻolon koʻtargan, uning vorisi Ferdinand II esa Granadani bosib olish ishlari bilan band boʻlganligi sababli Hafsiylar bilan munosabatlarga koʻp eʼtibor qaratmagan{{Sfn|Brunschvig|1940}}. Granadaliklar bilan Hafsiylar oʻrtasida tarixiy doʻstlik aloqalari boʻlganiga qaramay, Usmon 1487-yilda Granadaning qirollikni tez orada yoʻqolib ketish xavfidan qutqarish uchun yordam soʻrab murojaat qilgan iltimosnomasiga javob qaytarmadi{{Sfn|Brunschvig|1940}}. == Taxt uchun kurash == Hukmronligining soʻnggi yillarida Abu Amr Usmonning bir qator oila aʼzolari vafot etdi. Uning oʻgʻli [[Abu Salim Ibrohim]] 1484-yilda vafot etdi, oradan bir necha oy oʻtib nevarasi al-Mustansir ibn Mas’ud olamdan oʻtdi. Soʻngra 1488-yilda Abu Amr Usmonning toʻngʻich oʻgʻli Mas’ud ham vafot etdi. Abu Amr Usmon Mas’udning boshqa oʻgʻli [[Abu Zakariyo Yahyo II|Abu Zakariyo Yahyo II ni]] oʻzidan keyin [[taxt]] vorisi etib tayinladi. Abu Zakariyo Yahyo oʻsha paytda 36 yoshda boʻlib, Qusantinada hokimlik qilardi. U 1488-yilda taxtga koʻtarildi, biroq 1489-yilgacha hokimiyatni ushlab tura oldi, xolos, chunki u oʻz qarindoshlarini shafqatsiz ravishda hokimiyatdan „tozalash“ga kirishdi, ularning omon qolganlari esa unga qarshi chiqdi. Askarlar ham uni tashlab ketishdi. Abu Zakariyo jangda halok boʻldi. Natijada hokimiyat Abu Salim Ibrohimning oʻgʻli Abdulmoʻmin ibn Ibrohimning qoʻliga oʻtdi<ref name="SyedAkhtar2011">{{Kitob manbasi |last=Muzaffar Husain Syed |date=14 September 2011 |title=Concise History of Islam |publisher=Vij Books India Pvt Ltd |isbn=978-93-82573-47-0 |accessdate=12 February 2021 |page=148}}</ref><ref name="Abun-NasrAbun-Nasr1987">{{Kitob manbasi |last=Jamil M. Abun-Nasr |date=20 August 1987 |title=A History of the Maghrib in the Islamic Period |url=https://archive.org/details/historyofmaghrib0000abun_l5g9 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-33767-0 |accessdate=12 February 2021 |page=[https://archive.org/details/historyofmaghrib0000abun_l5g9/page/132 132]}}</ref>. Biroq Abdulmoʻmin ibn Ibrohim ham xalqning hurmatiga, ularning qoʻllab-quvvatloviga sazovor boʻla olmadi va oradan koʻp oʻtmay, oʻzidan oldingi hukmdorning oʻn sakkiz yoshli oʻgʻli Abu Yahyo Zakariyo tomonidan hokimiyatdan agʻdarildi. Abu Yahyo Zakariyo tinchlik va tartibni tiklashga muvaffaq boʻldi, biroq 1494-yilda [[vabo]] kasalligidan vafot etdi va uning oʻrniga nabirasi [[Abu Abdulloh Muhammad IV al-Mutavakkil]] taxtga oʻtirdi<ref name="SyedAkhtar2011" /><ref name="Abun-NasrAbun-Nasr1987" />{{Sfn|Brunschvig|1940}}. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi |last=Brunschvig |year=1940 |first=Robert |title=La Berbérie Orientale sous les Hafsides, des origines à la fin du XVe siècle |language=fr |publisher=La librairie d'Amérique et d'Orient Adrien Maisonneuve |location=Paris}} * {{Kitob manbasi |last=Fossier |year=1987 |first=Robert |title=Storia del medioevo III: Il tempo delle crisi (1250–1520) |publisher=Giulio Einaudi editore |isbn=88-06-58404-9 |page=368}} * {{Kitob manbasi |last=Abun-Nasr |year=1987 |first=Jamil M. |title=A History of the Maghrib in the Islamic Period |url=https://archive.org/details/historyofmaghrib0000abun_l5g9 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge}} [[Turkum:1419-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1488-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:15-asr Hafsiy xalifalari]] 3owwlb9xu8e11oila3lxacw5h8jjyhv Ibrohim Ahmad Maqariy 0 1276312 5988055 5798408 2026-04-10T17:55:19Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 5988055 wikitext text/x-wiki '''Shayx Ibrohim Ahmad Maqariy''' (1976-yil 15-sentyabrda [[Zariya]] shahrida, [[Kaduna shtati]]da tugʻilgan) – nigeriyalik islom olimi va diniy rahbar, Islom taʼlimi va diniy qoʻllanmalari bilan tanilgan. U [[Abuja Milliy masjidi]] imomi boʻlib xizmat qiladi<ref>{{Cite web |date=2021-02-05 |title=Ku San Malamanku tare da Sheik Ibrahim Ahmad Maqari |url=https://www.bbc.com/hausa/labarai-55932475 |access-date=2024-07-19 |website=BBC News Hausa |language=ha}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hausa |first=Arewa Times |date=2022-04-03 |title=Tarihin Farfesa Ibrahim Ahmad Maqari |url=https://arewatimes.com.ng/tarihin-sheikh-ibrahim-ahmad-maqari/ |access-date=2024-07-19 |website=Arewa Times Hausa |language=en-GB |archive-date=2024-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720132440/https://arewatimes.com.ng/tarihin-sheikh-ibrahim-ahmad-maqari/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Abubakar |first=Fatimah Isah |date=2023-07-02 |title=Prof Maqari: Biography, Life and Legacy |url=https://arewahouse.com/prof-maqari-biography-life-and-legacy/ |access-date=2024-07-19 |website=Arewa House |language=en-US |archive-date=2024-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720132430/https://arewahouse.com/prof-maqari-biography-life-and-legacy/ |url-status=dead }}</ref>. == Hayotining boshlangʻich davri va taʼlimi == Maqariy 1976-yil 15-sentyabrda [[Nigeriya]]ning [[Kaduna shtati]]dagi [[Zariya]] shahrida tugʻilgan. U taʼlimni qadrlangan musulmon oilada oʻsgan. Dastlabki taʼlimini mahalliy [[Madrasa|Qurʼon maktablarida]] olib, Qurʼonni yod olgan va islom taʼlimotlarining asoslarini oʻrgangan. Ota-onasi uni [[Gʻarbiy Afrika]] boʻylab, jumladan [[Senegal]] va [[Mavritaniya]]dagi islom institutlarida tahsil olish uchun yuborishgan<ref>{{Cite web |title=Sheikh Professor Ibrahim Ahmad Maqari |url=https://themuslim500.com/profiles/ibrahim-ahmad-maqari/ |access-date=2024-07-19 |website=The Muslim 500 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Voice |first=Muslim |date=2022-08-21 |title=Know Your Sheikh: Professor Ibrahim Ahmad Maqari {{!}} The Muslim Voice, Nigeria |url=https://muslimvoice.com.ng/2022/08/21/know-your-sheikh-professor-ibrahim-ahmad-maqari/ |access-date=2024-07-20 |language=en-US |arxivsana=2024-09-08 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240908225553/https://muslimvoice.com.ng/2022/08/21/know-your-sheikh-professor-ibrahim-ahmad-maqari/ }}</ref>. == Oʻqituvchilik va ustozlik faoliyati == Maqariy yosh olimlarni oʻqitish va ularga rahbarlik qilish bilan shugʻullanadi. U turli madrasalarda (islom maktablari) dars bergan va Nigeriya va Afrikaning boshqa qismlarida maʼruzalar va seminarlar oʻtkazgan. Uning darslari [[Fiqh]] (islom huquqshunosligi), [[Tafsir]] (Qurʼon tafsiri) va [[Hadis]] (Paygʻambar anʼanalari) kabi turli islomiy fanlarni qamrab oladi<ref>{{Cite web |date=2017-06-01 |title=Professor Ibrahim Ahmad Maqari: Spiritual and Cultural Dimensions of Moroccan-Nigerian Relations |url=https://www.fm6oa.org/en/professor-ibrahim-ahmad-maqari-spiritual-and-cultural-dimensions-of-moroccan-nigerian-relations/ |access-date=2024-07-19 |website=MOHAMMED VI FOUNDATION OF AFRICAN OULEMA |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tijjaniyya |date=2022-08-04 |title=Takaitacce Tarihin Sheikh Imam Ibrahim Maqari (Limamin Masallacin Abuja). |url=https://tijjaniyya.com/news/takaitacce-tarihin-sheikh-imam-ibrahim-maqari-limamin-masallacin-abuja/ |access-date=2024-07-20 |website=Tijjaniyya Media News |language=en-GB |arxivsana=2024-09-17 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240917153912/https://tijjaniyya.com/news/takaitacce-tarihin-sheikh-imam-ibrahim-maqari-limamin-masallacin-abuja/ }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Nigeriya sofiylari]] [[Turkum:Nigeriya islom diniy rahbarlari]] [[Turkum:Soʻfiy diniy rahbarlari]] [[Turkum:21-asr islom olimlari]] [[Turkum:1976-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Nigeriya sunniy musulmonlari]] rtwf4w6jh9qmbpzpshzyv7yr99ygeic Sharqiy turk xoqonligi 0 1278580 5988522 5830936 2026-04-11T08:52:52Z KWiki78 246724 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 5988522 wikitext text/x-wiki '''Sharqiy Turk xoqonligi''' (680–744) – [[Turk xoqonligi|Turk xoqonligining]] ikkinchi davri sifatida ham tanilgan, [[qadimgi turkiy]] qabilalar tomonidan tashkil etilgan davlat boʻlib, Markaziy Osiyo, Mongoliya va [[Sharqiy Turkiston]] hududlarida hukmronlik qilgan. Ushbu davlat ilk [[Turk xoqonligi]] (552–630) qulaganidan soʻng, turk qabilalarining yana birlashuvi natijasida vujudga kelgan. Sharqiy Turk xoqonligi turkiy xalqlarning siyosiy va madaniy tarixida muhim oʻrin egallaydi, chunki u davrda turkiy yozuv (runik bitiklar), davlat boshqaruvi anʼanalari va koʻplab harbiy yutuqlar shakllangan. == Tarix == [[VII asr|VII]] asrning oʻrtalarida ilk Turk xoqonligi zaiflashib, ichki nizolar va tashqi bosimlar tufayli parchalanib ketdi. 630-yilda Tang sulolasi qoʻshinlari Turk xoqonligini tor-mor keltirib, turk qabilalarini oʻz taʼsiri ostiga oldi. Biroq turklar mustaqillik uchun kurashni davom ettirdilar. Nihoyat, 682-yilda '''[[Qutlug‘ Elterish xoqon]]''' boshchiligida turk qabilalari birlashib, Tang imperiyasidan mustaqillikka erishdilar va Sharqiy Turk xoqonligini tikladilar. Xoqonlik poytaxti dastlab '''[[Ötüken mongoliya hududi|Ötüken]]''' (Mongoliya hududi) boʻlib, keyinchalik boshqa markazlar ham boʻlgan. Elterish xoqondan soʻng uning oʻgʻillari – '''[[Qapagʻon xoqon|Qapaghan xoqon]]''' (691–716) va '''[[Bilga xoqon]]''' (716–734) davrida davlat eng qudratli bosqichga erishdi. Aynan shu davrda mashhur '''[[Kultegin]]''' sarkarda sifatida tarixda nom qoldirdi. 744-yilda ichki ziddiyatlar va uygʻurlar koʻtarilishi oqibatida Sharqiy Turk xoqonligi qulab, oʻrnida '''[[Uygʻur xoqonligi|Uygʻur xoqonligi]]''' tashkil topdi. == Siyosiy tuzilma == Sharqiy Turk xoqonligi markazlashgan davlat boʻlib, boshqaruvning asosiy unvoni '''[[xoqon]]''' edi. Xoqonning qarindoshlari va zodagonlar turli lavozimlarda xizmat qilgan. Davlatning siyosiy kuchi koʻp hollarda qabila ittifoqlariga tayanar edi. Qonun-qoidalar koʻpincha ogʻzaki anʼanaga asoslangan boʻlib, turklar oʻzining „törü“ (yasa) tizimiga amal qilganlar. == Harbiy kuch == Sharqiy Turk xoqonligi kuchli otliq qoʻshinlari bilan mashhur boʻlgan. Turk qoʻshinlari oʻzining chaqqonligi, tezkorligi va jangovar taktikasi bilan Xitoy, Tabor, Soʻgʻd va boshqa qoʻshni xalqlarga qarshi muvaffaqiyatli yurishlar olib borgan. X especially Tang imperiyasi bilan koʻp marotaba janglar qilindi. == Madaniyat va yozuv == Xoqonlik davrida turklar oʻz yozuv tizimlarini rivojlantirdilar. '''[[Oʻrxun-Enasoy obidalari|Orxon-Enasoy]] bitiklari''' deb ataluvchi tosh yozuvlar aynan Sharqiy Turk xoqonligi davrida yaratilgan. Bu bitiklarda Bilga xoqon, Kultegin va Toʻnyuquq kabi davlat arboblari nomlari abadiylashtirilgan. Ushbu yozuvlar nafaqat siyosiy voqealar, balki turkiy xalqlarning dunyoqarashi va qadriyatlarini ham yoritadi. Shuningdek, diniy qarashlarda tangrichilik ustun boʻlib, osmon tangrisi va ajdodlarga sigʻinish muhim oʻrin egallagan. Shu bilan birga, buddaviylik va manixeylik taʼsiri ham sezila boshlagan. == Merosi == Sharqiy Turk xoqonligi [[turkiy xalqlar]] tarixida mustaqillik, harbiy qudrat va madaniy yuksalish timsoli sifatida qoldi. Orxon bitiklari butun turkiy dunyo uchun bebaho tarixiy manba hisoblanadi. Xoqonlikdan keyin tashkil topgan Uygʻur, Qoraxoniy va boshqa turkiy davlatlar ham bu davr merosidan foydalanib, oʻz davlat tizimini shakllantirdilar. == Adabiyotlar == * Golden, Peter B. ''An Introduction to the History of the Turkic Peoples''. Wiesbaden, 1992. * S. G. Klyashtorny, T. I. Sultanov. ''Turks and Central Asia''. Moscow, 2004. * Orxon bitiklari tarjimalari. [[Turkum:Osiyodagi sobiq davlatlar]] [[Turkum:Tarix]] t50dhkrm6d76e3g20hqtm3qqvlw0u75 Draft:Javzo masjidi 0 1353639 5987796 5925674 2026-04-10T13:10:02Z ДолбоЯщер 39432 Replaced content with "{{delete}} #REDiRECT [[Javzo masjidi]]" 5987796 wikitext text/x-wiki {{delete}} #REDiRECT [[Javzo masjidi]] lset1jtl8l8vpzccx1j09zxz4xu32tw Vikipediya:Yangi maqola yaratish 4 1354253 5987787 5928419 2026-04-10T13:05:59Z ДолбоЯщер 39432 [[Vikipediya:Yangi maqola]]ga yoʻnaltirildi 5987787 wikitext text/x-wiki #REDiRECT [[Vikipediya:Yangi maqola]] ca3bs9ew1rg49mcj2tf002xpry1m0cm Odamboy Olimov 0 1355585 5987743 5940915 2026-04-10T12:38:09Z Janob Mirzaolim 64438 5987743 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Odamboy Olimov | tasvir = | toʻliqism = | boʻyi = {{height|m=1.80}} | tavallud_sana = {{Birth date and age|df=yes|2006|2|15}} | tavallud_joyi = {{tavalludJoyi|Xorazm viloyati}} | joriyklub = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] | klubraqami = 30 | pozitsiya = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] }} '''Odamboy Olimov''' (2006-yil 15-fevral, [[Toshkent]]) — oʻzbekistonlik futbolchi. „[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]“ klubida hujumchi sifatida oʻynaydi<ref>{{Cite web |title=Odamboy Olimov |url=https://www.besoccer.com/player/odamboy-olimov-3699955}}</ref><ref>{{Cite web |title=Odamboy Olimov (Xorazm Urganch) Stats - Flashscore.com |url=https://www.flashscore.com/player/olimov-odamboy/YsnujIwJ/ |access-date=2026-03-13 |website=www.flashscore.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Odamboy Olimov - Soccer Stats, Profile & Career Info {{!}} Global Sports Archive |url=https://globalsportsarchive.com/en/soccer/athlete/odamboy-olimov/8027159 |access-date=2026-03-13 |website=GSA Website |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title="Xorazm" Turkiyadagi ikkinchi o'rtoqlik o'yinida g'alaba qozondi |url=https://tribuna.uz/news/xorazm-turkiyadagi-ikkinchi-ortoqlik-oyinida-galaba-qozondi-1071587/ |access-date=2026-03-13 |website=Tribuna.uz |language=uz-latn}}</ref><ref>{{Cite web |title=Odamboy Olimov |url=https://www.sofascore.com/ru/football/player/odamboy-olimov/2225202}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{uzbekistan-footy-bio-stub}} {{Xorazm futbol klubi tarkibi}} {{DEFAULTSORT:Olimov, Odamboy}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Xorazm futbolchilari]] [[Turkum:Oqtepa klubi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]] 1ehppq9svuhdu5lw65bj4pxg0liyn8c Loyiha:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi 102 1359544 5987950 5986118 2026-04-10T15:23:51Z Janob Mirzaolim 64438 /* Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5987950 wikitext text/x-wiki ---- „Turkmaniston oyligi“ — „Mavzuli oylik“ loyihasining bir qismi sifatida [[Turkmaniston]], uning aholisi, boy madaniyati, qadimiy tarixi va boshqa sohalariga oid maqolalarni yaratish hamda mavjudlarini boyitish maqsadida tashkil etiladi. Loyiha Oʻzbekcha Vikipediyadagi Turkmaniston haqida yozilgan maqolalardagi boʻshliqlarni toʻldirish, ayniqsa, mintaqadagi [[turkman tili]] va oʻzbek-turkman madaniy aloqalariga, shuningdek, u yerdagi oʻzbek merosiga oid maʼlumotlarni koʻpaytirishni maqsad qilgan. Muddat: 2026-yilning [[1-aprel|1-apreldan]] [[30-aprel|30-aprelgacha.]] Yoʻnalish: Ingliz, turk va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi. == Ishtirokchilar == Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(#uzb9)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi— sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi. Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi. #[[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Doctormeee|munozara]]) 14:47, 2026-yil 2-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Maxamadjonova Muslima|Maxamadjonova Muslima]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Maxamadjonova Muslima|munozara]]) 11:04, 2026-yil 4-aprel (UTC) #[[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 04:39, 2026-yil 6-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Ranoxa|Ranoxa]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ranoxa|munozara]]) 06:19, 2026-yil 6-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 12:55, 2026-yil 6-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Xyrshid|Xurshid]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xurshid|munozara]]) 11:29, 2026-yil 9-aprel (UTC) == Yangi maqolalarni qanday qo‘shish kerak? == Maqolalar boshqa tillardan tarjima bo‘lishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli bo‘lishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim: * '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar bo‘lmasligi kerak. * '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qo‘shilgan ma’lumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart. * '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) bo‘lishiga e’tibor bering. * '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va to‘g‘ri formatlash tavsiya etiladi. '''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (ko‘k linklar) berishni unutmang. ==== Havolalar va bog‘liqlik ==== Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u "yetim maqola" bo‘lib qoladi va uni boshqalar o‘qishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til bo'limlari (Wikidata) orqali bog‘lang. ==== Munozara va aloqa ==== Loyiha bo‘yicha har qanday savol, taklif yoki e’tirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Turkmaniston oyligi}}</nowiki></code> andozasini qo‘yish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida o‘tkazilgani sababli, xohishga ko‘ra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qo‘shish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi. '''Muhim eslatma:''' O‘zbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning o‘z ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq o‘rganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga ko‘tarishini ta’minlash maqsadida yo‘lga qo‘yilgan. Ishtirokchilarning o‘zaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yo‘li deb hisoblanadi. == Loyiha taklifnomasi == Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni qutlug‘ maqsad yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring. Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar buyuk ajdodlarimiz — tasavvuf olamining yetuk namoyandasi Xoja Ahmad Yassaviy vorislari, turkman adabiyotining yorqin yulduzi Maxtumquli, buyuk olim Abu Rayhon Beruniy va Sulton Sanjar kabi siymolar yashab o‘tgan, ularning o‘chmas izlari qolgan Turkmaniston zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar. {| style="background-color: #B2FFFF; border: 4px solid #1CAC78" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Flag and Emblem of Turkmenistan.png|211px]] |style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|Turkmaniston oyligiga taklifnoma!]]''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ---- Hurmatli vikipediya tahrirchisi! Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Turkmaniston oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki> |} == Mukofotlar == {| style="border: 5px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#aaffaa}}};" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Turkmaniston ordeni''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | „Turkmaniston oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi. |} Turkmaniston oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Turkmaniston ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Turkmaniston ordeni“ sohibiga aylaning! == Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Doctormeee}} |Kishilar: [[Sahat Muradow]] • [[Awdy Kulyýew]] • [[Aksoltan Ataýewa]] • [[Ýaýlym Berdiýew]] • [[Begenç Gündogdyýew]] • [[Annagül Annagulyýewa]] • [[Şamuhammet Durdylyýew]] Sogʻliqni saqlash: [[Turkmanistonda salomatlik]] • [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] • [[Xalqaro travmatologiya markazi]] • [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] • [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] |12 |- |[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] |[[Ashxobod velotreki]]•[[Turkmaniston teleminorasi]]•[[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]]•[[Ruhyýet saroyi]] |4 |- |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Goʻkdepe,Turkmaniston]] • [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] |2 |- |- |[[Foydalanuvchi:Lochinovamarjona|Marjona]] |[[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] |1 |- |[[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] |[[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] • [[Berkarar]] |2 |- |[[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] |[[Turkmaniston viloyatlari]] • [[Bayramali tumani]] • [[Taxtabozor tumani]] |3 |- |} == Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan andozalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan andozalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi andoza !Umumiy<br />andozalar<br />soni |- |{{u|Janob Mirzaolim}} |[[Andoza:Turkmaniston siyosati]] • |1 |- |} == Turkmaniston oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz tahrirlangan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Tahrirlangan maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Janob Mirzaolim}} |[[Bolqon viloyati]] • |1 |- |} == Roʻyxatlar == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston qushlari roʻyxati]] ([[:en:List of birds of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston muzeylari roʻyxati]] ([[:en:List of museums in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston oliy oʻquv yurtlari roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston daryolari roʻyxati]] ([[:en:List of rivers of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston yetakchilari roʻyxati]] ([[:en:List of leaders of Turkmenistan]]) * [[UNESCOning Turkmanistondagi Butunjahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistondagi shahar, shaharcha va qishloqlar roʻyxati]] ([[:en:List of cities, towns and villages in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistondagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Turkmenistan]]) * [[Olimpiadada Turkmaniston bayroqdorlari roʻyxati]] ([[:en:List of flag bearers for Turkmenistan at the Olympics]]) * [[Turkmanistondagi temir yo‘l stansiyalari roʻyxati]] ([[:en:List of railway stations in Turkmenistan]]) {{colend}} == Tarix == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston tarixi]] ([[:ru:История Туркменистана]]) * [[Kerki bekligi]] ([[:ru:Керкинское бекство]]) * [[Kaspiyorti fronti]] ([[:ru:Закаспийский фронт (Гражданская война)]]) * [[Turkmanlashtirish]] ([[:en:Turkmenization]]) * [[Turkmaniston kommunistik partiyasi]] ([[:en:Коммунистическая партия Туркменистана]]) * [[Turkman sovet ensiklopediyasi]] ([[:ru:Туркменская советская энциклопедия]]) * [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi bayrogʻi]] ([[:en:Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic]]) * [[Malleson missiyasi]] ([[:en:Malleson mission]]) * [[Gökdepe jangi]] ([[:en:Battle of Geok Tepe]]) * [[Kushka jangi]] ([[:ru:Бой на Кушке]], [[:en:Panjdeh incident]]) * [[Yoz madaniyati]] ([[:en:Yaz culture]]) * [[Betaraflik kuni]] ([[:en:Day of Neutrality]]) * [[Xiva xonligida qul savdosi]] ([[:en:Khivan slave trade]]) * [[2000-yilgi Turkmaniston zilzilasi]] ([[:en:2000 Turkmenistan earthquake]]) * [[Marv jangi (1221)]] ([[:en:Siege of Merv (1221)]]) {{colend}} == Geografiya == {{colbegin||18em}} * [[Bodxiz-Qorabel chalachoʻli]] ([[:en:Badghyz and Karabil semi-desert]]) * [[Turkmaniston geografiyasi]] ([[:en:Geography of Turkmenistan]]) * [[Ashxobod hayvonot bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Zoo]]) * [[Repetek qoʻriqxonasi]] ([[:en:Repetek Biosphere State Reserve]]) * [[Kopetdogʻ qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Копетдагский заповедник]]) * [[Gökdepe]] ([[:en:Gökdepe]]) * [[Qoraboʻgʻoz]] ([[:en:Garabogaz]]) * [[1895-yilgi Bolxon zilzilasi]] ([[:en:1895 Balkan earthquake]]) * [[1929-yilgi Kopetdogʻ zilzilasi]] ([[:en:]]) * [[Dinozavrlar platosi]] ([[:en:Dinosaur Plateau]]) * [[Hovuzxon suv ombori]] ([[:ru:Хаузханское водохранилище]]) * [[Mahtumquli Firogʻiy istirohat bogʻi]] ([[:en:Magtymguly Pyragy Cultural Park Complex]]) * [[Ashxobod botanika bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Botanical Garden]]) * [[Turkmanistonda vaqt]] ([[:en:Time in Turkmenistan]]) * [[Qoplonqir qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Капланкырский заповедник]]) {{colend}} == Siyosat == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston tashqi siyosati]] ([[:en:Foreign relations of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston davlat tuzumi]] ([[:en:Politics of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] ([[:en:Cabinet of Ministers (Turkmenistan)]]) * [[Turkmaniston Majlisi]] ([[:en:Assembly of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Davlat Xavfsizlik Kengashi]] ([[:en:State Security Council of Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda inson huquqlari]] ([[:en:Human rights in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Agrar partiyasi]] ([[:ru:Аграрная партия Туркменистана]]) * [[Turkmaniston Demokratik partiyasi]] ([[:en:Democratic Party of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Xalq Maslahati]] ([[:en:People's Council of Turkmenistan]]) {{colend}} == Iqtisod == {{colbegin||18em}} *[[Turkmaniston iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Turkmenistan]]) *[[Turkmaniston moliya va iqtisodiyot vazirligi]] ([[:en:Ministry of Finance (Turkmenistan)]]) *[[Turkmanistonda baliqchilik sanoati]] ([[:en:Fishing industry in Turkmenistan]]) *[[Turkmanistonda neft va tabiiy gazni qayta ishlash]] ([[:en:Oil and natural gas refining in Turkmenistan]]) *[[Turkmanistonda korrupsiya]] ([[:en:Corruption in Turkmenistan]]) *[[Turkmanistonda qishloq xoʻjaligi]] ([[:en:Agriculture in Turkmenistan]]) *[[Halkbank (Turkmaniston)]] ([[:en:Halkbank (Turkmenistan)]]) *[[Türkmennebit]] ([[:en:Türkmennebit]]) *[[Altyn Asyr]] ([[:en:Altyn Asyr (mobile operator)]]) *[[Altyn Asyr bozori]] ([[:en:Altyn Asyr Bazaar]]) {{colend}} == Sport == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston Superkubogi]] ([[:en:Turkmenistan Super Cup]]) * [[Balkan Botevgrad (futbol klubi)]] ([[:en:FC Balkan Botevgrad]]) * [[Energetik Mary (futbol klubi)]] ([[:en:FC Energetik Mary]]) * [[Gara Altyn (futbol klubi)]] ([[:en:FC Gara Altyn]]) * [[Bagtyyarlyk-Lebap (futbol klubi)]] ([[:en:FC Bagtyyarlyk-Lebap]]) * [[Şagadam (futbol klubi)]] ([[:en:Şagadam FK]]) {{colend}} == Bino va inshootlar == {{colbegin||18em}} * [[Ashxobod velotreki]] ([[:en:Ashgabat Velodrome]]) * [[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]] ([[:en:Ashgabat railway station]]) * [[Ruhyýet saroyi]] ([[:en:Ruhyýet Palace]]) * [[Betaraflik yodgorligi]] ([[:en:Neutrality Monument]]) * [[Turkmaniston teleminorasi]] ([[:en:Turkmenistan Tower]]) * [[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] ([[:en:Independence Monument (Turkmenistan)]]) * [[Alp Arslon nomidagi Turkman milliy drama teatri]] ([[:en:Alp Arslan National Drama Theatre]]) * [[Turkmaniston davlat kutubxonasi]] ([[:ru:Государственная библиотека Туркменистана]]) * [[Avliyo Aleksandr Nevskiy cherkovi]] ([[:en:St. Alexander Nevsky Church, Ashgabat]]) * [[Berkarar]] ([[:en:Berkarar]]) {{colend}} == Madaniyat == {{colbegin||18em}} * [[Ashxobod (kinoteatr)]] ([[:en:Ashgabat cinema]]) * [[Turkmaniston kinosi]] ([[:en:Cinema of Turkmenistan]]) * [[Karakum]] ([[:en:Karakum (film)]]) * [[Gelin]] ([[:en:Daughter-In-Law]]) * [[Turkman oshxonasi]] ([[:en:Turkmen cuisine]]) * [[Turkman adabiyoti]] ([[:en:Turkmen literature]]) * [[Turkmaniston musiqasi]] ([[:en:Music of Turkmenistan]]) * [[Ishlekli]] ([[:en:Ishlykly]]) * [[Turkmanistonda ommaviy axborot vositalari]] ([[:en:Mass media in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda televideniye]] ([[:en:Television in Turkmenistan]]) {{colend}} == Kishilar == {{colbegin||18em}} * [[Sahat Muradow]] ([[:en:Sakhat Muradov]]) * [[Awdy Kulyýew]] ([[:en:Awdy Kulyýew]]) * [[Aksoltan Ataýewa]] ([[:ru:Атаева, Аксолтан Тореевна]]) * [[Rejepbaý Arazow]] ([[:en:Rejepbaý Arazow]]) * [[Ýaýlym Berdiýew]] ([[:en:Ýaýlym Berdiýew]]) * [[Begenç Gündogdyýew]] ([[:en:Begenç Gündogdyýew]]) * [[Hojaguly Narlyýew]] ([[:ru:Нарлиев, Ходжакули]]) * [[Şamuhammet Durdylyýew]] ([[:en:Shamuhammet Durdylyyev]]) * [[Gülşat Mämmedowa]] ([[:ru:Маммедова, Гульшат Сахыевна]]) * [[Annagül Annagulyýewa]] ([[:ru:Аннакулиева, Аннагуль Аннамурадовна]]) * [[Gurbannazar Ezizow]] ([[:en:Gurbannazar Ezizow]]) * [[Dünýägözel Gulmanowa]] ([[:en:Dünýägözel Gulmanowa]]) * [[Jānis Mežlauks]] ([[:ru:Межлаук, Иван Иванович]]) * [[Muhammetnazar Gapurow]] ([[:ru:Гапуров, Мухамедназар Гапурович]]) {{colend}} == Taʼlim == {{colbegin||18em}} * [[Turkmanistonda taʼlim]] ([[:en:Education in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston axborot av telekommunikatsiyalar instituti]] ([[:en:Institute of Telecommunications and Informatics of Turkmenistan]]) * [[Turkman milliy konservatoriyasi]] ([[:en:Turkmen National Conservatory]]) * [[Turkmaniston jismoniy tarbiya va sport instituti]] ([[:en:Turkmen State Institute of Physical Education and Sports]]) * [[Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti]] ([[:en:Turkmen Agricultural University]]) * [[Turkman davlat tibbiyot universiteti]] ([[:en:Turkmen State Medical University]]) * [[Turkmaniston mudofaa vazirligi harbiy instuituti]] ([[:en:Military Institute of the Ministry of Defense of Turkmenistan]]) * [[Xalqaro turkman-turk universiteti]] ([[:ru:Международный туркмено-турецкий университет]]) * [[Turkmaniston TIV Xalqaro munosabatlar instituti]] ([[:ru:Институт международных отношений МИД Туркменистана]]) * [[Berdimuhamed Annaýew nomidagi harbiy maktab]] ([[:en:Berdimuhamed Annayev 1st Specialized Military School]]) {{colend}} == Sogʻliqni saqlash == {{colbegin||18em}} * [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] ([[:en:Healthcare in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda salomatlik]] ([[:en:Health in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] ([[:en:Mental health in Turkmenistan]]) * [[Xalqaro travmatologiya markazi]] ([[:ru:Международный центр травматологии]]) * [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] ([[:ru:Онкологический центр (Ашхабад)]] * [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] ([[:ru:Международный центр лечения глазных болезней]]) {{colend}} == Havolalar == {{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}} 7ktx1ebupaq75e5d8rbpic6zgjmzo2i 5987963 5987950 2026-04-10T16:02:59Z Janob Mirzaolim 64438 /* Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5987963 wikitext text/x-wiki ---- „Turkmaniston oyligi“ — „Mavzuli oylik“ loyihasining bir qismi sifatida [[Turkmaniston]], uning aholisi, boy madaniyati, qadimiy tarixi va boshqa sohalariga oid maqolalarni yaratish hamda mavjudlarini boyitish maqsadida tashkil etiladi. Loyiha Oʻzbekcha Vikipediyadagi Turkmaniston haqida yozilgan maqolalardagi boʻshliqlarni toʻldirish, ayniqsa, mintaqadagi [[turkman tili]] va oʻzbek-turkman madaniy aloqalariga, shuningdek, u yerdagi oʻzbek merosiga oid maʼlumotlarni koʻpaytirishni maqsad qilgan. Muddat: 2026-yilning [[1-aprel|1-apreldan]] [[30-aprel|30-aprelgacha.]] Yoʻnalish: Ingliz, turk va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi. == Ishtirokchilar == Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(#uzb9)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi— sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi. Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi. #[[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Doctormeee|munozara]]) 14:47, 2026-yil 2-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Maxamadjonova Muslima|Maxamadjonova Muslima]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Maxamadjonova Muslima|munozara]]) 11:04, 2026-yil 4-aprel (UTC) #[[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 04:39, 2026-yil 6-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Ranoxa|Ranoxa]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ranoxa|munozara]]) 06:19, 2026-yil 6-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 12:55, 2026-yil 6-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Xyrshid|Xurshid]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xurshid|munozara]]) 11:29, 2026-yil 9-aprel (UTC) == Yangi maqolalarni qanday qo‘shish kerak? == Maqolalar boshqa tillardan tarjima bo‘lishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli bo‘lishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim: * '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar bo‘lmasligi kerak. * '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qo‘shilgan ma’lumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart. * '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) bo‘lishiga e’tibor bering. * '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va to‘g‘ri formatlash tavsiya etiladi. '''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (ko‘k linklar) berishni unutmang. ==== Havolalar va bog‘liqlik ==== Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u "yetim maqola" bo‘lib qoladi va uni boshqalar o‘qishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til bo'limlari (Wikidata) orqali bog‘lang. ==== Munozara va aloqa ==== Loyiha bo‘yicha har qanday savol, taklif yoki e’tirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Turkmaniston oyligi}}</nowiki></code> andozasini qo‘yish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida o‘tkazilgani sababli, xohishga ko‘ra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qo‘shish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi. '''Muhim eslatma:''' O‘zbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning o‘z ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq o‘rganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga ko‘tarishini ta’minlash maqsadida yo‘lga qo‘yilgan. Ishtirokchilarning o‘zaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yo‘li deb hisoblanadi. == Loyiha taklifnomasi == Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni qutlug‘ maqsad yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring. Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar buyuk ajdodlarimiz — tasavvuf olamining yetuk namoyandasi Xoja Ahmad Yassaviy vorislari, turkman adabiyotining yorqin yulduzi Maxtumquli, buyuk olim Abu Rayhon Beruniy va Sulton Sanjar kabi siymolar yashab o‘tgan, ularning o‘chmas izlari qolgan Turkmaniston zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar. {| style="background-color: #B2FFFF; border: 4px solid #1CAC78" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Flag and Emblem of Turkmenistan.png|211px]] |style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|Turkmaniston oyligiga taklifnoma!]]''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ---- Hurmatli vikipediya tahrirchisi! Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Turkmaniston oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki> |} == Mukofotlar == {| style="border: 5px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#aaffaa}}};" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Turkmaniston ordeni''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | „Turkmaniston oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi. |} Turkmaniston oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Turkmaniston ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Turkmaniston ordeni“ sohibiga aylaning! == Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Doctormeee}} |Kishilar: [[Sahat Muradow]] • [[Awdy Kulyýew]] • [[Aksoltan Ataýewa]] • [[Ýaýlym Berdiýew]] • [[Begenç Gündogdyýew]] • [[Annagül Annagulyýewa]] • [[Şamuhammet Durdylyýew]] Sogʻliqni saqlash: [[Turkmanistonda salomatlik]] • [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] • [[Xalqaro travmatologiya markazi]] • [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] • [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] |12 |- |[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] |[[Ashxobod velotreki]]•[[Turkmaniston teleminorasi]]•[[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]]•[[Ruhyýet saroyi]] |4 |- |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Goʻkdepe,Turkmaniston]] • [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] |2 |- |- |[[Foydalanuvchi:Lochinovamarjona|Marjona]] |[[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] |1 |- |[[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] |[[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] • [[Berkarar]] |2 |- |[[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] |[[Turkmaniston viloyatlari]] • [[Bayramali tumani]] • [[Taxtabozor tumani]] • [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] |4 |- |} == Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan andozalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan andozalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi andoza !Umumiy<br />andozalar<br />soni |- |{{u|Janob Mirzaolim}} |[[Andoza:Turkmaniston siyosati]] • |1 |- |} == Turkmaniston oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz tahrirlangan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Tahrirlangan maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Janob Mirzaolim}} |[[Bolqon viloyati]] • |1 |- |} == Roʻyxatlar == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston qushlari roʻyxati]] ([[:en:List of birds of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston muzeylari roʻyxati]] ([[:en:List of museums in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston oliy oʻquv yurtlari roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston daryolari roʻyxati]] ([[:en:List of rivers of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston yetakchilari roʻyxati]] ([[:en:List of leaders of Turkmenistan]]) * [[UNESCOning Turkmanistondagi Butunjahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistondagi shahar, shaharcha va qishloqlar roʻyxati]] ([[:en:List of cities, towns and villages in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistondagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Turkmenistan]]) * [[Olimpiadada Turkmaniston bayroqdorlari roʻyxati]] ([[:en:List of flag bearers for Turkmenistan at the Olympics]]) * [[Turkmanistondagi temir yo‘l stansiyalari roʻyxati]] ([[:en:List of railway stations in Turkmenistan]]) {{colend}} == Tarix == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston tarixi]] ([[:ru:История Туркменистана]]) * [[Kerki bekligi]] ([[:ru:Керкинское бекство]]) * [[Kaspiyorti fronti]] ([[:ru:Закаспийский фронт (Гражданская война)]]) * [[Turkmanlashtirish]] ([[:en:Turkmenization]]) * [[Turkmaniston kommunistik partiyasi]] ([[:en:Коммунистическая партия Туркменистана]]) * [[Turkman sovet ensiklopediyasi]] ([[:ru:Туркменская советская энциклопедия]]) * [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi bayrogʻi]] ([[:en:Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic]]) * [[Malleson missiyasi]] ([[:en:Malleson mission]]) * [[Gökdepe jangi]] ([[:en:Battle of Geok Tepe]]) * [[Kushka jangi]] ([[:ru:Бой на Кушке]], [[:en:Panjdeh incident]]) * [[Yoz madaniyati]] ([[:en:Yaz culture]]) * [[Betaraflik kuni]] ([[:en:Day of Neutrality]]) * [[Xiva xonligida qul savdosi]] ([[:en:Khivan slave trade]]) * [[2000-yilgi Turkmaniston zilzilasi]] ([[:en:2000 Turkmenistan earthquake]]) * [[Marv jangi (1221)]] ([[:en:Siege of Merv (1221)]]) {{colend}} == Geografiya == {{colbegin||18em}} * [[Bodxiz-Qorabel chalachoʻli]] ([[:en:Badghyz and Karabil semi-desert]]) * [[Turkmaniston geografiyasi]] ([[:en:Geography of Turkmenistan]]) * [[Ashxobod hayvonot bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Zoo]]) * [[Repetek qoʻriqxonasi]] ([[:en:Repetek Biosphere State Reserve]]) * [[Kopetdogʻ qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Копетдагский заповедник]]) * [[Gökdepe]] ([[:en:Gökdepe]]) * [[Qoraboʻgʻoz]] ([[:en:Garabogaz]]) * [[1895-yilgi Bolxon zilzilasi]] ([[:en:1895 Balkan earthquake]]) * [[1929-yilgi Kopetdogʻ zilzilasi]] ([[:en:]]) * [[Dinozavrlar platosi]] ([[:en:Dinosaur Plateau]]) * [[Hovuzxon suv ombori]] ([[:ru:Хаузханское водохранилище]]) * [[Mahtumquli Firogʻiy istirohat bogʻi]] ([[:en:Magtymguly Pyragy Cultural Park Complex]]) * [[Ashxobod botanika bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Botanical Garden]]) * [[Turkmanistonda vaqt]] ([[:en:Time in Turkmenistan]]) * [[Qoplonqir qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Капланкырский заповедник]]) {{colend}} == Siyosat == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston tashqi siyosati]] ([[:en:Foreign relations of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston davlat tuzumi]] ([[:en:Politics of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] ([[:en:Cabinet of Ministers (Turkmenistan)]]) * [[Turkmaniston Majlisi]] ([[:en:Assembly of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Davlat Xavfsizlik Kengashi]] ([[:en:State Security Council of Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda inson huquqlari]] ([[:en:Human rights in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Agrar partiyasi]] ([[:ru:Аграрная партия Туркменистана]]) * [[Turkmaniston Demokratik partiyasi]] ([[:en:Democratic Party of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Xalq Maslahati]] ([[:en:People's Council of Turkmenistan]]) {{colend}} == Iqtisod == {{colbegin||18em}} *[[Turkmaniston iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Turkmenistan]]) *[[Turkmaniston moliya va iqtisodiyot vazirligi]] ([[:en:Ministry of Finance (Turkmenistan)]]) *[[Turkmanistonda baliqchilik sanoati]] ([[:en:Fishing industry in Turkmenistan]]) *[[Turkmanistonda neft va tabiiy gazni qayta ishlash]] ([[:en:Oil and natural gas refining in Turkmenistan]]) *[[Turkmanistonda korrupsiya]] ([[:en:Corruption in Turkmenistan]]) *[[Turkmanistonda qishloq xoʻjaligi]] ([[:en:Agriculture in Turkmenistan]]) *[[Halkbank (Turkmaniston)]] ([[:en:Halkbank (Turkmenistan)]]) *[[Türkmennebit]] ([[:en:Türkmennebit]]) *[[Altyn Asyr]] ([[:en:Altyn Asyr (mobile operator)]]) *[[Altyn Asyr bozori]] ([[:en:Altyn Asyr Bazaar]]) {{colend}} == Sport == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston Superkubogi]] ([[:en:Turkmenistan Super Cup]]) * [[Balkan Botevgrad (futbol klubi)]] ([[:en:FC Balkan Botevgrad]]) * [[Energetik Mary (futbol klubi)]] ([[:en:FC Energetik Mary]]) * [[Gara Altyn (futbol klubi)]] ([[:en:FC Gara Altyn]]) * [[Bagtyyarlyk-Lebap (futbol klubi)]] ([[:en:FC Bagtyyarlyk-Lebap]]) * [[Şagadam (futbol klubi)]] ([[:en:Şagadam FK]]) {{colend}} == Bino va inshootlar == {{colbegin||18em}} * [[Ashxobod velotreki]] ([[:en:Ashgabat Velodrome]]) * [[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]] ([[:en:Ashgabat railway station]]) * [[Ruhyýet saroyi]] ([[:en:Ruhyýet Palace]]) * [[Betaraflik yodgorligi]] ([[:en:Neutrality Monument]]) * [[Turkmaniston teleminorasi]] ([[:en:Turkmenistan Tower]]) * [[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] ([[:en:Independence Monument (Turkmenistan)]]) * [[Alp Arslon nomidagi Turkman milliy drama teatri]] ([[:en:Alp Arslan National Drama Theatre]]) * [[Turkmaniston davlat kutubxonasi]] ([[:ru:Государственная библиотека Туркменистана]]) * [[Avliyo Aleksandr Nevskiy cherkovi]] ([[:en:St. Alexander Nevsky Church, Ashgabat]]) * [[Berkarar]] ([[:en:Berkarar]]) {{colend}} == Madaniyat == {{colbegin||18em}} * [[Ashxobod (kinoteatr)]] ([[:en:Ashgabat cinema]]) * [[Turkmaniston kinosi]] ([[:en:Cinema of Turkmenistan]]) * [[Karakum]] ([[:en:Karakum (film)]]) * [[Gelin]] ([[:en:Daughter-In-Law]]) * [[Turkman oshxonasi]] ([[:en:Turkmen cuisine]]) * [[Turkman adabiyoti]] ([[:en:Turkmen literature]]) * [[Turkmaniston musiqasi]] ([[:en:Music of Turkmenistan]]) * [[Ishlekli]] ([[:en:Ishlykly]]) * [[Turkmanistonda ommaviy axborot vositalari]] ([[:en:Mass media in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda televideniye]] ([[:en:Television in Turkmenistan]]) {{colend}} == Kishilar == {{colbegin||18em}} * [[Sahat Muradow]] ([[:en:Sakhat Muradov]]) * [[Awdy Kulyýew]] ([[:en:Awdy Kulyýew]]) * [[Aksoltan Ataýewa]] ([[:ru:Атаева, Аксолтан Тореевна]]) * [[Rejepbaý Arazow]] ([[:en:Rejepbaý Arazow]]) * [[Ýaýlym Berdiýew]] ([[:en:Ýaýlym Berdiýew]]) * [[Begenç Gündogdyýew]] ([[:en:Begenç Gündogdyýew]]) * [[Hojaguly Narlyýew]] ([[:ru:Нарлиев, Ходжакули]]) * [[Şamuhammet Durdylyýew]] ([[:en:Shamuhammet Durdylyyev]]) * [[Gülşat Mämmedowa]] ([[:ru:Маммедова, Гульшат Сахыевна]]) * [[Annagül Annagulyýewa]] ([[:ru:Аннакулиева, Аннагуль Аннамурадовна]]) * [[Gurbannazar Ezizow]] ([[:en:Gurbannazar Ezizow]]) * [[Dünýägözel Gulmanowa]] ([[:en:Dünýägözel Gulmanowa]]) * [[Jānis Mežlauks]] ([[:ru:Межлаук, Иван Иванович]]) * [[Muhammetnazar Gapurow]] ([[:ru:Гапуров, Мухамедназар Гапурович]]) {{colend}} == Taʼlim == {{colbegin||18em}} * [[Turkmanistonda taʼlim]] ([[:en:Education in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston axborot av telekommunikatsiyalar instituti]] ([[:en:Institute of Telecommunications and Informatics of Turkmenistan]]) * [[Turkman milliy konservatoriyasi]] ([[:en:Turkmen National Conservatory]]) * [[Turkmaniston jismoniy tarbiya va sport instituti]] ([[:en:Turkmen State Institute of Physical Education and Sports]]) * [[Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti]] ([[:en:Turkmen Agricultural University]]) * [[Turkman davlat tibbiyot universiteti]] ([[:en:Turkmen State Medical University]]) * [[Turkmaniston mudofaa vazirligi harbiy instuituti]] ([[:en:Military Institute of the Ministry of Defense of Turkmenistan]]) * [[Xalqaro turkman-turk universiteti]] ([[:ru:Международный туркмено-турецкий университет]]) * [[Turkmaniston TIV Xalqaro munosabatlar instituti]] ([[:ru:Институт международных отношений МИД Туркменистана]]) * [[Berdimuhamed Annaýew nomidagi harbiy maktab]] ([[:en:Berdimuhamed Annayev 1st Specialized Military School]]) {{colend}} == Sogʻliqni saqlash == {{colbegin||18em}} * [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] ([[:en:Healthcare in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda salomatlik]] ([[:en:Health in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] ([[:en:Mental health in Turkmenistan]]) * [[Xalqaro travmatologiya markazi]] ([[:ru:Международный центр травматологии]]) * [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] ([[:ru:Онкологический центр (Ашхабад)]] * [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] ([[:ru:Международный центр лечения глазных болезней]]) {{colend}} == Havolalar == {{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}} 8v8mh90owvxzr3i66ywr2fcm0d8783g 5988340 5987963 2026-04-11T05:08:15Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988340 wikitext text/x-wiki ---- „Turkmaniston oyligi“ — „Mavzuli oylik“ loyihasining bir qismi sifatida [[Turkmaniston]], uning aholisi, boy madaniyati, qadimiy tarixi va boshqa sohalariga oid maqolalarni yaratish hamda mavjudlarini boyitish maqsadida tashkil etiladi. Loyiha Oʻzbekcha Vikipediyadagi Turkmaniston haqida yozilgan maqolalardagi boʻshliqlarni toʻldirish, ayniqsa, mintaqadagi [[turkman tili]] va oʻzbek-turkman madaniy aloqalariga, shuningdek, u yerdagi oʻzbek merosiga oid maʼlumotlarni koʻpaytirishni maqsad qilgan. Muddat: 2026-yilning [[1-aprel|1-apreldan]] [[30-aprel|30-aprelgacha.]] Yoʻnalish: Ingliz, turk va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi. == Ishtirokchilar == Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(#uzb9)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi— sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi. Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi. #[[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Doctormeee|munozara]]) 14:47, 2026-yil 2-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Maxamadjonova Muslima|Maxamadjonova Muslima]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Maxamadjonova Muslima|munozara]]) 11:04, 2026-yil 4-aprel (UTC) #[[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 04:39, 2026-yil 6-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Ranoxa|Ranoxa]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ranoxa|munozara]]) 06:19, 2026-yil 6-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 12:55, 2026-yil 6-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Xyrshid|Xurshid]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xurshid|munozara]]) 11:29, 2026-yil 9-aprel (UTC) == Yangi maqolalarni qanday qo‘shish kerak? == Maqolalar boshqa tillardan tarjima bo‘lishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli bo‘lishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim: * '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar bo‘lmasligi kerak. * '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qo‘shilgan ma’lumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart. * '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) bo‘lishiga e’tibor bering. * '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va to‘g‘ri formatlash tavsiya etiladi. '''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (ko‘k linklar) berishni unutmang. ==== Havolalar va bog‘liqlik ==== Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u "yetim maqola" bo‘lib qoladi va uni boshqalar o‘qishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til bo'limlari (Wikidata) orqali bog‘lang. ==== Munozara va aloqa ==== Loyiha bo‘yicha har qanday savol, taklif yoki e’tirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Turkmaniston oyligi}}</nowiki></code> andozasini qo‘yish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida o‘tkazilgani sababli, xohishga ko‘ra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qo‘shish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi. '''Muhim eslatma:''' O‘zbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning o‘z ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq o‘rganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga ko‘tarishini ta’minlash maqsadida yo‘lga qo‘yilgan. Ishtirokchilarning o‘zaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yo‘li deb hisoblanadi. == Loyiha taklifnomasi == Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni qutlug‘ maqsad yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring. Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar buyuk ajdodlarimiz — tasavvuf olamining yetuk namoyandasi Xoja Ahmad Yassaviy vorislari, turkman adabiyotining yorqin yulduzi Maxtumquli, buyuk olim Abu Rayhon Beruniy va Sulton Sanjar kabi siymolar yashab o‘tgan, ularning o‘chmas izlari qolgan Turkmaniston zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar. {| style="background-color: #B2FFFF; border: 4px solid #1CAC78" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Flag and Emblem of Turkmenistan.png|211px]] |style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|Turkmaniston oyligiga taklifnoma!]]''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ---- Hurmatli vikipediya tahrirchisi! Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Turkmaniston oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki> |} == Mukofotlar == {| style="border: 5px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#aaffaa}}};" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Turkmaniston ordeni''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | „Turkmaniston oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi. |} Turkmaniston oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Turkmaniston ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Turkmaniston ordeni“ sohibiga aylaning! == Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Doctormeee}} |Kishilar: [[Sahat Muradow]] • [[Awdy Kulyýew]] • [[Aksoltan Ataýewa]] • [[Ýaýlym Berdiýew]] • [[Begenç Gündogdyýew]] • [[Annagül Annagulyýewa]] • [[Şamuhammet Durdylyýew]] Sogʻliqni saqlash: [[Turkmanistonda salomatlik]] • [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] • [[Xalqaro travmatologiya markazi]] • [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] • [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] |12 |- |[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] |[[Ashxobod velotreki]]•[[Turkmaniston teleminorasi]]•[[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]]•[[Ruhyýet saroyi]] |4 |- |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Goʻkdepe,Turkmaniston]] • [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] |2 |- |- |[[Foydalanuvchi:Lochinovamarjona|Marjona]] |[[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] |1 |- |[[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] |[[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] • [[Berkarar]] • [[Turkmanistonda vaqt]] |3 |- |[[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] |[[Turkmaniston viloyatlari]] • [[Bayramali tumani]] • [[Taxtabozor tumani]] • [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] |4 |- |} == Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan andozalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan andozalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi andoza !Umumiy<br />andozalar<br />soni |- |{{u|Janob Mirzaolim}} |[[Andoza:Turkmaniston siyosati]] • |1 |- |} == Turkmaniston oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz tahrirlangan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Tahrirlangan maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Janob Mirzaolim}} |[[Bolqon viloyati]] • |1 |- |} == Roʻyxatlar == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston qushlari roʻyxati]] ([[:en:List of birds of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston muzeylari roʻyxati]] ([[:en:List of museums in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston oliy oʻquv yurtlari roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston daryolari roʻyxati]] ([[:en:List of rivers of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston yetakchilari roʻyxati]] ([[:en:List of leaders of Turkmenistan]]) * [[UNESCOning Turkmanistondagi Butunjahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistondagi shahar, shaharcha va qishloqlar roʻyxati]] ([[:en:List of cities, towns and villages in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistondagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Turkmenistan]]) * [[Olimpiadada Turkmaniston bayroqdorlari roʻyxati]] ([[:en:List of flag bearers for Turkmenistan at the Olympics]]) * [[Turkmanistondagi temir yo‘l stansiyalari roʻyxati]] ([[:en:List of railway stations in Turkmenistan]]) {{colend}} == Tarix == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston tarixi]] ([[:ru:История Туркменистана]]) * [[Kerki bekligi]] ([[:ru:Керкинское бекство]]) * [[Kaspiyorti fronti]] ([[:ru:Закаспийский фронт (Гражданская война)]]) * [[Turkmanlashtirish]] ([[:en:Turkmenization]]) * [[Turkmaniston kommunistik partiyasi]] ([[:en:Коммунистическая партия Туркменистана]]) * [[Turkman sovet ensiklopediyasi]] ([[:ru:Туркменская советская энциклопедия]]) * [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi bayrogʻi]] ([[:en:Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic]]) * [[Malleson missiyasi]] ([[:en:Malleson mission]]) * [[Gökdepe jangi]] ([[:en:Battle of Geok Tepe]]) * [[Kushka jangi]] ([[:ru:Бой на Кушке]], [[:en:Panjdeh incident]]) * [[Yoz madaniyati]] ([[:en:Yaz culture]]) * [[Betaraflik kuni]] ([[:en:Day of Neutrality]]) * [[Xiva xonligida qul savdosi]] ([[:en:Khivan slave trade]]) * [[2000-yilgi Turkmaniston zilzilasi]] ([[:en:2000 Turkmenistan earthquake]]) * [[Marv jangi (1221)]] ([[:en:Siege of Merv (1221)]]) {{colend}} == Geografiya == {{colbegin||18em}} * [[Bodxiz-Qorabel chalachoʻli]] ([[:en:Badghyz and Karabil semi-desert]]) * [[Turkmaniston geografiyasi]] ([[:en:Geography of Turkmenistan]]) * [[Ashxobod hayvonot bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Zoo]]) * [[Repetek qoʻriqxonasi]] ([[:en:Repetek Biosphere State Reserve]]) * [[Kopetdogʻ qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Копетдагский заповедник]]) * [[Gökdepe]] ([[:en:Gökdepe]]) * [[Qoraboʻgʻoz]] ([[:en:Garabogaz]]) * [[1895-yilgi Bolxon zilzilasi]] ([[:en:1895 Balkan earthquake]]) * [[1929-yilgi Kopetdogʻ zilzilasi]] ([[:en:]]) * [[Dinozavrlar platosi]] ([[:en:Dinosaur Plateau]]) * [[Hovuzxon suv ombori]] ([[:ru:Хаузханское водохранилище]]) * [[Mahtumquli Firogʻiy istirohat bogʻi]] ([[:en:Magtymguly Pyragy Cultural Park Complex]]) * [[Ashxobod botanika bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Botanical Garden]]) * [[Turkmanistonda vaqt]] ([[:en:Time in Turkmenistan]]) * [[Qoplonqir qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Капланкырский заповедник]]) {{colend}} == Siyosat == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston tashqi siyosati]] ([[:en:Foreign relations of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston davlat tuzumi]] ([[:en:Politics of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] ([[:en:Cabinet of Ministers (Turkmenistan)]]) * [[Turkmaniston Majlisi]] ([[:en:Assembly of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Davlat Xavfsizlik Kengashi]] ([[:en:State Security Council of Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda inson huquqlari]] ([[:en:Human rights in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Agrar partiyasi]] ([[:ru:Аграрная партия Туркменистана]]) * [[Turkmaniston Demokratik partiyasi]] ([[:en:Democratic Party of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Xalq Maslahati]] ([[:en:People's Council of Turkmenistan]]) {{colend}} == Iqtisod == {{colbegin||18em}} *[[Turkmaniston iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Turkmenistan]]) *[[Turkmaniston moliya va iqtisodiyot vazirligi]] ([[:en:Ministry of Finance (Turkmenistan)]]) *[[Turkmanistonda baliqchilik sanoati]] ([[:en:Fishing industry in Turkmenistan]]) *[[Turkmanistonda neft va tabiiy gazni qayta ishlash]] ([[:en:Oil and natural gas refining in Turkmenistan]]) *[[Turkmanistonda korrupsiya]] ([[:en:Corruption in Turkmenistan]]) *[[Turkmanistonda qishloq xoʻjaligi]] ([[:en:Agriculture in Turkmenistan]]) *[[Halkbank (Turkmaniston)]] ([[:en:Halkbank (Turkmenistan)]]) *[[Türkmennebit]] ([[:en:Türkmennebit]]) *[[Altyn Asyr]] ([[:en:Altyn Asyr (mobile operator)]]) *[[Altyn Asyr bozori]] ([[:en:Altyn Asyr Bazaar]]) {{colend}} == Sport == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston Superkubogi]] ([[:en:Turkmenistan Super Cup]]) * [[Balkan Botevgrad (futbol klubi)]] ([[:en:FC Balkan Botevgrad]]) * [[Energetik Mary (futbol klubi)]] ([[:en:FC Energetik Mary]]) * [[Gara Altyn (futbol klubi)]] ([[:en:FC Gara Altyn]]) * [[Bagtyyarlyk-Lebap (futbol klubi)]] ([[:en:FC Bagtyyarlyk-Lebap]]) * [[Şagadam (futbol klubi)]] ([[:en:Şagadam FK]]) {{colend}} == Bino va inshootlar == {{colbegin||18em}} * [[Ashxobod velotreki]] ([[:en:Ashgabat Velodrome]]) * [[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]] ([[:en:Ashgabat railway station]]) * [[Ruhyýet saroyi]] ([[:en:Ruhyýet Palace]]) * [[Betaraflik yodgorligi]] ([[:en:Neutrality Monument]]) * [[Turkmaniston teleminorasi]] ([[:en:Turkmenistan Tower]]) * [[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] ([[:en:Independence Monument (Turkmenistan)]]) * [[Alp Arslon nomidagi Turkman milliy drama teatri]] ([[:en:Alp Arslan National Drama Theatre]]) * [[Turkmaniston davlat kutubxonasi]] ([[:ru:Государственная библиотека Туркменистана]]) * [[Avliyo Aleksandr Nevskiy cherkovi]] ([[:en:St. Alexander Nevsky Church, Ashgabat]]) * [[Berkarar]] ([[:en:Berkarar]]) {{colend}} == Madaniyat == {{colbegin||18em}} * [[Ashxobod (kinoteatr)]] ([[:en:Ashgabat cinema]]) * [[Turkmaniston kinosi]] ([[:en:Cinema of Turkmenistan]]) * [[Karakum]] ([[:en:Karakum (film)]]) * [[Gelin]] ([[:en:Daughter-In-Law]]) * [[Turkman oshxonasi]] ([[:en:Turkmen cuisine]]) * [[Turkman adabiyoti]] ([[:en:Turkmen literature]]) * [[Turkmaniston musiqasi]] ([[:en:Music of Turkmenistan]]) * [[Ishlekli]] ([[:en:Ishlykly]]) * [[Turkmanistonda ommaviy axborot vositalari]] ([[:en:Mass media in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda televideniye]] ([[:en:Television in Turkmenistan]]) {{colend}} == Kishilar == {{colbegin||18em}} * [[Sahat Muradow]] ([[:en:Sakhat Muradov]]) * [[Awdy Kulyýew]] ([[:en:Awdy Kulyýew]]) * [[Aksoltan Ataýewa]] ([[:ru:Атаева, Аксолтан Тореевна]]) * [[Rejepbaý Arazow]] ([[:en:Rejepbaý Arazow]]) * [[Ýaýlym Berdiýew]] ([[:en:Ýaýlym Berdiýew]]) * [[Begenç Gündogdyýew]] ([[:en:Begenç Gündogdyýew]]) * [[Hojaguly Narlyýew]] ([[:ru:Нарлиев, Ходжакули]]) * [[Şamuhammet Durdylyýew]] ([[:en:Shamuhammet Durdylyyev]]) * [[Gülşat Mämmedowa]] ([[:ru:Маммедова, Гульшат Сахыевна]]) * [[Annagül Annagulyýewa]] ([[:ru:Аннакулиева, Аннагуль Аннамурадовна]]) * [[Gurbannazar Ezizow]] ([[:en:Gurbannazar Ezizow]]) * [[Dünýägözel Gulmanowa]] ([[:en:Dünýägözel Gulmanowa]]) * [[Jānis Mežlauks]] ([[:ru:Межлаук, Иван Иванович]]) * [[Muhammetnazar Gapurow]] ([[:ru:Гапуров, Мухамедназар Гапурович]]) {{colend}} == Taʼlim == {{colbegin||18em}} * [[Turkmanistonda taʼlim]] ([[:en:Education in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston axborot av telekommunikatsiyalar instituti]] ([[:en:Institute of Telecommunications and Informatics of Turkmenistan]]) * [[Turkman milliy konservatoriyasi]] ([[:en:Turkmen National Conservatory]]) * [[Turkmaniston jismoniy tarbiya va sport instituti]] ([[:en:Turkmen State Institute of Physical Education and Sports]]) * [[Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti]] ([[:en:Turkmen Agricultural University]]) * [[Turkman davlat tibbiyot universiteti]] ([[:en:Turkmen State Medical University]]) * [[Turkmaniston mudofaa vazirligi harbiy instuituti]] ([[:en:Military Institute of the Ministry of Defense of Turkmenistan]]) * [[Xalqaro turkman-turk universiteti]] ([[:ru:Международный туркмено-турецкий университет]]) * [[Turkmaniston TIV Xalqaro munosabatlar instituti]] ([[:ru:Институт международных отношений МИД Туркменистана]]) * [[Berdimuhamed Annaýew nomidagi harbiy maktab]] ([[:en:Berdimuhamed Annayev 1st Specialized Military School]]) {{colend}} == Sogʻliqni saqlash == {{colbegin||18em}} * [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] ([[:en:Healthcare in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda salomatlik]] ([[:en:Health in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] ([[:en:Mental health in Turkmenistan]]) * [[Xalqaro travmatologiya markazi]] ([[:ru:Международный центр травматологии]]) * [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] ([[:ru:Онкологический центр (Ашхабад)]] * [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] ([[:ru:Международный центр лечения глазных болезней]]) {{colend}} == Havolalar == {{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}} srewvlr70y2ybfioycqnf9xjr388gnn 5988368 5988340 2026-04-11T05:48:27Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988368 wikitext text/x-wiki ---- „Turkmaniston oyligi“ — „Mavzuli oylik“ loyihasining bir qismi sifatida [[Turkmaniston]], uning aholisi, boy madaniyati, qadimiy tarixi va boshqa sohalariga oid maqolalarni yaratish hamda mavjudlarini boyitish maqsadida tashkil etiladi. Loyiha Oʻzbekcha Vikipediyadagi Turkmaniston haqida yozilgan maqolalardagi boʻshliqlarni toʻldirish, ayniqsa, mintaqadagi [[turkman tili]] va oʻzbek-turkman madaniy aloqalariga, shuningdek, u yerdagi oʻzbek merosiga oid maʼlumotlarni koʻpaytirishni maqsad qilgan. Muddat: 2026-yilning [[1-aprel|1-apreldan]] [[30-aprel|30-aprelgacha.]] Yoʻnalish: Ingliz, turk va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi. == Ishtirokchilar == Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(#uzb9)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi— sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi. Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi. #[[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Doctormeee|munozara]]) 14:47, 2026-yil 2-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Maxamadjonova Muslima|Maxamadjonova Muslima]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Maxamadjonova Muslima|munozara]]) 11:04, 2026-yil 4-aprel (UTC) #[[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 04:39, 2026-yil 6-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Ranoxa|Ranoxa]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ranoxa|munozara]]) 06:19, 2026-yil 6-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 12:55, 2026-yil 6-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Xyrshid|Xurshid]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xurshid|munozara]]) 11:29, 2026-yil 9-aprel (UTC) == Yangi maqolalarni qanday qo‘shish kerak? == Maqolalar boshqa tillardan tarjima bo‘lishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli bo‘lishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim: * '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar bo‘lmasligi kerak. * '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qo‘shilgan ma’lumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart. * '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) bo‘lishiga e’tibor bering. * '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va to‘g‘ri formatlash tavsiya etiladi. '''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (ko‘k linklar) berishni unutmang. ==== Havolalar va bog‘liqlik ==== Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u "yetim maqola" bo‘lib qoladi va uni boshqalar o‘qishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til bo'limlari (Wikidata) orqali bog‘lang. ==== Munozara va aloqa ==== Loyiha bo‘yicha har qanday savol, taklif yoki e’tirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Turkmaniston oyligi}}</nowiki></code> andozasini qo‘yish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida o‘tkazilgani sababli, xohishga ko‘ra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qo‘shish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi. '''Muhim eslatma:''' O‘zbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning o‘z ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq o‘rganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga ko‘tarishini ta’minlash maqsadida yo‘lga qo‘yilgan. Ishtirokchilarning o‘zaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yo‘li deb hisoblanadi. == Loyiha taklifnomasi == Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni qutlug‘ maqsad yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring. Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar buyuk ajdodlarimiz — tasavvuf olamining yetuk namoyandasi Xoja Ahmad Yassaviy vorislari, turkman adabiyotining yorqin yulduzi Maxtumquli, buyuk olim Abu Rayhon Beruniy va Sulton Sanjar kabi siymolar yashab o‘tgan, ularning o‘chmas izlari qolgan Turkmaniston zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar. {| style="background-color: #B2FFFF; border: 4px solid #1CAC78" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Flag and Emblem of Turkmenistan.png|211px]] |style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|Turkmaniston oyligiga taklifnoma!]]''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ---- Hurmatli vikipediya tahrirchisi! Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Turkmaniston oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki> |} == Mukofotlar == {| style="border: 5px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#aaffaa}}};" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Turkmaniston ordeni''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | „Turkmaniston oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi. |} Turkmaniston oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Turkmaniston ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Turkmaniston ordeni“ sohibiga aylaning! == Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Doctormeee}} |Kishilar: [[Sahat Muradow]] • [[Awdy Kulyýew]] • [[Aksoltan Ataýewa]] • [[Ýaýlym Berdiýew]] • [[Begenç Gündogdyýew]] • [[Annagül Annagulyýewa]] • [[Şamuhammet Durdylyýew]] Sogʻliqni saqlash: [[Turkmanistonda salomatlik]] • [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] • [[Xalqaro travmatologiya markazi]] • [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] • [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] |12 |- |[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] |[[Ashxobod velotreki]]•[[Turkmaniston teleminorasi]]•[[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]]•[[Ruhyýet saroyi]] |4 |- |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Goʻkdepe,Turkmaniston]] • [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] |2 |- |- |[[Foydalanuvchi:Lochinovamarjona|Marjona]] |[[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] |1 |- |[[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] |[[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] • [[Berkarar]] • [[Turkmanistonda vaqt]] [[Gara Altyn (futbol klubi)]] |4 |- |[[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] |[[Turkmaniston viloyatlari]] • [[Bayramali tumani]] • [[Taxtabozor tumani]] • [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] |4 |- |} == Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan andozalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan andozalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi andoza !Umumiy<br />andozalar<br />soni |- |{{u|Janob Mirzaolim}} |[[Andoza:Turkmaniston siyosati]] • |1 |- |} == Turkmaniston oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz tahrirlangan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Tahrirlangan maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Janob Mirzaolim}} |[[Bolqon viloyati]] • |1 |- |} == Roʻyxatlar == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston qushlari roʻyxati]] ([[:en:List of birds of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston muzeylari roʻyxati]] ([[:en:List of museums in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston oliy oʻquv yurtlari roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston daryolari roʻyxati]] ([[:en:List of rivers of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston yetakchilari roʻyxati]] ([[:en:List of leaders of Turkmenistan]]) * [[UNESCOning Turkmanistondagi Butunjahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistondagi shahar, shaharcha va qishloqlar roʻyxati]] ([[:en:List of cities, towns and villages in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistondagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Turkmenistan]]) * [[Olimpiadada Turkmaniston bayroqdorlari roʻyxati]] ([[:en:List of flag bearers for Turkmenistan at the Olympics]]) * [[Turkmanistondagi temir yo‘l stansiyalari roʻyxati]] ([[:en:List of railway stations in Turkmenistan]]) {{colend}} == Tarix == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston tarixi]] ([[:ru:История Туркменистана]]) * [[Kerki bekligi]] ([[:ru:Керкинское бекство]]) * [[Kaspiyorti fronti]] ([[:ru:Закаспийский фронт (Гражданская война)]]) * [[Turkmanlashtirish]] ([[:en:Turkmenization]]) * [[Turkmaniston kommunistik partiyasi]] ([[:en:Коммунистическая партия Туркменистана]]) * [[Turkman sovet ensiklopediyasi]] ([[:ru:Туркменская советская энциклопедия]]) * [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi bayrogʻi]] ([[:en:Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic]]) * [[Malleson missiyasi]] ([[:en:Malleson mission]]) * [[Gökdepe jangi]] ([[:en:Battle of Geok Tepe]]) * [[Kushka jangi]] ([[:ru:Бой на Кушке]], [[:en:Panjdeh incident]]) * [[Yoz madaniyati]] ([[:en:Yaz culture]]) * [[Betaraflik kuni]] ([[:en:Day of Neutrality]]) * [[Xiva xonligida qul savdosi]] ([[:en:Khivan slave trade]]) * [[2000-yilgi Turkmaniston zilzilasi]] ([[:en:2000 Turkmenistan earthquake]]) * [[Marv jangi (1221)]] ([[:en:Siege of Merv (1221)]]) {{colend}} == Geografiya == {{colbegin||18em}} * [[Bodxiz-Qorabel chalachoʻli]] ([[:en:Badghyz and Karabil semi-desert]]) * [[Turkmaniston geografiyasi]] ([[:en:Geography of Turkmenistan]]) * [[Ashxobod hayvonot bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Zoo]]) * [[Repetek qoʻriqxonasi]] ([[:en:Repetek Biosphere State Reserve]]) * [[Kopetdogʻ qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Копетдагский заповедник]]) * [[Gökdepe]] ([[:en:Gökdepe]]) * [[Qoraboʻgʻoz]] ([[:en:Garabogaz]]) * [[1895-yilgi Bolxon zilzilasi]] ([[:en:1895 Balkan earthquake]]) * [[1929-yilgi Kopetdogʻ zilzilasi]] ([[:en:]]) * [[Dinozavrlar platosi]] ([[:en:Dinosaur Plateau]]) * [[Hovuzxon suv ombori]] ([[:ru:Хаузханское водохранилище]]) * [[Mahtumquli Firogʻiy istirohat bogʻi]] ([[:en:Magtymguly Pyragy Cultural Park Complex]]) * [[Ashxobod botanika bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Botanical Garden]]) * [[Turkmanistonda vaqt]] ([[:en:Time in Turkmenistan]]) * [[Qoplonqir qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Капланкырский заповедник]]) {{colend}} == Siyosat == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston tashqi siyosati]] ([[:en:Foreign relations of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston davlat tuzumi]] ([[:en:Politics of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] ([[:en:Cabinet of Ministers (Turkmenistan)]]) * [[Turkmaniston Majlisi]] ([[:en:Assembly of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Davlat Xavfsizlik Kengashi]] ([[:en:State Security Council of Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda inson huquqlari]] ([[:en:Human rights in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Agrar partiyasi]] ([[:ru:Аграрная партия Туркменистана]]) * [[Turkmaniston Demokratik partiyasi]] ([[:en:Democratic Party of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Xalq Maslahati]] ([[:en:People's Council of Turkmenistan]]) {{colend}} == Iqtisod == {{colbegin||18em}} *[[Turkmaniston iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Turkmenistan]]) *[[Turkmaniston moliya va iqtisodiyot vazirligi]] ([[:en:Ministry of Finance (Turkmenistan)]]) *[[Turkmanistonda baliqchilik sanoati]] ([[:en:Fishing industry in Turkmenistan]]) *[[Turkmanistonda neft va tabiiy gazni qayta ishlash]] ([[:en:Oil and natural gas refining in Turkmenistan]]) *[[Turkmanistonda korrupsiya]] ([[:en:Corruption in Turkmenistan]]) *[[Turkmanistonda qishloq xoʻjaligi]] ([[:en:Agriculture in Turkmenistan]]) *[[Halkbank (Turkmaniston)]] ([[:en:Halkbank (Turkmenistan)]]) *[[Türkmennebit]] ([[:en:Türkmennebit]]) *[[Altyn Asyr]] ([[:en:Altyn Asyr (mobile operator)]]) *[[Altyn Asyr bozori]] ([[:en:Altyn Asyr Bazaar]]) {{colend}} == Sport == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston Superkubogi]] ([[:en:Turkmenistan Super Cup]]) * [[Balkan Botevgrad (futbol klubi)]] ([[:en:FC Balkan Botevgrad]]) * [[Energetik Mary (futbol klubi)]] ([[:en:FC Energetik Mary]]) * [[Gara Altyn (futbol klubi)]] ([[:en:FC Gara Altyn]]) * [[Bagtyyarlyk-Lebap (futbol klubi)]] ([[:en:FC Bagtyyarlyk-Lebap]]) * [[Şagadam (futbol klubi)]] ([[:en:Şagadam FK]]) {{colend}} == Bino va inshootlar == {{colbegin||18em}} * [[Ashxobod velotreki]] ([[:en:Ashgabat Velodrome]]) * [[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]] ([[:en:Ashgabat railway station]]) * [[Ruhyýet saroyi]] ([[:en:Ruhyýet Palace]]) * [[Betaraflik yodgorligi]] ([[:en:Neutrality Monument]]) * [[Turkmaniston teleminorasi]] ([[:en:Turkmenistan Tower]]) * [[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] ([[:en:Independence Monument (Turkmenistan)]]) * [[Alp Arslon nomidagi Turkman milliy drama teatri]] ([[:en:Alp Arslan National Drama Theatre]]) * [[Turkmaniston davlat kutubxonasi]] ([[:ru:Государственная библиотека Туркменистана]]) * [[Avliyo Aleksandr Nevskiy cherkovi]] ([[:en:St. Alexander Nevsky Church, Ashgabat]]) * [[Berkarar]] ([[:en:Berkarar]]) {{colend}} == Madaniyat == {{colbegin||18em}} * [[Ashxobod (kinoteatr)]] ([[:en:Ashgabat cinema]]) * [[Turkmaniston kinosi]] ([[:en:Cinema of Turkmenistan]]) * [[Karakum]] ([[:en:Karakum (film)]]) * [[Gelin]] ([[:en:Daughter-In-Law]]) * [[Turkman oshxonasi]] ([[:en:Turkmen cuisine]]) * [[Turkman adabiyoti]] ([[:en:Turkmen literature]]) * [[Turkmaniston musiqasi]] ([[:en:Music of Turkmenistan]]) * [[Ishlekli]] ([[:en:Ishlykly]]) * [[Turkmanistonda ommaviy axborot vositalari]] ([[:en:Mass media in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda televideniye]] ([[:en:Television in Turkmenistan]]) {{colend}} == Kishilar == {{colbegin||18em}} * [[Sahat Muradow]] ([[:en:Sakhat Muradov]]) * [[Awdy Kulyýew]] ([[:en:Awdy Kulyýew]]) * [[Aksoltan Ataýewa]] ([[:ru:Атаева, Аксолтан Тореевна]]) * [[Rejepbaý Arazow]] ([[:en:Rejepbaý Arazow]]) * [[Ýaýlym Berdiýew]] ([[:en:Ýaýlym Berdiýew]]) * [[Begenç Gündogdyýew]] ([[:en:Begenç Gündogdyýew]]) * [[Hojaguly Narlyýew]] ([[:ru:Нарлиев, Ходжакули]]) * [[Şamuhammet Durdylyýew]] ([[:en:Shamuhammet Durdylyyev]]) * [[Gülşat Mämmedowa]] ([[:ru:Маммедова, Гульшат Сахыевна]]) * [[Annagül Annagulyýewa]] ([[:ru:Аннакулиева, Аннагуль Аннамурадовна]]) * [[Gurbannazar Ezizow]] ([[:en:Gurbannazar Ezizow]]) * [[Dünýägözel Gulmanowa]] ([[:en:Dünýägözel Gulmanowa]]) * [[Jānis Mežlauks]] ([[:ru:Межлаук, Иван Иванович]]) * [[Muhammetnazar Gapurow]] ([[:ru:Гапуров, Мухамедназар Гапурович]]) {{colend}} == Taʼlim == {{colbegin||18em}} * [[Turkmanistonda taʼlim]] ([[:en:Education in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston axborot av telekommunikatsiyalar instituti]] ([[:en:Institute of Telecommunications and Informatics of Turkmenistan]]) * [[Turkman milliy konservatoriyasi]] ([[:en:Turkmen National Conservatory]]) * [[Turkmaniston jismoniy tarbiya va sport instituti]] ([[:en:Turkmen State Institute of Physical Education and Sports]]) * [[Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti]] ([[:en:Turkmen Agricultural University]]) * [[Turkman davlat tibbiyot universiteti]] ([[:en:Turkmen State Medical University]]) * [[Turkmaniston mudofaa vazirligi harbiy instuituti]] ([[:en:Military Institute of the Ministry of Defense of Turkmenistan]]) * [[Xalqaro turkman-turk universiteti]] ([[:ru:Международный туркмено-турецкий университет]]) * [[Turkmaniston TIV Xalqaro munosabatlar instituti]] ([[:ru:Институт международных отношений МИД Туркменистана]]) * [[Berdimuhamed Annaýew nomidagi harbiy maktab]] ([[:en:Berdimuhamed Annayev 1st Specialized Military School]]) {{colend}} == Sogʻliqni saqlash == {{colbegin||18em}} * [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] ([[:en:Healthcare in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda salomatlik]] ([[:en:Health in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] ([[:en:Mental health in Turkmenistan]]) * [[Xalqaro travmatologiya markazi]] ([[:ru:Международный центр травматологии]]) * [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] ([[:ru:Онкологический центр (Ашхабад)]] * [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] ([[:ru:Международный центр лечения глазных болезней]]) {{colend}} == Havolalar == {{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}} f2if5ad5ud60xa2oce8nyh95max5v7j 5988535 5988368 2026-04-11T09:29:16Z Janob Mirzaolim 64438 /* Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988535 wikitext text/x-wiki ---- „Turkmaniston oyligi“ — „Mavzuli oylik“ loyihasining bir qismi sifatida [[Turkmaniston]], uning aholisi, boy madaniyati, qadimiy tarixi va boshqa sohalariga oid maqolalarni yaratish hamda mavjudlarini boyitish maqsadida tashkil etiladi. Loyiha Oʻzbekcha Vikipediyadagi Turkmaniston haqida yozilgan maqolalardagi boʻshliqlarni toʻldirish, ayniqsa, mintaqadagi [[turkman tili]] va oʻzbek-turkman madaniy aloqalariga, shuningdek, u yerdagi oʻzbek merosiga oid maʼlumotlarni koʻpaytirishni maqsad qilgan. Muddat: 2026-yilning [[1-aprel|1-apreldan]] [[30-aprel|30-aprelgacha.]] Yoʻnalish: Ingliz, turk va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi. == Ishtirokchilar == Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(#uzb9)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi— sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi. Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi. #[[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Doctormeee|munozara]]) 14:47, 2026-yil 2-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Maxamadjonova Muslima|Maxamadjonova Muslima]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Maxamadjonova Muslima|munozara]]) 11:04, 2026-yil 4-aprel (UTC) #[[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 04:39, 2026-yil 6-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Ranoxa|Ranoxa]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ranoxa|munozara]]) 06:19, 2026-yil 6-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 12:55, 2026-yil 6-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Xyrshid|Xurshid]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xurshid|munozara]]) 11:29, 2026-yil 9-aprel (UTC) == Yangi maqolalarni qanday qo‘shish kerak? == Maqolalar boshqa tillardan tarjima bo‘lishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli bo‘lishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim: * '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar bo‘lmasligi kerak. * '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qo‘shilgan ma’lumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart. * '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) bo‘lishiga e’tibor bering. * '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va to‘g‘ri formatlash tavsiya etiladi. '''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (ko‘k linklar) berishni unutmang. ==== Havolalar va bog‘liqlik ==== Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u "yetim maqola" bo‘lib qoladi va uni boshqalar o‘qishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til bo'limlari (Wikidata) orqali bog‘lang. ==== Munozara va aloqa ==== Loyiha bo‘yicha har qanday savol, taklif yoki e’tirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Turkmaniston oyligi}}</nowiki></code> andozasini qo‘yish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida o‘tkazilgani sababli, xohishga ko‘ra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qo‘shish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi. '''Muhim eslatma:''' O‘zbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning o‘z ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq o‘rganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga ko‘tarishini ta’minlash maqsadida yo‘lga qo‘yilgan. Ishtirokchilarning o‘zaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yo‘li deb hisoblanadi. == Loyiha taklifnomasi == Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni qutlug‘ maqsad yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring. Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar buyuk ajdodlarimiz — tasavvuf olamining yetuk namoyandasi Xoja Ahmad Yassaviy vorislari, turkman adabiyotining yorqin yulduzi Maxtumquli, buyuk olim Abu Rayhon Beruniy va Sulton Sanjar kabi siymolar yashab o‘tgan, ularning o‘chmas izlari qolgan Turkmaniston zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar. {| style="background-color: #B2FFFF; border: 4px solid #1CAC78" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Flag and Emblem of Turkmenistan.png|211px]] |style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|Turkmaniston oyligiga taklifnoma!]]''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ---- Hurmatli vikipediya tahrirchisi! Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Turkmaniston oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki> |} == Mukofotlar == {| style="border: 5px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#aaffaa}}};" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Turkmaniston ordeni''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | „Turkmaniston oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi. |} Turkmaniston oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Turkmaniston ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Turkmaniston ordeni“ sohibiga aylaning! == Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Doctormeee}} |Kishilar: [[Sahat Muradow]] • [[Awdy Kulyýew]] • [[Aksoltan Ataýewa]] • [[Ýaýlym Berdiýew]] • [[Begenç Gündogdyýew]] • [[Annagül Annagulyýewa]] • [[Şamuhammet Durdylyýew]] Sogʻliqni saqlash: [[Turkmanistonda salomatlik]] • [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] • [[Xalqaro travmatologiya markazi]] • [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] • [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] |12 |- |[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] |[[Ashxobod velotreki]]•[[Turkmaniston teleminorasi]]•[[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]]•[[Ruhyýet saroyi]] |4 |- |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Goʻkdepe,Turkmaniston]] • [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] |2 |- |- |[[Foydalanuvchi:Lochinovamarjona|Marjona]] |[[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] |1 |- |[[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] |[[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] • [[Berkarar]] • [[Turkmanistonda vaqt]] [[Gara Altyn (futbol klubi)]] |4 |- |[[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] |[[Turkmaniston viloyatlari]] • [[Bayramali tumani]] • [[Taxtabozor tumani]] • [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] • [[Turkmaniston Milliy xavfsizlik vazirligi]] |5 |- |} == Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan andozalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan andozalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi andoza !Umumiy<br />andozalar<br />soni |- |{{u|Janob Mirzaolim}} |[[Andoza:Turkmaniston siyosati]] • |1 |- |} == Turkmaniston oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz tahrirlangan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Tahrirlangan maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Janob Mirzaolim}} |[[Bolqon viloyati]] • |1 |- |} == Roʻyxatlar == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston qushlari roʻyxati]] ([[:en:List of birds of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston muzeylari roʻyxati]] ([[:en:List of museums in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston oliy oʻquv yurtlari roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston daryolari roʻyxati]] ([[:en:List of rivers of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston yetakchilari roʻyxati]] ([[:en:List of leaders of Turkmenistan]]) * [[UNESCOning Turkmanistondagi Butunjahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistondagi shahar, shaharcha va qishloqlar roʻyxati]] ([[:en:List of cities, towns and villages in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistondagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Turkmenistan]]) * [[Olimpiadada Turkmaniston bayroqdorlari roʻyxati]] ([[:en:List of flag bearers for Turkmenistan at the Olympics]]) * [[Turkmanistondagi temir yo‘l stansiyalari roʻyxati]] ([[:en:List of railway stations in Turkmenistan]]) {{colend}} == Tarix == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston tarixi]] ([[:ru:История Туркменистана]]) * [[Kerki bekligi]] ([[:ru:Керкинское бекство]]) * [[Kaspiyorti fronti]] ([[:ru:Закаспийский фронт (Гражданская война)]]) * [[Turkmanlashtirish]] ([[:en:Turkmenization]]) * [[Turkmaniston kommunistik partiyasi]] ([[:en:Коммунистическая партия Туркменистана]]) * [[Turkman sovet ensiklopediyasi]] ([[:ru:Туркменская советская энциклопедия]]) * [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi bayrogʻi]] ([[:en:Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic]]) * [[Malleson missiyasi]] ([[:en:Malleson mission]]) * [[Gökdepe jangi]] ([[:en:Battle of Geok Tepe]]) * [[Kushka jangi]] ([[:ru:Бой на Кушке]], [[:en:Panjdeh incident]]) * [[Yoz madaniyati]] ([[:en:Yaz culture]]) * [[Betaraflik kuni]] ([[:en:Day of Neutrality]]) * [[Xiva xonligida qul savdosi]] ([[:en:Khivan slave trade]]) * [[2000-yilgi Turkmaniston zilzilasi]] ([[:en:2000 Turkmenistan earthquake]]) * [[Marv jangi (1221)]] ([[:en:Siege of Merv (1221)]]) {{colend}} == Geografiya == {{colbegin||18em}} * [[Bodxiz-Qorabel chalachoʻli]] ([[:en:Badghyz and Karabil semi-desert]]) * [[Turkmaniston geografiyasi]] ([[:en:Geography of Turkmenistan]]) * [[Ashxobod hayvonot bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Zoo]]) * [[Repetek qoʻriqxonasi]] ([[:en:Repetek Biosphere State Reserve]]) * [[Kopetdogʻ qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Копетдагский заповедник]]) * [[Gökdepe]] ([[:en:Gökdepe]]) * [[Qoraboʻgʻoz]] ([[:en:Garabogaz]]) * [[1895-yilgi Bolxon zilzilasi]] ([[:en:1895 Balkan earthquake]]) * [[1929-yilgi Kopetdogʻ zilzilasi]] ([[:en:]]) * [[Dinozavrlar platosi]] ([[:en:Dinosaur Plateau]]) * [[Hovuzxon suv ombori]] ([[:ru:Хаузханское водохранилище]]) * [[Mahtumquli Firogʻiy istirohat bogʻi]] ([[:en:Magtymguly Pyragy Cultural Park Complex]]) * [[Ashxobod botanika bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Botanical Garden]]) * [[Turkmanistonda vaqt]] ([[:en:Time in Turkmenistan]]) * [[Qoplonqir qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Капланкырский заповедник]]) {{colend}} == Siyosat == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston tashqi siyosati]] ([[:en:Foreign relations of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston davlat tuzumi]] ([[:en:Politics of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] ([[:en:Cabinet of Ministers (Turkmenistan)]]) * [[Turkmaniston Majlisi]] ([[:en:Assembly of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Davlat Xavfsizlik Kengashi]] ([[:en:State Security Council of Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda inson huquqlari]] ([[:en:Human rights in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Agrar partiyasi]] ([[:ru:Аграрная партия Туркменистана]]) * [[Turkmaniston Demokratik partiyasi]] ([[:en:Democratic Party of Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston Xalq Maslahati]] ([[:en:People's Council of Turkmenistan]]) {{colend}} == Iqtisod == {{colbegin||18em}} *[[Turkmaniston iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Turkmenistan]]) *[[Turkmaniston moliya va iqtisodiyot vazirligi]] ([[:en:Ministry of Finance (Turkmenistan)]]) *[[Turkmanistonda baliqchilik sanoati]] ([[:en:Fishing industry in Turkmenistan]]) *[[Turkmanistonda neft va tabiiy gazni qayta ishlash]] ([[:en:Oil and natural gas refining in Turkmenistan]]) *[[Turkmanistonda korrupsiya]] ([[:en:Corruption in Turkmenistan]]) *[[Turkmanistonda qishloq xoʻjaligi]] ([[:en:Agriculture in Turkmenistan]]) *[[Halkbank (Turkmaniston)]] ([[:en:Halkbank (Turkmenistan)]]) *[[Türkmennebit]] ([[:en:Türkmennebit]]) *[[Altyn Asyr]] ([[:en:Altyn Asyr (mobile operator)]]) *[[Altyn Asyr bozori]] ([[:en:Altyn Asyr Bazaar]]) {{colend}} == Sport == {{colbegin||18em}} * [[Turkmaniston Superkubogi]] ([[:en:Turkmenistan Super Cup]]) * [[Balkan Botevgrad (futbol klubi)]] ([[:en:FC Balkan Botevgrad]]) * [[Energetik Mary (futbol klubi)]] ([[:en:FC Energetik Mary]]) * [[Gara Altyn (futbol klubi)]] ([[:en:FC Gara Altyn]]) * [[Bagtyyarlyk-Lebap (futbol klubi)]] ([[:en:FC Bagtyyarlyk-Lebap]]) * [[Şagadam (futbol klubi)]] ([[:en:Şagadam FK]]) {{colend}} == Bino va inshootlar == {{colbegin||18em}} * [[Ashxobod velotreki]] ([[:en:Ashgabat Velodrome]]) * [[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]] ([[:en:Ashgabat railway station]]) * [[Ruhyýet saroyi]] ([[:en:Ruhyýet Palace]]) * [[Betaraflik yodgorligi]] ([[:en:Neutrality Monument]]) * [[Turkmaniston teleminorasi]] ([[:en:Turkmenistan Tower]]) * [[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] ([[:en:Independence Monument (Turkmenistan)]]) * [[Alp Arslon nomidagi Turkman milliy drama teatri]] ([[:en:Alp Arslan National Drama Theatre]]) * [[Turkmaniston davlat kutubxonasi]] ([[:ru:Государственная библиотека Туркменистана]]) * [[Avliyo Aleksandr Nevskiy cherkovi]] ([[:en:St. Alexander Nevsky Church, Ashgabat]]) * [[Berkarar]] ([[:en:Berkarar]]) {{colend}} == Madaniyat == {{colbegin||18em}} * [[Ashxobod (kinoteatr)]] ([[:en:Ashgabat cinema]]) * [[Turkmaniston kinosi]] ([[:en:Cinema of Turkmenistan]]) * [[Karakum]] ([[:en:Karakum (film)]]) * [[Gelin]] ([[:en:Daughter-In-Law]]) * [[Turkman oshxonasi]] ([[:en:Turkmen cuisine]]) * [[Turkman adabiyoti]] ([[:en:Turkmen literature]]) * [[Turkmaniston musiqasi]] ([[:en:Music of Turkmenistan]]) * [[Ishlekli]] ([[:en:Ishlykly]]) * [[Turkmanistonda ommaviy axborot vositalari]] ([[:en:Mass media in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda televideniye]] ([[:en:Television in Turkmenistan]]) {{colend}} == Kishilar == {{colbegin||18em}} * [[Sahat Muradow]] ([[:en:Sakhat Muradov]]) * [[Awdy Kulyýew]] ([[:en:Awdy Kulyýew]]) * [[Aksoltan Ataýewa]] ([[:ru:Атаева, Аксолтан Тореевна]]) * [[Rejepbaý Arazow]] ([[:en:Rejepbaý Arazow]]) * [[Ýaýlym Berdiýew]] ([[:en:Ýaýlym Berdiýew]]) * [[Begenç Gündogdyýew]] ([[:en:Begenç Gündogdyýew]]) * [[Hojaguly Narlyýew]] ([[:ru:Нарлиев, Ходжакули]]) * [[Şamuhammet Durdylyýew]] ([[:en:Shamuhammet Durdylyyev]]) * [[Gülşat Mämmedowa]] ([[:ru:Маммедова, Гульшат Сахыевна]]) * [[Annagül Annagulyýewa]] ([[:ru:Аннакулиева, Аннагуль Аннамурадовна]]) * [[Gurbannazar Ezizow]] ([[:en:Gurbannazar Ezizow]]) * [[Dünýägözel Gulmanowa]] ([[:en:Dünýägözel Gulmanowa]]) * [[Jānis Mežlauks]] ([[:ru:Межлаук, Иван Иванович]]) * [[Muhammetnazar Gapurow]] ([[:ru:Гапуров, Мухамедназар Гапурович]]) {{colend}} == Taʼlim == {{colbegin||18em}} * [[Turkmanistonda taʼlim]] ([[:en:Education in Turkmenistan]]) * [[Turkmaniston axborot av telekommunikatsiyalar instituti]] ([[:en:Institute of Telecommunications and Informatics of Turkmenistan]]) * [[Turkman milliy konservatoriyasi]] ([[:en:Turkmen National Conservatory]]) * [[Turkmaniston jismoniy tarbiya va sport instituti]] ([[:en:Turkmen State Institute of Physical Education and Sports]]) * [[Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti]] ([[:en:Turkmen Agricultural University]]) * [[Turkman davlat tibbiyot universiteti]] ([[:en:Turkmen State Medical University]]) * [[Turkmaniston mudofaa vazirligi harbiy instuituti]] ([[:en:Military Institute of the Ministry of Defense of Turkmenistan]]) * [[Xalqaro turkman-turk universiteti]] ([[:ru:Международный туркмено-турецкий университет]]) * [[Turkmaniston TIV Xalqaro munosabatlar instituti]] ([[:ru:Институт международных отношений МИД Туркменистана]]) * [[Berdimuhamed Annaýew nomidagi harbiy maktab]] ([[:en:Berdimuhamed Annayev 1st Specialized Military School]]) {{colend}} == Sogʻliqni saqlash == {{colbegin||18em}} * [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] ([[:en:Healthcare in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda salomatlik]] ([[:en:Health in Turkmenistan]]) * [[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] ([[:en:Mental health in Turkmenistan]]) * [[Xalqaro travmatologiya markazi]] ([[:ru:Международный центр травматологии]]) * [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] ([[:ru:Онкологический центр (Ашхабад)]] * [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] ([[:ru:Международный центр лечения глазных болезней]]) {{colend}} == Havolalar == {{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}} mtadoaens9wa26uxie0hfyplfrr5ek2 Vikipediya:Iqtisodiyot haftaligi/2026/Marafon 4 1360340 5987711 5987680 2026-04-10T12:22:06Z Tewayev 117920 5987711 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |14 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi taklif]](Yalpi talab egri chiziqlari) |20 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] |[[]] |7 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]] |[[]] • |2 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] |[[]] • |3 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] •[[Giffen tovarlar]] [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] •[[Iqtisodiy muvozanat]] | |2 |- } d2v5b0h82r17f1n4qkjgv64xgokuac2 5987730 5987711 2026-04-10T12:30:06Z GhostUch1xa 243420 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5987730 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |14 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi taklif]](Yalpi talab egri chiziqlari) |20 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] |[[]] |7 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]] | |6 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] |[[]] • |3 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] •[[Giffen tovarlar]] [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] •[[Iqtisodiy muvozanat]] | |2 |- } 9eub6o89ewdosrul7nxyhharn0mcjcs 5987866 5987730 2026-04-10T13:51:12Z Shaxriyor Abdujalilov 217341 5987866 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |14 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi taklif]](Yalpi talab egri chiziqlari) |20 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] |[[]] |7 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]] | |6 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] |[[]] • |3 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] •[[Giffen tovarlar]] [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] •[[Iqtisodiy muvozanat]] | |2 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 3i17s8k4wcgj57gqwb4wz7p8fx8px5u 5987902 5987866 2026-04-10T14:12:45Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5987902 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |14 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) |20 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] |[[]] |7 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]] | |6 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] |[[]] • |3 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] •[[Giffen tovarlar]] [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] •[[Iqtisodiy muvozanat]] | |2 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 f8rvgiuglm01bg5vl7b0ka1vsd2ywhh 5987912 5987902 2026-04-10T14:33:29Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5987912 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |14 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] • |21 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] |[[]] |7 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]] | |6 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] |[[]] • |3 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] •[[Giffen tovarlar]] [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] •[[Iqtisodiy muvozanat]] | |2 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 27m8kb6yeu9ftvfa1rjc3vvmdklx7ac 5987959 5987912 2026-04-10T15:59:15Z Tewayev 117920 5987959 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |14 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] • |21 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] |[[]] |7 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]] | |6 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] |[[]] • |3 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] •[[Giffen tovarlar]] [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] •[[Iqtisodiy muvozanat]] | |2 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 r6qe9wsvqwg1nj89ipe5r0mmr6wws8u 5987962 5987959 2026-04-10T16:02:57Z ~2026-22020-28 257688 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5987962 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |14 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] • |21 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] |[[]] |7 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]] | |6 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] |[[]] • |4 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] •[[Iqtisodiy muvozanat]] | |2 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 ee54t40ovj7de2wnzpwpzd2dhlfqwom 5987979 5987962 2026-04-10T16:33:48Z Tewayev 117920 5987979 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |14 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] • |21 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] |[[]] |7 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]] | |6 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] |[[]] • |4 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] •[[Iqtisodiy muvozanat]] | |2 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 pea0wjfstkray7r9tvr2f4u9sxanoaz 5987981 5987979 2026-04-10T16:39:57Z ~2026-22020-28 257688 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5987981 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |14 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] • |21 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] |[[]] |7 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]] | |6 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] •[[Iqtisodiy muvozanat]] | |2 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 530987ofna7hc3l3b18jqoe86o6dgrv 5988014 5987981 2026-04-10T17:14:38Z Tewayev 117920 5988014 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |14 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] • |21 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] |[[]] |7 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]] | |6 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] •[[Iqtisodiy muvozanat]] | |2 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 f0gq996s4vby2qxlf8lv48g7gjp70i3 5988025 5988014 2026-04-10T17:24:55Z Brainbox 8 92470 5988025 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |14 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] • |21 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] |[[]] |7 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]] | |6 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] •[[Iqtisodiy muvozanat]] | |2 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • | |1 dtiycyap9awefiwhdxmynwbv7q6h2j9 5988033 5988025 2026-04-10T17:37:44Z Brainbox 8 92470 5988033 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |14 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] • |21 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] |[[]] |7 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]] | |6 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] •[[Iqtisodiy muvozanat]] | |2 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • | |2 e4u1c3o5xg0ptaw1dkkhmalrm8nhjyv 5988040 5988033 2026-04-10T17:41:58Z Maxamadjonova Muslima 241329 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988040 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |14 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] • |21 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]] | |6 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] •[[Iqtisodiy muvozanat]] | |2 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • | |2 bjakalfqvjthrul62w58r9tots9rwxk 5988041 5988040 2026-04-10T17:42:03Z Tewayev 117920 5988041 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |14 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] • |21 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]] | |6 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] •[[Iqtisodiy muvozanat]] | |2 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • | |2 qq3tvc9ucgghjgdso5egx3prtk2rd79 5988043 5988041 2026-04-10T17:45:48Z Brainbox 8 92470 5988043 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |14 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] • |21 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]] | |6 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] •[[Iqtisodiy muvozanat]] | |2 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | |3 3lcmd533d7n00dxdhtb4z61wyytim38 5988054 5988043 2026-04-10T17:54:14Z Brainbox 8 92470 5988054 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |14 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] • |21 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]] | |6 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] •[[Iqtisodiy muvozanat]] | |2 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 04k0mf881wg7xio9w2p32ucm86rucdx 5988070 5988054 2026-04-10T18:02:30Z ~2026-22020-28 257688 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988070 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |14 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] • [[Tovarlar]] |22 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]] | |6 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] •[[Iqtisodiy muvozanat]] | |2 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 pj0rhbuvkx39a4lalb6wgoj2gyxz0n6 5988085 5988070 2026-04-10T18:09:19Z MrKrasav4ik 116296 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988085 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |14 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] • [[Tovarlar]] |22 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]] | |6 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] •[[Iqtisodiy muvozanat]] | |2 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 iggdx5wcg2l8vj3lfezqthhebtnumbb 5988096 5988085 2026-04-10T18:16:37Z Tewayev 117920 5988096 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |14 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] • [[Tovarlar]] |22 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]] | |6 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] •[[Iqtisodiy muvozanat]] | |2 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 btstpi3zbq2e8d9bzukjzwiqvlgwffe 5988112 5988096 2026-04-10T18:24:57Z MrKrasav4ik 116296 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988112 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |14 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] • [[Tovarlar]] |22 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]] | |6 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] •[[Iqtisodiy muvozanat]] | |2 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 82iwjs6pykz3w7ojq0wglnytu06jmyk 5988113 5988112 2026-04-10T18:25:43Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988113 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |14 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |35 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]] | |6 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] •[[Iqtisodiy muvozanat]] | |2 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 9xi8f7h0byb5vgftxx7rsz5vo4b1pnr 5988115 5988113 2026-04-10T18:26:25Z MrKrasav4ik 116296 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988115 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |21 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |35 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]] | |6 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] •[[Iqtisodiy muvozanat]] | |2 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 h0yoglyoml2fbqqmp346nomzxxn37fc 5988122 5988115 2026-04-10T18:27:48Z Ranoxa 221044 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988122 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |21 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |35 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]] | |6 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 bcm0shlifjyha1oanjp479kor09lqho 5988143 5988122 2026-04-10T18:35:21Z MrKrasav4ik 116296 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988143 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] • [[Sokrat Dodbiba]] |21 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |35 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]] | |6 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 bf5w8wkc538v7jyvktdfuh9evjjm0gq 5988153 5988143 2026-04-10T18:39:10Z GhostUch1xa 243420 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988153 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] • [[Sokrat Dodbiba]] |21 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |35 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]] | |17 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 mlj2x7l30vd7i7h4mzgavli4qc9kli7 5988157 5988153 2026-04-10T18:41:40Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988157 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] • [[Sokrat Dodbiba]] |21 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] • [[Gipermarket]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |36 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]] | |17 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 77435doi9taeilu8rsrryvnugfllxqn 5988162 5988157 2026-04-10T18:43:49Z MrKrasav4ik 116296 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988162 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] • [[Niko Gjyzari]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] • [[Sokrat Dodbiba]] |21 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] • [[Gipermarket]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |36 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]] | |17 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 4ukebiafggba0dznbcggbrgaoeryt4e 5988182 5988162 2026-04-10T18:50:32Z MrKrasav4ik 116296 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988182 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] • [[Niko Gjyzari]] [[Rozeta Hajdari]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] • [[Sokrat Dodbiba]] |21 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] • [[Gipermarket]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |36 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]] | |17 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 aawe7ezun0c83gf38982ixymz6of506 5988184 5988182 2026-04-10T18:50:35Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988184 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] • [[Niko Gjyzari]] [[Rozeta Hajdari]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] • [[Sokrat Dodbiba]] |21 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] • [[Gipermarket]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] • [[To‘liq bandlik]] |37 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]] | |17 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 99f8m7wrg31iwos87h05tqemyjgp4ho 5988189 5988184 2026-04-10T18:51:50Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988189 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] • [[Niko Gjyzari]] [[Rozeta Hajdari]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] • [[Sokrat Dodbiba]] |21 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] • [[Gipermarket]] • [[To‘liq bandlik]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |37 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]] | |17 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 pd190nyru183rgofui1qn97f3c3dzw6 5988190 5988189 2026-04-10T18:52:07Z GhostUch1xa 243420 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988190 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] • [[Niko Gjyzari]] [[Rozeta Hajdari]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] • [[Sokrat Dodbiba]] |21 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] • [[Gipermarket]] • [[To‘liq bandlik]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |37 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]]•[[Iqtisodiy rag'batlantirish]]•[[Kamomadli xarajatlar]] | |19 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 4437ezdhfa5mijvw1x3zmix5jd5cq6s 5988191 5988190 2026-04-10T18:52:41Z Tewayev 117920 5988191 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] • [[Niko Gjyzari]] [[Rozeta Hajdari]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] • [[Sokrat Dodbiba]] |21 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] • [[Gipermarket]] • [[To‘liq bandlik]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |37 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] • [[John Franklin Crowell]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]]•[[Iqtisodiy rag'batlantirish]]•[[Kamomadli xarajatlar]] | |19 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 a4x3db0qyj52o48gadrh176d5kefg8c 5988199 5988191 2026-04-10T18:55:31Z Tewayev 117920 5988199 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] • [[Niko Gjyzari]] [[Rozeta Hajdari]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] • [[Sokrat Dodbiba]] |21 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] • [[Gipermarket]] • [[To‘liq bandlik]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |37 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] • [[John Franklin Crowell]] • [[John Franklin Crowell]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]]•[[Iqtisodiy rag'batlantirish]]•[[Kamomadli xarajatlar]] | |19 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 bpmw01nifr8h5m5kiyt3v70f0dww9ig 5988200 5988199 2026-04-10T18:56:11Z MrKrasav4ik 116296 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988200 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] • [[Niko Gjyzari]] [[Rozeta Hajdari]] [[Mitrush Kuteli]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] • [[Sokrat Dodbiba]] |21 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] |[[Yevropa markaziy banki]] |18 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] • [[Gipermarket]] • [[To‘liq bandlik]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |37 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] • [[John Franklin Crowell]] • [[John Franklin Crowell]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]]•[[Iqtisodiy rag'batlantirish]]•[[Kamomadli xarajatlar]] | |19 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 hq178sskwb9wl0waq8t5s5e5b8rjtk4 5988202 5988200 2026-04-10T18:56:25Z Callmeshoma 251173 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988202 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] • [[Niko Gjyzari]] [[Rozeta Hajdari]] [[Mitrush Kuteli]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] • [[Sokrat Dodbiba]] |21 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] • [[Sergey Glazyev]] • [[Ruslan Grinberg]] • [[Oleg Bogomolov]] • [[Vladimir Mau]] |[[Yevropa markaziy banki]] |22 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] • [[Gipermarket]] • [[To‘liq bandlik]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |37 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] • [[John Franklin Crowell]] • [[John Franklin Crowell]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]]•[[Iqtisodiy rag'batlantirish]]•[[Kamomadli xarajatlar]] | |19 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 q369ysrybzt0n4vqq1bawva7f1nn1pj 5988205 5988202 2026-04-10T18:57:31Z GhostUch1xa 243420 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988205 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] • [[Niko Gjyzari]] [[Rozeta Hajdari]] [[Mitrush Kuteli]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] • [[Sokrat Dodbiba]] |21 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] • [[Sergey Glazyev]] • [[Ruslan Grinberg]] • [[Oleg Bogomolov]] • [[Vladimir Mau]] |[[Yevropa markaziy banki]] |22 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] • [[Gipermarket]] • [[To‘liq bandlik]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |37 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] • [[John Franklin Crowell]] • [[John Franklin Crowell]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]]•[[Iqtisodiy rag'batlantirish]]•[[Kamomadli xarajatlar]]•[[Muvozanatli byudjet]] | |19 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 qkin5dhnrwo4yarznrybr5l5snjmd63 5988206 5988205 2026-04-10T18:57:42Z Ahror Akramovich 75193 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988206 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] • [[Niko Gjyzari]] [[Rozeta Hajdari]] [[Mitrush Kuteli]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] • [[Sokrat Dodbiba]] |21 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] • [[Sergey Glazyev]] • [[Ruslan Grinberg]] • [[Oleg Bogomolov]] • [[Vladimir Mau]] |[[Yevropa markaziy banki]] |22 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] • [[Gipermarket]] • [[To‘liq bandlik]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |37 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] • [[John Franklin Crowell]] • [[John Franklin Crowell]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]]•[[Iqtisodiy rag'batlantirish]]•[[Kamomadli xarajatlar]]•[[Muvozanatli byudjet]] | |19 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 |- |{{u|‪Ahror Akramovich}} |[[OFCE]] | |1 bni446tu19xfv8q9an7l9vs2g4cww90 5988207 5988206 2026-04-10T18:57:56Z Tewayev 117920 5988207 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] • [[Niko Gjyzari]] [[Rozeta Hajdari]] [[Mitrush Kuteli]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] • [[Sokrat Dodbiba]] |21 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] • [[Sergey Glazyev]] • [[Ruslan Grinberg]] • [[Oleg Bogomolov]] • [[Vladimir Mau]] |[[Yevropa markaziy banki]] |22 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] • [[Gipermarket]] • [[To‘liq bandlik]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |37 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] • [[John Franklin Crowell]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] | |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]]•[[Iqtisodiy rag'batlantirish]]•[[Kamomadli xarajatlar]]•[[Muvozanatli byudjet]] | |19 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 |- |{{u|‪Ahror Akramovich}} |[[OFCE]] | |1 jl42agu7m5bderp9uo8bf9oorh7k5e3 5988209 5988207 2026-04-10T18:58:44Z Tewayev 117920 5988209 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] • [[Niko Gjyzari]] [[Rozeta Hajdari]] [[Mitrush Kuteli]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] • [[Sokrat Dodbiba]] |21 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] • [[Sergey Glazyev]] • [[Ruslan Grinberg]] • [[Oleg Bogomolov]] • [[Vladimir Mau]] |[[Yevropa markaziy banki]] |22 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] • [[Gipermarket]] • [[To‘liq bandlik]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |37 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] • [[John Franklin Crowell]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] |21 |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]]•[[Iqtisodiy rag'batlantirish]]•[[Kamomadli xarajatlar]]•[[Muvozanatli byudjet]] | |19 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 |- |{{u|‪Ahror Akramovich}} |[[OFCE]] | |1 qgogaepcmvjlpqy3paar0wl9hyovxuu 5988210 5988209 2026-04-10T18:58:49Z MrKrasav4ik 116296 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988210 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] • [[Niko Gjyzari]] • [[Rozeta Hajdari]] • [[Mitrush Kuteli]] • [[Sokrat Dodbiba]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |21 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] • [[Sergey Glazyev]] • [[Ruslan Grinberg]] • [[Oleg Bogomolov]] • [[Vladimir Mau]] |[[Yevropa markaziy banki]] |22 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] • [[Gipermarket]] • [[To‘liq bandlik]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |37 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] • [[John Franklin Crowell]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] |21 |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]]•[[Iqtisodiy rag'batlantirish]]•[[Kamomadli xarajatlar]]•[[Muvozanatli byudjet]] | |19 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 |- |{{u|‪Ahror Akramovich}} |[[OFCE]] | |1 6g8fcwxj1dj5ug7wi7r0l4ygxhs96jh 5988211 5988210 2026-04-10T18:58:59Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988211 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] • [[Niko Gjyzari]] • [[Rozeta Hajdari]] • [[Mitrush Kuteli]] • [[Sokrat Dodbiba]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |21 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] • [[Sergey Glazyev]] • [[Ruslan Grinberg]] • [[Oleg Bogomolov]] • [[Vladimir Mau]] |[[Yevropa markaziy banki]] |22 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] • [[Gipermarket]] • [[To‘liq bandlik]] • [[Real yalpi ichki mahsulot]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |38 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] • [[John Franklin Crowell]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] |21 |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]]•[[Iqtisodiy rag'batlantirish]]•[[Kamomadli xarajatlar]]•[[Muvozanatli byudjet]] | |19 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 |- |{{u|‪Ahror Akramovich}} |[[OFCE]] | |1 ggn6u1x0ej25kz5muw0t9k9qpxilk5i 5988213 5988211 2026-04-10T18:59:55Z MrKrasav4ik 116296 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988213 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] • [[Niko Gjyzari]] • [[Rozeta Hajdari]] • [[Mitrush Kuteli]] • [[Sokrat Dodbiba]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |25 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] • [[Sergey Glazyev]] • [[Ruslan Grinberg]] • [[Oleg Bogomolov]] • [[Vladimir Mau]] |[[Yevropa markaziy banki]] |22 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] • [[Gipermarket]] • [[To‘liq bandlik]] • [[Real yalpi ichki mahsulot]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |38 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] • [[John Franklin Crowell]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] |21 |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]]•[[Iqtisodiy rag'batlantirish]]•[[Kamomadli xarajatlar]]•[[Muvozanatli byudjet]] | |19 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |5 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 |- |{{u|‪Ahror Akramovich}} |[[OFCE]] | |1 5j8cg5xubo076616hq3grulxtbgpubz 5988222 5988213 2026-04-10T19:07:55Z Erxo'jayeva Sevinch 222589 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988222 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] • [[Niko Gjyzari]] • [[Rozeta Hajdari]] • [[Mitrush Kuteli]] • [[Sokrat Dodbiba]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |25 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] • [[Sergey Glazyev]] • [[Ruslan Grinberg]] • [[Oleg Bogomolov]] • [[Vladimir Mau]] |[[Yevropa markaziy banki]] |22 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] • [[Gipermarket]] • [[To‘liq bandlik]] • [[Real yalpi ichki mahsulot]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |38 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |6 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] • [[John Franklin Crowell]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] |21 |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]]•[[Iqtisodiy rag'batlantirish]]•[[Kamomadli xarajatlar]]•[[Muvozanatli byudjet]] | |19 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] [[Davlat sektori]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |6 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 |- |{{u|‪Ahror Akramovich}} |[[OFCE]] | |1 sq7zh0v9624lou1pru2tgq2iey9mqgv 5988230 5988222 2026-04-10T19:18:30Z Omonovas 201946 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988230 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] • [[Niko Gjyzari]] • [[Rozeta Hajdari]] • [[Mitrush Kuteli]] • [[Sokrat Dodbiba]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |25 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] • [[Sergey Glazyev]] • [[Ruslan Grinberg]] • [[Oleg Bogomolov]] • [[Vladimir Mau]] |[[Yevropa markaziy banki]] |22 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] • [[Gipermarket]] • [[To‘liq bandlik]] • [[Real yalpi ichki mahsulot]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |38 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] •[[Benedetto Cotrugli]] • [[ Ikkiyoqlama yozuv (buxgalteriya)]] • [[ Majburiyat (buxgalteriya)]] • [[Tarixiy qiymat]] • [[Hisobot davri]] • [[ Tushum (buxgalteriya)]] • [[Nomoddiy aktiv]] • [[ Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot]] • [[ Kreditorlik qarzlari]] • [[Hisob-faktura]] • [[Moliyaviy hisobot]] • [[Taqsimlanmagan foyda]] • [[Debit va kredit]] • [[Kredit riski]] • [[ Xususiy kapitaldagi oʻzgarishlar toʻgʻrisidagi hisobot]] • [[Joriy majburiyat]] • [[ Kechiktirilgan soliq]] • [[Pul oqimlari toʻgʻrisidagi hisobot]] • [[Investor]] • [[Yalpi foyda]] • [[Sof foyda]] • [[Umumiy xarajatlar]] • [[FIFO va LIFO hisobi]] • [[Doimiy xarajatlar]] • [[Boshqaruv hisobi]] • [[Kapital xarajat]] • [[Operatsion xarajat]] • [[O'zgaruvchan xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |34 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] • [[John Franklin Crowell]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] |21 |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]]•[[Iqtisodiy rag'batlantirish]]•[[Kamomadli xarajatlar]]•[[Muvozanatli byudjet]] | |19 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] [[Davlat sektori]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |6 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 |- |{{u|‪Ahror Akramovich}} |[[OFCE]] | |1 k6s7uaes8eslhb49iqr5qhwe23jlwps 5988247 5988230 2026-04-10T19:37:02Z Shirin Khaydaralieva 130186 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988247 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] • [[Niko Gjyzari]] • [[Rozeta Hajdari]] • [[Mitrush Kuteli]] • [[Sokrat Dodbiba]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |25 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] • [[Sergey Glazyev]] • [[Ruslan Grinberg]] • [[Oleg Bogomolov]] • [[Vladimir Mau]] |[[Yevropa markaziy banki]] |22 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] • [[Gipermarket]] • [[To‘liq bandlik]] • [[Real yalpi ichki mahsulot]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |38 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] •[[Benedetto Cotrugli]] • [[ Ikkiyoqlama yozuv (buxgalteriya)]] • [[ Majburiyat (buxgalteriya)]] • [[Tarixiy qiymat]] • [[Hisobot davri]] • [[ Tushum (buxgalteriya)]] • [[Nomoddiy aktiv]] • [[ Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot]] • [[ Kreditorlik qarzlari]] • [[Hisob-faktura]] • [[Moliyaviy hisobot]] • [[Taqsimlanmagan foyda]] • [[Debit va kredit]] • [[Kredit riski]] • [[ Xususiy kapitaldagi oʻzgarishlar toʻgʻrisidagi hisobot]] • [[Joriy majburiyat]] • [[ Kechiktirilgan soliq]] • [[Pul oqimlari toʻgʻrisidagi hisobot]] • [[Investor]] • [[Yalpi foyda]] • [[Sof foyda]] • [[Umumiy xarajatlar]] • [[FIFO va LIFO hisobi]] • [[Doimiy xarajatlar]] • [[Boshqaruv hisobi]] • [[Kapital xarajat]] • [[Operatsion xarajat]] • [[O'zgaruvchan xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |34 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] • [[John Franklin Crowell]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] |21 |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]]•[[Iqtisodiy rag'batlantirish]]•[[Kamomadli xarajatlar]]•[[Muvozanatli byudjet]] | |19 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] [[Davlat sektori]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |6 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 |- |{{u|‪Ahror Akramovich}} |[[OFCE]] | |1 |- |{{u|‪Shirin Khaydaralieva}} |[[Lindy effekti]] |[[Dmitriy Shokin]] • [[Ruj effekti|Lab boʻyogʻi effekti]] |3 435b1x2ishtrn7r672e6l47h0vczloh 5988265 5988247 2026-04-10T19:45:39Z Bobonorova Hulkar 138656 5988265 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] • [[Niko Gjyzari]] • [[Rozeta Hajdari]] • [[Mitrush Kuteli]] • [[Sokrat Dodbiba]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |25 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] • [[Sergey Glazyev]] • [[Ruslan Grinberg]] • [[Oleg Bogomolov]] • [[Vladimir Mau]] |[[Yevropa markaziy banki]] |22 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] • [[Gipermarket]] • [[To‘liq bandlik]] • [[Real yalpi ichki mahsulot]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |38 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] •[[Benedetto Cotrugli]] • [[ Ikkiyoqlama yozuv (buxgalteriya)]] • [[ Majburiyat (buxgalteriya)]] • [[Tarixiy qiymat]] • [[Hisobot davri]] • [[ Tushum (buxgalteriya)]] • [[Nomoddiy aktiv]] • [[ Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot]] • [[ Kreditorlik qarzlari]] • [[Hisob-faktura]] • [[Moliyaviy hisobot]] • [[Taqsimlanmagan foyda]] • [[Debit va kredit]] • [[Kredit riski]] • [[ Xususiy kapitaldagi oʻzgarishlar toʻgʻrisidagi hisobot]] • [[Joriy majburiyat]] • [[ Kechiktirilgan soliq]] • [[Pul oqimlari toʻgʻrisidagi hisobot]] • [[Investor]] • [[Yalpi foyda]] • [[Sof foyda]] • [[Umumiy xarajatlar]] • [[FIFO va LIFO hisobi]] • [[Doimiy xarajatlar]] • [[Boshqaruv hisobi]] • [[Kapital xarajat]] • [[Operatsion xarajat]] • [[O'zgaruvchan xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |34 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] • [[John Franklin Crowell]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] |21 |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]]•[[Iqtisodiy rag'batlantirish]]•[[Kamomadli xarajatlar]]•[[Muvozanatli byudjet]] | |19 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] [[Davlat sektori]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |6 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 |- |{{u|‪Ahror Akramovich}} |[[OFCE]] | |1 |- |{{u|‪Shirin Khaydaralieva}} |[[Lindy effekti]] |[[Dmitriy Shokin]] • [[Ruj effekti|Lab boʻyogʻi effekti]] |3 |- |{{u|Bobonorova Hulkar}} |[[Oleksandr Mykolayovych Kovalenko]] • [[Dmytro Derevytskyy]] • [[Oleh Bilorus]] • [[Yuriy Bazhal]] • [[Charles Engel]] • [[Martin Eichenbaum]] • [[Janice Eberly]] • [[Robert W. Clower]] • [[Anatoliy Baranovsky]]• [[Anna Hutsol]] • [[Richard Clarida]] • [[Laurence M. Ball]] • [[Dean Baker]] • [[Robert Barro]] | |14 i9r5e3299a8psa7h73chclnuh0n7qml 5988274 5988265 2026-04-10T19:50:41Z Bobonorova Hulkar 138656 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988274 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] • [[Niko Gjyzari]] • [[Rozeta Hajdari]] • [[Mitrush Kuteli]] • [[Sokrat Dodbiba]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |25 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] • [[Sergey Glazyev]] • [[Ruslan Grinberg]] • [[Oleg Bogomolov]] • [[Vladimir Mau]] |[[Yevropa markaziy banki]] |22 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] • [[Gipermarket]] • [[To‘liq bandlik]] • [[Real yalpi ichki mahsulot]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |38 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] •[[Benedetto Cotrugli]] • [[ Ikkiyoqlama yozuv (buxgalteriya)]] • [[ Majburiyat (buxgalteriya)]] • [[Tarixiy qiymat]] • [[Hisobot davri]] • [[ Tushum (buxgalteriya)]] • [[Nomoddiy aktiv]] • [[ Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot]] • [[ Kreditorlik qarzlari]] • [[Hisob-faktura]] • [[Moliyaviy hisobot]] • [[Taqsimlanmagan foyda]] • [[Debit va kredit]] • [[Kredit riski]] • [[ Xususiy kapitaldagi oʻzgarishlar toʻgʻrisidagi hisobot]] • [[Joriy majburiyat]] • [[ Kechiktirilgan soliq]] • [[Pul oqimlari toʻgʻrisidagi hisobot]] • [[Investor]] • [[Yalpi foyda]] • [[Sof foyda]] • [[Umumiy xarajatlar]] • [[FIFO va LIFO hisobi]] • [[Doimiy xarajatlar]] • [[Boshqaruv hisobi]] • [[Kapital xarajat]] • [[Operatsion xarajat]] • [[O'zgaruvchan xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |34 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] • [[John Franklin Crowell]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] |21 |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]]•[[Iqtisodiy rag'batlantirish]]•[[Kamomadli xarajatlar]]•[[Muvozanatli byudjet]] | |19 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • |1 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] [[Davlat sektori]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |6 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 |- |{{u|‪Ahror Akramovich}} |[[OFCE]] | |1 |- |{{u|‪Shirin Khaydaralieva}} |[[Lindy effekti]] |[[Dmitriy Shokin]] • [[Ruj effekti|Lab boʻyogʻi effekti]] |3 |- |{{u|Bobonorova Hulkar}} |[[Gardner Ackley]] • [[W. H. Locke Anderson]] • [[Oleksandr Mykolayovych Kovalenko]] • [[Dmytro Derevytskyy]] • [[Oleh Bilorus]] • [[Yuriy Bazhal]] • [[Charles Engel]] • [[Martin Eichenbaum]] • [[Janice Eberly]] • [[Robert W. Clower]] • [[Anatoliy Baranovsky]]• [[Anna Hutsol]] • [[Richard Clarida]] • [[Laurence M. Ball]] • [[Dean Baker]] • [[Robert Barro]] | |16 sm0nm3uzxt726386c9grm2dn7uxkypp 5988312 5988274 2026-04-10T20:49:44Z Tshoxruz 07 202968 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988312 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|2}} == Vikipediya marafoni == '''Iqtisodiyot haftaligi WikiMarafoni''' — Oʻzbekcha Vikipediyada iqtisodiyot haqidagi maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjud maqolalarni yaxshilashga qaratilgan tahrir marafonidir. == Ishtirok etish == Marafonda qatnashish uchun: # Vikipediyada oʻz hisobingizni yarating; # Iqtisodiyotga aloqador yangi maqolalar yarating; # Maqolani maxsus baholash uchun ochilgan roʻyxatga joylang. == Tavsiya etilgan maqolalar == Quyidagi mavzularda maqola yaratish tavsiya etiladi: * iqtisodchi olimlar * iqtisodiy terminlar * iqtisodiyot yoʻnalishiga ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari * tarixiy voqealar == Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar == Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan va boyitgan maqolalarni qoʻshib boring. {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !class=unsortable|Boyitilgan maqolalar !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- |{{u|Javoxir Yorqulov}} '''(Hakam)''' |[[Alla O. Starostina]] • [[Anastasiia Tsybuliak]] | |2 |- |{{u|MrKrasav4ik}} |[[Andréa Maechler]] • [[George Akerlof]] • [[How to Pay for the War]] • [[Corrado Gini]] • [[Lubinda Haabazoka]] • [[Marjinal kamaytirish xarajati]] • [[Marjinal tushunchalar]] • [[Irma Adelman]] • [[Beatrice Aitchison]] • [[Qoldiq qiymat]] • [[Haxhi Isuf Banka]] • [[Apurva Sanghi]] • [[Mohammed Ishaq Nadiri]] • [[Flutura Açka]]• [[Tony Aspromourgos]] • [[James Bonar]] • [[Kostandin Boshnjaku]] • [[Niko Gjyzari]] • [[Rozeta Hajdari]] • [[Mitrush Kuteli]] • [[Sokrat Dodbiba]] |[[John Maynard Keynes]] • [[Lorenz egri chizig'i]] • [[Jini indeksi]] • [[Amortizatsiya ajratmalari]] |25 |- |{{u|Callmeshoma}} |[[Abel Aganbegyan]] • [[Yevginiy Yasin]] • [[Evsey Liberman]] • [[Institutsionalizm]] • [[Vasiliy Nemchinov]] • [[Arthur Lewis]] • [[Stanislav Strumilin]] • [[Andrey Korotayev]] • [[Asimmetrik axborot]] • [[ Clive Granger]] • [[Yevgeniy Slutskiy]] • [[Fiskal siyosat]] • [[Leonid Abalkin]] •[[Nikolay Kondratiyev]] • [[Stagflyatsiya]] • [[Mixail Tugan-Baranovski]] • [[Viktor Polterovich]] • [[Sergey Glazyev]] • [[Ruslan Grinberg]] • [[Oleg Bogomolov]] • [[Vladimir Mau]] |[[Yevropa markaziy banki]] |22 |- |{{u|Quwanishbaev Berdiyar}} |[[Solanj Paiva Viyeyra]] • [[Natalya Zvereva]] • [[Fransin Di Blau]] • [[Klaudiya Goldin]] • [[Iqtisodchi]] • [[Faravonlik iqtisodiyoti]] • [[Pareto qonuniyati]] • [[Hoover indeksi]] • [[Pareto samaradorligi]] • [[Histogram]] • [[Sotsioiqtisodiyot]] • [[Buyuk retsessiya]] • [[Retsessiya]] • [[Talab shoki]] • [[Boylik]] • [[William Nordhaus]] • [[Taklif shoki]] • [[Taklif shoki]] • [[Gustave de Molinari]] • [[Paul Romer]] • [[Jahon bankining bosh iqtisodchisi]] • [[Pareto indeksi]] • [[Pigou effekti]] • [[Alvin Eliot Roth]] • [[Leonid Hurwicz]] • [[Phillipe Aghion]] • [[Peter Howitt]] • [[Edmund Phelps]] • [[Esther Duflo]] • [[Tovarlar]] • [[Gipermarket]] • [[To‘liq bandlik]] • [[Real yalpi ichki mahsulot]] |[[Pareto Vilfredo]] • [[Jini indeksi]](Taʼrifi) • [[Yalpi ichki mahsulot]](Tarixi) • [[Yalpi talab]](Yalpi talab egri chiziqlari) • [[Yalpi taklif]] |38 |- |{{u|Maxamadjonova Muslima}} |[[Angel Martinez Kastello]] • [[Talab qonuni]] • [[Oliver E. Williamson]] • [[Kiyev milliy iqtisodiyot universiteti]] • [[Demuraj pul tizimi]] • [[Xalqaro iqtisodiyot olimpiadasi]] • [[Amerika iqtisodiy tadqiqotlar instituti]] • [[Guido Imbens]] |[[]] |8 |- |{{u|Omonovas}} |[[Marjinal naflilik]] • [[Marjinal xarajat]] • [[Umumiy xarajatlar]] •[[Benedetto Cotrugli]] • [[ Ikkiyoqlama yozuv (buxgalteriya)]] • [[ Majburiyat (buxgalteriya)]] • [[Tarixiy qiymat]] • [[Hisobot davri]] • [[ Tushum (buxgalteriya)]] • [[Nomoddiy aktiv]] • [[ Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot]] • [[ Kreditorlik qarzlari]] • [[Hisob-faktura]] • [[Moliyaviy hisobot]] • [[Taqsimlanmagan foyda]] • [[Debit va kredit]] • [[Kredit riski]] • [[ Xususiy kapitaldagi oʻzgarishlar toʻgʻrisidagi hisobot]] • [[Joriy majburiyat]] • [[ Kechiktirilgan soliq]] • [[Pul oqimlari toʻgʻrisidagi hisobot]] • [[Investor]] • [[Yalpi foyda]] • [[Sof foyda]] • [[Umumiy xarajatlar]] • [[FIFO va LIFO hisobi]] • [[Doimiy xarajatlar]] • [[Boshqaruv hisobi]] • [[Kapital xarajat]] • [[Operatsion xarajat]] • [[O'zgaruvchan xarajatlar]] |[[Kapital qoʻyilmalar]] • [[Lombard]] • [[Gudvill]] |34 |- |{{u|Tewayev}} |[[Michael Dean Woodford]] • [[Dennis Robertson]] • [[Julio Rotemberg]] • [[Timothy Kehoe]] • [[Basil Moore]] • [[Herbert Scarf]] • [[Jan Kregel]] • [[Augusto Graziani]] • [[Thomas Palley]] • [[Geoffrey Maynard]] • [[Paolo Leon]] • [[Arthur Melvin Okun]] • [[Gene Grossman]] • [[Mark Gertler]] • [[Nina Pavcnik]] • [[David Kinley]] • [[Paul Burkett]] • [[Srikant Datar]] • [[John Franklin Crowell]] |[[Jan Tinbergen]] • [[Ragnar Frisch]] |21 |- |{{u|GhostUch1xa}} |[[James Wilson]] •[[Xulq-atvor iqtisodiyoti]]•[[Roy Radner]]•[[Erik Lindahl]]•[[Pulning miqdoriy nazariyasi]]•[[Knut Wicksell]]•[[Keyns inqilobi]]•[[IS/LM modeli]]•[[Roger Farmer]]•[[Alvin Hansen]]•[[Roy Harrod]]•[[Majburiy ishsizlik]]•[[Tarkibiy ishsizlik]]•[[Friksion ishsizlik]]•[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]]•[[Jeffrey M. Lacker]]•[[Iqtisodiy rag'batlantirish]]•[[Kamomadli xarajatlar]]•[[Muvozanatli byudjet]] | |19 |- |{{u|Miraziz Xolmirzayev}} |[[Rivojlangan bozor]] • [[Qarz]] • [[MSCI indeksi]] • [[Fond bozori indeksi]] • [[Iste'mol narxlari indeksi]] |[[]] • |5 |- |{{u|Tshoxruz07}} |[[]] |[[Monopoliya]] • [[Talab va taklif]] • [[ Xalqaro savdo]] • [[Raqobat]] • [[ Bozor iqtisodiyoti]] • [[ Taqsimot]] • [[ Mikroiqtisodiyot]] • [[Ishsizlik]] • [[ David Ricardo]] • [[ Keynschilik]] |10 |- |{{u|‪Erxo'jayeva Sevinch‬}} |[[Xrapovik samarasi]] • [[Giffen tovarlar]] • [[Bilvosita xarajatlar]] [[Davlat sektori]] |[[Nepal iqtisodiyoti]] • [[Turkiya iqtisodiyoti]] |6 |- |{{u|‪Ranoxa}} |[[Talab egri chizig‘i]] • [[Iqtisodiy muvozanat]] • [[Huw Dixon]] | |3 |- |{{u|‪Shaxriyor Abdujalilov}} |[[Iqtisodiy muammolar]] • | |1 |- |{{u|‪Brainbox 8}} |[[Stephen T. Worland]] • [[Sampie Terreblanche]] • [[István Hont]] | [[Knut Wicksell]] |4 |- |{{u|‪Ahror Akramovich}} |[[OFCE]] | |1 |- |{{u|‪Shirin Khaydaralieva}} |[[Lindy effekti]] |[[Dmitriy Shokin]] • [[Ruj effekti|Lab boʻyogʻi effekti]] |3 |- |{{u|Bobonorova Hulkar}} |[[Gardner Ackley]] • [[W. H. Locke Anderson]] • [[Oleksandr Mykolayovych Kovalenko]] • [[Dmytro Derevytskyy]] • [[Oleh Bilorus]] • [[Yuriy Bazhal]] • [[Charles Engel]] • [[Martin Eichenbaum]] • [[Janice Eberly]] • [[Robert W. Clower]] • [[Anatoliy Baranovsky]]• [[Anna Hutsol]] • [[Richard Clarida]] • [[Laurence M. Ball]] • [[Dean Baker]] • [[Robert Barro]] | |16 6fsd3whsfkci87jcz7e2t9dmlrya8c0 Vikipediya:Iqtisodiyot haftaligi/2026/Ishtirokchilar 4 1360343 5988229 5986732 2026-04-10T19:17:51Z Bobonorova Hulkar 138656 /* Ishtirokchilar */ 5988229 wikitext text/x-wiki {{IqtisodiyHaftalik/tepasi|5}} == Ishtirokchilar == Ushbu sahifaga imzo chekish orqali siz ishtirokchilar safiga qoʻshilishingiz mumkin: <small><nowiki>#~~~~</nowiki> Ushbu belgini koʻchirib oʻtkazish orqali sahifaga imzo chekishingiz mumkin</small> # [[Foydalanuvchi:Muhammadjon1510|Muhammadjon1510]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Muhammadjon1510|munozara]]) 06:06, 2026-yil 6-aprel (UTC) # [[Foydalanuvchi:Brainbox 8|Brainbox 8]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Brainbox 8|munozara]]) 06:10, 2026-yil 6-aprel (UTC) # [[Foydalanuvchi:Shohjahon neo|Shohjahon neo]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Shohjahon neo|munozara]]) 06:11, 2026-yil 6-aprel (UTC) # [[Foydalanuvchi:Shaxriyor Abdujalilov|Shaxriyor Abdujalilov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Shaxriyor Abdujalilov|munozara]]) 06:12, 2026-yil 6-aprel (UTC) # [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MrKrasav4ik|munozara]]) 06:13, 2026-yil 6-aprel (UTC) # [[Foydalanuvchi:Omonovas|Omonovas]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Omonovas|munozara]]) 06:13, 2026-yil 6-aprel (UTC) # [[Foydalanuvchi:Lochinovamarjona|Lochinovamarjona]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Lochinovamarjona|munozara]]) 06:14, 2026-yil 6-aprel (UTC) # [[Foydalanuvchi:Maxamadjonova Muslima|Maxamadjonova Muslima]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Maxamadjonova Muslima|munozara]]) 06:15, 2026-yil 6-aprel (UTC) # [[Foydalanuvchi:Tshoxruz 07|Tshoxruz 07]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Tshoxruz 07|munozara]]) 06:16, 2026-yil 6-aprel (UTC) # [[Foydalanuvchi:Azimjon Qahhorov|Azimjon Qahhorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Azimjon Qahhorov|munozara]]) 06:17, 2026-yil 6-aprel (UTC) # [[Foydalanuvchi:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Quwanishbaev Berdiyar|munozara]]) 06:17, 2026-yil 6-aprel (UTC) # [[Foydalanuvchi:Charosss19|Charosss19]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Charosss19|munozara]]) 06:18, 2026-yil 6-aprel (UTC) # [[Foydalanuvchi:Joshica Mi|Joshica Mi]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Joshica Mi|munozara]]) 06:20, 2026-yil 6-aprel (UTC) # [[Foydalanuvchi:Uralovichm|Uralovichm]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Uralovichm|munozara]]) 06:21, 2026-yil 6-aprel (UTC) # [[Foydalanuvchi:Callmeshoma|Callmeshoma]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Callmeshoma|munozara]]) 16:10, 2026-yil 6-aprel (UTC) # [[Foydalanuvchi:Shirin Khaydaralieva|Shirin Khaydaralieva]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Shirin Khaydaralieva|choylashamiz]]) 18:35, 2026-yil 7-aprel (UTC) # [[Foydalanuvchi:Bobonorova Hulkar|Bobonorova Hulkar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Bobonorova Hulkar|munozara]]) 18:47, 2026-yil 8-aprel (UTC) # [[Foydalanuvchi:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ahror Akramovich|munozara]]) 19:49, 2026-yil 8-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Tewayev|Tewayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Tewayev|munozara]]) 21:04, 2026-yil 8-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:GhostUch1xa|GhostUch1xa]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:GhostUch1xa|munozara]]) 12:03, 2026-yil 9-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Miraziz Xolmirzayev|Miraziz Xolmirzayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Miraziz Xolmirzayev|munozara]]) 18:49, 2026-yil 9-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Erxo&#39;jayeva Sevinch|Erxo&#39;jayeva Sevinch]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Erxo&#39;jayeva Sevinch|munozara]]) 19:02, 2026-yil 9-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Ranoxa|Ranoxa]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ranoxa|munozara]]) 21:06, 2026-yil 9-aprel (UTC)Ranoxa #[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 01:45, 2026-yil 10-aprel (UTC) #[[Foydalanuvchi:Bobonorova Hulkar|Bobonorova Hulkar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Bobonorova Hulkar|munozara]]) 19:17, 2026-yil 10-aprel (UTC) 2b6btocw7s9ann7r9xcdrstsednckli Modul:Transclusion count/data/L 828 1360468 5988318 5973326 2026-04-11T03:00:44Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 5988318 Scribunto text/plain return { ["LASTYEAR"] = 230000, ["Lang"] = 160000, ["Loop15"] = 110000, ["Modul:Location map"] = 20000, ["Location map"] = 10000, ["Longitem"] = 10000, ["Modul:Location map/styles.css"] = 10000, ["Modul:List"] = 9000, ["Modul:Location map/data/Turkiya"] = 8000, ["Lang-ar"] = 6000, ["Lang-fa"] = 6000, ["Lang-ru"] = 6000, ["Lepidoptera loyihasi"] = 6000, ["Modul:Lang"] = 6000, ["Modul:Lang/data"] = 6000, ["Modul:Lang/ISO 639 synonyms"] = 6000, ["Modul:Language/data/iana languages"] = 6000, ["Modul:Language/data/iana regions"] = 6000, ["Modul:Language/data/iana scripts"] = 6000, ["Modul:Language/data/iana suppressed scripts"] = 6000, ["Modul:Language/data/iana variants"] = 6000, ["Modul:Location map/data/doc"] = 5000, ["Modul:Location map/info"] = 5000, ["Lang-en"] = 4000, ["Lang-kk"] = 3000, ["Lang-tg"] = 3000, ["Lang-ja"] = 2000, ["Lang-ku"] = 2000, ["Lang-ky"] = 2000, ["Lang-kz"] = 2000, ["Lang-la"] = 2000, ["Lang-uk"] = 2000, ["Larger"] = 2000, ["LepIndex"] = 2000, ["Modul:Location map/data/Azerbaijan"] = 2000, ["Lang-de"] = 1000, ["Lang-fr"] = 1000, ["Lang-grc"] = 1000, ["Lang-tr"] = 1000, ["La"] = 900, ["Lua"] = 900, ["Modul:Location map/data/Czech Republic"] = 900, ["Modul:Location map/multi"] = 900, ["Modul:Lua banner"] = 900, ["Lang-az"] = 800, ["Modul:Languages"] = 800, ["Modul:Languages/data"] = 800, ["Lenin ordeni"] = 700, ["Location map many"] = 700, ["Location map+"] = 700, ["Location map~"] = 700, ["Modul:Location map/data/Turkiya Aegean"] = 700, ["Lang-el"] = 600, ["Lang-es"] = 600, ["Languageicon"] = 600, ["Loyiha"] = 600, ["Modul:Location map/data/Turkiya Marmara"] = 600, ["Lang-uz2"] = 500, ["LoyihaTasvir"] = 500, ["LoyihaTasvir/andoza"] = 500, ["LoyihaTasvir/Default"] = 500, } f5yxfj0e5qbsngcmuhtpv0cuelbyb1c Modul:Transclusion count/data/boshqa 828 1360480 5988321 5973474 2026-04-11T03:01:14Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 5988321 Scribunto text/plain return { ["!)"] = 240000, ["(!"] = 240000, ["^"] = 50000, ["!!"] = 4000, ["*"] = 4000, ["!-"] = 3000, ["Книга"] = 3000, ["Статья"] = 1000, ["±."] = 900, ["•"] = 900, ["0"] = 800, ["Бсокр"] = 800, ["1920-yillar-Germaniya-ovozsiz-film-stub"] = 700, ["Ссылку в число"] = 700, ["1910-yillar-qisqa-metrajli-komediya-film-stub"] = 600, } ibta8z6tignh3ck7n7vfftf2d72ejsj Munozara:Eglė Jurgaitytė 1 1361223 5988519 5976500 2026-04-11T08:52:03Z Upwinxp 42650 mamlakat=Litva 5988519 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= musiqa|mamlakat=Litva|mamlakat2= |mamlakat3= }} 7ur35ipep4u34qz5zjpu5yyy5593rm5 Oʻzgaruvchan xarajatlar 0 1361891 5988423 5978663 2026-04-11T07:08:02Z Tewayev 117920 Tewayev [[O'zgaruvchan xarajatlar]] sahifasini [[Oʻzgaruvchan xarajatlar]]ga koʻchirdi 5978663 wikitext text/x-wiki {{Short description|Sum of marginal costs over all units produced}} [[Image:CVP-TC-FC-VC.svg|thumb|right|240px|[[Umumiy xarajatlar]] [[doimiy xarajat]]lar va [[o‘zgaruvchan xarajatlar]] yigʻindisi sifatida ifodalanadi. Ishlab chiqarish hajmi gorizontal oʻqda tasvirlangan.]] '''Oʻzgaruvchan xarajatlar''' — bu korxona ishlab chiqaradigan tovar yoki xizmat hajmi oʻzgarishi bilan birga oʻzgarib boradigan xarajatlardir<ref name="GNB pp 48">Garrison, Noreen, Brewer. Ch 2 — Managerial Accounting and Costs Concepts, pp 48</ref>. Ular ishlab chiqarilgan barcha birliklar boʻyicha [[marjinal xarajat]]lar yigʻindisi sifatida ham qaraladi. [[Doimiy xarajatlar]] bilan bir qatorda oʻzgaruvchan xarajatlar [[umumiy xarajatlar]]ning asosiy tarkibiy qismlaridan birini tashkil etadi. '''Toʻgʻridan-toʻgʻri xarajatlar''' — muayyan mahsulot yoki xizmatga bevosita bogʻliq boʻlgan xarajatlardir<ref name="GNB pp 51">Garrison, Noreen, Brewer. Ch 2 — Managerial Accounting and Costs Concepts, pp 51</ref>. Biroq har bir oʻzgaruvchan xarajat ham toʻgʻridan-toʻgʻri xarajat boʻlavermaydi. Masalan, ishlab chiqarish jarayoniga oid ayrim umumiy xarajatlar ishlab chiqarish hajmiga qarab oʻzgaradi, lekin ular alohida mahsulotga toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻlanmaydi va shu sababli [[bilvosita xarajatlar]] sifatida qaraladi. Oʻzgaruvchan xarajatlar koʻpincha bir birlikka toʻgʻri keladigan xarajatlar deb ham yuritiladi, chunki ular ishlab chiqarilgan mahsulot miqdoriga mutanosib ravishda oʻzgaradi. Baʼzi yozuvchilar xarajatlarning yana bir turini — „aralash xarajatlar“ yoki [[yarim o‘zgaruvchan xarajatlar]]ni ham ajratib koʻrsatgan. Bunday xarajatlar qisman doimiy, qisman oʻzgaruvchan boʻladi. Masalan, elektr energiyasi uchun toʻlovning bir qismi qatʼiy abonent toʻlovi (doimiy xarajat), qolgan qismi esa isteʼmol hajmiga bogʻliq ravishda shakllanadi (oʻzgaruvchan xarajat)<ref>Accounting Insights, [https://accountinginsights.org/what-are-mixed-costs-definition-and-examples/ What Are Mixed Costs? Definition and Examples], published on 14 August 2025, accessed on 14 September 2025</ref>. Ishlab chiqarish hisobida toʻgʻridan-toʻgʻri mehnat xarajatlari va umumiy ishlab chiqarish xarajatlari koʻpincha '''konversiya xarajatlari''' deb ataladi<ref name="GNB pp 39">Garrison, Noreen, Brewer. Ch 2 — Managerial Accounting and Costs Concepts, pp 39</ref>. Shu bilan birga, toʻgʻridan-toʻgʻri materiallar va toʻgʻridan-toʻgʻri mehnat xarajatlari birgalikda '''asosiy (prime) xarajatlar'''ni tashkil etadi Marketing sohasida xarajatlarning doimiy va oʻzgaruvchan qismlarga ajratilishi muhim ahamiyatga ega. Bu farq sotuv hajmidagi oʻzgarishlar natijasida olinadigan [[daromad]]ni [[prognoz]] qilish hamda [[marketing]] faoliyatining [[moliyaviy natijalar]]ini baholashda qoʻllaniladi. Taxminan 200 nafar yuqori darajali marketing [[menejer]]lari oʻrtasida oʻtkazilgan soʻrov natijalariga koʻra, respondentlarning 60 foizi „oʻzgaruvchan va doimiy xarajatlar“ koʻrsatkichini amaliy jihatdan foydali deb hisoblagan<ref name=Marketing_Metrics>Farris, Paul W.; Neil T. Bendle; Phillip E. Pfeifer; David J. Reibstein (2010). ''Marketing Metrics: The Definitive Guide to Measuring Marketing Performance'', Upper Saddle River, New Jersey: Pearson Education, Inc. {{ISBN|0-13-705829-2}}. Content used from this source has been licensed under CC-By-SA and GFDL and may be reproduced verbatim. The [[Marketing Accountability Standards Board (MASB)]] endorses the definitions, purposes, and constructs of classes of measures that appear in ''Marketing Metrics'' as part of its ongoing [http://www.commonlanguage.wikispaces.net/ Common Language in Marketing Project].</ref>. Oʻzgaruvchan xarajatlar darajasiga turli omillar taʼsir koʻrsatadi, jumladan [[doimiy xarajatlar]] hajmi, loyiha davomiyligi, [[noaniqlik darajasi]] hamda [[diskont stavka]]si. Ushbu omillarni hisobga olgan holda oʻzgaruvchan xarajatni funksional bogʻliqlik sifatida ifodalovchi analitik formula ishlab chiqilgan. U orqali ushbu omillarning oʻzgaruvchan xarajatlar darajasiga, shuningdek investitsiya loyihasining umumiy daromadliligiga taʼsirini baholash mumkin<ref>{{Cite book|title=The Unity of Science and Economics: A New Foundation of Economic Theory|last=Chen|first=Jing|publisher=Springer|year=2016|doi=10.1007/978-1-4939-3466-9|isbn=978-1-4939-3464-5|url=https://www.springer.com/us/book/9781493934645}}</ref>. == Misol == Oʻzgaruvchan xarajatlarga odatda savdo komissiyalari, mehnat xarajatlari va [[Xomashyo|xomashyo xarajatlari]] kiradi. Masalan, kiyim-kechak ishlab chiqaruvchi korxonada oʻzgaruvchan xarajatlar tarkibiga toʻgʻridan-toʻgʻri materiallar (masalan, mato) va toʻgʻridan-toʻgʻri mehnat kiradi. Agar korxona bitta koʻylak ishlab chiqarish uchun xonadan, [[tikuv mashinasi]]dan, 8 soat ishchi mehnatidan va 6 metr matodan foydalansa, ishlab chiqarish hajmi ikki dona koʻylakka oshirilganda mehnat va mato xarajatlari ham mutanosib ravishda ortadi. Shu sababli ular oʻzgaruvchan xarajatlar hisoblanadi. Bunga qarshi ravishda, ishlab chiqarish binosi va uskunalar xarajatlari [[doimiy xarajatlar]] boʻlib, ular mahsulot ishlab chiqariladimi yoki yoʻqmi, baribir yuzaga keladi. {| class="wikitable" |- ! !! 0 ta koʻylak !! 1 ta koʻylak !! 2 ta koʻylak !! 3 ta koʻylak |- | Mato (toʻgʻridan-toʻgʻri materiallar) || 0 metr || 6 metr || 12 metr || 18 metr |- | Mehnat (toʻgʻridan-toʻgʻri mehnat) || 0 soat || 8 soat || 16 soat || 24 soat |- | Uskuna || 1 ta mashina || 1 ta mashina || 1 ta mashina || 1 ta mashina |- | Ishlab chiqarish joyi (umumiy xarajatlar) || 1 ta xona || 1 ta xona || 1 ta xona || 1 ta xona |} Har bir qoʻshimcha koʻylak ishlab chiqarilganda unga sarflanadigan materiallar va mehnat miqdori ortib boradi. Shu maʼnoda xarajatlar ishlab chiqarish hajmiga bogʻliq holda „oʻzgaradi“. Uzoq muddatda, agar korxona umuman ishlab chiqarmaslikni rejalashtirsa, u holda u uskunalar va ishlab chiqarish joyidan ham voz kechadi. Biroq qisqa muddatda, hatto ishlab chiqarish nolga teng boʻlsa ham, doimiy xarajatlar (masalan, uskunalar va bino) saqlanib qoladi. Agar bitta mahsulotni ishlab chiqarishning [[umumiy xarajatlar|umumiy xarajati]] uni sotishdan tushadigan [[daromad]]dan yuqori boʻlsa ham, korxona ishlab chiqarishni davom ettirishi mumkin — agar daromad oʻzgaruvchan xarajatlardan yuqori boʻlsa. Bunday holatda korxona zarar koʻrsa ham, ishlab chiqarishni toʻxtatmaydi, chunki u oʻzgaruvchan xarajatlarni qoplay oladi. Agar umumiy daromad oʻzgaruvchan xarajatlardan kam boʻlsa, qisqa muddatda korxona faoliyatini toʻxtatishi maqsadga muvofiq boʻladi. Aksincha, agar daromad umumiy xarajatlardan yuqori boʻlsa, korxona ijobiy iqtisodiy [[foyda]] oladi. == Yana qarang == {{colbegin}} * [[Narx]] * [[Doimiy xarajatlar]] * [[Xarajatlarni hisobga olish]] * [[Xarajatlar egri chizig'i]] * [[Yarim o'zgaruvchan xarajatlar]] * [[Umumiy xarajatlar]] * [[Umumiy daromad ulushi]] * [[Hissa marjasi]] {{colend}} == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * <cite name="Garrison, Noreen, Brewer">{{cite book|last=Garrison|first=Ray H|author2=Eric W. Noreen |author3=Peter C. Brewer |title=Managerial Accounting|publisher=McGraw-Hill Irwin|edition=13e|isbn=978-0-07-337961-6|url=http://www.mhhe.com/garrison13e|year=2009}}</cite> * [https://www.playaccounting.com/explanation/exp-ma/prime-cost/ Prime Cost Explanation and Examples] by Play Accounting. [[Turkum:Xarajatlar]] [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] d6rd3op7ay1qk66gi53q9rlqlr3e34n Munozara:Oʻzgaruvchan xarajatlar 1 1361951 5988425 5978866 2026-04-11T07:08:03Z Tewayev 117920 Tewayev [[Munozara:O'zgaruvchan xarajatlar]] sahifasini [[Munozara:Oʻzgaruvchan xarajatlar]]ga koʻchirdi 5978866 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry Munozara:Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston) 1 1362033 5988338 5979016 2026-04-11T05:07:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 5988338 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} {{Mavzuli oylik loyihasi}} {{Turkmaniston oyligi}} cvd21idsn5xsj2srhhmit9ksfuy1scu Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot 0 1362112 5988270 5986766 2026-04-10T19:47:53Z Omonovas 201946 /* Foyda va zararlar toʻgʻrisidagi hisobotning foydaliligi va cheklovlari */ 5988270 wikitext text/x-wiki '''Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot''' yoki '''foyda yoki zarar va boshqa umumlashgan daromadlar toʻgʻrisidagi hisoboti''' — korxonaning to'rtta [[moliyaviy hisobot]]laridan biri. Unda maʼlum bir davr davomida kompaniyaning [[daromad]]lari va [[xarajatlar]]i aks ettiriladi<ref name="CUP">Professional English in Use — Finance, Cambridge University Press, p. 10</ref>. Ushbu hisobot daromadlar („yuqori qator“ — top line) qanday qilib sof daromad yoki [[sof foyda]]ga (barcha daromadlar va xarajatlar hisobga olingandan keyingi natija) aylanishini koʻrsatadi. Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobotning asosiy maqsadi — hisobot davrida korxona foyda olganmi yoki zarar koʻrganmi, shuni [[menejer]]lar va [[investor]]lar uchun aniqlab berishdan iborat. Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot maʼlum bir davrni qamrab oladi (xuddi pul oqimi toʻgʻrisidagi hisobot kabi). Bu jihatdan u buxgalteriya balansidan farq qiladi, chunki balans hisobot faqat maʼlum bir vaqt nuqtasidagi holatni aks ettiradi. [[Moliyaviy hisobot]]larni eʼlon qilishi talab etiladigan [[xayriya tashkilotlari]] odatda daromadlar toʻgʻrisidagi hisobotni tuzmaydi. Buning oʻrniga ular moliyalashtirish manbalari, dastur xarajatlari, maʼmuriy xarajatlar va boshqa operatsion majburiyatlarni aks ettiruvchi oʻxshash hisobotni taqdim etadi. Ushbu hisobot odatda faoliyat toʻgʻrisidagi hisobot deb ataladi<ref>{{cite web |url=http://www.1800net.com/nprc/fasb117.html#2 |title=ANALYSIS OF FASB 117 (Financial Accounting Standards Board) "FINANCIAL STATEMENTS OF NOT-FOR-PROFIT ORGANIZATIONS" |access-date=2009-11-16 |archive-date=2010-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100310140600/http://www.1800net.com/nprc/fasb117.html#2 |url-status=dead }}</ref>. Faoliyat toʻgʻrisidagi hisobotda [[daromad]]lar va [[xarajatlar]] donorlar tomonidan ajratilgan mablagʻlar boʻyicha qoʻyilgan cheklovlarga qarab alohida toifalarga ajratiladi. Daromadlar toʻgʻrisidagi hisobot ikki xil usulda tuzilishi mumkin<ref>{{cite book | last = Warren | first = Carl | title = Survey of Accounting | publisher = South-Western College Pub | location = Cincinnati | year = 2008 | isbn = 978-0-324-65826-2 | pages = [https://archive.org/details/surveyofaccounti0000warr/page/128 128–132] | url = https://archive.org/details/surveyofaccounti0000warr/page/128 }}</ref>. Bir bosqichli usulda barcha daromadlar yigʻiladi va undan barcha xarajatlar ayiriladi, natijada yakuniy natija (sof foyda yoki zarar) aniqlanadi. Koʻp bosqichli usulda esa yakuniy natijaga erishish bir necha bosqich orqali amalga oshiriladi. Avval [[yalpi foyda]] aniqlanadi, soʻng [[operatsion xarajat]]lar hisoblanadi. Ushbu xarajatlar yalpi foydadan ayirilgach, [[operatsion foyda]] (asosiy faoliyatdan olingan foyda) hosil boʻladi. Keyin operatsion foydaga boshqa daromadlar va boshqa xarajatlar oʻrtasidagi farq qoʻshiladi, natijada soliqdan oldingi foyda aniqlanadi. Oxirgi bosqichda soliqlar ayiriladi va natijada hisobot davri uchun [[sof foyda]] aniqlanadi<ref>{{Cite web |last=Bragg |first=Steven |date=2025-02-11 |title=Income statement definition |url=https://www.accountingtools.com/articles/the-income-statement |access-date=2025-10-15 |website=AccountingTools |language=en-US}}</ref>. == Foyda va zararlar toʻgʻrisidagi hisobotning foydaliligi va cheklovlari == Daromadlar toʻgʻrisidagi hisobot [[investor]]lar va [[kreditor]]larga korxonaning oʻtgan davrdagi moliyaviy natijalarini baholash, kelajakdagi faoliyatini prognoz qilish hamda daromad va xarajatlar haqidagi maʼlumotlar asosida kelgusida pul oqimlarini shakllantirish qobiliyatini aniqlashga yordam beradi. Shu sababli u biznes uchun muhim ahamiyatga ega. Biroq, daromadlar toʻgʻrisidagi hisobot maʼlumotlari bir qator cheklovlarga ega: * Ishonchli tarzda oʻlchab boʻlmaydigan, ammo muhim boʻlishi mumkin boʻlgan ayrim koʻrsatkichlar hisobotda aks ettirilmaydi (masalan, brend tanilishi va mijozlar sodiqligi). * Baʼzi koʻrsatkichlar qoʻllanilgan buxgalteriya usullariga bogʻliq (masalan, [[zaxira]]larni baholashda [[FIFO va LIFO hisobi|FIFO]] yoki [[FIFO va LIFO hisobi|LIFO]] usullaridan foydalanish). * Ayrim koʻrsatkichlar baholash va taxminlarga asoslanadi (masalan, [[Amortizatsiya ajratmalari|amortizatsiya xarajatlari]] aktivning foydali xizmat muddati va qoldiq qiymati boʻyicha baholarga bogʻliq). - GREENHARBOR MChJning Moliyaviy natijalar to‘g‘risidagi hisoboti 31.12.2010 € € Debit Kredit Daromadlar Sof tushum(foiz daromadlari bilan birga) 296,397 -------- Xarajatlar: Reklama 6,300 Bank va kredit karta to‘lovlari 144 Buxgalteriya xizmatlari 2,350 Subpudratchilar 88,000 Vakillik xarajatlari 5,550 Sug‘urta 750 Yuridik va professional xizmatlar 1,575 Litsenziyalar 632 Chop etish, pochta va kanselyariya Ijara 13,000 Materiallar 74,400 Telefon 1,000 Kommunal xizmatlar 1,494 -------- Jami xarajatlar (195,515) -------- Sof foyda 100,882 Biznes subyektlarining daromadlar toʻgʻrisidagi hisobotlari va keng qamrovli daromad hisobotlarini tuzish boʻyicha koʻrsatmalar [[Buxgalteriya hisobi xalqaro standartlari kengashi]] tomonidan hamda turli mamlakatlarga xos tashkilotlar, masalan AQShdagi Moliyaviy hisob standartlari kengashi tomonidan ishlab chiqiladi. Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobotda qoʻllaniladigan hisob nomlari va ularning qoʻllanilishi tashkilot turiga, tarmoq amaliyotiga va turli talablariga bogʻliq holda farq qiladi<ref name="iasplus.com">[http://www.iasplus.com/standard/ias01.htm „Presentation of Financial Statements“] International Accounting Standards Board. Accessed 17 July 2010.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Moliyaviy hisobotlar]] [[Turkum:Iqtisodiyot]] cmi3rd9zuypoymx3po56uhp1ajpkdgf 5988272 5988270 2026-04-10T19:49:37Z Omonovas 201946 /* Foyda va zararlar toʻgʻrisidagi hisobotning foydaliligi va cheklovlari */ 5988272 wikitext text/x-wiki '''Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot''' yoki '''foyda yoki zarar va boshqa umumlashgan daromadlar toʻgʻrisidagi hisoboti''' — korxonaning to'rtta [[moliyaviy hisobot]]laridan biri. Unda maʼlum bir davr davomida kompaniyaning [[daromad]]lari va [[xarajatlar]]i aks ettiriladi<ref name="CUP">Professional English in Use — Finance, Cambridge University Press, p. 10</ref>. Ushbu hisobot daromadlar („yuqori qator“ — top line) qanday qilib sof daromad yoki [[sof foyda]]ga (barcha daromadlar va xarajatlar hisobga olingandan keyingi natija) aylanishini koʻrsatadi. Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobotning asosiy maqsadi — hisobot davrida korxona foyda olganmi yoki zarar koʻrganmi, shuni [[menejer]]lar va [[investor]]lar uchun aniqlab berishdan iborat. Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot maʼlum bir davrni qamrab oladi (xuddi pul oqimi toʻgʻrisidagi hisobot kabi). Bu jihatdan u buxgalteriya balansidan farq qiladi, chunki balans hisobot faqat maʼlum bir vaqt nuqtasidagi holatni aks ettiradi. [[Moliyaviy hisobot]]larni eʼlon qilishi talab etiladigan [[xayriya tashkilotlari]] odatda daromadlar toʻgʻrisidagi hisobotni tuzmaydi. Buning oʻrniga ular moliyalashtirish manbalari, dastur xarajatlari, maʼmuriy xarajatlar va boshqa operatsion majburiyatlarni aks ettiruvchi oʻxshash hisobotni taqdim etadi. Ushbu hisobot odatda faoliyat toʻgʻrisidagi hisobot deb ataladi<ref>{{cite web |url=http://www.1800net.com/nprc/fasb117.html#2 |title=ANALYSIS OF FASB 117 (Financial Accounting Standards Board) "FINANCIAL STATEMENTS OF NOT-FOR-PROFIT ORGANIZATIONS" |access-date=2009-11-16 |archive-date=2010-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100310140600/http://www.1800net.com/nprc/fasb117.html#2 |url-status=dead }}</ref>. Faoliyat toʻgʻrisidagi hisobotda [[daromad]]lar va [[xarajatlar]] donorlar tomonidan ajratilgan mablagʻlar boʻyicha qoʻyilgan cheklovlarga qarab alohida toifalarga ajratiladi. Daromadlar toʻgʻrisidagi hisobot ikki xil usulda tuzilishi mumkin<ref>{{cite book | last = Warren | first = Carl | title = Survey of Accounting | publisher = South-Western College Pub | location = Cincinnati | year = 2008 | isbn = 978-0-324-65826-2 | pages = [https://archive.org/details/surveyofaccounti0000warr/page/128 128–132] | url = https://archive.org/details/surveyofaccounti0000warr/page/128 }}</ref>. Bir bosqichli usulda barcha daromadlar yigʻiladi va undan barcha xarajatlar ayiriladi, natijada yakuniy natija (sof foyda yoki zarar) aniqlanadi. Koʻp bosqichli usulda esa yakuniy natijaga erishish bir necha bosqich orqali amalga oshiriladi. Avval [[yalpi foyda]] aniqlanadi, soʻng [[operatsion xarajat]]lar hisoblanadi. Ushbu xarajatlar yalpi foydadan ayirilgach, [[operatsion foyda]] (asosiy faoliyatdan olingan foyda) hosil boʻladi. Keyin operatsion foydaga boshqa daromadlar va boshqa xarajatlar oʻrtasidagi farq qoʻshiladi, natijada soliqdan oldingi foyda aniqlanadi. Oxirgi bosqichda soliqlar ayiriladi va natijada hisobot davri uchun [[sof foyda]] aniqlanadi<ref>{{Cite web |last=Bragg |first=Steven |date=2025-02-11 |title=Income statement definition |url=https://www.accountingtools.com/articles/the-income-statement |access-date=2025-10-15 |website=AccountingTools |language=en-US}}</ref>. == Foyda va zararlar toʻgʻrisidagi hisobotning foydaliligi va cheklovlari == Daromadlar toʻgʻrisidagi hisobot [[investor]]lar va [[kreditor]]larga korxonaning oʻtgan davrdagi moliyaviy natijalarini baholash, kelajakdagi faoliyatini prognoz qilish hamda daromad va xarajatlar haqidagi maʼlumotlar asosida kelgusida pul oqimlarini shakllantirish qobiliyatini aniqlashga yordam beradi. Shu sababli u biznes uchun muhim ahamiyatga ega. Biroq, daromadlar toʻgʻrisidagi hisobot maʼlumotlari bir qator cheklovlarga ega: * Ishonchli tarzda oʻlchab boʻlmaydigan, ammo muhim boʻlishi mumkin boʻlgan ayrim koʻrsatkichlar hisobotda aks ettirilmaydi (masalan, brend tanilishi va mijozlar sodiqligi). * Baʼzi koʻrsatkichlar qoʻllanilgan buxgalteriya usullariga bogʻliq (masalan, [[zaxira]]larni baholashda [[FIFO va LIFO hisobi|FIFO]] yoki [[FIFO va LIFO hisobi|LIFO]] usullaridan foydalanish). * Ayrim koʻrsatkichlar baholash va taxminlarga asoslanadi (masalan, [[Amortizatsiya ajratmalari|amortizatsiya xarajatlari]] aktivning foydali xizmat muddati va qoldiq qiymati boʻyicha baholarga bogʻliq). - GREENHARBOR MChJning Moliyaviy natijalar to‘g‘risidagi hisoboti 31.12.2010 € € Debit Kredit Daromadlar Sof tushum(foiz daromadlari bilan birga) 296,397 -------- Xarajatlar: Reklama 6,300 Bank va kredit karta to‘lovlari 144 Buxgalteriya xizmatlari 2,350 Subpudratchilar 88,000 Vakillik xarajatlari 5,550 Sug‘urta 750 Yuridik va professional xizmatlar 1,575 Litsenziyalar 632 Chop etish, pochta va kanselyariya Ijara 13,000 Materiallar 74,400 Telefon 1,000 Kommunal xizmatlar 1,494 -------- Jami xarajatlar (195,515) -------- Sof foyda 100,882 Biznes subyektlarining daromadlar toʻgʻrisidagi hisobotlari va keng qamrovli daromad hisobotlarini tuzish boʻyicha koʻrsatmalar [[Buxgalteriya hisobi xalqaro standartlari kengashi]] tomonidan hamda turli mamlakatlarga xos tashkilotlar, masalan AQShdagi Moliyaviy hisob standartlari kengashi tomonidan ishlab chiqiladi. Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobotda qoʻllaniladigan hisob nomlari va ularning qoʻllanilishi tashkilot turiga, tarmoq amaliyotiga va turli talablariga bogʻliq holda farq qiladi<ref name="iasplus.com">[http://www.iasplus.com/standard/ias01.htm „Presentation of Financial Statements“] International Accounting Standards Board. Accessed 17 July 2010.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Moliyaviy hisobotlar]] [[Turkum:Iqtisodiyot]] cuca5fwq5utuogvhtgtobb7jgeahhuy Dean Baker 0 1362452 5988192 5985477 2026-04-10T18:52:48Z Bobonorova Hulkar 138656 5988192 wikitext text/x-wiki '''Dean Baker''' (1958-yil 13-iyulda tugʻilgan) — amerikalik makroiqtisodchi boʻlib, [[Mark Weisbrot]] bilan birgalikda Iqtisodiy va siyosiy tadqiqotlar markazi (CEPR) ga asos solgan. Baker 2007–2008 yillardagi AQShdagi uy-joy bozori pufagini ilk boʻlib aniqlagan iqtisodchilardan biri sifatida eʼtirof etiladi<ref name=SwarthmoreBulletin-BubbleBuster-2010>{{cite news|last1=Wachter|first1=Paul|title=Bubble Buster: Dean Baker '80 [sic] saw it coming. But if anything, his gloomy forecasts now look conservative|url=http://bulletin.swarthmore.edu/bulletin-issue-archive/archive_p=382.html|work=Swarthmore College Bulletin|date=January 2010}}</ref>. == Hayoti va taʼlimi == Baker yahudiy oilasida tugʻilgan va [[Illinois shtati]]ning [[Chikago]] shahridagi Lake View mahallasida ulgʻaygan<ref>{{Cite web |title= Dean Baker on Inflation: How Bad Is It, Really? |url= https://news.gallup.com/podcast/393587/dean-baker-inflation-bad-really.aspx |website= Gallup |date= 9 June 2022 |access-date= 5 January 2024 }} At 17:40.</ref><ref name=WhatBestCollegeStudentsDo-2012>{{cite book|last1=Bain|first1=Ken|title=What the Best College Students Do|date=2012|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|location=Cambridge, MA|isbn=978-0-674-06664-9|oclc=821823403}}</ref>{{rp|205–209}}. 1981-yilda Baker [[Swarthmore kolleji]]ni tamomlab, [[tarix]] yoʻnalishi boʻyicha bakalavr darajasini oldi; qoʻshimcha ravishda [[iqtisodiyot]] va [[falsafa]] fanlarini ham oʻrgandi. 1983-yilda u [[Denver universiteti]]da iqtisod boʻyicha magistrlik darajasini oldi. 1988-yilda u [[Michigan universiteti]]da iqtisod fanlari nomzodi ilmiy darajasini oldi<ref name="PhD-LogicNeoClassicalConsumptionTheory-1988" /><ref name="USHouseRep-CV-2014">{{cite web|title=Curriculum Vitae 2014: Dean Baker|url=http://docs.house.gov/meetings/IF/IF17/20150929/103999/HHRG-114-IF17-Bio-BakerD-20150929.pdf|website=[[United States House of Representatives]]|date=2014}}</ref>. == Iqtisodiyotdagi karyerasi == Baker 1988-yildan 1989-yilgacha Michigan universitetida oʻqituvchi, 1989-yildan 1992-yilgacha Bucknell universitetida iqtisod boʻyicha dotsent boʻlgan. 1992-yildan 1998-yilgacha Iqtisodiy siyosat institutida iqtisodchi boʻlgan. Shu vaqt ichida u Mark Weisbrot bilan birgalikda evolyutsion iqtisodiyot jurnalida ilmiy maqola chop etgan<ref name=LogicOfContestedExchange-1994>{{cite journal|last1=Baker|first1=Dean|last2=Weisbrot|first2=Mark|title=The Logic of Contested Exchange|journal=[[Journal of Economic Issues]]|date=December 1994|volume=28|issue=4|pages=1091–1114|doi=10.1080/00213624.1994.11505613|jstor=4226888}}{{closed access}}</ref>. 1999-yilda Baker va Weisbrot [[AQSH]]ning milliy ishlari (ijtimoiy taʼminot, sogʻliqni saqlash, AQSH milliy byudjeti) va xalqaro mavzular (jahon iqtisodiyoti, Xalqaro valyuta jamgʻarmasi yoki Lotin Amerikasi siyosati) boʻyicha iqtisodiy tadqiqotlar olib boradigan AQSHning mustaqil, partiyasiz ilmiy markazi boʻlgan Iqtisodiy va siyosiy tadqiqotlar markazi (CEPR)ga asos solishdi<ref name=CEPR-ClosingGap-Video-2011>{{cite web|last1=K.S.|first1=Jomo|last2=Weisbrot|first2=Mark|last3=James|first3=Deborah|title=The Scorecard on Development, 1960-2010: Closing the Gap?|url=https://www.youtube.com/watch?v=Bpe_jrKYbjA |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211214/Bpe_jrKYbjA |archive-date=2021-12-14 |url-status=live|website=[[Center for Economic and Policy Research]]|format=Video|date=15 April 2011}}{{cbignore}}</ref>. Oʻsha yilning oʻzida Baker Jamoat siyosati boʻyicha Preamble markazida katta ilmiy tadqiqotchi sifatida ishlagan<ref>{{cite web |title=Curriculum Vitae. Dean Baker |url=https://www.congress.gov/116/meeting/house/109356/witnesses/HHRG-116-RU00-Bio-BakerD-20190430.pdf |website=congress.gov |access-date=10 May 2023}}</ref>. Baker [[jahon banki]] rasmiylari bilan maslahatlashgan va AQSh Kongressining Iqtisodiy Qoʻmitasi hamda OECD (Iqtisodiy Hamkorlik va Taraqqiyot Tashkiloti)ning Kasaba uyushmalari boʻyicha Maslahat Kengashi oldida guvohlik bergan<ref>Dean Baker, CEPR, 9 June 2003, [http://www.cepr.net/misc/err_reflections.htm Reflections on Economic Reporting: Seven Years of the Economic Reporting Review] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120524165858/http://www.cepr.net/misc/err_reflections.htm |date=May 24, 2012 }}</ref>. 1996-yildan 2006-yilgacha Baker [[The New York Times]] va [[The Washington Post]]ning iqtisodiy xabarlarini sharhlovchi haftalik onlayn maqolalar muallifi boʻlgan, shuningdek, u Economic Reporting Review jurnalida ham ishlagan. === 2007-2008-yillar AQShdagi uy-joy bozori pufagi === 2006-yilda Baker shunday bashorat qilgan edi: "Uy-joyga sarmoya kiritishning pasayishi, ehtimol, iqtisodiyotni tanazzulga olib keladi<ref name="auto">Bezemer, Dirk J, 16 June 2009. [https://mpra.ub.uni-muenchen.de/15892/1/No_one_saw_this_coming.pdf "„No One Saw This Coming“: Understanding Financial Crisis Through Accounting Models"]</ref>. Oʻsha yili u „2007-yilda AQSh iqtisodiyotida inqiroz xavfi“ nomli maqolani chop etdi, unda 2007-yilda AQSh uy-joy bozoridagi zaiflik iqtisodiyotni inqirozga olib kelishi mumkinligi bashorat qilingan edi<ref name="auto"/>. Baker [[Steve Keenn]] va [[Nouriel Roubini]] bilan birga 2007–2008 yillarda yuzaga kelgan AQShdagi uy-joy bozori pufagi va natijaviy inqirozni oldindan bashorat qilgani uchun [[Revere mukofoti]]ni qoʻlga kiritgan<ref>{{Cite web|url=https://www.progressive-economics.ca/2010/04/revere-award-for-economics/|title=Revere Award for Economics – The Progressive Economics Forum|website=www.progressive-economics.ca}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rwer.wordpress.com/2010/05/13/keen-roubini-and-baker-win-revere-award-for-economics-2/|title=Keen, Roubini and Baker win Revere Award for Economics|date=May 13, 2010}}</ref>. U 2002-yildan 2005-yilgacha bir nechta maqolalar, sharhlar va intervyularda yaqinlashib kelayotgan inqiroz hamda unga bogʻliq hukumat siyosatlari haqida ogohlantirgan<ref name="economicpredictions.org">{{Cite web |url=http://www.economicpredictions.org/dean-baker-predictions/index.htm |title='' Wall Street Economists: A Research Project on Economic Predictions'' |access-date=2013-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130901155755/http://economicpredictions.org/dean-baker-predictions/index.htm |archive-date=2013-09-01 |url-status=dead }}</ref>. Baker oʻz iqtisodiy prognozlarini AQSh hukumati tomonidan eʼlon qilingan uy-joy narxlari maʼlumotlariga tayangan holda tuzgan. U 2002-yil avgustida AQSh uy-joy bozorida sunʼiy narx oʻsishi, yaʼni pufak mavjudligini bildirgan — bu bozor choʻqqisidan ancha oldin edi. Shuningdek, u pufak portlab bozor inqiroziga olib kelishini oldindan bashorat qilgan<ref name= "baker bubble">{{cite web |url=http://www.cepr.net/index.php/publications/reports/the-run-up-in-home-prices-is-it-real-or-is-it-another-bubble |last=Baker |first=Dean |date=August 2002 |title=The Run-Up in Home Prices: Is it Real or Is it Another Bubble? |publisher=[[Center for Economic and Policy Research]] |access-date=2012-06-18 |archive-date=2009-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090603132142/http://www.cepr.net/index.php/publications/reports/the-run-up-in-home-prices-is-it-real-or-is-it-another-bubble/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite book | last1 = Reinhart | first1 = Carmen M. | author1-link = Carmen Reinhart | last2 = Rogoff | first2 = Kenneth S. | author2-link = Kenneth Rogoff | year = 2009 | title = This Time is Different: Eight Centuries of Financial Folly | location = Princeton, NJ | publisher = [[Princeton University Press]] | isbn = 978-0-691-14216-6 | page = [https://books.google.com/books?id=ak5fLB24ircC&pg=PA160 160] (see table 10.8)}}</ref>. Uning iqtisodiy inqiroz qachon boshlanishini oldindan aytish boʻyicha bashorati faqat bir moliyaviy chorak farq bilan toʻgʻri chiqqan<ref name="The Monthly">{{cite journal |url=http://www.themonthly.com.au/monthly-essays-robert-manne-rudd-essay-global-financial-crisis-introduction-1629 |title=The Rudd Essay & the Global Financial Crisis |author =Robert Manne |date=May 2009 |journal=[[The Monthly]] |issue = 45 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://mpra.ub.uni-muenchen.de/15892/1/MPRA_paper_15892.pdf |title='No One Saw This Coming': Understanding Financial Crisis Through Accounting Models |author=Bezemer |date=16 June 2009 |work=MPRA Paper No. 15892 |publisher=Universitätsbibliothek [[Ludwig-Maximilians-Universität München]] |access-date=16 June 2012 |url-status= |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906094437/http://mpra.ub.uni-muenchen.de/15892/1/MPRA_paper_15892.pdf |archive-date=6 September 2015 |first=Dirk J.}}</ref><ref name="Prosper Australia">{{cite journal |url=http://www.prosper.org.au/2009/10/08/the-economy-in-palliative-care/ |title=The Economy in Palliative Care |author = David Smiley |date=October 8, 2009 |journal=[[Prosper Australia|Progress Magazine]] }}</ref><ref>{{citation |mode=cs1 |url= http://www.cepr.net/documents/publications/forecast_2006_11.pdf |last= Baker |first= Dean |year= 2006 |title= Recession Looms for the U.S. Economy in 2007 |publisher= CEPR |access-date= 14 June 2012}}</ref><ref>{{cite web |url= https://money.cnn.com/2008/12/01/news/economy/recession/index.htm |last= Isidore |first= Chris |date= 1 December 2008 |title= It's official: Recession since Dec. '07 |publisher= CNNMoney.com |access-date= 14 June 2012 }}</ref>. Uy-joy pufagi masalasida Baker Federal zaxira raisi Alan Grinspanga tanqidiy munosabatda boʻldi<ref>{{Cite news | last = Dean Baker | date = 28 October 2013 | title = Alan Greenspan owes America an apology | url = https://www.theguardian.com/commentisfree/2013/oct/28/alan-greenspan-housing-market-crisis | access-date = 1 November 2013 | publisher = [[The Guardian|theguardian.com]] }}</ref><ref>{{Cite news | last = Gwiazda | first = Nick | date = 31 October 2013 | title = Financial Crisis: The Guardian's Dean Baker Is Wrong – Alan Greenspan Owes Nobody An Apology | url = http://www.ibtimes.com/financial-crisis-guardians-dean-baker-wrong-alan-greenspan-owes-nobody-apology-1449842 | access-date = 1 November 2013 | publisher = [[International Business Times|ibtimes.com]] }}</ref><ref>{{Cite web | last = Baker | first = Dean | date = 31 October 2013 | title = Yes, Alan Greenspan Owes Us a Really Big Apology | url = http://www.cepr.net/index.php/blogs/beat-the-press/yes-alan-greenspan-owes-us-a-really-big-apology | access-date = 1 November 2013 | work = [[Center for Economic and Policy Research|Beat the Press]] | archive-date = November 3, 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131103063644/http://www.cepr.net/index.php/blogs/beat-the-press/yes-alan-greenspan-owes-us-a-really-big-apology | url-status = dead }}</ref>. Baker shuningdek koʻchmas mulk va moliya sohalarini tartibga solish tizimini tanqid qilgan, garovli qarz majburiyatlari kabi murakkab moliyaviy instrumentlardan foydalanishga eʼtiroz bildirgan, va AQSh siyosatchilari hamda regulyatorlarining ish faoliyati hamda manfaatlar toʻqnashuvi bilan bogʻliq muammolarni keskin tanqid qilgan<ref>{{cite journal | first=Dean | last=Baker | title=The Housing Bubble and the Financial Crisis | url=https://www.paecon.net/PAEReview/issue46/Baker46.pdf | journal=[[Real-World Economics Review]] | publication-place=United Kingdom | publisher=Post-Autistic Economics Network | issn=1755-9472 <!-- As published at https://www.paecon.net/PAEReview/issue46/whole46.pdf#page=93 --> | issue=46 | date=20 March 2008 | pages=73–81}}</ref>. Baker AQSh hukumati tomonidan Wall Street banklarini qutqarish chorasiga qarshi chiqqan, chunki uning fikricha, banklar qulaganda yoʻqotishlarga uchraydigan yagona shaxslar ularning aksiyadorlari va yuqori daromadli bosh direktorlar boʻlgan. Bakerning 2016-yilda chop etilgan Soxtalashtirilgan: „Globalizatsiya va zamonaviy iqtisodiyot qoidalari boylarni yanada boy qilishga qanday moslashtirilgan“ nomli kitobida u shunday fikr bildiradi: agar oxirgi 50 yil davomida AQSh iqtisodiyotini boshqarish usullari oʻzgartirilganida, AQShning [[yalpi ichki mahsulot]]i 2016-yil qiymatlari boʻyicha 2 dan 3,7 trillion dollargacha oshgan boʻlardi, bu esa umumiy iqtisodiyotning 11–20 foizga koʻpayishiga teng boʻlgan boʻlardi. Bu uning kitobidagi 8-1-jadvalda qisqacha koʻrsatilgan: {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" | siyosat ! colspan="2" | 2016-yil dollari hisobida (milliard) ! colspan="2" | Jamgʻarmalarning foizi ! colspan="2" | YAIM foizi |- ! past !! yuqori !! past !! yuqori !! past !! yuqori |- | Toʻliq bandlik | align="right" | $1,115 | align="right" | $2,300 | align="right" | 56% | align="right" | 62% | align="right" | 6.0% | align="right" | 12.3% |- | Moliyaviy sektor samaradorligi | align="right" | $460 | align="right" | $636 | align="right" | 23% | align="right" | 17% | align="right" | 2.5% | align="right" | 3.4% |- | patent/mualliflik huquqi monopoliyalari | align="right" | $217 | align="right" | $434 | align="right" | 11% | align="right" | 12% | align="right" | 1.2% | align="right" | 2.3% |- | korporativ boshqaruv | align="right" | $90 | align="right" | $145 | align="right" | 5% | align="right" | 4% | align="right" | 0.5% | align="right" | 0.8% |- | yuqori maoshli kasblarni himoya qilish | align="right" | $100 | align="right" | $200 | align="right" | 5% | align="right" | 5% | align="right" | 0.5% | align="right" | 1.1% |- ! Umumiy ! align="right" |$1,982 ! align="right" | $3,715 !! !! ! align="right" | 10.6% ! align="right" | 19.9% |} == Shaxsiy hayoti == Dean Baker iqtisodchi [[Helene Jorgensen]] bilan turmush qurgan. Ularning nikohi nafaqat shaxsiy hayotlarini, balki iqtisodiy tadqiqot va siyosatga boʻlgan umumiy qiziqishlarini ham bogʻlab turadi. Ular [[Astoria]], [[Oregon]] shtatida yashaydilar, va Dean Baker ayni paytda [[Yuta universiteti]]da tashrif buyuruvchi professor sifatida faoliyat yuritadi. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:1958-yilda tugʻilganlar]] 218e5pyit3blashz2h13fvemgqgpufs Laurence M. Ball 0 1362879 5988156 5985612 2026-04-10T18:40:25Z Bobonorova Hulkar 138656 5988156 wikitext text/x-wiki '''Laurence M. Ball''' (19-mart 1959-yil tugʻilgan) amerikalik iqtisodchi boʻlib, [[Merilend]] shtatining [[Baltimore]] shahridagi [[Johns Hopkins universiteti]] Zanvyl Krieger sanʼat va fanlar maktabida professor sifatida faoliyat yuritadi. U makroiqtisodiyot sohasida yetuk mutaxassis hisoblanadi<ref>{{cite web|url=https://econ.jhu.edu/directory/laurence-m-ball/|title=Laurence M. Ball|website=Economics|date=2 September 2011 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.macmillanlearning.com/Catalog/Author/laurenceball|title=Laurence Ball|website=www.macmillanlearning.com}}</ref><ref name=CV_2021>[http://www.econ2.jhu.edu/pdf/CVs/ball_cv.pdf Laurence M. Ball, CV (January 2021)], Johns Hopkins University website. [https://web.archive.org/web/20220220010158/http://www.econ2.jhu.edu/pdf/CVs/ball_cv.pdf Archive copy (February 20, 2022)].</ref>. == Taʼlim va karyera == [[Boston]] shahrida tugʻilgan Laurence M. Ball [[Virjiniya]] shtatining [[Fairfax]] okrugidagi Groveton oʻrta maktabida taʼlim olgan. 1980 yilda u Amherst kollejida iqtisodiyot boʻyicha bakalavr darajasini olgan, keyin esa 1986-yilda Massachusetts texnologiya institutida (MIT) iqtisodiyot boʻyicha doktorlik darajasini himoya qilgan. Shu davrda u Milliy fanlar jamgʻarmasi tomonidan bir nechta doktorantura stipendiyalari bilan taqdirlangan (1981–1982, 1983–1985)<ref name=CV_2021/><ref name=CV_2021/>. U 1985-yildan 1989-yilgacha [[Nyu-York Universiteti]] Biznes boshqaruvi oliy maktabida iqtisodiyot boʻyicha yordamchi professor boʻlib ishlagan, soʻngra 1989-yildan 1994-yilgacha Princeton Universitetida iqtisodiyot boʻyicha yordamchi professor lavozimida faoliyat yuritgan<ref name=CV_2021/>. U 1994-yilda [[Johns Hopkins Universiteti]]da iqtisodiyot professori etib tayinlangan va 2015-yildan 2019-yilgacha universitetning iqtisodiyot boʻlimi rahbari sifatida ishlagan<ref name=CV_2021/>. U 1996-yilda [[Vellington]]dagi [[Viktoriya universiteti]] va [[Yangi Zelandiya]] zaxira bankida pul-kredit iqtisodiyoti boʻyicha ilmiy xodim, 2008-yil kuzida esa [[Garvard universiteti]]da iqtisodiyot boʻyicha taklif etilgan professor boʻlib ishlagan<ref name=CV_2021/>. U 2000–2001-yillarda Angliya banki tomonidan beriladigan John Houblon–Montagu Norman, 1-Baron Norman stipendiyasini olgan, shuningdek 2019-yilda [[Yevropa markaziy banki]] tomonidan taqdim etiladigan Wim Duisenberg stipendiyasi bilan taqdirlangan<ref name=CV_2021/>. U turli mamlakatlarning markaziy banklarida taklif etilgan ilmiy tadqiqotchi sifatida faoliyat yuritgan. Jumladan, 1991–1993-yillarda [[Filadelfiya]]dagi Federal zaxira bankida, 1993-yilda [[Italiya]] bankida, 1993-1996-1999 va 2008-yillarda [[AQSh]] Federal zaxira tizimi boshqaruv kengashida ishlagan. Shuningdek, 1995–2000-yillarda [[Kanzas-Siti]] Federal zaxira bankida, 1996–1997-yillarda [[Avstraliya]] markaziy bankida, 1999-yilda [[Norvegiya]] markaziy bankida faoliyat olib borgan. Bundan tashqari, 2001–2002-yillarda [[Gonkong]] pul-kredit boshqarmasida, 2002-yilda [[Yaponiya]] bankida va 2009-yilda [[Boston]] Federal zaxira bankida ham tashrif buyuruvchi olim sifatida ishlagan<ref name=CV_2021/><ref>{{cite web|url=https://www.bostonfed.org/great-recovery2016/speakers/|title=60th Economic Conference|website=www.bostonfed.org}}</ref>. Ball iqtisodiy tadqiqotlar milliy byurosida ilmiy tadqiqotchi sifatida faoliyat yuritadi. U shuningdek, Rimini iqtisodiy tahlil markazida faxriy katta ilmiy xodim hisoblanadi. Bundan tashqari, u Xalqaro valyuta jamgʻarmasining tadqiqot boʻlimida tashrif buyuruvchi olim sifatida ishlagan. Shu bilan birga, u Xalqaro iqtisodiy tahlil markazida ham faxriy katta ilmiy xodim unvoniga ega boʻlgan<ref name=CV_2021/><ref>{{cite web | url=http://rcea.org/fellows-list/ | title=Fellows – RCEA }}</ref>. == Ilmiy ishlari == U 2009 yilda „Ochiq iqtisodiyotlar sharhi“ jurnalida yordamchi muharrir lavozimiga tayinlangan. Shuningdek, u iqtisodiyot sohasida 4 ta kitob va 50 dan ortiq maqola hamda ilmiy ishlar muallifi hisoblanadi<ref name=CV_2021/>. Uning 2010-yilda chop etilgan „The Fed and Lehman Brothers: Setting the Record Straight on a Financial Disaster“ nomli kitobida Federal zaxira tizimi va uning 2008-yilgi iqtisodiy inqiroz paytida Lehman Brothers kompaniyasining qulashidagi roli keskin tanqid qilingan<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/07/22/business/economy/pointing-a-finger-at-the-fed-in-the-lehman-disaster.html|title=Pointing a Finger at the Fed in the Lehman Disaster|first=James B.|last=Stewart|newspaper=The New York Times|date=21 July 2016|publisher=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nber.org/people/laurence_ball|title=Laurence M. Ball|website=www.nber.org}}</ref><ref>Ball, Laurence M. (2018). The Fed and Lehman Brothers: Setting the Record Straight on a Financial Disaster (Studies in Macroeconomic History). Cambridge: Cambridge University Press. doi:10.1017/9781108355742</ref>. Hozirgi kunda uning tadqiqotlari asosan Buyuk inqirozning uzoq muddatli taʼsirlarga qaratilgan va u markaziy banklarning inflyatsiya maqsadlarini toʻrt foizga oshirish zarurligi masalasini tahlil qilmoqda<ref>{{cite web|url=http://www.cambridgeblog.org/author-profile/laurence-ball/|title=Laurence M. Ball - FifteenEightyFour - Cambridge University Press|publisher=}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} b3zgsxapb3qgy2ccov46m50quhr83kp Sotsioiqtisodiyot 0 1362903 5988448 5985636 2026-04-11T07:25:10Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 5988448 wikitext text/x-wiki [[File:The Social Economy Diagram.png|alt=Iqtisodiy almashinuvni amalga oshiruvchi aktorlar va ularning oʻzaro munosabatlarini koʻrsatuvchi diagramma.|thumb|351x351px|Iqtisodiy almashinuvni amalga oshiruvchi faktorlar va ularning oʻzaro munosabatlarini koʻrsatuvchi diagramma]] '''Iqtisodiy sotsiologiya''' — bu turli iqtisodiy hodisalarning ijtimoiy sabab va oqibatlarini oʻrganadigan fan sohasi hisoblanadi. Bu soha keng maʼnoda klassik davr va zamonaviy davrga boʻlinadi, zamonaviy davr esa „yangi iqtisodiy sotsiologiya“ nomi bilan ham tanilgan. Klassik davr asosan zamonaviylik va uning tarkibiy jihatlari, jumladan [[ratsionalizatsiya]], [[sekulyarizatsiya]], [[urbanizatsiya]] va ijtimoiy tabaqalanish bilan bogʻliq edi. [[Sotsiologiya]] asosan [[kapitalizm|kapitalistik]] zamonaviylikka javoban shakllanganligi sababli, iqtisodiyot koʻplab klassik sotsiologik tadqiqotlarda muhim rol oʻynagan. „Iqtisodiy sotsiologiya“ atamasi ilk bor [[William Stanley Jevons]] tomonidan 1879-yilda kiritilgan boʻlib, keyinchalik 1890–1920-yillar oraligʻida [[Émile Durkheim]], [[Max Weber]] va [[Georg Simmel]] kabi olimlar asarlarida qoʻllanilgan<ref name="press.princeton.edu">{{cite book|chapter-url=http://assets.press.princeton.edu/chapters/s7525.pdf |title=Principles of Economic Sociology|chapter=The Classics in Economic Sociology|last=Swedberg|first=Richard|year=2003|pages=1–31|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1400829378}}</ref>. Weberning „iqtisodiyot va din oʻrtasidagi munosabat“ hamda zamonaviy Gʻarbdagi madaniy „sehrsizlanish“ haqidagi ilmiy ishlari iqtisodiy sotsiologiyaning klassik davrida shakllangan yondashuvning eng yorqin namunalaridan biri hisoblanadi. Zamonaviy iqtisodiy sotsiologiya iqtisodiy hodisalarning barcha zamonaviy ijtimoiy jihatlarini oʻrganishni oʻz ichiga olishi mumkin; shu sababli iqtisodiy sotsiologiyani [[iqtisodiyot]] va [[sotsiologiya]] kesishgan nuqtadagi fan sohasi sifatida qarash mumkin. Zamonaviy iqtisodiy sotsiologiyada tez-tez oʻrganiladigan yoʻnalishlarga iqtisodiy almashinuvlarning ijtimoiy oqibatlari, ularning oʻz ichiga olgan ijtimoiy maʼnolari hamda ular yuzaga keltiradigan yoki toʻsqinlik qiladigan ijtimoiy oʻzaro taʼsirlar kiradi<ref>{{cite book|first=Richard|last=Swedberg|year=1990|title=Economics and Sociology: Redefining Their Boundaries: Conversations with Economists and Sociologists|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0-691-00376-4|chapter=Description and chapter-preview links|pages=v–vi|url=https://archive.org/details/economicssociolo0000swed|url-access=registration}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] [[Turkum:Sotsiologiya]] [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] f5sftnvozx856t523cu7oyfvy6es21u Buyuk retsessiya 0 1362917 5987740 5985756 2026-04-10T12:37:39Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 5987740 wikitext text/x-wiki {{Voqea bilgiqutisi | map = GDP Real Growth in 2009.svg | map_caption = 2009-yil uchun real YaIM o‘sish sur’atlarini ko‘rsatuvchi jahon xaritasi; jigarrang rangdagi mamlakatlar retsessiyada bo‘lgan. | map_size = 460 | date = 2007-yil dekabr – 2009-yil iyun (taxminan 1 yil 7 oy) | location = Butun dunyo bo‘ylab | type = [[Retsessiya]] | cause = ''(bahsli)'' {{Unbulleted list|AQSh uy-joy siyosati|ko‘chmas mulk pufaklari yorilishi|Cheklangan moliyaviy tartibga solish}} | outcome = Ta’siri hududlarga qarab farq qilgan }} '''Buyuk retsessiya''' — bu 2007-yil oxiridan 2009-yil o‘rtalarigacha davom etgan, ayniqsa G‘arb dunyosi va unga yaqin mamlakatlarda kuchli sezilgan, butun dunyo iqtisodiyotlarida bozorlarning pasayishi davri bo‘lgan<ref name="NBRE dates">[https://www.nber.org/research/data/us-business-cycle-expansions-and-contractions "US Business Cycle Expansions and Contractions"], United States NBER, or National Bureau of Economic Research, updated March 14, 2023. This government agency dates the Great Recession as starting in December 2007 and bottoming-out in June 2009.</ref>. Bu davr yaqindan bog‘liq bo‘lgan [[Jahon moliyaviy inqirozi|2008-yil moliyaviy inqiroz]]i bilan ustma-ust kelgan. [[Retsessiya]]ning miqyosi va boshlanish vaqti mamlakatlarga qarab farq qilgan<ref name=DPAD121912>{{cite web |title=World Economic Situation and Prospects 2013 |url=https://www.un.org/en/development/desa/policy/wesp/index.shtml |publisher=Development Policy and Analysis Division of the UN secretariat |access-date=December 19, 2012 }}</ref><ref name=UN011513>{{cite book |title=World Economic Situation and Prospects 2013 |publisher=United Nations |isbn=978-9211091663 |page=200 |author=United Nations |edition=1st |type=trade paperback |date=January 15, 2013 |quote=The global economy continues to struggle with post-crisis adjustments}}</ref>. O‘sha paytda [[Xalqaro valyuta jamgʻarmasi]] (XVJ) uni [[Buyuk depressiya]]dan beri eng og‘ir iqtisodiy va moliyaviy inqiroz deb baholagan. Buyuk retsessiya moliyaviy tizimda asta-sekin to‘plangan ko‘plab zaifliklar, shuningdek 2005–2012-yillarda AQShdagi uy-joy pufagi yorilishi bilan boshlangan bir qator qo‘zg‘atuvchi voqealar natijasida yuzaga kelgan. Uy-joy narxlari pasaygach va uy egalari ipoteka kreditlarini to‘lashni to‘xtata boshlagach, investitsiya banklari egalik qilgan ipoteka bilan ta’minlangan qimmatli qog‘ozlar qiymati 2007–2008-yillarda keskin tushib ketdi, bu esa bir nechta banklarning qulashi yoki 2008-yil sentabr oyida davlat tomonidan qutqarilishiga olib keldi. 2007–2008-yillardagi ushbu bosqich subprime ipoteka inqirozi deb atalgan. Banklarning bizneslarga mablag‘ bera olmasligi va uy xo‘jaliklarining qarz olish va xarajat qilish o‘rniga qarzlarini kamaytirishga harakat qilishi Buyuk retsessiyaga olib keldi. Retsessiya AQShda rasman 2007-yil dekabrda boshlangan va 2009-yil iyungacha davom etgan, ya’ni jami 19 oy davom etgan<ref name="BernankeFCIC1">{{cite web |url=http://www.federalreserve.gov/newsevents/testimony/bernanke20100902a.htm |title=Causes of the Recent Financial and Economic Crisis |last=Bernanke |first=Ben |date=September 2, 2010 |access-date=February 15, 2021 }}</ref><ref name="nber.org">[https://www.nber.org/cycles/ US Business Cycle Expansions and Contractions] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080925210636/https://www.nber.org/cycles/ |date=September 25, 2008 }}, NBER, accessed August 9, 2012.</ref>. Boshqa ko‘plab retsessiyalar kabi, bu retsessiyaning boshlanishini aniq oldindan bashorat qila oladigan rasmiy nazariy yoki empirik model mavjud bo‘lmagan, faqat prognoz ehtimollari keskin oshgan ayrim signallar kuzatilgan bo‘lib, ular ham 50% dan ancha past bo‘lgan<ref>{{cite journal | url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00181-019-01708-2 | doi=10.1007/s00181-019-01708-2 | title=Forecasting of recessions via dynamic probit for time series: Replication and extension of Kauppi and Saikkonen (2008) | date=2020 | last1=Park | first1=Byeong U. | last2=Simar | first2=Léopold | last3=Zelenyuk | first3=Valentin | journal=Empirical Economics | volume=58 | pages=379–392 | hdl=2078.1/216348 | hdl-access=free }}</ref>. Retsessiya butun dunyoda bir xil darajada sezilmagan; dunyoning aksariyat rivojlangan iqtisodiyotlari, ayniqsa Shimoliy Amerika, Janubiy Amerika va Yevropada, kuchli va uzoq davom etgan retsessiyaga duch kelgan bo‘lsa, nisbatan yangi rivojlanayotgan ko‘plab iqtisodiyotlar ancha kam zarar ko‘rgan. Xususan, [[Xitoy]], [[Economy of India|Hindiston]] va [[Indoneziya]] iqtisodiyotlari bu davrda sezilarli darajada o‘sishni davom ettirgan. Shuningdek, [[Okeaniya]] ham minimal ta’sirni boshdan kechirgan, bu qisman uning Osiyo bozorlariga yaqinligi bilan izohlanadi. ==Terminologiya== "Iqtisodiy retsessiya" atamasining ikkita ta’rifi mavjud: biri umumiy ma’noda "iqtisodiy faollik pasaygan davr"<ref name="Merriam-Webster_recession">{{Citation |author=Merriam-Webster |title=headword 'recession' |work=Merriam-Webster Collegiate Dictionary online |date=May 31, 2023 |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/recession |postscript=. }}</ref> va davom etayotgan qiyinchilikka ishora qiladi; ikkinchisi [[iqtisodiyot]]da qo‘llaniladigan texnik ta’rif bo‘lib, u operatsion jihatdan aniqlanadi, xususan, ketma-ket ikki yoki undan ortiq chorakda [[YaIM]] qisqarishi (salbiy YaIM o‘sish sur’ati) bilan biznes sikli]ning qisqarish bosqichi. Ikkinchisi odatda pul-kredit siyosatidagi keskin o‘zgarishlarga ta’sir ko‘rsatish uchun ishlatiladi. Texnik ta’rifga ko‘ra, Qo‘shma Shtatlarda turg‘unlik 2009-yil iyun yoki iyul oylarida tugagan<ref>{{Cite news | url=https://www.barrons.com/articles/SB50001424052970203983104575367471896032724 | title=It's Dippy to Fret About a Double-Dip Recession | first=Mark | last=Hulbert | author-link=Mark Hulbert | work=[[Barron's]] | date=July 15, 2010}}</ref><ref>V.I. Keilis-Borok et al., [http://www.jprr.org/index.php/jprr/article/view/106 Pattern of Macroeconomic Indicators Preceding the End of an American Economic Recession.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716022254/http://www.jprr.org/index.php/jprr/article/view/106 |date=July 16, 2011 }} Journal of Pattern Recognition Research, JPRR Vol. 3 (1) 2008.</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.forbes.com/sites/brianwingfield/2010/09/20/the-end-of-the-great-recession-hardly/ |title=The End Of The Great Recession? Hardly |first=Brian |last=Wingfield |date=September 20, 2010 |work=Forbes }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.forbes.com/2010/09/20/briefing-markets-recession-over-stocks-rally.html |title=Street Rallies Around Official Recession End |first=Steve |last=Evans-Schaefer |date=September 20, 2010 |work=Forbes}}</ref>.<!-- Haddan tashqari ko‘p iqtiboslar --> Jurnalist Robert Kuttner "Buyuk Retsessiya" noto‘g‘ri nom ekanligini ta’kidlagan. Kuttnerning so‘zlariga ko‘ra, "retsessiyalar biznes siklining engil pasayishlari bo‘lib, ular o‘z-o‘zidan tuzatiladi yoki tez orada oddiy fiskal yoki monetar stimullar bilan davolanadi. Davom etayotgan deflyatsion tuzoq tufayli, ushbu o‘n yillikdagi turg‘un iqtisodiyotni Kichik Depressiya yoki Buyuk Deflyatsiya deb atash to‘g‘riroq bo‘ladi"<ref>Kuttner, Robert. ''Debtors’ Prison: The Politics of Austerity Versus Possibility''. New York: Vintage Books, 2013, 40. {{ISBN?}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyat]] [[Turkum:Iqtisodiyot]] [[Turkum:Iqtisodiyot va moliya]] s8daztt76whio8p5mq8fg1wbr3b9bog 5987758 5987740 2026-04-10T12:49:39Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 5987758 wikitext text/x-wiki {{Voqea bilgiqutisi | map = GDP Real Growth in 2009.svg | map_caption = 2009-yil uchun real YaIM o‘sish sur’atlarini ko‘rsatuvchi jahon xaritasi; jigarrang rangdagi mamlakatlar retsessiyada bo‘lgan. | map_size = 460 | date = 2007-yil dekabr – 2009-yil iyun (taxminan 1 yil 7 oy) | location = Butun dunyo bo‘ylab | type = [[Retsessiya]] | cause = ''(bahsli)'' {{Unbulleted list|AQSh uy-joy siyosati|ko‘chmas mulk pufaklari yorilishi|Cheklangan moliyaviy tartibga solish}} | outcome = Ta’siri hududlarga qarab farq qilgan }} '''Buyuk retsessiya''' — bu 2007-yil oxiridan 2009-yil o‘rtalarigacha davom etgan, ayniqsa G‘arb dunyosi va unga yaqin mamlakatlarda kuchli sezilgan, butun dunyo iqtisodiyotlarida bozorlarning pasayishi davri bo‘lgan<ref name="NBRE dates">[https://www.nber.org/research/data/us-business-cycle-expansions-and-contractions "US Business Cycle Expansions and Contractions"], United States NBER, or National Bureau of Economic Research, updated March 14, 2023. This government agency dates the Great Recession as starting in December 2007 and bottoming-out in June 2009.</ref>. Bu davr yaqindan bog‘liq bo‘lgan [[Jahon moliyaviy inqirozi|2008-yil moliyaviy inqiroz]]i bilan ustma-ust kelgan. [[Retsessiya]]ning miqyosi va boshlanish vaqti mamlakatlarga qarab farq qilgan<ref name=DPAD121912>{{cite web |title=World Economic Situation and Prospects 2013 |url=https://www.un.org/en/development/desa/policy/wesp/index.shtml |publisher=Development Policy and Analysis Division of the UN secretariat |access-date=December 19, 2012 }}</ref><ref name=UN011513>{{cite book |title=World Economic Situation and Prospects 2013 |publisher=United Nations |isbn=978-9211091663 |page=200 |author=United Nations |edition=1st |type=trade paperback |date=January 15, 2013 |quote=The global economy continues to struggle with post-crisis adjustments}}</ref>. O‘sha paytda [[Xalqaro valyuta jamgʻarmasi]] (XVJ) uni [[Buyuk depressiya]]dan beri eng og‘ir iqtisodiy va moliyaviy inqiroz deb baholagan. Buyuk retsessiya moliyaviy tizimda asta-sekin to‘plangan ko‘plab zaifliklar, shuningdek 2005–2012-yillarda AQShdagi uy-joy pufagi yorilishi bilan boshlangan bir qator qo‘zg‘atuvchi voqealar natijasida yuzaga kelgan. Uy-joy narxlari pasaygach va uy egalari ipoteka kreditlarini to‘lashni to‘xtata boshlagach, investitsiya banklari egalik qilgan ipoteka bilan ta’minlangan qimmatli qog‘ozlar qiymati 2007–2008-yillarda keskin tushib ketdi, bu esa bir nechta banklarning qulashi yoki 2008-yil sentabr oyida davlat tomonidan qutqarilishiga olib keldi. 2007–2008-yillardagi ushbu bosqich subprime ipoteka inqirozi deb atalgan. Banklarning bizneslarga mablag‘ bera olmasligi va uy xo‘jaliklarining qarz olish va xarajat qilish o‘rniga qarzlarini kamaytirishga harakat qilishi Buyuk retsessiyaga olib keldi. Retsessiya AQShda rasman 2007-yil dekabrda boshlangan va 2009-yil iyungacha davom etgan, ya’ni jami 19 oy davom etgan<ref name="BernankeFCIC1">{{cite web |url=http://www.federalreserve.gov/newsevents/testimony/bernanke20100902a.htm |title=Causes of the Recent Financial and Economic Crisis |last=Bernanke |first=Ben |date=September 2, 2010 |access-date=February 15, 2021 }}</ref><ref name="nber.org">[https://www.nber.org/cycles/ US Business Cycle Expansions and Contractions] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080925210636/https://www.nber.org/cycles/ |date=September 25, 2008 }}, NBER, accessed August 9, 2012.</ref>. Boshqa ko‘plab retsessiyalar kabi, bu retsessiyaning boshlanishini aniq oldindan bashorat qila oladigan rasmiy nazariy yoki empirik model mavjud bo‘lmagan, faqat prognoz ehtimollari keskin oshgan ayrim signallar kuzatilgan bo‘lib, ular ham 50% dan ancha past bo‘lgan<ref>{{cite journal | url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00181-019-01708-2 | doi=10.1007/s00181-019-01708-2 | title=Forecasting of recessions via dynamic probit for time series: Replication and extension of Kauppi and Saikkonen (2008) | date=2020 | last1=Park | first1=Byeong U. | last2=Simar | first2=Léopold | last3=Zelenyuk | first3=Valentin | journal=Empirical Economics | volume=58 | pages=379–392 | hdl=2078.1/216348 | hdl-access=free }}</ref>. Retsessiya butun dunyoda bir xil darajada sezilmagan; dunyoning aksariyat rivojlangan iqtisodiyotlari, ayniqsa Shimoliy Amerika, Janubiy Amerika va Yevropada, kuchli va uzoq davom etgan retsessiyaga duch kelgan bo‘lsa, nisbatan yangi rivojlanayotgan ko‘plab iqtisodiyotlar ancha kam zarar ko‘rgan. Xususan, [[Xitoy]], [[Economy of India|Hindiston]] va [[Indoneziya]] iqtisodiyotlari bu davrda sezilarli darajada o‘sishni davom ettirgan. Shuningdek, [[Okeaniya]] ham minimal ta’sirni boshdan kechirgan, bu qisman uning Osiyo bozorlariga yaqinligi bilan izohlanadi. == Buyuk Depressiya bilan taqqoslashlar == 2009-yil 17-aprelda XVJning o‘sha paytdagi rahbari [[Dominique Strauss-Kahn]] ba’zi mamlakatlar turg‘unlikni oxir-oqibat depressiyaga aylantirishi mumkin bo‘lgan qayta aloqa mexanizmlarining oldini olish uchun to‘g‘ri siyosatlarni amalga oshirmaslik ehtimoli borligini aytdi. "Global iqtisodiyotdagi erkin qulash pasaya boshlagan bo‘lishi mumkin, 2010-yilda tiklanish yuzaga keladi, ammo bu bugungi kunda to‘g‘ri siyosatlarning qabul qilinishiga hal qiluvchi darajada bog‘liq." XVJ Buyuk Depressiyadan farqli o‘laroq, ushbu retsessiya bozorlarning global integratsiyasi bilan sinxronlashtirilganligini ta’kidladi. Bunday sinxronlashtirilgan retsessiyalar odatdagi iqtisodiy pasayishlarga qaraganda uzoqroq davom etishi va sekinroq tiklanishga ega ekanligi tushuntirildi<ref>{{Cite news |last=Evans |first=Ambrose |url=https://www.telegraph.co.uk/finance/financetopics/recession/5166956/IMF-warns-over-parallels-to-Great-Depression.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090417185822/http://www.telegraph.co.uk/finance/financetopics/recession/5166956/IMF-warns-over-parallels-to-Great-Depression.html |url-status=dead |archive-date=April 17, 2009 |title=IMF warns over parallels to Great Depression |work=The Daily Telegraph |date=April 16, 2009 |access-date=January 21, 2010 |location=London }}</ref>. XVJ Bosh Iqtisodchisi [[Olivier Blanchard]] uzoq vaqt davomida ishdan bo‘shatilgan ishchilarning foizi o‘nlab yillar davomida har bir pasayish bilan oshib borayotganini, ammo bu safar raqamlar keskin oshganini ta’kidladi. "Uzoq muddatli ishsizlik xavotirli darajada yuqori: Qo‘shma Shtatlarda ishsizlarning yarmi olti oydan ortiq vaqt davomida ishsiz, bu biz Buyuk Depressiyadan beri ko‘rmagan narsamiz". XVJ shuningdek, G‘arb iqtisodiyotlaridagi o‘sib borayotgan tengsizlik va talabning pasayishi o‘rtasida bog‘liqlik mavjud bo‘lishi mumkinligini ta’kidladi. Boylik farqi oxirgi marta bunday buzuq ekstremallarga 1928–1929-yillarda yetgan edi<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/financetopics/financialcrisis/8000561/IMF-fears-social-explosion-from-world-jobs-crisis.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100915140526/http://www.telegraph.co.uk/finance/financetopics/financialcrisis/8000561/IMF-fears-social-explosion-from-world-jobs-crisis.html|url-status=dead|archive-date=September 15, 2010|title=IMF fears 'social explosion' from world jobs crisis|date=September 13, 2010|work=The Daily Telegraph|location=London|access-date=August 17, 2013}}</ref>. ==Terminologiya== "Iqtisodiy retsessiya" atamasining ikkita ta’rifi mavjud: biri umumiy ma’noda "iqtisodiy faollik pasaygan davr"<ref name="Merriam-Webster_recession">{{Citation |author=Merriam-Webster |title=headword 'recession' |work=Merriam-Webster Collegiate Dictionary online |date=May 31, 2023 |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/recession |postscript=. }}</ref> va davom etayotgan qiyinchilikka ishora qiladi; ikkinchisi [[iqtisodiyot]]da qo‘llaniladigan texnik ta’rif bo‘lib, u operatsion jihatdan aniqlanadi, xususan, ketma-ket ikki yoki undan ortiq chorakda [[YaIM]] qisqarishi (salbiy YaIM o‘sish sur’ati) bilan biznes sikli]ning qisqarish bosqichi. Ikkinchisi odatda pul-kredit siyosatidagi keskin o‘zgarishlarga ta’sir ko‘rsatish uchun ishlatiladi. Texnik ta’rifga ko‘ra, Qo‘shma Shtatlarda turg‘unlik 2009-yil iyun yoki iyul oylarida tugagan<ref>{{Cite news | url=https://www.barrons.com/articles/SB50001424052970203983104575367471896032724 | title=It's Dippy to Fret About a Double-Dip Recession | first=Mark | last=Hulbert | author-link=Mark Hulbert | work=[[Barron's]] | date=July 15, 2010}}</ref><ref>V.I. Keilis-Borok et al., [http://www.jprr.org/index.php/jprr/article/view/106 Pattern of Macroeconomic Indicators Preceding the End of an American Economic Recession.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716022254/http://www.jprr.org/index.php/jprr/article/view/106 |date=July 16, 2011 }} Journal of Pattern Recognition Research, JPRR Vol. 3 (1) 2008.</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.forbes.com/sites/brianwingfield/2010/09/20/the-end-of-the-great-recession-hardly/ |title=The End Of The Great Recession? Hardly |first=Brian |last=Wingfield |date=September 20, 2010 |work=Forbes }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.forbes.com/2010/09/20/briefing-markets-recession-over-stocks-rally.html |title=Street Rallies Around Official Recession End |first=Steve |last=Evans-Schaefer |date=September 20, 2010 |work=Forbes}}</ref>.<!-- Haddan tashqari ko‘p iqtiboslar --> Jurnalist Robert Kuttner "Buyuk Retsessiya" noto‘g‘ri nom ekanligini ta’kidlagan. Kuttnerning so‘zlariga ko‘ra, "retsessiyalar biznes siklining engil pasayishlari bo‘lib, ular o‘z-o‘zidan tuzatiladi yoki tez orada oddiy fiskal yoki monetar stimullar bilan davolanadi. Davom etayotgan deflyatsion tuzoq tufayli, ushbu o‘n yillikdagi turg‘un iqtisodiyotni Kichik Depressiya yoki Buyuk Deflyatsiya deb atash to‘g‘riroq bo‘ladi"<ref>Kuttner, Robert. ''Debtors’ Prison: The Politics of Austerity Versus Possibility''. New York: Vintage Books, 2013, 40. {{ISBN?}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyat]] [[Turkum:Iqtisodiyot]] [[Turkum:Iqtisodiyot va moliya]] 7z0gk0l06194bdbj5ecpk8o17x7m4zq Joriy majburiyat 0 1363008 5988249 5986146 2026-04-10T19:37:49Z Omonovas 201946 [[Turkum:Iqtisodiyot]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988249 wikitext text/x-wiki '''Joriy majburiyatlar''' [[buxgalteriya hisobi]]da korxonaning bir [[moliyaviy yil]] yoki korxonaning [[operatsion sikl]]i davomida [[pul]] shaklida qoplanishi kutilayotgan [[Majburiyat]]<ref name=":0">Drake, P. P., ''Financial ratio analysis'', p. 3, published on 15 December 2012.</ref>. Ushbu majburiyatlar odatda [[joriy aktiv]]lar hisobidan yoki yangi joriy majburiyatlarni yuzaga keltirish orqali qoplanadi<ref name=":2">{{Cite book |last1=Kieso |first1=Donald E. |url=https://books.google.com/books?id=331G-mCZeeIC&dq=current+liabilities&pg=PA201 |title=Intermediate Accounting: IFRS Edition |last2=Weygandt |first2=Jerry J. |last3=Warfield |first3=Terry D. |date=2010-06-01 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-0-470-61630-7 |language=en}}</ref>{{Rp|page=201}}. Joriy majburiyatlarning asosiy misollariga [[kreditorlik qarzlari]] kiradi, ular odatda 30–60 kun ichida toʻlanadi, garchi ayrim hollarda toʻlovlar kechiktirilishi mumkin. Shuningdek, joriy majburiyatlarga [[uzoq muddatli qarzlar]]ning yoki boshqa majburiyatlarning joriy moliyaviy yil davomida toʻlanishi kerak boʻlgan qismi ham kiradi<ref name=":0" />. Majburiyatlarni toʻgʻri tasniflash [[investor]]lar va manfaatdor tomonlar uchun aniq moliyaviy maʼlumotlarni taqdim etishda muhim ahamiyatga ega. Majburiyatlarni tasniflash moliyaviy koʻrsatkichlarni aniqlashda ham muhim rol oʻynaydi, masalan [[joriy koeffitsiyent]] — joriy aktivlarni joriy majburiyatlarga boʻlish orqali hisoblanadi. Yuqori joriy koeffitsiyent korxonaning kelgusi yil davomida oʻz majburiyatlarini qoplash uchun yetarli joriy aktivlarga ega ekanini bildiradi va yuqori [[likvidlik]]ni anglatadi<ref name=":0" /> Joriy aktivlar va joriy majburiyatlar oʻrtasidagi farq [[aylanma kapital]] deb ataladi.<ref name=":2" />{{Rp|page=202}}. == Tasnifi == [[1-son BHXS]] 69-bandiga muvofiq, majburiyat quyidagi shartlardan birortasiga javob bersa, joriy majburiyat sifatida tasniflanadi<ref>{{Cite web |date=2021 |title=IAS 1 Presentation of Financial Statements |url=https://www.ifrs.org/content/dam/ifrs/publications/pdf-standards/english/2022/issued/part-a/ias-1-presentation-of-financial-statements.pdf?bypass=on |website=IFRS Foundation}}</ref>: * u korxonaning odatdagi operatsion sikli davomida qoplanishi kutilsa; * u asosan savdo maqsadlarida saqlansa; * hisobot davridan keyin oʻn ikki oy ichida qoplanishi lozim boʻlsa; yoki * hisobot davridan keyin kamida oʻn ikki oy davomida toʻlovni kechiktirish huquqi mavjud boʻlmasa. 2024-yil 1-yanvardan boshlab [[Buxgalteriya hisobining xalqaro standartlari]] 1-BHXS standartiga ayrim majburiyatlarni joriy yoki uzoq muddatli sifatida tasniflash boʻyicha oʻzgartirishlar kiritdi. Avvalgi qoidalarga koʻra, majburiyat joriy deb tasniflanishi uchun uni kamida 12 oyga kechiktirish boʻyicha huquq mavjud boʻlmasligi kerak. Yangi qoidalarga koʻra, ushbu huquq real mazmunga ega boʻlishi va hisobot sanasida mavjud boʻlishi lozim<ref>{{Cite web |title=Classifying liabilities as current or non-current |url=https://kpmg.com/xx/en/our-insights/ifrg/2024/classifying-liabilities-current-non-current-amendments-ias1.html |access-date=2025-02-16 |website=KPMG |language=en}}</ref>. Savdo kreditorlik qarzlari va xodimlar hamda [[operatsion xarajat]]lar boʻyicha hisoblangan [[majburiyat]]lar korxonaning odatdagi operatsion siklida [[Kapital|aylanma kapital]]ning bir qismi hisoblanadi va ular hisobot davridan keyin oʻn ikki oydan ortiq muddatda toʻlansa ham joriy majburiyat sifatida tasniflanadi. Aniqroq aytganda, bu majburiyatlar bir yil ichida yoki operatsion sikl davomida toʻlanishi lozim boʻlsa, joriy hisoblanadi. Agar operatsion sikl aniq belgilanmagan boʻlsa, u odatda oʻn ikki oy deb qabul qilinadi<ref name=":1">{{Cite book |last1=Valix |first1=Conrado T. |url=http://www.library.kcp.edu.ph/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=17890&shelfbrowse_itemnumber=22736 |title=Intermediate accounting, volume two |last2=Peralta |first2=Jose F. |last3=Valix |first3=Christian Aris M. |date=2024 |publisher=GIC Enterprises & Co., Inc |isbn=978-621-416-140-9 |edition=2024 |location=Manila, Philippines}}</ref>{{Rp|page=4}}. Bundan tashqari, operatsion siklga kirmaydigan boshqa majburiyatlar ham agar ular hisobot davridan keyin oʻn ikki oy ichida qoplanishi kerak boʻlsa yoki asosan [[savdo]] maqsadida ushlab turilsa, joriy majburiyat sifatida tasniflanadi. Bunday majburiyatlarga savdo uchun moʻljallangan [[moliyaviy majburiyatlar]], [[bank]] qarzlari, [[dividend|toʻlanadigan dividendlar]], [[Daromad soligʻi|daromad soligʻi boʻyicha majburiyatlar]], boshqa qisqa muddatli majburiyatlar va uzoq muddatli moliyaviy majburiyatlarning joriy qismi kiradi<ref name=":1" />{{Rp|page=4}}. == Baholash == Barcha majburiyatlar konseptual jihatdan dastlab [[joriy qiymat]]da baholanadi va keyinchalik [[Amortizatsiya|amortizatsiyalangan qiymat]] boʻyicha hisobga olinadi<ref name=":1" />{{Rp|page=5}}. Masalan, [[Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari]]da barcha majburiyatlar tarixiy qiymat oʻrniga [[adolatli qiymat]]da baholanishi kerakligi aytib oʻtilgan<ref>{{Cite book |last=Bragg |first=Steven M. |url=https://books.google.com/books?id=yNgYHL3iIdkC&dq=Measurement+of+current+liabilities&pg=PT811 |title=Wiley GAAP 2012: Interpretation and Application of Generally Accepted Accounting Principles |date=2011-09-26 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-118-15627-8 |language=en}}</ref>. Biroq amaliyotda joriy majburiyatlar yoki qisqa muddatli majburiyatlar odatda [[diskont]] qilinmasdan, ularning [[nominal qiymat]]i boʻyicha hisobga olinadi va hisobotda aks ettiriladi. Buning sababi shundaki, nominal qiymat va joriy qiymat oʻrtasidagi farq odatda ahamiyatsiz boʻladi<ref name=":1" />{{Rp|page=5}}. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] nqdrdncduslr1mt2imrsjnpb4diw071 5988250 5988249 2026-04-10T19:38:00Z Omonovas 201946 [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988250 wikitext text/x-wiki '''Joriy majburiyatlar''' [[buxgalteriya hisobi]]da korxonaning bir [[moliyaviy yil]] yoki korxonaning [[operatsion sikl]]i davomida [[pul]] shaklida qoplanishi kutilayotgan [[Majburiyat]]<ref name=":0">Drake, P. P., ''Financial ratio analysis'', p. 3, published on 15 December 2012.</ref>. Ushbu majburiyatlar odatda [[joriy aktiv]]lar hisobidan yoki yangi joriy majburiyatlarni yuzaga keltirish orqali qoplanadi<ref name=":2">{{Cite book |last1=Kieso |first1=Donald E. |url=https://books.google.com/books?id=331G-mCZeeIC&dq=current+liabilities&pg=PA201 |title=Intermediate Accounting: IFRS Edition |last2=Weygandt |first2=Jerry J. |last3=Warfield |first3=Terry D. |date=2010-06-01 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-0-470-61630-7 |language=en}}</ref>{{Rp|page=201}}. Joriy majburiyatlarning asosiy misollariga [[kreditorlik qarzlari]] kiradi, ular odatda 30–60 kun ichida toʻlanadi, garchi ayrim hollarda toʻlovlar kechiktirilishi mumkin. Shuningdek, joriy majburiyatlarga [[uzoq muddatli qarzlar]]ning yoki boshqa majburiyatlarning joriy moliyaviy yil davomida toʻlanishi kerak boʻlgan qismi ham kiradi<ref name=":0" />. Majburiyatlarni toʻgʻri tasniflash [[investor]]lar va manfaatdor tomonlar uchun aniq moliyaviy maʼlumotlarni taqdim etishda muhim ahamiyatga ega. Majburiyatlarni tasniflash moliyaviy koʻrsatkichlarni aniqlashda ham muhim rol oʻynaydi, masalan [[joriy koeffitsiyent]] — joriy aktivlarni joriy majburiyatlarga boʻlish orqali hisoblanadi. Yuqori joriy koeffitsiyent korxonaning kelgusi yil davomida oʻz majburiyatlarini qoplash uchun yetarli joriy aktivlarga ega ekanini bildiradi va yuqori [[likvidlik]]ni anglatadi<ref name=":0" /> Joriy aktivlar va joriy majburiyatlar oʻrtasidagi farq [[aylanma kapital]] deb ataladi.<ref name=":2" />{{Rp|page=202}}. == Tasnifi == [[1-son BHXS]] 69-bandiga muvofiq, majburiyat quyidagi shartlardan birortasiga javob bersa, joriy majburiyat sifatida tasniflanadi<ref>{{Cite web |date=2021 |title=IAS 1 Presentation of Financial Statements |url=https://www.ifrs.org/content/dam/ifrs/publications/pdf-standards/english/2022/issued/part-a/ias-1-presentation-of-financial-statements.pdf?bypass=on |website=IFRS Foundation}}</ref>: * u korxonaning odatdagi operatsion sikli davomida qoplanishi kutilsa; * u asosan savdo maqsadlarida saqlansa; * hisobot davridan keyin oʻn ikki oy ichida qoplanishi lozim boʻlsa; yoki * hisobot davridan keyin kamida oʻn ikki oy davomida toʻlovni kechiktirish huquqi mavjud boʻlmasa. 2024-yil 1-yanvardan boshlab [[Buxgalteriya hisobining xalqaro standartlari]] 1-BHXS standartiga ayrim majburiyatlarni joriy yoki uzoq muddatli sifatida tasniflash boʻyicha oʻzgartirishlar kiritdi. Avvalgi qoidalarga koʻra, majburiyat joriy deb tasniflanishi uchun uni kamida 12 oyga kechiktirish boʻyicha huquq mavjud boʻlmasligi kerak. Yangi qoidalarga koʻra, ushbu huquq real mazmunga ega boʻlishi va hisobot sanasida mavjud boʻlishi lozim<ref>{{Cite web |title=Classifying liabilities as current or non-current |url=https://kpmg.com/xx/en/our-insights/ifrg/2024/classifying-liabilities-current-non-current-amendments-ias1.html |access-date=2025-02-16 |website=KPMG |language=en}}</ref>. Savdo kreditorlik qarzlari va xodimlar hamda [[operatsion xarajat]]lar boʻyicha hisoblangan [[majburiyat]]lar korxonaning odatdagi operatsion siklida [[Kapital|aylanma kapital]]ning bir qismi hisoblanadi va ular hisobot davridan keyin oʻn ikki oydan ortiq muddatda toʻlansa ham joriy majburiyat sifatida tasniflanadi. Aniqroq aytganda, bu majburiyatlar bir yil ichida yoki operatsion sikl davomida toʻlanishi lozim boʻlsa, joriy hisoblanadi. Agar operatsion sikl aniq belgilanmagan boʻlsa, u odatda oʻn ikki oy deb qabul qilinadi<ref name=":1">{{Cite book |last1=Valix |first1=Conrado T. |url=http://www.library.kcp.edu.ph/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=17890&shelfbrowse_itemnumber=22736 |title=Intermediate accounting, volume two |last2=Peralta |first2=Jose F. |last3=Valix |first3=Christian Aris M. |date=2024 |publisher=GIC Enterprises & Co., Inc |isbn=978-621-416-140-9 |edition=2024 |location=Manila, Philippines}}</ref>{{Rp|page=4}}. Bundan tashqari, operatsion siklga kirmaydigan boshqa majburiyatlar ham agar ular hisobot davridan keyin oʻn ikki oy ichida qoplanishi kerak boʻlsa yoki asosan [[savdo]] maqsadida ushlab turilsa, joriy majburiyat sifatida tasniflanadi. Bunday majburiyatlarga savdo uchun moʻljallangan [[moliyaviy majburiyatlar]], [[bank]] qarzlari, [[dividend|toʻlanadigan dividendlar]], [[Daromad soligʻi|daromad soligʻi boʻyicha majburiyatlar]], boshqa qisqa muddatli majburiyatlar va uzoq muddatli moliyaviy majburiyatlarning joriy qismi kiradi<ref name=":1" />{{Rp|page=4}}. == Baholash == Barcha majburiyatlar konseptual jihatdan dastlab [[joriy qiymat]]da baholanadi va keyinchalik [[Amortizatsiya|amortizatsiyalangan qiymat]] boʻyicha hisobga olinadi<ref name=":1" />{{Rp|page=5}}. Masalan, [[Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari]]da barcha majburiyatlar tarixiy qiymat oʻrniga [[adolatli qiymat]]da baholanishi kerakligi aytib oʻtilgan<ref>{{Cite book |last=Bragg |first=Steven M. |url=https://books.google.com/books?id=yNgYHL3iIdkC&dq=Measurement+of+current+liabilities&pg=PT811 |title=Wiley GAAP 2012: Interpretation and Application of Generally Accepted Accounting Principles |date=2011-09-26 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-118-15627-8 |language=en}}</ref>. Biroq amaliyotda joriy majburiyatlar yoki qisqa muddatli majburiyatlar odatda [[diskont]] qilinmasdan, ularning [[nominal qiymat]]i boʻyicha hisobga olinadi va hisobotda aks ettiriladi. Buning sababi shundaki, nominal qiymat va joriy qiymat oʻrtasidagi farq odatda ahamiyatsiz boʻladi<ref name=":1" />{{Rp|page=5}}. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] oco7p3bsxqm66zsqp0l7ng3wjjv5brv Robert Barro 0 1363037 5988154 5986379 2026-04-10T18:39:21Z Bobonorova Hulkar 138656 5988154 wikitext text/x-wiki '''Robert Joseph Barro''' (1944-yil 28-sentyabrda tugʻilgan) — amerikalik makroiqtisodchi va [[Harvard universiteti]]ning Paul M. Warburg nomidagi iqtisodiyot professori<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.ineteconomics.org/research/experts/rbarro |title=Robert Barro |website=ineteconomics.org}}</ref>. Robert Joseph Barro, [[Robert Lucas Jr.]] va [[Thomas J.Sargent]] bilan birgalikda yangi klassik makroiqtisodiyot yoʻnalishining asoschilari hisoblanadi. Hozirda u [[Hoover]] institutida katta ilmiy xodim sifatida faoliyat yuritadi hamda nufuzli Quarterly Journal of Economics jurnalining hammuallif muharrirlaridan biri hisoblanadi<ref>{{Cite web|url=https://www.ineteconomics.org/research/experts/rbarro|title = Institute for New Economic Thinking}}</ref>. == Akademik faoliyati == Robert Joseph Barro 1965-yilda Kaliforniya texnologiya institutini fizika yoʻnalishi boʻyicha bakalavr darajasini olgan. U yerda mashhur olim [[Richard Feynman]]ning shogirdi boʻlgan, biroq keyinchalik bu sohada eng yetakchi darajaga chiqolmasligini anglagan<ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/2007/09/people.htm |title=Topping the Charts: Prakash Loungani profiles Harvard macroeconomist Robert Barro |publisher=Imf.org |date=September 1, 2007 |access-date= June 5, 2012}}</ref>. Shundan soʻng u [[iqtisodiyot]] yoʻnalishiga oʻtdi va 1970-yilda Harvard universitetidan PhD (doktorlik) darajasini oldi<ref name=":0">{{Cite web |title=Robert J. Barro |url=https://scholar.harvard.edu/files/barro/files/vita_073022.pdf |access-date=December 13, 2024 |website=scholar.harvard.edu}}</ref>. U ilk bor 1974-yilda yozgan „Davlat obligatsiyalari sof boylikmi?“ nomli ilmiy maqolasi orqali keng eʼtibor qozongan. Muallifning taʼkidlashicha, maʼlum taxminlarga koʻra, hukumatning hozirgi qarz olishi kelajak avlodlarga beriladigan jamgʻarmalarning oshishi bilan qoplanadi, yaʼni ular kelajakda soliqlar orqali bu qarzni toʻlashga tayyorlanadi. Shu sababli, davlat obligatsiyalarini chiqarish orqali moliyalashtirilgan hozirgi soliqlarning kamaytirilishi aholi isteʼmol xarajatlariga deyarli taʼsir qilmaydi. Ushbu maqola Alan Blinder va [[Robert Solow]]ing ilmiy xulosalariga bevosita javob sifatida yozilgan. Ular hukumat qarzining uzoq muddatli taʼsiri „boylik effekti“ orqali qoplanadi, deb hisoblashgan edi. Barro esa bunga qarshi chiqib, agar odamlar kelajakdagi [[soliq]]larni hisobga olsa, hukumat qarzi aslida yangi boylik yaratmasligini, balki faqat vaqt boʻyicha qayta taqsimlash ekanini asoslab bergan. Maqola [[makroiqtisodiyot]]da eng koʻp iqtibos keltiriladiganlardan biri hisoblanadi. Unda ilgari surilgan Ricardian ekvivalentlik gʻoyasining amaliy va nazariy oqibatlari esa hozirgacha iqtisodchilar orasida faol bahs-munozara qilinmoqda. Barro [[Herschel Grossman]] bilan hamkorlikda 1971-yilda „Daromad va bandlikning umumiy noqonuniylik modeli“ nomli mashhur maqolani yaratdi. Ushbu maqola koʻplab yillar davomida American Economic Review jurnalida chop etilgan eng koʻp iqtibos keltirilgan ish sifatida eʼtirof etilgan<ref>{{cite journal | last1=Barro | first1=Robert J.| first2= Herschel I. | last2= Grossman | year=1971 |title=A General Disequilibrium Model of Income and Employment| journal=American Economic Review | issue=1 | volume=61| pages=82–93}}</ref>. Maqolada bir [[bozor]]dagi noqulaylik boshqa bozorga ham taʼsir qilishi mumkinligi tushuntirilib, shunday qilib nominal [[talab]] va haqiqiy talab oʻrtasidagi farqni aniqlash mumkinligi koʻrsatilgan. Barro va Grossman oʻz ishlarini kengaytirib, 1976-yilda „[[Pul]], [[Bandlik]] va [[Inflyatsiya]]“ nomli klassik darslikni yaratdilar<ref>Kolmar, 803.</ref>. 1976-yilda u yana bir muhim maqola — „Ratsional kutilmalar va pul-kredit siyosatining roli“ni yozdi. Ushbu maqolada u shunday fikrni ilgari surdi: axborot tengsizliklari mavjud boʻlganda, iqtisodiy subyektlar noaniqlikka javoban real taʼsirlar koʻrsatadi, lekin ular kutilgan pul-kredit siyosati oʻzgarishlariga javoban bunday taʼsir koʻrsatmaydi. Ushbu maqolada va boshqa insholarida u pul-kredit oʻzgarishlarining haqiqiy taʼsirlarini oʻrganib, siyosatning samarasizligi gipotezasining qaysi sharoitlarda haqiqatan toʻgʻri ekanligini aniqlashga sezilarli hissa qoʻshdi. Shundan beri u ushbu mavzuni qayta koʻrib chiqqan va maqolani tanqidiy baholagan boʻlsa-da, ushbu ish pulning rolini neoklassik iqtisodiyotga va umumiy muvozanat bilan makroiqtisodiy modellarning sintezi ichiga integratsiya qilishda muhim ahamiyat kasb etdi<ref>Kolmar, 803.</ref>. 1983-yilda u axborot tengsizliklari tushunchasini markaziy banklarning roliga tadbiq etdi va shunday xulosaga keldi: markaziy banklar inflyatsiya bilan kurashda ishonchlilikka ega boʻlishlari uchun ish bilan taʼminlashni oshirish maqsadida buzib boʻlmaydigan inflyatsiya maqsadlariga qatʼiy rioya qilishi kerak. 1970-yillarda iqtisodchi Arthur Okun qashshoqlik indeksi tushunchasini ishlab chiqdi, va Jimmy Carter uni 1976-yildagi prezidentlik kampaniyasi davomida ommaga tanitdi, shuningdek, [[Ronald Reagan]] ham 1980-yildagi prezidentlik kampaniyasi davomida xuddi shunday qilgan. == Shaxsiy hayoti == Robert J.Barro [[Rachel McCleary]] bilan turmush qurgan. Ular birgalikda [[din]] va iqtisodiyot sohasiga muhim ilmiy hissa qoʻshganlar. Rachel McCleary Chicago universitetida doktorlik darajasiga ega va Harvard universitetida dars beradi. Robert J.Barroning toʻrt farzandi bor: Jennifer, Lisa, Jason va Josh. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] [[Turkum:1944-yilda tugʻilganlar]] dl71dwlyjzuflhpm4qi45eha800clkn Hisob-faktura 0 1363038 5988233 5986744 2026-04-10T19:27:18Z MrKrasav4ik 116296 5988233 wikitext text/x-wiki '''Hisob-faktura, hisob varaqasi''' yoki '''xarajatlar hisoboti''' — [[Savdo]]da sotuvchi tomonidan xaridorga beriladigan rasmiy moliyaviy hujjat. Unda [[sotuvchilar|sotuvchi]] tomonidan [[xaridor]]ga sotuv operatsiyasiga oid tarzda taqdim etilgan [[tovar]]lar yoki [[xizmat]]larning batafsil roʻyxati keltiriladi hamda odatda narx, sotuv shartlari, miqdorlar va kelishilgan [[narx]]lar hamda sotuvchi tomonidan xaridorga taqdim etilgan tovar yoki xizmatlar uchun shartlar koʻrsatiladi<ref>{{cite book |title=Black's law dictionary |date=2019 |publisher=Thomson Reuters |location=St. Paul, MN |isbn=978-1539229759 |edition=Eleventh}}</ref>. [[To‘lov shartlari]] odatda hisob-fakturada koʻrsatiladi. Ular xaridor toʻlovni amalga oshirishi uchun maksimal kunlar sonini belgilashi mumkin va ayrim hollarda toʻlov muddati tugashidan oldin amalga oshirilsa chegirma taklif etiladi. Xaridor hisob-fakturada koʻrsatilgan tovarlar yoki xizmatlar uchun allaqachon toʻlov qilgan boʻlishi ham mumkin. Noaniqlik va xaridor hamda sotuvchi oʻrtasida ortiqcha aloqalarning oldini olish uchun ayrim sotuvchilar hisob-fakturada uning toʻlangan yoki toʻlanmaganligini yirik va bosh harflar bilan aniq koʻrsatadi. Sotuvchi nuqtai nazaridan, hisob-faktura bu ''sotuv hisob-fakturasi'' hisoblanadi. Xaridor nuqtai nazaridan esa, hisob-faktura ''xarid hisob-fakturasi'' hisoblanadi. Hujjat xaridor va sotuvchini koʻrsatadi, biroq ''hisob-faktura'' atamasi pul qarzdorligi mavjudligini yoki toʻlanishi kerakligini bildiradi. == Tarixi == Hisob-fakturalar yozma hujjatlarning eng qadimgi shakllaridan biri sifatida qadimgi [[Mesopotamiya]]da paydo boʻlgan. Hisob-faktura tuzish amaliyoti qadimgi sivilizatsiyalarga borib taqaladi. Taxminan 5 000 yil avval [[Mesopotamiya]] savdogarlari savdo operatsiyalarini hujjatlashtirish uchun loy taxtachalarda [[mixxat|mixxat yozuvi]]dan foydalanganlar, bunda miqdorlar, narxlar va ishtirok etuvchi tomonlar haqidagi maʼlumotlar qayd etilgan<ref>{{cite book | last1 = McClellan III | first1 = James E. | last2 = Dorn | first2 = Harold | title = Science and Technology in World History: An Introduction | url = https://books.google.com/books?id=aJgp94zNwNQC | edition = 2 | location = Baltimore | publisher = The Johns Hopkins University Press | date = 2006 | page = 47 | isbn = 9780801883606 | access-date = 2020-04-21 | archive-date = 6 January 2024 | archive-url = https://web.archive.org/web/20240106172630/https://books.google.com/books?id=aJgp94zNwNQC | url-status = live }}</ref>. Bu yozuvlar [[shartnoma]] va [[kvitansiya]] vazifasini bajargan. [[Qadimgi Misr]]da esa savdo operatsiyalari va soliq yozuvlari [[papirus]] varaqlarida qayd etilgan boʻlib, bu [[moliyaviy hisobot|moliyaviy hisob]] yuritishning dastlabki usullaridan biri boʻlgan. [[Xitoy]]da milodiy 105-yilda qogʻozning ixtiro qilinishi hujjatlashtirishning rivojlanishiga turtki berdi va keyinchalik bu texnologiya [[Yaqin Sharq]] hamda [[Yevropa]]ga tarqaldi. [[O‘rta asrlar]] davrida Yevropa savdogarlari savdo operatsiyalarini qayd etish uchun qoʻlda yozilgan hisob-fakturalardan foydalanganlar, bunda sanalar, tovar tavsifi, miqdorlar va narxlar kiritilgan. XV asrda bosmaxonaning ixtiro qilinishi standart hisob-faktura shakllarini ishlab chiqarish imkonini berdi va moliyaviy hujjatlarni yanada bir xilda yuritishga xizmat qildi. XIX asrga kelib bosma hisob-fakturalar keng tarqaldi va korxonalar ularga kompaniya nomi, manzili va [[logotip]]i kabi elementlarni qoʻsha boshladi. XX va XXI asrlarda esa raqamli va avtomatlashtirilgan hisob-faktura tizimlariga oʻtish kuzatildi, bu esa samaradorlikni va hisob yuritish jarayonlarini sezilarli darajada yaxshiladi. == Formati == {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="5" style="font-size:80%; float:right;" |+ |- ! colspan="3" style="text-align:center;" |'''''H I S O B — F A K T U R A<br />Kompaniya nomi<br />123 Fake Street<br />Springfield''''' |- style="vertical-align:top;" | colspan="3"|<br /><br /> |- align="side" style="background:lightgrey;" | Hisob-faktura raqami | Sana | Shartlar |- style="text-align:center;" | | | |- style="background:yellow;" | | Tavsif | style="text-align:right;"| Toʻlanadigan summa: |- | | | style="text-align:right;"| |- | | | style="text-align:right;"| |- | | style="text-align:right;" |'''Jami summa''' | style="text-align:right;"|[Valyuta] |} Hisob-fakturaning odatiy formati yuqori qismida hisob-faktura atamasini aniq koʻrsatish bilan boshlanadi. Undan keyin operatsiya kontekstini aniqlash uchun zarur boʻlgan maʼlumotlar, masalan xaridor va sotuvchining nomi, manzili, aloqa maʼlumotlari hamda toʻlov amalga oshirilishi lozim boʻlgan sana kabi muhim sanalar keltiriladi. Hisob-fakturaning asosiy qismi taqdim etilgan tovarlar yoki xizmatlarning batafsil roʻyxatini oʻz ichiga oladi, bunda tavsiflar, birlik narxlari, miqdorlar va har bir pozitsiya boʻyicha umumiy summalar koʻrsatiladi. Qoʻshimcha [[moliya]] elementlari, masalan [[soliq]]lar, [[yuk tashish]] xarajatlari va [[chegirma]]lar alohida koʻrsatiladi va oraliq summaga qoʻshilib yakuniy toʻlanadigan umumiy summa hisoblab chiqiladi. Hisob-faktura odatda standart elementlar yoki asosiy qismdan tashqarida qolgan qoʻshimcha maʼlumotlar bilan yakunlanadi. Ushbu tuzilma hisob-kitob, buxgalteriya hisobi, [[audit|audit jarayonlari]] hamda nizolar yuzaga kelganda [[dalil]] sifatida foydalanish kabi turli vazifalarni bajaradi<ref>{{cite book |last=Woodford |first=William |title=Accounting: A Practical Approach |publisher=Pearson Education |year=2008 |isbn=978-0-409-32357-3 |edition=2 |pages=4–10}}</ref><ref>{{cite book |last=Woodford |first=William |title=Accounting: A Practical Approach |author2=Wilson, Valerie |author3=Freeman, Suellen |author4=Freeman, John |publisher=[[Pearson Education]] |year=2008 |isbn=978-0-409-32357-3 |edition=2 |pages=4–10}}</ref>. == Yana qarang == {{Wiktionary|invoice}}{{Authority control}} == Manbalar == {{manbalar}} s3bqs10g6eunc80y6zjxdwsuol127xx Draft:Osiyo texnologiyalar universiteti 0 1363043 5987793 5986227 2026-04-10T13:09:10Z ДолбоЯщер 39432 Removed redirect to [[Draft:Osiyo texnologiyalar universiteti haqida]] 5987793 wikitext text/x-wiki {{delete}} #YOʻNALTIRISH [[Draft:Asian Technology University]] b2h7nd0mb8w8gabnjlfov3vcgd7eeb6 Retsessiya 0 1363052 5988450 5986685 2026-04-11T07:25:52Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 ++ 5988450 wikitext text/x-wiki '''Retsessiya''' — [[iqtisodiyot]]da bu biznes siklining qisqarish bosqichi boʻlib, iqtisodiy faoliyatning keng koʻlamda pasayishi davrida yuzaga keladi<ref>{{cite encyclopedia |url=http://encarta.msn.com/encnet/features/dictionary/DictionaryResults.aspx?refid=1861699686 |chapter=Recession definition |access-date=19 November 2008 |title=Encarta World English Dictionary [North American Edition] |publisher=Microsoft Corporation |year=2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090328205929/https://encarta.msn.com/encnet/features/dictionary/DictionaryResults.aspx?refid=1861699686 |archive-date=28 March 2009 }}</ref>. Retsessiyalar odatda xarajatlarning keng miqyosda kamayishi (salbiy [[talab shoki]]) natijasida yuzaga keladi. Bu turli hodisalar bilan qoʻzgʻatilishi mumkin, masalan moliyaviy inqiroz, tashqi savdo zarbasi, salbiy taklif shoki, [[iqtisodiy pufak]]ning yorilishi yoki keng koʻlamli inson omili bilan bogʻliq yoki [[tabiiy ofat]] (masalan, [[pandemiya]]). [[Xalqaro valyuta jamgʻarmasi]]ga koʻra, retsessiyaning rasmiy yagona taʼrifi mavjud emas<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/basics/recess.htm|title=Recession: When Bad Times Prevail - Back to Basics| last1=Claessens | first1=Stijn | last2=Kose | first2=M. Ayhan | date=2011|website=International Monetary Fund}}</ref>. [[United States|Qoʻshma Shtatlar]]da retsessiya „iqtisodiy faoliyatning bozor boʻylab keng tarqalgan sezilarli pasayishi boʻlib, bir necha oydan ortiq davom etadi va odatda real [[YaIM]], real daromad, bandlik, sanoat ishlab chiqarishi hamda ulgurji va chakana savdo koʻrsatkichlarida namoyon boʻladi“ deb taʼriflanadi<ref>{{cite web |date=2008-01-07 |title=Business Cycle Dating Committee Announcement January 7, 2008 |url=https://www.nber.org/cycles/jan08bcdc_memo.html |website=www.nber.org}}</ref>. [[Yevropa Ittifoqi]] ham shunga oʻxshash taʼrifni qabul qilgan<ref name=":0">{{Cite web |title=FAQ {{!}} EABCN |url=https://eabcn.org/dc/faq |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220429152420/https://eabcn.org/dc/faq |archive-date=29 April 2022 |access-date=29 December 2021 |website=eabcn.org}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=The CEPR and NBER Approaches |url=https://eabcn.org/files/cepr-and-nber-approaches |access-date=30 July 2022 |website=eabcn.org |archive-date=3 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210303032731/https://eabcn.org/files/cepr-and-nber-approaches |url-status=dead }}</ref>. [[United Kingdom|Buyuk Britaniya]] va [[Canada|Kanada]]da esa retsessiya ketma-ket ikki chorak davomida manfiy iqtisodiy oʻsish sifatida aniqlanadi{{refn|<ref name="BBC">{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7495340.stm|title=Q&A: What is a recession?|date=8 July 2008|work=BBC News}}</ref><ref name="UKTreasury">{{cite web|url=http://www.hm-treasury.gov.uk/junebudget_glossary.htm|title=Glossary of Treasury terms|publisher=[[HM Treasury]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121102095705/http://www.hm-treasury.gov.uk/junebudget_glossary.htm|archive-date=2 November 2012|url-status=dead|access-date=25 October 2012}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Bonham |first1=Mark S. |last2=Poulin |first2=Jessica |date=6 July 2023 |title=Recession in Canada |url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/recession |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240823043125/https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/recession |archive-date=23 August 2024 |access-date=23 August 2024 |website=[[The Canadian Encyclopedia]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Deveau |first=Denise |date=3 August 2022 |title=An economist explains: What to know about a recession |url=https://www.cpacanada.ca/news/canada/recession-explainer |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240814022658/https://www.cpacanada.ca/news/canada/recession-explainer |archive-date=14 August 2024 |access-date=23 August 2024 |website=[[CPA Canada]]}}</ref>}}. Hukumatlar odatda retsessiyalarga kengaytiruvchi makroiqtisodiy siyosatni qoʻllash orqali javob qaytaradilar, masalan pul massasini oshirish va foiz stavkalarini pasaytirish yoki [[fiskal siyosat|davlat xarajatlarini oshirish va soliqlarni kamaytirish]]. == Fond bozori == Baʼzi retsessiyalar fond bozori pasayishlari orqali oldindan sezilgan. „''Stocks for the Long Run''“ asarida Siegelning taʼkidlashicha, 1948-yildan beri oʻnta retsessiya fond bozori pasayishi bilan oldindan kuzatilgan boʻlib, bu pasayishlar 0 dan 13 oygacha (oʻrtacha 5,7 oy) oldin sodir boʻlgan. Shu bilan birga, [[Dow Jones sanoat indeksi]]da 10% dan ortiq pasayish kuzatilgan oʻnta holatdan keyin retsessiya yuz bermagan<ref>Siegel, Jeremy J. (2002). ''Stocks for the Long Run: The Definitive Guide to Financial Market Returns and Long-Term Investment Strategies'', 3rd, New York: McGraw-Hill, 388. {{ISBN|978-0-07-137048-6}}</ref>. Koʻchmas mulk bozori ham odatda retsessiyadan oldin zaiflashadi<ref>{{cite web |url=http://lvrg.org.au/blog/2009/06/from-subprime-to-terrigenous-recession.html |title=From the subprime to the terrigenous: Recession begins at home |publisher=Land Values Research Group |date=2 June 2009 |quote=A downturn in the property market, especially in turnover (sales) of properties, is a ''leading'' indicator of recession, with a lead time of up to 9 quarters... |access-date=16 June 2009 |archive-date=12 June 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090612043622/http://lvrg.org.au/blog/2009/06/from-subprime-to-terrigenous-recession.html |url-status=live }}</ref>. Biroq, koʻchmas mulkdagi pasayishlar retsessiyalarga qaraganda ancha uzoq davom etishi mumkin<ref>{{cite news |first=Robert J. |last=Shiller |url=https://www.nytimes.com/2009/06/07/business/economy/07view.html |title=Why Home Prices May Keep Falling |work=The New York Times |date=6 June 2009 |access-date=10 April 2010 |archive-date=3 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200703072950/https://www.nytimes.com/2009/06/07/business/economy/07view.html |url-status=live }}</ref>. Biznes siklini oldindan aniq bashorat qilish juda qiyin boʻlgani sababli, Siegel investitsiyalar vaqtini belgilashda iqtisodiy sikllardan foyda olish mumkin emasligini taʼkidlagan. Hatto „National Bureau of Economic Research“ (NBER) ham AQShda choʻqqi yoki past nuqta yuzaga kelganini aniqlash uchun bir necha oy vaqt oladi<ref>{{Cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/12/10/AR2007121001589.html |title=Recession Predictions and Investment Decisions |first=Allan |last=Sloan |newspaper=[[The Washington Post]] |date=11 December 2007 |access-date=10 September 2017 |archive-date=28 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728104140/https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/12/10/AR2007121001589.html |url-status=live }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] 3yf2f0wpytqtfh0omodq463f740lthw Taqsimlanmagan foyda 0 1363057 5988455 5986742 2026-04-11T07:35:20Z Omonovas 201946 [[Turkum:Iqtisodiyot]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988455 wikitext text/x-wiki '''Taqsimlanmagan foyda''' ([[[inglizcha]]: '''retained earnings''', '''plowback'''<ref>{{cite book|last1=Baumol|first1=William J.|last2=Blinder|first2=Alan S.|title=Microeconomics: Principles and Policy|edition=13|date=20 March 2015|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1305534049|page=489}}</ref> deb ham ataladi) — korporatsiyaning maʼlum bir vaqt nuqtasidagi, masalan hisobot davri oxiridagi jamlangan [[sof foyda]]si. Ushbu davr oxirida oʻsha paytdagi sof foyda (yoki sof zarar) [[Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot|foyda va zararlar hisobi]]dan taqsimlanmagan foyda hisobiga oʻtkaziladi. Agar taqsimlanmagan foyda hisobining qoldigʻi manfiy boʻlsa, u '''jamlangan zararlar''', '''taqsimlanmagan zararlar''' yoki shunga oʻxshash atamalar bilan ataladi. Hisobdagi kredit qoldiqning istalgan qismi [[bonus aksiyalar]] chiqarish orqali kapitallashtirilishi mumkin, qolgan qismi esa [[aksiyador]]larga [[dividend]]lar sifatida taqsimlanishi uchun ushlab turiladi va qolgan qismi keyingi davrga oʻtkaziladi. Qoʻllaniladigan qonunlarga, jumladan [[AQSh]]ning koʻplab [[shtat]]laridagi qonunlarga koʻra, [[dividend]]lar faqat toʻlov vaqtida taqsimlanmagan foyda hisobining musbat qoldigʻidan toʻlanishi kerak. Bu kreditorlarni kompaniya dividendlar orqali tugatilishidan himoya qiladi. Biroq ayrim shtatlarda jamlangan tanqislik mavjud boʻlsa ham dividend toʻlash davom ettirilishi mumkin. Bu '''likvidatsion dividend''' yoki '''likvidatsion naqd dividend''' deb ataladi<ref>{{Cite web|url=https://www.myaccountingcourse.com/accounting-dictionary/retained-earnings-deficit|title=What is a Retained Earnings Deficit? – Definition {{!}} Meaning {{!}} Example|website=My Accounting Course|language=en-US|access-date=7 January 2020}}</ref>. [[Buxgalteriya]]da taqsimlanmagan foyda bir hisobot davri oxirida keyingi davr uchun boshlangʻich taqsimlanmagan foyda hisoblanadi; unga oʻsha davrning sof foydasi qoʻshiladi yoki sof zarari ayriladi, hamda yil davomida chiqarilgan bonus aksiyalar va toʻlangan dividendlar chiqarib tashlanadi. Taqsimlanmagan foyda korporatsiyaning [[aksiyadorlar kapitali]] boʻlimida [[Buxgalteriya balansi|balans hisobotida]] koʻrsatiladi. Taqsimlanmagan foyda harakatlari toʻgʻrisidagi hisobot [[boshqa umumiy daromad]] va [[aksiyadorlik kapitali]]dagi oʻzgarishlar bilan birga [[Xususiy kapitaldagi oʻzgarishlar toʻgʻrisidagi hisobot]]da taqdim etiladi. [[Ikkiyoqlama yozuv (buxgalteriya)]] va [[hisoblash usuli]]ga asoslangan buxgalteriya tizimi sababli, taqsimlanmagan foyda kompaniyada ortiqcha naqd pul borligini anglatmaydi. Aksincha, u kompaniya foydani qanday boshqarganini (yaʼni [[dividend]] sifatida taqsimlagan yoki [[biznes]]ga qayta [[investitsiya]] qilganini) koʻrsatadi. Qayta investitsiya qilinganda, bu taqsimlanmagan foyda balansda [[aktiv]]larning (shu jumladan naqd pulning) oshishi yoki [[Majburiyat|majburiyatlarning kamayishi]] sifatida aks etadi. == Aksiyadorlar kapitali == Agar [[aktiv|jami aktivlar]] [[majburiyat|jami majburiyatlardan]] katta boʻlsa, aksiyadorlar [[kapital|ijobiy kapitalga]] (ijobiy [[buxgalteriya balansi|balans qiymati]]) ega boʻladi. Aksincha, agar jami majburiyatlar jami aktivlardan katta boʻlsa, aksiyadorlar kapitali manfiy boʻladi. Bu holat [[aksiyador]]lar kompaniyaga qarzdor degani emas, chunki ular faqat [[Xususiy kapital|sof aktivlarga]] egalik qiladi va kompaniya majburiyatlari uchun javobgar emas, biroq bu holat toʻlovga layoqatsizlik tushunchalaridan biri hisoblanadi. Bu shuni anglatadiki, kompaniya aktivlari qiymati majburiyatlardan yuqori boʻlmaguncha aksiyadorlar ijobiy kapitalga ega boʻlmaydi. <blockquote>Taqsimlanmagan foyda = boshlang‘ich taqsimlanmagan foyda + joriy yil sof foyda (foyda va zarar hisobidan) − joriy yilda to‘langan dividendlar</blockquote> == Soliq oqibatlari == Kompaniya odatda moliyaviy yil davomida olingan [[sof foyda]] uchun [[daromad solig'i]] toʻlaydi. Taqsimlanmagan foydaga qoʻshiladigan summa odatda soliqdan keyingi sof foyda hisoblanadi. Koʻp kompaniyalarda jamlangan foydani kompaniyada saqlash uchun qoʻshimcha soliq toʻlanmaydi. Biroq bu soliqdan qochish imkonini yaratishi mumkin, chunki korporativ soliq stavkasi koʻpincha [[jismoniy shaxs]]lar uchun yuqori [[marginal stavka]]lardan pastroq boʻladi. Yuqori daromadli shaxslar daromadni dividend sifatida olmasdan kompaniyada saqlab qoʻyishi va shu orqali yuqori individual soliqdan qochishi mumkin. Buni cheklash uchun ayrim qonunchilik tizimlari amal qiladigan davlatlarda xususiy kompaniyalarning taqsimlanmagan foydasiga „taqsimlanmagan foyda soligʻi“ joriy etiladi, odatda eng yuqori individual soliq stavkasi darajasida boʻladi. Bonus aksiyalar chiqarilishi, hatto taqsimlanmagan foyda hisobidan moliyalashtirilsa ham, qonunchilik tizimida dividend sifatida hisoblanmaydi va aksiyadorlar uchun soliqqa tortilmaydi. Kompaniyada foydani saqlab qolish [[aksiyador]]lar kapitalini oshiradi, bu esa har bir aksiyaning qiymatini oshiradi. Bu aksiyalar narxining koʻtarilishiga olib kelishi mumkin va sotish paytida [[daromad soligʻi|kapital daromad solig‘i]] yuzaga kelishi mumkin. Korporatsiya sof foydasini saqlab qolishi yoki [[dividend]] sifatida toʻlashi qarori bir qancha omillarga bogʻliq, jumladan: * dividendlarning soliqqa tortilishi, * qayta investitsiya uchun mablagʻlar zarur. Kompaniya qancha foyda saqlab qolishi boʻyicha qarorga taʼsir qiluvchi omillar: * sof foyda miqdori, * [[biznes]]ning foydalilik muddati, * [[dividend siyosati]], * [[modernizatsiya]] va kengayish rejalari. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] fl8xyfpms5zni0892bmhcynnjvkcji8 5988456 5988455 2026-04-11T07:35:32Z Omonovas 201946 [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988456 wikitext text/x-wiki '''Taqsimlanmagan foyda''' ([[[inglizcha]]: '''retained earnings''', '''plowback'''<ref>{{cite book|last1=Baumol|first1=William J.|last2=Blinder|first2=Alan S.|title=Microeconomics: Principles and Policy|edition=13|date=20 March 2015|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1305534049|page=489}}</ref> deb ham ataladi) — korporatsiyaning maʼlum bir vaqt nuqtasidagi, masalan hisobot davri oxiridagi jamlangan [[sof foyda]]si. Ushbu davr oxirida oʻsha paytdagi sof foyda (yoki sof zarar) [[Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot|foyda va zararlar hisobi]]dan taqsimlanmagan foyda hisobiga oʻtkaziladi. Agar taqsimlanmagan foyda hisobining qoldigʻi manfiy boʻlsa, u '''jamlangan zararlar''', '''taqsimlanmagan zararlar''' yoki shunga oʻxshash atamalar bilan ataladi. Hisobdagi kredit qoldiqning istalgan qismi [[bonus aksiyalar]] chiqarish orqali kapitallashtirilishi mumkin, qolgan qismi esa [[aksiyador]]larga [[dividend]]lar sifatida taqsimlanishi uchun ushlab turiladi va qolgan qismi keyingi davrga oʻtkaziladi. Qoʻllaniladigan qonunlarga, jumladan [[AQSh]]ning koʻplab [[shtat]]laridagi qonunlarga koʻra, [[dividend]]lar faqat toʻlov vaqtida taqsimlanmagan foyda hisobining musbat qoldigʻidan toʻlanishi kerak. Bu kreditorlarni kompaniya dividendlar orqali tugatilishidan himoya qiladi. Biroq ayrim shtatlarda jamlangan tanqislik mavjud boʻlsa ham dividend toʻlash davom ettirilishi mumkin. Bu '''likvidatsion dividend''' yoki '''likvidatsion naqd dividend''' deb ataladi<ref>{{Cite web|url=https://www.myaccountingcourse.com/accounting-dictionary/retained-earnings-deficit|title=What is a Retained Earnings Deficit? – Definition {{!}} Meaning {{!}} Example|website=My Accounting Course|language=en-US|access-date=7 January 2020}}</ref>. [[Buxgalteriya]]da taqsimlanmagan foyda bir hisobot davri oxirida keyingi davr uchun boshlangʻich taqsimlanmagan foyda hisoblanadi; unga oʻsha davrning sof foydasi qoʻshiladi yoki sof zarari ayriladi, hamda yil davomida chiqarilgan bonus aksiyalar va toʻlangan dividendlar chiqarib tashlanadi. Taqsimlanmagan foyda korporatsiyaning [[aksiyadorlar kapitali]] boʻlimida [[Buxgalteriya balansi|balans hisobotida]] koʻrsatiladi. Taqsimlanmagan foyda harakatlari toʻgʻrisidagi hisobot [[boshqa umumiy daromad]] va [[aksiyadorlik kapitali]]dagi oʻzgarishlar bilan birga [[Xususiy kapitaldagi oʻzgarishlar toʻgʻrisidagi hisobot]]da taqdim etiladi. [[Ikkiyoqlama yozuv (buxgalteriya)]] va [[hisoblash usuli]]ga asoslangan buxgalteriya tizimi sababli, taqsimlanmagan foyda kompaniyada ortiqcha naqd pul borligini anglatmaydi. Aksincha, u kompaniya foydani qanday boshqarganini (yaʼni [[dividend]] sifatida taqsimlagan yoki [[biznes]]ga qayta [[investitsiya]] qilganini) koʻrsatadi. Qayta investitsiya qilinganda, bu taqsimlanmagan foyda balansda [[aktiv]]larning (shu jumladan naqd pulning) oshishi yoki [[Majburiyat|majburiyatlarning kamayishi]] sifatida aks etadi. == Aksiyadorlar kapitali == Agar [[aktiv|jami aktivlar]] [[majburiyat|jami majburiyatlardan]] katta boʻlsa, aksiyadorlar [[kapital|ijobiy kapitalga]] (ijobiy [[buxgalteriya balansi|balans qiymati]]) ega boʻladi. Aksincha, agar jami majburiyatlar jami aktivlardan katta boʻlsa, aksiyadorlar kapitali manfiy boʻladi. Bu holat [[aksiyador]]lar kompaniyaga qarzdor degani emas, chunki ular faqat [[Xususiy kapital|sof aktivlarga]] egalik qiladi va kompaniya majburiyatlari uchun javobgar emas, biroq bu holat toʻlovga layoqatsizlik tushunchalaridan biri hisoblanadi. Bu shuni anglatadiki, kompaniya aktivlari qiymati majburiyatlardan yuqori boʻlmaguncha aksiyadorlar ijobiy kapitalga ega boʻlmaydi. <blockquote>Taqsimlanmagan foyda = boshlang‘ich taqsimlanmagan foyda + joriy yil sof foyda (foyda va zarar hisobidan) − joriy yilda to‘langan dividendlar</blockquote> == Soliq oqibatlari == Kompaniya odatda moliyaviy yil davomida olingan [[sof foyda]] uchun [[daromad solig'i]] toʻlaydi. Taqsimlanmagan foydaga qoʻshiladigan summa odatda soliqdan keyingi sof foyda hisoblanadi. Koʻp kompaniyalarda jamlangan foydani kompaniyada saqlash uchun qoʻshimcha soliq toʻlanmaydi. Biroq bu soliqdan qochish imkonini yaratishi mumkin, chunki korporativ soliq stavkasi koʻpincha [[jismoniy shaxs]]lar uchun yuqori [[marginal stavka]]lardan pastroq boʻladi. Yuqori daromadli shaxslar daromadni dividend sifatida olmasdan kompaniyada saqlab qoʻyishi va shu orqali yuqori individual soliqdan qochishi mumkin. Buni cheklash uchun ayrim qonunchilik tizimlari amal qiladigan davlatlarda xususiy kompaniyalarning taqsimlanmagan foydasiga „taqsimlanmagan foyda soligʻi“ joriy etiladi, odatda eng yuqori individual soliq stavkasi darajasida boʻladi. Bonus aksiyalar chiqarilishi, hatto taqsimlanmagan foyda hisobidan moliyalashtirilsa ham, qonunchilik tizimida dividend sifatida hisoblanmaydi va aksiyadorlar uchun soliqqa tortilmaydi. Kompaniyada foydani saqlab qolish [[aksiyador]]lar kapitalini oshiradi, bu esa har bir aksiyaning qiymatini oshiradi. Bu aksiyalar narxining koʻtarilishiga olib kelishi mumkin va sotish paytida [[daromad soligʻi|kapital daromad solig‘i]] yuzaga kelishi mumkin. Korporatsiya sof foydasini saqlab qolishi yoki [[dividend]] sifatida toʻlashi qarori bir qancha omillarga bogʻliq, jumladan: * dividendlarning soliqqa tortilishi, * qayta investitsiya uchun mablagʻlar zarur. Kompaniya qancha foyda saqlab qolishi boʻyicha qarorga taʼsir qiluvchi omillar: * sof foyda miqdori, * [[biznes]]ning foydalilik muddati, * [[dividend siyosati]], * [[modernizatsiya]] va kengayish rejalari. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] edwvavutts4movzg9xm6no03fu61oq6 5988457 5988456 2026-04-11T07:35:43Z Omonovas 201946 [[Turkum:Foyda]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988457 wikitext text/x-wiki '''Taqsimlanmagan foyda''' ([[[inglizcha]]: '''retained earnings''', '''plowback'''<ref>{{cite book|last1=Baumol|first1=William J.|last2=Blinder|first2=Alan S.|title=Microeconomics: Principles and Policy|edition=13|date=20 March 2015|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1305534049|page=489}}</ref> deb ham ataladi) — korporatsiyaning maʼlum bir vaqt nuqtasidagi, masalan hisobot davri oxiridagi jamlangan [[sof foyda]]si. Ushbu davr oxirida oʻsha paytdagi sof foyda (yoki sof zarar) [[Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot|foyda va zararlar hisobi]]dan taqsimlanmagan foyda hisobiga oʻtkaziladi. Agar taqsimlanmagan foyda hisobining qoldigʻi manfiy boʻlsa, u '''jamlangan zararlar''', '''taqsimlanmagan zararlar''' yoki shunga oʻxshash atamalar bilan ataladi. Hisobdagi kredit qoldiqning istalgan qismi [[bonus aksiyalar]] chiqarish orqali kapitallashtirilishi mumkin, qolgan qismi esa [[aksiyador]]larga [[dividend]]lar sifatida taqsimlanishi uchun ushlab turiladi va qolgan qismi keyingi davrga oʻtkaziladi. Qoʻllaniladigan qonunlarga, jumladan [[AQSh]]ning koʻplab [[shtat]]laridagi qonunlarga koʻra, [[dividend]]lar faqat toʻlov vaqtida taqsimlanmagan foyda hisobining musbat qoldigʻidan toʻlanishi kerak. Bu kreditorlarni kompaniya dividendlar orqali tugatilishidan himoya qiladi. Biroq ayrim shtatlarda jamlangan tanqislik mavjud boʻlsa ham dividend toʻlash davom ettirilishi mumkin. Bu '''likvidatsion dividend''' yoki '''likvidatsion naqd dividend''' deb ataladi<ref>{{Cite web|url=https://www.myaccountingcourse.com/accounting-dictionary/retained-earnings-deficit|title=What is a Retained Earnings Deficit? – Definition {{!}} Meaning {{!}} Example|website=My Accounting Course|language=en-US|access-date=7 January 2020}}</ref>. [[Buxgalteriya]]da taqsimlanmagan foyda bir hisobot davri oxirida keyingi davr uchun boshlangʻich taqsimlanmagan foyda hisoblanadi; unga oʻsha davrning sof foydasi qoʻshiladi yoki sof zarari ayriladi, hamda yil davomida chiqarilgan bonus aksiyalar va toʻlangan dividendlar chiqarib tashlanadi. Taqsimlanmagan foyda korporatsiyaning [[aksiyadorlar kapitali]] boʻlimida [[Buxgalteriya balansi|balans hisobotida]] koʻrsatiladi. Taqsimlanmagan foyda harakatlari toʻgʻrisidagi hisobot [[boshqa umumiy daromad]] va [[aksiyadorlik kapitali]]dagi oʻzgarishlar bilan birga [[Xususiy kapitaldagi oʻzgarishlar toʻgʻrisidagi hisobot]]da taqdim etiladi. [[Ikkiyoqlama yozuv (buxgalteriya)]] va [[hisoblash usuli]]ga asoslangan buxgalteriya tizimi sababli, taqsimlanmagan foyda kompaniyada ortiqcha naqd pul borligini anglatmaydi. Aksincha, u kompaniya foydani qanday boshqarganini (yaʼni [[dividend]] sifatida taqsimlagan yoki [[biznes]]ga qayta [[investitsiya]] qilganini) koʻrsatadi. Qayta investitsiya qilinganda, bu taqsimlanmagan foyda balansda [[aktiv]]larning (shu jumladan naqd pulning) oshishi yoki [[Majburiyat|majburiyatlarning kamayishi]] sifatida aks etadi. == Aksiyadorlar kapitali == Agar [[aktiv|jami aktivlar]] [[majburiyat|jami majburiyatlardan]] katta boʻlsa, aksiyadorlar [[kapital|ijobiy kapitalga]] (ijobiy [[buxgalteriya balansi|balans qiymati]]) ega boʻladi. Aksincha, agar jami majburiyatlar jami aktivlardan katta boʻlsa, aksiyadorlar kapitali manfiy boʻladi. Bu holat [[aksiyador]]lar kompaniyaga qarzdor degani emas, chunki ular faqat [[Xususiy kapital|sof aktivlarga]] egalik qiladi va kompaniya majburiyatlari uchun javobgar emas, biroq bu holat toʻlovga layoqatsizlik tushunchalaridan biri hisoblanadi. Bu shuni anglatadiki, kompaniya aktivlari qiymati majburiyatlardan yuqori boʻlmaguncha aksiyadorlar ijobiy kapitalga ega boʻlmaydi. <blockquote>Taqsimlanmagan foyda = boshlang‘ich taqsimlanmagan foyda + joriy yil sof foyda (foyda va zarar hisobidan) − joriy yilda to‘langan dividendlar</blockquote> == Soliq oqibatlari == Kompaniya odatda moliyaviy yil davomida olingan [[sof foyda]] uchun [[daromad solig'i]] toʻlaydi. Taqsimlanmagan foydaga qoʻshiladigan summa odatda soliqdan keyingi sof foyda hisoblanadi. Koʻp kompaniyalarda jamlangan foydani kompaniyada saqlash uchun qoʻshimcha soliq toʻlanmaydi. Biroq bu soliqdan qochish imkonini yaratishi mumkin, chunki korporativ soliq stavkasi koʻpincha [[jismoniy shaxs]]lar uchun yuqori [[marginal stavka]]lardan pastroq boʻladi. Yuqori daromadli shaxslar daromadni dividend sifatida olmasdan kompaniyada saqlab qoʻyishi va shu orqali yuqori individual soliqdan qochishi mumkin. Buni cheklash uchun ayrim qonunchilik tizimlari amal qiladigan davlatlarda xususiy kompaniyalarning taqsimlanmagan foydasiga „taqsimlanmagan foyda soligʻi“ joriy etiladi, odatda eng yuqori individual soliq stavkasi darajasida boʻladi. Bonus aksiyalar chiqarilishi, hatto taqsimlanmagan foyda hisobidan moliyalashtirilsa ham, qonunchilik tizimida dividend sifatida hisoblanmaydi va aksiyadorlar uchun soliqqa tortilmaydi. Kompaniyada foydani saqlab qolish [[aksiyador]]lar kapitalini oshiradi, bu esa har bir aksiyaning qiymatini oshiradi. Bu aksiyalar narxining koʻtarilishiga olib kelishi mumkin va sotish paytida [[daromad soligʻi|kapital daromad solig‘i]] yuzaga kelishi mumkin. Korporatsiya sof foydasini saqlab qolishi yoki [[dividend]] sifatida toʻlashi qarori bir qancha omillarga bogʻliq, jumladan: * dividendlarning soliqqa tortilishi, * qayta investitsiya uchun mablagʻlar zarur. Kompaniya qancha foyda saqlab qolishi boʻyicha qarorga taʼsir qiluvchi omillar: * sof foyda miqdori, * [[biznes]]ning foydalilik muddati, * [[dividend siyosati]], * [[modernizatsiya]] va kengayish rejalari. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] [[Turkum:Foyda]] dqkmi134ymnq4v01s1w1hsinpa7h4j0 Ikkiyoqlama yozuv (buxgalteriya) 0 1363065 5988123 5986741 2026-04-10T18:28:23Z Omonovas 201946 5988123 wikitext text/x-wiki '''Ikkiyoqlama yozuvli buxgalteriya''' ([[inglizcha]]: '''double-entry bookkeeping''', '''double-entry accounting''') — [[Buxgalteriya hisobi|buxgalteriya hisobini yuritish]] usuli. Har bir moliyaviy operatsiya teng va qarama-qarshi yozuvlar ([[debit va kredit]]lar) bilan qayd etiladi. Va shu orqali hisob-kitoblar balansda saqlanib qoladi<ref>{{Cite book |last=Horngren |first=Charles T. |url=https://www.pearson.com/en-us/subject-catalog/p/accounting-10th-edition/P200000006499 |title=Accounting |date=2013 |publisher=Pearson Education |edition=10th}}</ref><ref>. Ikkiyoqlama buxgalteriya tizimi [[AQSh]]ning [[Umumqabul qilingan Buxgalteriya Tamoyillari]] va ommaviy kompaniyalar uchun [[AQSh Qimmatli qog‘ozlar va birja komissiyasi]] hisobot talablariga mos [[moliyaviy hisobot]]larni tayyorlash uchun zarur boʻlgan asosiy tizim hisoblanadi. [[Buyuk Britaniya]]ning 2006-yildagi qonunining 396-boʻlimi ushbu hisobotlarni yuritishni talab qiladi. Haqiqiy va adolatli koʻrinish beruvchi hisoblarni tayyorlash va [[moliyaviy hisobot]]lar tuzilishi faqat ikkiyoqlama buxgalteriya modeli asosida yutiladi</ref><ref>{{Cite journal |last=Edwards |first=J. Richard |date=Spring 1989 |title=A History of Double-Entry Bookkeeping |journal=The Accounting Historians Journal |publisher=American Accounting Association |volume=16 |issue=1 |pages=59–91 |doi=10.2308/0148-4184.16.1.59 |doi-broken-date=25 December 2025 |via=JSTOR|url=}}</ref><ref>. Har ikki mamlakatda (AQSh va Buyuk Britaniya) korporativ qonunchilik ikkita asosiy hisobotni talab qiladi: kompaniyaning moliyaviy holati toʻgʻrisidagi hisobot (balans) va maʼlum davr ichidagi moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot (daromad yoki foyda va zarar hisobot). Ushbu kompleks hisobotlar [[moliyaviy tenglama]] (Aktivlar = Majburiyatlar + Kapital) va har bir moliyaviy operatsiya ikki teng va qarama-qarshi taʼsirga ega boʻlishi (debet va kredit) tamoyiliga asoslanadi</ref>. Ikkiyoqlama yozuvning maqsadi moliyaviy yozuvlarning aniqligini taʼminlash va xatolar yoki [[firibgarlik]]ni aniqlash imkonini yaratish<ref>{{Cite book |last=Porter |first=Gary A. |url=https://www.cengage.com/c/introduction-to-financial-accounting-9e-porter/ |title=Introduction to Financial Accounting |date=2014 |publisher=Cengage Learning |edition=9th}}</ref>. Ikkiyoqlama yozuvning asosi [[buxgalteriya]] [[tenglama]]si hisoblanadi: <math>\mathrm{Aktivlar} = \mathrm{Majburiyatlar} + \mathrm{Kapital}</math> Har bir qayd etilgan operatsiya ushbu tenglikni muvozanatda saqlaydi. Masalan, agar kompaniya yangi uskunani sotib olsa aktiv ortadi, u naqd pul sarflasa aktiv kamayadi yoki qarz olsa majburiyat ortadi mumkin. Hisobning buxgalteriya tenglamasidagi oʻrniga qarab uning [[balans|normal balans]]i aniqlanadi — masalan, [[aktiv]]larga [[debet|debet yozuvi]] aktivlarni oshiradi, [[kredit]] esa [[majburiyat]]larni oshiradi. Ikkiyoqlama yozuvdan foydalanish biznes operatsiyalarini kuzatishning standart jarayoni hisoblanadi. Moliyaviy maʼlumot foydalanuvchilariga kompaniya faoliyatining moliyaviy holatini oʻqish, qayta ishlash va tushunishni yaxshilaydi. Operatsiyalar hajmi va murakkabligi oshgani sayin, kompaniyalar individual tranzaksiyalarni avtomatik kuzatish va moliyaviy hisobotlarni yaratish uchun bosh daftarlar hamda buxgalteriya axborot tizimlaridan foydalanadi. == Tarix == [[File:Cotrugli - Della mercatura, 1602 - 122.jpg|thumb|''Della mercatura e del mercante perfetto'' asari, [[Benedetto Cotrugli]], 1602-yil nashri muqovasi; asar aslida 1458-yilda yozilgan]] [[Yevropa]]da zamonaviy ikkiyoqlama tizimga mos keladigan eng qadimgi saqlanib qolgan buxgalteriya yozuvlari 13-asr oxirida [[florensiya]]lik savdogar [[Amatino Manucci]] tomonidan yuritilgan<ref>{{cite journal |url=http://130.74.92.202:82/record=b1000778 |first=Geoffrey A. |last=Lee |year=1977 |title=The Coming of Age of Double Entry: The Giovanni Farolfi Ledger of 1299–1300 |journal=[[Accounting Historians Journal]]|volume=4 |issue=2 |pages=79–95 |jstor=40697544|archive-url=https://web.archive.org/web/20170627232023/http://130.74.92.202:82/record=b1000778 |archive-date=27 June 2017 |doi=10.2308/0148-4184.4.2.79 |url-access=subscription }}</ref>. [[Manucci Farolfi]] kompaniyasida ishlagan va 1299–1300-yillarga oid ushbu kompaniya daftarida toʻliq ikkiyoqlama yozuv tizimi mavjudligi koʻrsatilgan. Giovannino Farolfi & Company [[Fransiya]]ning [[Nîmes]] shahrida joylashgan [[florensiya]]lik savdogarlar firmasi boʻlib, [[Arles arxiyepiskopi]]ga asosiy mijoz sifatida qarz berish bilan shugʻullangan<ref>Lee (1977), p. 80.</ref> Baʼzi manbalar bu usulni 14-asrda [[Medichi banki]] uchun [[Giovanni di Bicci de’ Medici]] joriy qilgan deb hisoblaydi, biroq bunga aniq dalillar yetarli emas<ref>{{cite book|page=97|title=The Rise and Decline of the Medici Bank, 1397-1494|last=de Roover|first=Raymond|year=1963|author-link=Raymond de Roover|publisher=Beard Books|isbn=978-1-893122-32-1}}</ref>. Ikkiyoqlama tizim 14-asr davomida [[Italiya]] savdo shaharlarida keng tarqala boshladi<ref>{{cite book |last1=Everett |first1=Guerra |title=Loose-leaf Accounting in Foreign Countries |date=1926 |publisher=U.S. Government Printing Office |page=85 |url=https://books.google.com/books?id=ah0hVN3dzDsC&dq=bookkeeping++bound+form.&pg=PA85 |quote=The term 'book' or 'books' corresponds to tradition, as in earlier times it actually referred to books in bound form.}}</ref>. Bungacha biznes iqtisodiyotini nazorat qilish uchun zarur boʻlgan rasmiy va metodik aniqlik darajasiga yetmagan bir nechta daftarli hisob tizimlari mavjud boʻlgan. 16-asr davomida [[Venetsiya]]da buxgalteriya ilmiy nazariyasi shakllandi; bu jarayonga [[Luka Pacholi]], Domenico Manzoni, Bartolomeo Fontana, hisobchi Alvise Casanova<ref> Vittorio Alfieri, La partita doppia applicata alle scritture delle antiche aziende mercantili veneziane, Torino, Ditta G. B. Paravia e comp., 1891, pp. 103-148, Nabu Public Domain Reprints.</ref> va olim [[Giovanni Antonio Tagliente]] asarlari katta hissa qoʻshgan. [[Benedetto Cotrugli]] (Benedikt Kotruljević), [[Dubrovnik respublikasi]]dan boʻlgan savdogar va [[Neapol]]dagi elchi, oʻzining "Della mercatura e del mercante perfetto" asarida ikkiyoqlama yozuvni tasvirlagan. Asar 1458-yilda yozilgan boʻlsa-da, 1475-yildan eski qoʻlyozma saqlanib qolmagan va u faqat 1573-yilda chop etilgan. Nashriyot Cotruglining ikkiyoqlama yozuv haqidagi izohlarini qisqartirib va oʻzgartirib yuborgan, bu esa mavzuning tarixini chalkashtirgan<ref>{{Cite journal |last=Yamey |first=Basil S. |date=January 1994 |title=Benedetto Cotrugli on bookkeeping (1458) |url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09585209400000035 |journal=Accounting, Business & Financial History |volume=4 |issue=1 |pages=43–50 |doi=10.1080/09585209400000035 |issn=0958-5206|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Sangster |first1=Alan |last2=Rossi |first2=Franco |date=2018-12-26 |title=Benedetto cotrugli on double entry Bookkeeping |url=http://www.decomputis.org/ojs/index.php/decomputis/article/view/332 |journal=De Computis - Revista Española de Historia de la Contabilidad |volume=15 |issue=2 |page=22 |doi=10.26784/issn.1886-1881.v15i2.332 |s2cid=165259576 |issn=1886-1881|doi-access=free }}</ref>. [[Luka Pacholi]], fransiskan rohibi va [[Leonardo da Vinci]] bilan hamkor boʻlgan olim, ushbu tizimni birinchi marta 1494-yilda [[Venetsiya]]da chop etilgan "[[Summa de arithmetica, geometria, proportioni et proportionalità]]" [[matematika]] darsligida tizimli ravishda bayon qilgan<ref>[http://acct.tamu.edu/smith/ethics/pacioli.htm Luca Pacioli: The Father of Accounting] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110818055709/http://acct.tamu.edu/smith/ethics/pacioli.htm |date=18 August 2011 }}</ref><ref>{{cite book |last=Livio |first=Mario |author-link=Mario Livio |title=The Golden Ratio |publisher=Broadway Books |year=2002 |location=New York |pages=[https://archive.org/details/goldenratio00mari/page/130 130–131] |isbn=0-7679-0816-3 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/goldenratio00mari/page/130 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/business-41582244 |title=Eng ta’sirli asar kapitalizm tarixida? |date=23 October 2017 |access-date=23 October 2017 |website=bbc.com}}</ref>. Yevropaning ilk zamonaviy davrida ikkiyoqlama yozuv diniy va kosmologik maʼnolarga ham ega boʻlgan, u „ham adolat tarozilari, ham Xudoning dunyosi simmetriyasi“ni eslatgan<ref> {{cite book | last1 = Poovey | first1 = Mary | title = A History of the Modern Fact: Problems of Knowledge in the Sciences of Wealth and Society | publisher = University of Chicago Press | date = 1998 | page = 54 | isbn = 978-0-226-67526-8 | quote = In the late sixteenth-century [...] number still carried the pejorative connotations associated with necromancy [...]. [...] [D]ouble-entry bookkeeping helped confer cultural authority on numbers. It did so by means of the balance [...]. For late sixteenth-century readers, the balance conjured up both the scales of justice and the symmetry of God's world. }} </ref>. ==Debet va kredit== {{main article|Debit va kredit}} Hisobda debet yozuvi qiymatning shu hisobga ''kiritilishini'', kredit yozuvi esa qiymatning hisobdan ''chiqarilishini'' bildiradi<ref>{{Cite web |last=McClung |first=Robert |date=27 March 2023 |title=The Theory of Debit and Credit in Accounting |url=https://archive.org/details/theoryofdebitcre00mcclrich/ |url-status=live}}</ref>. Ikki tomonlama buxgalteriya yozuvlarida har ikki tomon teng boʻlishi kerakligi sababli, har bir hisobning balansi teng bolshi kerak. U debet yoki kredit yozuvi hisobni oshirishiga qarab belgilanadi. Hisob turlarining odatiy normal qoldiqlari quyida koʻrsatilgan<ref>{{Cite book |last=Weygandt |first=Jerry J. |url=https://books.google.com/books?id=THJlDwAAQBAJ |title=Accounting Principles |date=2018 |publisher=Wiley |isbn=978-1-119-41100-0 |edition=13th}}</ref>: {| class="wikitable" |- ! Hisob turi !! Debet ! Kredit |- | Aktiv || align=center | '''Oshadi''' |Kamayadi |- | Majburiyat || align=center | Kamayadi |'''Oshadi''' |- | Kapital || align=center | Kamayadi |'''Oshadi''' |- | Daromad || align=center | Kamayadi |'''Oshadi''' |- | Xarajat || align=center | '''Oshadi''' |Kamayadi |} Buxgalteriya daftarining tuzilishiga koʻra, tarixan debet yozuvlari daftarlarning chap tomonida, kredit yozuvlari esa oʻng tomonida qayd etiladi. Bu [[T-hisob]] yordamida grafik tarzda ifodalanishi mumkin. === ''Tranzaksiya misoli'' === Hisobning normal qoldigʻiga va tranzaksiya daftarining chap yoki oʻng tomonida qayd etilishiga eʼtibor bering. Quyidagi faoliyatlarni amalga oshirgan xoʻjalik yurituvchi subyektni faraz qilamiz: # Yetkazib beruvchidan $10,000 qiymatida tovarlarni kreditga sotib oldi. # Ushbu tovarlarni mijozga $15,000 naqd pul evaziga sotdi. # Kreditga olingan tovarlar uchun yetkazib beruvchiga $10,000 toʻladi. {| class="wikitable" |+[[Bosh kitob]] !Tranzaksiya ! colspan="2" |Kapital ! colspan="2" |Aktivlar (Naqd pul) ! colspan="2" |Aktivlar (Zaxiralar) ! colspan="2" |Majburiyatlar |- | |Debet |Kredit |Debet |Kredit |Debet |Kredit |Debet |Kredit |- |1 — Kreditga zaxira sotib olish | | | | |$10,000 | | |$10,000 |- |2A — Zaxirani mijozga sotish |$15,000 | |$15,000 | | | | | |- |2B — Zaxiraning kamayishini tan olish | |$10,000 | | | |$10,000 | | |- |3 — Yetkazib beruvchiga toʻlov | | | |$10,000 | | |$10,000 | |- |'''Jami''' |'''$5,000''' | |'''$5,000''' | |'''$0''' | |'''$0''' | |} Yuqoridagi misolda har bir tranzaksiyada ikkala tomonning summalari teng ekanligiga eʼtibor bering. Shuningdek, hisoblarning qoldigʻi va yozuvlarning chap yoki oʻng tomonda qayd etilishi ham koʻrsatilgan. Ushbu tranzaksiyalar natijasida naqd pul $5,000 ga oshdi va kapital ham $5,000 ga oshdi — bu mantiqan toʻgʻri, chunki korxona $10,000 ga tovar sotib olib, uni $15,000 ga sotgan va natijada $5,000 [[foyda]] olgan. Barcha tranzaksiyalarning umumiy taʼsiri shundan iboratki, korxona egasining kapitali $5,000 ga oshdi, chunki u $10,000 ga zaxira sotib olib, uni yakuniy mijozga $15,000 ga sotdi. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Cite book|first=Jane|last=Gleeson-White|title=Double Entry|publisher=[[Allen & Unwin]]|isbn=978-1-74175-755-2|date=November 2011}} * {{Cite book|first=Jacob|last=Soll|title=The Reckoning: Financial Accountability and the Rise and Fall of Nations|publisher=[[Basic Books]]|isbn=978-0-46503-152-8|date=April 2014}} == Havolalar == * [http://www.responsive.co.nz/theory.html A Concise Explanation of the Accounting Equation] * [https://www.dwmbeancounter.com/BCTutorials/BCIntro/ Bean Counter’s bookkeeping tutorial] * [http://www.gnucash.org/docs/v2.4/C/gnucash-guide GnuCash data entry concepts], [[GnuCash]] website [[Turkum:Buxgalteriya]] [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] [[Turkum:Iqtisodiyot]] 2rkrkrevmcxju2h9udihffno7illlvr James Wilson 0 1363066 5988413 5986802 2026-04-11T06:50:16Z GhostUch1xa 243420 5988413 wikitext text/x-wiki '''James Wilson''' (1805-yil 3-iyun – 1860-yil 11-avgust) — shotlandiyalik biznesmen, iqtisodchi va Liberal siyosatchi bo‘lib, u ''[[The Economist|The Economist(Iqtisodchi)]]'' haftalik jurnaliga hamda Chartered Bank of India, Australia and China bankiga asos solgan; bu bank 1969-yilda Standard Bank bilan qo‘shilib, Standard Chartered bankini tashkil etgan.<ref>{{cite news|title=A Scotchman inside every man. (James Wilson, founder of The Economist)|date=11 September 1993|newspaper=The Economist}}</ref><ref name=":0">''James Wilson'' by [[Ruth Dudley Edwards]] in [[Dictionary of National Biography|Oxford DNB]]</ref><ref>{{cite book|author1=Ruth Dudley Edwards|author-link1=Ruth Dudley Edwards|title=The Pursuit of Reason: The Economist 1843–1993|date=1993|publisher=Harvard Business Press|location=Cambridge, MA |isbn=978-0-87584-608-8|url=https://books.google.com/books?id=SPwlhXGwtEQC}} </ref><ref>Michael Stenton, [[Who's Who (UK)|''Who's Who of British MPs'']] (Harvester, Sussex, 1976) {{ISBN|0-85527-219-8}}</ref> U 1859-yil dekabridan 1860-yil avgustdagi vafotigacha Vitseroy Ijroiya Kengashining birinchi moliya a’zosi bo‘lgan. U 1857-yildagi "[[Sepoy Mutiny]]"dan keyingi tartibsizliklarni bartaraf etish uchun Hindistonga yuborilgan bo‘lib, u yerda Hindiston tarixidagi birinchi byudjetni taqdim etgan hamda davlat hisob-kitob tizimi, To‘lov idorasi, audit tizimi, shuningdek davlat qog‘oz pullari, Hindiston politsiyasi, Harbiy moliya komissiyasi va Fuqarolik moliya komissiyasiga mas’ul bo‘lgan.<ref name="Sreekumar">{{Cite news|last=Sreekumar|first=G.|date=2021-01-20|title=From Hawick to Hawick: The story of The Economist founder James Wilson|work=Business Standard India|url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/from-hawick-to-hawick-the-story-of-the-economist-founder-james-wilson-121012001578_1.html|access-date=2021-09-08}} </ref> == Erta hayoti == Wilson Havik shahrida, Scottish Borders hududida tug‘ilgan. Uning otasi, Quaker dini vakili Uilyam Wilson, shapka ishlab chiqarish korxonasiga ega bo‘lgan, ajdodlari esa mahalliy qo‘y boqish bilan shug‘ullangan. U o‘n besh farzandning to‘rtinchisi bo‘lib, ulardan o‘ntasi voyaga yetgan. Uning onasi Jeyms yoshligida vafot etgan.<ref>{{cite book|last=Bagehot|first=Walter|title=The collected works of Walter Bagehot|editor=Forrest Morgan |publisher=Routledge | volume = 4 | chapter = Memoir of Right Hon. James Wilson |isbn=978-0-415-13154-4}}</ref> Intizomli va muvaffaqiyatli advokat bo‘lgan Wilson dastlab maktab o‘qituvchisi bo‘lishi kutilgan edi, biroq u bu kasbni shu qadar yoqtirmas ediki, “otamning tegirmonida eng oddiy xizmatkor bo‘lishni afzal ko‘rardim” degan. U advokat bo‘lish maqsadida huquqni o‘rganishni o‘ylab ko‘rgan, biroq bu uning oilaviy dinidan voz kechishini talab qilgan bo‘lardi. Shu sababli u biznesni o‘rganishga qaror qildi va o‘n olti yoshida shapka fabrikasida shogird bo‘lib ishlay boshladi. Keyinchalik otasi bu biznesni unga va uning akasi Uilyamga sotib olib berdi. Jeyms Wilson o‘n to‘qqiz yoshga kirganida, aka-ukalar Shotlandiyani tark etib, har biri [[Funt sterling|£]]2,000 mablag‘ bilan Londonga ko‘chib o‘tishdi<ref>{{Cite web|url=http://www.bankofengland.co.uk/monetary-policy/inflation|title=Inflation and the 2% target|website=bankofengland.co.uk|language=en|access-date=2020-04-02}}</ref>. == Faoliyati == === Biznes === Aka-ukalar ishlab chiqarish fabrikasini — Wilson, Irwin & Wilson kompaniyasini tashkil etdilar, ammo uni 1831-yilda yopdilar. Wilson ushbu sohada katta muvaffaqiyat bilan faoliyatini davom ettirdi (uning [[Sof qiymat]] 1837-yilda £25,000 bo‘lgan, {{Inflyatsiya|UK|25000|1837|fmt=eq|cursign=£}}). 1837-yildagi iqtisodiy inqiroz vaqtida [[indigo]] narxining tushib ketishi natijasida u boyligining katta qismini yo‘qotdi. 1839-yilga kelib u ko‘p mulklarini sotdi va bankrotlikdan qutuldi. 1853-yilda esa u Chartered Bank of India, Australia and China bankiga asos soldi, bu bank keyinchalik Standard Bank bilan qo‘shilib, 1969-yilda Standard Chartered Bankga aylandi.<ref name="Sreekumar"/> === Jurnalistika === Wilson odatda Church of Englandga imtiyozlar berilishiga, 1853-yilda taklif qilingan Yashirin ballot (secret ballot) tizimiga va G'alla qonuniga qarshi edi. U ''G‘alla to‘g‘risidagi qonunlarning jamiyatning barcha sinflariga, xususan, yer egalari manfaatlariga ta’siri'' nomli [[broshyura]] yozdi. Bu asar asta-sekin ijobiy baho oldi va uning obro‘si oshdi. Keyinchalik u pul muomalasi haqida, ayniqsa ''The Revenue; or, What should the Chancellor do?'' asari orqali yozishni davom ettirdi. U gazetalar, jumladan ''Manchester Guardian'' uchun ham maqolalar yozdi. 1843-yilda u free tradeni targ‘ib qilish maqsadida ''[[The Economist]]'' gazetasiga asos soldi va 16 yil davomida bosh muharrir hamda yagona egasi bo‘lib ishladi. Uning asosiy maqsadi Vestminster parlamentidagi manfaatlar to‘qnashuvini bartaraf etish edi, chunki bunday holatlar ko‘pincha qashshoqlik va ochlikka olib kelgan, ayniqsa Corn Laws bunga yaqqol misol edi. Wilsonning 1848-yil aprel oyida Ten Hours Billga qarshi yozgan maqolasi<ref>''The Economist'' 15 April 1848</ref> [[Karl Marx]] tomonidan tanqid qilingan, chunki u foyda va ish kuni tushunchalarini noto‘g‘ri talqin qilgan deb hisoblangan.<ref>{{Cite book|title=Capital Volume 1|last=Marx|first=Karl|publisher=Penguin|year=1976|location=London|pages=338}}</ref> ''The Economist'' hozirgacha nashr etilmoqda va bugungi kunda uning haftalik tiraji dunyo bo‘ylab 1,6 milliondan oshadi.<ref>{{cite web|url=http://www.economistgroupmedia.com/planning-tools/circulation/|title=The Economist circulation statistics|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20130103005923/http://www.economistgroupmedia.com/planning-tools/circulation/|archive-date=3 January 2013}}</ref> Wilson o‘z davrining eng hurmatli statistiklaridan biri bo‘lgan va iqtisodiyotni ijtimoiy barqaror kelajakni ta’minlashga xizmat qiluvchi optimistik va ratsional vosita sifatida ko‘rgan; bu qarashlar [[Adam Smith]]ning Shotlandiya maktabi va Jean-Baptiste Say ning fransuz “Entrepreneur” maktabiga asoslangan edi.{{citation needed|date=January 2019}} == Oila == Wilson 1832-yil yanvar oyida Newcastle-upon-Tynelik Elizabet Preston bilan turmush qurgan. Ularning olti qizi bo‘lgan, ulardan eng kattasi Eliza Walter Bagehotga turmushga chiqqan<ref>{{Cite ODNB|url=http://www.oxforddnb.com/view/article/1029|title=Walter</ref>. == Asarlari == *''[https://archive.org/details/influencesofcorn00wils Influences of the corn laws, as affecting all classes of the community, and particularly the landed interests]'' *[https://archive.org/details/fluctuationsofcu00wils Fluctuations of currency, commerce, and manufactures : referable to the corn laws] == Manbalar == {{Reflist}} 30od6hbsxkeh6flzy1gsigt87d87jol Richard Clarida 0 1363105 5988150 5987307 2026-04-10T18:37:37Z Bobonorova Hulkar 138656 5988150 wikitext text/x-wiki '''Richard Harris Clarida''' (1957-yil 18-mayda tugʻilgan) — amerikalik iqtisodchi, 2018-yildan 2022-yilgacha Federal zaxira raisining 21-oʻrinbosari boʻlib ishlagan. Richard Harris Clarida 2022-yil 14-yanvarda oʻz lavozimidan isteʼfo berdi va 2022-yil bahor semestri uchun [[Kolumbiya universiteti]]da dars berish maqsadida davlat xizmatidan taʼtilga chiqdi. U Kolumbiya universitetida Iqtisodiyot va Xalqaro aloqalar boʻyicha C.Lowell Harriss professori hisoblanadi. Shuningdek, u 2006-yildan 2018-yil sentyabrigacha va 2022-yil oktyabrdan hozirgi kungacha PIMCO uchun global strategik maslahatchi sifatida faoliyat yuritadi. U oʻzining dinamik stoxastik umumiy muvozanat nazariyasi va xalqaro [[pul]] iqtisodiyoti sohasidagi hissalari bilan mashhur. U ilgari iqtisodiy siyosat boʻyicha AQSh moliya vazirligining yordamchi kotibi sifatida faoliyat yuritgan va moliyaviy medal bilan taqdirlangan. U shuningdek, [[COVID-19]] pandemiyasi davrida [[inflyatsiya]] oʻtkinchi boʻlgan degan nazariyaniilgari surgan<ref>[needs cite]</ref>. == Taʼlimi == Clarida [[Illinoys Ueslian Universiteti]]dan iqtisodiyot boʻyicha bakalavr darajasini „Bronze Tablet“ sharafi bilan olgan va magistr hamda [[falsafa]] doktori darajalarini [[Harvard universiteti]]da qoʻlga kiritgan. 2018-yil oktyabrda u Illinoys universitetining Gumanitar va tabiiy fanlar kolleji tomonidan bitiruvchilar yutuqlari mukofoti bilan taqdirlangan. === Akademik faoliyati va ilmiy tadqiqotlari === 1988-yildan buyon Clarida Kolumbiya universitetida iqtisodiyot va xalqaro munosabatlar dasturlarida dars berib kelmoqda, u shu universitetda C.Lowell Harriss iqtisodiyot professori unvoniga ega. 1997-yildan 2001-yilgacha Clarida Kolumbiya universiteti iqtisodiyot boʻlimi raisi lavozimida ishlagan. Faoliyatining boshida u [[Yale universiteti]]dagi Cowles jamgʻarmasi aʼzosi boʻlgan. Clarida tadqiqotlari dinamik stoxastik umumiy muvozanatni modellashtirishga qaratilgan. Bu zamonaviy [[makroiqtisodiyot]] va optimal pul-kredit siyosatida, ayniqsa, vaqt qatorlari tahlili orqali katta taʼsirga ega boʻlgan amaliy umumiy muvozanat nazariyasining bir tarmogʻidir. Uning Jordi Galí va Mark Gertler bilan olib borgan tadqiqotlari shuni koʻrsatadiki, bugungi kunda koʻplab davlatlarda pul-kredit siyosati kelajakni hisobga oluvchi Taylor qoidasiga oʻxshash tarzda yuritilmoqda. Ammo 1970-yillardagi siyosatchilar bunday kelajakka yoʻnaltirilgan Taylor qoidasiga amal qila olmagan<ref>{{cite journal|last1=Clarida|first1=Richard|last2=Gali|first2=Jordi|last3=Gertler|first3=Mark|title=The science of monetary policy: a New-Keynesian perspective|journal=Journal of Economic Literature|year=1999|volume=37|issue=4|pages=1661–707|doi=10.1257/jel.37.4.1661|hdl=10230/360|s2cid=55045787|url=http://repositori.upf.edu/bitstream/10230/360/1/356.pdf|hdl-access=free}}</ref>. Clarida [[pul-kredit siyosati]], [[valyuta kurslari]], foiz stavkalari va xalqaro kapital oqimlari boʻyicha yetakchi ilmiy jurnallarda koʻplab tez-tez [[iqtibos]] keltiriladigan maqolalarni nashr etgan. U tez-tez dunyoning yetakchi markaziy banklari, jumladan Federal zaxira, Markaziy bank, Angliya banki va Yaponiya bankiga oʻz tadqiqotlarini taqdim etish uchun taklif etiladi. U 2008-yilgi moliyaviy inqiroz natijasida yuzaga kelgan past [[inflyatsiya]] davrining pul-kredit siyosati oqibatlari haqida yozgan<ref>{{cite web |last=Clarida|first=Richard|title=What Has – and Has Not – Been Learned about Monetary Policy in a Low Inflation Environment? A Review of the 2000s|publisher=Federal Reserve Bank of Boston|url=https://www.bostonfed.org/economic/conf/conf55/papers/Clarida.pdf |date=October 2010}}</ref>. == Boshqa professional yutuqlar == Richard Claridaa [[AQSh]] Moliya vazirligida iqtisodiy siyosat boʻyicha yordamchi kotib lavozimida faoliyat yuritgan. Ushbu lavozim juda mas’uliyatli boʻlib, unga tayinlanishdan oldin nomzod AQSH Senati tomonidan rasmiy tarzda koʻrib chiqilib, tasdiqlanishi shart hisoblanadi. Bu lavozimda Richard Clarida AQSh Moliya vazirligining ikki nafar kotibi — [[Paul O‘Neill]] va [[John W.Snow]] uchun bosh iqtisodiy maslahatchi sifatida faoliyat yuritgan. U ularga iqtisodiy siyosatga oid muhim masalalar boʻyicha maslahat bergan, jumladan AQSh va jahon iqtisodiyoti istiqbollari, xalqaro kapital oqimlari, korporativ boshqaruv hamda AQSh davlat qarzining muddat tuzilishi kabi muhim yoʻnalishlar bilan shugʻullangan. 2003-yil may oyida John W.Snow Richard Claridani uning fidokorona va yuqori darajadagi xizmatlarini eʼtirof etib, „Treasury Medal“ bilan taqdirlagan. Richard Clarida bir qator nufuzli moliyaviy tashkilotlarda maslahatchi sifatida faoliyat yuritgan. Jumladan, u Credit Suisse First Boston tarkibidagi Global Foreign Exchange Group hamda Grossman Asset Management bilan hamkorlik qilib, moliyaviy va iqtisodiy masalalar boʻyicha maslahatlar bergan. 2006 yildan 2018 yilgacha u PIMCO kompaniyasida Global strategik maslahatchi boʻlib ishlagan, 2015 yilda esa ushbu kompaniyada boshqaruvchi direktor lavozimiga tayinlangan. Clarida 2022-yil oktyabr oyida PIMCO kompaniyasiga boshqaruvchi direktor va global iqtisodiy maslahatchi sifatida qaytdi. U Tashqi aloqalar kengashi aʼzosi. Clarida NBER (Iqtisodiy tadqiqotlar milliy byurosi)ning G7 joriy hisob balansidagi nomutanosibliklar boʻyicha loyihasiga direktorlik qilgan hamda „G7 Current Account Imbalances: Sustainability and Adjustment“ asarining muharriri boʻlgan<ref>{{cite web |title=Richard H. Clarida |publisher=National Bureau of Economic Research |url=https://www.nber.org/people/richard_clarida |access-date=January 11, 2022}}</ref><ref>{{cite web|title=Richard Clarida |url=http://www.bloomberglink.com/gatherings_participants_bio.php?gathering=74&Id=1317 |work=Bloomberg |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314223144/http://www.bloomberglink.com/gatherings_participants_bio.php?gathering=74&Id=1317 |archive-date=March 14, 2012 }}</ref>. 2024-yil mart oyida Amerika moliya muzeyi Claridani Whitehead Award for Distinguished Public Service and Financial Leadership mukofoti bilan taqdirladi. Taqdirlashda muzey uning davlat sektoridagi samarali faoliyati hamda iqtisodiy siyosat va moliya sohasidagi yetakchiligini alohida eʼtirof etdi<ref>{{cite web |title=Museum of American Finance to Honor Richard H. Clarida, Howard Marks, Charles M. Royce and Tina Byles Williams at 2024 Gala |url=https://www.moaf.org/news/press_releases/2024-02-06-museum-of-american-finance-to-honor-richard-h-clarida-howard-marks-charles-m-royce-and-tina-byles-williams-at-2024-gala |website=Museum of American Finance |access-date=8 March 2024}}</ref>. == Federal zaxira == [[File:Clarida swearing in.jpg|thumb|Clarida 2018-yilda Federal zaxira raisi oʻrinbosari sifatida qasamyod qildi.]] 2018-yil 24-aprelda Clarida AQSh Prezidenti [[Donald Trump]] tomonidan Federal zaxira raisi oʻrinbosari lavozimiga [[Stanley Fischer]]ning oʻrniga nomzod qilib koʻrsatildi<ref>{{cite web|url=https://trumpwhitehouse.archives.gov/presidential-actions/seven-nominations-sent-senate-today-2/|title=Seven Nominations Sent to the Senate Today|date=April 24, 2018|via=[[NARA|National Archives]]|work=[[whitehouse.gov]]|access-date=April 29, 2018}}</ref>. 2018-yil 28-avgustda AQSh Senati Claridani Federal zaxira raisi oʻrinbosari lavozimiga 69–26 ovoz natijasi bilan tasdiqladi. Shundan soʻng u 2018-yil 17-sentabrda rasman oʻz lavozimiga kirishib, AQSh pul-kredit siyosatini belgilash jarayonida faol ishtirok eta boshladi<ref>{{cite press release|url=https://www.federalreserve.gov/newsevents/pressreleases/other20180917a.htm|publisher=[[Federal Reserve System]] |title=Richard H. Clarida sworn in as Vice Chairman and member of the Board of Governors|date=September 17, 2018|access-date=September 17, 2018}}</ref>. == Shaxsiy hayot == Clarida Illinoys shtatining [[Herrin]] shahrida oʻsgan<ref>{{cite web |url=https://www.las.illinois.edu/news/article/?id=27618&key=/news/2018/alumniawardclarida18/ |title=A new tune in economics |last=Peterson |first=Doug |date=Oct 8, 2018 |publisher=University of Illinois |access-date=Nov 16, 2018 }}</ref>. 1989-yilda u Polly Morgan Barry bilan turmush qurgan<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/1989/06/18/style/richard-clarida-and-polly-barry-wed-in-westport.html|title=Richard Clarida And Polly Barry Wed in Westport|newspaper=The New York Times|date=18 June 1989|access-date=31 March 2019}}</ref>. 2016-yilda u oʻzining „Time No Changes“ nomli 13 trekdan iborat albomini chiqardi. Ushbu albomda u nafaqat ijrochi sifatida, balki qoʻshiqlarning musiqasi va matnlarini hamda vokal ijrosini ham oʻzi yaratgan<ref>{{cite web|url=https://www.wsj.com/articles/parsing-the-lyrics-at-the-fed-11544812232|title=Parsing the Lyrics at the Fed|date=14 December 2018|last=Timiraos|first=Nick|newspaper=Wall Street Journal|access-date=31 March 2019}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] [[Turkum:1957-yilda tugʻilganlar]] igjzymkja3y6kavpi0kxpohcrmtjkw5 Xrapovik samarasi 0 1363147 5988324 5987298 2026-04-11T03:59:09Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 [[Turkum:Oʻyin nazariyasi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988324 wikitext text/x-wiki '''Xrapovik samarasi''' — sotsiologiya va iqtisodiyotdagi tushuncha bo‘lib, ma’lum bir hodisa yuz bergandan keyin tanlangan harakat yo‘nalishini ortga qaytarish qanchalik qiyin ekanini ifodalaydi. U faqat bir yo‘nalishda harakatlanishga imkon berib, teskari yo‘nalishda esa harakatni to‘xtatib qo‘yadigan yoki yanada mahkamlab qo‘yadigan mexanik “ratchet” (tishli mexanizm)ga o‘xshatiladi.Ushbu konsepsiya turli ilmiy sohalarda qo‘llanilgan bo‘lib,loyiha doirasining kengayib borishi,vazifalarning asta-sekin kengayib ketishi va mahsulotga ortiqcha funksiyalarning qo‘shilib borishi kabi hodisalar bilan bog‘liqdir. ==Kirish== Xrapoviksamarasi ilk bor Alan Peacock va Jack Wisemanning 1961-yildagi "''The Growth of Public Expenditure in the United Kingdom''" hisobotida paydo bo‘lgan. Peacock va Wiseman davlat xarajatlari inqiroz davrlaridan keyin xuddi [[xrapovikli mexanizm]] kabi oshib borishini aniqladilar<ref>Alan Peacock and Jack Wiseman [http://econpapers.repec.org/bookchap/nbrnberbk/peac61-1.htm], 1961, {{ISBN|0-87014-071-X}}</ref>. Keyinchalik bu atama amerikalik tarixchi Robert Higgs tomonidan 1987-yilda chop etilgan "''Crisis and Leviathan''" kitobida kengaytirildi, unda Peacock va Wisemanning tadqiqoti hukumatlar dastlab vaqtinchalik ehtiyojlar uchun yaratilgan (masalan, urush davri choralarida, tabiiy ofatlar yoki iqtisodiy inqirozlar paytida) yirik byurokratik tashkilotlarni qisqartirishda qiyinchiliklarga duch kelishi bilan bog‘lab ko‘rsatilgan<ref>{{cite journal |last1=O'Reilly |first1=Colin |last2=Powell |first2=Benjamin |year=2015 |title=War and the growth of government |journal=European Journal of Political Economy |volume=40 |pages=31–41 |doi=10.1016/j.ejpoleco.2015.10.001}}</ref> . Bu ta'sir xuddi shuningdek ko‘plab byurokratik qatlamlarga ega yirik bizneslarga ham ta’sir qilishi mumkin, ular islohot yoki tugatilishga qarshilik ko‘rsatadi<ref>Robert Higgs [http://www.independent.org/store/book_detail.asp?bookID=15 Crisis and Leviathan], OUP, 1987, {{ISBN|0-19-505900-X}}</ref> . Ish joylarida “xrapovikli mexanizm ” markaziy boshqaruvchilarning keyingi yil maqsadlarini o‘tgan yil natijalariga asoslab belgilash tendensiyasini anglatadi, ya’ni agar menejerlar keyingi maqsad davrida ham o‘z lavozimida qolishini kutsa, ular hatto osonlik bilan uddalay olsa ham, belgilangan maqsadlardan oshib ketmaslik uchun noto‘g‘ri rag‘batga ega bo‘ladi"<ref>{{cite journal |last1=Bevan |first1=Gwyn |last2=Hood |first2=Christopher |date=15 August 2006 |title=What's Measured Is What Matters: Targets and Gaming in the English Public Health Care System |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1467-9299.2006.00600.x |journal=Public Administration |volume=84 |issue=3 |pages=517–538 |doi=10.1111/j.1467-9299.2006.00600.x |access-date=18 May 2021|url-access=subscription }}</ref>. ==Manbalar== [[Turkum:Oʻyin nazariyasi]] 971z8hlo05zq641ousqzjjs30mvdbpz Talab egri chizig‘i 0 1363182 5988226 5987453 2026-04-10T19:15:00Z Bobonorova Hulkar 138656 5988226 wikitext text/x-wiki {{Short description|Iste’molchining ma’lum bir narx darajasida qancha miqdorda tovar sotib olishini ko‘rsatuvchi grafik.}} [[File:Supply-and-demand.svg|thumb|right|class=skin-invert-image|Talab egri chizigʻining siljishiga misol. D1 va D2 — talab egri chizigʻining muqobil holatlari, S — taklif egri chizigʻi, P va Q esa mos ravishda narx va miqdorni bildiradi. D1 dan D2 ga siljish talabning oshganini anglatadi va bu boshqa oʻzgaruvchilarga ham taʼsir koʻrsatadi.]] '''Talab egri chizigʻi''' — bu [[funksiya grafigi|grafik]] boʻlib, u [[teskari talab funksiyasi]]ni<ref>{{cite web |last1=Karaivanov |first1=Alexander |title=The demand function and the demand curve |url=https://www.sfu.ca/~akaraiva/demfun.pdf |website=sfu.ca |publisher=[[Simon Fraser University]] |access-date=29 August 2023}}</ref> tasvirlaydi. Yaʼni, u maʼlum bir [[tovar]] narxi (''y'' oʻqi) bilan ushbu narxda talab qilinadigan tovar miqdori (''x'' oʻqi) oʻrtasidagi bogʻliqlikni koʻrsatadi. Talab egri chiziqlari alohida isteʼmolchi uchun [[narx]] va miqdor oʻrtasidagi munosabatni ('''individual talab egri chizigʻi'''), yoki muayyan [[bozor]]dagi barcha isteʼmolchilar uchun ('''bozor talab egri chizigʻi''') ifodalashda qoʻllanilishi mumkin. Odatda talab egri chiziqlari pastga qarab ogʻuvchi boʻlishi qabul qilinadi, bu esa yonidagi rasmda koʻrsatilgan. Buning sababi [[talab qonuni]] bilan izohlanadi: aksariyat tovarlar uchun narx oshsa, talab qilinadigan miqdor kamayadi.<ref name="krugman et al.">{{cite book |last1=Krugman |first1=Paul |author1-link=Paul Krugman |last2=Wells |first2=Robin |last3=Graddy |first3=Kathryn |title=Economics: European Edition |publisher=Palgrave Macmillan |year=2007 |isbn=978-0-7167-9956-6 |url=https://books.google.com/books?id=JgGyX4ocbjcC }}</ref> Biroq, ayrim noodatiy holatlar ushbu qonunga boʻysunmaydi. Bular jumlasiga [[veblen effekti]], [[Giffen tovarlar]]i va [[spekulyativ pufak]]lar kiradi, bunda xaridorlar [[narx]] oshganda ham tovarni koʻproq sotib olishga moyil boʻladilar. Talab egri chiziqlari [[mukammal raqobat|raqobatli bozorlarda]] xulq-atvorni baholash uchun qoʻllaniladi va koʻpincha [[taklif egri chizig‘i]] bilan birgalikda [[muvozanat narxi]]ni (yaʼni sotuvchilar taklif qilmoqchi boʻlgan miqdor xaridorlar sotib olmoqchi boʻlgan miqdorga teng boʻladigan narx, shuningdek bozorni tozalovchi narx deb ham ataladi) hamda muvozanat miqdorini (ushbu bozor uchun ortiqcha taklif yoki tanqisliksiz ishlab chiqariladigan va sotib olinadigan tovar yoki xizmat miqdori) aniqlash uchun ishlatiladi.<ref name="krugman et al."/>{{rp|57}} [[#Talab egri chizig‘i bo‘ylab harakat|Talab egri chizigʻi boʻylab harakat]] narx oʻzgarganda talab qilinadigan miqdorning qanday oʻzgarishini anglatadi. '''Talab egri chizigʻining siljishi''' [[#Talab egri chizig‘ining siljishi|toʻliq holda]] esa narxdan boshqa omil taʼsirida egri chiziqning oʻzi [[geometrik siljish|siljishi]]ni bildiradi; bu, masalan, reklama kampaniyasi yoki tovar sifatining qabul qilinishidagi oʻzgarish bilan bogʻliq boʻlishi mumkin.<ref>{{cite web|url=https://www.geektonight.com/demand-curve-shifts/|title=Demand Curve Shifts|date=17 January 2021 }}</ref> Talab egri chiziqlari turli usullar yordamida baholanadi.<ref>{{cite web|url=https://www.economicsdiscussion.net/demand/empirical-estimation-of-demand-top-10-techniques/19772|title=Empirical Estimation of Demand: Top 10 Techniques|access-date=11 December 2020|author=Samia Rekhi|work=economicsdiscussion.net|date=16 May 2016 }}</ref> Odatda qoʻllaniladigan usul — oʻtgan davrlardagi narxlar, miqdorlar hamda talabga taʼsir etuvchi omillar (masalan, isteʼmolchilar [[daromad]]i va mahsulot sifati) boʻyicha maʼlumotlarni toʻplash va ularni statistik usullar, xususan koʻp oʻzgaruvchili regressiya yordamida tahlil qilishdir. Bu yondashuvning muammosi, [[William Baumol]] taʼkidlaganidek, shundaki, maʼlum bir vaqtda talab egri chizigʻining faqat bitta nuqtasini kuzatish mumkin. Talab egri chiziqlari muayyan vaqt oraligʻi va hudud doirasida mavjud boʻladi, shuning uchun ushbu usul yagona egri chiziqni chizish oʻrniga turli talab egri chiziqlariga tegishli boʻlgan nuqtalar ketma-ketligini aks ettiradi.<ref>{{cite book | url=https://archive.org/details/economictheoryop0000baum_l5p9 | isbn=978-0-13-227132-5 | title=Economic theory and operations analysis | date=1977 | last1=Baumol | first1=William J. | publisher=Prentice-Hall }}</ref> Isteʼmolchilar soʻrovlari va tajribalar ham maʼlumot manbalarining muqobil turlari hisoblanadi. == Talab egri chizigʻining shakli == Koʻpgina hollarda talab egri chizigʻi manfiy qiyalikka ega boʻlib, pastga qarab egiladi. Bu [[talab]] qonuni bilan bogʻliq boʻlib, uning sharti shundan iboratki, [[narx]] va [[tovar]] (yoki xizmat) boʻyicha talab oʻrtasida teskari bogʻliqlik mavjud. Narx oshgan sayin talab qilinadigan miqdor kamayadi, narx esa pasayganda talab qilinadigan miqdor ortadi. Quyidagicha qulaylik uchun talab egri chizigʻi koʻpincha toʻgʻri chiziq sifatida tasvirlanadi, bu yerda ''a'' va ''b'' parametrlar hisoblanadi: : <math>Q = a + bP \text{, bu yerda } b<0</math>. Doimiy parametr ''a'' narxdan tashqari talabga taʼsir qiluvchi barcha omillarni ifodalaydi. Masalan, agar [[daromad]] oʻzgarsa, bu oʻzgarish ''a'' [[qiymat]]ining oʻzgarishi bilan aks ettiriladi va grafikda talab egri chizigʻining siljishi sifatida koʻrinadi. Doimiy parametr ''b'' esa talab egri chizigʻining qiyaligi boʻlib, tovar narxining talab qilinadigan miqdorga qanday taʼsir qilishini koʻrsatadi.<ref name="Braeutigam 2005">{{cite book |last1=Besanko |last2=Braeutigam |title=Microeconomics |url=https://archive.org/details/microeconomics00besa |url-access=registration |location=Hoboken |publisher=Wiley |year=2005 |isbn=0-471-45769-8 |page=[https://archive.org/details/microeconomics00besa/page/91 91] }}</ref> Talab egri chizigʻining grafigi [[teskari talab funksiyasi]]dan foydalanadi, bunda narx miqdor funksiyasi sifatida ifodalanadi. Talab tenglamasining standart shakli teskari tenglama shakliga quyidagicha oʻtkaziladi, P ni yechish orqali: : <math>P = \frac{Q - a}{b}</math>.<ref name="Braeutigam 2005" /> === Egri chiziqlik === [[File:Monopoly Demand Curve.png|thumb|class=skin-invert-image|Konveks talab egri chizigʻi]] Talab ''[[Convex function|konveks]]'' (originga nisbatan) deb ataladi{{sfn|RBB Economics|2014|p=16}}, agar (umuman pastga egilgan) egri chiziq yuqoriga egilsa; aks holda esa ''[[Concave function|konkav]]'' deb ataladi.{{sfn|Malueg|1994|p=237}} Talab egri chizigʻining egri chiziqligini empirik maʼlumotlardan aniqlash asosan qiyin boʻlib, baʼzi tadqiqotchilar yuqori konveksiyaga ega talab amalda ehtimolsiz deb hisoblashadi. Shunga qaramay, talab egri chizigʻi odatda [[Marginal utility|kamayuvchi cheklovli foyda]]ga muvofiq konveks deb hisoblanadi.{{sfn|RBB Economics|2014|p=36}} Nazariy jihatdan, talab egri chizigʻi [[Price-consumption curve|narx-taklif egri chizigʻi]]ga teng boʻlib, uni tovarning barcha mumkin boʻlgan narxlari uchun [[Budget constraint|byudjet chiziqlari]] va [[indifference curve|indifferentsiya egri chiziqlari]] oʻrtasidagi tegish nuqtalarini grafikda belgilash orqali hosil qilish mumkin.<ref>Varian, Hal (2014). Intermediate Microeconomics : a Modern Approach (8th ed.). New York: Norton & Company. p.</ref>[[Special:Contributions/|Contributions/]] == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:iqtisod]] [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] 8l7v76gpfhtup6uzrfd4byk22g93kww 5988458 5988226 2026-04-11T08:01:39Z Ranoxa 221044 5988458 wikitext text/x-wiki {{Short description|Iste’molchining ma’lum bir narx darajasida qancha miqdorda tovar sotib olishini ko‘rsatuvchi grafik.}} [[File:Supply-and-demand.svg|thumb|right|class=skin-invert-image|Talab egri chizigʻining siljishiga misol. D1 va D2 — talab egri chizigʻining muqobil holatlari, S — taklif egri chizigʻi, P va Q esa mos ravishda narx va miqdorni bildiradi. D1 dan D2 ga siljish talabning oshganini anglatadi va bu boshqa oʻzgaruvchilarga ham taʼsir koʻrsatadi.]] '''Talab egri chizigʻi''' — bu [[funksiya grafigi|grafik]] boʻlib, u [[teskari talab funksiyasi]]ni<ref>{{cite web |last1=Karaivanov |first1=Alexander |title=The demand function and the demand curve |url=https://www.sfu.ca/~akaraiva/demfun.pdf |website=sfu.ca |publisher=[[Simon Fraser University]] |access-date=29 August 2023}}</ref> tasvirlaydi. Yaʼni, u maʼlum bir [[tovar]] narxi (''y'' oʻqi) bilan ushbu narxda talab qilinadigan tovar miqdori (''x'' oʻqi) oʻrtasidagi bogʻliqlikni koʻrsatadi. Talab egri chiziqlari alohida isteʼmolchi uchun [[narx]] va miqdor oʻrtasidagi munosabatni ('''individual talab egri chizigʻi'''), yoki muayyan [[bozor]]dagi barcha isteʼmolchilar uchun ('''bozor talab egri chizigʻi''') ifodalashda qoʻllanilishi mumkin. Odatda talab egri chiziqlari pastga qarab ogʻuvchi boʻlishi qabul qilinadi, bu esa yonidagi rasmda koʻrsatilgan. Buning sababi [[talab qonuni]] bilan izohlanadi: aksariyat tovarlar uchun narx oshsa, talab qilinadigan miqdor kamayadi<ref name="krugman et al.">{{cite book |last1=Krugman |first1=Paul |author1-link=Paul Krugman |last2=Wells |first2=Robin |last3=Graddy |first3=Kathryn |title=Economics: European Edition |publisher=Palgrave Macmillan |year=2007 |isbn=978-0-7167-9956-6 |url=https://books.google.com/books?id=JgGyX4ocbjcC }}</ref>. Biroq, ayrim noodatiy holatlar ushbu qonunga boʻysunmaydi. Bular jumlasiga [[veblen effekti]], [[Giffen tovarlar]]i va [[spekulyativ pufak]]lar kiradi, bunda xaridorlar [[narx]] oshganda ham tovarni koʻproq sotib olishga moyil boʻladilar. Talab egri chiziqlari [[mukammal raqobat|raqobatli bozorlarda]] xulq-atvorni baholash uchun qoʻllaniladi va koʻpincha [[taklif egri chizig‘i]] bilan birgalikda [[muvozanat narxi]]ni (yaʼni sotuvchilar taklif qilmoqchi boʻlgan miqdor xaridorlar sotib olmoqchi boʻlgan miqdorga teng boʻladigan narx, shuningdek bozorni tozalovchi narx deb ham ataladi) hamda muvozanat miqdorini (ushbu bozor uchun ortiqcha taklif yoki tanqisliksiz ishlab chiqariladigan va sotib olinadigan tovar yoki xizmat miqdori) aniqlash uchun ishlatiladi<ref name="krugman et al."/>. [[#Talab egri chizig‘i bo‘ylab harakat|Talab egri chizigʻi boʻylab harakat]] narx oʻzgarganda talab qilinadigan miqdorning qanday oʻzgarishini anglatadi. '''Talab egri chizigʻining siljishi''' [[#Talab egri chizig‘ining siljishi|toʻliq holda]] esa narxdan boshqa omil taʼsirida egri chiziqning oʻzi [[geometrik siljish|siljishi]]ni bildiradi; bu, masalan, reklama kampaniyasi yoki tovar sifatining qabul qilinishidagi oʻzgarish bilan bogʻliq boʻlishi mumkin<ref>{{cite web|url=https://www.geektonight.com/demand-curve-shifts/|title=Demand Curve Shifts|date=17 January 2021 }}</ref>. Talab egri chiziqlari turli usullar yordamida baholanadi<ref>{{cite web|url=https://www.economicsdiscussion.net/demand/empirical-estimation-of-demand-top-10-techniques/19772|title=Empirical Estimation of Demand: Top 10 Techniques|access-date=11 December 2020|author=Samia Rekhi|work=economicsdiscussion.net|date=16 May 2016 }}</ref>. Odatda qoʻllaniladigan usul — oʻtgan davrlardagi narxlar, miqdorlar hamda talabga taʼsir etuvchi omillar (masalan, isteʼmolchilar [[daromad]]i va mahsulot sifati) boʻyicha maʼlumotlarni toʻplash va ularni statistik usullar, xususan koʻp oʻzgaruvchili regressiya yordamida tahlil qilishdir. Bu yondashuvning muammosi, [[William Baumol]] taʼkidlaganidek, shundaki, maʼlum bir vaqtda talab egri chizigʻining faqat bitta nuqtasini kuzatish mumkin. Talab egri chiziqlari muayyan vaqt oraligʻi va hudud doirasida mavjud boʻladi, shuning uchun ushbu usul yagona egri chiziqni chizish oʻrniga turli talab egri chiziqlariga tegishli boʻlgan nuqtalar ketma-ketligini aks ettiradi<ref>{{cite book | url=https://archive.org/details/economictheoryop0000baum_l5p9 | isbn=978-0-13-227132-5 | title=Economic theory and operations analysis | date=1977 | last1=Baumol | first1=William J. | publisher=Prentice-Hall }}</ref>. Isteʼmolchilar soʻrovlari va tajribalar ham maʼlumot manbalarining muqobil turlari hisoblanadi. == Talab egri chizigʻining shakli == Koʻpgina hollarda talab egri chizigʻi manfiy qiyalikka ega boʻlib, pastga qarab egiladi. Bu [[talab]] qonuni bilan bogʻliq boʻlib, uning sharti shundan iboratki, [[narx]] va [[tovar]] (yoki xizmat) boʻyicha talab oʻrtasida teskari bogʻliqlik mavjud. Narx oshgan sayin talab qilinadigan miqdor kamayadi, narx esa pasayganda talab qilinadigan miqdor ortadi. Quyidagicha qulaylik uchun talab egri chizigʻi koʻpincha toʻgʻri chiziq sifatida tasvirlanadi, bu yerda ''a'' va ''b'' parametrlar hisoblanadi: : <math>Q = a + bP \text{, bu yerda } b<0</math>. Doimiy parametr ''a'' narxdan tashqari talabga taʼsir qiluvchi barcha omillarni ifodalaydi. Masalan, agar [[daromad]] oʻzgarsa, bu oʻzgarish ''a'' [[qiymat]]ining oʻzgarishi bilan aks ettiriladi va grafikda talab egri chizigʻining siljishi sifatida koʻrinadi. Doimiy parametr ''b'' esa talab egri chizigʻining qiyaligi boʻlib, tovar narxining talab qilinadigan miqdorga qanday taʼsir qilishini koʻrsatadi<ref name="Braeutigam 2005">{{cite book |last1=Besanko |last2=Braeutigam |title=Microeconomics |url=https://archive.org/details/microeconomics00besa |url-access=registration |location=Hoboken |publisher=Wiley |year=2005 |isbn=0-471-45769-8 |page=[https://archive.org/details/microeconomics00besa/page/91 91] }}</ref>. Talab egri chizigʻining grafigi [[teskari talab funksiyasi]]dan foydalanadi, bunda narx miqdor funksiyasi sifatida ifodalanadi. Talab tenglamasining standart shakli teskari tenglama shakliga quyidagicha oʻtkaziladi, P ni yechish orqali: : <math>P = \frac{Q - a}{b}</math><ref name="Braeutigam 2005" /> === Egri chiziqlik === [[File:Monopoly Demand Curve.png|thumb|class=skin-invert-image|Konveks talab egri chizigʻi]] Talab ''[[Convex function|konveks]]'' (originga nisbatan) deb ataladi{{sfn|RBB Economics|2014|p=16}}, agar (umuman pastga egilgan) egri chiziq yuqoriga egilsa; aks holda esa ''[[Concave function|konkav]]'' deb ataladi{{sfn|Malueg|1994|p=237}}. Talab egri chizigʻining egri chiziqligini empirik maʼlumotlardan aniqlash asosan qiyin boʻlib, baʼzi tadqiqotchilar yuqori konveksiyaga ega talab amalda ehtimolsiz deb hisoblashadi. Shunga qaramay, talab egri chizigʻi odatda [[Marginal utility|kamayuvchi cheklovli foyda]]ga muvofiq konveks deb hisoblanadi{{sfn|RBB Economics|2014|p=36}}. Nazariy jihatdan, talab egri chizigʻi [[Price-consumption curve|narx-taklif egri chizigʻi]]ga teng boʻlib, uni tovarning barcha mumkin boʻlgan narxlari uchun [[Budget constraint|byudjet chiziqlari]] va [[indifference curve|indifferentsiya egri chiziqlari]] oʻrtasidagi tegish nuqtalarini grafikda belgilash orqali hosil qilish mumkin<ref>Varian, Hal (2014). Intermediate Microeconomics : a Modern Approach (8th ed.). New York: Norton & Company. p.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:iqtisod]] [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] hmyyj0biumtadfjxwct4iqwbxohvitg Munozara:Antonia Ružić 1 1363361 5987901 5987002 2026-04-10T14:12:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987901 wikitext text/x-wiki {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Xorvatiya|mamlakat2= |mamlakat3= }} {{Munozara}} iq8j6k2jltyltx0gn65wd6r3tgg5yj0 Munozara:Tara Würth 1 1363383 5987898 5987038 2026-04-10T14:09:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987898 wikitext text/x-wiki {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Xorvatiya|mamlakat2= |mamlakat3= }} {{Munozara}} iq8j6k2jltyltx0gn65wd6r3tgg5yj0 Munozara:Raluca Șerban 1 1363404 5987896 5987075 2026-04-10T14:08:07Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987896 wikitext text/x-wiki {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Ruminiya|mamlakat2=Kipr|mamlakat3= }} {{Munozara}} d5lwuvixefr6k2damy6pylcysp9gioz Munozara:Eleni Louka 1 1363410 5987895 5987081 2026-04-10T14:07:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987895 wikitext text/x-wiki {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Kipr|mamlakat2= |mamlakat3= }} {{Munozara}} m8dyeb4vn1zzsyzrtm17ulyfgxd89mv Munozara:Berkarar 1 1363484 5988339 5987168 2026-04-11T05:07:41Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 5988339 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} {{Mavzuli oylik loyihasi}} {{Turkmaniston oyligi}} cvd21idsn5xsj2srhhmit9ksfuy1scu Munozara:Michaela Bayerlová 1 1363494 5987891 5987179 2026-04-10T14:03:57Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987891 wikitext text/x-wiki {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Chexiya|mamlakat2= |mamlakat3= }} {{Munozara}} ois8f3mc2dlglfopal91m9ruc36cww7 Munozara:Anastasia Dețiuc 1 1363518 5987881 5987206 2026-04-10T14:00:38Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987881 wikitext text/x-wiki {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Moldova|mamlakat2=Chexiya|mamlakat3= }} {{Munozara}} 44ibzqe7noj9hv0zazvglbb998kwhxc Munozara:Lucie Havlíčková 1 1363534 5987874 5987224 2026-04-10T13:56:27Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987874 wikitext text/x-wiki {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Chexiya|mamlakat2= |mamlakat3= }} {{Munozara}} ois8f3mc2dlglfopal91m9ruc36cww7 Munozara:Denisa Hindová 1 1363549 5987871 5987244 2026-04-10T13:54:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987871 wikitext text/x-wiki {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Chexiya|mamlakat2= |mamlakat3= }} {{Munozara}} ois8f3mc2dlglfopal91m9ruc36cww7 Munozara:Dominika Kaňáková 1 1363558 5987870 5987255 2026-04-10T13:53:57Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987870 wikitext text/x-wiki {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=|mavzu3= |mamlakat=Chexiya|mamlakat2= |mamlakat3= }} {{Munozara}} 2ktba49w3bzyomc5nfisjs63rf6jhn1 Sogʻliqni saqlash vazirligi (Turkmaniston) 0 1363571 5988532 5987281 2026-04-11T09:22:53Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Turkmaniston vazirliklari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988532 wikitext text/x-wiki {{Tashkilot bilgiqutisi | agency_name = Turkmaniston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi | nativename = Sagligi goraýyş ve derman senagati ministrligi | logo = Emblem of Turkmenistan.svg | Tashkilotning to‘liq nomi = Sogʻliqni saqlash vazirligi | nomi = Sogʻliqni saqlash vazirligi | type = sogʻliqni saqlash | status = vazirlik | region_served = {{TKM}} | vebsayti = {{url|https://www.saglykhm.gov.tm/}} | language = turkman | leader_title = Vazir | leader_name = Germanov Atageldi Kakadurdiyevich | main_organ = Vazirlik | parent_organization = [[Turkmaniston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] | xaritada = | picture = | picture_caption = | formed = 1991 | minister1_name = [[Nurmuhammet Amannepesow]] | minister1_pfo = | dissolved = | superseding = | jurisdiction = [[President of Turkmenistan]] | joylashuvi = Ashxobod, Turkmaniston | headquarters = Archabil, [[Ashxobod]] | coordinates = {{Coord|37.879956|58.364396|display=title, inline}} | employees = | website = }} [[File:5 manat. Türkmenistan, 2012 b.jpg|thumb| 5 manatdagi Sogʻliqni saqlash vazirligi binosi]] '''Turkmaniston sogʻliqni saqlash va farmatsevtika sanoati vazirligi''' ({{Lang-tk|Türkmenistanyň Saglygy goraýyş ve derman senagaty ministrligi}}) — [[Turkmaniston]] hukumati tarkibidagi idora boʻlib, bosh qarorgohi [[Ashxobod]] shahrida joylashgan. Vazirlikni Turkmaniston Sogʻliqni saqlash vaziri — Germanov Atageldi Kakadurdiyevich boshqaradi<ref>{{Cite web|url=https://tdh.gov.tm/tk/post/32168/glava-gosudarstva-podpisal-ryad-dokumentov-11|title=Глава государства подписал ряд документов|website=tdh.gov.tm|access-date=2023-11-17|archive-date=2023-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20231117075022/https://tdh.gov.tm/tk/post/32168/glava-gosudarstva-podpisal-ryad-dokumentov-11|url-status=live}}</ref>, uni lavozimga qonun hujjatlarida belgilangan tartibda Turkmaniston Prezidenti tayinlaydi. == Avvalgi nomlari == 1992-yil 5-avgustdan 1995-yil 21-iyulgacha mazkur tashkilot Turkmaniston Sogʻliqni saqlash vazirligi deb nomlangan. == Vazirlar roʻyxati == * [[Aksoltan Ataýewa|Aksoltan Atayeva]] (1992-yil 5-avgust — 1994-yil 9-mart) * Gurbangeldi Kadamov (1994-yil 9-mart — 1995-yil 21-iyul) * Chari Kulyev (1995-yil 21-iyul — 1997-yil 15-dekabr) * [[Gurbanguli Berdimuhamedov]] (1997-yil 15-dekabr — 2006-yil 21-dekabr) * Byashim Sopyev (2006-yil 21-dekabr — 2007-yil 14-fevral) * [[Ata Serdarov]] (2007-yil 27-fevral — 2010-yil 9-aprel) * Gurbanmamed Ilyasov (2010-yil 9-aprel — 2013-yil 5-iyul) * [[Nurmuhammet Amannepesov]] (2013-yil 5-iyul — 2022-yil 8-iyul) * Germanov Atageldi Kakadurdiyevich (2022-yil 8-iyul — hozirgacha) == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|https://www.saglykhm.gov.tm/}} {{In lang|tk}} * [http://www.ilkconstruction.ru/index.php/building/view/10/ Turkmaniston Sogʻliqni saqlash vazirligi binosi] {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Sog‘liqni saqlash vazirliklari]] [[Turkum:Turkmaniston vazirliklari]] 8f3eq31qx8vzfqvlrus4od05oule2ra Knut Wicksell 0 1363582 5988053 5987288 2026-04-10T17:53:22Z Brainbox 8 92470 5988053 wikitext text/x-wiki '''Johan Gustaf Knut Wicksell''' (20-dekabr 1851 – 3-may 1926) — Shvetsiyalik [[iqtisodchi]], Stokgolm maktabi vakili edi. U Uppsala universiteti va Lund universitetida professor bo‘lgan<ref name=":0">{{Cite journal |last=Åkerman |first=Johan |date=1933 |title=Knut Wicksell, A Pioneer of Econometrics |url=https://www.jstor.org/stable/1907086 |journal=Econometrica |volume=1 |issue=2 |pages=113–118 |doi=10.2307/1907086 |jstor=1907086 |issn=0012-9682 |url-access=subscription |archive-date=2024-06-20 |access-date=2024-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620121951/https://www.jstor.org/stable/1907086 |url-status=live }}</ref>. U aholi nazariyasi, qiymat, kapital va pul nazariyalariga hamda ekonometrika metodologiyasiga muhim hissalar qo‘shgan<ref name=":0" /><ref>{{Cite journal |last=Malinvaud |first=Edmond |date=2003 |title=Knut Wicksellning kapital nazariyasiga merosi |url=https://www.jstor.org/stable/3441129 |journal=The Scandinavian Journal of Economics |volume=105 |issue=4 |pages=507–525 |doi=10.1111/j.0347-0520.2003.00001.x |jstor=3441129 |issn=0347-0520|url-access=subscription }}</ref><ref name=":1">{{Cite journal |last=Gårdlund |first=Torsten |date=1978 |title=Knut Wicksell hayoti va uning ishining ayrim xususiyatlari |url=https://www.jstor.org/stable/3439877 |journal=The Scandinavian Journal of Economics |volume=80 |issue=2 |pages=129–134 |doi=10.2307/3439877 |jstor=3439877 |issn=0347-0520 |url-access=subscription |archive-date=2024-06-20 |access-date=2024-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620121953/https://www.jstor.org/stable/3439877 |url-status=live }}</ref>. Uning iqtisodiy qarashlari ham Keynesian economics|keynschilik, ham Austrian School|avstriya maktabiga ta’sir ko‘rsatgan. U taniqli feministik faol Anna Bugge bilan turmush qurgan. == Ilk hayoti == Wicksell 1851-yil 20-dekabrda [[Stockholm|Stokgolm]]da tug‘ilgan<ref name=":1" />. Uning otasi nisbatan muvaffaqiyatli tadbirkor va ko‘chmas mulk brokeri bo‘lgan. U yoshligida ota-onasidan ayrilgan: onasi u olti yoshida, otasi esa o‘n besh yoshida vafot etgan<ref name=":1" />. Otasining katta merosi unga 1869-yilda Uppsala universitetiga kirib, matematika, astronomiya va fizika yo‘nalishlarida tahsil olish imkonini bergan<ref name=":1" />. == Ta’lim == U ikki yil ichida birinchi darajasini olgan va 1885-yilgacha aspiranturada o‘qigan, shu yili matematika bo‘yicha doktorlik darajasini olgan. 1887-yilda Wicksell qit’ada o‘qish uchun stipendiya olgan va Venada iqtisodchi [[Menger Karl]] ma’ruzalarini tinglagan. Keyingi yillarda uning qiziqishi asta-sekin ijtimoiy fanlar, xususan iqtisodiyotga o‘ta boshlagan. == Ma’ruzachi == Uppsala universitetida ma’ruzachi sifatida Wicksell ishchilar masalasidagi fikrlari bilan e’tibor qozongan. U ba’zi ma’ruzalarida ichkilikbozlik va fohishalikni jamiyatni buzuvchi, qashshoqlik keltiruvchi omillar deb qoralagan. U ba’zan [[sotsializm]] bilan bog‘langan bo‘lsa-da, uning yechimi aniq '''Malthusian''' yo‘nalishda bo‘lib, u tug‘ilishni nazorat qilishni qo‘llab-quvvatlagan va umrining oxirigacha shu pozitsiyani himoya qilgan. Wicksell “qat’iy neo-maltuschi” deb ta’riflangan<ref>{{Citation |last1=Carlson |first1=Benny |chapter="Too Bad to Be True": Swedish Economists on Keynes's The Economic Consequences of the Peace and German Reparations, 1919–29 |date=2024 |url=https://www.cambridge.org/core/books/keyness-economic-consequences-of-the-peace-after-100-years/too-bad-to-be-true-swedish-economists-on-keyness-the-economic-consequences-of-the-peace-and-german-reparations-191929/90FB3B3D24DD9F2BE9E1DBEC9D93F74D |title=Keynes's Economic Consequences of the Peace after 100 Years: Polemics and Policy |pages=99–129 |editor-last=Tooze |editor-first=Adam |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009407540.006 |isbn=978-1009407557 |last2=Jonung |first2=Lars |editor2-last=Corsetti |editor2-first=Giancarlo |editor3-last=Obstfeld |editor3-first=Maurice |editor4-last=Clavin |editor4-first=Patricia|url-access=subscription }}</ref>. Uning keskin fikrlari e’tibor tortgan bo‘lsa-da, uning iqtisodiyotdagi ilk asari — ''Value, Capital and Rent'' (1892) deyarli e’tiborsiz qolgan. 1896-yilda u ''Studies in the theory of Public Finance'' asarini nashr etib, unda [[Marjinalizm]] g‘oyalarini progressiv soliqqa tortish, davlat tovarlari va boshqa davlat siyosati masalalariga tatbiq qilgan va ko‘proq e’tibor qozongan. O‘sha davrda Shvetsiyada iqtisodiyot huquq fakulteti tarkibida o‘qitilganligi sababli, Wicksell professorlik lavozimini olish uchun huquq diplomi olishga majbur bo‘lgan. Shu sababli u Uppsala universitetiga qaytib, odatdagi to‘rt yillik huquq kursini ikki yilda tugatgan va 1899-yilda shu universitetda dotsent bo‘lgan. Keyingi yili u Lund universitetida to‘liq professor bo‘lgan va eng ta’sirli ishlarini aynan shu yerda amalga oshirgan. == Keyingi hayoti == 1916-yilda u Lunddagi lavozimidan nafaqaga chiqqan va Stokgolmda hukumatga moliya va bank masalalari bo‘yicha maslahat beruvchi lavozimga o‘tgan. U Stokgolmda keyinchalik “Stokgolm maktabi” deb atalgan iqtisodchilar bilan, jumladan [[Bertil Ohlin]], [[Gunnar Myrdal]] va '''Erik Lindahl''' bilan hamkorlik qilgan. Shuningdek, u kelajakda BMT Bosh kotibi bo‘ladigan yosh [[Dag Hammarskjöld]]ga dars bergan. Wicksell 1926-yilda yakuniy asarini — foiz nazariyasi bo‘yicha kitobini yozayotgan paytda vafot etgan. == Asarlar == === Ta’sirlar === Wicksell [[Leon Valras]] (Lausanne maktabi), [[Byombaverk Eygen]] (Avstriya maktabi) va [[David Ricardo]] g‘oyalariga qiziqqan va ularni sintez qilishga harakat qilgan. Uning ishlari uni “iqtisodchilar iqtisodchisi” degan obro‘ga ega qilgan. Masalan, u ishlab chiqarish omillariga to‘lovlar ularning chegaraviy mahsuldorligiga tenglashadi degan '''marginal productivity theory'''ni sodda va kuchli shaklda isbotlab bergan. Uning 1898 va 1906-yillardagi “kümülatif jarayon” ('''cumulative process''') nazariyasi inflyatsiyani tushuntirishda va pulning “parda” (veil) sifatidagi qarashni tanqid qilishda muhim o‘rin tutadi. Ricardo g‘oyalaridan kelib chiqib, Wicksell iqtisodiyot to‘liq erkin bo‘lsa ham boylik teng taqsimlanmasligini ta’kidlagan. Uning fikricha, o‘sish natijasidagi boylik avvaldan boy bo‘lganlarga ko‘proq foyda keltiradi. Shu asosda u davlat aralashuvi zarurligini himoya qilgan va konstitutsiyaviy siyosiy iqtisod rivojiga ta’sir ko‘rsatgan. Uning 1896-yildagi ''Finanztheoretische Untersuchungen'' asari siyosiy qarorlar qabul qilish qoidalarining ahamiyatini ta’kidlab, islohotlar faqat “qoidalarni” o‘zgartirish orqali amalga oshirilishi kerakligini ilgari surgan<ref>{{cite journal|last=Ludwig|first=Van den Hauwe|title=Public Choice, Constitutional Political Economy and Law and Economics|journal=Encyclopedia of Law and Economics|year=1999}}</ref>. mksbv0e98c38tdf27tgr9r4z21yvom6 5988064 5988053 2026-04-10T17:58:50Z Brainbox 8 92470 5988064 wikitext text/x-wiki '''Johan Gustaf Knut Wicksell''' (20-dekabr 1851 — 3-may 1926) — Shvetsiyalik [[iqtisodchi]], Stokgolm maktabi vakili edi. U Uppsala universiteti va Lund universitetida professor boʻlgan<ref name=":0">{{Cite journal |last=Åkerman |first=Johan |date=1933 |title=Knut Wicksell, A Pioneer of Econometrics |url=https://www.jstor.org/stable/1907086 |journal=Econometrica |volume=1 |issue=2 |pages=113–118 |doi=10.2307/1907086 |jstor=1907086 |issn=0012-9682 |url-access=subscription |archive-date=2024-06-20 |access-date=2024-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620121951/https://www.jstor.org/stable/1907086 |url-status=live }}</ref>. U aholi nazariyasi, qiymat, kapital va pul nazariyalariga hamda ekonometrika metodologiyasiga muhim hissalar qo‘shgan<ref name=":0" /><ref>{{Cite journal |last=Malinvaud |first=Edmond |date=2003 |title=Knut Wicksellning kapital nazariyasiga merosi |url=https://www.jstor.org/stable/3441129 |journal=The Scandinavian Journal of Economics |volume=105 |issue=4 |pages=507–525 |doi=10.1111/j.0347-0520.2003.00001.x |jstor=3441129 |issn=0347-0520|url-access=subscription }}</ref><ref name=":1">{{Cite journal |last=Gårdlund |first=Torsten |date=1978 |title=Knut Wicksell hayoti va uning ishining ayrim xususiyatlari |url=https://www.jstor.org/stable/3439877 |journal=The Scandinavian Journal of Economics |volume=80 |issue=2 |pages=129–134 |doi=10.2307/3439877 |jstor=3439877 |issn=0347-0520 |url-access=subscription |archive-date=2024-06-20 |access-date=2024-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620121953/https://www.jstor.org/stable/3439877 |url-status=live }}</ref>. Uning iqtisodiy qarashlari ham Keynesian economics|keynschilik, ham Austrian School|avstriya maktabiga ta’sir ko‘rsatgan. U taniqli feministik faol Anna Bugge bilan turmush qurgan. == Ilk hayoti == Wicksell 1851-yil 20-dekabrda [[Stockholm|Stokgolm]]da tug‘ilgan<ref name=":1" />. Uning otasi nisbatan muvaffaqiyatli tadbirkor va ko‘chmas mulk brokeri bo‘lgan. U yoshligida ota-onasidan ayrilgan: onasi u olti yoshida, otasi esa o‘n besh yoshida vafot etgan<ref name=":1" />. Otasining katta merosi unga 1869-yilda Uppsala universitetiga kirib, matematika, astronomiya va fizika yo‘nalishlarida tahsil olish imkonini bergan<ref name=":1" />. == Ta’lim == U ikki yil ichida birinchi darajasini olgan va 1885-yilgacha aspiranturada o‘qigan, shu yili matematika bo‘yicha doktorlik darajasini olgan. 1887-yilda Wicksell qit’ada o‘qish uchun stipendiya olgan va Venada iqtisodchi [[Menger Karl]] ma’ruzalarini tinglagan. Keyingi yillarda uning qiziqishi asta-sekin ijtimoiy fanlar, xususan iqtisodiyotga o‘ta boshlagan. == Ma’ruzachi == Uppsala universitetida ma’ruzachi sifatida Wicksell ishchilar masalasidagi fikrlari bilan e’tibor qozongan. U ba’zi ma’ruzalarida ichkilikbozlik va fohishalikni jamiyatni buzuvchi, qashshoqlik keltiruvchi omillar deb qoralagan. U ba’zan [[sotsializm]] bilan bog‘langan bo‘lsa-da, uning yechimi aniq '''Malthusian''' yo‘nalishda bo‘lib, u tug‘ilishni nazorat qilishni qo‘llab-quvvatlagan va umrining oxirigacha shu pozitsiyani himoya qilgan. Wicksell “qat’iy neo-maltuschi” deb ta’riflangan<ref>{{Citation |last1=Carlson |first1=Benny |chapter="Too Bad to Be True": Swedish Economists on Keynes's The Economic Consequences of the Peace and German Reparations, 1919–29 |date=2024 |url=https://www.cambridge.org/core/books/keyness-economic-consequences-of-the-peace-after-100-years/too-bad-to-be-true-swedish-economists-on-keyness-the-economic-consequences-of-the-peace-and-german-reparations-191929/90FB3B3D24DD9F2BE9E1DBEC9D93F74D |title=Keynes's Economic Consequences of the Peace after 100 Years: Polemics and Policy |pages=99–129 |editor-last=Tooze |editor-first=Adam |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009407540.006 |isbn=978-1009407557 |last2=Jonung |first2=Lars |editor2-last=Corsetti |editor2-first=Giancarlo |editor3-last=Obstfeld |editor3-first=Maurice |editor4-last=Clavin |editor4-first=Patricia|url-access=subscription }}</ref>. Uning keskin fikrlari e’tibor tortgan bo‘lsa-da, uning iqtisodiyotdagi ilk asari — ''Value, Capital and Rent'' (1892) deyarli e’tiborsiz qolgan. 1896-yilda u ''Studies in the theory of Public Finance'' asarini nashr etib, unda [[Marjinalizm]] g‘oyalarini progressiv soliqqa tortish, davlat tovarlari va boshqa davlat siyosati masalalariga tatbiq qilgan va ko‘proq e’tibor qozongan. O‘sha davrda Shvetsiyada iqtisodiyot huquq fakulteti tarkibida o‘qitilganligi sababli, Wicksell professorlik lavozimini olish uchun huquq diplomi olishga majbur bo‘lgan. Shu sababli u Uppsala universitetiga qaytib, odatdagi to‘rt yillik huquq kursini ikki yilda tugatgan va 1899-yilda shu universitetda dotsent bo‘lgan. Keyingi yili u Lund universitetida to‘liq professor bo‘lgan va eng ta’sirli ishlarini aynan shu yerda amalga oshirgan. == Keyingi hayoti == 1916-yilda u Lunddagi lavozimidan nafaqaga chiqqan va Stokgolmda hukumatga moliya va bank masalalari bo‘yicha maslahat beruvchi lavozimga o‘tgan. U Stokgolmda keyinchalik “Stokgolm maktabi” deb atalgan iqtisodchilar bilan, jumladan [[Bertil Ohlin]], [[Gunnar Myrdal]] va '''Erik Lindahl''' bilan hamkorlik qilgan. Shuningdek, u kelajakda BMT Bosh kotibi bo‘ladigan yosh [[Dag Hammarskjöld]]ga dars bergan. Wicksell 1926-yilda yakuniy asarini — foiz nazariyasi bo‘yicha kitobini yozayotgan paytda vafot etgan. == Asarlar == === Ta’sirlar === Wicksell [[Leon Valras]] (Lausanne maktabi), [[Byombaverk Eygen]] (Avstriya maktabi) va [[David Ricardo]] g‘oyalariga qiziqqan va ularni sintez qilishga harakat qilgan. Uning ishlari uni “iqtisodchilar iqtisodchisi” degan obro‘ga ega qilgan. Masalan, u ishlab chiqarish omillariga to‘lovlar ularning chegaraviy mahsuldorligiga tenglashadi degan '''marginal productivity theory'''ni sodda va kuchli shaklda isbotlab bergan. Uning 1898 va 1906-yillardagi “kümülatif jarayon” ('''cumulative process''') nazariyasi inflyatsiyani tushuntirishda va pulning “parda” (veil) sifatidagi qarashni tanqid qilishda muhim o‘rin tutadi. Ricardo g‘oyalaridan kelib chiqib, Wicksell iqtisodiyot to‘liq erkin bo‘lsa ham boylik teng taqsimlanmasligini ta’kidlagan. Uning fikricha, o‘sish natijasidagi boylik avvaldan boy bo‘lganlarga ko‘proq foyda keltiradi. Shu asosda u davlat aralashuvi zarurligini himoya qilgan va konstitutsiyaviy siyosiy iqtisod rivojiga ta’sir ko‘rsatgan. Uning 1896-yildagi ''Finanztheoretische Untersuchungen'' asari siyosiy qarorlar qabul qilish qoidalarining ahamiyatini ta’kidlab, islohotlar faqat “qoidalarni” o‘zgartirish orqali amalga oshirilishi kerakligini ilgari surgan<ref>{{cite journal|last=Ludwig|first=Van den Hauwe|title=Public Choice, Constitutional Political Economy and Law and Economics|journal=Encyclopedia of Law and Economics|year=1999}}</ref>. Wicksellning eng muhim hissalaridan biri uning 1898-yilda chop etilgan ''Interest and Prices'' (''Geldzins und Güterpreise'') asarida bayon qilingan foiz nazariyasidir. Unda u „tabiiy foiz stavkasi“ tushunchasini kiritib, uni narxlar barqaror boʻlib turadigan darajadagi foiz stavkasi sifatida izohlagan. Agar bozor foiz stavkasi tabiiy stavkadan past boʻlsa, inflyatsiya yuzaga keladi, aksincha yuqori boʻlsa, deflyatsiya kuzatiladi. Shu orqali Wicksell iqtisodiyotda muvozanatni taʼminlash uchun foiz stavkalari muhim rol oʻynashini koʻrsatgan. == Manbalar == {{manbalar}} f03bh9qc9fkk6t8gks4cdpbhitcyqlk 5988066 5988064 2026-04-10T17:59:28Z Brainbox 8 92470 5988066 wikitext text/x-wiki '''Johan Gustaf Knut Wicksell''' (20-dekabr 1851 — 3-may 1926) — Shvetsiyalik [[iqtisodchi]], Stokgolm maktabi vakili edi. U Uppsala universiteti va Lund universitetida professor boʻlgan<ref name=":0">{{Cite journal |last=Åkerman |first=Johan |date=1933 |title=Knut Wicksell, A Pioneer of Econometrics |url=https://www.jstor.org/stable/1907086 |journal=Econometrica |volume=1 |issue=2 |pages=113–118 |doi=10.2307/1907086 |jstor=1907086 |issn=0012-9682 |url-access=subscription |archive-date=2024-06-20 |access-date=2024-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620121951/https://www.jstor.org/stable/1907086 |url-status=live }}</ref>. U aholi nazariyasi, qiymat, kapital va pul nazariyalariga hamda ekonometrika metodologiyasiga muhim hissalar qo‘shgan<ref name=":0" /><ref>{{Cite journal |last=Malinvaud |first=Edmond |date=2003 |title=Knut Wicksellning kapital nazariyasiga merosi |url=https://www.jstor.org/stable/3441129 |journal=The Scandinavian Journal of Economics |volume=105 |issue=4 |pages=507–525 |doi=10.1111/j.0347-0520.2003.00001.x |jstor=3441129 |issn=0347-0520|url-access=subscription }}</ref><ref name=":1">{{Cite journal |last=Gårdlund |first=Torsten |date=1978 |title=Knut Wicksell hayoti va uning ishining ayrim xususiyatlari |url=https://www.jstor.org/stable/3439877 |journal=The Scandinavian Journal of Economics |volume=80 |issue=2 |pages=129–134 |doi=10.2307/3439877 |jstor=3439877 |issn=0347-0520 |url-access=subscription |archive-date=2024-06-20 |access-date=2024-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620121953/https://www.jstor.org/stable/3439877 |url-status=live }}</ref>. Uning iqtisodiy qarashlari ham Keynesian economics|keynschilik, ham Austrian School|avstriya maktabiga ta’sir ko‘rsatgan. U taniqli feministik faol Anna Bugge bilan turmush qurgan. == Ilk hayoti == Wicksell 1851-yil 20-dekabrda [[Stockholm|Stokgolm]]da tug‘ilgan<ref name=":1" />. Uning otasi nisbatan muvaffaqiyatli tadbirkor va ko‘chmas mulk brokeri bo‘lgan. U yoshligida ota-onasidan ayrilgan: onasi u olti yoshida, otasi esa o‘n besh yoshida vafot etgan<ref name=":1" />. Otasining katta merosi unga 1869-yilda Uppsala universitetiga kirib, matematika, astronomiya va fizika yo‘nalishlarida tahsil olish imkonini bergan<ref name=":1" />. == Ta’lim == U ikki yil ichida birinchi darajasini olgan va 1885-yilgacha aspiranturada o‘qigan, shu yili matematika bo‘yicha doktorlik darajasini olgan. 1887-yilda Wicksell qit’ada o‘qish uchun stipendiya olgan va Venada iqtisodchi [[Menger Karl]] ma’ruzalarini tinglagan. Keyingi yillarda uning qiziqishi asta-sekin ijtimoiy fanlar, xususan iqtisodiyotga o‘ta boshlagan. == Ma’ruzachi == Uppsala universitetida ma’ruzachi sifatida Wicksell ishchilar masalasidagi fikrlari bilan e’tibor qozongan. U ba’zi ma’ruzalarida ichkilikbozlik va fohishalikni jamiyatni buzuvchi, qashshoqlik keltiruvchi omillar deb qoralagan. U ba’zan [[sotsializm]] bilan bog‘langan bo‘lsa-da, uning yechimi aniq '''Malthusian''' yo‘nalishda bo‘lib, u tug‘ilishni nazorat qilishni qo‘llab-quvvatlagan va umrining oxirigacha shu pozitsiyani himoya qilgan. Wicksell “qat’iy neo-maltuschi” deb ta’riflangan<ref>{{Citation |last1=Carlson |first1=Benny |chapter="Too Bad to Be True": Swedish Economists on Keynes's The Economic Consequences of the Peace and German Reparations, 1919–29 |date=2024 |url=https://www.cambridge.org/core/books/keyness-economic-consequences-of-the-peace-after-100-years/too-bad-to-be-true-swedish-economists-on-keyness-the-economic-consequences-of-the-peace-and-german-reparations-191929/90FB3B3D24DD9F2BE9E1DBEC9D93F74D |title=Keynes's Economic Consequences of the Peace after 100 Years: Polemics and Policy |pages=99–129 |editor-last=Tooze |editor-first=Adam |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781009407540.006 |isbn=978-1009407557 |last2=Jonung |first2=Lars |editor2-last=Corsetti |editor2-first=Giancarlo |editor3-last=Obstfeld |editor3-first=Maurice |editor4-last=Clavin |editor4-first=Patricia|url-access=subscription }}</ref>. Uning keskin fikrlari e’tibor tortgan bo‘lsa-da, uning iqtisodiyotdagi ilk asari — ''Value, Capital and Rent'' (1892) deyarli e’tiborsiz qolgan. 1896-yilda u ''Studies in the theory of Public Finance'' asarini nashr etib, unda [[Marjinalizm]] g‘oyalarini progressiv soliqqa tortish, davlat tovarlari va boshqa davlat siyosati masalalariga tatbiq qilgan va ko‘proq e’tibor qozongan. O‘sha davrda Shvetsiyada iqtisodiyot huquq fakulteti tarkibida o‘qitilganligi sababli, Wicksell professorlik lavozimini olish uchun huquq diplomi olishga majbur bo‘lgan. Shu sababli u Uppsala universitetiga qaytib, odatdagi to‘rt yillik huquq kursini ikki yilda tugatgan va 1899-yilda shu universitetda dotsent bo‘lgan. Keyingi yili u Lund universitetida to‘liq professor bo‘lgan va eng ta’sirli ishlarini aynan shu yerda amalga oshirgan. == Keyingi hayoti == 1916-yilda u Lunddagi lavozimidan nafaqaga chiqqan va Stokgolmda hukumatga moliya va bank masalalari bo‘yicha maslahat beruvchi lavozimga o‘tgan. U Stokgolmda keyinchalik “Stokgolm maktabi” deb atalgan iqtisodchilar bilan, jumladan [[Bertil Ohlin]], [[Gunnar Myrdal]] va '''Erik Lindahl''' bilan hamkorlik qilgan. Shuningdek, u kelajakda BMT Bosh kotibi bo‘ladigan yosh [[Dag Hammarskjöld]]ga dars bergan. Wicksell 1926-yilda yakuniy asarini — foiz nazariyasi bo‘yicha kitobini yozayotgan paytda vafot etgan. == Asarlar == Wicksell [[Leon Valras]] (Lausanne maktabi), [[Byombaverk Eygen]] (Avstriya maktabi) va [[David Ricardo]] g‘oyalariga qiziqqan va ularni sintez qilishga harakat qilgan. Uning ishlari uni “iqtisodchilar iqtisodchisi” degan obro‘ga ega qilgan. Masalan, u ishlab chiqarish omillariga to‘lovlar ularning chegaraviy mahsuldorligiga tenglashadi degan '''marginal productivity theory'''ni sodda va kuchli shaklda isbotlab bergan. Uning 1898 va 1906-yillardagi “kümülatif jarayon” ('''cumulative process''') nazariyasi inflyatsiyani tushuntirishda va pulning “parda” (veil) sifatidagi qarashni tanqid qilishda muhim o‘rin tutadi. Ricardo g‘oyalaridan kelib chiqib, Wicksell iqtisodiyot to‘liq erkin bo‘lsa ham boylik teng taqsimlanmasligini ta’kidlagan. Uning fikricha, o‘sish natijasidagi boylik avvaldan boy bo‘lganlarga ko‘proq foyda keltiradi. Shu asosda u davlat aralashuvi zarurligini himoya qilgan va konstitutsiyaviy siyosiy iqtisod rivojiga ta’sir ko‘rsatgan. Uning 1896-yildagi ''Finanztheoretische Untersuchungen'' asari siyosiy qarorlar qabul qilish qoidalarining ahamiyatini ta’kidlab, islohotlar faqat “qoidalarni” o‘zgartirish orqali amalga oshirilishi kerakligini ilgari surgan<ref>{{cite journal|last=Ludwig|first=Van den Hauwe|title=Public Choice, Constitutional Political Economy and Law and Economics|journal=Encyclopedia of Law and Economics|year=1999}}</ref>. Wicksellning eng muhim hissalaridan biri uning 1898-yilda chop etilgan ''Interest and Prices'' (''Geldzins und Güterpreise'') asarida bayon qilingan foiz nazariyasidir. Unda u „tabiiy foiz stavkasi“ tushunchasini kiritib, uni narxlar barqaror boʻlib turadigan darajadagi foiz stavkasi sifatida izohlagan. Agar bozor foiz stavkasi tabiiy stavkadan past boʻlsa, inflyatsiya yuzaga keladi, aksincha yuqori boʻlsa, deflyatsiya kuzatiladi. Shu orqali Wicksell iqtisodiyotda muvozanatni taʼminlash uchun foiz stavkalari muhim rol oʻynashini koʻrsatgan. == Manbalar == {{manbalar}} snabbpb1ibhznh5cb7kgdcdaj0n03r3 Draft:Asian Technology University 0 1363599 5987692 5987312 2026-04-10T12:04:31Z Abdirauf khan 69516 KazNU hamkorlik 5987692 wikitext text/x-wiki {{Universitet |nomi = Osiyo texnologiyalar universiteti |qisqartma = OTU |xalqaronom = Asian Technology University |asos_yil = [[2022-yil]] |turi = Nodavlat universitet |rektor = Raxmonov Lochin To'xtamishovich |talabalar = 8 242 |kafedra = 3 |bakalavriat = 4 yil |magistratura = 2 yil |Shahar nomi = Qarshi |Davlat nomi = O'zbekiston |ko'chasi = Qashqadaryo viloyati, Qarshi shahar, Chaman MFY, Mustaqillik ko'chasi, 41-uy |vebsayt = [https://asianuniversity.uz/ asianuniversity.uz] }} '''Osiyo texnologiyalar universiteti''' (qisqartma: '''OTU'''; inglizcha: ''Asian Technology University'') — [[O'zbekiston Respublikasi]] [[Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi]] tomonidan litsenziyalangan nodavlat oliy ta'lim muassasasi. Universitet [[Qashqadaryo viloyati]]ning [[Qarshi]] shahrida joylashgan bo'lib, 2022-yilda tashkil etilgan.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Osiyo texnologiyalar universiteti rasmiy sayti |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref> Hozirda universitetda 8 242 nafar talaba tahsil olmoqda. Muassasa bakalavriat bosqichida 15 ta, magistratura bosqichida 6 ta ta'lim yo'nalishi bo'yicha kadrlar tayyorlaydi. Universitet tarkibida 3 ta kafedra, 10 ta departament va 1 ta ilmiy markaz faoliyat yuritadi. 2025-yilda Osiyo texnologiyalar universiteti [[QS World University Rankings]] reytingida doimiy ravishda Top 200 o'rinni egallagan [[Qozog'iston]]ning [[Àl-Fàràbï atyndaġy Qazaq ulttyk universitetì|Àl-Fàràbï atyndaġy Qazaq ulttyk universiteti]] (KazNU) bilan 2+2 qo'shma ta'lim dasturi hamkorlik shartnomasini imzoladi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://farabi.university/news/97703?lang=en |sarlavha=Cooperation with the Asian University of Technology |nashriyot=Al-Farabi Kazakh National University |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref> == Tarixi == === Tashkil etilishi === Osiyo texnologiyalar universiteti 2022-yil 19-oktabrda O'zbekiston Respublikasi Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi tomonidan berilgan litsenziya asosida [[Qarshi]] shahrida tashkil etildi. Muassasa [[Qashqadaryo viloyati]]da faoliyat ko'rsatuvchi nodavlat oliy ta'lim muassasalari qatoriga kiradi. Universitet tashkil etilishining dastlabki bosqichidanoq xalqaro hamkorlikka alohida e'tibor qaratildi. Qisqa vaqt ichida Rossiya Federatsiyasi, Chexiya, Hindiston va Qozog'istonning bir qator nufuzli universitetlari bilan hamkorlik shartnomalari tuzildi. Xorijiy professor-o'qituvchilar o'quv jarayoniga jalb qilindi, talabalar va xodimlar uchun xalqaro malaka oshirish dasturlari yo'lga qo'yildi. === Rivojlanish bosqichlari === Universitetning tashkil etilishi O'zbekiston Respublikasi Prezidentining oliy ta'lim tizimini isloh qilish va nodavlat oliy ta'lim muassasalarini rivojlantirish bo'yicha olib borayotgan siyosati doirasida amalga oshirildi. Mazkur siyosat O'zbekistonda xususiy va nodavlat sektorning ta'limdagi ulushini oshirishga qaratilgan. 2025–2026 o'quv yilidan boshlab universitet talabalar uchun yangi, zamonaviy o'quv binolarini va eng so'nggi texnologiyalar bilan jihozlangan dars xonalarini foydalanishga topshirdi. Bu esa o'quv jarayonining sifatini yanada oshirishga zamin yaratdi. == Joylashuvi va infratuzilmasi == === Asosiy kampus === Universitetning bosh binosi Qashqadaryo viloyati, Qarshi shahar, Chaman MFY, Mustaqillik ko'chasi, 41-uyda joylashgan. Bundan tashqari, universitet Mustaqillik shox ko'chasi, 13-uy manzilida ham faoliyat olib boradi. Ikkinchi manzil Qarshi Olimpiya va Paralimpiya sport turlariga tayyorlash markazi Davlat muassasasi binosida joylashgan. === Moddiy-texnik baza === Universitets zamonaviy o'quv xonalari, laboratoriyalar va kutubxona bilan jihozlangan. 2025–2026 o'quv yilidan boshlab foydalanishga topshirilgan yangi binolar zamonaviy ta'lim texnologiyalari bilan ta'minlangan. Universitetda bepul IT kurslari tashkil etilgan bo'lib, unda talabalar dasturlash va zamonaviy axborot texnologiyalarini o'rganish imkoniyatiga ega. == Boshqaruv == === Rahbariyat === Universitetning rektori — '''Raxmonov Lochin To'xtamishovich'''. Rektor oliy ta'lim va boshqaruv sohasida tajribaga ega mutaxassis bo'lib, universitetni tashkil etilgan dastlabki kunlardan boshlab boshqarib kelmoqda. === Tuzilmaviy bo'linmalar === Universitetda quyidagi asosiy tarkibiy bo'linmalar faoliyat ko'rsatadi: * 3 ta kafedra * 10 ta departament * 1 ta ilmiy-tadqiqot markazi Universitetning Xalqaro aloqalar departamenti xorijiy oliy ta'lim muassasalari va ilmiy tadqiqot markazlari bilan hamkorlikni muvofiqlashtiradi. Departament faoliyatining asosiy yo'nalishlari quyidagilardan iborat: * Xorijiy oliy ta'lim muassasalari, ilmiy tadqiqot markazlari va malaka oshirish institutlari bilan hamkorlikni yo'lga qo'yish; * Talaba va o'qituvchi xodimlarni xorijning nufuzli ta'lim muassasalarida tajriba orttirishini tashkil etish; * Xorijiy davlatlar vazirliklari va ta'lim tashkilotlari bilan hamkorlikda ta'lim ko'rgazmalari, xalqaro konferensiyalar va seminarlar tashkil qilish; * Xorijiy hamkorlar tomonidan e'lon qilinadigan grantlar tanloviga professor-o'qituvchilar va talabalarni tavsiya etish; * Xalqaro grantlar to'g'risida ma'lumotlarni to'plash va tarqatish. == Ta'lim == === Bakalavriat === Universitetda bakalavriat bosqichida jami 15 ta ta'lim yo'nalishi bo'yicha kunduzgi va kechki shaklda ta'lim beriladi. Bakalavriat ta'limining davomiyligi 4 yil. ==== Kunduzgi ta'lim yo'nalishlari ==== {|class="wikitable sortable" ! № ! Ta'lim yo'nalishi nomi ! O'qitish tili |- |1||Kompyuter injiniringi||O'zbekcha |- |2||Xorijiy til va adabiyoti (ingliz tili)||Inglizcha, O'zbekcha |- |3||Maktabgacha ta'lim||O'zbekcha |- |4||Tarix||O'zbekcha |- |5||Ona tili va adabiyoti: Rus tili||O'zbekcha, Ruscha |- |6||Psixologiya||O'zbekcha |- |7||O'zbek tili va adabiyoti||O'zbekcha |- |8||Filologiya va tillarni o'qitish||O'zbekcha |- |9||Boshlang'ich ta'lim||O'zbekcha |- |10||Iqtisodiyot||O'zbekcha |- |11||Ijtimoiy ish||O'zbekcha |- |12||Biznesni boshqarish||O'zbekcha |- |13||Dasturiy injiniring||O'zbekcha |- |14||Kutubxona-axborot faoliyati (Kutubxonchilik va bibliografiya)||O'zbekcha |- |15||Sun'iy intellekt||O'zbekcha |} === Magistratura === Magistratura bosqichida 6 ta mutaxassislik bo'yicha ta'lim beriladi. Magistratura ta'limining davomiyligi 2 yil. ==== Magistratura yo'nalishlari ==== {|class="wikitable sortable" ! № ! Mutaxassislik nomi ! O'qitish tili |- |1||Lingvistika||O'zbekcha |- |2||Ta'limda axborot texnologiyalari||O'zbekcha |- |3||O'zbek tili va adabiyoti||O'zbekcha |- |4||Tarix||O'zbekcha |- |5||Iqtisodiyot||O'zbekcha |- |6||Ta'lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (Maktabgacha ta'lim)||O'zbekcha |} === Qabul tizimi === Universitetga qabul O'zbekiston Respublikasi Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi tomonidan belgilangan talablar asosida amalga oshiriladi. Magistratura mutaxassisliklariga qabul til sertifikati talab etmasdan amalga oshiriladi. Universitetda xalqaro til sertifikatlari asosida grant berish tizimi joriy etilgan. IELTS 6.0 ballni qo'lga kiritgan talabalar 50 foizlik, IELTS 6.5 ball egalari 75 foizlik, IELTS 7.0 va undan yuqori ball egalari esa 4 yil davomida 100 foizlik grantdan foydalanish imkoniyatiga ega. === Xorijiy til sertifikatlari === Magistratura va oliy ta'limdan keyingi ta'lim ixtisosliklariga kirish uchun quyidagi xalqaro tan olingan sertifikatlar qabul qilinadi: ==== Ingliz tili sertifikatlari ==== {|class="wikitable" ! Sertifikat nomi ! B2 ! C1 ! C2 |- |IELTS||5.5 – 6.5||7.0 – 8.0||8.5 – 9.0 |- |TOEFL iBT||72 – 94||95 – 113||114 – 120 |- |TOEFL ITP||543 – 626||627 – 677||– |- |Cambridge Linguaskill||160 – 179||180+||– |} ==== Fransuz tili sertifikatlari ==== {|class="wikitable" ! Sertifikat nomi ! B2 ! C1 ! C2 |- |DELF / DALF||DELF B2||DALF C1||DALF C2 |- |TCF||B2||C1||– |} ==== Nemis tili sertifikatlari ==== {|class="wikitable" ! Sertifikat nomi ! B2 ! C1 ! C2 |- |Goethe-Zertifikat||Goethe B2||Goethe C1||Goethe C2 |- |Deutsches Sprachdiplom||–||DSD II||– |- |TestDaF (TDN)||TDN 3 (B2.1)||TDN 4 (B2.2–C1.1)||TDN 5 (C1.2) |} == Ilmiy-tadqiqot faoliyati == === Ilmiy yo'nalishlar === Universitetda ilmiy-tadqiqot ishlari muntazam ravishda olib boriladi. Ilmiy faoliyatning asosiy yo'nalishlari quyidagilardan iborat: * Fan doktori (DSc) va falsafa doktori (PhD) hamda ularning ilmiy yo'nalishlari to'g'risidagi ma'lumotlar bankini shakllantirish; * Fan va ishlab chiqarishning innovatsion korporativ hamkorligini tashkil etish bo'yicha aniq chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqish va tasdiqlash; * Kafedralardagi professor-o'qituvchilar, tayanch doktorantlar, mustaqil izlanuvchilar, iqtidorli talabalar va ishlab chiqarish korxonalar vakillaridan iborat innovatsion guruhlarni shakllantirish; * Innovatsion g'oyalar, texnologiyalar va loyihalar respublika yarmarkalarida universitetning ishtirokini ta'minlash; * Davlat grantlari va xorijiy grantlar tanlovlarida professor-o'qituvchilar ishtirokini ta'minlash; * Universitetda xalqaro va respublika miqyosida ilmiy-amaliy anjumanlar, seminarlar va konferensiyalar o'tkazish; * Talabalarni Respublika Fan olimpiadalarining I va II bosqichlariga tayyorlash va ishtirokini ta'minlash; * Iqtidorli talabalarni saralab olish va ilmiy-tadqiqot ishlariga jalb qilish. === Ilmiy anjumanlar === Universitetda respublika va xalqaro miqyosidagi ilmiy-amaliy konferensiyalar muntazam tashkil etiladi. '''«Zamonaviy filologik tadqiqotlar: nazariya, amaliyot va innovatsion metodlar»''' mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi universitetda o'tkazilgan muhim ilmiy tadbirlardan biri hisoblanadi. Mazkur anjuman filologiya fanining dolzarb masalalarini yoritish, yangi ilmiy yondashuvlar va innovatsion metodlarni amaliyotga tatbiq etishga xizmat qiladi. == Xalqaro hamkorlik == === Al-Farabi nomidagi Qozog'iston Milliy universiteti (KazNU) === Osiyo texnologiyalar universitetining eng yirik va nufuzli xalqaro hamkorliklaridan biri [[Àl-Fàràbï atyndaġy Qazaq ulttyk universitetì|Al-Farabi nomidagi Qozog'iston Milliy universiteti]] (KazNU) bilan o'rnatilgan hamkorlikdir. KazNU [[QS World University Rankings]] xalqaro reytingida doimiy ravishda Top 200 o'rinni egallaydi. Al-Farabi nomidagi QazMU da Osiyo texnologiyalar universiteti delegatsiyasi bilan uchrashuv bo'lib o'tdi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://farabi.university/news/97703?lang=en |sarlavha=Cooperation with the Asian University of Technology |nashriyot=Al-Farabi Kazakh National University |sana=2025 |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref> Uchrashuvda KazNU Kengash raisi — rektori Janseit Tuimebayev so'zga chiqib, O'zbekistonning 23 ta oliy ta'lim muassasasi, jumladan Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti, O'zbekiston Milliy universiteti, Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti, Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Farg'ona politexnika instituti va boshqalar bilan hamkorlik olib borilayotganini ta'kidladi. Uchrashuv davomida quyidagi yo'nalishlarda hamkorlik qilish bo'yicha kelishildi: * Injiniring, axborot texnologiyalari, sun'iy intellekt va menejment sohalari bo'yicha o'qituvchilar va talabalar akademik almashinuvini yo'lga qo'yish; * KazNU va Osiyo texnologiyalar universiteti talabalari uchun innovatsion loyihalar bo'yicha qo'shma xakaton yoki musobaqa o'tkazish; * Raqamlashtirish va barqaror rivojlanish mavzularida qo'shma ilmiy nashrlar tayyorlash uchun universitetlararo ilmiy guruhlar tuzish. Osiyo texnologiyalar universiteti rektori Raxmonov Lochin To'xtamishovich uchrashuvda issiq qabul uchun minnatdorlik bildirdi va universitetlar o'rtasidagi hamkorlikni mustahkamlashga chuqur qiziqish borligini ifodaladi. U robotika, iqlim o'zgarishi va uning atrof-muhitga ta'siri, fizika, iqtisodiyot va menejment sohalarini hamkorlikning eng istiqbolli yo'nalishlari sifatida belgilab, KazNU professorlarini Osiyo texnologiyalar universitetiga taklif qilish hamda OTU uchun PhD doktorantlarini tayyorlash imkoniyatini ko'rib chiqishni taklif qildi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://farabi.university/news/97703?lang=en |sarlavha=Cooperation with the Asian University of Technology |nashriyot=Al-Farabi Kazakh National University |sana=2025 |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref> Ushbu hamkorlik doirasida '''2+2 qo'shma ta'lim dasturi''' shartnomasi imzolandi. Dastur talabalar dastlabki ikki yilni bir universitetda, keyingi ikki yilni hamkor universitetda tahsil olishini nazarda tutadi. === Rossiya Federatsiyasi === '''V.G.Shuxov nomidagi Belgorod davlat texnologiyalar universiteti''' bilan hamkorlik shartnomasi va memorandumlar imzolangan. Hamkorlik doirasida ushbu universitetning rus tili va rus adabiyoti kafedrasi dotsentlari Poltaratskaya Svetlana Vladimirovna, Levina Ella Mixaylovna hamda xorijiy tillar kafedrasi dotsenti Danilenko Ilya Aleksandrovich ikki haftalik tajriba almashinuvi dasturi doirasida Osiyo texnologiyalar universitetiga tashrif buyurishdi. Tashrif davomida ular o'zga tilli guruhlarda rus tili ta'lim yo'nalishining 1-2-bosqich talabalari uchun o'quv-seminarlar tashkil etishdi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Xalqaro hamkorlik |nashriyot=asianuniversity.uz |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref> '''Nijniy Novgorod Davlat Lingvistika Universiteti''' bilan hamkorlik shartnomasi imzolandi. Shartnoma doirasida universitetning xodimlari — «Pedagogika va xorijiy tillar» kafedrasi o'qituvchilari Bahodir Sulaymanov va Oybek Babamuradov «Milliy guruhlarda rus tili» va «Milliy guruhlarda ingliz tili» mutaxassisliklari bo'yicha malaka oshirish kurslarida qatnashib qaytdilar.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Xalqaro hamkorlik |nashriyot=asianuniversity.uz |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref> 2025-yil 26-aprelda Chuvash Respublikasi ta'lim vaziri o'rinbosari Marina Nikolayevna Lejnina boshchiligidagi delegatsiya Osiyo texnologiyalar universitetiga tashrif buyurdi. Delegatsiya tarkibida Chuvash davlat gumanitar fanlar instituti direktori Yuriy Nikolayevich Isayev va Lyudmila Nikolayevna Votyakova ham bo'ldi. Tashrif davomida ikki tomonlama manfaatli shartnoma imzolashga kelishildi. Hamkorlik talabalar almashinuvi, qo'shma ilmiy tadqiqotlar va o'qituvchilar malakasini oshirish dasturlarini o'z ichiga oladi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Chuvash Respublikasi delegatsiyasining tashrifi |nashriyot=asianuniversity.uz |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref> === Chexiya Respublikasi === '''Janubiy Chex universiteti''' Pedagogika fakulteti bilan ikki tomonlama hamkorlik aloqalari o'rnatildi. Fakultet dekan o'rinbosari, professor Miroslav Prochazka va Maktabgacha va boshlang'ich ta'lim kafedrasi mudiri Maslusha Bitechkova Osiyo texnologiyalar universitetiga tashrif buyurib, hamkorlik shartnomasini imzolashga kelishdilar.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Xalqaro hamkorlik |nashriyot=asianuniversity.uz |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref> === Hindiston === '''Parul universiteti''' bilan «Xalqaro Mutaxassislar Almashinuvi Dasturi» doirasida hamkorlik amalga oshirilmoqda. Osiyo texnologiyalar universiteti xorijiy tillar kafedrasi o'qituvchisi Suxrob Muxammadiyev Parul universitetida qisqa muddatli malaka oshirish imkoniyatidan foydalandi. U xalqaro aloqalarni mustahkamlash maqsadida universitet vakillari bilan muloqot olib bordi va tajribalarini baham ko'rdi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Xalqaro hamkorlik |nashriyot=asianuniversity.uz |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref> === Talabalar uchun xalqaro dasturlar === Xalqaro aloqalar departamenti talabalar uchun bir qator doimiy dasturlarni amalga oshirmoqda. ==== «DEBAT» klubi ==== Xalqaro aloqalar departamenti talabalarning tanqidiy fikrlash qobiliyatini oshirish, o'z fikrlarini aniq va mantiqiy ravishda ifoda etish, til ko'nikmalari va jamoaviy ish qobiliyatlarini rivojlantirish maqsadida ingliz tilida «DEBAT» (munozaralar) klubini tashkil qilgan. Haftalik debatlarda talabalar oldindan berilgan mavzular doirasida tayyorlanib, ikki guruhda munozaraga kirishishadi. Bahslar ingliz tilida olib boriladi. ==== «Culture Day — Madaniyatlar kuni» ==== Xalqaro aloqalar departamenti talabalarning madaniy bilimlarini boyitish va xalqaro munosabatlarni mustahkamlash maqsadida haftalik «Culture Day — Madaniyatlar kuni» tadbirini tashkil qilgan. Tadbirga Qarshi shahrining turli tashkilotlarida faoliyat olib borayotgan xorijiy mutaxassislar taklif etiladi. Tadbir davomida xorijlik mehmonlar talabalarni o'z mamlakatlarining madaniyati, tarixi, san'ati va urf-odatlari bilan tanishtiradilar. == Manbalar == {{Manbalar}} == Tashqi havolalar == * [https://asianuniversity.uz/ Osiyo texnologiyalar universiteti rasmiy veb-sayti] * [https://farabi.university/news/97703?lang=en Al-Farabi KazNU — Cooperation with the Asian University of Technology] * [https://farabi.university/news/97703?lang=ru Al-Farabi KazNU — Сотрудничество с Азиатским технологическим университетом] * [https://farabi.university/news/97703?lang=kz Al-Farabi KazNU — Азия технологиялық университетімен ынтымақтастық] [[Turkum:Qarshidagi oliy ta'lim muassasalari]] [[Turkum:2022-yilda tashkil etilgan ta'lim muassasalari]] [[Turkum:O'zbekiston nodavlat oliy o'quv yurtlari]] [[Turkum:Qashqadaryo viloyatidagi tashkilotlar]] [[Turkum:O'zbekiston oliy o'quv yurtlari]] bonhcui0v2vyvmyj48jnw06t0u2env2 5987693 5987692 2026-04-10T12:08:00Z Abdirauf khan 69516 Asian 5987693 wikitext text/x-wiki {{Universitet |nomi = Osiyo texnologiyalar universiteti |qisqartma = OTU |xalqaronom = Asian Technology University |asos_yil = [[2022-yil]] |turi = Nodavlat universitet |rektor = Raxmonov Lochin To'xtamishovich |talabalar = 8 242 |kafedra = 3 |bakalavriat = 4 yil |magistratura = 2 yil |Shahar nomi = Qarshi |Davlat nomi = O'zbekiston |ko'chasi = Qashqadaryo viloyati, Qarshi shahar, Chaman MFY, Mustaqillik ko'chasi, 41-uy |vebsayt = [https://asianuniversity.uz/ asianuniversity.uz] |tasvir=Photo 2026-02-24 10-06-34r.jpg}} '''Osiyo texnologiyalar universiteti''' (qisqartma: '''OTU'''; inglizcha: ''Asian Technology University'') — [[O'zbekiston Respublikasi]] [[Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi]] tomonidan litsenziyalangan nodavlat oliy ta'lim muassasasi. Universitet [[Qashqadaryo viloyati]]ning [[Qarshi]] shahrida joylashgan bo'lib, 2022-yilda tashkil etilgan.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Osiyo texnologiyalar universiteti rasmiy sayti |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref> Hozirda universitetda 8 242 nafar talaba tahsil olmoqda. Muassasa bakalavriat bosqichida 15 ta, magistratura bosqichida 6 ta ta'lim yo'nalishi bo'yicha kadrlar tayyorlaydi. Universitet tarkibida 3 ta kafedra, 10 ta departament va 1 ta ilmiy markaz faoliyat yuritadi. 2025-yilda Osiyo texnologiyalar universiteti [[QS World University Rankings]] reytingida doimiy ravishda Top 200 o'rinni egallagan [[Qozog'iston]]ning [[Àl-Fàràbï atyndaġy Qazaq ulttyk universitetì|Àl-Fàràbï atyndaġy Qazaq ulttyk universiteti]] (KazNU) bilan 2+2 qo'shma ta'lim dasturi hamkorlik shartnomasini imzoladi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://farabi.university/news/97703?lang=en |sarlavha=Cooperation with the Asian University of Technology |nashriyot=Al-Farabi Kazakh National University |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref> == Tarixi == === Tashkil etilishi === Osiyo texnologiyalar universiteti 2022-yil 19-oktabrda O'zbekiston Respublikasi Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi tomonidan berilgan litsenziya asosida [[Qarshi]] shahrida tashkil etildi. Muassasa [[Qashqadaryo viloyati]]da faoliyat ko'rsatuvchi nodavlat oliy ta'lim muassasalari qatoriga kiradi. Universitet tashkil etilishining dastlabki bosqichidanoq xalqaro hamkorlikka alohida e'tibor qaratildi. Qisqa vaqt ichida Rossiya Federatsiyasi, Chexiya, Hindiston va Qozog'istonning bir qator nufuzli universitetlari bilan hamkorlik shartnomalari tuzildi. Xorijiy professor-o'qituvchilar o'quv jarayoniga jalb qilindi, talabalar va xodimlar uchun xalqaro malaka oshirish dasturlari yo'lga qo'yildi. === Rivojlanish bosqichlari === Universitetning tashkil etilishi O'zbekiston Respublikasi Prezidentining oliy ta'lim tizimini isloh qilish va nodavlat oliy ta'lim muassasalarini rivojlantirish bo'yicha olib borayotgan siyosati doirasida amalga oshirildi. Mazkur siyosat O'zbekistonda xususiy va nodavlat sektorning ta'limdagi ulushini oshirishga qaratilgan. 2025–2026 o'quv yilidan boshlab universitet talabalar uchun yangi, zamonaviy o'quv binolarini va eng so'nggi texnologiyalar bilan jihozlangan dars xonalarini foydalanishga topshirdi. Bu esa o'quv jarayonining sifatini yanada oshirishga zamin yaratdi. == Joylashuvi va infratuzilmasi == === Asosiy kampus === Universitetning bosh binosi Qashqadaryo viloyati, Qarshi shahar, Chaman MFY, Mustaqillik ko'chasi, 41-uyda joylashgan. Bundan tashqari, universitet Mustaqillik shox ko'chasi, 13-uy manzilida ham faoliyat olib boradi. Ikkinchi manzil Qarshi Olimpiya va Paralimpiya sport turlariga tayyorlash markazi Davlat muassasasi binosida joylashgan. === Moddiy-texnik baza === Universitets zamonaviy o'quv xonalari, laboratoriyalar va kutubxona bilan jihozlangan. 2025–2026 o'quv yilidan boshlab foydalanishga topshirilgan yangi binolar zamonaviy ta'lim texnologiyalari bilan ta'minlangan. Universitetda bepul IT kurslari tashkil etilgan bo'lib, unda talabalar dasturlash va zamonaviy axborot texnologiyalarini o'rganish imkoniyatiga ega. == Boshqaruv == === Rahbariyat === Universitetning rektori — '''Raxmonov Lochin To'xtamishovich'''. Rektor oliy ta'lim va boshqaruv sohasida tajribaga ega mutaxassis bo'lib, universitetni tashkil etilgan dastlabki kunlardan boshlab boshqarib kelmoqda. === Tuzilmaviy bo'linmalar === Universitetda quyidagi asosiy tarkibiy bo'linmalar faoliyat ko'rsatadi: * 3 ta kafedra * 10 ta departament * 1 ta ilmiy-tadqiqot markazi Universitetning Xalqaro aloqalar departamenti xorijiy oliy ta'lim muassasalari va ilmiy tadqiqot markazlari bilan hamkorlikni muvofiqlashtiradi. Departament faoliyatining asosiy yo'nalishlari quyidagilardan iborat: * Xorijiy oliy ta'lim muassasalari, ilmiy tadqiqot markazlari va malaka oshirish institutlari bilan hamkorlikni yo'lga qo'yish; * Talaba va o'qituvchi xodimlarni xorijning nufuzli ta'lim muassasalarida tajriba orttirishini tashkil etish; * Xorijiy davlatlar vazirliklari va ta'lim tashkilotlari bilan hamkorlikda ta'lim ko'rgazmalari, xalqaro konferensiyalar va seminarlar tashkil qilish; * Xorijiy hamkorlar tomonidan e'lon qilinadigan grantlar tanloviga professor-o'qituvchilar va talabalarni tavsiya etish; * Xalqaro grantlar to'g'risida ma'lumotlarni to'plash va tarqatish. == Ta'lim == === Bakalavriat === Universitetda bakalavriat bosqichida jami 15 ta ta'lim yo'nalishi bo'yicha kunduzgi va kechki shaklda ta'lim beriladi. Bakalavriat ta'limining davomiyligi 4 yil. ==== Kunduzgi ta'lim yo'nalishlari ==== {|class="wikitable sortable" ! № ! Ta'lim yo'nalishi nomi ! O'qitish tili |- |1||Kompyuter injiniringi||O'zbekcha |- |2||Xorijiy til va adabiyoti (ingliz tili)||Inglizcha, O'zbekcha |- |3||Maktabgacha ta'lim||O'zbekcha |- |4||Tarix||O'zbekcha |- |5||Ona tili va adabiyoti: Rus tili||O'zbekcha, Ruscha |- |6||Psixologiya||O'zbekcha |- |7||O'zbek tili va adabiyoti||O'zbekcha |- |8||Filologiya va tillarni o'qitish||O'zbekcha |- |9||Boshlang'ich ta'lim||O'zbekcha |- |10||Iqtisodiyot||O'zbekcha |- |11||Ijtimoiy ish||O'zbekcha |- |12||Biznesni boshqarish||O'zbekcha |- |13||Dasturiy injiniring||O'zbekcha |- |14||Kutubxona-axborot faoliyati (Kutubxonchilik va bibliografiya)||O'zbekcha |- |15||Sun'iy intellekt||O'zbekcha |} === Magistratura === Magistratura bosqichida 6 ta mutaxassislik bo'yicha ta'lim beriladi. Magistratura ta'limining davomiyligi 2 yil. ==== Magistratura yo'nalishlari ==== {|class="wikitable sortable" ! № ! Mutaxassislik nomi ! O'qitish tili |- |1||Lingvistika||O'zbekcha |- |2||Ta'limda axborot texnologiyalari||O'zbekcha |- |3||O'zbek tili va adabiyoti||O'zbekcha |- |4||Tarix||O'zbekcha |- |5||Iqtisodiyot||O'zbekcha |- |6||Ta'lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (Maktabgacha ta'lim)||O'zbekcha |} === Qabul tizimi === Universitetga qabul O'zbekiston Respublikasi Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi tomonidan belgilangan talablar asosida amalga oshiriladi. Magistratura mutaxassisliklariga qabul til sertifikati talab etmasdan amalga oshiriladi. Universitetda xalqaro til sertifikatlari asosida grant berish tizimi joriy etilgan. IELTS 6.0 ballni qo'lga kiritgan talabalar 50 foizlik, IELTS 6.5 ball egalari 75 foizlik, IELTS 7.0 va undan yuqori ball egalari esa 4 yil davomida 100 foizlik grantdan foydalanish imkoniyatiga ega. === Xorijiy til sertifikatlari === Magistratura va oliy ta'limdan keyingi ta'lim ixtisosliklariga kirish uchun quyidagi xalqaro tan olingan sertifikatlar qabul qilinadi: ==== Ingliz tili sertifikatlari ==== {|class="wikitable" ! Sertifikat nomi ! B2 ! C1 ! C2 |- |IELTS||5.5 – 6.5||7.0 – 8.0||8.5 – 9.0 |- |TOEFL iBT||72 – 94||95 – 113||114 – 120 |- |TOEFL ITP||543 – 626||627 – 677||– |- |Cambridge Linguaskill||160 – 179||180+||– |} ==== Fransuz tili sertifikatlari ==== {|class="wikitable" ! Sertifikat nomi ! B2 ! C1 ! C2 |- |DELF / DALF||DELF B2||DALF C1||DALF C2 |- |TCF||B2||C1||– |} ==== Nemis tili sertifikatlari ==== {|class="wikitable" ! Sertifikat nomi ! B2 ! C1 ! C2 |- |Goethe-Zertifikat||Goethe B2||Goethe C1||Goethe C2 |- |Deutsches Sprachdiplom||–||DSD II||– |- |TestDaF (TDN)||TDN 3 (B2.1)||TDN 4 (B2.2–C1.1)||TDN 5 (C1.2) |} == Ilmiy-tadqiqot faoliyati == === Ilmiy yo'nalishlar === Universitetda ilmiy-tadqiqot ishlari muntazam ravishda olib boriladi. Ilmiy faoliyatning asosiy yo'nalishlari quyidagilardan iborat: * Fan doktori (DSc) va falsafa doktori (PhD) hamda ularning ilmiy yo'nalishlari to'g'risidagi ma'lumotlar bankini shakllantirish; * Fan va ishlab chiqarishning innovatsion korporativ hamkorligini tashkil etish bo'yicha aniq chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqish va tasdiqlash; * Kafedralardagi professor-o'qituvchilar, tayanch doktorantlar, mustaqil izlanuvchilar, iqtidorli talabalar va ishlab chiqarish korxonalar vakillaridan iborat innovatsion guruhlarni shakllantirish; * Innovatsion g'oyalar, texnologiyalar va loyihalar respublika yarmarkalarida universitetning ishtirokini ta'minlash; * Davlat grantlari va xorijiy grantlar tanlovlarida professor-o'qituvchilar ishtirokini ta'minlash; * Universitetda xalqaro va respublika miqyosida ilmiy-amaliy anjumanlar, seminarlar va konferensiyalar o'tkazish; * Talabalarni Respublika Fan olimpiadalarining I va II bosqichlariga tayyorlash va ishtirokini ta'minlash; * Iqtidorli talabalarni saralab olish va ilmiy-tadqiqot ishlariga jalb qilish. === Ilmiy anjumanlar === Universitetda respublika va xalqaro miqyosidagi ilmiy-amaliy konferensiyalar muntazam tashkil etiladi. '''«Zamonaviy filologik tadqiqotlar: nazariya, amaliyot va innovatsion metodlar»''' mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi universitetda o'tkazilgan muhim ilmiy tadbirlardan biri hisoblanadi. Mazkur anjuman filologiya fanining dolzarb masalalarini yoritish, yangi ilmiy yondashuvlar va innovatsion metodlarni amaliyotga tatbiq etishga xizmat qiladi. == Xalqaro hamkorlik == === Al-Farabi nomidagi Qozog'iston Milliy universiteti (KazNU) === Osiyo texnologiyalar universitetining eng yirik va nufuzli xalqaro hamkorliklaridan biri [[Àl-Fàràbï atyndaġy Qazaq ulttyk universitetì|Al-Farabi nomidagi Qozog'iston Milliy universiteti]] (KazNU) bilan o'rnatilgan hamkorlikdir. KazNU [[QS World University Rankings]] xalqaro reytingida doimiy ravishda Top 200 o'rinni egallaydi. Al-Farabi nomidagi QazMU da Osiyo texnologiyalar universiteti delegatsiyasi bilan uchrashuv bo'lib o'tdi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://farabi.university/news/97703?lang=en |sarlavha=Cooperation with the Asian University of Technology |nashriyot=Al-Farabi Kazakh National University |sana=2025 |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref> Uchrashuvda KazNU Kengash raisi — rektori Janseit Tuimebayev so'zga chiqib, O'zbekistonning 23 ta oliy ta'lim muassasasi, jumladan Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti, O'zbekiston Milliy universiteti, Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti, Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Farg'ona politexnika instituti va boshqalar bilan hamkorlik olib borilayotganini ta'kidladi. Uchrashuv davomida quyidagi yo'nalishlarda hamkorlik qilish bo'yicha kelishildi: * Injiniring, axborot texnologiyalari, sun'iy intellekt va menejment sohalari bo'yicha o'qituvchilar va talabalar akademik almashinuvini yo'lga qo'yish; * KazNU va Osiyo texnologiyalar universiteti talabalari uchun innovatsion loyihalar bo'yicha qo'shma xakaton yoki musobaqa o'tkazish; * Raqamlashtirish va barqaror rivojlanish mavzularida qo'shma ilmiy nashrlar tayyorlash uchun universitetlararo ilmiy guruhlar tuzish. Osiyo texnologiyalar universiteti rektori Raxmonov Lochin To'xtamishovich uchrashuvda issiq qabul uchun minnatdorlik bildirdi va universitetlar o'rtasidagi hamkorlikni mustahkamlashga chuqur qiziqish borligini ifodaladi. U robotika, iqlim o'zgarishi va uning atrof-muhitga ta'siri, fizika, iqtisodiyot va menejment sohalarini hamkorlikning eng istiqbolli yo'nalishlari sifatida belgilab, KazNU professorlarini Osiyo texnologiyalar universitetiga taklif qilish hamda OTU uchun PhD doktorantlarini tayyorlash imkoniyatini ko'rib chiqishni taklif qildi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://farabi.university/news/97703?lang=en |sarlavha=Cooperation with the Asian University of Technology |nashriyot=Al-Farabi Kazakh National University |sana=2025 |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref> Ushbu hamkorlik doirasida '''2+2 qo'shma ta'lim dasturi''' shartnomasi imzolandi. Dastur talabalar dastlabki ikki yilni bir universitetda, keyingi ikki yilni hamkor universitetda tahsil olishini nazarda tutadi. === Rossiya Federatsiyasi === '''V.G.Shuxov nomidagi Belgorod davlat texnologiyalar universiteti''' bilan hamkorlik shartnomasi va memorandumlar imzolangan. Hamkorlik doirasida ushbu universitetning rus tili va rus adabiyoti kafedrasi dotsentlari Poltaratskaya Svetlana Vladimirovna, Levina Ella Mixaylovna hamda xorijiy tillar kafedrasi dotsenti Danilenko Ilya Aleksandrovich ikki haftalik tajriba almashinuvi dasturi doirasida Osiyo texnologiyalar universitetiga tashrif buyurishdi. Tashrif davomida ular o'zga tilli guruhlarda rus tili ta'lim yo'nalishining 1-2-bosqich talabalari uchun o'quv-seminarlar tashkil etishdi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Xalqaro hamkorlik |nashriyot=asianuniversity.uz |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref> '''Nijniy Novgorod Davlat Lingvistika Universiteti''' bilan hamkorlik shartnomasi imzolandi. Shartnoma doirasida universitetning xodimlari — «Pedagogika va xorijiy tillar» kafedrasi o'qituvchilari Bahodir Sulaymanov va Oybek Babamuradov «Milliy guruhlarda rus tili» va «Milliy guruhlarda ingliz tili» mutaxassisliklari bo'yicha malaka oshirish kurslarida qatnashib qaytdilar.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Xalqaro hamkorlik |nashriyot=asianuniversity.uz |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref> 2025-yil 26-aprelda Chuvash Respublikasi ta'lim vaziri o'rinbosari Marina Nikolayevna Lejnina boshchiligidagi delegatsiya Osiyo texnologiyalar universitetiga tashrif buyurdi. Delegatsiya tarkibida Chuvash davlat gumanitar fanlar instituti direktori Yuriy Nikolayevich Isayev va Lyudmila Nikolayevna Votyakova ham bo'ldi. Tashrif davomida ikki tomonlama manfaatli shartnoma imzolashga kelishildi. Hamkorlik talabalar almashinuvi, qo'shma ilmiy tadqiqotlar va o'qituvchilar malakasini oshirish dasturlarini o'z ichiga oladi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Chuvash Respublikasi delegatsiyasining tashrifi |nashriyot=asianuniversity.uz |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref> === Chexiya Respublikasi === '''Janubiy Chex universiteti''' Pedagogika fakulteti bilan ikki tomonlama hamkorlik aloqalari o'rnatildi. Fakultet dekan o'rinbosari, professor Miroslav Prochazka va Maktabgacha va boshlang'ich ta'lim kafedrasi mudiri Maslusha Bitechkova Osiyo texnologiyalar universitetiga tashrif buyurib, hamkorlik shartnomasini imzolashga kelishdilar.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Xalqaro hamkorlik |nashriyot=asianuniversity.uz |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref> === Hindiston === '''Parul universiteti''' bilan «Xalqaro Mutaxassislar Almashinuvi Dasturi» doirasida hamkorlik amalga oshirilmoqda. Osiyo texnologiyalar universiteti xorijiy tillar kafedrasi o'qituvchisi Suxrob Muxammadiyev Parul universitetida qisqa muddatli malaka oshirish imkoniyatidan foydalandi. U xalqaro aloqalarni mustahkamlash maqsadida universitet vakillari bilan muloqot olib bordi va tajribalarini baham ko'rdi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Xalqaro hamkorlik |nashriyot=asianuniversity.uz |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref> === Talabalar uchun xalqaro dasturlar === Xalqaro aloqalar departamenti talabalar uchun bir qator doimiy dasturlarni amalga oshirmoqda. ==== «DEBAT» klubi ==== Xalqaro aloqalar departamenti talabalarning tanqidiy fikrlash qobiliyatini oshirish, o'z fikrlarini aniq va mantiqiy ravishda ifoda etish, til ko'nikmalari va jamoaviy ish qobiliyatlarini rivojlantirish maqsadida ingliz tilida «DEBAT» (munozaralar) klubini tashkil qilgan. Haftalik debatlarda talabalar oldindan berilgan mavzular doirasida tayyorlanib, ikki guruhda munozaraga kirishishadi. Bahslar ingliz tilida olib boriladi. ==== «Culture Day — Madaniyatlar kuni» ==== Xalqaro aloqalar departamenti talabalarning madaniy bilimlarini boyitish va xalqaro munosabatlarni mustahkamlash maqsadida haftalik «Culture Day — Madaniyatlar kuni» tadbirini tashkil qilgan. Tadbirga Qarshi shahrining turli tashkilotlarida faoliyat olib borayotgan xorijiy mutaxassislar taklif etiladi. Tadbir davomida xorijlik mehmonlar talabalarni o'z mamlakatlarining madaniyati, tarixi, san'ati va urf-odatlari bilan tanishtiradilar. == Manbalar == {{Manbalar}} == Tashqi havolalar == * [https://asianuniversity.uz/ Osiyo texnologiyalar universiteti rasmiy veb-sayti] * [https://farabi.university/news/97703?lang=en Al-Farabi KazNU — Cooperation with the Asian University of Technology] * [https://farabi.university/news/97703?lang=ru Al-Farabi KazNU — Сотрудничество с Азиатским технологическим университетом] * [https://farabi.university/news/97703?lang=kz Al-Farabi KazNU — Азия технологиялық университетімен ынтымақтастық] [[Turkum:Qarshidagi oliy ta'lim muassasalari]] [[Turkum:2022-yilda tashkil etilgan ta'lim muassasalari]] [[Turkum:O'zbekiston nodavlat oliy o'quv yurtlari]] [[Turkum:Qashqadaryo viloyatidagi tashkilotlar]] [[Turkum:O'zbekiston oliy o'quv yurtlari]] jusf2ug6o314sw4c4bxv65x3pyuhu0z Iqtisodiy muvozanat 0 1363788 5988459 5987674 2026-04-11T08:03:47Z Ranoxa 221044 5988459 wikitext text/x-wiki {{Short description|Iqtisodiy kuchlar muvozanatlashgan holat}} I'''qtisodiy muvozanat''' — [[iqtisodiyot]]da bu [[talab va taklif]] kuchlari muvozanatlashgan holat bo‘lib, bunda iqtisodiy o‘zgaruvchilar endi o‘zgarmaydi<ref>{{cite book |author-link=Hal Varian |first=Hal R. |last=Varian |title=Microeconomic Analysis |edition=Third |publisher=Norton |location=New York |year=1992 |isbn=0-393-95735-7 |url=https://archive.org/details/microeconomicana00vari_0 }}</ref>. '''Bozor muvozanati''' bu holatda — bozorda [[narx]] raqobat orqali shakllanib, [[talab va taklif|xaridorlar]] tomonidan talab qilinadigan tovar va xizmatlar miqdori [[talab va taklif|sotuvchilar]] tomonidan taklif etiladigan miqdorga teng bo‘lgan vaziyatni anglatadi. Ushbu narx ko‘pincha '''raqobat narxi''' yoki [[bozorni tozalovchi narx]] deb ataladi va talab yoki taklif o‘zgarmaguncha o‘zgarmaslikka moyil bo‘ladi. Mazkur miqdor esa "raqobat miqdori" yoki bozorni tozalovchi miqdor deb yuritiladi. ==Iqtisodiy muvozanatni tushunish== Iqtisodiy muvozanat — bu shunday holatki, unda har bir [[iqtisodiy subyekt]] o‘z holatini mustaqil ravishda, ya’ni o‘zi yakka holda qandaydir strategiyani o‘zgartirish orqali yaxshilay olmaydi. Ushbu tushuncha fizik fanlardan olingan. Masalan, [[fizik]] kuchlar muvozanatda bo‘lgan tizimni olaylik. [[Iqtisodiy]] talqinda bu hech qanday qo‘shimcha o‘zgarish yuz bermasligini anglatadi. ==Muvozanatning xossalari== Umuman olganda, muvozanatning uchta asosiy xossasi [[Huw Dixon]] tomonidan ilgari surilgan.<ref>{{cite book |last=Dixon |first=H. |chapter=Equilibrium and Explanation |editor-last=Creedy |title=The Foundations of Economic Thought |publisher=Blackwells |year=1990 |pages=[https://archive.org/details/foundationsofeco0000unse/page/356 356–394] |isbn=0-631-15642-9 |chapter-url=https://archive.org/details/foundationsofeco0000unse/page/356 }} (reprinted in Surfing Economics).</ref> Bular quyidagilar: * Muvozanat xossasi P1: Agentlarning xulq-atvori o‘zaro mos keladi. * Muvozanat xossasi P2: Hech bir agent o‘z xulq-atvorini o‘zgartirishga rag‘batga ega emas. * Muvozanat xossasi P3: Muvozanat ma’lum bir dinamik jarayon (barqarorlik) natijasidir. ===Misol: raqobatli muvozanat=== [[File:Price of market balance.gif|thumb|Raqobatli muvozanat: narx talab va taklifni tenglashtiradi. {{unordered list | P – narx | Q – talab qilinadigan va taklif etiladigan miqdor | S – taklif egri chizig‘i | D – talab egri chizig‘i | P<sub>0</sub> – muvozanat narxi | A – ortiqcha talab – P&lt;P<sub>0</sub> bo‘lganda | B – ortiqcha taklif – P&gt;P<sub>0</sub> bo‘lganda }}]] == Manbalar == {{manbalar}} 0kgjxhzo28j3msmk1w83ulznpw91grq Arthur Melvin Okun 0 1363790 5987709 5987679 2026-04-10T12:20:24Z Tewayev 117920 5987709 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = | asl ismi = Arthur Melvin Okun | tasvir = | uzunlik = | izoh = | tartib = | lavozim = Iqtisodiy maslahatchilar kengashining 7-raisi | bayroq = | bayroq2 = | ismi ostida = | boshlanish davri = 15-fevral, 1968-yil | tugash davri = 20-yanvar, 1969-yil | premyer = | prezident = Lyndon Johnson | spiker = | senat raisi = | vitse-prezident = | gubernator = | vitse-gubernator = | vazir = | bosh vazir = | birinchi vazir = | monarx = | noib = | kansler = | parlament = | lider = | hokim = | hokim yordamchisi = | hukmdor = | hukmdor yordamchisi = | yordamchisi = | muvaqqat = | muxolif = | oʻrinbosar = | oʻtmishdoshi = | vorisi = | avvalgisi = [[Gardner Ackley]] | keyingisi = [[Paul McCracken]] | toj kiydirish marosimi = | 2matnnomi_5 = | 3belginomi_5 = | 3matnnomi_5 = | 4belginomi_5 = | 4matnnomi_5 = | 5belginomi_5 = | 5matnnomi_5 = | tartib_6 = | lavozim_6 = | bayroq_6= | bayroq2_6= | ismi ostida_6 = | boshlanish davri_6 = | tugash davri_6 = | premyer_6 = | prezident_6 = | vitse-prezident_6 = | gubernator_6 = | vitse-gubernator_6 = | vazir_6 = | bosh vazir_6 = | birinchi vazir_6 = | monarx_6 = | noib_6 = | kansler_6 = | parlament_6 = | lider_6 = | hokim_6 = | hokim yordamchisi_6 = | hukmdor_6 = | hukmdor yordamchisi_6 = | yordamchisi_6 = | muvaqqat_6 = | muxolif_6 = | oʻrinbosar_6 = | oʻtmishdoshi_6 = | vorisi_6 = | avvalgisi_6 = | keyingisi_6 = | toj kiydirish marosimi_2 = | 1belginomi_6 = | 1matnnomi_6 = | 2belginomi_6 = | 2matnnomi_6 = | 3belginomi_6 = | 3matnnomi_6 = | 4belginomi_6 = | 4matnnomi_6 = | 5belginomi_6 = | 5matnnomi_6 = | talaffuzi = | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = {{birth date|1928|11|28}} | tavallud_joyi = [[Nyu-Jersi]], [[AQSh]] | vafot sanasi = {{death date and age|1980|3|23|1928|11|28}} | vafot joyi = [[Vashington (shtat)|Vashington]] | vafot sababi = | dafn etilgan joyi = | fuqaroligi = | millati = | partiya = Demokratlar partiyasi | boshqa partiya = | boʻyi = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | nikohsiz jufti = | munosabatlar = | qarindoshlari = | istiqomat joyi = | dini = | taʼlim = | alma_mater = [[Columbia universiteti]] (bakalavr, magistr, (falsafa doktori) | kasbi = | mashhur ishlari = | maoshi = | kabinet = | qoʻmitalar = | portfolio = | ilmiy unvoni = | unvoni = | maʼlumoti = | mukofotlari = | blanka1 = | matn1 = | blanka2 = | matn2 = | blanka3 = | matn3 = | blanka4 = | matn4 = | blanka5 = | matn5 = | imzosi = | sayt = | taxallus = | mansubligi = | qoʻshin turi = | xizmat qilgan yillari = | harbiy_mukofotlari = | harbiy_blanka1 = | harbiy_matn1 = | harbiy_blanka2 = | harbiy_matn2 = | harbiy_blanka3 = | harbiy_matn3 = | harbiy_blanka4 = | harbiy_matn4 = | harbiy_blanka5 = | harbiy_matn5 = | modul = | modul2 = | modul3 = | modul4 = | modul5 = | izohlar = | sana = | yil = | manba = }} {{Iqtisodchi | ismi = | maktab_anʼanasi = Neo-keynscha iqtisodiyot | rangi = | rasmi = | rasm_oʻlchami = | sarlavha = | tugʻilgan_sanasi = | tugʻilgan_joyi = | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | millati = | oliygoh = [[Yale universiteti]] | soha = [[Makroiqtisodiyot]] | alma_mater = | qarshi = | rahnamolari = [[Arthur F. Burns]] | izdoshlari = [[John Maynard Keynes]] | hissasi = [[Okun qonuni: Iqtisodiy o'sish va ishsizlik]]<br>Qashshoqlik indeksi | mukofotlar = | imzo = | repec_prefix = | repec_id = }} '''Artur Melvin''' (1928-noyabr, 1928-yil — 23-mart, 1980-yil) — amerikalik iqtisodchi olim. Okunning eng mashhur ishlaridan biri [[Okun qonuni: Iqtisodiy o'sish va ishsizlik|Okun qonuni]] boʻlib, ushbu qonunga koʻra yalpi milliy mahsulotning yillik oʻsishi 2,5%ni tashkil etganda ishsizlik darajasi amalda doimiy boʻlib qoladi. Ishsizlik darajasidagi oʻzgarishlarga qarab yalpi milliy mahsulot real hajmining potensial hajmiga nisbati oʻzgarishlari (elastikligi) doimiy va taxminan 3% ga teng . Okun, shuningdek, qashshoqlik indeksi tushunchasini joriy etgani hamda soliqlarning sof yoʻqotilishini „teshik chelak“ka qiyoslagani bilan ham tanilgan<ref>Okun, Arthur M. (1975), ''Equality and Efficiency: The Big Tradeoff''. Washington, D. C.: Brookings Institution, 1975, pp. 91–92.</ref>. == Biografiyasi == Okun 1949-yilda Columbia Collegeni eng yuqori GPA uchun Albert Asher Green Memorial mukofoti bilan tamomlagan<ref>{{Cite news |date=1949-05-31 |title=Columbia College Gives Prizes Today; Arthur Okun to Get Award for Highest Scholarship Rating at Class Day Exercises |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1949/05/31/archives/columbia-college-gives-prizes-today-arthur-okun-to-get-award-for.html |access-date=2023-04-26 |issn=0362-4331}}</ref> Okun 1956-yilda Columbia universitetida iqtisod fanlari boʻyicha falsafa doktori ilmiy darajasini oldi va keyinchalik [[Yale universiteti]]da dars beradi<ref>{{Cite web |title=Arthur M. Okun {{!}} American economist {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Arthur-M-Okun |access-date=2023-04-26 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>. 1968–1969-yillarda Iqtisodiy maslahatchilar kengashi raisi boʻlgan. Keyinchalik Okun Vashingtondagi Brookings Instituti ilmiy aʼzosi boʻlgan. 1968-yilda Okun Amerika Statistika Assotsiatsiyasi aʼzosi etib saylandi<ref>[http://www.amstat.org/awards/fellowslist.cfm View/Search Fellows of the ASA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160616161612/https://www.amstat.org/awards/fellowslist.cfm|date=2016-06-16}}, accessed 2016-08-20.</ref>. Okun 1980-yilning 23-martida yurak xurujidan vafot etdi<ref>[https://www.washingtonpost.com/archive/local/1980/03/24/arthur-okun-dies-economic-adviser-to-johnson/9157cfb8-6eac-46ac-a8ea-50cc54176aa9 Arthur Okun Dies, Economic Adviser to Johnson], accessed 2020-08-14.</ref>. == Asarlari == * ''Equality and Efficiency: The Big Tradeoff'' (Washington, D. C.: Brookings Institution, 1975) * ''Prices and Quantities: A Macroeconomic Analysis'', [https://books.google.com/books?id=5wDclSFDjQ8C&q=Prices+and+Quantities:+A+MacRoeconomic+Analysis see here] (1981) {{ISBN|0-8157-6480-4}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Gardner Ackley]]}} {{s-ttl|title=Iqtisodiy maslahatchilar kengashining raisi]]|years=1968–1969-yillar}} {{s-aft|after=[[Paul McCracken (economist)|Paul McCracken]]}} {{s-end}} == Havolalar == * [https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/1980/01/1980a_bpea_gordon_hall.pdf Brookings Inst Bio and Obit] * {{Cite encyclopedia|title=Arthur M. Okun (1928–1980) |url=http://www.econlib.org/library/Enc/bios/Okun.html |encyclopedia=[[The Concise Encyclopedia of Economics]] |edition=2nd |series=[[Library of Economics and Liberty]] |publisher=[[Liberty Fund]] |isbn=978-0865976665 |editor-first=David R.|editor-last=Henderson |editor-link=David R. Henderson |pages=576–77 }} * {{cite web|url=http://economics.yale.edu/sites/default/files/files/Okun-Lectures/Okun-Publications.pdf|title= Arthur Okun Publication List|access-date=2015-09-18}} {{Authority control}} [[Turkum:1928-yilda tug'ilganlar]] [[Turkum:1980-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] pjom762exqhxinr97wvgr5a358lw4qt 5987710 5987709 2026-04-10T12:20:56Z Tewayev 117920 5987710 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = | asl ismi = Arthur Melvin Okun | tasvir = | uzunlik = | izoh = | tartib = | lavozim = Iqtisodiy maslahatchilar kengashining 7-raisi | bayroq = | bayroq2 = | ismi ostida = | boshlanish davri = 15-fevral, 1968-yil | tugash davri = 20-yanvar, 1969-yil | premyer = | prezident = Lyndon Johnson | spiker = | senat raisi = | vitse-prezident = | gubernator = | vitse-gubernator = | vazir = | bosh vazir = | birinchi vazir = | monarx = | noib = | kansler = | parlament = | lider = | hokim = | hokim yordamchisi = | hukmdor = | hukmdor yordamchisi = | yordamchisi = | muvaqqat = | muxolif = | oʻrinbosar = | oʻtmishdoshi = | vorisi = | avvalgisi = [[Gardner Ackley]] | keyingisi = [[Paul McCracken]] | toj kiydirish marosimi = | 2matnnomi_5 = | 3belginomi_5 = | 3matnnomi_5 = | 4belginomi_5 = | 4matnnomi_5 = | 5belginomi_5 = | 5matnnomi_5 = | tartib_6 = | lavozim_6 = | bayroq_6= | bayroq2_6= | ismi ostida_6 = | boshlanish davri_6 = | tugash davri_6 = | premyer_6 = | prezident_6 = | vitse-prezident_6 = | gubernator_6 = | vitse-gubernator_6 = | vazir_6 = | bosh vazir_6 = | birinchi vazir_6 = | monarx_6 = | noib_6 = | kansler_6 = | parlament_6 = | lider_6 = | hokim_6 = | hokim yordamchisi_6 = | hukmdor_6 = | hukmdor yordamchisi_6 = | yordamchisi_6 = | muvaqqat_6 = | muxolif_6 = | oʻrinbosar_6 = | oʻtmishdoshi_6 = | vorisi_6 = | avvalgisi_6 = | keyingisi_6 = | toj kiydirish marosimi_2 = | 1belginomi_6 = | 1matnnomi_6 = | 2belginomi_6 = | 2matnnomi_6 = | 3belginomi_6 = | 3matnnomi_6 = | 4belginomi_6 = | 4matnnomi_6 = | 5belginomi_6 = | 5matnnomi_6 = | talaffuzi = | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = {{birth date|1928|11|28}} | tavallud_joyi = [[Nyu-Jersi]], [[AQSh]] | vafot sanasi = {{death date and age|1980|3|23|1928|11|28}} | vafot joyi = [[Vashington (shtat)|Vashington]] | vafot sababi = | dafn etilgan joyi = | fuqaroligi = | millati = | partiya = Demokratlar partiyasi | boshqa partiya = | boʻyi = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | nikohsiz jufti = | munosabatlar = | qarindoshlari = | istiqomat joyi = | dini = | taʼlim = | alma_mater = [[Columbia universiteti]] (bakalavr, magistr, (falsafa doktori) | kasbi = | mashhur ishlari = | maoshi = | kabinet = | qoʻmitalar = | portfolio = | ilmiy unvoni = | unvoni = | maʼlumoti = | mukofotlari = | blanka1 = | matn1 = | blanka2 = | matn2 = | blanka3 = | matn3 = | blanka4 = | matn4 = | blanka5 = | matn5 = | imzosi = | sayt = | taxallus = | mansubligi = | qoʻshin turi = | xizmat qilgan yillari = | harbiy_mukofotlari = | harbiy_blanka1 = | harbiy_matn1 = | harbiy_blanka2 = | harbiy_matn2 = | harbiy_blanka3 = | harbiy_matn3 = | harbiy_blanka4 = | harbiy_matn4 = | harbiy_blanka5 = | harbiy_matn5 = | modul = | modul2 = | modul3 = | modul4 = | modul5 = | izohlar = | sana = | yil = | manba = }} {{Iqtisodchi | ismi = | maktab_anʼanasi = Neo-keynscha iqtisodiyot | rangi = | rasmi = | rasm_oʻlchami = | sarlavha = | tugʻilgan_sanasi = | tugʻilgan_joyi = | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | millati = | oliygoh = [[Yale universiteti]] | soha = [[Makroiqtisodiyot]] | alma_mater = | qarshi = | rahnamolari = [[Arthur F. Burns]] | izdoshlari = [[John Maynard Keynes]] | hissasi = [[Okun qonuni: Iqtisodiy o'sish va ishsizlik]]<br>Qashshoqlik indeksi | mukofotlar = | imzo = | repec_prefix = | repec_id = }} '''Artur Melvin''' (1928-noyabr, 1928-yil — 23-mart, 1980-yil) — amerikalik iqtisodchi olim. Okunning eng mashhur ishlaridan biri [[Okun qonuni: Iqtisodiy o'sish va ishsizlik|Okun qonuni]] boʻlib, ushbu qonunga koʻra yalpi milliy mahsulotning yillik oʻsishi 2,5%ni tashkil etganda ishsizlik darajasi amalda doimiy boʻlib qoladi. Ishsizlik darajasidagi oʻzgarishlarga qarab yalpi milliy mahsulot real hajmining potensial hajmiga nisbati oʻzgarishlari (elastikligi) doimiy va taxminan 3% ga teng . Okun, shuningdek, qashshoqlik indeksi tushunchasini joriy etgani hamda soliqlarning sof yoʻqotilishini „teshik chelak“ka qiyoslagani bilan ham tanilgan<ref>Okun, Arthur M. (1975), ''Equality and Efficiency: The Big Tradeoff''. Washington, D. C.: Brookings Institution, 1975, pp. 91–92.</ref>. == Biografiyasi == Okun 1949-yilda Columbia Collegeni eng yuqori GPA uchun Albert Asher Green Memorial mukofoti bilan tamomlagan<ref>{{Cite news |date=1949-05-31 |title=Columbia College Gives Prizes Today; Arthur Okun to Get Award for Highest Scholarship Rating at Class Day Exercises |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1949/05/31/archives/columbia-college-gives-prizes-today-arthur-okun-to-get-award-for.html |access-date=2023-04-26 |issn=0362-4331}}</ref> Okun 1956-yilda Columbia universitetida iqtisod fanlari boʻyicha falsafa doktori ilmiy darajasini oldi va keyinchalik [[Yale universiteti]]da dars beradi<ref>{{Cite web |title=Arthur M. Okun {{!}} American economist {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Arthur-M-Okun |access-date=2023-04-26 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>. 1968–1969-yillarda Iqtisodiy maslahatchilar kengashi raisi boʻlgan. Keyinchalik Okun Vashingtondagi Brookings Instituti ilmiy aʼzosi boʻlgan. 1968-yilda Okun Amerika Statistika Assotsiatsiyasi aʼzosi etib saylandi<ref>[http://www.amstat.org/awards/fellowslist.cfm View/Search Fellows of the ASA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160616161612/https://www.amstat.org/awards/fellowslist.cfm|date=2016-06-16}}, accessed 2016-08-20.</ref>. Okun 1980-yilning 23-martida yurak xurujidan vafot etdi<ref>[https://www.washingtonpost.com/archive/local/1980/03/24/arthur-okun-dies-economic-adviser-to-johnson/9157cfb8-6eac-46ac-a8ea-50cc54176aa9 Arthur Okun Dies, Economic Adviser to Johnson], accessed 2020-08-14.</ref>. == Asarlari == * ''Equality and Efficiency: The Big Tradeoff'' (Washington, D. C.: Brookings Institution, 1975) * ''Prices and Quantities: A Macroeconomic Analysis'', [https://books.google.com/books?id=5wDclSFDjQ8C&q=Prices+and+Quantities:+A+MacRoeconomic+Analysis see here] (1981) {{ISBN|0-8157-6480-4}} == Havolalar == * [https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/1980/01/1980a_bpea_gordon_hall.pdf Brookings Inst Bio and Obit] * {{Cite encyclopedia|title=Arthur M. Okun (1928–1980) |url=http://www.econlib.org/library/Enc/bios/Okun.html |encyclopedia=[[The Concise Encyclopedia of Economics]] |edition=2nd |series=[[Library of Economics and Liberty]] |publisher=[[Liberty Fund]] |isbn=978-0865976665 |editor-first=David R.|editor-last=Henderson |editor-link=David R. Henderson |pages=576–77 }} * {{cite web|url=http://economics.yale.edu/sites/default/files/files/Okun-Lectures/Okun-Publications.pdf|title= Arthur Okun Publication List|access-date=2015-09-18}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Gardner Ackley]]}} {{s-ttl|title=Iqtisodiy maslahatchilar kengashining raisi]]|years=1968–1969-yillar}} {{s-aft|after=[[Paul McCracken (economist)|Paul McCracken]]}} {{s-end}} {{Authority control}} [[Turkum:1928-yilda tug'ilganlar]] [[Turkum:1980-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] af1gscop36h3kxow5q3pea7urydti50 Robert W. Clower 0 1363792 5988149 5987686 2026-04-10T18:36:39Z Bobonorova Hulkar 138656 5988149 wikitext text/x-wiki '''Robert Wayne Clower''' (1926-yil 13-fevral — 2011-yil 2-may) amerikalik iqtisodchi olim boʻlgan. Robert Wayne Clower [[iqtisodiyot]]da zaxiralar oqimi tahlili yoʻnalishining shakllanishiga katta hissa qoʻshgan, hatto uni mustaqil ilmiy yoʻnalish sifatida rivojlantirgan olim sifatida eʼtirof etiladi. Shuningdek, u [[pul]] nazariyasining mikroasoslarini ishlab chiqish va [[makroiqtisodiyot]]ning nazariy asoslarini chuqurlashtirish borasida muhim, fundamental ilmiy ishlari bilan tanilgan. == Asosiy hissalari == Robert Wayne Clower iqtisodiyotda zaxiralar oqimi tahlili sohasini yaratgan olim sifatida eʼtirof etiladi<ref>• Donald A.Walker, 1984. ''Money and Markets'', Preface, p. [https://books.google.com/books?id=7CQ4AAAAIAAJ&pg=PA18 x.]<br />&nbsp;&nbsp; • Robert W. Clower, 1954a. "An Investigation into the Dynamics of Investment, " ''American Economic Review''. 44(l), pp. [https://www.jstor.org/pss/1803060 64]-81.<br />&nbsp;&nbsp; • _____, 1954b. „Price Determination in a Stock-Flow Economy“ with D. W. Bushaw, ''Econometrica '' 22(3), pp. [https://www.jstor.org/pss/1907357 328]-343.<br />&nbsp;&nbsp; • _____, 1957. ''Introduction to Mathematical Economics'', Ch. 3-6. „Section“ & arrow-searchable page [http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.b3513586 links.]<br />&nbsp;&nbsp; • _____, 1968. "Stock-flow analysis, " ''[[International Encyclopedia of the Social Sciences]]'', v. 12.</ref>. Clower muhim ilmiy ishlarida kuchli ilmiy yondashuvlarni asoslab berdi, kelajakdagi tadqiqotlar uchun yoʻl ochdi va mavjud nazariyalarni qayta tartibga soldi. * Keyns nazariyasi standart umumiy muvozanat nazariyasidan farqli ravishda, iqtisodiyotni muvozanatsizlik tahlili prizmasidan tadqiq etadi. Shu tariqa, ushbu yondashuv Walras qonuni va anʼanaviy narxlar nazariyasini umumlashtiradi yoki ularni butunlay rad etadi. Shuning uchun u „ikki tomonlama qaror qabul qilish gipotezasi“ni ilgari surdi. Unga koʻra, toʻliq bandlik boʻlmagan muvozanat holatlarida amalga oshirilgan oldi-sotdi hajmi ishlab chiqarishning moslashishiga taʼsir koʻrsatadi, ammo toʻliq bandlik holatida bunday taʼsir kuzatilmaydi. Uning taʼkidlashicha, u Keynes nazariyasida toʻliq bandlik oddiy holat emas, balki kam uchraydigan maxsus holat ekanini tushuntiradi. Bunday miqdoriy cheklovlar iqtisodiy tizimning toʻliq [[bandlik]] muvozanatiga nisbatan dinamik barqarorligini murakkablashtiruvchi nochiziqliliklarni keltirib chiqaradi hamda „nazariy“ va „real“ talab tushunchalarini bir-biridan farq qilishini koʻrsatadi<ref>• Robert W. Clower, 1965. "The Keynesian Counter-Revolution: A Theoretical Appraisal, " in [[Frank Hahn|F. H. Hahn]] and F. P. R. Brechling, ed., ''The Theory of Interest Rates''. Macmillan. Reprinted in Clower, 1987, ''Money and Markets'', pp. [https://books.google.com/books?id=7CQ4AAAAIAAJ&dq=%22The+Keynesian+Counter+Revolution%3A+A+Theoretical+Appraisal%22&pg=RA1-PA34 34-58.]<br />&nbsp;&nbsp; • Herschel I. Grossman, 1971. "Money, Interest, and Prices in Market Disequilibrium, " ''Journal of Political Economy'',79(5), pp. [https://www.jstor.org/pss/1830266 943]-961.<br />&nbsp;&nbsp; •[[Avinash Dixit]], 1978. "The Balance of Trade in a Model of Temporary Equilibrium with Rationing, " ''Review of Economic Studies'', 45(3), pp. [https://www.jstor.org/pss/2297242 393]-404.</ref>. * [[Pul]] nazariyasi pul iqtisodiyoti va [[ayirboshlash]] iqtisodiyoti oʻrtasidagi farqni aniq koʻrsatib berishi lozim. Bunda „shakllangan mikroiqtisodiy nazariyadan farqli oʻlaroq, pul tovarlari mavjud ortiqcha talab kuchlarini shakllantirishda oʻziga xos va markaziy oʻrin tutadi“. Aynan shu yerda uning „oldindan naqd pul talab qilinishi“ cheklovi, hozirda koʻpincha „Clower cheklovi“ deb ataladigan tushuncha joriy etilgan<ref>• Robert Clower, 1967. "A Reconsideration of the Microfoundations of Monetary Theory, " ''Western Economic Journal'', 6(1), p. 8. [https://web.archive.org/web/20200308210419/https://www.ssc.uwo.ca/economics/grad/533b-001/Notes/Clower_1967.pdf pp. 1-8] (press '''+''')].<br />&nbsp;&nbsp; • _____, 1964. "Monetary History and Positive Economics, " ''Journal of Economic History'', 24(3), pp. [https://www.jstor.org/pss/2116326 364]-380.<br />&nbsp;&nbsp; • _____, 1969b. "What Traditional Monetary Theory Really Wasnʼt, " ''Canadian Journal of Economics''. 2(2), pp. [https://www.jstor.org/pss/133641 299]-302.<br />&nbsp;&nbsp; • Joseph M. Ostroy, 1992. "Money and General Equilibrium Theory, " sect. 2, Transaction Costs, ''The New Palgrave Dictionary of Money and Finance''.<br />&nbsp;&nbsp; • [[Nobuhiro Kiyotaki]] and [[Randall Wright]], 1993. "A Search-Theoretic Approach to Monetary Economics, " ''American Economic Review'', 83(1), pp. [http://home.cc.umanitoba.ca/~jiang2/kiyotaki%20and%20wright%201993%20aer.pdf 63-77]{{Dead link|date=November 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (press '''+''').<br />&nbsp;&nbsp; • Robert W. Clower, 1987. ''Money and Markets''. Cambridge. [http://www.cambridge.org/catalogue/catalogue.asp?isbn=0521335604 Description] and chapter-preview [https://books.google.com/books?id=7CQ4AAAAIAAJ&pg=PR7 links.] Review [https://www.jstor.org/pss/2233139 extract] of [[David Laidler]].<br />&nbsp;&nbsp; • _____,1994. "Economics as an Inductive Science, " ''Southern Economic Journal'', 60(4), pp. [http://cas.umkc.edu/ECON/economics/faculty/Lee/courses/502/reading/methcrit1.pdf 805-814] (press '''+'''). Presidential address, [[Southern Economic Association|SEA]].<br />&nbsp;&nbsp; • _____, 1995a. "Axiomatics in Economics, " ''Southern Economic Journal'', 62(2), pp. [http://cas.umkc.edu/ECON/economics/faculty/Lee/courses/502/reading/gewecrit2.pdf 307-319] (press '''+''').<br />&nbsp;&nbsp; • _____ 1995b, "On the Origin of Monetary Exchange, " ''Economic Inquiry'', 33(4), pp. 525-36. [https://archive.today/20130105121900/http://www3.interscience.wiley.com/journal/119960536/abstract Abstract] and [http://findarticles.com/p/articles/mi_hb5814/is_n4_v33/ai_n28662449/ reprint.] <br />&nbsp;&nbsp; • _____, 1995c. ''Economic Doctrine and Method: Selected Papers of R. W. Clower'', Edward Elgar Publishing. [https://web.archive.org/web/20110722004616/http://www.e-elgar.co.uk/bookentry_main.lasso?id=92 Description.] <br />&nbsp;&nbsp; • _____, 1996. „Taking Markets Seriously: Groundwork for a Post-Walrasian Macroeconomics“, with P. W. Howitt, in David Colander, ed., ''Beyond Microfoundations'', pp. [https://books.google.com/books?id=1FuhaZkuBZoC&dq=%22Taking+Markets+Seriously%22+clower&pg=PA21 21-37.]<br />&nbsp;&nbsp; • Peter Howitt, Elisabetta de Antoni, and [[Axel Leijonhufvud]], ed., 1999. ''Money, Markets and Method: Essays in Honour of Robert W. Clower'', Edward Elgar. [http://www.e-elgar-economics.com/Bookentry_Main.lasso?id=1559 Description.]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] [[Turkum:1926-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:2011-yilda vafot etganlar]] eh6g2571dqnpkesotetgv6f6186p3h9 Livet paa Hegnsgaard 0 1363793 5987690 2026-04-10T12:02:45Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Televideniye]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5987690 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Arne Weel]]<br>[[Lau Lauritzen Jr.]]<br>[[Alice O'Fredericks]] | producer = Arne Weel | writer = [[Jeppe Aakjær]]<br>[[Fleming Lynge]]<br>[[Svend Rindom]] | starring = [[Holger Reenberg]] | music = | cinematography = Karl Andersson | editing = [[Marie Ejlersen]] | distributor = | released = {{film date|1938|10|3|df=yes}} | runtime = 90 minutes | mamlakat = {{DEN}} | til = [[Dan tili]] }} '''Life on the Hegn Farm''' — 1938-yilda rejissyorlar [[Arne Weel]], [[Lau Lauritzen Jr.]] va [[Alice O'Fredericks]] tomonidan suratga olingan [[Daniya]] oilaviy filmi<ref name="NY Times">{{cite web |url=https://movies.nytimes.com/movie/234900/Livet-Paa-Hegnsgaard/overview |title=New York Times: Life on the Hegn Farm |accessdate=26 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520183820/http://movies.nytimes.com/movie/234900/Livet-Paa-Hegnsgaard/overview |archive-date=20 May 2011 |department=Movies & TV Dept. |work=[[The New York Times]] |author=Hal Erickson |author-link=Hal Erickson (author) |date=2011 |url-status=dead }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{IMDb title|id=0030381|title=Life on the Hegn Farm}} {{1930-yillar-Daniya-film-stub}} nz9ykkonwr1m2ntg1d5utwgypcmns51 Blaavand melder storm 0 1363794 5987698 2026-04-10T12:11:20Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Televideniye]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5987698 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Lau Lauritzen Jr.]]<br>[[Alice O'Fredericks]] | producer = | writer = [[Lau Lauritzen Jr.]]<br>[[Børge Müller]]<br>[[Alice O'Fredericks]] | starring = [[Osvald Helmuth]] | music = | cinematography = Karl Andersson | editing = [[Marie Ejlersen]] | distributor = | released = {{film date|1938|12|26|df=yes}} | runtime = 102 minut | mamlakat = {{DEN}} | til = [[Dan tili]] }} '''Blaavand melder storm''' – 1938-yilda rejissyorlar [[Lau Lauritzen Jr.]] va [[Alice O'Fredericks]] tomonidan suratga olingan [[Daniya]] [[triller film]]i<ref>{{cite web|url=https://www.dfi.dk/viden-om-film/filmdatabasen/film/blaavand-melder-storm |title=Blaavand melder storm |work=DFI |access-date=27 April 2021}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *{{IMDb title|id=0029916|title=Blaavand melder storm}} {{1930-yillar-Daniya-film-stub}} 528f7980thedpjqcm8lu3yvlq5hg2e3 Elhamma toxopeusi 0 1363795 5987699 2026-04-10T12:15:12Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987699 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Elhamma toxopeusi | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Elhamma toxopeusi''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yangi Gvineya]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q5360128}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} rqj66izqrk87wfgdbcqme9fpsauue23 Gazoryctra chishimana 0 1363796 5987701 2026-04-10T12:16:20Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987701 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Gazoryctra chishimana | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Gazoryctra chishimana''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Kuril orollari]] va [[Yaponiya]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref><ref>[http://www.jpmoth.org/Hepialidae/Gazoryctra_chishimana.html Japanese Moths]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q5529182}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} 6mb8yj6p67hz0d65by2eu70ygik6pa7 De tre måske fire 0 1363797 5987702 2026-04-10T12:16:28Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Televideniye]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5987702 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Lau Lauritzen Jr.]]<br>[[Alice O'Fredericks]] | producer = | writer = [[Lau Lauritzen Jr.]]<br>[[Børge Müller]]<br>[[Alice O'Fredericks]] | starring = [[Victor Borge]] | music = | cinematography = Karl Andersson | editing = [[Marie Ejlersen]] | distributor = | released = {{Film date|1939|02|27|df=y}} | runtime = 99 minut | mamlakat = {{DEN}} | til = [[Dan tili]] }} '''De tre måske fire''' – 1939-yilda rejissyorlar [[Lau Lauritzen Jr.]] va [[Alice O'Fredericks]] tomonidan suratga olingan [[Daniya]] oilaviy filmi<ref>{{cite web|url=https://www.dfi.dk/viden-om-film/filmdatabasen/film/de-tre-maaske-fire |title=De tre måske fire |work=DFI |access-date=27 April 2021}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *{{IMDb title|id=0125559|title=De tre måske fire}} {{1930-yillar-Daniya-film-stub}} caxbs67se8e7ff7qbzg04ku02o0m3qg Gazoryctra confusus 0 1363798 5987705 2026-04-10T12:18:05Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987705 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Gazoryctra confusus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Gazoryctra confusus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[AQSH]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref><ref>[http://mothphotographersgroup.msstate.edu/species.php?hodges=24 mothphotographersgroup]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q5529183}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} ftcjjo8f0ofp2ow14w4b6lazlzodkjw Yuriy Ageyev 0 1363799 5987715 2026-04-10T12:24:16Z AnvarxonM 75105 „{{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Yuriy Ageyev | tavallud_sana = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1968|8|3}} | toʻliqism = Yuriy Ageyev | tavallud_joyi = {{tavalludJoyi|Zarafshon}}, Ozbekiston SSR | boʻyi = {{Boʻy|m=1.84}} | pozitsiya = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] | yillar1 = 1986 | klublar1 = [[Zarafshon (futbol klubi)|Zarafshon]] | isht1 = 35 | gol...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987715 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Yuriy Ageyev | tavallud_sana = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1968|8|3}} | toʻliqism = Yuriy Ageyev | tavallud_joyi = {{tavalludJoyi|Zarafshon}}, Ozbekiston SSR | boʻyi = {{Boʻy|m=1.84}} | pozitsiya = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] | yillar1 = 1986 | klublar1 = [[Zarafshon (futbol klubi)|Zarafshon]] | isht1 = 35 | gollar1 = 7 | yillar2 = 1987 | klublar2 = [[Navoiy Azot (futbol klubi)|Ximik]] | isht2 = | gollar2 = | yillar3 = 1989—1990 | klublar3 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] | isht3 = 34 | gollar3 = 34 | yillar4 = 1990 | klublar4 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] | isht4 = 1 | gollar4 = 0 | yillar5 = 1991—1998 | klublar5 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] | isht5 = 166 | gollar5 = 59 | yillar6 = 1999—2000 | klublar6 = [[Metallurg Bekobod|Metallurg]] | isht6 = 56 | gollar6 = 11 | yillar7 = 2001—2002 | klublar7 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] | isht7 = 17 | gollar7 = 2 }} '''Yuriy Ageyev''' ({{lang-ru|Агеев Юрий}}; 1968-yil 3-avgustda tugʻilgan) — oʻzbekistonlik sobiq [[futbolchi]], [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]] pozitsiyasida oʻynagan. Faoliyatining katta qismini „[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]“ klubida oʻtkazgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://stadion.uz/uz/news/detail/216782 |sarlavha=Tanishing, «Metallurg»ning raqibi – «Buxoro» |sana=30.11.2018}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://www.transfermarkt.co.uk/yuriy-ageev/profil/spieler/1094685 Yuriy Ageyev] [[Transfermarkt]] saytida * [https://teams.by/ageev-yuriy/player-226331/ Yuriy Ageyev] Teams.by saytida * [https://footballfakts.ru/person/73131-ageevyuriy Yuriy Ageyev] Footballfakts saytida {{DEFAULTSORT:Ageyev, Yuriy}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:SSSR erkak futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]] [[Turkum:Zarafshon Navoiy futbolchilari]] [[Turkum:Buxoro klubi futbolchilari]] [[Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:Metallurg Bekobod klubi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]] [[Turkum:SSSR birinchi ligasi futbolchilari]] [[Turkum:SSSR ikkinchi ligasi futbolchilari]] 6sx0gcw1paxt9no0hzwmshqh08qvy8h Munozara:Yuriy Ageyev 1 1363800 5987717 2026-04-10T12:24:38Z AnvarxonM 75105 „{{Munozara}} {{OʻFL}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987717 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} {{OʻFL}} 756rozftsn6bjy41w6502ltyh7vqt4t Roy Radner 0 1363801 5987721 2026-04-10T12:25:28Z GhostUch1xa 243420 „{{Infobox scientist | name = Roy Radner | image = | image_size = | alt = | caption = | birth_date = {{birth date|1927|6|29}} | birth_place = '''Chicago, Illinois, U.S.''' | death_date = {{death date and age|2022|10|6|1927|6|29}} | death_place = [[Newtown, Bucks County, Pennsylvania]], U.S. | fields = Matematik iqtisodiyot | workplaces = Yale universiteti<br> California universiteti, Berkeley<br>New York universi...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987721 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Roy Radner | image = | image_size = | alt = | caption = | birth_date = {{birth date|1927|6|29}} | birth_place = '''Chicago, Illinois, U.S.''' | death_date = {{death date and age|2022|10|6|1927|6|29}} | death_place = [[Newtown, Bucks County, Pennsylvania]], U.S. | fields = Matematik iqtisodiyot | workplaces = Yale universiteti<br> California universiteti, Berkeley<br>New York universiteti | alma_mater = Chikago universiteti | doctoral_advisor = Leonard Jimmie Savage<!--(or | doctoral_advisors = )--> | doctoral_students = | thesis_title = Team Decision Functions(Jamoa qaror qabul qilish funksiyalari) | thesis_year = 1956 | thesis_url = https://www.proquest.com/docview/301945762 | known_for = | awards = }} '''Roy Radner''' (29 iyun 1927 – 6 oktyabr 2022)<ref>[https://www.buckscountycouriertimes.com/obituaries/psom0325637 Roy Radner]</ref><ref><!--pages.stern.nyu.edu/~rradner/radnercv.htm-->Roy Radner's Curriculum Vitae - NYU Stern School of Business</ref> Nyu-York universiteti Stern biznes maktabining Leonard N. Stern Maktab professori bo‘lgan.<ref>{{Cite web|url=http://pages.stern.nyu.edu/~rradner/|title=Prof. Roy Radner}}</ref> U [[mikroiqtisodiyot|mikroiqtisodiy]] nazariyotchi edi. Radnerning tadqiqot yo‘nalishlari iqlim o‘zgarishining strategik tahlili, chegaralangan ratsionallik, korrupsiyaning o‘yin-nazariy modellari, axborot tovarlari narxlari va ma’lumotlarni qazib olishning statistik nazariyasini o‘z ichiga olgan.<ref>{{Cite web|url=https://www.stern.nyu.edu/faculty/bio/roy-radner|title=NYU Stern - Roy Radner - Leonard N. Stern Professor of Business, Emeritus}}</ref> U avval Kaliforniya universiteti, Berkeley va AT&T Bell Laboratoriesda ham faoliyat yuritgan. == Hayot va faoliyati == Roy Radner 1945-yilda Chikago universitetida liberal san’at bo‘yicha Ph.B. darajasini olgan. O‘qishni davom ettirib, u 1950-yilda matematika bo‘yicha B.S., 1951-yilda M.S. va 1956-yilda matematik statistika bo‘yicha Ph.D. darajasini olgan. <ref>{{Cite web|url=https://www.stern.nyu.edu/faculty/bio/roy-radner|title=Roy Radner}}</ref> U 2022-yil 6-oktyabrda Pensilvaniya shtati Bucks County, Newtown shahridagi Pennswood Villageda 95 yoshida vafot etgan. <ref>{{Cite web|url=https://www.buckscountycouriertimes.com/obituaries/psom0325637|title=Roy Radner Obituary |date=October 11, 2022 }} </ref> == Radner muvozanati == Radnerning eng muhim hissalaridan biri uning nomi bilan atalgan '''Radner muvozanati'''(Radner equilibrium) (1968) bo‘lib, u moliyaviy bozorlar modelidir.<ref>Radner (Jan. 1968) "Competitive Equilibrium under Uncertainty", Econometrica, pp. 31-58. [http://pages.stern.nyu.edu/~rradner/publishedpapers/20CompetitiveEquilibrium.pdf]</ref><ref>Chiaki Hara (2006) "General Equilibrium Theory: Lecture Note," Kyoto University. {{cite web |url=http://www.kier.kyoto-u.ac.jp/~hara/GET_01.pdf |title=Archived copy |access-date=October 14, 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061014175233/http://www.kier.kyoto-u.ac.jp/~hara/GET_01.pdf |archive-date=October 14, 2006 }}</ref><ref>Magill and [[Martine Quinzii|Quinzii]] (2002) "Theory of incomplete markets. 1," MIT Press.</ref> An’anaviy yondashuvda agar aktiv yoki shartli talab qiymati mavjud bo‘lsa, u amalga oshirilishi mumkin deb qaraladi. Biroq to‘liq bo‘lmagan bozorlarda bunday emas, chunki to‘lovlar mavjud aktivlar bilan savdo qilish orqali qayta tiklanishi kerak bo‘ladi va ular iqtisodiyot ta’rifining bir qismiga aylanadi. Buning birinchi oqibati shuki, byudjet to‘plamlari mavjud fazoni to‘liq qoplamaydi va odatda gipertekisliklardan kichik bo‘ladi. Byudjet to‘plamiga ortogonal vektorlar o‘lchami birdan katta bo‘lgani uchun muvozanatni qo‘llab-quvvatlovchi narx tizimlarining yagonaligi kafolatlanmaydi, xuddi shuningdek birinchi tartibli shartlar agentlar gradientlarining kollinear bo‘lishini talab qilmaydi. Ikkalasi ham odatda bajarilmaydi: shu sababli umumiy muvozanat nazariyasining birinchi farovonlik teoremasi buziladi. [[Pareto samaradorligi]] odatda ta’minlanmaydi.<ref>Geanakoplos and Polemarchakis (1985) "Existence, Regularity, and Constrained Suboptimality of Competitive Allocations When the Asset Market Is Incomplete." [https://ideas.repec.org/p/cwl/cwldpp/764.html]</ref> An’anaviy to‘liq bozorlarda har qanday siyosat ratsional agentlar savdosi orqali bekor qilinishi mumkin. Ammo to‘liq bo‘lmagan bozorlarda bu imkon yo‘q, shuning uchun bunday neytrallash savdosi har doim ham mumkin emas. Turli siyosatlar (soliq,<ref>John Geanakoplos and H. M. Polemarchakis (2008) "Pareto improving taxes," [http://cowles.econ.yale.edu/P/cd/d16b/d1662.pdf]</ref> pul-kredit,<ref>Drèze, J.H. and Polemarchakis, H. (2001). "Monetary equilibria", ch. 5 in Debreu, G., Neuefeind, W. and Trockel, W. (eds.), Economics Essays. A Festschrift for Werner Hildenbrand, Berlin: Springer.</ref><ref>{{cite journal |last1=Magill |first1=M. |last2=Quinzii |first2=M.|author2-link= Martine Quinzii |year=1992 |title=Real effects of money in general equilibrium |journal=Journal of Mathematical Economics |volume=21 |issue=4 |pages=301–342 |doi=10.1016/0304-4068(92)90012-v|citeseerx=10.1.1.218.7622 }}</ref> va boshqalar) to‘liq bo‘lmagan bozorlarda joriy etilganda real ta’sirga ega bo‘ladi. Bundan tashqari, bozorlarning to‘liq emasligi real ta’sirga ega bo‘lgan moliyaviy innovatsiyalar nazariyasiga yo‘l ochadi.<ref>{{cite journal |first=Ronel |last=Elul |year=1995 |journal=[[Journal of Economic Theory]] |volume=65 |issue=1 |pages=43–78 |title=Welfare Effects of Financial Innovation in Incomplete Markets Economies with Several Consumption Goods |doi=10.1006/jeth.1995.1002 }}</ref> Bu esa an’anaviy to‘liq bozorlar modelida mumkin emas edi, chunki har qanday shartli talab savdo orqali qayta tiklanishi mumkin bo‘lardi va moliyaviy innovatsiya real ta’sirga ega bo‘lmas edi. == Mukofotlar va e’tirof == * AQSh Milliy Fanlar Akademiyasi va Amerika San’at va Fanlar Akademiyasi a’zosi * Amerika Iqtisodiy Assotsiatsiyasi va Amerika Ilm-fanni rivojlantirish assotsiatsiyasining faxriy a’zosi * Iqtisodiy nazariya rivojlantirish jamiyatining a’zosi * Ekonometrik Jamiyatning a’zosi va sobiq prezidenti == Tanlangan bibliografiya == ;Kitoblar * {{Cite book |last=Jorgenson |first=Dale Weldeau |url=https://www.google.com/books/edition/Optimal_Replacement_Policy/IBtPAAAAMAAJ?hl=en |title=Optimal Replacement Policy |last2=McCall |first2=John Joseph |last3=Radner |first3=Roy |date=1967 |publisher=North-Holland Publishing Company |isbn=978-0-444-10728-2 |language=en}} * {{cite book | editor-last1 = Radner | editor-first1 = Roy | editor-last2 = McGuire | editor-first2 = C.B. | title = Decision and organization: a volume in honor of Jacob Marschak | publisher = North-Holland Pub. Co | location = Amsterdam | year = 1972 | series = Studies in Mathematical and Managerial Economics Series (volume 12) | isbn = 9780720433135 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/decisionorganiza0000unse }} * {{Cite book |last=Marschak |first=Jacob |title=Economic theory of teams |last2=Radner |first2=Roy |date=1972 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-01279-8 |series=Cowles Foundation for Research in Economics at Yale University |location=New Haven London}} * {{Cite book |editor-last=Groves |editor-first=Theodore |url=https://www.google.com/books/edition/Information_Incentives_and_Economic_Mech/l8-Ep1LoWO4C?hl=en |title=Information, Incentives, and Economic Mechanisms: Essays in Honor of Leonid Hurwicz |editor-last2=Radner |editor-first2=Roy |editor-last3=Reiter |editor-first3=Stanley |date=1987 |publisher=U of Minnesota Press |isbn=978-1-4529-0804-5 |language=en}} ;Ilmiy maqolalar * {{Cite journal | last1 = Radner | first1 = Roy | last2 = Hurwicz | first2 = Leonid | last3 = Reiter | first3 = Stanley | author-link2 = Leonid Hurwicz | author-link3 = Stanley Reiter | title = A stochastic decentralized resource allocation process: Part I | journal = [[Econometrica (Jurnal)]] | volume = 43 | issue = 2 | pages = 187–221 | doi = 10.2307/1913581 | jstor = 1913581 | date = March 1975 }} Cowles Commission Discussion Paper: Economics No. 2112, [http://cowles.econ.yale.edu/P/ccdp/ec/e-2112.pdf ''(pdf)'']. == Manbalar == {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Radner, Roy}} [[Category:1927 yilda tug‘ilganlar]] [[Category:2022 yilda vafot etganlar]] [[category:Jewish American economists]] [[Category:Chicago shahridan akademiklar]] [[Category:Amerikalik moliyaviy iqtisodchilar]] [[Category:University of Chicago bitiruvchilari]] [[Category:New York University professor-o‘qituvchilari]] [[Category:University of California, Berkeley professor-o‘qituvchilari]] [[Category:Econometric Society a’zolari]] [[Category:Econometric Society prezidentlari]] [[Category:Matematik iqtisodchilar]] [[Category:Amerika Qo‘shma Shtatlari Milliy Fanlar Akademiyasi a’zolari]] [[Category:Amerika San’at va Fanlar Akademiyasi a’zolari]] [[Category:Amerika Iqtisodiy Assotsiatsiyasi faxriy a’zolari]] [[Category:Yale University professor-o‘qituvchilari]] [[Category:New York University Stern School of Business professor-o‘qituvchilari]] 7lclbiuq4s2xcm8xidoziw4j09nqnhx Nordhavets mænd 0 1363802 5987729 2026-04-10T12:28:42Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Televideniye]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5987729 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Lau Lauritzen Jr.|Lau Lauritzen]] | producer = [[Henning Karmark]] | writer = [[Peter Tutein]] | narrator = | starring = | music = [[Peter Deutsch (musiqachi)|Peter Deutsch]] | editing = [[Marie Ejlersen]] | distributor = | released = {{Film date|1939}} | runtime = 101 minut | mamlakat = {{DEN}} | til = [[Dan tili]] }} '''Nordhavets mænd''' – 1939-yilda rejissyor [[Lau Lauritzen]] tomonidan suratga olingan [[Daniya]] oilaviy sarguzasht filmi<ref>{{cite web |title=Nordhavets mænd |url=https://www.dfi.dk/en/viden-om-film/filmdatabasen/film/nordhavets-maend |website=Det Danske Filminstitut |access-date=4 June 2025}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *{{IMDb title|id=0125437|title=Nordhavets mænd}} {{1930-yillar-Daniya-film-stub}} e20rf15q7k2fuprejk7e2i9msoxza4a ASA Filmudlejning 0 1363803 5987731 2026-04-10T12:31:05Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Televideniye]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5987731 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | mamlakat = {{DEN}} | til = [[Dan tili]] }} '''ASA Filmudlejning''' – 1936-yilda tashkil etilgan va [[Kopengagen]]ning Hellerup hududida joylashgan [[Daniya]] kino studiyasi<ref>{{Cite web|url=http://asafilm.dk/father-of-four-on-the-sunny-side-2018/|title = Father of four on the sunny side – 2018 &#124; Asa Movies| date=16 March 2018 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dfi.dk/nyheder/far-til-fire-moder-vikingerne-i-efterarsferien-2020|title=Far til fire møder vikingerne i efterårsferien 2020}}</ref>. 1936–1988-yillar oralig‘ida taxminan 90 ta film ishlab chiqargan bo‘lib, ishlab chiqarilganlarning asosiy qismi 1940–1950-yillarga to‘g‘ri keladi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[http://asafilm.dk/en/ Official website] {{1930-yillar-Daniya-film-stub}} df38uvynvilr5djvs5neagoyhtytqc8 Gazoryctra 0 1363804 5987733 2026-04-10T12:35:05Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987733 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Gazoryctra | rang = hayvon | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | urug‘ = Gazoryctra | tasvir = }} '''Gazoryctra''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]]lar urug‘i. Ushbu urug‘ga kiruvchi o‘n to‘rtta tur [[Yevrosiyo]], [[Kanada]] va [[AQSH]]da uchraydi. == Turlari== *''[[Gazoryctra chishimana]]'' *''[[Gazoryctra confusus]]'' *''[[Gazoryctra fuscoargenteus]]'' *''[[Gazoryctra ganna]]'' *''[[Gazoryctra hyperboreus]]'' *''[[Gazoryctra lembertii]]'' *''[[Gazoryctra macilentus]]'' *''[[Gazoryctra mathewi]]'' *''[[Gazoryctra mcglashani]]'' *''[[Gazoryctra novigannus]]'' *''[[Gazoryctra pulcher]]'' *''[[Gazoryctra roseicaput]]'' *''[[Gazoryctra sciophanes]]'' *''[[Gazoryctra wielgusi]]'' == Havolalar == *[http://johngrehan.net/index.php/hepialidae Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q1945236}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} nyn5g82ry6aqmchube1mgis5d7wfxll I kantonnement 0 1363805 5987734 2026-04-10T12:35:43Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Televideniye]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5987734 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi |director = [[Lau Lauritzen Sr.]] |producer = Svend Nielsen |writer = [[Lau Lauritzen Sr.]]<br>[[Lau Lauritzen Jr.]]<br>[[Alice O'Fredericks]] |starring = [[Carl Schenstrøm]] |music = |cinematography = Carlo Bentsen |released = {{film date|1932|3|28|df=yes}} | mamlakat = {{DEN}} }} '''I kantonnement''' – 1932-yilda rejissyor [[Lau Lauritzen Sr.]] tomonidan suratga olingan [[Daniya]] [[ovozsiz kino|ovozsiz]] komediya filmi. Filmda [[Poul Reichhardt]] aktyor sifatidagi ilk rolini ijro etgan<ref>{{Cite news |title=In the Army |url=https://www.dfi.dk/en/viden-om-film/filmdatabasen/film/i-kantonnement |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250708171253/https://www.dfi.dk/en/viden-om-film/filmdatabasen/film/i-kantonnement |archive-date=8 July 2025 |access-date=29 March 2026 |work=[[Danish Film Institute]]}}</ref>. ==Rollarda== *[[Carl Schenstrøm]] — Fyrtaarnet *[[Harald Madsen]] — Bivognen *[[Mona Mårtenson]] *[[Erling Schroeder]] *[[Olga Svendsen]] *[[Anton De Verdier]] *[[Christian Schrøder]] *[[Einar Juhl]] *[[Alex Suhr]] *[[Johannes Andresen]] *[[Christen Møller (aktyor)|Christen Møller]] *[[Jørgen Lund]] *[[Poul Reichhardt]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *{{IMDb title|0125213}} {{1930-yillar-Daniya-film-stub}} a5amxivze4rys03ehpf6dopys1lzt6c Foydalanuvchi munozarasi:PLMandarynka 3 1363806 5987736 2026-04-10T12:36:40Z Malarz pl 212 Malarz pl [[Foydalanuvchi munozarasi:PLMandarynka]] sahifasini [[Foydalanuvchi munozarasi:MazurTutejszy]]ga koʻchirdi: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/PLMandarynka|PLMandarynka]]" to "[[Special:CentralAuth/MazurTutejszy|MazurTutejszy]]" 5987736 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Foydalanuvchi munozarasi:MazurTutejszy]] j038j0uhh0k5temzmknlv43yrmvwsvc Gazoryctra fuscoargenteus 0 1363807 5987737 2026-04-10T12:36:43Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987737 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Gazoryctra fuscoargenteus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Gazoryctra fuscoargenteus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Skandinaviya]]ning shimolidan [[Sibir]] va [[Kamchatka|Kamchatka yarimoroli]]gacha bo‘lgan hududlarda uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[http://www2.nrm.se/en/svenska_fjarilar/g/gazoryctra_fuscoargenteus.html Lepidoptera of Sweden] *[http://www.nhm.uio.no/fagene/zoologi/insekter/norlep/hepialidae/fuscoargenteus.html Lepidoptera of Norway] {{Taxonbar|from=Q1374971}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} cujurfe8xhgb17t7xetw6fprl3plal7 Han, hun og Hamlet 0 1363808 5987738 2026-04-10T12:36:48Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Televideniye]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5987738 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi |director = [[Lau Lauritzen Sr.]] |producer = |writer = [[Lau Lauritzen Jr.]]<br>[[Alice O'Fredericks]]<br>A. V. Olsen |starring = [[Marguerite Viby]] |cinematography = Carlo Bentsen<br>Lau Lauritzen Sr. |released = {{film date|1932|11|8|df=yes}} |runtime = 96 minut | mamlakat = {{DEN}} | til = [[Dan tili]] }} '''Han, hun og Hamlet''' – 1932-yilda rejissyor [[Lau Lauritzen Sr.]] tomonidan suratga olingan [[Daniya]] komediya filmi<ref>{{Cite news |title=He, She and Hamlet |url=https://www.dfi.dk/en/viden-om-film/filmdatabasen/film/han-hun-og-hamlet-0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617043521/https://www.dfi.dk/en/viden-om-film/filmdatabasen/film/han-hun-og-hamlet-0 |archive-date=17 June 2025 |access-date=29 March 2026 |work=[[Danish Film Institute]]}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *{{IMDb title|0022973}} {{1930-yillar-Daniya-film-stub}} 8ugg9zhnp80aea5fqg4l4xxsrtixiaa Millionærdrengen 0 1363809 5987741 2026-04-10T12:37:47Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Televideniye]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5987741 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi |director = [[A. W. Sandberg]] |writer = [[Kjeld Abell]]<br>[[Walter Christmas]] |starring = [[Karen Caspersen]] |cinematography = Carlo Bentsen |released = {{film date|1936|3|3|df=yes}} |runtime = 101 minut | mamlakat = {{DEN}} | til = [[Dan tili]] }} '''Millionærdrengen''' – 1936-yilda rejissyor [[A. W. Sandberg]] tomonidan suratga olingan [[Daniya]] oilaviy filmi. Bosh rolni [[Karen Caspersen]] ijro etgan<ref>{{Cite news |title=Millionærdrengen |url=https://www.dfi.dk/en/viden-om-film/filmdatabasen/film/millionaerdrengen-0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250811082741/https://www.dfi.dk/en/viden-om-film/filmdatabasen/film/millionaerdrengen-0 |archive-date=11 August 2025 |access-date=29 March 2026 |work=[[Danish Film Institute]]}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *{{IMDb title|0123173}} {{1930-yillar-Daniya-film-stub}} a68gqm3vxkk0wgdj38eihhsc8mvpdf3 Gazoryctra ganna 0 1363810 5987745 2026-04-10T12:38:19Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987745 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Gazoryctra ganna | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Gazoryctra ganna''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Shvetsiya]], [[Finlyandiya]], [[Rossiya]], [[Fransiya]], [[Shveysariya]], [[Avstriya]], [[Italiya]] va [[Qozog‘iston]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |bibcode=2000JNatH..34..823N |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20151031080859/http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=431744 Fauna Europaea]</ref><ref>{{Cite web |url=http://szmn.sbras.ru/old/Lepidop/Hepial.htm |title=Hepialidae collection of Siberian Zoological Museum |access-date=2012-02-24 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304190459/http://szmn.sbras.ru/old/Lepidop/Hepial.htm |url-status=dead }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{commonscat}} {{wikispecies}} *[https://www.lepiforum.de/lepiwiki.pl?Gazoryctra_Ganna Lepiforum.de] {{Taxonbar|from=Q5114584}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} 6awu7hupyzrulh8rdqyg5rnhyemj9go Gazoryctra hyperboreus 0 1363811 5987747 2026-04-10T12:39:45Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987747 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Gazoryctra hyperboreus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Gazoryctra hyperboreus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1862-yilda Heinrich Benno Möschler tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]]da, xususan [[Yangi Angliya]] va [[Kvebek]]dan [[Alberta]] etaklarigacha bo‘lgan hududlarda uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref><ref>[https://mothphotographersgroup.msstate.edu/species.php?hodges=23 mothphotographersgroup]</ref><ref>{{cite web |author1=Anweiler, G. G. |author2=Robinson, E. |name-list-style=amp |date=November 14, 2003 |url=https://search.museums.ualberta.ca/g/2-2295 |title=Species Details: ''Gazoryctra hyperborea'' |website=[[University of Alberta]] Museums |publisher=[[E.H. Strickland]] Entomological Museum |access-date=December 28, 2020}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q5529184}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} d36wyr0sh5ue7kme39rq7363i96tx9k Der weiße Gott 0 1363812 5987748 2026-04-10T12:39:56Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Televideniye]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5987748 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | writer = George Schnéevoigt | narrator = | starring = {{ubl|[[Paul Richter]]|[[Mona Mårtenson]]|[[Rudolf Klein-Rogge]]|[[Ada Kramm]]}} | music = | editing = | cinematography = | studio = {{ubl|[[Nordisk Film]]|Lothar Stark-Film}} | distributor = Richard Goldstaub Tonfilmverleih | released = {{Film date|1932|05|14|df=yes}} | runtime = 78 minut | mamlakat = {{DEN}}, {{GER}} | til = [[Dan tili]] }} '''The White God''' — 1932-yilda rejissyor [[George Schnéevoigt]] tomonidan suratga olingan [[Daniya]]–[[Germaniya]] sarguzasht filmi. Bosh rollarni [[Paul Richter]], [[Mona Mårtenson]] va [[Rudolf Klein-Rogge]] ijro etgan. Film 1932-yil 14-mayda premyera qilingan<ref>Grange p.387</ref>. == Rollarda == * [[Paul Richter]] — Jack Norton * [[Mona Mårtenson]] — Ekalonk * [[Rudolf Klein-Rogge]] — Mariak * [[Ada Kramm]] as Anny * [[Henki Kolstad]] * [[Knut Christian Langaard]] — kapitan * [[Paul Rehkopf]] * [[Josef Dischner]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Grange, William. ''Cultural Chronicle of the Weimar Republic''. Scarecrow Press, 2008. == Havolalar == * {{IMDb title|0258308}} {{1930-yillar-Daniya-film-stub}} exbyf43pywqk7ej59lh8ycf91i9500s Majburiyat (buxgalteriya) 0 1363813 5987749 2026-04-10T12:40:48Z Omonovas 201946 „'''majburiyat''' — [[Moliyaviy hisobot]]da moliyaviy [[subyekt]] tomonidan qarzdor boʻlgan qiymat miqdorini bildiradi. Texnikroq qilib aytganda, bu oʻtgan voqealar natijasida yuzaga kelgan hozirgi majburiyatni qondirish uchun kelajakda subyekt tomonidan taqdim etilishi kutilayotgan qiymat<ref>{{cite book|last=Hussey|first=Roger|title=Fundamentals of International Financial Accounting|year=2011}}</ref>. Majburiyatni yopish uchun beriladigan qiy...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987749 wikitext text/x-wiki '''majburiyat''' — [[Moliyaviy hisobot]]da moliyaviy [[subyekt]] tomonidan qarzdor boʻlgan qiymat miqdorini bildiradi. Texnikroq qilib aytganda, bu oʻtgan voqealar natijasida yuzaga kelgan hozirgi majburiyatni qondirish uchun kelajakda subyekt tomonidan taqdim etilishi kutilayotgan qiymat<ref>{{cite book|last=Hussey|first=Roger|title=Fundamentals of International Financial Accounting|year=2011}}</ref>. Majburiyatni yopish uchun beriladigan qiymat aktivlar oʻtkazilishi yoki xizmatlar koʻrsatilishi koʻrinishida boʻlishi mumkin. == Xususiyatlari == Majburiyat quyidagi xususiyatlar bilan belgilanadi: * Biznesni yoki shaxsiy [[daromad]]ni oshirish uchun shaxslar yoki banklardan olingan har qanday qarz boʻlib, u qisqa yoki uzoq muddatda toʻlanishi kerak; * Boshqalarga nisbatan majburiyat yoki javobgarlik boʻlib, u kelajakda aktivlarni oʻtkazish yoki ulardan foydalanish, xizmatlar koʻrsatish yoki iqtisodiy foyda keltiruvchi boshqa operatsiyalar orqali, belgilangan yoki aniqlanadigan sanada, maʼlum hodisa yuz berganda yoki talab qilinganda bajarilishi kerak; * Tashkilotni boshqa tomon oldida majbur qiladigan va uni toʻlovni bajarishdan qochish imkonini juda cheklaydigan yoki umuman bermaydigan majburiyat; * Tashkilotni majbur qiluvchi va allaqachon sodir boʻlgan operatsiya yoki hodisa natijasi. Moliyaviy hisobda majburiyatlar har doim ham [[huquq|huquqiy jihatdan]] majburiy boʻlavermaydi. Ular adolatli yoki konstruktiv majburiyatlarga ham asoslanadi. '''Adolatli majburiyat''' — bu axloqiy yoki maʼnaviy mulohazalarga asoslangan burch hisoblanadi. '''Konstruktiv majburiyat''' esa shartnomaga asoslanmagan, balki muayyan vaziyatdagi holatlar natijasida yuzaga keladigan majburiyatdir. [[Balans|Hisob-kitob tenglamasi]] [[aktiv]]lar, [[majburiyat]]lar va [[xususiy kapital]] oʻrtasidagi bogʻliqlikni ifodalaydi<ref>{{Web manbasi |url=https://www.investopedia.com/terms/l/liability.asp |sarlavha=Understanding Liabilities: Definitions, Types, and Key Differences From Assets |qaralgan sana=18 Mart 2021 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20210308122107/https://www.investopedia.com/terms/l/liability.asp |arşivtarihi=8 Mart 2021 |ölüurl=hayır }}</ref>: : '''Aktivlar = Majburiyatlar + Xususiy kapital''' Hisob-kitob tenglamasi [[buxgalteriya balansi|balans hisobot]]ining [[matematik]] tuzilmasi hisoblanadi. Majburiyatning eng koʻp qabul qilingan buxgalterlik taʼrifi [[Buxgalteriya hisobining xalqaro standartlari kengashi]] tomonidan ishlatiladi. MHXS ning konseptual asoslaridan quyidagi iqtibos keltiriladi: {{blockquote|Majburiyat - bu korxonaning o‘tmishdagi voqealar natijasida yuzaga kelgan joriy majburiyati bo‘lib, uning amalga oshirilishi natijasida korxonadan iqtisodiy foydani o‘zida mujassam etgan resurslar chiqib ketadi.|F.49(b)}} Dunyo boʻyicha majburiyatlarni tan olish boʻyicha qoidalar turlicha boʻlsa-da, ular umumiy jihatdan Buxgalteriya hisobining xalqaro standartlari kengashi standartlariga oʻxshash. Majburiyat turlariga misollar: [[kredit|kredit boʻyicha qarz]], [[ipoteka|ipoteka boʻyicha qarz]]. [[File:VerbindlichkeitenSektorenUSAengl.PNG|thumb|250px|right|AQSh iqtisodiyot sektorlarining majburiyatlari, 1945–2017, Federal zaxira tizimining pul oqimi statistikasi asosida]] '''Majburiyatlar''' — bu biznesning qarzlari va majburiyatlari boʻlib, ular biznes aktivlariga nisbatan '''kreditorlar talabi'''ni ifodalaydi. == Tasnifi == Majburiyatlar balans hisobotida aks ettiriladi va odatda ikki guruhga boʻlinadi: * [[Joriy majburiyat]]lar — bir yil ichida toʻlanishi kutiladigan majburiyatlar. Ular odatda ish haqi, [[hisob-kitoblar]], soliqlar va [[kreditorlik qarzlari]], tuzatish yozuvlarida koʻrsatiladigan olinmagan daromadlar, joriy yilda toʻlanadigan [[obligatsiya|uzoq muddatli obligatsiyalar]]ning qismi hamda qisqa muddatli majburiyatlarni oʻz ichiga oladi (masalan, uskunalar xaridi boʻyicha). Joriy majburiyatlar odatda [[joriy aktiv]]lardan foydalanish, yangi joriy majburiyatlar yaratish yoki bir yil yoki operatsion davr ichida xizmatlar koʻrsatish orqali qoplanishi kutiladi. * [[Uzoq muddatli majburiyat]]lar — bir yil ichida toʻlanishi kutilmaydigan majburiyatlar. Ular odatda chiqarilgan uzoq muddatli [[obligatsiyalar]], [[veksell|toʻlanadigan veksellar]], [[ijara|uzoq muddatli ijaralar]], [[pensiya]] majburiyatlari va uzoq muddatli mahsulot kafolatlarini oʻz ichiga oladi. Qiymati yoki muddati aniq boʻlmagan majburiyatlar '''rezervlar''' deb ataladi. Kompaniya [[bank]]ka pul qoʻyganida, bank oʻz balansida mijoz oldidagi majburiyatni aks ettiradi, bu majburiyat talab qilinganda pulni qaytarishdan iborat boʻladi. Shu bilan birga, [[Ikkiyoqlama yozuv (buxgalteriya)|ikkiyoqlama yozuv]] tamoyiliga koʻra, bank ushbu pulni aktiv sifatida ham qayd etadi. Kompaniya esa bankka pul qoʻyganda, oʻzining naqd pulini kamaytiradi va bankdagi [[omonat]]ini (aktivini) oshiradi. == Debet va kredit == [[Debet]] [[aktiv]]larni oshiradi yoki [[majburiyat]]larni kamaytiradi; [[kredit]] esa aktivlarni kamaytiradi yoki majburiyatlarni oshiradi. [[Ikkiyoqlama yozuv (buxgalteriya)|Ikkiyoqlama buxgalteriya]] tamoyiliga koʻra, har bir moliyaviy operatsiya ham debet, ham kredit yozuvini oʻz ichiga oladi. Bankka pul qoʻyilganda, bank oʻzining naqd pul hisobini (aktivni) debet qiladi va mijoz depozit hisobini (majburiyatni) kredit qiladi. Bu holatda ham aktiv, ham majburiyat ortadi. Pul yechib olinganda esa aksincha boʻladi: bank naqd pul hisobini kredit qiladi va depozit hisobini debet qiladi. Bu holatda ham aktiv, ham majburiyat kamayadi. == Yana qarang == * [[aktiv|Aktivlar]] * [[Xarajatlar]] * [[Amortizatsiya]] * [[Moliyaviy hisobot]] * [[Joriy majburiyat]] == Manbalar == {{manbalar}} b3qj943yt60b0kzdpfvn84wqyv8lo34 5987750 5987749 2026-04-10T12:41:00Z Omonovas 201946 5987750 wikitext text/x-wiki '''Majburiyat''' — [[Moliyaviy hisobot]]da moliyaviy [[subyekt]] tomonidan qarzdor boʻlgan qiymat miqdorini bildiradi. Texnikroq qilib aytganda, bu oʻtgan voqealar natijasida yuzaga kelgan hozirgi majburiyatni qondirish uchun kelajakda subyekt tomonidan taqdim etilishi kutilayotgan qiymat<ref>{{cite book|last=Hussey|first=Roger|title=Fundamentals of International Financial Accounting|year=2011}}</ref>. Majburiyatni yopish uchun beriladigan qiymat aktivlar oʻtkazilishi yoki xizmatlar koʻrsatilishi koʻrinishida boʻlishi mumkin. == Xususiyatlari == Majburiyat quyidagi xususiyatlar bilan belgilanadi: * Biznesni yoki shaxsiy [[daromad]]ni oshirish uchun shaxslar yoki banklardan olingan har qanday qarz boʻlib, u qisqa yoki uzoq muddatda toʻlanishi kerak; * Boshqalarga nisbatan majburiyat yoki javobgarlik boʻlib, u kelajakda aktivlarni oʻtkazish yoki ulardan foydalanish, xizmatlar koʻrsatish yoki iqtisodiy foyda keltiruvchi boshqa operatsiyalar orqali, belgilangan yoki aniqlanadigan sanada, maʼlum hodisa yuz berganda yoki talab qilinganda bajarilishi kerak; * Tashkilotni boshqa tomon oldida majbur qiladigan va uni toʻlovni bajarishdan qochish imkonini juda cheklaydigan yoki umuman bermaydigan majburiyat; * Tashkilotni majbur qiluvchi va allaqachon sodir boʻlgan operatsiya yoki hodisa natijasi. Moliyaviy hisobda majburiyatlar har doim ham [[huquq|huquqiy jihatdan]] majburiy boʻlavermaydi. Ular adolatli yoki konstruktiv majburiyatlarga ham asoslanadi. '''Adolatli majburiyat''' — bu axloqiy yoki maʼnaviy mulohazalarga asoslangan burch hisoblanadi. '''Konstruktiv majburiyat''' esa shartnomaga asoslanmagan, balki muayyan vaziyatdagi holatlar natijasida yuzaga keladigan majburiyatdir. [[Balans|Hisob-kitob tenglamasi]] [[aktiv]]lar, [[majburiyat]]lar va [[xususiy kapital]] oʻrtasidagi bogʻliqlikni ifodalaydi<ref>{{Web manbasi |url=https://www.investopedia.com/terms/l/liability.asp |sarlavha=Understanding Liabilities: Definitions, Types, and Key Differences From Assets |qaralgan sana=18 Mart 2021 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20210308122107/https://www.investopedia.com/terms/l/liability.asp |arşivtarihi=8 Mart 2021 |ölüurl=hayır }}</ref>: : '''Aktivlar = Majburiyatlar + Xususiy kapital''' Hisob-kitob tenglamasi [[buxgalteriya balansi|balans hisobot]]ining [[matematik]] tuzilmasi hisoblanadi. Majburiyatning eng koʻp qabul qilingan buxgalterlik taʼrifi [[Buxgalteriya hisobining xalqaro standartlari kengashi]] tomonidan ishlatiladi. MHXS ning konseptual asoslaridan quyidagi iqtibos keltiriladi: {{blockquote|Majburiyat - bu korxonaning o‘tmishdagi voqealar natijasida yuzaga kelgan joriy majburiyati bo‘lib, uning amalga oshirilishi natijasida korxonadan iqtisodiy foydani o‘zida mujassam etgan resurslar chiqib ketadi.|F.49(b)}} Dunyo boʻyicha majburiyatlarni tan olish boʻyicha qoidalar turlicha boʻlsa-da, ular umumiy jihatdan Buxgalteriya hisobining xalqaro standartlari kengashi standartlariga oʻxshash. Majburiyat turlariga misollar: [[kredit|kredit boʻyicha qarz]], [[ipoteka|ipoteka boʻyicha qarz]]. [[File:VerbindlichkeitenSektorenUSAengl.PNG|thumb|250px|right|AQSh iqtisodiyot sektorlarining majburiyatlari, 1945–2017, Federal zaxira tizimining pul oqimi statistikasi asosida]] '''Majburiyatlar''' — bu biznesning qarzlari va majburiyatlari boʻlib, ular biznes aktivlariga nisbatan '''kreditorlar talabi'''ni ifodalaydi. == Tasnifi == Majburiyatlar balans hisobotida aks ettiriladi va odatda ikki guruhga boʻlinadi: * [[Joriy majburiyat]]lar — bir yil ichida toʻlanishi kutiladigan majburiyatlar. Ular odatda ish haqi, [[hisob-kitoblar]], soliqlar va [[kreditorlik qarzlari]], tuzatish yozuvlarida koʻrsatiladigan olinmagan daromadlar, joriy yilda toʻlanadigan [[obligatsiya|uzoq muddatli obligatsiyalar]]ning qismi hamda qisqa muddatli majburiyatlarni oʻz ichiga oladi (masalan, uskunalar xaridi boʻyicha). Joriy majburiyatlar odatda [[joriy aktiv]]lardan foydalanish, yangi joriy majburiyatlar yaratish yoki bir yil yoki operatsion davr ichida xizmatlar koʻrsatish orqali qoplanishi kutiladi. * [[Uzoq muddatli majburiyat]]lar — bir yil ichida toʻlanishi kutilmaydigan majburiyatlar. Ular odatda chiqarilgan uzoq muddatli [[obligatsiyalar]], [[veksell|toʻlanadigan veksellar]], [[ijara|uzoq muddatli ijaralar]], [[pensiya]] majburiyatlari va uzoq muddatli mahsulot kafolatlarini oʻz ichiga oladi. Qiymati yoki muddati aniq boʻlmagan majburiyatlar '''rezervlar''' deb ataladi. Kompaniya [[bank]]ka pul qoʻyganida, bank oʻz balansida mijoz oldidagi majburiyatni aks ettiradi, bu majburiyat talab qilinganda pulni qaytarishdan iborat boʻladi. Shu bilan birga, [[Ikkiyoqlama yozuv (buxgalteriya)|ikkiyoqlama yozuv]] tamoyiliga koʻra, bank ushbu pulni aktiv sifatida ham qayd etadi. Kompaniya esa bankka pul qoʻyganda, oʻzining naqd pulini kamaytiradi va bankdagi [[omonat]]ini (aktivini) oshiradi. == Debet va kredit == [[Debet]] [[aktiv]]larni oshiradi yoki [[majburiyat]]larni kamaytiradi; [[kredit]] esa aktivlarni kamaytiradi yoki majburiyatlarni oshiradi. [[Ikkiyoqlama yozuv (buxgalteriya)|Ikkiyoqlama buxgalteriya]] tamoyiliga koʻra, har bir moliyaviy operatsiya ham debet, ham kredit yozuvini oʻz ichiga oladi. Bankka pul qoʻyilganda, bank oʻzining naqd pul hisobini (aktivni) debet qiladi va mijoz depozit hisobini (majburiyatni) kredit qiladi. Bu holatda ham aktiv, ham majburiyat ortadi. Pul yechib olinganda esa aksincha boʻladi: bank naqd pul hisobini kredit qiladi va depozit hisobini debet qiladi. Bu holatda ham aktiv, ham majburiyat kamayadi. == Yana qarang == * [[aktiv|Aktivlar]] * [[Xarajatlar]] * [[Amortizatsiya]] * [[Moliyaviy hisobot]] * [[Joriy majburiyat]] == Manbalar == {{manbalar}} i1aiipvzfujipt54ljlmi8odgrj7vpd 5988106 5987750 2026-04-10T18:22:03Z Omonovas 201946 /* Tasnifi */ 5988106 wikitext text/x-wiki '''Majburiyat''' — [[Moliyaviy hisobot]]da moliyaviy [[subyekt]] tomonidan qarzdor boʻlgan qiymat miqdorini bildiradi. Texnikroq qilib aytganda, bu oʻtgan voqealar natijasida yuzaga kelgan hozirgi majburiyatni qondirish uchun kelajakda subyekt tomonidan taqdim etilishi kutilayotgan qiymat<ref>{{cite book|last=Hussey|first=Roger|title=Fundamentals of International Financial Accounting|year=2011}}</ref>. Majburiyatni yopish uchun beriladigan qiymat aktivlar oʻtkazilishi yoki xizmatlar koʻrsatilishi koʻrinishida boʻlishi mumkin. == Xususiyatlari == Majburiyat quyidagi xususiyatlar bilan belgilanadi: * Biznesni yoki shaxsiy [[daromad]]ni oshirish uchun shaxslar yoki banklardan olingan har qanday qarz boʻlib, u qisqa yoki uzoq muddatda toʻlanishi kerak; * Boshqalarga nisbatan majburiyat yoki javobgarlik boʻlib, u kelajakda aktivlarni oʻtkazish yoki ulardan foydalanish, xizmatlar koʻrsatish yoki iqtisodiy foyda keltiruvchi boshqa operatsiyalar orqali, belgilangan yoki aniqlanadigan sanada, maʼlum hodisa yuz berganda yoki talab qilinganda bajarilishi kerak; * Tashkilotni boshqa tomon oldida majbur qiladigan va uni toʻlovni bajarishdan qochish imkonini juda cheklaydigan yoki umuman bermaydigan majburiyat; * Tashkilotni majbur qiluvchi va allaqachon sodir boʻlgan operatsiya yoki hodisa natijasi. Moliyaviy hisobda majburiyatlar har doim ham [[huquq|huquqiy jihatdan]] majburiy boʻlavermaydi. Ular adolatli yoki konstruktiv majburiyatlarga ham asoslanadi. '''Adolatli majburiyat''' — bu axloqiy yoki maʼnaviy mulohazalarga asoslangan burch hisoblanadi. '''Konstruktiv majburiyat''' esa shartnomaga asoslanmagan, balki muayyan vaziyatdagi holatlar natijasida yuzaga keladigan majburiyatdir. [[Balans|Hisob-kitob tenglamasi]] [[aktiv]]lar, [[majburiyat]]lar va [[xususiy kapital]] oʻrtasidagi bogʻliqlikni ifodalaydi<ref>{{Web manbasi |url=https://www.investopedia.com/terms/l/liability.asp |sarlavha=Understanding Liabilities: Definitions, Types, and Key Differences From Assets |qaralgan sana=18 Mart 2021 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20210308122107/https://www.investopedia.com/terms/l/liability.asp |arşivtarihi=8 Mart 2021 |ölüurl=hayır }}</ref>: : '''Aktivlar = Majburiyatlar + Xususiy kapital''' Hisob-kitob tenglamasi [[buxgalteriya balansi|balans hisobot]]ining [[matematik]] tuzilmasi hisoblanadi. Majburiyatning eng koʻp qabul qilingan buxgalterlik taʼrifi [[Buxgalteriya hisobining xalqaro standartlari kengashi]] tomonidan ishlatiladi. MHXS ning konseptual asoslaridan quyidagi iqtibos keltiriladi: {{blockquote|Majburiyat - bu korxonaning o‘tmishdagi voqealar natijasida yuzaga kelgan joriy majburiyati bo‘lib, uning amalga oshirilishi natijasida korxonadan iqtisodiy foydani o‘zida mujassam etgan resurslar chiqib ketadi.|F.49(b)}} Dunyo boʻyicha majburiyatlarni tan olish boʻyicha qoidalar turlicha boʻlsa-da, ular umumiy jihatdan Buxgalteriya hisobining xalqaro standartlari kengashi standartlariga oʻxshash. Majburiyat turlariga misollar: [[kredit|kredit boʻyicha qarz]], [[ipoteka|ipoteka boʻyicha qarz]]. [[File:VerbindlichkeitenSektorenUSAengl.PNG|thumb|250px|right|AQSh iqtisodiyot sektorlarining majburiyatlari, 1945–2017, Federal zaxira tizimining pul oqimi statistikasi asosida]] '''Majburiyatlar''' — bu biznesning qarzlari va majburiyatlari boʻlib, ular biznes aktivlariga nisbatan '''kreditorlar talabi'''ni ifodalaydi. == Tasnifi == Majburiyatlar balans hisobotida aks ettiriladi va odatda ikki guruhga boʻlinadi: * [[Joriy majburiyat]]lar — bir yil ichida toʻlanishi kutiladigan majburiyatlar. Ular odatda ish haqi, [[hisob-kitoblar]], soliqlar va [[kreditorlik qarzlari]], tuzatish yozuvlarida koʻrsatiladigan olinmagan daromadlar, joriy yilda toʻlanadigan [[Obligatsiya|uzoq muddatli obligatsiyalar]]ning qismi hamda qisqa muddatli majburiyatlarni oʻz ichiga oladi (masalan, uskunalar xaridi boʻyicha). Joriy majburiyatlar odatda [[joriy aktiv]]lardan foydalanish, yangi joriy majburiyatlar yaratish yoki bir yil yoki operatsion davr ichida xizmatlar koʻrsatish orqali qoplanishi kutiladi. * [[Uzoq muddatli majburiyat]]lar — bir yil ichida toʻlanishi kutilmaydigan majburiyatlar. Ular odatda chiqarilgan uzoq muddatli [[obligatsiya]]lar, [[Veksel|toʻlanadigan veksellar]], [[ijara|uzoq muddatli ijaralar]], [[pensiya]] majburiyatlari va uzoq muddatli mahsulot kafolatlarini oʻz ichiga oladi. Qiymati yoki muddati aniq boʻlmagan majburiyatlar '''rezervlar''' deb ataladi. Kompaniya [[bank]]ka pul qoʻyganida, bank oʻz balansida mijoz oldidagi majburiyatni aks ettiradi, bu majburiyat talab qilinganda pulni qaytarishdan iborat boʻladi. Shu bilan birga, [[Ikkiyoqlama yozuv (buxgalteriya)|ikkiyoqlama yozuv]] tamoyiliga koʻra, bank ushbu pulni aktiv sifatida ham qayd etadi. Kompaniya esa bankka pul qoʻyganda, oʻzining naqd pulini kamaytiradi va bankdagi [[omonat]]ini (aktivini) oshiradi. == Debet va kredit == [[Debet]] [[aktiv]]larni oshiradi yoki [[majburiyat]]larni kamaytiradi; [[kredit]] esa aktivlarni kamaytiradi yoki majburiyatlarni oshiradi. [[Ikkiyoqlama yozuv (buxgalteriya)|Ikkiyoqlama buxgalteriya]] tamoyiliga koʻra, har bir moliyaviy operatsiya ham debet, ham kredit yozuvini oʻz ichiga oladi. Bankka pul qoʻyilganda, bank oʻzining naqd pul hisobini (aktivni) debet qiladi va mijoz depozit hisobini (majburiyatni) kredit qiladi. Bu holatda ham aktiv, ham majburiyat ortadi. Pul yechib olinganda esa aksincha boʻladi: bank naqd pul hisobini kredit qiladi va depozit hisobini debet qiladi. Bu holatda ham aktiv, ham majburiyat kamayadi. == Yana qarang == * [[aktiv|Aktivlar]] * [[Xarajatlar]] * [[Amortizatsiya]] * [[Moliyaviy hisobot]] * [[Joriy majburiyat]] == Manbalar == {{manbalar}} nbyw0sv4sbjthhg4451inv8y5du4wqv Skilsmissens børn 0 1363814 5987752 2026-04-10T12:42:43Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Televideniye]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5987752 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Benjamin Christensen]] | producer = | writer = [[Alba Schwartz]]<br>Benjamin Christensen | starring = [[Grethe Holmer]] | music = | cinematography = Valdemar Christensen | editing = | distributor = | released = {{Film date|1939|8|11|df=yes}} | runtime = 91 minut | mamlakat = {{DEN}} | til = [[Dan tili]] }} '''Skilsmissens børn''' – 1939-yilda rejissyor [[Benjamin Christensen]] tomonidan suratga olingan [[Daniya]] drama filmi<ref name="dfi">{{cite web |url=http://www.dfi.dk/faktaomfilm/film/da/10862.aspx?id=10862 |title=Skilsmissens børn |accessdate=4 November 2013 |work=Det Danske Filminstitut}}</ref>. ==Rollarda== * [[Grethe Holmer]] — Vibeke * [[Mathilde Nielsen]] * [[Johannes Meyer (aktyor)|Johannes Meyer]] — Kunstmaleren * [[Sonja Steincke]] * [[Svend Fridberg]] — Skørtejægeren * [[Ellen Malberg]] * [[Carlo Wieth]] * [[Stina Hedberg]] * [[Petrine Sonne]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{IMDb title|0031932|Children of Divorce}} {{1930-yillar-Daniya-film-stub}} piqt0mn18p95t57meelww7gqfxn30nw Gazoryctra lembertii 0 1363815 5987753 2026-04-10T12:43:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987753 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Gazoryctra lembertii | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Gazoryctra lembertii''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[AQSH]]da, jumladan [[Kaliforniya]] shtatida uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref><ref>[http://mothphotographersgroup.msstate.edu/species.php?hodges=32 mothphotographersgroup]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q5529186}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} fzxksnm93uf029hjd7e2m7ucx1dwfyv Sergey Glazyev 0 1363816 5987754 2026-04-10T12:44:22Z Callmeshoma 251173 „{{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = ''Sergey Glazyev'' | tasvir = Sergey Glazyev, 2016.jpg | tasvir_eni = | izoh = | asl_ismi = | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = ''1-yanvar 1961-yil'' | tavallud_joyi = ''[[Zaporojye]], [[Ukraina]] SSSR, [[SSSR]]'' | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | fuqaroligi...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987754 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = ''Sergey Glazyev'' | tasvir = Sergey Glazyev, 2016.jpg | tasvir_eni = | izoh = | asl_ismi = | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = ''1-yanvar 1961-yil'' | tavallud_joyi = ''[[Zaporojye]], [[Ukraina]] SSSR, [[SSSR]]'' | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | fuqaroligi = | dini = | taʼlimi = | kasbi = ''[[Iqtisodchi]], [[Siyosatchi]]'' | faoliyat_yillari = | asarlari = | boʻyi = | unvoni = ''Iqtisod fanlar doktori'' | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | qarindoshlari = | mukofotlari = ''[[Do'stlik ordeni]], [[Sharaf ordeni]], [[Nikolay Kondratiyev |Kondratiyev ordeni]] | veb-sayt = | imzosi = }} '''Sergey Yuryevich Glazyev''' (1961-yil 1-yanvar, [[Zaporojye]]) — rossiyalik [[iqtisodchi]] va [[siyosatchi]]. [[2025]]-yil [[17-aprel]]dan [[Rossiya]] va [[Belarus]] Ittifoqi Davlatining Davlat [[kotib]]i. [[Iqtisodiyot]] fanlari [[doktor]]i, [[professor]], [[Rossiya Fanlar akademiyasi]] akademigi (2008-yildan)<ref>{{статья|автор=Деловой Петербург со ссылкой на [[РИА Новости|РИА «Новости»]]|заглавие=Избраны 44 новых академика РАН|оригинал=|ссылка=http://spb.dp.ru/Default2.aspx?ArticleID=cc58c9d8-52c6-4eab-ab72-ad27dfd8b033&ref=rss|издание=[[Деловой Петербург]] {{ISSN|1606-1829}} (Online)|tip=|mesto=|god=12:04 29 maya 2008 goda|tom=|nomer=|stranitsi=|url-status=dead}}</ref>. == Biografiyasi == [[1961]]-yil [[1-yanvar]]da [[Zaporojye]] shahrida tugʻilgan, u yerda [[1978]]-yilda 31-sonli oʻrta maktabni tamomlagan<ref name=school>{{Cite web |url=http://kpravda.com/putinskij-sovetnik-sergej-glazev-v-detstve-obshhalsya-isklyuchitelno-na-ukrainskom/ |title=Архивированная копия |access-date=2014-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714213349/http://kpravda.com/putinskij-sovetnik-sergej-glazev-v-detstve-obshhalsya-isklyuchitelno-na-ukrainskom/ |archive-date=2014-07-14 |url-status=dead }}</ref>. Uning oʻqituvchisi shunday eslaydi: „U ajoyib, oʻqimishli yigit edi, doimo bilimga intilar, oʻz nuqtayi nazariga ega edi. Yaxshi tashkilotchi: har doim jamoani jipslashtirib, rahbarlik qilgan<ref name=school/>.“ Glazyevning soʻzlariga koʻra, uning otasi rus, onasi esa ukrainalik. Singlisi — [[Yuliya Sinelina]] (1972—2013), [[din sotsiologi]], [[sotsiologiya]] fanlari doktori, katta ilmiy xodim, [[RFA]] [[Ijtimoiy-siyosiy tadqiqotlar instituti]] Din sotsiologiyasi sektori rahbari. [[2008]]-yil [[noyabr]] oyida [[Yevroosiyo]] iqtisodiy hamjamiyati ([[YevrAzES]]) bosh kotibining oʻrinbosari etib tayinlangan, [[2009]]-yil [[4-fevral]]da esa [[Belarus Respublikasi]], [[Qozog‘iston Respublikasi]] va [[Rossiya Federatsiyasi]] [[Bojxona]] ittifoqi komissiyasining mas’ul kotibi etib tasdiqlangan. Uning rahbarligida 2011-yil 1-iyuldan boshlab [[bojxona]], [[sanitariya]], [[veterinariya]], [[karantin fitosanitariya]], [[transport davlat nazorati]] Rossiya-Belarus va Rossiya-Qozogʻiston chegaralaridan Bojxona ittifoqining tashqi chegarasiga oʻtkazildi. Ushbu va boshqa vazifalarni amalga oshirish [[2012]]-yil [[1-yanvardan]] boshlab integratsiyani chuqurlashtirish — Yagona iqtisodiy makonni shakllantirish kun tartibiga oʻtish imkonini berdi. == Sanksiya == 2014-yil 17-martda, [[Qrim]] maqomi boʻyicha xalqaro hamjamiyat tomonidan tan olinmagan [[referendum]] oʻtkazilganidan bir kun oʻtib, Glazyevga nisbatan [[AQSH]] [[sanksiya]]lari joriy etildi. Tez orada u „Qrimni anneksiya qilishga ommaviy chaqiriqlar“ uchun [[Yevropa Ittifoqi]], [[Kanada]], [[Avstraliya]] va [[Shveytsariya]]ning sanksiyalar roʻyxatiga kiritildi<ref>{{Cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32020R0398&from=EN|title=OUNCIL IMPLEMENTING REGULATION (EU) 2020/398|archive-date=2023-01-28|access-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230128223358/https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32020R0398&from=EN|url-status=live}}</ref>. 2015-yil sentyabr oyida u [[Ukraina]]ning sanksiyalar roʻyxatiga kiritilgan<ref>{{Cite web|url=http://www.president.gov.ua/documents/5492015-19437|title=Указ Президента України № 549/2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923111303/http://www.president.gov.ua/documents/5492015-19437|archive-date=2015-09-23|access-date=2015-09-17|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://sanctions.nazk.gov.ua/ru/sanction-person/4564/|title=ГЛАЗЬЕВ Сергей Юрьевич - биография, досье, активы|website=Война и санкции|access-date=2023-01-13|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113210742/https://sanctions.nazk.gov.ua/ru/sanction-person/4564/|url-status=live}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} iejwsof1p9ly4n4wr6g6up1hsl5mntg 5987755 5987754 2026-04-10T12:46:46Z Callmeshoma 251173 Turkum qo'shdim. Link qo'shdim 5987755 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = ''Sergey Glazyev'' | tasvir = Sergey Glazyev, 2016.jpg | tasvir_eni = | izoh = | asl_ismi = | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = ''1-yanvar 1961-yil'' | tavallud_joyi = ''[[Zaporojye]], [[Ukraina]] SSSR, [[SSSR]]'' | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | fuqaroligi = | dini = | taʼlimi = | kasbi = ''[[Iqtisodchi]], [[Siyosatchi]]'' | faoliyat_yillari = | asarlari = | boʻyi = | unvoni = ''Iqtisod fanlar doktori'' | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | qarindoshlari = | mukofotlari = ''[[Do'stlik ordeni]], [[Sharaf ordeni]], [[Nikolay Kondratiyev |Kondratiyev ordeni]] | veb-sayt = | imzosi = }} '''Sergey Yuryevich Glazyev''' (1961-yil 1-yanvar, [[Zaporojye]]) — rossiyalik [[iqtisodchi]] va [[siyosatchi]]. [[2025]]-yil [[17-aprel]]dan [[Rossiya]] va [[Belarus]] Ittifoqi Davlatining Davlat [[kotib]]i. [[Iqtisodiyot]] fanlari [[doktor]]i, [[professor]], [[Rossiya Fanlar akademiyasi]] akademigi (2008-yildan)<ref>{{статья|автор=Деловой Петербург со ссылкой на [[РИА Новости|РИА «Новости»]]|заглавие=Избраны 44 новых академика РАН|оригинал=|ссылка=http://spb.dp.ru/Default2.aspx?ArticleID=cc58c9d8-52c6-4eab-ab72-ad27dfd8b033&ref=rss|издание=[[Деловой Петербург]] {{ISSN|1606-1829}} (Online)|tip=|mesto=|god=12:04 29 maya 2008 goda|tom=|nomer=|stranitsi=|url-status=dead}}</ref>. == Biografiyasi == [[1961]]-yil [[1-yanvar]]da [[Zaporojye]] shahrida tugʻilgan, u yerda [[1978]]-yilda 31-sonli oʻrta maktabni tamomlagan<ref name=school>{{Cite web |url=http://kpravda.com/putinskij-sovetnik-sergej-glazev-v-detstve-obshhalsya-isklyuchitelno-na-ukrainskom/ |title=Архивированная копия |access-date=2014-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714213349/http://kpravda.com/putinskij-sovetnik-sergej-glazev-v-detstve-obshhalsya-isklyuchitelno-na-ukrainskom/ |archive-date=2014-07-14 |url-status=dead }}</ref>. Uning oʻqituvchisi shunday eslaydi: „U ajoyib, oʻqimishli yigit edi, doimo bilimga intilar, oʻz nuqtayi nazariga ega edi. Yaxshi tashkilotchi: har doim jamoani jipslashtirib, rahbarlik qilgan<ref name=school/>.“ Glazyevning soʻzlariga koʻra, uning otasi rus, onasi esa ukrainalik. Singlisi — [[Yuliya Sinelina]] (1972—2013), [[din sotsiologi]], [[sotsiologiya]] fanlari doktori, katta ilmiy xodim, [[RFA]] [[Ijtimoiy-siyosiy tadqiqotlar instituti]] Din sotsiologiyasi sektori rahbari. [[2008]]-yil [[noyabr]] oyida [[Yevroosiyo]] iqtisodiy hamjamiyati ([[YevrAzES]]) bosh kotibining oʻrinbosari etib tayinlangan, [[2009]]-yil [[4-fevral]]da esa [[Belarus Respublikasi]], [[Qozog‘iston Respublikasi]] va [[Rossiya Federatsiyasi]] [[Bojxona]] ittifoqi komissiyasining mas’ul kotibi etib tasdiqlangan. Uning rahbarligida 2011-yil 1-iyuldan boshlab [[bojxona]], [[sanitariya]], [[veterinariya]], [[karantin fitosanitariya]], [[transport davlat nazorati]] Rossiya-Belarus va Rossiya-Qozogʻiston chegaralaridan Bojxona ittifoqining tashqi chegarasiga oʻtkazildi. Ushbu va boshqa vazifalarni amalga oshirish [[2012]]-yil [[1-yanvardan]] boshlab integratsiyani chuqurlashtirish — Yagona iqtisodiy makonni shakllantirish kun tartibiga oʻtish imkonini berdi. == Sanksiya == 2014-yil 17-martda, [[Qrim]] maqomi boʻyicha xalqaro hamjamiyat tomonidan tan olinmagan [[referendum]] oʻtkazilganidan bir kun oʻtib, Glazyevga nisbatan [[AQSH]] [[sanksiya]]lari joriy etildi. Tez orada u „Qrimni anneksiya qilishga ommaviy chaqiriqlar“ uchun [[Yevropa Ittifoqi]], [[Kanada]], [[Avstraliya]] va [[Shveytsariya]]ning sanksiyalar roʻyxatiga kiritildi<ref>{{Cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32020R0398&from=EN|title=OUNCIL IMPLEMENTING REGULATION (EU) 2020/398|archive-date=2023-01-28|access-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230128223358/https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32020R0398&from=EN|url-status=live}}</ref>. 2015-yil sentyabr oyida u [[Ukraina]]ning sanksiyalar roʻyxatiga kiritilgan<ref>{{Cite web|url=http://www.president.gov.ua/documents/5492015-19437|title=Указ Президента України № 549/2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923111303/http://www.president.gov.ua/documents/5492015-19437|archive-date=2015-09-23|access-date=2015-09-17|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://sanctions.nazk.gov.ua/ru/sanction-person/4564/|title=ГЛАЗЬЕВ Сергей Юрьевич - биография, досье, активы|website=Война и санкции|access-date=2023-01-13|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113210742/https://sanctions.nazk.gov.ua/ru/sanction-person/4564/|url-status=live}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Siyosatchilar]] ndaz8e7ws019affg1fjyxgipygunsf9 Flugten fra millionerne 0 1363817 5987756 2026-04-10T12:47:23Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Televideniye]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5987756 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Pál Fejös]] | producer = | writer = Pál Fejös | narrator = | starring = {{ubl|[[Inga Arvad]]|[[Erling Schroeder]]|[[Tudlik Johansen]]}} | music = [[Ferenc Farkas]] | cinematography = | editing = [[Lothar Wolff]] | studio = [[Nordisk Film]] | distributor = | released = {{Film date|1934|12|22|df=yes}} | mamlakat = {{DEN}} | til = [[Dan tili]] }} '''Flight from the Millions''' – 1934-yilda rejissyor [[Pál Fejös]] tomonidan suratga olingan [[Daniya]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Inga Arvad]], [[Erling Schroeder]] va [[Tudlik Johansen]] ijro etgan. Film rejissyor [[Pál Fejös]] tomonidan [[Daniya]]da suratga olingan uchta filmdan biri hisoblanadi<ref>Cunningham p.210</ref>. ==Rollarda== * [[Inga Arvad]] — Lilian * [[Erling Schroeder]] — John * [[Tudlik Johansen]] — Anna * [[Christian Arhoff]] — Kammertjener James * [[Johannes Meyer (aktyor)|Johannes Meyer]] — Papegøjesamfunde prezidenti * [[Kai Holm]] — Matros * [[Rasmus Christiansen (aktyor)|Rasmus Christiansen]] — Onkel * [[Peter Nielsen (aktyor)|Peter Nielsen]] — Onkel * [[Aage Foss]] — Onkel * [[Regnar Bjelke]] — Onkel * [[Maria Garland]] — Tante * [[Agnes Rehni]] — Tante * [[Mary Alice Therp]] — Tante * [[Ingeborg Pehrson]] — Tante * [[Albrecht Schmidt (aktyor)|Albrecht Schmidt]] — Notar * [[Knud Heglund]] — Overtjener == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Cunningham, John. ''Hungarian Cinema: From Coffee House to Multiplex''. Wallflower Press, 2004. * Georges Sadoul & Peter Morris. ''Dictionary of Film Makers''. University of California Press, 1972. == Havolalar == * {{IMDb title|0129096}} {{1930-yillar-Daniya-film-stub}} jcbtqkb66rq4glggo1n9ejniexr2oh5 Fange nr. 1 0 1363818 5987759 2026-04-10T12:51:02Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Televideniye]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5987759 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Pál Fejös]] | producer = | writer = {{ubl|[[Fleming Lynge]]|[[Paul Sarauw]]}} | narrator = | starring = {{ubl|[[Christian Arhoff]]|[[Robert Storm Petersen]]|[[Rasmus Christiansen (aktyor)|Rasmus Christiansen]]}} | music = [[Ferenc Farkas]] | editing = [[Lothar Wolff]] | studio = [[Nordisk Film]] | distributor = | released ={{Film date|1935|09|16|df=yes}} | runtime = 94 minut | mamlakat = {{DEN}} | til = [[Dan tili]] }} '''Prisoner Number One''' – 1935-yilda rejissyor [[Pál Fejös]] tomonidan suratga olingan [[Daniya]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Christian Arhoff]], [[Robert Storm Petersen]] va [[Rasmus Christiansen (aktyor)|Rasmus Christiansen]] ijro etgan<ref>Cunningham p.210</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Cunningham, John. ''Hungarian Cinema: From Coffee House to Multiplex''. Wallflower Press, 2004. {{ISBN|978-1-903364-79-6}}. * Georges Sadoul & Peter Morris. ''Dictionary of Film Makers''. University of California Press, 1972. {{ISBN|978-0-520-02151-8}}. == Havolalar == * {{IMDb title|0125744}} {{1930-yillar-Daniya-film-stub}} mznvspmwt60gebbzpm3m7hjsdmgqt2h Gazoryctra mathewi 0 1363819 5987760 2026-04-10T12:51:23Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987760 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Gazoryctra mathewi | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Gazoryctra mathewi''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Shimoliy Amerika]]ning g‘arbiy qismida, jumladan [[Britaniya Kolumbiyasi]], [[Vashington]] va [[Kaliforniya]] hududlarida uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref><ref>[http://mothphotographersgroup.msstate.edu/species.php?hodges=28 ''Moth Photographers Group'']. Mississippi State University.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category|Gazoryctra mathewi}} {{Reflist}} {{Taxonbar|from=Q5529187}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} rzbo8gx0qkvnx5uzhkoi2rslyje92t6 Gazoryctra mcglashani 0 1363820 5987761 2026-04-10T12:52:54Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987761 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Gazoryctra mcglashani | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Gazoryctra mcglashani''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[AQSH]]da, jumladan [[Kaliforniya]] shtatida uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref><ref>[http://mothphotographersgroup.msstate.edu/species.php?hodges=27 mothphotographersgroup]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q5529188}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} t6ff0ctjja50su7qjjwaqqndi5lx3se Det gyldne smil 0 1363821 5987762 2026-04-10T12:53:21Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Televideniye]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5987762 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Pál Fejös]] | producer = | writer = {{ubl|Kaj Munk (roman)|Pál Fejös}} | narrator = | starring = {{ubl|[[Bodil Ipsen]]|[[Helen von Münchofen]]|[[John Price (dan aktyori)|John Price]]}} | music = [[Ferenc Farkas]] | editing = [[Lothar Wolff]] | studio = [[Nordisk Film]] | distributor = | released ={{Film date|1935|08|29|df=yes}} | runtime = 82 minut | mamlakat = {{DEN}} | til = [[Dan tili]] }} '''The Golden Smile''' — 1935-yilda rejissyor [[Pál Fejös]] tomonidan suratga olingan [[Daniya]] drama filmi. Bosh rollarni [[Bodil Ipsen]], [[Helen von Münchofen]] va [[John Price]] ijro etgan. Film dekoratsiyalari [[Heinz Fenchel]] tomonidan ishlab chiqilgan<ref>Sadoul & Morris p.80</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Georges Sadoul & Peter Morris. ''Dictionary of Film Makers''. University of California Press, 1972. == Havolalar == * {{IMDb title|0126937}} {{1930-yillar-Daniya-film-stub}} 793vcydenke8rq5kke86m6dhry68ztq Munozara:Det gyldne smil 1 1363822 5987763 2026-04-10T12:53:50Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987763 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Gazoryctra mcglashani 1 1363823 5987764 2026-04-10T12:53:52Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987764 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Gazoryctra mathewi 1 1363824 5987765 2026-04-10T12:53:57Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987765 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Foydalanuvchi munozarasi:SmallSonMarex 3 1363825 5987766 2026-04-10T12:54:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 Vikipediyaga xush kelibsiz! 5987766 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:35px; padding-left:1em" | [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma]] [[Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma|Tez boshlash uchun qoʻllanma]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" | Vikipediyaga xush kelibsiz, [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Vikipediya:Dars]] [[Vikipediya:Dars|Birinchi qadam]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | [[Vikipediya]] [[VP:Foydalanuvchilar|foydalanuvchilari]] nomidan uning oʻzbek tilidagi boʻlimiga kelganingiz bilan qutlayman. Umid qilamizki, siz loyihada ishtirok etishdan behad mamnun boʻlasiz. Ishtirok etishning asosiy tamoyillariga eʼtibor bering: [[Vikipediya:Bemalol tahrirlang|bemalol tahrirlang]] va [[Vikipediya:Ezgu maqsadni koʻzlang|ezgu maqsadni koʻzlang]]. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Munozara sahifalarida tasvirda koʻrsatilgan tugmani bosish orqali imzo qoʻyish mumkin.]] Vikipediyada maqolalar ostiga imzo qoʻyilmaydi (mualliflar roʻyxati avtomatik shakllanib boradi va maqolaning tahrirlar tarixidan olinishi mumkin boʻladi), biroq [[Vikipediya:Forum|forumdagi]] muhokamalarda yoki alohida sahifalarning munozaralarida ishtirok etishni istasangiz — iltimos, toʻrtta tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisi bilan yoki asboblar panelidagi mos tugmachani bosish yoʻli bilan [[Vikipediya:Imzo|imzo cheking]]. Bunda foydalanuvchi nomingizni qoʻlda kiritish talab etilmaydi. [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|Foydalanuvchi sahifangizda]] oʻzingiz haqingizdagi ayrim maʼlumotlar haqida xabar berishingiz mumkin — masalan, [[Vikipediya:Bobil|qaysi tillarni bilishingiz]] yoki [[Vikipediya:Andozalar/Ishtirokchilar/Qiziqishlar|qiziqishlaringiz]]. Endi boshlayotganlarning tez-tez qiladigan xatolaridan biri — mualliflik huquqlarini buzishdir. Vikipediyada mualliflik huquqi egasining ruxsatisiz matnlardan nusxa koʻchirish taqiqlanadi. Batafsil maʼlumot uchun [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] sahifasiga nazar soling. Yozilgan matn imlosini tuzatish kabi koʻp mehnat talab qiladigan amallarni bajarish uchun tahrirlash oynasining tagida joylashgan [[Vikipediya:Vikifikator|Vikifikator]] funksiyasidan foydalanishingiz mumkin. Agar siz bitta tahrir bilan maqola yarata olmasangiz va uni yozishni keyinroq davom ettirmoqchi boʻlsangiz, bu haqda boshqa foydalanuvchilarni xabardor qilish uchun maqola matnining eng boshiga <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> kodini qoldiring. Agar sizda savollar tugʻilib qolsa, [[Vikipediya:Yordam|Yordam sahifasidan]] foydalaning. Agar savollaringizga u yerda javob topa olmagan boʻlsangiz, unda uni loyiha [[Vikipediya:Forum/Yordam|forumida]] yoki {{plainlink|1=https://t.me/uzwikichat|2=Telegram chatda}} bering yoki [[Special:MyTalk|shaxsiy munozara sahifangizni]] tahrirlang: u yerga <code><nowiki>{{yordam kerak}}</nowiki></code> kodini va savolingiz matnini yozing — sizga albatta yordam berishadi. [[Q:Bosh Sahifa|Vikiiqtibos]], [[Wikt:Bosh Sahifa|Vikilugʻat]], [[d:Wikidata:Main Page|Vikimaʼlumotlar]], [[Commons:Main Page|Vikiombor]] kabi Vikipediyaga qardosh boshqa loyihalar ham bor. Ularni boyitishga ham hissa qoʻshishingiz mumkin. Va yana bir marotaba, xush kelibsiz! </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Uzbek Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Uzbek skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Vikipediya:Elchixona|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Vikipediya:Maqolalarni nomlash]] [[Vikipediya:Maqolalarni nomlash|Maqolalarni nomlash]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Yordam:Maqola qanday yoziladi?]] Maqola qanday yoziladi? Qarang: [[Yordam:Maqola qanday yoziladi?|Maqola ustaxonasi]] / {{plainlink|1=https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L|2=Videodarslar}} |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar]] [[Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar|Qoida va koʻrsatmalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Vikipediya:Tasvirlar]] [[Vikipediya:Tasvirlar|Tasvirlar bilan bezash]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|Mualliflik huquqlari]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Vikipediya:Glossariy]] [[Vikipediya:Glossariy|Glossariy]] |} {{#if:| }} [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 12:54, 2026-yil 10-aprel (UTC) 9gxaas4fikdxpnya8mzyhu7pvesyzvo Munozara:Fange nr. 1 1 1363826 5987767 2026-04-10T12:54:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987767 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Foydalanuvchi munozarasi:Blaze KhBA 3 1363827 5987768 2026-04-10T12:54:54Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 Vikipediyaga xush kelibsiz! 5987768 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:35px; padding-left:1em" | [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma]] [[Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma|Tez boshlash uchun qoʻllanma]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" | Vikipediyaga xush kelibsiz, [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Vikipediya:Dars]] [[Vikipediya:Dars|Birinchi qadam]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | [[Vikipediya]] [[VP:Foydalanuvchilar|foydalanuvchilari]] nomidan uning oʻzbek tilidagi boʻlimiga kelganingiz bilan qutlayman. Umid qilamizki, siz loyihada ishtirok etishdan behad mamnun boʻlasiz. Ishtirok etishning asosiy tamoyillariga eʼtibor bering: [[Vikipediya:Bemalol tahrirlang|bemalol tahrirlang]] va [[Vikipediya:Ezgu maqsadni koʻzlang|ezgu maqsadni koʻzlang]]. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Munozara sahifalarida tasvirda koʻrsatilgan tugmani bosish orqali imzo qoʻyish mumkin.]] Vikipediyada maqolalar ostiga imzo qoʻyilmaydi (mualliflar roʻyxati avtomatik shakllanib boradi va maqolaning tahrirlar tarixidan olinishi mumkin boʻladi), biroq [[Vikipediya:Forum|forumdagi]] muhokamalarda yoki alohida sahifalarning munozaralarida ishtirok etishni istasangiz — iltimos, toʻrtta tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisi bilan yoki asboblar panelidagi mos tugmachani bosish yoʻli bilan [[Vikipediya:Imzo|imzo cheking]]. Bunda foydalanuvchi nomingizni qoʻlda kiritish talab etilmaydi. [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|Foydalanuvchi sahifangizda]] oʻzingiz haqingizdagi ayrim maʼlumotlar haqida xabar berishingiz mumkin — masalan, [[Vikipediya:Bobil|qaysi tillarni bilishingiz]] yoki [[Vikipediya:Andozalar/Ishtirokchilar/Qiziqishlar|qiziqishlaringiz]]. Endi boshlayotganlarning tez-tez qiladigan xatolaridan biri — mualliflik huquqlarini buzishdir. Vikipediyada mualliflik huquqi egasining ruxsatisiz matnlardan nusxa koʻchirish taqiqlanadi. Batafsil maʼlumot uchun [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] sahifasiga nazar soling. Yozilgan matn imlosini tuzatish kabi koʻp mehnat talab qiladigan amallarni bajarish uchun tahrirlash oynasining tagida joylashgan [[Vikipediya:Vikifikator|Vikifikator]] funksiyasidan foydalanishingiz mumkin. Agar siz bitta tahrir bilan maqola yarata olmasangiz va uni yozishni keyinroq davom ettirmoqchi boʻlsangiz, bu haqda boshqa foydalanuvchilarni xabardor qilish uchun maqola matnining eng boshiga <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> kodini qoldiring. Agar sizda savollar tugʻilib qolsa, [[Vikipediya:Yordam|Yordam sahifasidan]] foydalaning. Agar savollaringizga u yerda javob topa olmagan boʻlsangiz, unda uni loyiha [[Vikipediya:Forum/Yordam|forumida]] yoki {{plainlink|1=https://t.me/uzwikichat|2=Telegram chatda}} bering yoki [[Special:MyTalk|shaxsiy munozara sahifangizni]] tahrirlang: u yerga <code><nowiki>{{yordam kerak}}</nowiki></code> kodini va savolingiz matnini yozing — sizga albatta yordam berishadi. [[Q:Bosh Sahifa|Vikiiqtibos]], [[Wikt:Bosh Sahifa|Vikilugʻat]], [[d:Wikidata:Main Page|Vikimaʼlumotlar]], [[Commons:Main Page|Vikiombor]] kabi Vikipediyaga qardosh boshqa loyihalar ham bor. Ularni boyitishga ham hissa qoʻshishingiz mumkin. Va yana bir marotaba, xush kelibsiz! </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Uzbek Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Uzbek skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Vikipediya:Elchixona|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Vikipediya:Maqolalarni nomlash]] [[Vikipediya:Maqolalarni nomlash|Maqolalarni nomlash]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Yordam:Maqola qanday yoziladi?]] Maqola qanday yoziladi? Qarang: [[Yordam:Maqola qanday yoziladi?|Maqola ustaxonasi]] / {{plainlink|1=https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L|2=Videodarslar}} |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar]] [[Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar|Qoida va koʻrsatmalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Vikipediya:Tasvirlar]] [[Vikipediya:Tasvirlar|Tasvirlar bilan bezash]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|Mualliflik huquqlari]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Vikipediya:Glossariy]] [[Vikipediya:Glossariy|Glossariy]] |} {{#if:| }} [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 12:54, 2026-yil 10-aprel (UTC) 9gxaas4fikdxpnya8mzyhu7pvesyzvo København, Kalundborg og - ? 0 1363828 5987769 2026-04-10T12:55:24Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Televideniye]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5987769 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Ludvig Brandstrup (aktyor)|Ludvig Brandstrup]]<br>[[Holger-Madsen]] | producer = | writer = Ludvig Brandstrup <br> Flemming Geill | starring = Ludvig Brandstrup<br>[[Ib Schønberg]]<br>Gertrud Jensen<br>[[Gösta Ekman (senior)|Gösta Ekman]] | music = | cinematography = | editing = | distributor = | released = {{Film date|1934}} | runtime = 97 mins | mamlakat = {{DEN}} | til = [[Dan tili]] }} '''København, Kalundborg og - ?''' – 1934-yilda rejissyorlar [[Ludvig Brandstrup]] va [[Holger-Madsen]] tomonidan suratga olingan [[Daniya]] filmi. Bosh rollarni [[Ludvig Brandstrup]] va [[Ib Schønberg]] ijro etgan<ref>{{cite web|url=https://www.danskefilm.dk/film.php?id=635|title=København, Kalundborg og ? Medvirkende|publisher=sfi.se|accessdate=8 April 2017}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *{{IMDb title|0129187}} {{1930-yillar-Daniya-film-stub}} qjavgxnh4esspm7f63njbp8lz8s68dg Munozara:Flugten fra millionerne 1 1363829 5987770 2026-04-10T12:55:37Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987770 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Sergey Glazyev 1 1363830 5987771 2026-04-10T12:56:27Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987771 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Gazoryctra lembertii 1 1363831 5987773 2026-04-10T12:57:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987773 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Skilsmissens børn 1 1363832 5987774 2026-04-10T12:58:07Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987774 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Majburiyat (buxgalteriya) 1 1363833 5987775 2026-04-10T12:58:57Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987775 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Der weiße Gott 1 1363834 5987776 2026-04-10T12:59:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987776 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Gazoryctra hyperboreus 1 1363835 5987777 2026-04-10T13:00:37Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987777 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Gazoryctra ganna 1 1363836 5987779 2026-04-10T13:01:27Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987779 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Millionærdrengen 1 1363837 5987780 2026-04-10T13:02:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987780 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Han, hun og Hamlet 1 1363838 5987781 2026-04-10T13:03:07Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987781 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Gazoryctra fuscoargenteus 1 1363839 5987782 2026-04-10T13:03:57Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987782 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:I kantonnement 1 1363840 5987783 2026-04-10T13:04:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987783 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Oncopera brunneata 0 1363841 5987784 2026-04-10T13:05:06Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987784 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Oncopera brunneata | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Oncopera brunneata''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning sharqiy hududlarida uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www-staff.it.uts.edu.au/~don/larvae/hepi/brunneata.html|title=Oncopera brunneata|author=Don Herbison-Evans & Stella Crossley|publisher=uts.edu.au|date=February 2, 2009|accessdate=2009-02-11}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q289294}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} qatus095yj6dvh7u1nvyxz7ppngrhku Munozara:Gazoryctra 1 1363842 5987786 2026-04-10T13:05:37Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987786 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Oncopera alboguttata 0 1363843 5987788 2026-04-10T13:06:25Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987788 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Oncopera alboguttata | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Oncopera alboguttata''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yangi Janubiy Uels]] va [[Kvinslend]] shtatlarida uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref><ref>[http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Oncopera_alboguttata Australian Faunal Directory]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7092106}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} myf9cv7smnq50v9nxo5o6ytow63dvj0 Munozara:ASA Filmudlejning 1 1363844 5987789 2026-04-10T13:06:27Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987789 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Nordhavets mænd 1 1363845 5987790 2026-04-10T13:07:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987790 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Roy Radner 1 1363846 5987791 2026-04-10T13:08:07Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987791 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Gazoryctra confusus 1 1363847 5987792 2026-04-10T13:08:57Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987792 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:De tre måske fire 1 1363848 5987794 2026-04-10T13:09:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987794 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Eudalaca exul 0 1363849 5987795 2026-04-10T13:09:59Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987795 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Eudalaca exul | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Eudalaca exul''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q13617833}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} mbe2dj15nzlhvr5kj07pl1q976pnx4v Munozara:Gazoryctra chishimana 1 1363850 5987797 2026-04-10T13:10:38Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987797 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Elhamma toxopeusi 1 1363851 5987798 2026-04-10T13:11:27Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987798 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Blaavand melder storm 1 1363852 5987799 2026-04-10T13:12:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987799 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Livet paa Hegnsgaard 1 1363853 5987800 2026-04-10T13:13:07Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987800 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Eudalaca gutterata 0 1363854 5987801 2026-04-10T13:13:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987801 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Eudalaca gutterata | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Eudalaca gutterata''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q5406416}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} akdbx7vec54sifl7n97ji4d3fje9qe5 Munozara:Robert W. Clower 1 1363855 5987803 2026-04-10T13:13:57Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987803 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Eudalaca hololeuca 0 1363856 5987804 2026-04-10T13:14:39Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987804 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Eudalaca hololeuca | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Eudalaca hololeuca''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]] va [[Angola]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.afromoths.net/species_by_code/EUDAHOLO|title=AfroMoths|website=www.afromoths.net|access-date=2017-07-26}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q5406420}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} snbctqu1myp43vujb6e8qcd9etj99j1 Munozara:Incognito 1 1363857 5987805 2026-04-10T13:14:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987805 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Sol over Danmark 0 1363858 5987807 2026-04-10T13:14:59Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Televideniye]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5987807 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Holger-Madsen]] | producer = | based_on = | starring =[[Henrik Malberg]] <br> [[Albrecht Schmidt (aktyor)|Albrecht Schmidt]] <br> [[Sigrid Horne-Rasmussen]] | music = [[Erik Fiehn]] <br> [[Emil Reesen]] | cinematography = [[Marius Holdt]] <br> [[Carl Maagaard-Christensen]] <br> [[H.F. Rimmen]] | editing = | studio =Teatrenes Films-Kontor | distributor = | released ={{Film date|1936|08|24|df=yes}} | runtime = 92 minut | mamlakat = {{DEN}} | til = [[Dan tili]] }} '''Sun over Denmark''' – 1936-yilda rejissyor [[Holger-Madsen]] tomonidan suratga olingan [[Daniya]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Henrik Malberg]], [[Albrecht Schmidt]] va [[Sigrid Horne-Rasmussen]] ijro etgan<ref>Conrich p.173</ref>. Filmda ta’til vaqtida [[Daniya]] bo‘ylab sayohat qilayotgan ikki yigit va ikki qiz bir-birlariga tez-tez duch kelib turishi tasvirlanadi. Film 1938-yilda [[Shvetsiya]]da qayta ishlangan. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Conrich, Ian. ''Film's Musical Moments''. Edinburgh University Press, 2006. == Havolalar == * {{IMDb title|0124133}} {{1930-yillar-Daniya-film-stub}} nyuli4u1nd15sjzqc8c4k6x0mnhhqbv Munozara:Iqtisodiy muvozanat 1 1363859 5987808 2026-04-10T13:15:37Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987808 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:5 raske piger 1 1363860 5987809 2026-04-10T13:16:27Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987809 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:I dag begynder livet 1 1363861 5987810 2026-04-10T13:17:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987810 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Eudalaca holophaea 0 1363862 5987811 2026-04-10T13:17:45Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987811 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Eudalaca holophaea | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Eudalaca holophaea''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Kongo Demokratik Respublikasi]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category}} *[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q5406418}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} 1179x8v06opow1q43uf4n3g2kce4qf6 Munozara:Julia jubilerar 1 1363863 5987812 2026-04-10T13:18:07Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987812 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Elhamma roepkei 1 1363864 5987814 2026-04-10T13:18:57Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987814 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Gorgopis butlerii 0 1363865 5987815 2026-04-10T13:19:13Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987815 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Gorgopis butlerii | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Gorgopis butlerii''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref><ref>[https://www.biodiversitylibrary.org/page/9610006#page/8/mode/thumb Dewitz, 1881. Afrikanische Nachtschmetterlinge. Nova acta Leopoldina Bd. 42, no. 2]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *{{Commons category-inline}} {{Taxonbar|from=Q5586327}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} dx5r49gtq7aekiej3o3yzpyhlehfu52 Munozara:Elhamma diakonoffi 1 1363866 5987816 2026-04-10T13:19:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987816 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Gorgopis caffra 0 1363867 5987817 2026-04-10T13:20:00Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987817 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Gorgopis caffra | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Gorgopis caffra''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q5586328}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} em0oiy06qg9djoiqbereum3mg84wher Munozara:Alarm 1 1363868 5987818 2026-04-10T13:20:37Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987818 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:En fuldendt gentleman 1 1363869 5987819 2026-04-10T13:21:27Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987819 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Gorgopis lobata 0 1363870 5987820 2026-04-10T13:21:44Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987820 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Gorgopis lobata | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Gorgopis lobata''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref name="Global Lepidoptera Index"/><ref name=Afromoths/><ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera) |journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 }}</ref>. ==Manbalar== {{Reflist|refs= <ref name=Afromoths>{{cite web |last1=De Prins |first1=J. |last2=De Prins |first2=W. |name-list-style=amp |year=2011–2025 |url=https://www.afromoths.net/species_by_code/GORGLOBA |title=''Gorgopis lobata'' Janse, 1942 |website=Afromoths, online database of Afrotropical moth species (Lepidoptera) |access-date=5 May 2025 }}</ref> <ref name="Global Lepidoptera Index">{{cite web |url=https://www.checklistbank.org/dataset/55434/taxon/284246 |title=''Gorgopis lobata'' Janse, 1942 |work=Global Lepidoptera Index 1.1.25.097 |date=7 April 2025 |access-date=5 May 2025}}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q13646171}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} 0c5yual1myjkqbumscttd8bhto3l676 Munozara:Cirkusrevyen 1936 1 1363871 5987821 2026-04-10T13:22:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987821 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Gorgopis limbopuncta 0 1363872 5987822 2026-04-10T13:22:49Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987822 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Gorgopis limbopuncta | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Gorgopis limbopuncta''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref><ref>{{aut|Mey, W}}, 2011: New and little known species of Lepidoptera of southwestern Africa. ''Esperiana Buchreihe zur Entomologie Memoir'' '''6''': 146-261.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q5586342}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} chgkgbm1mmnqd3sodqtbps40ryq804h Munozara:Panserbasse 1 1363873 5987823 2026-04-10T13:23:07Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987823 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Snushanerne 1 1363874 5987824 2026-04-10T13:23:57Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987824 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Week-end 1 1363875 5987825 2026-04-10T13:24:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987825 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Kidnapped (film, 1935) 1 1363876 5987826 2026-04-10T13:25:37Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987826 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Gorgopis grisescens 0 1363877 5987827 2026-04-10T13:25:56Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987827 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Gorgopis grisescens | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Gorgopis grisescens''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q5586334}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} 92dcm6q67gdgs94h8iulyl56fubum35 Munozara:Ud i den kolde sne 1 1363878 5987828 2026-04-10T13:26:27Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987828 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Champagnegaloppen 1 1363879 5987829 2026-04-10T13:27:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987829 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Elhamma 1 1363880 5987830 2026-04-10T13:28:07Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987830 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Pfitzneriella similis 1 1363881 5987831 2026-04-10T13:28:57Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987831 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Pfitzneriella remota 1 1363882 5987832 2026-04-10T13:29:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987832 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Pharmacis 1 1363883 5987833 2026-04-10T13:30:37Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987833 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Gorgopis hunti 0 1363884 5987834 2026-04-10T13:30:44Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987834 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Gorgopis hunti | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Gorgopis hunti''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q5586336}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} 6menbdx1ffkd8hfcabwueo56j36csm5 Andoza:1930-yillar-Shvetsiya-film-stub 10 1363885 5987835 2026-04-10T13:31:25Z Ahror Akramovich 75193 „{{Asbox | oid = 1930-yillar Shvetsiya filmiga | andozanomi = Andoza:1930-yillar-Shvetsiya-film-stub | turkum = Shvetsiya filmiga oid chala maqolalar | tasvir = Sweden film clapperboard.svg | turkum2 = 1930-yillar filmiga oid chala maqolalar | tasvirtavsifi = }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987835 wikitext text/x-wiki {{Asbox | oid = 1930-yillar Shvetsiya filmiga | andozanomi = Andoza:1930-yillar-Shvetsiya-film-stub | turkum = Shvetsiya filmiga oid chala maqolalar | tasvir = Sweden film clapperboard.svg | turkum2 = 1930-yillar filmiga oid chala maqolalar | tasvirtavsifi = }} bdfsbii5bfwgoyb59ww9ntwoeuc87tn 5987838 5987835 2026-04-10T13:32:05Z Ahror Akramovich 75193 5987838 wikitext text/x-wiki {{Asbox | oid = 1930-yillar Shvetsiya filmiga | andozanomi = Andoza:1930-yillar-Shvetsiya-film-stub | turkum = 1930-yillar Shvetsiya filmiga oid chala maqolalar | tasvir = Sweden film clapperboard.svg | turkum2 = 1930-yillar filmiga oid chala maqolalar | tasvirtavsifi = }} tipjyh8z40hf7zt2fjh2px4bstyt2ls 5988449 5987838 2026-04-11T07:25:40Z Ahror Akramovich 75193 5988449 wikitext text/x-wiki {{Asbox | oid = 1930-yillar Shvetsiya filmiga | andozanomi = Andoza:1930-yillar-Shvetsiya-film-stub | turkum = 1930-yillar Shvetsiya filmiga oid chala maqolalar | tasvir = Sweden film clapperboard.svg | turkum2 = | tasvirtavsifi = }} d9lzuxlkug7kjdbhsddqz06tfmw3cjy Munozara:Pfitzneriella monticola 1 1363886 5987836 2026-04-10T13:31:27Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987836 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Gorgopis inornata 0 1363887 5987837 2026-04-10T13:32:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987837 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Gorgopis inornata | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Gorgopis inornata''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q5586337}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} n9x7frm67rgdojz81gsp39mj692xobl Munozara:Pfitzneriella lucicola 1 1363888 5987839 2026-04-10T13:32:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987839 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Eudalaca sanctahelena 1 1363889 5987840 2026-04-10T13:33:07Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987840 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Er Töshtük 1 1363890 5987841 2026-04-10T13:33:57Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987841 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Pfitzneriella 1 1363891 5987842 2026-04-10T13:34:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987842 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Eudalaca rufescens 1 1363892 5987843 2026-04-10T13:35:37Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987843 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Pfitzneriana vogli 1 1363893 5987844 2026-04-10T13:36:28Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987844 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Gorgopis intervallata 0 1363894 5987845 2026-04-10T13:36:44Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987845 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Gorgopis intervallata | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Gorgopis intervallata''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q5586338}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} p3s5u6bs4n0wg6o9zqs1rgcupcczjx1 Munozara:Pfitzneriana prosopus 1 1363895 5987846 2026-04-10T13:37:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987846 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Fraus serrata 1 1363896 5987847 2026-04-10T13:38:07Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987847 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Fraus quadrangula 1 1363897 5987848 2026-04-10T13:38:57Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987848 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Fraus pteromela 1 1363898 5987849 2026-04-10T13:39:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987849 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Fraus polyspila 1 1363899 5987850 2026-04-10T13:40:37Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987850 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Jamila (roman) 1 1363900 5987851 2026-04-10T13:41:27Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987851 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Københavnere 1 1363901 5987852 2026-04-10T13:42:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987852 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Bag Københavns kulisser 1 1363902 5987853 2026-04-10T13:43:07Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987853 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Zeynalabdin Tagʻiyev 1 1363903 5987854 2026-04-10T13:43:57Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987854 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Iqtisodiy muammolar 0 1363904 5987855 2026-04-10T13:44:01Z Shaxriyor Abdujalilov 217341 „Iqtisodiy tizimlar ijtimoiy tizimning bir turi sifatida uchta asosiy iqtisodiy [[muammo]]ni hal etishi zarur: * Qanday turdagi va miqdordagi tovarlar ishlab chiqariladi? …"[[muqobil tovar]] va xizmatlardan qancha va qaysi biri ishlab chiqariladi?"<ref>{{cite book|last=Gregory, and Stuart|first=Paul and Robert|title=The Global Economy and its Economic Systems|publisher=South-Western College Pub|date=February 28, 2013|isbn=978-1285055350|pages=30|...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987855 wikitext text/x-wiki Iqtisodiy tizimlar ijtimoiy tizimning bir turi sifatida uchta asosiy iqtisodiy [[muammo]]ni hal etishi zarur: * Qanday turdagi va miqdordagi tovarlar ishlab chiqariladi? …"[[muqobil tovar]] va xizmatlardan qancha va qaysi biri ishlab chiqariladi?"<ref>{{cite book|last=Gregory, and Stuart|first=Paul and Robert|title=The Global Economy and its Economic Systems|publisher=South-Western College Pub|date=February 28, 2013|isbn=978-1285055350|pages=30|quote=Economic system – A set of institutions for decision making and for the implementation of decisions concerning production, income, and consumption within a given geographic area.}}</ref> * Tovarlar qanday ishlab chiqariladi? …"kim tomonidan va qanday [[Resurslar|resurs]]lar bilan va qanday [[Texnologiya|texnologik]] usulda…?"<ref>{{cite book|last=Gregory, and Stuart|first=Paul and Robert|title=The Global Economy and its Economic Systems|publisher=South-Western College Pub|date=February 28, 2013|isbn=978-1285055350|pages=30|quote=Economic system – A set of institutions for decision making and for the implementation of decisions concerning production, income, and consumption within a given geographic area.}}</ref> * Tovar yoki xizmatlar kim uchun ishlab chiqariladi? Kim foyda koʻradi? …"jami [[milliy mahsulot]] turli shaxslar va oilalar oʻrtasida qanday taqsimlanishi kerak?"<ref>{{cite book|last=Gregory, and Stuart|first=Paul and Robert|title=The Global Economy and its Economic Systems|publisher=South-Western College Pub|date=February 28, 2013|isbn=978-1285055350|pages=30|quote=Economic system – A set of institutions for decision making and for the implementation of decisions concerning production, income, and consumption within a given geographic area.}}</ref> Iqtisodiy tizimlar ushbu muammolarni bir necha usullar orqali hal etishga intiladi: „…[[an’ana]] va [[odat]]lar asosida; buyruq va markazlashgan boshqaruv orqali (rejalashtirilgan iqtisodiyotlarda)“ hamda aralash iqtisodiyotlarda "…bozor signallari va davlat koʻrsatmalari yordamida tovarlar va [[resurslar]]ni taqsimlash orqali<ref name=":0">Schiller, Bradley. ''The Micro Economy Today'', McGraw-Hill/Irwin, 2010, p. 15.</ref>. " Soʻnggi holat turlicha talqin qilinadi, yaʼni u bozor iqtisodiyoti elementlari bilan rejalashtirilgan iqtisodiyot elementlarining uygʻunlashuvi, erkin bozorlar bilan davlat aralashuvi, yoki xususiy tadbirkorlik bilan [[davlat sektori]] birlashgan iqtisodiy tizim sifatida izohlanadi<ref name=":0">Schiller, Bradley. ''The Micro Economy Today'', McGraw-Hill/Irwin, 2010, p. 15.</ref>. [[Paul Samuelson]] oʻzining [[Iqtisodiyot (fan)|Economics]] asarida, u asosiy iqtisodiy fikr yoʻnalishining „kanonik darsligi“ sifatida qaralib, shunday yozadi: „[[narx]] mexanizmi, yaʼni raqobatli bozorlarda [[talab]] va [[taklif]] orqali ishlovchi tizim, xususiy [[tadbirkorlik]]ka asoslangan [[aralash iqtisodiyot]]da uchta asosiy muammoni (bir vaqtning oʻzida) hal etadi…“ [[John Maynard Keynes]] oʻzining [[Essays in Persuasion]] asarida taʼkidlaganidek, ushbu muammolarning yechimi nihoyatda muhimdir: „…iqtisodiy muammo, yaʼni tirikchilik uchun kurash, hozirgacha doimo insoniyatning eng asosiy va eng dolzarb muammosi boʻlib kelgan — nafaqat insoniyat uchun, balki hayotning eng ibtidoiy shakllaridan boshlab butun biologik olam uchun ham.“ == Muammoning tarkibiy qismlari == Iqtisodiy muammo uchta asosiy qismga boʻlinadi, ularni yaxshiroq tushunish uchun quyida keltiriladi. === Resurslarni taqsimlash muammosi === Resurslarni taqsimlash muammosi resurslarning cheklanganligi tufayli yuzaga keladi va u qaysi [[ehtiyoj]]lar qondirilishi, qaysilari esa qondirilmasdan qolishi kerakligi haqidagi savolni anglatadi. Boshqacha aytganda, nima ishlab chiqarish va qancha miqdorda ishlab chiqarish kerakligi masalasidir. Biror tovarni koʻproq ishlab chiqarish uning ishlab chiqarilishi uchun koʻproq resurs talab qiladi, biroq resurslar cheklangan. Shu ikki holat birgalikda shuni anglatadiki, agar [[jamiyat]] biror tovar ishlab chiqarishni oshirishni tanlasa, u boshqa tovarlar ishlab chiqarishidan maʼlum resurslarni olib qoʻyishga majbur boʻladi. Taqsimlash muammosi, shuningdek, kapital tovarlar yoki isteʼmol tovarlarini ishlab chiqarish tanlovi bilan ham bogʻliq. Agar jamiyat [[kapital]] tovarlarni ishlab chiqarishga qaror qilsa, resurslar isteʼmol tovarlari ishlab chiqarishidan chetlashtiriladi. Biroq uzoq muddatda kapital tovarlarga yoʻnaltirilgan [[investitsiya]]lar isteʼmol tovarlari ishlab chiqarish hajmini oshiradi. Shuning uchun ham kapital va isteʼmol tovarlari ikkalasi ham muhim hisoblanadi; asosiy masala ular oʻrtasidagi optimal nisbatni aniqlashdir. Resurslar cheklangan boʻlgani uchun ulardan imkon qadar samarali foydalanish juda muhimdir. Shuning uchun milliy mahsulot ishlab chiqarish va taqsimlash qanchalik samarali ekanligini aniqlash zarur. Ishlab chiqarish faqat shunda samarali boʻladiki, resurslar shunday taqsimlanadiki, ularni qayta taqsimlash hech bir [[mahsulot]]ni koʻpaytirmasdan boshqa mahsulot hajmini kamaytirishga olib kelmaydi. Boshqacha aytganda, samarali [[taqsimot]] shuni anglatadiki, qayta taqsimlash hech kimni foydaga chiqarib, boshqasini zarar koʻrmasdan yaxshiroq holatga olib kela olmaydi ([[Pareto samaradorligi]]). Ishlab chiqarish va taqsimlashdagi samarasizliklar barcha iqtisodiy tizimlarda uchraydi. Bu samarasizliklar bartaraf etilsa, [[aholi farovonligi]]ni oshirish mumkin boʻladi. Biroq ularni yoʻqotish uchun maʼlum [[xarajat]] talab etiladi. Agar bu xarajat samarasizlikni bartaraf etishdan olinadigan foydadan yuqori boʻlsa, u holda ularni yoʻqotish maqsadga muvofiq emas hisoblanadi. === Resurslarning toʻliq bandligi muammosi === Resurslarning toʻliq bandligi muammosi mavjud resurslar cheklanganligi nuqtai nazaridan ularning barchasi toʻliq va samarali ishlatilayaptimi degan savol bilan bogʻliq. Jamiyat mavjud kam resurslardan eng yuqori darajada foyda olish uchun ularni eng maqbul tarzda ishlatishi, yaʼni ularni isrof qilmasligi yoki samarasiz ishlatmasligi lozim. Resurslardan foydalanishning ikki asosiy turi mavjud: * mehnat talab qiluvchi (labor-intensiv) * kapital talab qiluvchi (capital-intensiv) Biroq kapitalistik iqtisodiyotlarda mavjud resurslar har doim ham toʻliq foydalanilmaydi. Iqtisodiy [[inqiroz]] yoki tushkunlik davrlarida koʻplab odamlar ishlashni xohlasa ham, ish topa olmaydi. Bu esa kapitalistik tizimda resurslar, ayniqsa mehnat resurslarining toʻliq band boʻlmasligini anglatadi. === Iqtisodiy oʻsish muammosi === Agar ishlab chiqarish quvvati oshsa, iqtisodiyot tobora koʻproq tovarlar ishlab chiqarishi mumkin boʻladi va bu aholi turmush darajasining yaxshilanishiga olib keladi. Iqtisodiyotning ishlab chiqarish quvvatining ortishi [[iqtisodiy o‘sish]] deb ataladi. Iqtisodiy oʻsishga turli omillar taʼsir koʻrsatadi. Iqtisodiy oʻsish muammolari bir qator oʻsish modellari orqali oʻrganilgan boʻlib, ularga Harrod–Domar modeli, Solow va Swan tomonidan ishlab chiqilgan neoklassik oʻsish modellari, shuningdek Kaldor va Joan Robinsonning Kembrij oʻsish modellari kiradi. == Manbalar == {{manbalar}} 99v5cut26b2tqfmjz33fvmz2y7wivk4 Munozara:Kasimali Bayalinov 1 1363905 5987856 2026-04-10T13:44:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987856 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Dmitriy muratov 1 1363906 5987857 2026-04-10T13:45:37Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987857 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Mahammad Amin Rasulzoda 1 1363907 5987858 2026-04-10T13:46:27Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987858 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Esther Kim Pak 0 1363908 5987859 2026-04-10T13:46:52Z Doctormeee 105908 Yangi maqola tarjima 5987859 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Esther Kim Pak | tasvir = EstherKimPakMD.jpg | izoh = Esther Kim Pak akademik libosda, taxminan 1910-yilda chop etilgan xotira risolasidan | tavallud_paytidagi_ismi = Kim Jeom-dong | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1876|03|16}} | tavallud_joyi = [[Seul]], [[Joseon]] | vafot_sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|1910|04|13|1876|03|16}} | vafot_joyi = | boshqa_nomlari = Kim Cheom-dong; Ester Kim Pak | kasbi = {{hlist|Shifokor|missioner}} | faoliyat_yillari = 1895–1910 | turmush_oʻrtogʻi = Park Yeo-seon | mashhur = Koreyada Gʻarb tibbiyotida ishlagan birinchi ayol shifokor }} '''Esther Pak''', asl ismi '''Kim Jeom-dong''' (1876-yil 16-mart — 1910-yil 13-aprel) — [[Koreya qirolligi]] davrida yashagan koreyalik shifokor boʻlib, mamlakatda gʻarb tibbiyoti bilan shugʻullangan birinchi ayol shifokor hisoblanadi.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://evoice.ewha.ac.kr/news/articleView.html?idxno=2314|script-title=ko:이화보이스|website=evoice.ewha.ac.kr|language=ko|access-date=2018-03-16|date=2010-04-12 |title=First Korean female doctor and scientist, Esther Park }}</ref> == Ilk hayoti == Kim Jeom-dong 1876-yil 16-martda [[Seul]]ning [[Jeong-dong]] hududida tugʻilgan. U toʻrt qizning uchinchisi edi. Uning otasi amerikalik missioner [[Henry Appenzeller]]da ishlagan. 1886-yilda u [[Mary F. Scranton]] tomonidan asos solingan [[Ewha qizlar maktabi]]ga oʻqishga yuborildi.<ref name=":1">{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/archive/program/program_koreanstory.htm?no=43110|title=KBS WORLD Radio|website=[[KBS World]]|language=En|access-date=2018-03-16}}</ref><ref name="Scranton">{{Cite news|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/04/113_108369.html|title=Esther Pak: Koreyaning birinchi ayol shifokori|last=Lankov|first=Andrei|date=April 2012|work=[[The Korea Times]]}}</ref> Ota-onasi unga ikki shart qoʻygan: u AQShga bormasligi va turmush qurishdan oldin oʻqishni tark etishi kerak edi.<ref name=":3">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xzUVC6JQXjEC&pg=PA94 |title=EWHA Old and New: 110 Years of History (1886-1996)|date=2005|publisher=Ewha Womans University Press}}</ref> U ayniqsa ingliz tilini yaxshi oʻrgandi. Amerikalik shifokor-missioner [[Rosetta Sherwood Hall]] maktabga tashrif buyurganida, Kim unga tarjimon sifatida yordam berdi.<ref name=":1" /> Hall tomonidan bajarilgan [[lab va tanglay yoriqligi]] operatsiyasini koʻrgach, u shifokor boʻlishni orzu qila boshladi. Hall unga koreys jamiyatida [[konfutsiylik]] taʼsiri sabab ayollar yetarli davolanmayotganini tushuntirdi.<ref name=":2">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=p3yW5MdzKnUC&q=esther|title=Women in Korean History|last=Yi|first=Pae-yong|date=2008}}</ref> == Taʼlimi va faoliyati == [[Rosetta Sherwood Hall]] Kimni Pak Yusan ({{Korean|hangul=박여선|hanja=朴汝先}}) bilan tanishtirdi va 1893-yil 24-mayda ular turmush qurishdi. Bu Koreyada ilk Gʻarb uslubidagi nikohlardan biri edi.<ref name=":1" /> Nikohdan soʻng u Esther Pak ismini qabul qildi. 1894-yilda u eri bilan AQShga bordi.<ref name="Memorial">Hall, Rosetta Sherwood. (1910 atrofida) ''Mrs. Esther Kim Pak, M. D.''</ref> U Nyu-Yorkda bir yillik maktabda oʻqib, lotin tili, fizika va matematikani oʻrgandi.<ref name=":3" /> 1900-yilda u Baltimordagi Ayollar tibbiyot kollejini tamomlab, AQShda tibbiy diplom olgan birinchi koreys ayol boʻldi.<ref>{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/23126557/dr_esther_kim_pak_may_1900/|title=A Korean Woman Doctor|date=May 14, 1900|work=The Baltimore Sun}}</ref> Uning eri uning taʼlimini qoʻllab-quvvatladi, ammo bitirishidan yarim yil oldin [[sil kasalligi]]dan vafot etdi. Diplom olgach, Pak Koreyaga qaytib, Seuldagi birinchi ayollar shifoxonasi — Bogu-yogwanda ishladi. U yerda 10 oy ichida 3000 dan ortiq bemorga yordam berdi. 1901-yilda u [[Pxenyan]]ga koʻchib oʻtdi va u yerda ham tibbiy faoliyatini davom ettirdi. U butun mamlakat boʻylab sayohat qilib, hatto [[xolera]] epidemiyasi vaqtida ham bemorlarni bepul davoladi. Bundan tashqari, u ayollar taʼlimi va sogʻligʻi boʻyicha maʼruzalar oʻtkazdi hamda [[xristianlik]]ni targʻib qildi.<ref name=":2" /> == Mukofotlari == 1909-yil 28-aprelda Esther Pak boshqa ikki koreyalik ayol bilan birga tantanali ravishda taqdirlandi. Tadbirda 7800 kishi ishtirok etdi. [[Koreya imperatori Gojong]] unga kumush medal topshirdi.<ref name=":1" /> 2006-yilda [[Koreya fanlar akademiyasi]] uni Fan va texnologiyalar shon-shuhrat zaliga kiritdi. 2008-yilda Ewha universiteti bitiruvchilari qoʻmitasi Esther Pak medali mukofotini taʼsis etdi. == Vafoti == Esther Pak 1910-yil aprel oyida [[sil kasalligi]]dan 34 yoshida vafot etdi.<ref name=":2" /> == Manbalar == {{Reflist}} [[Turkum:1870-yillarda tug‘ilganlar]] [[Turkum:1910-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Seuldan shaxslar]] [[Turkum:Ayol shifokorlar]] [[Turkum:Koreya shifokorlari]] [[Turkum:Sil kasalligidan vafot etganlar]] [[Turkum:Tibbiy missionerlar]] [[Turkum:Ayollar ta’limi faollari]] eujwwqb9xkfiwoi86m83ipmm628nrkk Munozara:Tarixiy qiymat 1 1363909 5987860 2026-04-10T13:47:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987860 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Erik Lindahl 1 1363910 5987861 2026-04-10T13:48:07Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987861 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Garagum tumani 1 1363911 5987863 2026-04-10T13:48:57Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987863 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Knut Wicksell 1 1363912 5987864 2026-04-10T13:49:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987864 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Frk. Møllers jubilæum 1 1363913 5987865 2026-04-10T13:50:37Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987865 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Sogʻliqni saqlash vazirligi (Turkmaniston) 1 1363914 5987867 2026-04-10T13:51:27Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987867 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Pulning miqdoriy nazariyasi 1 1363915 5987868 2026-04-10T13:52:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987868 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Hisobot davri 1 1363916 5987869 2026-04-10T13:53:07Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987869 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Batir Berdiyev 1 1363917 5987872 2026-04-10T13:55:37Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987872 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Gorgopis leucopetala 0 1363918 5987873 2026-04-10T13:56:14Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987873 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Gorgopis leucopetala | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Gorgopis leucopetala''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q5586339}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} bqnahsesjetfyznwy0nuxt7aenngjb8 Munozara:Der var engang en vicevært 1 1363919 5987875 2026-04-10T13:57:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987875 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Nøddebo Præstegård 1 1363920 5987876 2026-04-10T13:58:07Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987876 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:De blaa drenge 1 1363921 5987877 2026-04-10T13:58:57Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987877 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Gorgopis libania 0 1363922 5987878 2026-04-10T13:59:00Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987878 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Gorgopis libania | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Gorgopis libania''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]] va [[Angola]]da uchraydi. Lichinkalari o‘tlar bilan oziqlanadi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q5586341}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} rvqo8vcrxjsnecen2op96m6ul2rsd6a Munozara:Skal vi vædde en million? 1 1363923 5987879 2026-04-10T13:59:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987879 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Parapielus oberthuri 0 1363924 5987880 2026-04-10T14:00:04Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987880 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parapielus oberthuri | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Parapielus oberthuri''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Chili]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7135674}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} ndw03ghu5x7y14140kwlmbp61f31gv3 Kakish Ryskulova 0 1363925 5987882 2026-04-10T14:00:55Z Doctormeee 105908 Yangi maqola tarjima 5987882 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Kakish Ryskulova | tasvir = Какиш Рыскулова.jpg | izoh = | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1918|10|15}} | tavallud_joyi = [[Chetindi]], [[Chuy viloyati]], Qirgʻiziston | vafot_sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|2018|08|26|1918|10|15}} | vafot_joyi = | fuqaroligi = Qirgʻiziston | kasbi = {{hlist|Jarroh|siyosatchi}} | faoliyat_sohasi = [[qon tomir jarrohligi]] | mashhur = Qirgʻizistonda birinchi ayol jarroh | tashkilotlar = Qirgʻiz davlat tibbiyot akademiyasi }} '''Kakish Ryskulova''' ({{langx|ky|Какиш Рыскулова}}; 1918-yil 15-oktyabr — 2018-yil 26-avgust) — qirgʻiz shifokori va siyosatchi, [[Qirg‘iziston Fanlar akademiyasi]] akademigi boʻlgan. U [[Markaziy Osiyo]]da va Qirgʻizistonda jarroh boʻlgan birinchi ayol hisoblanadi. == Biografiyasi == Ryskulova 1918-yil 15-oktyabrda [[Chetindi]] qishlogʻida, [[Ysyk-Ata tumani]], [[Chuy viloyati]]da tugʻilgan.<ref name=":0">{{Cite web|title=В возрасте 100 лет скончалась первая женщина – хирург Кыргызстана Какиш Рыскулова|url=https://kyrtag.kg/ru/news/v-vozraste-100-let-skonchalas-pervaya-zhenshchina-khirurg-kyrgyzstana-kakish-ryskulova}}</ref> U 10 yoshida yetim qolgan. Uning amakisi [[Ishenali Arabaev]] uni internat maktabga va keyinchalik tibbiyot kollejiga kirishga undagan.<ref name=":2">{{Cite web|title=Остаетесь женщиной великой|url=http://members.vb.kg/2013/10/18/ubilar/1_print.html}}</ref> 1936-yilda u Frunze tibbiyot bilim yurtida hamshiralik boʻyicha tahsil olishni boshladi.<ref name=":4">{{Cite web|title=Некролог — Какиш Рыскулова|url=http://turktoday.info/kg/nekrolog-kakish-ryskulova/}}</ref> Keyinchalik [[Batken]]da feldsher, [[Naryn]]da esa hamshira boʻlib ishladi.<ref name=":2" /> 1940-yilda u [[Qirg‘iz davlat tibbiyot akademiyasi]]ning tibbiyot fakultetiga oʻqishga kirdi va 1944-yilda uni tamomladi.<ref name=":5">{{Cite web|title=Тысячи спасенных жизней|url=http://samlib.ru/b/bosiwskaja_k_w/tysjachispasennyhzhiznej}}</ref> Shundan soʻng u aspiranturaga kirib, Markaziy Osiyodan chiqqan birinchi ayol jarroh boʻldi. Shu davrda [[I.K. Akhunbaev]] va [[Zyfar Egemberdieva]] ham jarroh sifatida faoliyat boshlagan. 1951-yilda u tibbiyot fanlari doktori ilmiy darajasini oldi. Uning dissertatsiyasi [[qon tomir jarrohligi]]ga bagʻishlangan boʻlib, Ikkinchi jahon urushi davrida yaradorlarni davolash tajribasiga asoslangan. U yangi jarrohlik usullarini ishlab chiqdi, xususan, qon tomirlarni tiklash boʻyicha innovatsion metodlarni yaratdi. 1968-yilda unga professor unvoni berildi, 1969-yilda esa [[Qirg‘iziston Fanlar akademiyasi]] akademigi etib saylandi. U 35 yil davomida tibbiyot fakultetiga rahbarlik qilgan. Bundan tashqari, u [[Qirg‘iz SSR Oliy Soveti]] deputati va [[Qirg‘iziston Kommunistik partiyasi]] Markaziy qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan. Ryskulova 2018-yil 26-avgustda vafot etdi. Uning nekrologi Qirgʻiziston prezidenti [[Sooronbay Jeenbekov]] tomonidan imzolangan.<ref name=":0" /> == Merosi == [[Qirg‘iz davlat tibbiyot akademiyasi]]dagi jarrohlik kafedrasi uning nomi bilan atalgan. == Mukofot va unvonlari == * Qirgʻiz Respublikasida xizmat koʻrsatgan fan arbobi * Qirgʻiz Respublikasida xizmat koʻrsatgan shifokor * [[Qirg‘iziston Fanlar akademiyasi]] akademigi * [[Lenin ordeni]] * Dank ordeni * Manas ordeni * „Faxriy belgi“ ordeni (2 marta) * „Mehnat jasorati uchun“ medali == Shaxsiy hayoti == Ryskulova Omorkul Suleymanov bilan turmush qurgan. Ularning ikki qizi boʻlgan, shuningdek ikki jiyanini ham asrab olishgan. Oiladagi deyarli barcha aʼzolar shifokor boʻlgan, faqat qizi [[Anara Suleymanova]] professional balerina edi. == Galereya == {{Commons category|Kakish Ryskulova}} <gallery> File:С супругом Сулеймановым О.jpg|Turmush o‘rtog‘i bilan File:Рыскулова с учениками.jpg|Talabalari bilan File:На операции.jpg|Operatsiya jarayonida File:Академики НАН КР.jpg|Fanlar akademiyasi a’zolari bilan </gallery> == Izohlar == {{reflist|group=note}} == Manbalar == <references /> {{Andoza:Avtoritet nazorati}} {{DEFAULTSORT:Ryskulova, Kakish}} [[Turkum:1918-yilda tug‘ilganlar]] [[Turkum:2018-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Qirg‘iziston siyosatchilari]] [[Turkum:Qirg‘iziston shifokorlari]] [[Turkum:Ayol jarrohlar]] [[Turkum:Sovet shifokorlari]] [[Turkum:Qon tomir jarrohlari]] [[Turkum:Fanlar akademiyasi a’zolari]] 7jy7czfwqtui3xaynl0og095n13cqj0 5987885 5987882 2026-04-10T14:02:29Z Doctormeee 105908 5987885 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Kakish Ryskulova | tasvir = Какиш Рыскулова.jpg | izoh = | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1918|10|15}} | tavallud_joyi = [[Chetindi]], [[Chuy viloyati]], Qirgʻiziston | vafot_sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|2018|08|26|1918|10|15}} | vafot_joyi = | fuqaroligi = Qirgʻiziston | kasbi = {{hlist|Jarroh|siyosatchi}} | faoliyat_sohasi = [[qon tomir jarrohligi]] | mashhur = Qirgʻizistonda birinchi ayol jarroh | tashkilotlar = Qirgʻiz davlat tibbiyot akademiyasi }} '''Kakish Ryskulova''' ({{langx|ky|Какиш Рыскулова}}; 1918-yil 15-oktyabr — 2018-yil 26-avgust) — qirgʻiz shifokori va siyosatchi, [[Qirg‘iziston Fanlar akademiyasi]] akademigi boʻlgan. U [[Markaziy Osiyo]]da va Qirgʻizistonda jarroh boʻlgan birinchi ayol hisoblanadi. == Biografiyasi == Ryskulova 1918-yil 15-oktyabrda [[Chetindi]] qishlogʻida, [[Ysyk-Ata tumani]], [[Chuy viloyati]]da tugʻilgan<ref name=":0">{{Cite web|title=В возрасте 100 лет скончалась первая женщина – хирург Кыргызстана Какиш Рыскулова|url=https://kyrtag.kg/ru/news/v-vozraste-100-let-skonchalas-pervaya-zhenshchina-khirurg-kyrgyzstana-kakish-ryskulova}}</ref>. U 10 yoshida yetim qolgan. Uning amakisi [[Ishenali Arabaev]] uni internat maktabga va keyinchalik tibbiyot kollejiga kirishga undagan<ref name=":2">{{Cite web|title=Остаетесь женщиной великой|url=http://members.vb.kg/2013/10/18/ubilar/1_print.html}}</ref>. 1936-yilda u Frunze tibbiyot bilim yurtida hamshiralik boʻyicha tahsil olishni boshladi<ref name=":4">{{Cite web|title=Некролог — Какиш Рыскулова|url=http://turktoday.info/kg/nekrolog-kakish-ryskulova/}}</ref>. Keyinchalik [[Batken]]da feldsher, [[Naryn]]da esa hamshira boʻlib ishladi<ref name=":2" />. 1940-yilda u [[Qirg‘iz davlat tibbiyot akademiyasi]]ning tibbiyot fakultetiga oʻqishga kirdi va 1944-yilda uni tamomladi<ref name=":5">{{Cite web|title=Тысячи спасенных жизней|url=http://samlib.ru/b/bosiwskaja_k_w/tysjachispasennyhzhiznej}}</ref>. Shundan soʻng u aspiranturaga kirib, Markaziy Osiyodan chiqqan birinchi ayol jarroh boʻldi. Shu davrda [[I.K. Akhunbaev]] va [[Zyfar Egemberdieva]] ham jarroh sifatida faoliyat boshlagan. 1951-yilda u tibbiyot fanlari doktori ilmiy darajasini oldi. Uning dissertatsiyasi [[qon tomir jarrohligi]]ga bagʻishlangan boʻlib, Ikkinchi jahon urushi davrida yaradorlarni davolash tajribasiga asoslangan. U yangi jarrohlik usullarini ishlab chiqdi, xususan, qon tomirlarni tiklash boʻyicha innovatsion metodlarni yaratdi. 1968-yilda unga professor unvoni berildi, 1969-yilda esa [[Qirg‘iziston Fanlar akademiyasi]] akademigi etib saylandi. U 35 yil davomida tibbiyot fakultetiga rahbarlik qilgan. Bundan tashqari, u [[Qirg‘iz SSR Oliy Soveti]] deputati va [[Qirg‘iziston Kommunistik partiyasi]] Markaziy qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan. Ryskulova 2018-yil 26-avgustda vafot etdi. Uning nekrologi Qirgʻiziston prezidenti [[Sooronbay Jeenbekov]] tomonidan imzolangan<ref name=":0" />. == Merosi == [[Qirg‘iz davlat tibbiyot akademiyasi]]dagi jarrohlik kafedrasi uning nomi bilan atalgan. == Mukofot va unvonlari == * Qirgʻiz Respublikasida xizmat koʻrsatgan fan arbobi * Qirgʻiz Respublikasida xizmat koʻrsatgan shifokor * [[Qirg‘iziston Fanlar akademiyasi]] akademigi * [[Lenin ordeni]] * Dank ordeni * Manas ordeni * „Faxriy belgi“ ordeni (2 marta) * „Mehnat jasorati uchun“ medali == Shaxsiy hayoti == Ryskulova Omorkul Suleymanov bilan turmush qurgan. Ularning ikki qizi boʻlgan, shuningdek ikki jiyanini ham asrab olishgan. Oiladagi deyarli barcha aʼzolar shifokor boʻlgan, faqat qizi [[Anara Suleymanova]] professional balerina edi. == Galereya == {{Commons category|Kakish Ryskulova}} <gallery> File:С супругом Сулеймановым О.jpg|Turmush o‘rtog‘i bilan File:Рыскулова с учениками.jpg|Talabalari bilan File:На операции.jpg|Operatsiya jarayonida File:Академики НАН КР.jpg|Fanlar akademiyasi a’zolari bilan </gallery> == Izohlar == {{reflist|group=note}} == Manbalar == <references /> {{Andoza:Avtoritet nazorati}} {{DEFAULTSORT:Ryskulova, Kakish}} [[Turkum:1918-yilda tug‘ilganlar]] [[Turkum:2018-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Qirg‘iziston siyosatchilari]] [[Turkum:Qirg‘iziston shifokorlari]] [[Turkum:Ayol jarrohlar]] [[Turkum:Sovet shifokorlari]] [[Turkum:Qon tomir jarrohlari]] [[Turkum:Fanlar akademiyasi a’zolari]] korvsxt6c5drckrzn20s2eued2ut2g4 5987887 5987885 2026-04-10T14:02:47Z Doctormeee 105908 taxrirladim 5987887 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Kakish Ryskulova | tasvir = Какиш Рыскулова.jpg | izoh = | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1918|10|15}} | tavallud_joyi = [[Chetindi]], [[Chuy viloyati]], Qirgʻiziston | vafot_sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|2018|08|26|1918|10|15}} | vafot_joyi = | fuqaroligi = Qirgʻiziston | kasbi = {{hlist|Jarroh|siyosatchi}} | faoliyat_sohasi = [[qon tomir jarrohligi]] | mashhur = Qirgʻizistonda birinchi ayol jarroh | tashkilotlar = Qirgʻiz davlat tibbiyot akademiyasi }} '''Kakish Ryskulova''' ({{langx|ky|Какиш Рыскулова}}; 1918-yil 15-oktyabr — 2018-yil 26-avgust) — qirgʻiz shifokori va siyosatchi, [[Qirg‘iziston Fanlar akademiyasi]] akademigi boʻlgan. U [[Markaziy Osiyo]]da va Qirgʻizistonda jarroh boʻlgan birinchi ayol hisoblanadi. == Biografiyasi == Ryskulova 1918-yil 15-oktyabrda [[Chetindi]] qishlogʻida, [[Ysyk-Ata tumani]], [[Chuy viloyati]]da tugʻilgan<ref name=":0">{{Cite web|title=В возрасте 100 лет скончалась первая женщина – хирург Кыргызстана Какиш Рыскулова|url=https://kyrtag.kg/ru/news/v-vozraste-100-let-skonchalas-pervaya-zhenshchina-khirurg-kyrgyzstana-kakish-ryskulova}}</ref>. U 10 yoshida yetim qolgan. Uning amakisi [[Ishenali Arabaev]] uni internat maktabga va keyinchalik tibbiyot kollejiga kirishga undagan<ref name=":2">{{Cite web|title=Остаетесь женщиной великой|url=http://members.vb.kg/2013/10/18/ubilar/1_print.html}}</ref>. 1936-yilda u Frunze tibbiyot bilim yurtida hamshiralik boʻyicha tahsil olishni boshladi<ref name=":4">{{Cite web|title=Некролог — Какиш Рыскулова|url=http://turktoday.info/kg/nekrolog-kakish-ryskulova/}}</ref>. Keyinchalik [[Batken]]da feldsher, [[Naryn]]da esa hamshira boʻlib ishladi<ref name=":2" />. 1940-yilda u [[Qirg‘iz davlat tibbiyot akademiyasi]]ning tibbiyot fakultetiga oʻqishga kirdi va 1944-yilda uni tamomladi<ref name=":5">{{Cite web|title=Тысячи спасенных жизней|url=http://samlib.ru/b/bosiwskaja_k_w/tysjachispasennyhzhiznej}}</ref>. Shundan soʻng u aspiranturaga kirib, Markaziy Osiyodan chiqqan birinchi ayol jarroh boʻldi. Shu davrda [[I.K. Akhunbaev]] va [[Zyfar Egemberdieva]] ham jarroh sifatida faoliyat boshlagan. 1951-yilda u tibbiyot fanlari doktori ilmiy darajasini oldi. Uning dissertatsiyasi [[qon tomir jarrohligi]]ga bagʻishlangan boʻlib, Ikkinchi jahon urushi davrida yaradorlarni davolash tajribasiga asoslangan. U yangi jarrohlik usullarini ishlab chiqdi, xususan, qon tomirlarni tiklash boʻyicha innovatsion metodlarni yaratdi. 1968-yilda unga professor unvoni berildi, 1969-yilda esa [[Qirg‘iziston Fanlar akademiyasi]] akademigi etib saylandi. U 35 yil davomida tibbiyot fakultetiga rahbarlik qilgan. Bundan tashqari, u [[Qirg‘iz SSR Oliy Soveti]] deputati va [[Qirg‘iziston Kommunistik partiyasi]] Markaziy qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan. Ryskulova 2018-yil 26-avgustda vafot etdi. Uning nekrologi Qirgʻiziston prezidenti [[Sooronbay Jeenbekov]] tomonidan imzolangan<ref name=":0" />. == Merosi == [[Qirg‘iz davlat tibbiyot akademiyasi]]dagi jarrohlik kafedrasi uning nomi bilan atalgan. == Mukofot va unvonlari == * Qirgʻiz Respublikasida xizmat koʻrsatgan fan arbobi * Qirgʻiz Respublikasida xizmat koʻrsatgan shifokor * [[Qirg‘iziston Fanlar akademiyasi]] akademigi * [[Lenin ordeni]] * Dank ordeni * Manas ordeni * „Faxriy belgi“ ordeni (2 marta) * „Mehnat jasorati uchun“ medali == Shaxsiy hayoti == Ryskulova Omorkul Suleymanov bilan turmush qurgan. Ularning ikki qizi boʻlgan, shuningdek ikki jiyanini ham asrab olishgan. Oiladagi deyarli barcha aʼzolar shifokor boʻlgan, faqat qizi [[Anara Suleymanova]] professional balerina edi. == Galereya == {{Commons category|Kakish Ryskulova}} <gallery> File:С супругом Сулеймановым О.jpg|Turmush o‘rtog‘i bilan File:Рыскулова с учениками.jpg|Talabalari bilan File:На операции.jpg|Operatsiya jarayonida File:Академики НАН КР.jpg|Fanlar akademiyasi a’zolari bilan </gallery> == Manbalar == <references /> {{DEFAULTSORT:Ryskulova, Kakish}} [[Turkum:1918-yilda tug‘ilganlar]] [[Turkum:2018-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Qirg‘iziston siyosatchilari]] [[Turkum:Qirg‘iziston shifokorlari]] [[Turkum:Ayol jarrohlar]] [[Turkum:Sovet shifokorlari]] [[Turkum:Qon tomir jarrohlari]] [[Turkum:Fanlar akademiyasi a’zolari]] 7qwfqjlaaqmoe6lg9zcbr53k64u3vb2 5987888 5987887 2026-04-10T14:03:02Z Doctormeee 105908 [[Turkum:Ayollar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987888 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Kakish Ryskulova | tasvir = Какиш Рыскулова.jpg | izoh = | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1918|10|15}} | tavallud_joyi = [[Chetindi]], [[Chuy viloyati]], Qirgʻiziston | vafot_sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|2018|08|26|1918|10|15}} | vafot_joyi = | fuqaroligi = Qirgʻiziston | kasbi = {{hlist|Jarroh|siyosatchi}} | faoliyat_sohasi = [[qon tomir jarrohligi]] | mashhur = Qirgʻizistonda birinchi ayol jarroh | tashkilotlar = Qirgʻiz davlat tibbiyot akademiyasi }} '''Kakish Ryskulova''' ({{langx|ky|Какиш Рыскулова}}; 1918-yil 15-oktyabr — 2018-yil 26-avgust) — qirgʻiz shifokori va siyosatchi, [[Qirg‘iziston Fanlar akademiyasi]] akademigi boʻlgan. U [[Markaziy Osiyo]]da va Qirgʻizistonda jarroh boʻlgan birinchi ayol hisoblanadi. == Biografiyasi == Ryskulova 1918-yil 15-oktyabrda [[Chetindi]] qishlogʻida, [[Ysyk-Ata tumani]], [[Chuy viloyati]]da tugʻilgan<ref name=":0">{{Cite web|title=В возрасте 100 лет скончалась первая женщина – хирург Кыргызстана Какиш Рыскулова|url=https://kyrtag.kg/ru/news/v-vozraste-100-let-skonchalas-pervaya-zhenshchina-khirurg-kyrgyzstana-kakish-ryskulova}}</ref>. U 10 yoshida yetim qolgan. Uning amakisi [[Ishenali Arabaev]] uni internat maktabga va keyinchalik tibbiyot kollejiga kirishga undagan<ref name=":2">{{Cite web|title=Остаетесь женщиной великой|url=http://members.vb.kg/2013/10/18/ubilar/1_print.html}}</ref>. 1936-yilda u Frunze tibbiyot bilim yurtida hamshiralik boʻyicha tahsil olishni boshladi<ref name=":4">{{Cite web|title=Некролог — Какиш Рыскулова|url=http://turktoday.info/kg/nekrolog-kakish-ryskulova/}}</ref>. Keyinchalik [[Batken]]da feldsher, [[Naryn]]da esa hamshira boʻlib ishladi<ref name=":2" />. 1940-yilda u [[Qirg‘iz davlat tibbiyot akademiyasi]]ning tibbiyot fakultetiga oʻqishga kirdi va 1944-yilda uni tamomladi<ref name=":5">{{Cite web|title=Тысячи спасенных жизней|url=http://samlib.ru/b/bosiwskaja_k_w/tysjachispasennyhzhiznej}}</ref>. Shundan soʻng u aspiranturaga kirib, Markaziy Osiyodan chiqqan birinchi ayol jarroh boʻldi. Shu davrda [[I.K. Akhunbaev]] va [[Zyfar Egemberdieva]] ham jarroh sifatida faoliyat boshlagan. 1951-yilda u tibbiyot fanlari doktori ilmiy darajasini oldi. Uning dissertatsiyasi [[qon tomir jarrohligi]]ga bagʻishlangan boʻlib, Ikkinchi jahon urushi davrida yaradorlarni davolash tajribasiga asoslangan. U yangi jarrohlik usullarini ishlab chiqdi, xususan, qon tomirlarni tiklash boʻyicha innovatsion metodlarni yaratdi. 1968-yilda unga professor unvoni berildi, 1969-yilda esa [[Qirg‘iziston Fanlar akademiyasi]] akademigi etib saylandi. U 35 yil davomida tibbiyot fakultetiga rahbarlik qilgan. Bundan tashqari, u [[Qirg‘iz SSR Oliy Soveti]] deputati va [[Qirg‘iziston Kommunistik partiyasi]] Markaziy qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan. Ryskulova 2018-yil 26-avgustda vafot etdi. Uning nekrologi Qirgʻiziston prezidenti [[Sooronbay Jeenbekov]] tomonidan imzolangan<ref name=":0" />. == Merosi == [[Qirg‘iz davlat tibbiyot akademiyasi]]dagi jarrohlik kafedrasi uning nomi bilan atalgan. == Mukofot va unvonlari == * Qirgʻiz Respublikasida xizmat koʻrsatgan fan arbobi * Qirgʻiz Respublikasida xizmat koʻrsatgan shifokor * [[Qirg‘iziston Fanlar akademiyasi]] akademigi * [[Lenin ordeni]] * Dank ordeni * Manas ordeni * „Faxriy belgi“ ordeni (2 marta) * „Mehnat jasorati uchun“ medali == Shaxsiy hayoti == Ryskulova Omorkul Suleymanov bilan turmush qurgan. Ularning ikki qizi boʻlgan, shuningdek ikki jiyanini ham asrab olishgan. Oiladagi deyarli barcha aʼzolar shifokor boʻlgan, faqat qizi [[Anara Suleymanova]] professional balerina edi. == Galereya == {{Commons category|Kakish Ryskulova}} <gallery> File:С супругом Сулеймановым О.jpg|Turmush o‘rtog‘i bilan File:Рыскулова с учениками.jpg|Talabalari bilan File:На операции.jpg|Operatsiya jarayonida File:Академики НАН КР.jpg|Fanlar akademiyasi a’zolari bilan </gallery> == Manbalar == <references /> {{DEFAULTSORT:Ryskulova, Kakish}} [[Turkum:1918-yilda tug‘ilganlar]] [[Turkum:2018-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Qirg‘iziston siyosatchilari]] [[Turkum:Qirg‘iziston shifokorlari]] [[Turkum:Ayol jarrohlar]] [[Turkum:Sovet shifokorlari]] [[Turkum:Qon tomir jarrohlari]] [[Turkum:Fanlar akademiyasi a’zolari]] [[Turkum:Ayollar]] ccx7j9xj3nnvcdqauyhx7w3qluijlim 5987890 5987888 2026-04-10T14:03:16Z Doctormeee 105908 [[Turkum:Ayol shifokorlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987890 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Kakish Ryskulova | tasvir = Какиш Рыскулова.jpg | izoh = | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1918|10|15}} | tavallud_joyi = [[Chetindi]], [[Chuy viloyati]], Qirgʻiziston | vafot_sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|2018|08|26|1918|10|15}} | vafot_joyi = | fuqaroligi = Qirgʻiziston | kasbi = {{hlist|Jarroh|siyosatchi}} | faoliyat_sohasi = [[qon tomir jarrohligi]] | mashhur = Qirgʻizistonda birinchi ayol jarroh | tashkilotlar = Qirgʻiz davlat tibbiyot akademiyasi }} '''Kakish Ryskulova''' ({{langx|ky|Какиш Рыскулова}}; 1918-yil 15-oktyabr — 2018-yil 26-avgust) — qirgʻiz shifokori va siyosatchi, [[Qirg‘iziston Fanlar akademiyasi]] akademigi boʻlgan. U [[Markaziy Osiyo]]da va Qirgʻizistonda jarroh boʻlgan birinchi ayol hisoblanadi. == Biografiyasi == Ryskulova 1918-yil 15-oktyabrda [[Chetindi]] qishlogʻida, [[Ysyk-Ata tumani]], [[Chuy viloyati]]da tugʻilgan<ref name=":0">{{Cite web|title=В возрасте 100 лет скончалась первая женщина – хирург Кыргызстана Какиш Рыскулова|url=https://kyrtag.kg/ru/news/v-vozraste-100-let-skonchalas-pervaya-zhenshchina-khirurg-kyrgyzstana-kakish-ryskulova}}</ref>. U 10 yoshida yetim qolgan. Uning amakisi [[Ishenali Arabaev]] uni internat maktabga va keyinchalik tibbiyot kollejiga kirishga undagan<ref name=":2">{{Cite web|title=Остаетесь женщиной великой|url=http://members.vb.kg/2013/10/18/ubilar/1_print.html}}</ref>. 1936-yilda u Frunze tibbiyot bilim yurtida hamshiralik boʻyicha tahsil olishni boshladi<ref name=":4">{{Cite web|title=Некролог — Какиш Рыскулова|url=http://turktoday.info/kg/nekrolog-kakish-ryskulova/}}</ref>. Keyinchalik [[Batken]]da feldsher, [[Naryn]]da esa hamshira boʻlib ishladi<ref name=":2" />. 1940-yilda u [[Qirg‘iz davlat tibbiyot akademiyasi]]ning tibbiyot fakultetiga oʻqishga kirdi va 1944-yilda uni tamomladi<ref name=":5">{{Cite web|title=Тысячи спасенных жизней|url=http://samlib.ru/b/bosiwskaja_k_w/tysjachispasennyhzhiznej}}</ref>. Shundan soʻng u aspiranturaga kirib, Markaziy Osiyodan chiqqan birinchi ayol jarroh boʻldi. Shu davrda [[I.K. Akhunbaev]] va [[Zyfar Egemberdieva]] ham jarroh sifatida faoliyat boshlagan. 1951-yilda u tibbiyot fanlari doktori ilmiy darajasini oldi. Uning dissertatsiyasi [[qon tomir jarrohligi]]ga bagʻishlangan boʻlib, Ikkinchi jahon urushi davrida yaradorlarni davolash tajribasiga asoslangan. U yangi jarrohlik usullarini ishlab chiqdi, xususan, qon tomirlarni tiklash boʻyicha innovatsion metodlarni yaratdi. 1968-yilda unga professor unvoni berildi, 1969-yilda esa [[Qirg‘iziston Fanlar akademiyasi]] akademigi etib saylandi. U 35 yil davomida tibbiyot fakultetiga rahbarlik qilgan. Bundan tashqari, u [[Qirg‘iz SSR Oliy Soveti]] deputati va [[Qirg‘iziston Kommunistik partiyasi]] Markaziy qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan. Ryskulova 2018-yil 26-avgustda vafot etdi. Uning nekrologi Qirgʻiziston prezidenti [[Sooronbay Jeenbekov]] tomonidan imzolangan<ref name=":0" />. == Merosi == [[Qirg‘iz davlat tibbiyot akademiyasi]]dagi jarrohlik kafedrasi uning nomi bilan atalgan. == Mukofot va unvonlari == * Qirgʻiz Respublikasida xizmat koʻrsatgan fan arbobi * Qirgʻiz Respublikasida xizmat koʻrsatgan shifokor * [[Qirg‘iziston Fanlar akademiyasi]] akademigi * [[Lenin ordeni]] * Dank ordeni * Manas ordeni * „Faxriy belgi“ ordeni (2 marta) * „Mehnat jasorati uchun“ medali == Shaxsiy hayoti == Ryskulova Omorkul Suleymanov bilan turmush qurgan. Ularning ikki qizi boʻlgan, shuningdek ikki jiyanini ham asrab olishgan. Oiladagi deyarli barcha aʼzolar shifokor boʻlgan, faqat qizi [[Anara Suleymanova]] professional balerina edi. == Galereya == {{Commons category|Kakish Ryskulova}} <gallery> File:С супругом Сулеймановым О.jpg|Turmush o‘rtog‘i bilan File:Рыскулова с учениками.jpg|Talabalari bilan File:На операции.jpg|Operatsiya jarayonida File:Академики НАН КР.jpg|Fanlar akademiyasi a’zolari bilan </gallery> == Manbalar == <references /> {{DEFAULTSORT:Ryskulova, Kakish}} [[Turkum:1918-yilda tug‘ilganlar]] [[Turkum:2018-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Qirg‘iziston siyosatchilari]] [[Turkum:Qirg‘iziston shifokorlari]] [[Turkum:Ayol jarrohlar]] [[Turkum:Sovet shifokorlari]] [[Turkum:Qon tomir jarrohlari]] [[Turkum:Fanlar akademiyasi a’zolari]] [[Turkum:Ayollar]] [[Turkum:Ayol shifokorlar]] 8p1kdp1rp5ynsi2l0xysvz385tev08q Munozara:Hotel Paradis 1 1363926 5987883 2026-04-10T14:01:27Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987883 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Odds 777 1 1363927 5987884 2026-04-10T14:02:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987884 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Parapielus heimlichi 0 1363928 5987886 2026-04-10T14:02:43Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5987886 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parapielus heimlichi | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Parapielus heimlichi''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Chili]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7135672}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} 2cio49s01nzrh97r1lue5h4ij4d53yz Munozara:Præsten i Vejlby 1 1363929 5987889 2026-04-10T14:03:07Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987889 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Brothers of the West 1 1363930 5987892 2026-04-10T14:04:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987892 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Baylar Eyyubov 1 1363931 5987893 2026-04-10T14:05:37Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987893 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Muhammad ibn Muqatil al-Akkiy 1 1363932 5987894 2026-04-10T14:06:27Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987894 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:MSCI indeksi 1 1363933 5987897 2026-04-10T14:08:57Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987897 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Tushum (buxgalteriya) 1 1363934 5987899 2026-04-10T14:10:37Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987899 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Breed of the Border 1 1363935 5987900 2026-04-10T14:11:27Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987900 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Ibrohim al-Mujab 1 1363936 5987903 2026-04-10T14:13:07Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987903 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Branded a Coward 1 1363937 5987905 2026-04-10T14:13:58Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987905 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Munozara:Fraus pilosa 1 1363938 5987906 2026-04-10T14:14:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 5987906 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c Eleanor Calverley 0 1363939 5987919 2026-04-10T14:46:55Z Doctormeee 105908 Yangi maqola tarjima 5987919 wikitext text/x-wiki '''Eleanor Calverley''', tibbiyot doktori (1887–1968) — [[Kuvayt]]da faoliyat yuritgan ilk ayol [[tibbiy missioner]] boʻlib, erkak shifokorlarga murojaat qilish taqiqlangan arab ayollari ishonchini qozongan. == Ilk hayoti == Eleanor Calverley 1887-yil 24-martda Woodstock, Nyu-Jersida Uilyam Lyuis va Jeyn Long Hillman Teylor oilasida tugʻilgan. U [[Nyu-Xeyven, Konnektikut]] davlat maktablarida tahsil olgan. Keyinchalik [[Pensilvaniya ayollar tibbiyot kolleji]]da tibbiyot yoʻnalishida oʻqib, 1908-yilda uni tamomlagan.<ref name=":0" /> 1909-yil 6-sentyabrda Eleanor arab va islomshunoslik boʻyicha olim hamda missioner Edvin Elliott Calverley bilan turmush qurgan.<ref>{{Cite journal |date=July 1971 |title=Edwin Elliott Calverley |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1478-1913.1971.tb03045.x |journal=The Muslim World |volume=61 |issue=3 |pages=155–158 |doi=10.1111/j.1478-1913.1971.tb03045.x}}</ref> Ular birgalikda [[Arabiston yarimoroli]]da ishlash uchun tayyorgarlik koʻrgan va 1911-yilda [[Kuvayt]]ga koʻchib oʻtgan. U yerda uzoq yillar davomida faoliyat yuritishgan. Ularning uch nafar qizi boʻlgan: Greys, Elizabet va Eleanor.<ref name=":0">{{Cite book|title=Women In Medicine: An Encyclopedia|url=https://archive.org/details/womenmedicineenc00wind|last=Windsor|first=Laura Lynn|publisher=ABC-CLIO|year=2002|pages=41}}</ref> == Faoliyati == Eleanor Calverley Kuvaytdagi birinchi ayol shifokor boʻlgan. U aholiga, ayniqsa ayollarga tibbiy yordam koʻrsatish maqsadida oʻz uyiga tutash kichik dispanser tashkil qilgan. 1919-yilda uning rahbarligida Kuvaytda birinchi ayollar shifoxonasi ochilgan.<ref>{{Cite journal |last1=Al-Rashed |first1=Asmaa M. |last2=Al Youha |first2=Sarah A. |last3=Al Safi |first3=Sarah H. |date=2020 |title=The history and current status of women in surgery in the Arabian Gulf |journal=International Journal of Surgery: Global Health |volume=3 |issue=5 |pages=e23 |doi=10.1097/GH9.0000000000000023}}</ref> U oʻz xotiralarida quyidagilarni yozgan: {{blockquote|Biz Kuvaytdagi arab va fors aholisida ham boylik, ham qashshoqlikni ko‘rdik. Ba’zi fors oilalari boy edi, ammo boshqalari yaqinda [[Eron]]dan ko‘chib kelgan bo‘lib, qirg‘oqdagi qayiq yonidagi qumdan boshqa boshpanaga ega emas edi. Ularning yagona himoyasi qop matodan yasalgan pardadan iborat bo‘lib, u qayiq yoniga mahkamlanib, qumga qoqilgan edi. [[Kuvaytda qullik|Ozod qilingan afrikalik qullar]] ham ko‘pincha sobiq xo‘jayinlarining yordamisiz qashshoqlikda yashashgan. Bunday odamlardan biz tibbiy xizmat uchun haq talab qila olmas edik.''<ref>{{Cite book|title=My Arabian Days and Nights|url=https://archive.org/details/myarabiandaysnig00calv|last=Calverley|first=Eleanor T|publisher=Crowell|year=1958}}</ref>}} == Manbalar == <references /> == Adabiyotlar == * http://www.swvatoday.com/entertainment_life/article_e2fb7f0c-d060-11e5-95dd-33d6de1d8c63.html * {{cite book|author=Penelope Tuson|title=Playing the Game: Western Women in Arabia|url=https://books.google.com/books?id=yX4AAwAAQBAJ&pg=PA97|date=2003|publisher=I.B.Tauris|pages=97–}} [[Turkum:Amerikalik protestant missionerlar]] [[Turkum:Kuvayt sog‘liqni saqlash tizimi]] [[Turkum:Ayollar salomatligi]] [[Turkum:1887-yilda tug‘ilganlar]] [[Turkum:1968-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Kuvaytdagi protestant missionerlar]] [[Turkum:Tibbiy missionerlar]] [[Turkum:Ayol missionerlar]] [[Turkum:XX asr amerikalik ayol shifokorlar]] [[Turkum:XX asr amerikalik shifokorlar]] [[Turkum:Amerikalik tibbiy missionerlar]] j32symibmohu8u1zkj708b8wv9xzhc9 5987920 5987919 2026-04-10T14:47:57Z Doctormeee 105908 5987920 wikitext text/x-wiki '''Eleanor Calverley''', tibbiyot doktori (1887–1968) — [[Kuvayt]]da faoliyat yuritgan ilk ayol [[tibbiy missioner]] boʻlib, erkak shifokorlarga murojaat qilish taqiqlangan arab ayollari ishonchini qozongan. == Ilk hayoti == Eleanor Calverley 1887-yil 24-martda Woodstock, Nyu-Jersida Uilyam Lyuis va Jeyn Long Hillman Teylor oilasida tugʻilgan. U [[Nyu-Xeyven, Konnektikut]] davlat maktablarida tahsil olgan. Keyinchalik [[Pensilvaniya ayollar tibbiyot kolleji]]da tibbiyot yoʻnalishida oʻqib, 1908-yilda uni tamomlagan<ref name=":0" />. 1909-yil 6-sentyabrda Eleanor arab va islomshunoslik boʻyicha olim hamda missioner Edvin Elliott Calverley bilan turmush qurgan<ref>{{Cite journal |date=July 1971 |title=Edwin Elliott Calverley |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1478-1913.1971.tb03045.x |journal=The Muslim World |volume=61 |issue=3 |pages=155–158 |doi=10.1111/j.1478-1913.1971.tb03045.x}}</ref>. Ular birgalikda [[Arabiston yarimoroli]]da ishlash uchun tayyorgarlik koʻrgan va 1911-yilda [[Kuvayt]]ga koʻchib oʻtgan. U yerda uzoq yillar davomida faoliyat yuritishgan. Ularning uch nafar qizi boʻlgan: Greys, Elizabet va Eleanor<ref name=":0">{{Cite book|title=Women In Medicine: An Encyclopedia|url=https://archive.org/details/womenmedicineenc00wind|last=Windsor|first=Laura Lynn|publisher=ABC-CLIO|year=2002|pages=41}}</ref>. == Faoliyati == Eleanor Calverley Kuvaytdagi birinchi ayol shifokor boʻlgan. U aholiga, ayniqsa ayollarga tibbiy yordam koʻrsatish maqsadida oʻz uyiga tutash kichik dispanser tashkil qilgan. 1919-yilda uning rahbarligida Kuvaytda birinchi ayollar shifoxonasi ochilgan<ref>{{Cite journal |last1=Al-Rashed |first1=Asmaa M. |last2=Al Youha |first2=Sarah A. |last3=Al Safi |first3=Sarah H. |date=2020 |title=The history and current status of women in surgery in the Arabian Gulf |journal=International Journal of Surgery: Global Health |volume=3 |issue=5 |pages=e23 |doi=10.1097/GH9.0000000000000023}}</ref>. U oʻz xotiralarida quyidagilarni yozgan: {{blockquote|Biz Kuvaytdagi arab va fors aholisida ham boylik, ham qashshoqlikni ko‘rdik. Ba’zi fors oilalari boy edi, ammo boshqalari yaqinda [[Eron]]dan ko‘chib kelgan bo‘lib, qirg‘oqdagi qayiq yonidagi qumdan boshqa boshpanaga ega emas edi. Ularning yagona himoyasi qop matodan yasalgan pardadan iborat bo‘lib, u qayiq yoniga mahkamlanib, qumga qoqilgan edi. [[Kuvaytda qullik|Ozod qilingan afrikalik qullar]] ham ko‘pincha sobiq xo‘jayinlarining yordamisiz qashshoqlikda yashashgan. Bunday odamlardan biz tibbiy xizmat uchun haq talab qila olmas edik.''<ref>{{Cite book|title=My Arabian Days and Nights|url=https://archive.org/details/myarabiandaysnig00calv|last=Calverley|first=Eleanor T|publisher=Crowell|year=1958}}</ref>}} == Manbalar == <references /> == Adabiyotlar == * http://www.swvatoday.com/entertainment_life/article_e2fb7f0c-d060-11e5-95dd-33d6de1d8c63.html * {{cite book|author=Penelope Tuson|title=Playing the Game: Western Women in Arabia|url=https://books.google.com/books?id=yX4AAwAAQBAJ&pg=PA97|date=2003|publisher=I.B.Tauris|pages=97–}} [[Turkum:Amerikalik protestant missionerlar]] [[Turkum:Kuvayt sog‘liqni saqlash tizimi]] [[Turkum:Ayollar salomatligi]] [[Turkum:1887-yilda tug‘ilganlar]] [[Turkum:1968-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Kuvaytdagi protestant missionerlar]] [[Turkum:Tibbiy missionerlar]] [[Turkum:Ayol missionerlar]] [[Turkum:XX asr amerikalik ayol shifokorlar]] [[Turkum:XX asr amerikalik shifokorlar]] [[Turkum:Amerikalik tibbiy missionerlar]] hcb6afmwto5olqll32y6lns9gimxy28 5987921 5987920 2026-04-10T14:48:18Z Doctormeee 105908 /* Faoliyati */ 5987921 wikitext text/x-wiki '''Eleanor Calverley''', tibbiyot doktori (1887–1968) — [[Kuvayt]]da faoliyat yuritgan ilk ayol [[tibbiy missioner]] boʻlib, erkak shifokorlarga murojaat qilish taqiqlangan arab ayollari ishonchini qozongan. == Ilk hayoti == Eleanor Calverley 1887-yil 24-martda Woodstock, Nyu-Jersida Uilyam Lyuis va Jeyn Long Hillman Teylor oilasida tugʻilgan. U [[Nyu-Xeyven, Konnektikut]] davlat maktablarida tahsil olgan. Keyinchalik [[Pensilvaniya ayollar tibbiyot kolleji]]da tibbiyot yoʻnalishida oʻqib, 1908-yilda uni tamomlagan<ref name=":0" />. 1909-yil 6-sentyabrda Eleanor arab va islomshunoslik boʻyicha olim hamda missioner Edvin Elliott Calverley bilan turmush qurgan<ref>{{Cite journal |date=July 1971 |title=Edwin Elliott Calverley |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1478-1913.1971.tb03045.x |journal=The Muslim World |volume=61 |issue=3 |pages=155–158 |doi=10.1111/j.1478-1913.1971.tb03045.x}}</ref>. Ular birgalikda [[Arabiston yarimoroli]]da ishlash uchun tayyorgarlik koʻrgan va 1911-yilda [[Kuvayt]]ga koʻchib oʻtgan. U yerda uzoq yillar davomida faoliyat yuritishgan. Ularning uch nafar qizi boʻlgan: Greys, Elizabet va Eleanor<ref name=":0">{{Cite book|title=Women In Medicine: An Encyclopedia|url=https://archive.org/details/womenmedicineenc00wind|last=Windsor|first=Laura Lynn|publisher=ABC-CLIO|year=2002|pages=41}}</ref>. == Faoliyati == Eleanor Calverley Kuvaytdagi birinchi ayol shifokor boʻlgan. U aholiga, ayniqsa ayollarga tibbiy yordam koʻrsatish maqsadida oʻz uyiga tutash kichik dispanser tashkil qilgan. 1919-yilda uning rahbarligida Kuvaytda birinchi ayollar shifoxonasi ochilgan<ref>{{Cite journal |last1=Al-Rashed |first1=Asmaa M. |last2=Al Youha |first2=Sarah A. |last3=Al Safi |first3=Sarah H. |date=2020 |title=The history and current status of women in surgery in the Arabian Gulf |journal=International Journal of Surgery: Global Health |volume=3 |issue=5 |pages=e23 |doi=10.1097/GH9.0000000000000023}}</ref>. U oʻz xotiralarida quyidagilarni yozgan: {{blockquote|Biz Kuvaytdagi arab va fors aholisida ham boylik, ham qashshoqlikni ko‘rdik. Ba’zi fors oilalari boy edi, ammo boshqalari yaqinda [[Eron]]dan ko‘chib kelgan bo‘lib, qirg‘oqdagi qayiq yonidagi qumdan boshqa boshpanaga ega emas edi. Ularning yagona himoyasi qop matodan yasalgan pardadan iborat bo‘lib, u qayiq yoniga mahkamlanib, qumga qoqilgan edi. [[Kuvaytda qullik|Ozod qilingan afrikalik qullar]] ham ko‘pincha sobiq xo‘jayinlarining yordamisiz qashshoqlikda yashashgan. Bunday odamlardan biz tibbiy xizmat uchun haq talab qila olmas edik''<ref>{{Cite book|title=My Arabian Days and Nights|url=https://archive.org/details/myarabiandaysnig00calv|last=Calverley|first=Eleanor T|publisher=Crowell|year=1958}}</ref>}}. == Manbalar == <references /> == Adabiyotlar == * http://www.swvatoday.com/entertainment_life/article_e2fb7f0c-d060-11e5-95dd-33d6de1d8c63.html * {{cite book|author=Penelope Tuson|title=Playing the Game: Western Women in Arabia|url=https://books.google.com/books?id=yX4AAwAAQBAJ&pg=PA97|date=2003|publisher=I.B.Tauris|pages=97–}} [[Turkum:Amerikalik protestant missionerlar]] [[Turkum:Kuvayt sog‘liqni saqlash tizimi]] [[Turkum:Ayollar salomatligi]] [[Turkum:1887-yilda tug‘ilganlar]] [[Turkum:1968-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Kuvaytdagi protestant missionerlar]] [[Turkum:Tibbiy missionerlar]] [[Turkum:Ayol missionerlar]] [[Turkum:XX asr amerikalik ayol shifokorlar]] [[Turkum:XX asr amerikalik shifokorlar]] [[Turkum:Amerikalik tibbiy missionerlar]] 9iytz7xih3ibp8ihhz9yo5ivkzwcorg 5987922 5987921 2026-04-10T14:48:32Z Doctormeee 105908 [[Turkum:Amerikalik protestant missionerlar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987922 wikitext text/x-wiki '''Eleanor Calverley''', tibbiyot doktori (1887–1968) — [[Kuvayt]]da faoliyat yuritgan ilk ayol [[tibbiy missioner]] boʻlib, erkak shifokorlarga murojaat qilish taqiqlangan arab ayollari ishonchini qozongan. == Ilk hayoti == Eleanor Calverley 1887-yil 24-martda Woodstock, Nyu-Jersida Uilyam Lyuis va Jeyn Long Hillman Teylor oilasida tugʻilgan. U [[Nyu-Xeyven, Konnektikut]] davlat maktablarida tahsil olgan. Keyinchalik [[Pensilvaniya ayollar tibbiyot kolleji]]da tibbiyot yoʻnalishida oʻqib, 1908-yilda uni tamomlagan<ref name=":0" />. 1909-yil 6-sentyabrda Eleanor arab va islomshunoslik boʻyicha olim hamda missioner Edvin Elliott Calverley bilan turmush qurgan<ref>{{Cite journal |date=July 1971 |title=Edwin Elliott Calverley |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1478-1913.1971.tb03045.x |journal=The Muslim World |volume=61 |issue=3 |pages=155–158 |doi=10.1111/j.1478-1913.1971.tb03045.x}}</ref>. Ular birgalikda [[Arabiston yarimoroli]]da ishlash uchun tayyorgarlik koʻrgan va 1911-yilda [[Kuvayt]]ga koʻchib oʻtgan. U yerda uzoq yillar davomida faoliyat yuritishgan. Ularning uch nafar qizi boʻlgan: Greys, Elizabet va Eleanor<ref name=":0">{{Cite book|title=Women In Medicine: An Encyclopedia|url=https://archive.org/details/womenmedicineenc00wind|last=Windsor|first=Laura Lynn|publisher=ABC-CLIO|year=2002|pages=41}}</ref>. == Faoliyati == Eleanor Calverley Kuvaytdagi birinchi ayol shifokor boʻlgan. U aholiga, ayniqsa ayollarga tibbiy yordam koʻrsatish maqsadida oʻz uyiga tutash kichik dispanser tashkil qilgan. 1919-yilda uning rahbarligida Kuvaytda birinchi ayollar shifoxonasi ochilgan<ref>{{Cite journal |last1=Al-Rashed |first1=Asmaa M. |last2=Al Youha |first2=Sarah A. |last3=Al Safi |first3=Sarah H. |date=2020 |title=The history and current status of women in surgery in the Arabian Gulf |journal=International Journal of Surgery: Global Health |volume=3 |issue=5 |pages=e23 |doi=10.1097/GH9.0000000000000023}}</ref>. U oʻz xotiralarida quyidagilarni yozgan: {{blockquote|Biz Kuvaytdagi arab va fors aholisida ham boylik, ham qashshoqlikni ko‘rdik. Ba’zi fors oilalari boy edi, ammo boshqalari yaqinda [[Eron]]dan ko‘chib kelgan bo‘lib, qirg‘oqdagi qayiq yonidagi qumdan boshqa boshpanaga ega emas edi. Ularning yagona himoyasi qop matodan yasalgan pardadan iborat bo‘lib, u qayiq yoniga mahkamlanib, qumga qoqilgan edi. [[Kuvaytda qullik|Ozod qilingan afrikalik qullar]] ham ko‘pincha sobiq xo‘jayinlarining yordamisiz qashshoqlikda yashashgan. Bunday odamlardan biz tibbiy xizmat uchun haq talab qila olmas edik''<ref>{{Cite book|title=My Arabian Days and Nights|url=https://archive.org/details/myarabiandaysnig00calv|last=Calverley|first=Eleanor T|publisher=Crowell|year=1958}}</ref>}}. == Manbalar == <references /> == Adabiyotlar == * http://www.swvatoday.com/entertainment_life/article_e2fb7f0c-d060-11e5-95dd-33d6de1d8c63.html * {{cite book|author=Penelope Tuson|title=Playing the Game: Western Women in Arabia|url=https://books.google.com/books?id=yX4AAwAAQBAJ&pg=PA97|date=2003|publisher=I.B.Tauris|pages=97–}} [[Turkum:Kuvayt sog‘liqni saqlash tizimi]] [[Turkum:Ayollar salomatligi]] [[Turkum:1887-yilda tug‘ilganlar]] [[Turkum:1968-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Kuvaytdagi protestant missionerlar]] [[Turkum:Tibbiy missionerlar]] [[Turkum:Ayol missionerlar]] [[Turkum:XX asr amerikalik ayol shifokorlar]] [[Turkum:XX asr amerikalik shifokorlar]] [[Turkum:Amerikalik tibbiy missionerlar]] 9kslpky1pth0s9yazgvhjynkihhfilr 5987923 5987922 2026-04-10T14:48:40Z Doctormeee 105908 [[Turkum:Ayollar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987923 wikitext text/x-wiki '''Eleanor Calverley''', tibbiyot doktori (1887–1968) — [[Kuvayt]]da faoliyat yuritgan ilk ayol [[tibbiy missioner]] boʻlib, erkak shifokorlarga murojaat qilish taqiqlangan arab ayollari ishonchini qozongan. == Ilk hayoti == Eleanor Calverley 1887-yil 24-martda Woodstock, Nyu-Jersida Uilyam Lyuis va Jeyn Long Hillman Teylor oilasida tugʻilgan. U [[Nyu-Xeyven, Konnektikut]] davlat maktablarida tahsil olgan. Keyinchalik [[Pensilvaniya ayollar tibbiyot kolleji]]da tibbiyot yoʻnalishida oʻqib, 1908-yilda uni tamomlagan<ref name=":0" />. 1909-yil 6-sentyabrda Eleanor arab va islomshunoslik boʻyicha olim hamda missioner Edvin Elliott Calverley bilan turmush qurgan<ref>{{Cite journal |date=July 1971 |title=Edwin Elliott Calverley |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1478-1913.1971.tb03045.x |journal=The Muslim World |volume=61 |issue=3 |pages=155–158 |doi=10.1111/j.1478-1913.1971.tb03045.x}}</ref>. Ular birgalikda [[Arabiston yarimoroli]]da ishlash uchun tayyorgarlik koʻrgan va 1911-yilda [[Kuvayt]]ga koʻchib oʻtgan. U yerda uzoq yillar davomida faoliyat yuritishgan. Ularning uch nafar qizi boʻlgan: Greys, Elizabet va Eleanor<ref name=":0">{{Cite book|title=Women In Medicine: An Encyclopedia|url=https://archive.org/details/womenmedicineenc00wind|last=Windsor|first=Laura Lynn|publisher=ABC-CLIO|year=2002|pages=41}}</ref>. == Faoliyati == Eleanor Calverley Kuvaytdagi birinchi ayol shifokor boʻlgan. U aholiga, ayniqsa ayollarga tibbiy yordam koʻrsatish maqsadida oʻz uyiga tutash kichik dispanser tashkil qilgan. 1919-yilda uning rahbarligida Kuvaytda birinchi ayollar shifoxonasi ochilgan<ref>{{Cite journal |last1=Al-Rashed |first1=Asmaa M. |last2=Al Youha |first2=Sarah A. |last3=Al Safi |first3=Sarah H. |date=2020 |title=The history and current status of women in surgery in the Arabian Gulf |journal=International Journal of Surgery: Global Health |volume=3 |issue=5 |pages=e23 |doi=10.1097/GH9.0000000000000023}}</ref>. U oʻz xotiralarida quyidagilarni yozgan: {{blockquote|Biz Kuvaytdagi arab va fors aholisida ham boylik, ham qashshoqlikni ko‘rdik. Ba’zi fors oilalari boy edi, ammo boshqalari yaqinda [[Eron]]dan ko‘chib kelgan bo‘lib, qirg‘oqdagi qayiq yonidagi qumdan boshqa boshpanaga ega emas edi. Ularning yagona himoyasi qop matodan yasalgan pardadan iborat bo‘lib, u qayiq yoniga mahkamlanib, qumga qoqilgan edi. [[Kuvaytda qullik|Ozod qilingan afrikalik qullar]] ham ko‘pincha sobiq xo‘jayinlarining yordamisiz qashshoqlikda yashashgan. Bunday odamlardan biz tibbiy xizmat uchun haq talab qila olmas edik''<ref>{{Cite book|title=My Arabian Days and Nights|url=https://archive.org/details/myarabiandaysnig00calv|last=Calverley|first=Eleanor T|publisher=Crowell|year=1958}}</ref>}}. == Manbalar == <references /> == Adabiyotlar == * http://www.swvatoday.com/entertainment_life/article_e2fb7f0c-d060-11e5-95dd-33d6de1d8c63.html * {{cite book|author=Penelope Tuson|title=Playing the Game: Western Women in Arabia|url=https://books.google.com/books?id=yX4AAwAAQBAJ&pg=PA97|date=2003|publisher=I.B.Tauris|pages=97–}} [[Turkum:Kuvayt sog‘liqni saqlash tizimi]] [[Turkum:Ayollar salomatligi]] [[Turkum:1887-yilda tug‘ilganlar]] [[Turkum:1968-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Kuvaytdagi protestant missionerlar]] [[Turkum:Tibbiy missionerlar]] [[Turkum:Ayol missionerlar]] [[Turkum:XX asr amerikalik ayol shifokorlar]] [[Turkum:XX asr amerikalik shifokorlar]] [[Turkum:Amerikalik tibbiy missionerlar]] [[Turkum:Ayollar]] 68iok2gqhb25yp23svwbt8g64kquqcu 5987924 5987923 2026-04-10T14:48:51Z Doctormeee 105908 [[Turkum:Ayol shifokorlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987924 wikitext text/x-wiki '''Eleanor Calverley''', tibbiyot doktori (1887–1968) — [[Kuvayt]]da faoliyat yuritgan ilk ayol [[tibbiy missioner]] boʻlib, erkak shifokorlarga murojaat qilish taqiqlangan arab ayollari ishonchini qozongan. == Ilk hayoti == Eleanor Calverley 1887-yil 24-martda Woodstock, Nyu-Jersida Uilyam Lyuis va Jeyn Long Hillman Teylor oilasida tugʻilgan. U [[Nyu-Xeyven, Konnektikut]] davlat maktablarida tahsil olgan. Keyinchalik [[Pensilvaniya ayollar tibbiyot kolleji]]da tibbiyot yoʻnalishida oʻqib, 1908-yilda uni tamomlagan<ref name=":0" />. 1909-yil 6-sentyabrda Eleanor arab va islomshunoslik boʻyicha olim hamda missioner Edvin Elliott Calverley bilan turmush qurgan<ref>{{Cite journal |date=July 1971 |title=Edwin Elliott Calverley |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1478-1913.1971.tb03045.x |journal=The Muslim World |volume=61 |issue=3 |pages=155–158 |doi=10.1111/j.1478-1913.1971.tb03045.x}}</ref>. Ular birgalikda [[Arabiston yarimoroli]]da ishlash uchun tayyorgarlik koʻrgan va 1911-yilda [[Kuvayt]]ga koʻchib oʻtgan. U yerda uzoq yillar davomida faoliyat yuritishgan. Ularning uch nafar qizi boʻlgan: Greys, Elizabet va Eleanor<ref name=":0">{{Cite book|title=Women In Medicine: An Encyclopedia|url=https://archive.org/details/womenmedicineenc00wind|last=Windsor|first=Laura Lynn|publisher=ABC-CLIO|year=2002|pages=41}}</ref>. == Faoliyati == Eleanor Calverley Kuvaytdagi birinchi ayol shifokor boʻlgan. U aholiga, ayniqsa ayollarga tibbiy yordam koʻrsatish maqsadida oʻz uyiga tutash kichik dispanser tashkil qilgan. 1919-yilda uning rahbarligida Kuvaytda birinchi ayollar shifoxonasi ochilgan<ref>{{Cite journal |last1=Al-Rashed |first1=Asmaa M. |last2=Al Youha |first2=Sarah A. |last3=Al Safi |first3=Sarah H. |date=2020 |title=The history and current status of women in surgery in the Arabian Gulf |journal=International Journal of Surgery: Global Health |volume=3 |issue=5 |pages=e23 |doi=10.1097/GH9.0000000000000023}}</ref>. U oʻz xotiralarida quyidagilarni yozgan: {{blockquote|Biz Kuvaytdagi arab va fors aholisida ham boylik, ham qashshoqlikni ko‘rdik. Ba’zi fors oilalari boy edi, ammo boshqalari yaqinda [[Eron]]dan ko‘chib kelgan bo‘lib, qirg‘oqdagi qayiq yonidagi qumdan boshqa boshpanaga ega emas edi. Ularning yagona himoyasi qop matodan yasalgan pardadan iborat bo‘lib, u qayiq yoniga mahkamlanib, qumga qoqilgan edi. [[Kuvaytda qullik|Ozod qilingan afrikalik qullar]] ham ko‘pincha sobiq xo‘jayinlarining yordamisiz qashshoqlikda yashashgan. Bunday odamlardan biz tibbiy xizmat uchun haq talab qila olmas edik''<ref>{{Cite book|title=My Arabian Days and Nights|url=https://archive.org/details/myarabiandaysnig00calv|last=Calverley|first=Eleanor T|publisher=Crowell|year=1958}}</ref>}}. == Manbalar == <references /> == Adabiyotlar == * http://www.swvatoday.com/entertainment_life/article_e2fb7f0c-d060-11e5-95dd-33d6de1d8c63.html * {{cite book|author=Penelope Tuson|title=Playing the Game: Western Women in Arabia|url=https://books.google.com/books?id=yX4AAwAAQBAJ&pg=PA97|date=2003|publisher=I.B.Tauris|pages=97–}} [[Turkum:Kuvayt sog‘liqni saqlash tizimi]] [[Turkum:Ayollar salomatligi]] [[Turkum:1887-yilda tug‘ilganlar]] [[Turkum:1968-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Kuvaytdagi protestant missionerlar]] [[Turkum:Tibbiy missionerlar]] [[Turkum:Ayol missionerlar]] [[Turkum:XX asr amerikalik ayol shifokorlar]] [[Turkum:XX asr amerikalik shifokorlar]] [[Turkum:Amerikalik tibbiy missionerlar]] [[Turkum:Ayollar]] [[Turkum:Ayol shifokorlar]] b1tfm2d4r81w9u0zuquu27egijmsjj6 5987925 5987924 2026-04-10T14:48:58Z Doctormeee 105908 [[Turkum:1887-yilda tug‘ilganlar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987925 wikitext text/x-wiki '''Eleanor Calverley''', tibbiyot doktori (1887–1968) — [[Kuvayt]]da faoliyat yuritgan ilk ayol [[tibbiy missioner]] boʻlib, erkak shifokorlarga murojaat qilish taqiqlangan arab ayollari ishonchini qozongan. == Ilk hayoti == Eleanor Calverley 1887-yil 24-martda Woodstock, Nyu-Jersida Uilyam Lyuis va Jeyn Long Hillman Teylor oilasida tugʻilgan. U [[Nyu-Xeyven, Konnektikut]] davlat maktablarida tahsil olgan. Keyinchalik [[Pensilvaniya ayollar tibbiyot kolleji]]da tibbiyot yoʻnalishida oʻqib, 1908-yilda uni tamomlagan<ref name=":0" />. 1909-yil 6-sentyabrda Eleanor arab va islomshunoslik boʻyicha olim hamda missioner Edvin Elliott Calverley bilan turmush qurgan<ref>{{Cite journal |date=July 1971 |title=Edwin Elliott Calverley |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1478-1913.1971.tb03045.x |journal=The Muslim World |volume=61 |issue=3 |pages=155–158 |doi=10.1111/j.1478-1913.1971.tb03045.x}}</ref>. Ular birgalikda [[Arabiston yarimoroli]]da ishlash uchun tayyorgarlik koʻrgan va 1911-yilda [[Kuvayt]]ga koʻchib oʻtgan. U yerda uzoq yillar davomida faoliyat yuritishgan. Ularning uch nafar qizi boʻlgan: Greys, Elizabet va Eleanor<ref name=":0">{{Cite book|title=Women In Medicine: An Encyclopedia|url=https://archive.org/details/womenmedicineenc00wind|last=Windsor|first=Laura Lynn|publisher=ABC-CLIO|year=2002|pages=41}}</ref>. == Faoliyati == Eleanor Calverley Kuvaytdagi birinchi ayol shifokor boʻlgan. U aholiga, ayniqsa ayollarga tibbiy yordam koʻrsatish maqsadida oʻz uyiga tutash kichik dispanser tashkil qilgan. 1919-yilda uning rahbarligida Kuvaytda birinchi ayollar shifoxonasi ochilgan<ref>{{Cite journal |last1=Al-Rashed |first1=Asmaa M. |last2=Al Youha |first2=Sarah A. |last3=Al Safi |first3=Sarah H. |date=2020 |title=The history and current status of women in surgery in the Arabian Gulf |journal=International Journal of Surgery: Global Health |volume=3 |issue=5 |pages=e23 |doi=10.1097/GH9.0000000000000023}}</ref>. U oʻz xotiralarida quyidagilarni yozgan: {{blockquote|Biz Kuvaytdagi arab va fors aholisida ham boylik, ham qashshoqlikni ko‘rdik. Ba’zi fors oilalari boy edi, ammo boshqalari yaqinda [[Eron]]dan ko‘chib kelgan bo‘lib, qirg‘oqdagi qayiq yonidagi qumdan boshqa boshpanaga ega emas edi. Ularning yagona himoyasi qop matodan yasalgan pardadan iborat bo‘lib, u qayiq yoniga mahkamlanib, qumga qoqilgan edi. [[Kuvaytda qullik|Ozod qilingan afrikalik qullar]] ham ko‘pincha sobiq xo‘jayinlarining yordamisiz qashshoqlikda yashashgan. Bunday odamlardan biz tibbiy xizmat uchun haq talab qila olmas edik''<ref>{{Cite book|title=My Arabian Days and Nights|url=https://archive.org/details/myarabiandaysnig00calv|last=Calverley|first=Eleanor T|publisher=Crowell|year=1958}}</ref>}}. == Manbalar == <references /> == Adabiyotlar == * http://www.swvatoday.com/entertainment_life/article_e2fb7f0c-d060-11e5-95dd-33d6de1d8c63.html * {{cite book|author=Penelope Tuson|title=Playing the Game: Western Women in Arabia|url=https://books.google.com/books?id=yX4AAwAAQBAJ&pg=PA97|date=2003|publisher=I.B.Tauris|pages=97–}} [[Turkum:Kuvayt sog‘liqni saqlash tizimi]] [[Turkum:Ayollar salomatligi]] [[Turkum:1968-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Kuvaytdagi protestant missionerlar]] [[Turkum:Tibbiy missionerlar]] [[Turkum:Ayol missionerlar]] [[Turkum:XX asr amerikalik ayol shifokorlar]] [[Turkum:XX asr amerikalik shifokorlar]] [[Turkum:Amerikalik tibbiy missionerlar]] [[Turkum:Ayollar]] [[Turkum:Ayol shifokorlar]] 037tlgolcf9hju0n7vrzm2svrhogkid 5987926 5987925 2026-04-10T14:49:03Z Doctormeee 105908 [[Turkum:Amerikalik tibbiy missionerlar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987926 wikitext text/x-wiki '''Eleanor Calverley''', tibbiyot doktori (1887–1968) — [[Kuvayt]]da faoliyat yuritgan ilk ayol [[tibbiy missioner]] boʻlib, erkak shifokorlarga murojaat qilish taqiqlangan arab ayollari ishonchini qozongan. == Ilk hayoti == Eleanor Calverley 1887-yil 24-martda Woodstock, Nyu-Jersida Uilyam Lyuis va Jeyn Long Hillman Teylor oilasida tugʻilgan. U [[Nyu-Xeyven, Konnektikut]] davlat maktablarida tahsil olgan. Keyinchalik [[Pensilvaniya ayollar tibbiyot kolleji]]da tibbiyot yoʻnalishida oʻqib, 1908-yilda uni tamomlagan<ref name=":0" />. 1909-yil 6-sentyabrda Eleanor arab va islomshunoslik boʻyicha olim hamda missioner Edvin Elliott Calverley bilan turmush qurgan<ref>{{Cite journal |date=July 1971 |title=Edwin Elliott Calverley |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1478-1913.1971.tb03045.x |journal=The Muslim World |volume=61 |issue=3 |pages=155–158 |doi=10.1111/j.1478-1913.1971.tb03045.x}}</ref>. Ular birgalikda [[Arabiston yarimoroli]]da ishlash uchun tayyorgarlik koʻrgan va 1911-yilda [[Kuvayt]]ga koʻchib oʻtgan. U yerda uzoq yillar davomida faoliyat yuritishgan. Ularning uch nafar qizi boʻlgan: Greys, Elizabet va Eleanor<ref name=":0">{{Cite book|title=Women In Medicine: An Encyclopedia|url=https://archive.org/details/womenmedicineenc00wind|last=Windsor|first=Laura Lynn|publisher=ABC-CLIO|year=2002|pages=41}}</ref>. == Faoliyati == Eleanor Calverley Kuvaytdagi birinchi ayol shifokor boʻlgan. U aholiga, ayniqsa ayollarga tibbiy yordam koʻrsatish maqsadida oʻz uyiga tutash kichik dispanser tashkil qilgan. 1919-yilda uning rahbarligida Kuvaytda birinchi ayollar shifoxonasi ochilgan<ref>{{Cite journal |last1=Al-Rashed |first1=Asmaa M. |last2=Al Youha |first2=Sarah A. |last3=Al Safi |first3=Sarah H. |date=2020 |title=The history and current status of women in surgery in the Arabian Gulf |journal=International Journal of Surgery: Global Health |volume=3 |issue=5 |pages=e23 |doi=10.1097/GH9.0000000000000023}}</ref>. U oʻz xotiralarida quyidagilarni yozgan: {{blockquote|Biz Kuvaytdagi arab va fors aholisida ham boylik, ham qashshoqlikni ko‘rdik. Ba’zi fors oilalari boy edi, ammo boshqalari yaqinda [[Eron]]dan ko‘chib kelgan bo‘lib, qirg‘oqdagi qayiq yonidagi qumdan boshqa boshpanaga ega emas edi. Ularning yagona himoyasi qop matodan yasalgan pardadan iborat bo‘lib, u qayiq yoniga mahkamlanib, qumga qoqilgan edi. [[Kuvaytda qullik|Ozod qilingan afrikalik qullar]] ham ko‘pincha sobiq xo‘jayinlarining yordamisiz qashshoqlikda yashashgan. Bunday odamlardan biz tibbiy xizmat uchun haq talab qila olmas edik''<ref>{{Cite book|title=My Arabian Days and Nights|url=https://archive.org/details/myarabiandaysnig00calv|last=Calverley|first=Eleanor T|publisher=Crowell|year=1958}}</ref>}}. == Manbalar == <references /> == Adabiyotlar == * http://www.swvatoday.com/entertainment_life/article_e2fb7f0c-d060-11e5-95dd-33d6de1d8c63.html * {{cite book|author=Penelope Tuson|title=Playing the Game: Western Women in Arabia|url=https://books.google.com/books?id=yX4AAwAAQBAJ&pg=PA97|date=2003|publisher=I.B.Tauris|pages=97–}} [[Turkum:Kuvayt sog‘liqni saqlash tizimi]] [[Turkum:Ayollar salomatligi]] [[Turkum:1968-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Kuvaytdagi protestant missionerlar]] [[Turkum:Tibbiy missionerlar]] [[Turkum:Ayol missionerlar]] [[Turkum:XX asr amerikalik ayol shifokorlar]] [[Turkum:XX asr amerikalik shifokorlar]] [[Turkum:Ayollar]] [[Turkum:Ayol shifokorlar]] 0eedd9zld9190166vss226x4owtdn2s 5987927 5987926 2026-04-10T14:49:07Z Doctormeee 105908 [[Turkum:Tibbiy missionerlar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987927 wikitext text/x-wiki '''Eleanor Calverley''', tibbiyot doktori (1887–1968) — [[Kuvayt]]da faoliyat yuritgan ilk ayol [[tibbiy missioner]] boʻlib, erkak shifokorlarga murojaat qilish taqiqlangan arab ayollari ishonchini qozongan. == Ilk hayoti == Eleanor Calverley 1887-yil 24-martda Woodstock, Nyu-Jersida Uilyam Lyuis va Jeyn Long Hillman Teylor oilasida tugʻilgan. U [[Nyu-Xeyven, Konnektikut]] davlat maktablarida tahsil olgan. Keyinchalik [[Pensilvaniya ayollar tibbiyot kolleji]]da tibbiyot yoʻnalishida oʻqib, 1908-yilda uni tamomlagan<ref name=":0" />. 1909-yil 6-sentyabrda Eleanor arab va islomshunoslik boʻyicha olim hamda missioner Edvin Elliott Calverley bilan turmush qurgan<ref>{{Cite journal |date=July 1971 |title=Edwin Elliott Calverley |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1478-1913.1971.tb03045.x |journal=The Muslim World |volume=61 |issue=3 |pages=155–158 |doi=10.1111/j.1478-1913.1971.tb03045.x}}</ref>. Ular birgalikda [[Arabiston yarimoroli]]da ishlash uchun tayyorgarlik koʻrgan va 1911-yilda [[Kuvayt]]ga koʻchib oʻtgan. U yerda uzoq yillar davomida faoliyat yuritishgan. Ularning uch nafar qizi boʻlgan: Greys, Elizabet va Eleanor<ref name=":0">{{Cite book|title=Women In Medicine: An Encyclopedia|url=https://archive.org/details/womenmedicineenc00wind|last=Windsor|first=Laura Lynn|publisher=ABC-CLIO|year=2002|pages=41}}</ref>. == Faoliyati == Eleanor Calverley Kuvaytdagi birinchi ayol shifokor boʻlgan. U aholiga, ayniqsa ayollarga tibbiy yordam koʻrsatish maqsadida oʻz uyiga tutash kichik dispanser tashkil qilgan. 1919-yilda uning rahbarligida Kuvaytda birinchi ayollar shifoxonasi ochilgan<ref>{{Cite journal |last1=Al-Rashed |first1=Asmaa M. |last2=Al Youha |first2=Sarah A. |last3=Al Safi |first3=Sarah H. |date=2020 |title=The history and current status of women in surgery in the Arabian Gulf |journal=International Journal of Surgery: Global Health |volume=3 |issue=5 |pages=e23 |doi=10.1097/GH9.0000000000000023}}</ref>. U oʻz xotiralarida quyidagilarni yozgan: {{blockquote|Biz Kuvaytdagi arab va fors aholisida ham boylik, ham qashshoqlikni ko‘rdik. Ba’zi fors oilalari boy edi, ammo boshqalari yaqinda [[Eron]]dan ko‘chib kelgan bo‘lib, qirg‘oqdagi qayiq yonidagi qumdan boshqa boshpanaga ega emas edi. Ularning yagona himoyasi qop matodan yasalgan pardadan iborat bo‘lib, u qayiq yoniga mahkamlanib, qumga qoqilgan edi. [[Kuvaytda qullik|Ozod qilingan afrikalik qullar]] ham ko‘pincha sobiq xo‘jayinlarining yordamisiz qashshoqlikda yashashgan. Bunday odamlardan biz tibbiy xizmat uchun haq talab qila olmas edik''<ref>{{Cite book|title=My Arabian Days and Nights|url=https://archive.org/details/myarabiandaysnig00calv|last=Calverley|first=Eleanor T|publisher=Crowell|year=1958}}</ref>}}. == Manbalar == <references /> == Adabiyotlar == * http://www.swvatoday.com/entertainment_life/article_e2fb7f0c-d060-11e5-95dd-33d6de1d8c63.html * {{cite book|author=Penelope Tuson|title=Playing the Game: Western Women in Arabia|url=https://books.google.com/books?id=yX4AAwAAQBAJ&pg=PA97|date=2003|publisher=I.B.Tauris|pages=97–}} [[Turkum:Kuvayt sog‘liqni saqlash tizimi]] [[Turkum:Ayollar salomatligi]] [[Turkum:1968-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Kuvaytdagi protestant missionerlar]] [[Turkum:Ayol missionerlar]] [[Turkum:XX asr amerikalik ayol shifokorlar]] [[Turkum:XX asr amerikalik shifokorlar]] [[Turkum:Ayollar]] [[Turkum:Ayol shifokorlar]] 3sujfqu1ejr1elhnr76lub49le3lka9 5987928 5987927 2026-04-10T14:50:22Z Doctormeee 105908 /* Faoliyati */ 5987928 wikitext text/x-wiki '''Eleanor Calverley''', tibbiyot doktori (1887–1968) — [[Kuvayt]]da faoliyat yuritgan ilk ayol [[tibbiy missioner]] boʻlib, erkak shifokorlarga murojaat qilish taqiqlangan arab ayollari ishonchini qozongan. == Ilk hayoti == Eleanor Calverley 1887-yil 24-martda Woodstock, Nyu-Jersida Uilyam Lyuis va Jeyn Long Hillman Teylor oilasida tugʻilgan. U [[Nyu-Xeyven, Konnektikut]] davlat maktablarida tahsil olgan. Keyinchalik [[Pensilvaniya ayollar tibbiyot kolleji]]da tibbiyot yoʻnalishida oʻqib, 1908-yilda uni tamomlagan<ref name=":0" />. 1909-yil 6-sentyabrda Eleanor arab va islomshunoslik boʻyicha olim hamda missioner Edvin Elliott Calverley bilan turmush qurgan<ref>{{Cite journal |date=July 1971 |title=Edwin Elliott Calverley |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1478-1913.1971.tb03045.x |journal=The Muslim World |volume=61 |issue=3 |pages=155–158 |doi=10.1111/j.1478-1913.1971.tb03045.x}}</ref>. Ular birgalikda [[Arabiston yarimoroli]]da ishlash uchun tayyorgarlik koʻrgan va 1911-yilda [[Kuvayt]]ga koʻchib oʻtgan. U yerda uzoq yillar davomida faoliyat yuritishgan. Ularning uch nafar qizi boʻlgan: Greys, Elizabet va Eleanor<ref name=":0">{{Cite book|title=Women In Medicine: An Encyclopedia|url=https://archive.org/details/womenmedicineenc00wind|last=Windsor|first=Laura Lynn|publisher=ABC-CLIO|year=2002|pages=41}}</ref>. == Faoliyati == Eleanor Calverley Kuvaytdagi birinchi ayol shifokor boʻlgan. U aholiga, ayniqsa ayollarga tibbiy yordam koʻrsatish maqsadida oʻz uyiga tutash kichik dispanser tashkil qilgan. 1919-yilda uning rahbarligida Kuvaytda birinchi ayollar shifoxonasi ochilgan<ref>{{Cite journal |last1=Al-Rashed |first1=Asmaa M. |last2=Al Youha |first2=Sarah A. |last3=Al Safi |first3=Sarah H. |date=2020 |title=The history and current status of women in surgery in the Arabian Gulf |journal=International Journal of Surgery: Global Health |volume=3 |issue=5 |pages=e23 |doi=10.1097/GH9.0000000000000023}}</ref>. U oʻz xotiralarida quyidagilarni yozgan: {{blockquote|Biz Kuvaytdagi arab va fors aholisida ham boylik, ham qashshoqlikni ko‘rdik. Ba’zi fors oilalari boy edi, ammo boshqalari yaqinda [[Eron]]dan ko‘chib kelgan bo‘lib, qirg‘oqdagi qayiq yonidagi qumdan boshqa boshpanaga ega emas edi. Ularning yagona himoyasi qop matodan yasalgan pardadan iborat bo‘lib, u qayiq yoniga mahkamlanib, qumga qoqilgan edi. [[Kuvaytda qullik|Ozod qilingan afrikalik qullar]] ham ko‘pincha sobiq xo‘jayinlarining yordamisiz qashshoqlikda yashashgan. Bunday odamlardan biz tibbiy xizmat uchun haq talab qila olmas edik''<ref>{{Cite book|title=My Arabian Days and Nights|url=https://archive.org/details/myarabiandaysnig00calv|last=Calverley|first=Eleanor T|publisher=Crowell|year=1958}}</ref>.}} == Manbalar == <references /> == Adabiyotlar == * http://www.swvatoday.com/entertainment_life/article_e2fb7f0c-d060-11e5-95dd-33d6de1d8c63.html * {{cite book|author=Penelope Tuson|title=Playing the Game: Western Women in Arabia|url=https://books.google.com/books?id=yX4AAwAAQBAJ&pg=PA97|date=2003|publisher=I.B.Tauris|pages=97–}} [[Turkum:Kuvayt sog‘liqni saqlash tizimi]] [[Turkum:Ayollar salomatligi]] [[Turkum:1968-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Kuvaytdagi protestant missionerlar]] [[Turkum:Ayol missionerlar]] [[Turkum:XX asr amerikalik ayol shifokorlar]] [[Turkum:XX asr amerikalik shifokorlar]] [[Turkum:Ayollar]] [[Turkum:Ayol shifokorlar]] 6njjn9vsffgqkalduj83z5jujilj9rj Taxtabozor tumani 0 1363940 5987929 2026-04-10T14:51:56Z Janob Mirzaolim 64438 Inglizchadan tarjima qildim 5987929 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = [[Turkmaniston tumanlari|Tuman]] | nomi = Taxtabozor tumani | asl nomi = Tagtabazar etraby | tasvir = | qaram = | mamlakat = Turkmaniston | gerb = | bayroq = | gerb tarifi = | bayroq tarifi = | gerb eni = | bayroq eni = | lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mintaqa turi = Turkmaniston viloyatlari{{!}}Viloyat | mintaqa = Mari viloyati{{!}}Mari | jadvalda mintaqa = | tuman turi = Maʼmuriy markazi | tuman = Taxtabozor | ichki bolinishi = | rahbar turi = | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 28,190 | balandlik turi = | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = [[turkmancha]] | aholi = 134 751 | sanalgan yil = 2022 (aholini roʻyxatga olish)<ref>{{Cite web |title=Turkmenistan: Administrative Division - Population Statistics, Charts and Map |url=https://www.citypopulation.de/en/turkmenistan/admin/|access-date=2025-02-26|website=www.citypopulation.de}}</ref> | zichlik = 4.780 | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxoronim = | vaqt mintaqasi = +5:00 | DST = | telefon kodi = | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = | raqamli identifikator = | vebsayt = | sayt tili = }} '''Taxtabozor tumani''' ({{lang-tk|Tagtabazar etraby}}) — [[Turkmaniston]]ning [[Mari viloyati]]dagi [[Turkmaniston tumanlari|tuman]]. Maʼmuriy markazi [[Taxtabozor]] shaharchasi. Bu tuman Afgʻoniston bilan chegaraga juda yaqin joylashgan<ref>{{Cite web|title=Quiet Desperation: Turkmen Villagers Fear Afghan Conflict, But Won't Say It Out Loud|url=https://www.rferl.org/a/qishloq-pannier-turkmenistan-village-marchak-afghan-conflict/28133538.html|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty|language=en|access-date=2020-05-19}}</ref>. == Maʼmuriy-hududiy boʻlinishi == * Shaharlari (şäherler) ** [[Sarhadobod]] * Shaharchalar (şäherçeler) ** [[Taxtabozor]] * Qishloq fuqarolar yigʻinlari (geňeşlikler) ** Ahal (Ahal) ** Çemenabat (Çemenabat) ** Daşköpri (Daşköpri) ** Erden (Erden, Dostluk) ** Galaýmor (Galaýmor, Orazbaba) ** Gulja (Gulja, Düldülahyr, Gyzyl Gojaly) ** Marçak (Durdyýew adyndaky, Başbedeň, Gojaly) ** Pendi (Suhty, Zähmetkeş) ** Sandykgaçy (Sandykgaçy, Bagçylyk, 27-nji Oktýabr) ** S.Nyýazow adyndaky (Baýraç) ** Saryýazy (Saryýazy) ** Söýünaly (Söýünaly, Bedeň) ** Üzümçilik (Ýaşlyk, Üzümli) ** Serhetçi (Serhetçi, Akrabat, Parahat) ** Ýeňiş (Ýeňiş) == Manbalar == {{manbalar}} {{Turkmaniston tumanlari}} [[Turkum:Turkmaniston tumanlari]] [[Turkum:Mari viloyati]] fj6t0zplx47wq4e4ocw2h7qdektr60j Turkum:Mari viloyati 14 1363941 5987930 2026-04-10T14:52:52Z Janob Mirzaolim 64438 „{{Commons category|Mary Province}} [[Turkum:Turkmaniston viloyatlari]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987930 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Mary Province}} [[Turkum:Turkmaniston viloyatlari]] osxdtv4zu25k4346sng3xjj8qj92kxw Keyns inqilobi 0 1363942 5987932 2026-04-10T14:57:25Z GhostUch1xa 243420 „{{Short description|Iqtisodiy nazariya}} {{Use dmy dates|date=June 2018}} [[File:Keynes 1933.jpg|thumb|250px|John Maynard Keynes]] {{wikiquote}} '''Keynesiy inqilob''' umumiy iqtisodiyotda bandlik darajalarini belgilovchi omillar haqidagi iqtisodiy nazariyaning tubdan qayta ko‘rib chiqilishi edi. Bu inqilob o‘sha davrdagi hukmron iqtisodiy tizim — ya’ni [[Neoklassik iqtisodiy nazariya]]ga qarshi yo‘naltirilgan edi. Keynesiy inqilobning d...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987932 wikitext text/x-wiki {{Short description|Iqtisodiy nazariya}} {{Use dmy dates|date=June 2018}} [[File:Keynes 1933.jpg|thumb|250px|John Maynard Keynes]] {{wikiquote}} '''Keynesiy inqilob''' umumiy iqtisodiyotda bandlik darajalarini belgilovchi omillar haqidagi iqtisodiy nazariyaning tubdan qayta ko‘rib chiqilishi edi. Bu inqilob o‘sha davrdagi hukmron iqtisodiy tizim — ya’ni [[Neoklassik iqtisodiy nazariya]]ga qarshi yo‘naltirilgan edi. Keynesiy inqilobning dastlabki bosqichi 1936-yilda [[John Maynard Keynes]]ning ''General Theory'' asari nashr etilganidan keyingi yillarda yuz berdi. Unda [[Bandlik]] haqidagi neoklassik tushuncha o‘rniga Keynesning qarashi — ya’ni bandlik darajasini belgilovchi asosiy omil taklif emas, balki talab ekanligi ilgari surildi. Bu Keynes va uning tarafdorlariga hukumatlar jiddiy ishsizlikni kamaytirish uchun aralashishi kerakligini asoslash imkonini berdi. 1937-yildan keyin Keynes nazariy bahslarda kam qatnashgani sababli, uning g‘oyalarini eski tizim bilan uyg‘unlashtirish jarayoni tez boshlandi va natijada [[Neoklassik iqtisodiy nazariya]] — ya’ni neoklassik iqtisodiyot va Keyns iqtisodiyot aralashmasi vujudga keldi. Bu maktablarning qo‘shilishi [[Neoklassik iqtisodiy nazariya]] deb ataladi va Neo-Keynesiy iqtisodiyot “makroiqtisodda Keynesiy, mikroiqtisodda neoklassik” deb tavsiflanadi. == Tarixiy kontekst == Inqilob asosan iqtisodiy qarashlarning o‘zgarishi va yagona nazariy asos yaratish bilan bog‘liq edi — Keynes ilgari surgan ko‘plab g‘oyalar va siyosiy tavsiyalar XIX asr iqtisodiyotidagi [[Kam iste’mol]](Underconsumption) maktabida ham mavjud edi, shuningdek 1930-yillardagi AQShda Keynesiy nazariy asos bo‘lmasdan ham ayrim davlat rag‘batlantirish choralaridan foydalanilgan. Asosiy siyosiy o‘zgarish shundan iborat ediki, hukumat harakati [[Ishsizlik]] darajasini o‘zgartirishi mumkinligi ilgari surildi. Bu [[defitsit xarajatlar]](deficit spending) ([[fiscal stimulus]]) — ya’ni davlat xarajatlarini oshirish (masalan, [[jamoat ishlari]] yoki soliqlarni kamaytirish) hamda foiz stavkalari va pul massasini o‘zgartirish ([[Pul-kredit siyosati]]) orqali amalga oshirilishi mumkin edi. Bungacha hukmron bo‘lgan qarash — ('''Xazina ko‘rinishi''') — hukumat ishsizlik darajasiga ta’sir qila olmaydi deb hisoblagan. Inqilobning asosiy sababi [[Buyuk depressiya]] iqtisodiy inqirozi va 1936-yilda [[John Maynard Keynes]] tomonidan yozilgan '''Bandlik, foiz va pulning umumiy nazariyasi''' asari bo‘ldi. Keyinchalik bu nazariya [[John Hicks]] tomonidan neoklassik shaklga keltirildi, ayniqsa '''IS/LM model''' orqali. Bu sintez AQSh universitetlarida [[Paul Samuelson]]ning ''[[Iqtisodiyot (fan)]]'' darsligi orqali keng tarqaldi va Ikkinchi jahon urushidan keyingi davrda iqtisodiy tafakkurda ustunlik qildi. “Keynesiy inqilob” atamasi 1947-yilda amerikalik iqtisodchi [[Lawrence Klein]] tomonidan ishlatilgan. Keynesiy inqilob turli yo‘nalishlarda tanqid qilingan: ba’zi maktablar, ayniqsa '''freshwater economics''' va '''Austrian school of economics''' uni noto‘g‘ri deb hisoblaydi, boshqalar esa, xususan '''Post-Keynesian economics''', bu inqilob Keynes g‘oyalarini to‘liq aks ettirmagan deb hisoblaydi. == Bandlik nazariyasi == Keynesiy inqilobning markaziy jihati — iqtisodiyotda bandlik darajasini belgilovchi omillar haqidagi nazariyaning o‘zgarishidir. Bu inqilob [[Klassik siyosiy iqtisod maktablari]] va uning davomchisi [[Neoklassik iqtisodiy nazariya]]ga qarshi chiqdi. Ushbu nazariyalarga ko‘ra, Sey qonuni asosida erkin bozor o‘z-o‘zidan To'liq bandlik holatiga keladi va davlat aralashuvi kerak emas. Bu qarashga ko‘ra, ish beruvchilar barcha ishchilarni ishga olishi mumkin, agar ishchilar ish haqi talabini kamaytirsalar. Klassik iqtisodiyotda esa ishchilar mantiqan kamroq ish haqiga ham rozi bo‘lishadi, chunki ular ishsiz qolishni xohlamaydi. Keynes esa Sey qonuni va insonlar doimo ratsional qaror qiladi degan fikrni soddalashtirilgan va noto‘g‘ri deb hisoblagan. Uning fikricha, klassik iqtisodiyot faqat maxsus holatlarni tushuntira oladi. Keynesiy inqilob natijasida bandlik taklifga emas, balki talabga bog‘liq degan qarash shaklland age7pmx6t3sbcb1f92de53u4ep22pw8 Saw Sa 0 1363943 5987934 2026-04-10T14:59:44Z Doctormeee 105908 Yangi maqola tarjima 5987934 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Saw Sa <br/> စောဆ | tasvir = Dr. Ma Saw Sa 1922.jpg | izoh = Saw Sa, 1922-yildagi nashrdan | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1884|8|1}} <br /> Juma, [[Vagaung]] oyining 10-kuni, 1246 [[Birma taqvimi]] | tavallud_joyi = [[Pyay|Prome]] (Pyay), [[Britaniya Birmasi]] | vafot_sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|1962|2|28|1884|8|1}} <br /> Chorshanba, [[Tabodwe]] oyining 9-kuni, 1323 Birma taqvimi | vafot_joyi = [[Yangon|Rangoon]] (Yangon), [[Birma]] | fuqaroligi = Birmalik | kasbi = {{hlist|Shifokor|doya|shifoxona boshqaruvchisi|davlat arbobi}} | mashhur = Birinchi birmalik ayol tibbiy oliy maʼlumot egasi va parlament yuqori palatasidagi ilk ayol | taʼlim = [[Kalkutta universiteti]] (MB) <br /> [[Irlandiya Qirollik Jarrohlar kolleji]] (FRCS) | unvonlari = [[FRCS]]; [[Britaniya imperiyasi ordeni|MBE]] }} '''Saw Sa''' ({{langx|my|စောဆ}}; shuningdek '''Saw Hsa''', '''Ma Saw Sa''', '''Daw Saw Sa''' nomlari bilan ham tanilgan; 1884-yil 1-avgust — 1962-yil 28-fevral) — birmalik shifokor, doya, shifoxona boshqaruvchisi, xristian missioner, ayollar saylov huquqi tarafdori va davlat arbobi. U Birmada ilgʻor tibbiy darajani olgan birinchi ayol va mustamlaka davridagi parlament yuqori palatasida xizmat qilgan birinchi ayol edi. == Ilk hayoti == Saw Sa birmalik xristian oilasida tugʻilgan.<ref>{{Cite journal|date=1917|title=The First Burmese Woman to Get a College Education|journal=Record of Christian Work|volume=36|pages=336}}</ref> Uning otasi Po Saw Prome shahrida davlat amaldori (''wundauk'') boʻlgan.<ref>{{Cite book|title=Baptists in Burma|date=1931|pages=99}}</ref> U [[Yangon|Rangoon]]dagi baptistlar tomonidan boshqarilgan [[Yangon universiteti|Judson kolleji]]ni bitirgan birinchi ayol boʻlgan. Keyinchalik u missionerlik stipendiyasi asosida [[Kolkata|Kalkutta]]da tibbiyot tahsilini davom ettirib, 1911-yilda tibbiy litsenziya olgan birinchi birmalik ayolga aylandi.<ref>{{Cite news|title=Only Burmese Girl Physician is Here|date=1921}}</ref> U keyinchalik [[Dublin]]dagi [[Qirollik shifokorlar va jarrohlar kolleji]]da jamoat salomatligi boʻyicha tahsil olib, ushbu muassasada stipendiya (fellowship) olgan birinchi birmalik talaba boʻldi.<ref>{{Cite journal|title=Dr. Ma Saw Sa|date=1922}}</ref> == Tibbiy faoliyati va missionerlik ishlari == 1913-yilda Rangunga qaytgach, Saw Sa Birmadagi yagona ayol shifokor sifatida tanilgan. 1914–1921-yillarda u Rangundagi Lady Dufferin tugʻruqxonasining rahbari boʻlib ishlagan. Uning opa-singillari va qarindoshlari ham ushbu shifoxonada hamshira boʻlib ishlashgan.<ref>{{Cite journal|title=Ma Saw Sa's Hospital and Clinic in Rangoon, Burma|date=1923}}</ref> 1921-yilda u ''Midwifery'' (''Doyalik'') nomli darslikni nashr etgan. Keyinchalik u Rangunda xususiy tibbiy amaliyot olib borgan va xayriya shifoxonasini boshqargan. [[Ikkinchi jahon urushi]] davrida u urush yaradorlarini davolagan. 1921-yilda u [[AQSh]]ga safar qilib, [[Des Moines, Ayova]] shahrida boʻlib oʻtgan ayollar missionerlik yigʻilishida qatnashgan. U yerda unga Rangundagi talabalar uchun 800 ga yaqin ingliz tilidagi kitob va jurnallar sovgʻa qilingan. Shuningdek, u [[Xalqaro missionerlik kengashi]] yigʻilishida [[Nyu-York]] shtatidagi [[Lake Mohonk]]da qatnashgan va [[Johns Hopkins universiteti]]da qoʻshimcha tibbiy taʼlim olgan. U dunyo boʻylab sayohat qilgan birinchi birmalik ayollardan biri sifatida ham qayd etiladi. == Siyosiy faoliyati == 1926-yilda u Butun Birma Baptist ayollar missionerlik jamiyati ijroiya qoʻmitasida ishlagan. 1934-yilda u Londondagi ayollar huquqlari yigʻilishida turmush qurgan ayollarga saylov huquqi berilishini qoʻllab-quvvatlagan. U shunday degan: ''„Biz boshqa mezonlar asosida ovoz berayotgan erkaklarning xotinlariga ham saylov huquqi berilishini talab qilamiz.“'' Shuningdek, u erkaklar bilan teng huquqlilik prinsipini qoʻllab-quvvatlab, ayollar uchun alohida kvotalar ajratilishiga qarshi chiqqan. 1937-yilda u Birma Senatining yuqori palatasiga saylanib, ushbu lavozimni egallagan birinchi ayolga aylandi. 1935-yil 3-iyunda u [[Britaniya imperiyasi ordeni]] (MBE) bilan taqdirlangan. == Shaxsiy hayoti == Saw Sa 1962-yil 28-fevralda 77 yoshida vafot etgan. == Manbalar == <references /> [[Turkum:Birmalik jarrohlar]] [[Turkum:XX asr shifokorlari]] [[Turkum:Bago viloyati aholisi]] [[Turkum:Shifoxona boshqaruvchilari]] [[Turkum:Birmalik ayol shifokorlar]] [[Turkum:Baptistlar]] [[Turkum:Yangon universiteti bitiruvchilari]] [[Turkum:Birmalik siyosatchilar]] [[Turkum:Ayollar huquqlari]] [[Turkum:1884-yilda tug‘ilganlar]] [[Turkum:1962-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Senat a’zolari]] [[Turkum:Britaniya imperiyasi ordeni sohiblari]] sef0ovty8gqe2mlwxy0y2e70ydyxdrn 5987936 5987934 2026-04-10T15:03:12Z Doctormeee 105908 5987936 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Saw Sa <br/> စောဆ | tasvir = Dr. Ma Saw Sa 1922.jpg | izoh = Saw Sa, 1922-yildagi nashrdan | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1884|8|1}} <br /> Juma, [[Vagaung]] oyining 10-kuni, 1246 [[Birma taqvimi]] | tavallud_joyi = [[Pyay|Prome]] (Pyay), [[Britaniya Birmasi]] | vafot_sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|1962|2|28|1884|8|1}} <br /> Chorshanba, [[Tabodwe]] oyining 9-kuni, 1323 Birma taqvimi | vafot_joyi = [[Yangon|Rangoon]] (Yangon), [[Birma]] | fuqaroligi = Birmalik | kasbi = {{hlist|Shifokor|doya|shifoxona boshqaruvchisi|davlat arbobi}} | mashhur = Birinchi birmalik ayol tibbiy oliy maʼlumot egasi va parlament yuqori palatasidagi ilk ayol | taʼlim = [[Kalkutta universiteti]] (MB) <br /> [[Irlandiya Qirollik Jarrohlar kolleji]] (FRCS) | unvonlari = [[FRCS]]; [[Britaniya imperiyasi ordeni|MBE]] }} '''Saw Sa''' ({{langx|my|စောဆ}}; shuningdek '''Saw Hsa''', '''Ma Saw Sa''', '''Daw Saw Sa''' nomlari bilan ham tanilgan; 1884-yil 1-avgust — 1962-yil 28-fevral) — birmalik shifokor, doya, shifoxona boshqaruvchisi, xristian missioner, ayollar saylov huquqi tarafdori va davlat arbobi. U Birmada ilgʻor tibbiy darajani olgan birinchi ayol va mustamlaka davridagi parlament yuqori palatasida xizmat qilgan birinchi ayol edi. == Ilk hayoti == Saw Sa birmalik xristian oilasida tugʻilgan<ref>{{Cite journal|date=1917|title=The First Burmese Woman to Get a College Education|journal=Record of Christian Work|volume=36|pages=336}}</ref>. Uning otasi Po Saw Prome shahrida davlat amaldori (''wundauk'') boʻlgan<ref>{{Cite book|title=Baptists in Burma|date=1931|pages=99}}</ref>. U [[Yangon|Rangoon]]dagi baptistlar tomonidan boshqarilgan [[Yangon universiteti|Judson kolleji]]ni bitirgan birinchi ayol boʻlgan. Keyinchalik u missionerlik stipendiyasi asosida [[Kolkata|Kalkutta]]da tibbiyot tahsilini davom ettirib, 1911-yilda tibbiy litsenziya olgan birinchi birmalik ayolga aylandi<ref>{{Cite news|title=Only Burmese Girl Physician is Here|date=1921}}</ref>. U keyinchalik [[Dublin]]dagi [[Qirollik shifokorlar va jarrohlar kolleji]]da jamoat salomatligi boʻyicha tahsil olib, ushbu muassasada stipendiya (fellowship) olgan birinchi birmalik talaba boʻldi<ref>{{Cite journal|title=Dr. Ma Saw Sa|date=1922}}</ref>. == Tibbiy faoliyati va missionerlik ishlari == 1913-yilda Rangunga qaytgach, Saw Sa Birmadagi yagona ayol shifokor sifatida tanilgan. 1914–1921-yillarda u Rangundagi Lady Dufferin tugʻruqxonasining rahbari boʻlib ishlagan. Uning opa-singillari va qarindoshlari ham ushbu shifoxonada hamshira boʻlib ishlashgan<ref>{{Cite journal|title=Ma Saw Sa's Hospital and Clinic in Rangoon, Burma|date=1923}}</ref>. 1921-yilda u ''Midwifery'' (''Doyalik'') nomli darslikni nashr etgan. Keyinchalik u Rangunda xususiy tibbiy amaliyot olib borgan va xayriya shifoxonasini boshqargan. [[Ikkinchi jahon urushi]] davrida u urush yaradorlarini davolagan. 1921-yilda u [[AQSh]]ga safar qilib, [[Des Moines, Ayova]] shahrida boʻlib oʻtgan ayollar missionerlik yigʻilishida qatnashgan. U yerda unga Rangundagi talabalar uchun 800 ga yaqin ingliz tilidagi kitob va jurnallar sovgʻa qilingan. Shuningdek, u [[Xalqaro missionerlik kengashi]] yigʻilishida [[Nyu-York]] shtatidagi [[Lake Mohonk]]da qatnashgan va [[Johns Hopkins universiteti]]da qoʻshimcha tibbiy taʼlim olgan. U dunyo boʻylab sayohat qilgan birinchi birmalik ayollardan biri sifatida ham qayd etiladi. == Siyosiy faoliyati == 1926-yilda u Butun Birma Baptist ayollar missionerlik jamiyati ijroiya qoʻmitasida ishlagan. 1934-yilda u Londondagi ayollar huquqlari yigʻilishida turmush qurgan ayollarga saylov huquqi berilishini qoʻllab-quvvatlagan. U shunday degan: ''„Biz boshqa mezonlar asosida ovoz berayotgan erkaklarning xotinlariga ham saylov huquqi berilishini talab qilamiz.“'' Shuningdek, u erkaklar bilan teng huquqlilik prinsipini qoʻllab-quvvatlab, ayollar uchun alohida kvotalar ajratilishiga qarshi chiqqan. 1937-yilda u Birma Senatining yuqori palatasiga saylanib, ushbu lavozimni egallagan birinchi ayolga aylandi. 1935-yil 3-iyunda u [[Britaniya imperiyasi ordeni]] (MBE) bilan taqdirlangan. == Shaxsiy hayoti == Saw Sa 1962-yil 28-fevralda 77 yoshida vafot etgan. == Manbalar == <references /> [[Turkum:Birmalik jarrohlar]] [[Turkum:XX asr shifokorlari]] [[Turkum:Bago viloyati aholisi]] [[Turkum:Shifoxona boshqaruvchilari]] [[Turkum:Birmalik ayol shifokorlar]] [[Turkum:Baptistlar]] [[Turkum:Yangon universiteti bitiruvchilari]] [[Turkum:Birmalik siyosatchilar]] [[Turkum:Ayollar huquqlari]] [[Turkum:1884-yilda tug‘ilganlar]] [[Turkum:1962-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Senat a’zolari]] [[Turkum:Britaniya imperiyasi ordeni sohiblari]] 7gyg013k0j5gafdgs341dtxnhy0pudp 5987937 5987936 2026-04-10T15:03:22Z Doctormeee 105908 [[Turkum:Bago viloyati aholisi]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987937 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Saw Sa <br/> စောဆ | tasvir = Dr. Ma Saw Sa 1922.jpg | izoh = Saw Sa, 1922-yildagi nashrdan | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1884|8|1}} <br /> Juma, [[Vagaung]] oyining 10-kuni, 1246 [[Birma taqvimi]] | tavallud_joyi = [[Pyay|Prome]] (Pyay), [[Britaniya Birmasi]] | vafot_sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|1962|2|28|1884|8|1}} <br /> Chorshanba, [[Tabodwe]] oyining 9-kuni, 1323 Birma taqvimi | vafot_joyi = [[Yangon|Rangoon]] (Yangon), [[Birma]] | fuqaroligi = Birmalik | kasbi = {{hlist|Shifokor|doya|shifoxona boshqaruvchisi|davlat arbobi}} | mashhur = Birinchi birmalik ayol tibbiy oliy maʼlumot egasi va parlament yuqori palatasidagi ilk ayol | taʼlim = [[Kalkutta universiteti]] (MB) <br /> [[Irlandiya Qirollik Jarrohlar kolleji]] (FRCS) | unvonlari = [[FRCS]]; [[Britaniya imperiyasi ordeni|MBE]] }} '''Saw Sa''' ({{langx|my|စောဆ}}; shuningdek '''Saw Hsa''', '''Ma Saw Sa''', '''Daw Saw Sa''' nomlari bilan ham tanilgan; 1884-yil 1-avgust — 1962-yil 28-fevral) — birmalik shifokor, doya, shifoxona boshqaruvchisi, xristian missioner, ayollar saylov huquqi tarafdori va davlat arbobi. U Birmada ilgʻor tibbiy darajani olgan birinchi ayol va mustamlaka davridagi parlament yuqori palatasida xizmat qilgan birinchi ayol edi. == Ilk hayoti == Saw Sa birmalik xristian oilasida tugʻilgan<ref>{{Cite journal|date=1917|title=The First Burmese Woman to Get a College Education|journal=Record of Christian Work|volume=36|pages=336}}</ref>. Uning otasi Po Saw Prome shahrida davlat amaldori (''wundauk'') boʻlgan<ref>{{Cite book|title=Baptists in Burma|date=1931|pages=99}}</ref>. U [[Yangon|Rangoon]]dagi baptistlar tomonidan boshqarilgan [[Yangon universiteti|Judson kolleji]]ni bitirgan birinchi ayol boʻlgan. Keyinchalik u missionerlik stipendiyasi asosida [[Kolkata|Kalkutta]]da tibbiyot tahsilini davom ettirib, 1911-yilda tibbiy litsenziya olgan birinchi birmalik ayolga aylandi<ref>{{Cite news|title=Only Burmese Girl Physician is Here|date=1921}}</ref>. U keyinchalik [[Dublin]]dagi [[Qirollik shifokorlar va jarrohlar kolleji]]da jamoat salomatligi boʻyicha tahsil olib, ushbu muassasada stipendiya (fellowship) olgan birinchi birmalik talaba boʻldi<ref>{{Cite journal|title=Dr. Ma Saw Sa|date=1922}}</ref>. == Tibbiy faoliyati va missionerlik ishlari == 1913-yilda Rangunga qaytgach, Saw Sa Birmadagi yagona ayol shifokor sifatida tanilgan. 1914–1921-yillarda u Rangundagi Lady Dufferin tugʻruqxonasining rahbari boʻlib ishlagan. Uning opa-singillari va qarindoshlari ham ushbu shifoxonada hamshira boʻlib ishlashgan<ref>{{Cite journal|title=Ma Saw Sa's Hospital and Clinic in Rangoon, Burma|date=1923}}</ref>. 1921-yilda u ''Midwifery'' (''Doyalik'') nomli darslikni nashr etgan. Keyinchalik u Rangunda xususiy tibbiy amaliyot olib borgan va xayriya shifoxonasini boshqargan. [[Ikkinchi jahon urushi]] davrida u urush yaradorlarini davolagan. 1921-yilda u [[AQSh]]ga safar qilib, [[Des Moines, Ayova]] shahrida boʻlib oʻtgan ayollar missionerlik yigʻilishida qatnashgan. U yerda unga Rangundagi talabalar uchun 800 ga yaqin ingliz tilidagi kitob va jurnallar sovgʻa qilingan. Shuningdek, u [[Xalqaro missionerlik kengashi]] yigʻilishida [[Nyu-York]] shtatidagi [[Lake Mohonk]]da qatnashgan va [[Johns Hopkins universiteti]]da qoʻshimcha tibbiy taʼlim olgan. U dunyo boʻylab sayohat qilgan birinchi birmalik ayollardan biri sifatida ham qayd etiladi. == Siyosiy faoliyati == 1926-yilda u Butun Birma Baptist ayollar missionerlik jamiyati ijroiya qoʻmitasida ishlagan. 1934-yilda u Londondagi ayollar huquqlari yigʻilishida turmush qurgan ayollarga saylov huquqi berilishini qoʻllab-quvvatlagan. U shunday degan: ''„Biz boshqa mezonlar asosida ovoz berayotgan erkaklarning xotinlariga ham saylov huquqi berilishini talab qilamiz.“'' Shuningdek, u erkaklar bilan teng huquqlilik prinsipini qoʻllab-quvvatlab, ayollar uchun alohida kvotalar ajratilishiga qarshi chiqqan. 1937-yilda u Birma Senatining yuqori palatasiga saylanib, ushbu lavozimni egallagan birinchi ayolga aylandi. 1935-yil 3-iyunda u [[Britaniya imperiyasi ordeni]] (MBE) bilan taqdirlangan. == Shaxsiy hayoti == Saw Sa 1962-yil 28-fevralda 77 yoshida vafot etgan. == Manbalar == <references /> [[Turkum:Birmalik jarrohlar]] [[Turkum:XX asr shifokorlari]] [[Turkum:Shifoxona boshqaruvchilari]] [[Turkum:Birmalik ayol shifokorlar]] [[Turkum:Baptistlar]] [[Turkum:Yangon universiteti bitiruvchilari]] [[Turkum:Birmalik siyosatchilar]] [[Turkum:Ayollar huquqlari]] [[Turkum:1884-yilda tug‘ilganlar]] [[Turkum:1962-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Senat a’zolari]] [[Turkum:Britaniya imperiyasi ordeni sohiblari]] lsvjm88iddkw46cq1kkl11e5hpytk5n 5987938 5987937 2026-04-10T15:03:36Z Doctormeee 105908 [[Turkum:Ayollar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987938 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Saw Sa <br/> စောဆ | tasvir = Dr. Ma Saw Sa 1922.jpg | izoh = Saw Sa, 1922-yildagi nashrdan | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1884|8|1}} <br /> Juma, [[Vagaung]] oyining 10-kuni, 1246 [[Birma taqvimi]] | tavallud_joyi = [[Pyay|Prome]] (Pyay), [[Britaniya Birmasi]] | vafot_sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|1962|2|28|1884|8|1}} <br /> Chorshanba, [[Tabodwe]] oyining 9-kuni, 1323 Birma taqvimi | vafot_joyi = [[Yangon|Rangoon]] (Yangon), [[Birma]] | fuqaroligi = Birmalik | kasbi = {{hlist|Shifokor|doya|shifoxona boshqaruvchisi|davlat arbobi}} | mashhur = Birinchi birmalik ayol tibbiy oliy maʼlumot egasi va parlament yuqori palatasidagi ilk ayol | taʼlim = [[Kalkutta universiteti]] (MB) <br /> [[Irlandiya Qirollik Jarrohlar kolleji]] (FRCS) | unvonlari = [[FRCS]]; [[Britaniya imperiyasi ordeni|MBE]] }} '''Saw Sa''' ({{langx|my|စောဆ}}; shuningdek '''Saw Hsa''', '''Ma Saw Sa''', '''Daw Saw Sa''' nomlari bilan ham tanilgan; 1884-yil 1-avgust — 1962-yil 28-fevral) — birmalik shifokor, doya, shifoxona boshqaruvchisi, xristian missioner, ayollar saylov huquqi tarafdori va davlat arbobi. U Birmada ilgʻor tibbiy darajani olgan birinchi ayol va mustamlaka davridagi parlament yuqori palatasida xizmat qilgan birinchi ayol edi. == Ilk hayoti == Saw Sa birmalik xristian oilasida tugʻilgan<ref>{{Cite journal|date=1917|title=The First Burmese Woman to Get a College Education|journal=Record of Christian Work|volume=36|pages=336}}</ref>. Uning otasi Po Saw Prome shahrida davlat amaldori (''wundauk'') boʻlgan<ref>{{Cite book|title=Baptists in Burma|date=1931|pages=99}}</ref>. U [[Yangon|Rangoon]]dagi baptistlar tomonidan boshqarilgan [[Yangon universiteti|Judson kolleji]]ni bitirgan birinchi ayol boʻlgan. Keyinchalik u missionerlik stipendiyasi asosida [[Kolkata|Kalkutta]]da tibbiyot tahsilini davom ettirib, 1911-yilda tibbiy litsenziya olgan birinchi birmalik ayolga aylandi<ref>{{Cite news|title=Only Burmese Girl Physician is Here|date=1921}}</ref>. U keyinchalik [[Dublin]]dagi [[Qirollik shifokorlar va jarrohlar kolleji]]da jamoat salomatligi boʻyicha tahsil olib, ushbu muassasada stipendiya (fellowship) olgan birinchi birmalik talaba boʻldi<ref>{{Cite journal|title=Dr. Ma Saw Sa|date=1922}}</ref>. == Tibbiy faoliyati va missionerlik ishlari == 1913-yilda Rangunga qaytgach, Saw Sa Birmadagi yagona ayol shifokor sifatida tanilgan. 1914–1921-yillarda u Rangundagi Lady Dufferin tugʻruqxonasining rahbari boʻlib ishlagan. Uning opa-singillari va qarindoshlari ham ushbu shifoxonada hamshira boʻlib ishlashgan<ref>{{Cite journal|title=Ma Saw Sa's Hospital and Clinic in Rangoon, Burma|date=1923}}</ref>. 1921-yilda u ''Midwifery'' (''Doyalik'') nomli darslikni nashr etgan. Keyinchalik u Rangunda xususiy tibbiy amaliyot olib borgan va xayriya shifoxonasini boshqargan. [[Ikkinchi jahon urushi]] davrida u urush yaradorlarini davolagan. 1921-yilda u [[AQSh]]ga safar qilib, [[Des Moines, Ayova]] shahrida boʻlib oʻtgan ayollar missionerlik yigʻilishida qatnashgan. U yerda unga Rangundagi talabalar uchun 800 ga yaqin ingliz tilidagi kitob va jurnallar sovgʻa qilingan. Shuningdek, u [[Xalqaro missionerlik kengashi]] yigʻilishida [[Nyu-York]] shtatidagi [[Lake Mohonk]]da qatnashgan va [[Johns Hopkins universiteti]]da qoʻshimcha tibbiy taʼlim olgan. U dunyo boʻylab sayohat qilgan birinchi birmalik ayollardan biri sifatida ham qayd etiladi. == Siyosiy faoliyati == 1926-yilda u Butun Birma Baptist ayollar missionerlik jamiyati ijroiya qoʻmitasida ishlagan. 1934-yilda u Londondagi ayollar huquqlari yigʻilishida turmush qurgan ayollarga saylov huquqi berilishini qoʻllab-quvvatlagan. U shunday degan: ''„Biz boshqa mezonlar asosida ovoz berayotgan erkaklarning xotinlariga ham saylov huquqi berilishini talab qilamiz.“'' Shuningdek, u erkaklar bilan teng huquqlilik prinsipini qoʻllab-quvvatlab, ayollar uchun alohida kvotalar ajratilishiga qarshi chiqqan. 1937-yilda u Birma Senatining yuqori palatasiga saylanib, ushbu lavozimni egallagan birinchi ayolga aylandi. 1935-yil 3-iyunda u [[Britaniya imperiyasi ordeni]] (MBE) bilan taqdirlangan. == Shaxsiy hayoti == Saw Sa 1962-yil 28-fevralda 77 yoshida vafot etgan. == Manbalar == <references /> [[Turkum:Birmalik jarrohlar]] [[Turkum:XX asr shifokorlari]] [[Turkum:Shifoxona boshqaruvchilari]] [[Turkum:Birmalik ayol shifokorlar]] [[Turkum:Baptistlar]] [[Turkum:Yangon universiteti bitiruvchilari]] [[Turkum:Birmalik siyosatchilar]] [[Turkum:Ayollar huquqlari]] [[Turkum:1884-yilda tug‘ilganlar]] [[Turkum:1962-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Senat a’zolari]] [[Turkum:Britaniya imperiyasi ordeni sohiblari]] [[Turkum:Ayollar]] cwepvl2puc0gex3jkxrv8vnntj4k62k 5987939 5987938 2026-04-10T15:03:48Z Doctormeee 105908 [[Turkum:Ayol shifokorlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987939 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Saw Sa <br/> စောဆ | tasvir = Dr. Ma Saw Sa 1922.jpg | izoh = Saw Sa, 1922-yildagi nashrdan | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1884|8|1}} <br /> Juma, [[Vagaung]] oyining 10-kuni, 1246 [[Birma taqvimi]] | tavallud_joyi = [[Pyay|Prome]] (Pyay), [[Britaniya Birmasi]] | vafot_sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|1962|2|28|1884|8|1}} <br /> Chorshanba, [[Tabodwe]] oyining 9-kuni, 1323 Birma taqvimi | vafot_joyi = [[Yangon|Rangoon]] (Yangon), [[Birma]] | fuqaroligi = Birmalik | kasbi = {{hlist|Shifokor|doya|shifoxona boshqaruvchisi|davlat arbobi}} | mashhur = Birinchi birmalik ayol tibbiy oliy maʼlumot egasi va parlament yuqori palatasidagi ilk ayol | taʼlim = [[Kalkutta universiteti]] (MB) <br /> [[Irlandiya Qirollik Jarrohlar kolleji]] (FRCS) | unvonlari = [[FRCS]]; [[Britaniya imperiyasi ordeni|MBE]] }} '''Saw Sa''' ({{langx|my|စောဆ}}; shuningdek '''Saw Hsa''', '''Ma Saw Sa''', '''Daw Saw Sa''' nomlari bilan ham tanilgan; 1884-yil 1-avgust — 1962-yil 28-fevral) — birmalik shifokor, doya, shifoxona boshqaruvchisi, xristian missioner, ayollar saylov huquqi tarafdori va davlat arbobi. U Birmada ilgʻor tibbiy darajani olgan birinchi ayol va mustamlaka davridagi parlament yuqori palatasida xizmat qilgan birinchi ayol edi. == Ilk hayoti == Saw Sa birmalik xristian oilasida tugʻilgan<ref>{{Cite journal|date=1917|title=The First Burmese Woman to Get a College Education|journal=Record of Christian Work|volume=36|pages=336}}</ref>. Uning otasi Po Saw Prome shahrida davlat amaldori (''wundauk'') boʻlgan<ref>{{Cite book|title=Baptists in Burma|date=1931|pages=99}}</ref>. U [[Yangon|Rangoon]]dagi baptistlar tomonidan boshqarilgan [[Yangon universiteti|Judson kolleji]]ni bitirgan birinchi ayol boʻlgan. Keyinchalik u missionerlik stipendiyasi asosida [[Kolkata|Kalkutta]]da tibbiyot tahsilini davom ettirib, 1911-yilda tibbiy litsenziya olgan birinchi birmalik ayolga aylandi<ref>{{Cite news|title=Only Burmese Girl Physician is Here|date=1921}}</ref>. U keyinchalik [[Dublin]]dagi [[Qirollik shifokorlar va jarrohlar kolleji]]da jamoat salomatligi boʻyicha tahsil olib, ushbu muassasada stipendiya (fellowship) olgan birinchi birmalik talaba boʻldi<ref>{{Cite journal|title=Dr. Ma Saw Sa|date=1922}}</ref>. == Tibbiy faoliyati va missionerlik ishlari == 1913-yilda Rangunga qaytgach, Saw Sa Birmadagi yagona ayol shifokor sifatida tanilgan. 1914–1921-yillarda u Rangundagi Lady Dufferin tugʻruqxonasining rahbari boʻlib ishlagan. Uning opa-singillari va qarindoshlari ham ushbu shifoxonada hamshira boʻlib ishlashgan<ref>{{Cite journal|title=Ma Saw Sa's Hospital and Clinic in Rangoon, Burma|date=1923}}</ref>. 1921-yilda u ''Midwifery'' (''Doyalik'') nomli darslikni nashr etgan. Keyinchalik u Rangunda xususiy tibbiy amaliyot olib borgan va xayriya shifoxonasini boshqargan. [[Ikkinchi jahon urushi]] davrida u urush yaradorlarini davolagan. 1921-yilda u [[AQSh]]ga safar qilib, [[Des Moines, Ayova]] shahrida boʻlib oʻtgan ayollar missionerlik yigʻilishida qatnashgan. U yerda unga Rangundagi talabalar uchun 800 ga yaqin ingliz tilidagi kitob va jurnallar sovgʻa qilingan. Shuningdek, u [[Xalqaro missionerlik kengashi]] yigʻilishida [[Nyu-York]] shtatidagi [[Lake Mohonk]]da qatnashgan va [[Johns Hopkins universiteti]]da qoʻshimcha tibbiy taʼlim olgan. U dunyo boʻylab sayohat qilgan birinchi birmalik ayollardan biri sifatida ham qayd etiladi. == Siyosiy faoliyati == 1926-yilda u Butun Birma Baptist ayollar missionerlik jamiyati ijroiya qoʻmitasida ishlagan. 1934-yilda u Londondagi ayollar huquqlari yigʻilishida turmush qurgan ayollarga saylov huquqi berilishini qoʻllab-quvvatlagan. U shunday degan: ''„Biz boshqa mezonlar asosida ovoz berayotgan erkaklarning xotinlariga ham saylov huquqi berilishini talab qilamiz.“'' Shuningdek, u erkaklar bilan teng huquqlilik prinsipini qoʻllab-quvvatlab, ayollar uchun alohida kvotalar ajratilishiga qarshi chiqqan. 1937-yilda u Birma Senatining yuqori palatasiga saylanib, ushbu lavozimni egallagan birinchi ayolga aylandi. 1935-yil 3-iyunda u [[Britaniya imperiyasi ordeni]] (MBE) bilan taqdirlangan. == Shaxsiy hayoti == Saw Sa 1962-yil 28-fevralda 77 yoshida vafot etgan. == Manbalar == <references /> [[Turkum:Birmalik jarrohlar]] [[Turkum:XX asr shifokorlari]] [[Turkum:Shifoxona boshqaruvchilari]] [[Turkum:Birmalik ayol shifokorlar]] [[Turkum:Baptistlar]] [[Turkum:Yangon universiteti bitiruvchilari]] [[Turkum:Birmalik siyosatchilar]] [[Turkum:Ayollar huquqlari]] [[Turkum:1884-yilda tug‘ilganlar]] [[Turkum:1962-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Senat a’zolari]] [[Turkum:Britaniya imperiyasi ordeni sohiblari]] [[Turkum:Ayollar]] [[Turkum:Ayol shifokorlar]] 0izupixhfp5cbgbl5gh16stoetfu3n5 Andoza:Turkmaniston tumanlari 10 1363944 5987940 2026-04-10T15:08:04Z Janob Mirzaolim 64438 „{{Navbox | name = Turkmaniston tumanlari | title = {{flagicon|Turkmenistan}} [[Turkmaniston tumanlari]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | group1 = [[Axal viloyati]] | list1 = * [[Babadayhon tumani|Babadayhon]] * [[Bahordin tumani|Bahordin]] * [[Kaka tumani|Kaka]] * [[Koʻktepa tumani|Koʻktepa]] * [[Oq bugday tumani|Oq bugday]] * [[Oltinasr tumani|Oltinasr]] * [[Saraxs tumani|Saraxs]] * [[Tajan tumani|Tajan]]...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987940 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Turkmaniston tumanlari | title = {{flagicon|Turkmenistan}} [[Turkmaniston tumanlari]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | group1 = [[Axal viloyati]] | list1 = * [[Babadayhon tumani|Babadayhon]] * [[Bahordin tumani|Bahordin]] * [[Kaka tumani|Kaka]] * [[Koʻktepa tumani|Koʻktepa]] * [[Oq bugday tumani|Oq bugday]] * [[Oltinasr tumani|Oltinasr]] * [[Saraxs tumani|Saraxs]] * [[Tajan tumani|Tajan]] | group2 = [[Bolqon viloyati]] | list2 = * [[Barakat tumani|Barakat]] * [[Esenguli tumani|Esengulii]] * [[Etrek etrapi|Etrek]] * [[Qizilarbat tumani|Qizilarbat]] * [[Mahtumquli tumani|Mahtumquli]] * [[Turkmanboshi tumani|Turkmanboshi]] | group3 = [[Lebap viloyati]] | list3 = : [[Dänew tumani|Dänew]] : [[Dargʻonota tumani|Dargʻonota]] : [[Davlatli tumani|Davlatli]] : [[Halach tumani|Halach]] : [[Hojambaz tumani|Hojambaz]] : [[Karki tumani|Karki]] : [[Koʻhitang tumani|Koʻhitang]] : [[Sayat tumani|Sayat]] : [[Chorjoʻy tumani|Chorjoʻy]] | group4 = [[Mari viloyati]] | list4 = * [[Bayramali tumani|Bayramali]] * [[Garagum tumani|Garagum]] * [[Mari tumani|Mari]] * [[Murgʻob tumani (Turkmaniston)|Murgʻob]] * [[Ogʻuzxon tumani|Ogʻuzxon]] * [[Sakarçäge tumani|Sakarçäge]] * [[Taxtabozor tumani|Taxtabozor]] * [[Turkmanqalʼa tumani|Turkmanqalʼa]] * [[Vakilbozor tumani|Vakilbozor]] * [[Yoʻloʻtan tumani|Yoʻloʻtan]] | group5 = [[Toshoʻgʻuz viloyati]] | list5 = * [[Boldumsaz tumani|Boldumsaz]] * [[Goʻroʻgʻli tumani|Goʻroʻgʻli]] * [[Koʻhna Urganch tumani|Koʻhna Urganch]] * [[Oqtepa tumani|Oqtepa]] * [[Ruhubelent tumani|Ruhubelent]] * [[Saparmurod Turkmanboshi tumani|Saparmurod Turkmanboshi]] * [[Shabat tumani|Shabat]] | group6 = [[Ashxobod|Ashxobod shahri]] | list6 = * [[Baxtiyorlik tumani|Baxtiyorlik]] * [[Barqarorlik tumani|Barqarorlik]] * [[Buzmeyin tumani|Buzmeyin]] * [[Kopetdogʻ tumani|Kopetdogʻ]] | group7 = [[Arqadagʻ|Arqadagʻ shahri]] | list7 = * [[Gorjaw tumani | Gorjaw]] * [[Kärizek tumani | Kärizek]] | group8 = [[Turkmanboshi|Turkmanboshi shahri]] | list8 = * [[Avaza]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Turkum:Andozalar:Turkmaniston]] </noinclude> sh5to7jdtota9gbe4bbuc7823sjcsqz Mark Gertler 0 1363945 5987941 2026-04-10T15:09:16Z Tewayev 117920 „{{Iqtisodchi | ismi = Mark Gertler | maktab_anʼanasi = [[keynschilik|Yangi keynscha iqtisodiyot]] | rangi = | rasmi = ASSA 2025 - Mark Gertler 01.jpg | rasm_oʻlchami = | sarlavha = | tugʻilgan_sanasi = | tugʻilgan_joyi = | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | millati = | oliygoh = Nyu York universiteti | soha = [[Makroiqtisodiyot]]<br>Pul-kredit iqtisodiy...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987941 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi | ismi = Mark Gertler | maktab_anʼanasi = [[keynschilik|Yangi keynscha iqtisodiyot]] | rangi = | rasmi = ASSA 2025 - Mark Gertler 01.jpg | rasm_oʻlchami = | sarlavha = | tugʻilgan_sanasi = | tugʻilgan_joyi = | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | millati = | oliygoh = Nyu York universiteti | soha = [[Makroiqtisodiyot]]<br>Pul-kredit iqtisodiyoti | alma_mater = [[Stanford universiteti]]<br>[[Viskonsin universiteti]] | qarshi = | rahnamolari = [[Duncan K. Foley]] | izdoshlari = [[Ben Bernanke]] | hissasi = | mukofotlar = | imzo = | repec_prefix = e | repec_id = pge11 }} '''Mark L. Gertler''' — amerikalik [[iqtisodchi]] va Nyu-York universiteti iqtisodiyot boʻyicha professori. Biznes sikllari va pul-kredit siyosati boʻyicha mutaxassis, Gertler 30 yildan ortiq vaqt davomida sobiq Federal zaxira raisi [[Ben Bernanke]]ning hamkori va hamkori boʻlib kelgan. Gertler dunyodagi eng koʻp iqtibos keltiriladigan 30 nafar iqtisodchi qatoriga kiradi<ref>{{Cite web|url=https://ideas.repec.org/top/top.person.all.html|title = Economist Rankings &#124; IDEAS/RePEc|access-date=March 23, 2026}}</ref>. == Karyerasi == Gertler 1973-yilning may oyida [[Viskonsin universiteti]]da bakalavr darajasini va 1978-yilning iyun oyida [[Stanford universiteti]]da iqtisod fanlari boʻyicha falsafa doktori ilmiy darajasini tamomlagan. Gertler Nyu-York universiteti fakulteti jamoasiga qoʻshilishdan oldin [[Cornell universiteti]] va Viskonsin universitetida ishlagan. Gertler va [[Ben Bernanke|Bernanke]] 2001-yilda ''[[American Economic Review]]'' jurnalida „Should Central Banks Respond to Movements in Asset Prices?“ nomli maqolani eʼlon qilgan. Bu maqola Bernanke [[Alan Greenspan]] oʻrniga Federal zaxira tizimi boshqaruv kengashi raisi etib tayinlanishidan besh yil avval chop etilgan. Maqolada Internet davridagi [[fond bozori]] pufagiga yaʼni avvalgi davrlarga nazar tashlangan. Ushbu ish iqtisodiyotda, nafaqat shu soha ichida, balki undan tashqarida ham keng iqtibos qilinadigan siyosiy ahamiyatga ega maqolaga aylangan. Bernanke va Gertlerning fikricha, Federal zaxira tizimi 1980-yillardan buyon olib borib kelayotgan inflyatsiyani nazorat qilish va narxlar barqarorligini taʼminlash siyosatini davom ettirish zarur. Ayrim iqtisodchilar taklif qilganidek, aktivlar narxidagi pufaklarni faol boshqarishga qaratilgan keskin siyosat esa samarasiz yoki hatto salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. == Mukofotlari == 2020-yilda Gertler „BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Awards|BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award“ning „Iqtisodiyot, moliya va menejment“ nominatsiyasiga sazovor boʻldi<ref>[https://www.frontiersofknowledgeawards-fbbva.es/ BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Awards 2020]</ref>. Gertler 2009-yilda Iqtisodiy fanlar boʻyicha Clarivate Citation laureati deb topildi<ref name="PR">{{cite web|url=https://www.newswire.ca/news-releases/thomson-reuters-predicts-nobel-laureates-538607491.html|title=Thomson Reuters Predicts Nobel Laureates|date=September 24, 2009|website=PR Newswire}}</ref>. == Hayoti == Gertler 1990-yilda iqtisodchi Kara Lounga turmushga chiqdi<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/article/the-fresno-bee-gertler-marriage-1990/194140972/|newspaper=The Fresno Bee|date=November 20, 2005|title=Money: He repays his buddies|first=Ben|last=White}}</ref>. == Qoʻshimcha adabiyotlar == * {{cite journal |last=Bernanke |first=Ben |author-link=Ben Bernanke |author2=Mark Gertler |author-mask2=2 |title=Should Central Banks Respond to Movements in Asset Prices? |journal=[[American Economic Review]] |year=2001 |volume=91 |issue=2 |pages=253–257 |doi=10.1257/aer.91.2.253 }} * [https://www.richmondfed.org/publications/research/econ_focus/2013/q4/pdf/interview.pdf Interview with Mark Gertler (2013)] * [http://www.federalreserve.gov/BoardDocs/Speeches/2002/20021015/default.htm Remarks by Governor Ben S. Bernanke (2002)] * [http://www.econ.nyu.edu/dept/vitae/gertler.pdf CV of Mark L. Gertler] * [http://econpapers.repec.org/RAS/pge11.htm Details about Mark Gertler] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.econ.nyu.edu/user/gertlerm/ Shaxsiy veb-sahifasi] {{Authority control}} [[Turkum:1951-yilda tug'ilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] ctzknoixf8vccwqtgboy36h73zjkfi4 Munozara:Mark Gertler 1 1363946 5987942 2026-04-10T15:10:00Z Tewayev 117920 „{{munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987942 wikitext text/x-wiki {{munozara}} srjk8qw7fnryrp5m66amrx671fy75ox Alvin Eliot Roth 0 1363947 5987943 2026-04-10T15:13:44Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 „{{Iqtisodchi bilgiqutisi | name = Alvin Roth | rasmi = Alvin E. Roth 3 2012.jpg | sarlavha = Rot 2012-yilda | tugʻilgan_sanasi = {{Birth date and age|mf=yes|1951|12|18}} | tugʻilgan_joyi = [[New York City]], Nyu-York, AQSh | death_date = <!-- {{Death date and age|mf=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (o‘lim sanasi keyin tug‘ilgan sana) --> | death_place = | resting_place = | soha = [[O‘yinlar nazariyasi]], bozor dizayni, eksperimental iqtisodiyo...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987943 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi bilgiqutisi | name = Alvin Roth | rasmi = Alvin E. Roth 3 2012.jpg | sarlavha = Rot 2012-yilda | tugʻilgan_sanasi = {{Birth date and age|mf=yes|1951|12|18}} | tugʻilgan_joyi = [[New York City]], Nyu-York, AQSh | death_date = <!-- {{Death date and age|mf=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (o‘lim sanasi keyin tug‘ilgan sana) --> | death_place = | resting_place = | soha = [[O‘yinlar nazariyasi]], bozor dizayni, eksperimental iqtisodiyot | hissasi = Bozor dizayni | mukofotlar = Frederick W. Lanchester mukofoti (1990) [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] (2012) Oltin gʻoz mukofoti (2013) Milliy fanlar akademiyasi aʼzosi (2013) }} '''Alvin Eliot Roth''' (1951-yil 18-dekabrda tugʻilgan) — amerikalik akademik. U [[Stanford universiteti]]ning Kreyg va Syuzan Makkaw iqtisodiyot professori va [[Harvard universiteti]]ning iqtisodiyot va biznes boshqaruvi boʻyicha Gund professor emeritusidir<ref name="AlRothspage">[http://www.stanford.edu/~alroth/ Al Roth’s Game Theory, Experimental Economics, and Market Design Page] (qaraldi 2013-27-04).</ref>. U 2017 yilda „Amerika iqtisodiy assotsiatsiyasi“ prezidenti boʻlgan<ref>[https://www.aeaweb.org/about-aea/leadership/officers/past-officers/presidents Past Presidents]</ref>. Roth [[o‘yinlar nazariyasi]], bozor dizayni va eksperimental iqtisodiyot sohalariga muhim hissa qoʻshgan va iqtisodiy nazariyani „real dunyo“ muammolarining yechimlariga qoʻllashga boʻlgan urgʻusi bilan tanilgan<ref>Susan Adams, [https://www.forbes.com/forbes/2010/0809/opinions-harvard-alvin-roth-freakonomics-ideas-opinions.html „Un-Freakonomics: A Harvard professor uses economics to save lives, assign doctors and get kids into the right high school.“] ''[[Forbes]]'', August 9, 2010.</ref><ref>Leon Neyfakh, [https://www.boston.com/bostonglobe/ideas/articles/2011/04/03/the_matchmaker/?page=full „The Matchmaker: The Harvard economist who stopped just studying the world and began trying to fix it“], ''[[The Boston Globe]]'', April 3, 2011.</ref>. 2012 yilda u [[Lloyd Shapley]] bilan birgalikda „barqaror taqsimotlar nazariyasi va bozor dizayni amaliyoti uchun“ [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]]ni qoʻlga kiritdi<ref>[https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/2012/ The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2012], [[Nobel mukofoti]] rasmiy sayti (qaraldi 2012-10-15).</ref>. == Biografiyasi == [[File:Al Roth, Sydney Ideas lecture 2012c.jpg|thumb|240 px|Sidney Ideas maʼruzasi 2012-yil]] Alvin Rot [[Nyu-York shahri]]ning [[Kuins]] tumanida Ernest va Lillian Rot oilasida tugʻilgan, ikkalasi ham [[davlat maktabi|davlat oʻrta maktabi]] [[o‘qituvchi]]lari va [[yahudiylar|yahudiy]] edi<ref>{{Cite web |title=Alvin Roth |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/alvin-roth |access-date=2023-03-28 |website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref>. Rot akasi Ted Rotga ergashib [[Columbia universiteti]]ning „Science Honors“ dasturida qatnashdi, bu dastur oʻrta maktab va yuqori sinf oʻquvchilariga shanba kunlari darslar taklif qilgan va oʻrta maktabni tamomlamagan holda 1968-yil kuzida 16 yoshida Kolumbiyaning muhandislik maktabiga oʻqishga kirdi. Roth [[Columbia universiteti]]ning muhandislik va amaliy fanlar maktabini 1971-yilda „Operatsiyalarni tadqiq qilish“ boʻyicha bakalavr darajasi bilan tamomlagan. Keyin u [[Stanford universiteti]]ga koʻchib oʻtdi va u yerda 1973-1974-yillarda mos ravishda magistr va PhD darajalarini ham operatsiyalarni tadqiq qilish boʻyicha oldi<ref name="bloomberg">Niklas Magnusson and Josiane Kremer, [https://www.bloomberg.com/news/2012-10-15/roth-shapley-share-2012-nobel-economics-prize-academy-says.html Roth, Shapley Win Nobel Economics Prize for Matching Theory"], [[Bloomberg L.P.|Bloomberg.com]], October 15, 2012.</ref>. Stanfordni tark etgach, Roth Illinoys Urbana–Shampeyn universitetida dars berishni davom ettirdi va 1982-yilda Pittsburg universitetining Endryu V. Mellon iqtisodiyot professori boʻlish uchun uni tark etdi. Pittsburgda boʻlgan vaqtida u universitetning Falsafasi fanlari markazida ilmiy xodim va Katz magistratura biznes maktabida professor sifatida ham ishlagan<ref>{{cite news| url=http://old.post-gazette.com/pg/12289/1269336-298.stm | archive-url=https://web.archive.org/web/20181121181108/http://old.post-gazette.com/pg/12289/1269336-298.stm | url-status=dead | archive-date=November 21, 2018 | title=Professor with Pitt ties wins Nobel economics prize | first=Eleanor | last=Chute | newspaper=Pittsburgh Post-Gazette | date=October 15, 2012 | access-date=October 16, 2012}}</ref>. 1998-yilda Roth Harvard fakultetiga qoʻshilish uchun ketdi<ref name="bio">[http://drfd.hbs.edu/fit/public/facultyInfo.do?facInfo=bio&facEmId=aroth Alvin E. Roth Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080618052939/http://drfd.hbs.edu/fit/public/facultyInfo.do?facInfo=bio&facEmId=aroth |date=2008-06-18 }} Faculty and Research. Accessed on June 6, 2008</ref> va 2012-yilda Stanfordga qaytishga qaror qilgunga qadar u yerda qoldi<ref>Katherine Mangan, [http://chronicle.com/article/Stanford-Lures-3-Top/132317/ „Stanford Lures Alvin Roth and 2 Other Economists From Harvard“], ''[[The Chronicle of Higher Education]]'', June 18, 2012.</ref>. 2013-yilda u Stanford fakultetining toʻliq aʼzosi boʻldi va Harvardda emeritus maqomini oldi<ref name="AlRothspage"/>. Roth Alfred P. Sloan stipendiati, Guggenheim stipendiati va Amerika sanʼat va fanlar akademiyasi aʼzosidir<ref name="bio"/><ref>''[http://www.gf.org/rfellow.html John Simon Guggenheim Memorial Foundation R Fellows Page] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080807173707/http://www.gf.org/rfellow.html |date=August 7, 2008 }}''. John Simon Guggenheim Memorial Foundation. Accessed on July 6, 2008</ref><ref>''[http://www.amacad.org/pdfs/alpha_list.pdf Members of the Academy of Arts & Sciences] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080625151930/http://www.amacad.org/pdfs/alpha_list.pdf |date=June 25, 2008 }}'' (October 2007). American Academy of Arts and Sciences. Accessed on July 6, 2008</ref>. Shuningdek, u „Milliy iqtisodiy tadqiqotlar byurosi“ (NBER) va „Ekonometrik jamiyat“ aʼzosidir<ref>''[http://www.econometricsociety.org/fellows.asp Fellows of the Econometric Society] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081210090215/http://www.econometricsociety.org/fellows.asp |date=December 10, 2008 }}'' (March 2008). Econometric Society. Accessed on July 6, 2008</ref><ref>''[http://www.nber.org/people/alvin_roth Alvin E. Roth]''. National Bureau of Economic Research. Accessed on July 6, 2008</ref>. 2013-yilda Roth, Shapley va Devid Geyl bozor dizayni boʻyicha ishlari uchun Oltin gʻoz mukofotini qoʻlga kiritdilar<ref>{{cite web | title=Market Design | url=http://www.goldengooseaward.org/awardees/zfh0utmzft7uewzc3lscuvdp21ogw2 | publisher=The Golden Goose Award | access-date=2015-05-27 | archive-date=2016-12-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161216161326/http://www.goldengooseaward.org/awardees/zfh0utmzft7uewzc3lscuvdp21ogw2 | url-status=dead }}</ref>. Rothning hujjatlari toʻplami Dyuk universitetining „Rubenstein“ kutubxonasida saqlanadi<ref>{{cite web |url=http://library.duke.edu/rubenstein/findingaids/rothalvin/ |title=Alvin Roth Papers |publisher=Rubenstein Library, Duke University |access-date=2016-03-18}}</ref>. 8k0nfv2fp0ehnqg998vb8pg9ykogngf 5987944 5987943 2026-04-10T15:15:49Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 5987944 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi bilgiqutisi | name = Alvin Roth | rasmi = Alvin E. Roth 3 2012.jpg | sarlavha = Rot 2012-yilda | tugʻilgan_sanasi = {{Birth date and age|mf=yes|1951|12|18}} | tugʻilgan_joyi = [[New York City]], Nyu-York, AQSh | death_date = <!-- {{Death date and age|mf=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (o‘lim sanasi keyin tug‘ilgan sana) --> | death_place = | resting_place = | soha = [[O‘yinlar nazariyasi]], bozor dizayni, eksperimental iqtisodiyot | hissasi = Bozor dizayni | mukofotlar = Frederick W. Lanchester mukofoti (1990) [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] (2012) Oltin gʻoz mukofoti (2013) Milliy fanlar akademiyasi aʼzosi (2013) }} '''Alvin Eliot Roth''' (1951-yil 18-dekabrda tugʻilgan) — amerikalik akademik. U [[Stanford universiteti]]ning Kreyg va Syuzan Makkaw iqtisodiyot professori va [[Harvard universiteti]]ning iqtisodiyot va biznes boshqaruvi boʻyicha Gund professor emeritusidir<ref name="AlRothspage">[http://www.stanford.edu/~alroth/ Al Roth’s Game Theory, Experimental Economics, and Market Design Page] (qaraldi 2013-27-04).</ref>. U 2017 yilda „Amerika iqtisodiy assotsiatsiyasi“ prezidenti boʻlgan<ref>[https://www.aeaweb.org/about-aea/leadership/officers/past-officers/presidents Past Presidents]</ref>. Roth [[o‘yinlar nazariyasi]], bozor dizayni va eksperimental iqtisodiyot sohalariga muhim hissa qoʻshgan va iqtisodiy nazariyani „real dunyo“ muammolarining yechimlariga qoʻllashga boʻlgan urgʻusi bilan tanilgan<ref>Susan Adams, [https://www.forbes.com/forbes/2010/0809/opinions-harvard-alvin-roth-freakonomics-ideas-opinions.html „Un-Freakonomics: A Harvard professor uses economics to save lives, assign doctors and get kids into the right high school.“] ''[[Forbes]]'', August 9, 2010.</ref><ref>Leon Neyfakh, [https://www.boston.com/bostonglobe/ideas/articles/2011/04/03/the_matchmaker/?page=full „The Matchmaker: The Harvard economist who stopped just studying the world and began trying to fix it“], ''[[The Boston Globe]]'', April 3, 2011.</ref>. 2012 yilda u [[Lloyd Shapley]] bilan birgalikda „barqaror taqsimotlar nazariyasi va bozor dizayni amaliyoti uchun“ [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]]ni qoʻlga kiritdi<ref>[https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/2012/ The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2012], [[Nobel mukofoti]] rasmiy sayti (qaraldi 2012-10-15).</ref>. == Biografiyasi == [[File:Al Roth, Sydney Ideas lecture 2012c.jpg|thumb|240 px|Sidney Ideas maʼruzasi 2012-yil]] Alvin Rot [[Nyu-York shahri]]ning [[Kuins]] tumanida Ernest va Lillian Rot oilasida tugʻilgan, ikkalasi ham [[davlat maktabi|davlat oʻrta maktabi]] [[o‘qituvchi]]lari va [[yahudiylar|yahudiy]] edi<ref>{{Cite web |title=Alvin Roth |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/alvin-roth |access-date=2023-03-28 |website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref>. Rot akasi Ted Rotga ergashib [[Columbia universiteti]]ning „Science Honors“ dasturida qatnashdi, bu dastur oʻrta maktab va yuqori sinf oʻquvchilariga shanba kunlari darslar taklif qilgan va oʻrta maktabni tamomlamagan holda 1968-yil kuzida 16 yoshida Kolumbiyaning muhandislik maktabiga oʻqishga kirdi. Roth [[Columbia universiteti]]ning muhandislik va amaliy fanlar maktabini 1971-yilda „Operatsiyalarni tadqiq qilish“ boʻyicha bakalavr darajasi bilan tamomlagan. Keyin u [[Stanford universiteti]]ga koʻchib oʻtdi va u yerda 1973-1974-yillarda mos ravishda magistr va PhD darajalarini ham operatsiyalarni tadqiq qilish boʻyicha oldi<ref name="bloomberg">Niklas Magnusson and Josiane Kremer, [https://www.bloomberg.com/news/2012-10-15/roth-shapley-share-2012-nobel-economics-prize-academy-says.html Roth, Shapley Win Nobel Economics Prize for Matching Theory"], [[Bloomberg L.P.|Bloomberg.com]], October 15, 2012.</ref>. Stanfordni tark etgach, Roth Illinoys Urbana–Shampeyn universitetida dars berishni davom ettirdi va 1982-yilda Pittsburg universitetining Endryu V. Mellon iqtisodiyot professori boʻlish uchun uni tark etdi. Pittsburgda boʻlgan vaqtida u universitetning Falsafasi fanlari markazida ilmiy xodim va Katz magistratura biznes maktabida professor sifatida ham ishlagan<ref>{{cite news| url=http://old.post-gazette.com/pg/12289/1269336-298.stm | archive-url=https://web.archive.org/web/20181121181108/http://old.post-gazette.com/pg/12289/1269336-298.stm | url-status=dead | archive-date=November 21, 2018 | title=Professor with Pitt ties wins Nobel economics prize | first=Eleanor | last=Chute | newspaper=Pittsburgh Post-Gazette | date=October 15, 2012 | access-date=October 16, 2012}}</ref>. 1998-yilda Roth Harvard fakultetiga qoʻshilish uchun ketdi<ref name="bio">[http://drfd.hbs.edu/fit/public/facultyInfo.do?facInfo=bio&facEmId=aroth Alvin E. Roth Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080618052939/http://drfd.hbs.edu/fit/public/facultyInfo.do?facInfo=bio&facEmId=aroth |date=2008-06-18 }} Faculty and Research. Accessed on June 6, 2008</ref> va 2012-yilda Stanfordga qaytishga qaror qilgunga qadar u yerda qoldi<ref>Katherine Mangan, [http://chronicle.com/article/Stanford-Lures-3-Top/132317/ „Stanford Lures Alvin Roth and 2 Other Economists From Harvard“], ''[[The Chronicle of Higher Education]]'', June 18, 2012.</ref>. 2013-yilda u Stanford fakultetining toʻliq aʼzosi boʻldi va Harvardda emeritus maqomini oldi<ref name="AlRothspage"/>. Roth Alfred P. Sloan stipendiati, Guggenheim stipendiati va Amerika sanʼat va fanlar akademiyasi aʼzosidir<ref name="bio"/><ref>''[http://www.gf.org/rfellow.html John Simon Guggenheim Memorial Foundation R Fellows Page] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080807173707/http://www.gf.org/rfellow.html |date=August 7, 2008 }}''. John Simon Guggenheim Memorial Foundation. Accessed on July 6, 2008</ref><ref>''[http://www.amacad.org/pdfs/alpha_list.pdf Members of the Academy of Arts & Sciences] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080625151930/http://www.amacad.org/pdfs/alpha_list.pdf |date=June 25, 2008 }}'' (October 2007). American Academy of Arts and Sciences. Accessed on July 6, 2008</ref>. Shuningdek, u „Milliy iqtisodiy tadqiqotlar byurosi“ (NBER) va „Ekonometrik jamiyat“ aʼzosidir<ref>''[http://www.econometricsociety.org/fellows.asp Fellows of the Econometric Society] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081210090215/http://www.econometricsociety.org/fellows.asp |date=December 10, 2008 }}'' (March 2008). Econometric Society. Accessed on July 6, 2008</ref><ref>''[http://www.nber.org/people/alvin_roth Alvin E. Roth]''. National Bureau of Economic Research. Accessed on July 6, 2008</ref>. 2013-yilda Roth, Shapley va Devid Geyl bozor dizayni boʻyicha ishlari uchun Oltin gʻoz mukofotini qoʻlga kiritdilar<ref>{{cite web | title=Market Design | url=http://www.goldengooseaward.org/awardees/zfh0utmzft7uewzc3lscuvdp21ogw2 | publisher=The Golden Goose Award | access-date=2015-05-27 | archive-date=2016-12-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161216161326/http://www.goldengooseaward.org/awardees/zfh0utmzft7uewzc3lscuvdp21ogw2 | url-status=dead }}</ref>. Rothning hujjatlari toʻplami Dyuk universitetining „Rubenstein“ kutubxonasida saqlanadi<ref>{{cite web |url=http://library.duke.edu/rubenstein/findingaids/rothalvin/ |title=Alvin Roth Papers |publisher=Rubenstein Library, Duke University |access-date=2016-03-18}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} 9aky87o2l6lykdbsgjc8a4dm0r86fs2 5987945 5987944 2026-04-10T15:16:09Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Iqtisodiyot]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987945 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi bilgiqutisi | name = Alvin Roth | rasmi = Alvin E. Roth 3 2012.jpg | sarlavha = Rot 2012-yilda | tugʻilgan_sanasi = {{Birth date and age|mf=yes|1951|12|18}} | tugʻilgan_joyi = [[New York City]], Nyu-York, AQSh | death_date = <!-- {{Death date and age|mf=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (o‘lim sanasi keyin tug‘ilgan sana) --> | death_place = | resting_place = | soha = [[O‘yinlar nazariyasi]], bozor dizayni, eksperimental iqtisodiyot | hissasi = Bozor dizayni | mukofotlar = Frederick W. Lanchester mukofoti (1990) [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] (2012) Oltin gʻoz mukofoti (2013) Milliy fanlar akademiyasi aʼzosi (2013) }} '''Alvin Eliot Roth''' (1951-yil 18-dekabrda tugʻilgan) — amerikalik akademik. U [[Stanford universiteti]]ning Kreyg va Syuzan Makkaw iqtisodiyot professori va [[Harvard universiteti]]ning iqtisodiyot va biznes boshqaruvi boʻyicha Gund professor emeritusidir<ref name="AlRothspage">[http://www.stanford.edu/~alroth/ Al Roth’s Game Theory, Experimental Economics, and Market Design Page] (qaraldi 2013-27-04).</ref>. U 2017 yilda „Amerika iqtisodiy assotsiatsiyasi“ prezidenti boʻlgan<ref>[https://www.aeaweb.org/about-aea/leadership/officers/past-officers/presidents Past Presidents]</ref>. Roth [[o‘yinlar nazariyasi]], bozor dizayni va eksperimental iqtisodiyot sohalariga muhim hissa qoʻshgan va iqtisodiy nazariyani „real dunyo“ muammolarining yechimlariga qoʻllashga boʻlgan urgʻusi bilan tanilgan<ref>Susan Adams, [https://www.forbes.com/forbes/2010/0809/opinions-harvard-alvin-roth-freakonomics-ideas-opinions.html „Un-Freakonomics: A Harvard professor uses economics to save lives, assign doctors and get kids into the right high school.“] ''[[Forbes]]'', August 9, 2010.</ref><ref>Leon Neyfakh, [https://www.boston.com/bostonglobe/ideas/articles/2011/04/03/the_matchmaker/?page=full „The Matchmaker: The Harvard economist who stopped just studying the world and began trying to fix it“], ''[[The Boston Globe]]'', April 3, 2011.</ref>. 2012 yilda u [[Lloyd Shapley]] bilan birgalikda „barqaror taqsimotlar nazariyasi va bozor dizayni amaliyoti uchun“ [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]]ni qoʻlga kiritdi<ref>[https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/2012/ The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2012], [[Nobel mukofoti]] rasmiy sayti (qaraldi 2012-10-15).</ref>. == Biografiyasi == [[File:Al Roth, Sydney Ideas lecture 2012c.jpg|thumb|240 px|Sidney Ideas maʼruzasi 2012-yil]] Alvin Rot [[Nyu-York shahri]]ning [[Kuins]] tumanida Ernest va Lillian Rot oilasida tugʻilgan, ikkalasi ham [[davlat maktabi|davlat oʻrta maktabi]] [[o‘qituvchi]]lari va [[yahudiylar|yahudiy]] edi<ref>{{Cite web |title=Alvin Roth |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/alvin-roth |access-date=2023-03-28 |website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref>. Rot akasi Ted Rotga ergashib [[Columbia universiteti]]ning „Science Honors“ dasturida qatnashdi, bu dastur oʻrta maktab va yuqori sinf oʻquvchilariga shanba kunlari darslar taklif qilgan va oʻrta maktabni tamomlamagan holda 1968-yil kuzida 16 yoshida Kolumbiyaning muhandislik maktabiga oʻqishga kirdi. Roth [[Columbia universiteti]]ning muhandislik va amaliy fanlar maktabini 1971-yilda „Operatsiyalarni tadqiq qilish“ boʻyicha bakalavr darajasi bilan tamomlagan. Keyin u [[Stanford universiteti]]ga koʻchib oʻtdi va u yerda 1973-1974-yillarda mos ravishda magistr va PhD darajalarini ham operatsiyalarni tadqiq qilish boʻyicha oldi<ref name="bloomberg">Niklas Magnusson and Josiane Kremer, [https://www.bloomberg.com/news/2012-10-15/roth-shapley-share-2012-nobel-economics-prize-academy-says.html Roth, Shapley Win Nobel Economics Prize for Matching Theory"], [[Bloomberg L.P.|Bloomberg.com]], October 15, 2012.</ref>. Stanfordni tark etgach, Roth Illinoys Urbana–Shampeyn universitetida dars berishni davom ettirdi va 1982-yilda Pittsburg universitetining Endryu V. Mellon iqtisodiyot professori boʻlish uchun uni tark etdi. Pittsburgda boʻlgan vaqtida u universitetning Falsafasi fanlari markazida ilmiy xodim va Katz magistratura biznes maktabida professor sifatida ham ishlagan<ref>{{cite news| url=http://old.post-gazette.com/pg/12289/1269336-298.stm | archive-url=https://web.archive.org/web/20181121181108/http://old.post-gazette.com/pg/12289/1269336-298.stm | url-status=dead | archive-date=November 21, 2018 | title=Professor with Pitt ties wins Nobel economics prize | first=Eleanor | last=Chute | newspaper=Pittsburgh Post-Gazette | date=October 15, 2012 | access-date=October 16, 2012}}</ref>. 1998-yilda Roth Harvard fakultetiga qoʻshilish uchun ketdi<ref name="bio">[http://drfd.hbs.edu/fit/public/facultyInfo.do?facInfo=bio&facEmId=aroth Alvin E. Roth Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080618052939/http://drfd.hbs.edu/fit/public/facultyInfo.do?facInfo=bio&facEmId=aroth |date=2008-06-18 }} Faculty and Research. Accessed on June 6, 2008</ref> va 2012-yilda Stanfordga qaytishga qaror qilgunga qadar u yerda qoldi<ref>Katherine Mangan, [http://chronicle.com/article/Stanford-Lures-3-Top/132317/ „Stanford Lures Alvin Roth and 2 Other Economists From Harvard“], ''[[The Chronicle of Higher Education]]'', June 18, 2012.</ref>. 2013-yilda u Stanford fakultetining toʻliq aʼzosi boʻldi va Harvardda emeritus maqomini oldi<ref name="AlRothspage"/>. Roth Alfred P. Sloan stipendiati, Guggenheim stipendiati va Amerika sanʼat va fanlar akademiyasi aʼzosidir<ref name="bio"/><ref>''[http://www.gf.org/rfellow.html John Simon Guggenheim Memorial Foundation R Fellows Page] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080807173707/http://www.gf.org/rfellow.html |date=August 7, 2008 }}''. John Simon Guggenheim Memorial Foundation. Accessed on July 6, 2008</ref><ref>''[http://www.amacad.org/pdfs/alpha_list.pdf Members of the Academy of Arts & Sciences] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080625151930/http://www.amacad.org/pdfs/alpha_list.pdf |date=June 25, 2008 }}'' (October 2007). American Academy of Arts and Sciences. Accessed on July 6, 2008</ref>. Shuningdek, u „Milliy iqtisodiy tadqiqotlar byurosi“ (NBER) va „Ekonometrik jamiyat“ aʼzosidir<ref>''[http://www.econometricsociety.org/fellows.asp Fellows of the Econometric Society] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081210090215/http://www.econometricsociety.org/fellows.asp |date=December 10, 2008 }}'' (March 2008). Econometric Society. Accessed on July 6, 2008</ref><ref>''[http://www.nber.org/people/alvin_roth Alvin E. Roth]''. National Bureau of Economic Research. Accessed on July 6, 2008</ref>. 2013-yilda Roth, Shapley va Devid Geyl bozor dizayni boʻyicha ishlari uchun Oltin gʻoz mukofotini qoʻlga kiritdilar<ref>{{cite web | title=Market Design | url=http://www.goldengooseaward.org/awardees/zfh0utmzft7uewzc3lscuvdp21ogw2 | publisher=The Golden Goose Award | access-date=2015-05-27 | archive-date=2016-12-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161216161326/http://www.goldengooseaward.org/awardees/zfh0utmzft7uewzc3lscuvdp21ogw2 | url-status=dead }}</ref>. Rothning hujjatlari toʻplami Dyuk universitetining „Rubenstein“ kutubxonasida saqlanadi<ref>{{cite web |url=http://library.duke.edu/rubenstein/findingaids/rothalvin/ |title=Alvin Roth Papers |publisher=Rubenstein Library, Duke University |access-date=2016-03-18}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] aogxrmxuxqk6fw6z1vevdex67ekv716 5987946 5987945 2026-04-10T15:16:36Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti laureatlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987946 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi bilgiqutisi | name = Alvin Roth | rasmi = Alvin E. Roth 3 2012.jpg | sarlavha = Rot 2012-yilda | tugʻilgan_sanasi = {{Birth date and age|mf=yes|1951|12|18}} | tugʻilgan_joyi = [[New York City]], Nyu-York, AQSh | death_date = <!-- {{Death date and age|mf=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (o‘lim sanasi keyin tug‘ilgan sana) --> | death_place = | resting_place = | soha = [[O‘yinlar nazariyasi]], bozor dizayni, eksperimental iqtisodiyot | hissasi = Bozor dizayni | mukofotlar = Frederick W. Lanchester mukofoti (1990) [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] (2012) Oltin gʻoz mukofoti (2013) Milliy fanlar akademiyasi aʼzosi (2013) }} '''Alvin Eliot Roth''' (1951-yil 18-dekabrda tugʻilgan) — amerikalik akademik. U [[Stanford universiteti]]ning Kreyg va Syuzan Makkaw iqtisodiyot professori va [[Harvard universiteti]]ning iqtisodiyot va biznes boshqaruvi boʻyicha Gund professor emeritusidir<ref name="AlRothspage">[http://www.stanford.edu/~alroth/ Al Roth’s Game Theory, Experimental Economics, and Market Design Page] (qaraldi 2013-27-04).</ref>. U 2017 yilda „Amerika iqtisodiy assotsiatsiyasi“ prezidenti boʻlgan<ref>[https://www.aeaweb.org/about-aea/leadership/officers/past-officers/presidents Past Presidents]</ref>. Roth [[o‘yinlar nazariyasi]], bozor dizayni va eksperimental iqtisodiyot sohalariga muhim hissa qoʻshgan va iqtisodiy nazariyani „real dunyo“ muammolarining yechimlariga qoʻllashga boʻlgan urgʻusi bilan tanilgan<ref>Susan Adams, [https://www.forbes.com/forbes/2010/0809/opinions-harvard-alvin-roth-freakonomics-ideas-opinions.html „Un-Freakonomics: A Harvard professor uses economics to save lives, assign doctors and get kids into the right high school.“] ''[[Forbes]]'', August 9, 2010.</ref><ref>Leon Neyfakh, [https://www.boston.com/bostonglobe/ideas/articles/2011/04/03/the_matchmaker/?page=full „The Matchmaker: The Harvard economist who stopped just studying the world and began trying to fix it“], ''[[The Boston Globe]]'', April 3, 2011.</ref>. 2012 yilda u [[Lloyd Shapley]] bilan birgalikda „barqaror taqsimotlar nazariyasi va bozor dizayni amaliyoti uchun“ [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]]ni qoʻlga kiritdi<ref>[https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/2012/ The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2012], [[Nobel mukofoti]] rasmiy sayti (qaraldi 2012-10-15).</ref>. == Biografiyasi == [[File:Al Roth, Sydney Ideas lecture 2012c.jpg|thumb|240 px|Sidney Ideas maʼruzasi 2012-yil]] Alvin Rot [[Nyu-York shahri]]ning [[Kuins]] tumanida Ernest va Lillian Rot oilasida tugʻilgan, ikkalasi ham [[davlat maktabi|davlat oʻrta maktabi]] [[o‘qituvchi]]lari va [[yahudiylar|yahudiy]] edi<ref>{{Cite web |title=Alvin Roth |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/alvin-roth |access-date=2023-03-28 |website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref>. Rot akasi Ted Rotga ergashib [[Columbia universiteti]]ning „Science Honors“ dasturida qatnashdi, bu dastur oʻrta maktab va yuqori sinf oʻquvchilariga shanba kunlari darslar taklif qilgan va oʻrta maktabni tamomlamagan holda 1968-yil kuzida 16 yoshida Kolumbiyaning muhandislik maktabiga oʻqishga kirdi. Roth [[Columbia universiteti]]ning muhandislik va amaliy fanlar maktabini 1971-yilda „Operatsiyalarni tadqiq qilish“ boʻyicha bakalavr darajasi bilan tamomlagan. Keyin u [[Stanford universiteti]]ga koʻchib oʻtdi va u yerda 1973-1974-yillarda mos ravishda magistr va PhD darajalarini ham operatsiyalarni tadqiq qilish boʻyicha oldi<ref name="bloomberg">Niklas Magnusson and Josiane Kremer, [https://www.bloomberg.com/news/2012-10-15/roth-shapley-share-2012-nobel-economics-prize-academy-says.html Roth, Shapley Win Nobel Economics Prize for Matching Theory"], [[Bloomberg L.P.|Bloomberg.com]], October 15, 2012.</ref>. Stanfordni tark etgach, Roth Illinoys Urbana–Shampeyn universitetida dars berishni davom ettirdi va 1982-yilda Pittsburg universitetining Endryu V. Mellon iqtisodiyot professori boʻlish uchun uni tark etdi. Pittsburgda boʻlgan vaqtida u universitetning Falsafasi fanlari markazida ilmiy xodim va Katz magistratura biznes maktabida professor sifatida ham ishlagan<ref>{{cite news| url=http://old.post-gazette.com/pg/12289/1269336-298.stm | archive-url=https://web.archive.org/web/20181121181108/http://old.post-gazette.com/pg/12289/1269336-298.stm | url-status=dead | archive-date=November 21, 2018 | title=Professor with Pitt ties wins Nobel economics prize | first=Eleanor | last=Chute | newspaper=Pittsburgh Post-Gazette | date=October 15, 2012 | access-date=October 16, 2012}}</ref>. 1998-yilda Roth Harvard fakultetiga qoʻshilish uchun ketdi<ref name="bio">[http://drfd.hbs.edu/fit/public/facultyInfo.do?facInfo=bio&facEmId=aroth Alvin E. Roth Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080618052939/http://drfd.hbs.edu/fit/public/facultyInfo.do?facInfo=bio&facEmId=aroth |date=2008-06-18 }} Faculty and Research. Accessed on June 6, 2008</ref> va 2012-yilda Stanfordga qaytishga qaror qilgunga qadar u yerda qoldi<ref>Katherine Mangan, [http://chronicle.com/article/Stanford-Lures-3-Top/132317/ „Stanford Lures Alvin Roth and 2 Other Economists From Harvard“], ''[[The Chronicle of Higher Education]]'', June 18, 2012.</ref>. 2013-yilda u Stanford fakultetining toʻliq aʼzosi boʻldi va Harvardda emeritus maqomini oldi<ref name="AlRothspage"/>. Roth Alfred P. Sloan stipendiati, Guggenheim stipendiati va Amerika sanʼat va fanlar akademiyasi aʼzosidir<ref name="bio"/><ref>''[http://www.gf.org/rfellow.html John Simon Guggenheim Memorial Foundation R Fellows Page] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080807173707/http://www.gf.org/rfellow.html |date=August 7, 2008 }}''. John Simon Guggenheim Memorial Foundation. Accessed on July 6, 2008</ref><ref>''[http://www.amacad.org/pdfs/alpha_list.pdf Members of the Academy of Arts & Sciences] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080625151930/http://www.amacad.org/pdfs/alpha_list.pdf |date=June 25, 2008 }}'' (October 2007). American Academy of Arts and Sciences. Accessed on July 6, 2008</ref>. Shuningdek, u „Milliy iqtisodiy tadqiqotlar byurosi“ (NBER) va „Ekonometrik jamiyat“ aʼzosidir<ref>''[http://www.econometricsociety.org/fellows.asp Fellows of the Econometric Society] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081210090215/http://www.econometricsociety.org/fellows.asp |date=December 10, 2008 }}'' (March 2008). Econometric Society. Accessed on July 6, 2008</ref><ref>''[http://www.nber.org/people/alvin_roth Alvin E. Roth]''. National Bureau of Economic Research. Accessed on July 6, 2008</ref>. 2013-yilda Roth, Shapley va Devid Geyl bozor dizayni boʻyicha ishlari uchun Oltin gʻoz mukofotini qoʻlga kiritdilar<ref>{{cite web | title=Market Design | url=http://www.goldengooseaward.org/awardees/zfh0utmzft7uewzc3lscuvdp21ogw2 | publisher=The Golden Goose Award | access-date=2015-05-27 | archive-date=2016-12-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161216161326/http://www.goldengooseaward.org/awardees/zfh0utmzft7uewzc3lscuvdp21ogw2 | url-status=dead }}</ref>. Rothning hujjatlari toʻplami Dyuk universitetining „Rubenstein“ kutubxonasida saqlanadi<ref>{{cite web |url=http://library.duke.edu/rubenstein/findingaids/rothalvin/ |title=Alvin Roth Papers |publisher=Rubenstein Library, Duke University |access-date=2016-03-18}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] [[Turkum:Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti laureatlari]] qdt2igmd62xbeq6ctoz9xr3cs7ypzuc Bayramali tumani 0 1363948 5987947 2026-04-10T15:21:00Z Janob Mirzaolim 64438 Inglizchadan tarjima qildim 5987947 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = [[Turkmaniston tumanlari|Tuman]] | nomi = Bayramali tumani | asl nomi = Baýramaly Etraby | tasvir = | qaram = | mamlakat = Turkmaniston | gerb = | bayroq = | gerb tarifi = | bayroq tarifi = | gerb eni = | bayroq eni = | lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mintaqa turi = Turkmaniston viloyatlari{{!}}Viloyat | mintaqa = Mari viloyati{{!}}Mari | jadvalda mintaqa = | tuman turi = Maʼmuriy markazi | tuman = Bayramali | ichki bolinishi = | rahbar turi = | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 10,390 | balandlik turi = | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = [[turkmancha]] | aholi = 170 462 | sanalgan yil = 2022 (aholini roʻyxatga olish)<ref>{{Cite web |title=Turkmenistan: Administrative Division - Population Statistics, Charts and Map |url=https://www.citypopulation.de/en/turkmenistan/admin/|access-date=2025-02-26|website=www.citypopulation.de}}</ref> | zichlik = 16.41 | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxoronim = | vaqt mintaqasi = +5:00 | DST = | telefon kodi = | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = | raqamli identifikator = | vebsayt = | sayt tili = }} '''Bayramali tumani''' ({{lang-tk|Baýramaly Etraby}}) — [[Turkmaniston]]ning [[Mari viloyati]]dagi [[Turkmaniston tumanlari|tuman]]. Maʼmuriy markazi [[Bayramali]] shahri. 1925-yilda tashkil etilgan bu tuman 1926-yilda Marv viloyati tugatilgandan soʻng, [[Ashxobod]]dagi [[Turkmaniston SSR]] markaziy hukumatining bevosita nazorati ostiga oʻtdi; keyin nazorat 1939-yil noyabr oyida yangi tashkil etilgan [[Mari viloyati]]ning mintaqaviy boʻysinuviga oʻtkazildi. 1957-yil 12-dekabrda [[Vakilbozor tumani]] ushbu tumanga qoʻshildi<ref> Bulletin of the Supreme Soviet of the USSR. No. 2 (897), 1958</ref>. 1963-yilda [[Mari viloyati]] tugatilganda, u ikkinchi marta markaziy hukumatning bevosita nazorati ostiga oʻtdi; viloyat boʻysinuviga esa faqat 1970-yilda, Mari viloyati qayta tiklanganida yana oʻtkazildi. 1988-yil avgust oyida bu tuman tugatildi, ammo 1992-yilda qayta tiklandi. == Maʼmuriy-hududiy boʻlinishi == * Shaharlari (şäherler) ** yoʻq ''([[Bayramali]] shahri tuman hududiga kirmaydi, biroq tumanning maʼmuriy markazi hisoblanadi)'' * Shaharchalari (şäherçeler) ** Baxtiyorlik (avvalgi Ücajy) ** Barqaror ** Makon * Qishloq fuqarolar yigʻinlari (geňeşlikler) ** Agaýusup adyndaky (Şöhrat, Daýhan, Döwletli) ** Azat (Azat, Dogryýap, Harazly, Pagtasaraý, Türkmenistan) ** Bagt (Bagt, Kenar, Çöplidepe, Täzegüýç) ** Bahar (Bahar, Baglyoba) ** Beýikköpri (Beýikköpri, Depgin, Düýeçöken, Kanal, Odunçy) ** Erkana (Erkana, Göksuw) ** Gadyrýap (Gadyrýap, Çepekýap, Erikli, Galkynyş) ** Gatakar (Aryk, Görelde, Mülk, Türkmen Goşun) ** Guşlyoba (Guşlyoba, Gutlamgala, Gurbangala, Çöpli) ** Hangala (Garaýörme) ** Höwesli (Höwesli, Kyrkdepe) ** Merw (Merw, Gäwürgala) ** Murgap (Murgap, Ylham, Tutly) ** Ýalkym (Ýalkym, Bereket, Rafsanjani, Şereket, Täzeoba, Tokaýly, Uçgun, Ýaýlak. Ýylgynly) == Manbalar == {{manbalar}} {{Turkmaniston tumanlari}} {{Authority control}} {{Turkmenistan-geo-stub}} [[Turkum:Turkmaniston tumanlari]] [[Turkum:Mari viloyati]] afa48i7lerw412tuh0duy740lizxgcv Lee Choo Neo 0 1363949 5987949 2026-04-10T15:23:08Z Doctormeee 105908 Yangi maqola tarjima 5987949 wikitext text/x-wiki {{family name hatnote|[[Li (familiya 李)|Lee]]|lang=Xitoycha}} {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Lee Choo Neo | tasvir = Lee_Choo_Neo.png | izoh = Lee, taxminan 1923-yil | asl_ismi = 李珠娘 | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1895|9|7}} | tavallud_joyi = [[Singapur]] | vafot_sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|1947|9|7|1895|9|7}} | vafot_joyi = [[Singapur]] | kasbi = Shifokor | mashhur = Singapurdagi birinchi ayol shifokor | taʼlim = [[Singapore Chinese Girls' School]] <br /> [[Raffles Girls' School]] <br /> [[King Edward VII tibbiyot kolleji]] | turmush_ortogi = Teo Koon Lim (1923-yildan) | bolalari = Lionel Teo <br /> Eileen Teo <br /> Winnie Teo | otasi = Lee Hoon Leong | onasi = Mak Hup Sin }} '''Lee Choo Neo''' ({{zh|s=李珠娘|p=Lǐ Zhūniáng}}; 1895-yil 7-sentyabr — 1947-yil 7-sentyabr) — [[Singapur]]da faoliyat yuritgan birinchi ayol shifokor hisoblanadi. Uning otasi Lee Hoon Leong [[Hakka xalqi|hakka]] kelib chiqishiga mansub savdogar boʻlgan. Onasi Mak Hup Sin esa [[Kanton xalqi|kanton]] kelib chiqishiga ega edi. Lee Choo Neo Singapurning birinchi bosh vaziri [[Lee Kuan Yew]]ning xolasi boʻlgan; uning otasi Lee Chin Koon uning oʻgay ukasi edi. == Hayoti va faoliyati == Lee Choo Neo [[Singapore Chinese Girls' School]] va [[Raffles Girls' School]]da tahsil olgan. 1911-yilda u Boʻgʻoz xitoylari orasida Senior Cambridge sertifikatini olgan birinchi qizga aylandi. 1918-yilda esa [[King Edward VII tibbiyot kolleji]]ni tamomladi. U dastlab umumiy kasalxonada yordamchi jarroh sifatida ishlagan va ayollar boʻlimlarini boshqargan. 1923-yil 21-sentyabrda u Teo Koon Lim bilan turmush qurdi. Ularning bir oʻgʻil va ikki qizi boʻlgan. Bir necha yil davlat xizmatida ishlagach, eri bilan [[Kuala Lumpur]]ga koʻchib oʻtdi. 1930-yilda u yana Singapurga qaytib, Bras Basah yoʻlida „Lee Dispensary“ nomli oʻz klinikasini ochdi. Ushbu klinika asosan tugʻruq va ayollar salomatligiga ixtisoslashgan edi. == Jamoat faoliyati == Lee Choo Neo tibbiyotdan tashqari ijtimoiy faoliyat bilan ham shugʻullangan. U 1915-yilda tashkil etilgan Malaya Xitoy ayollari assotsiatsiyasining asoschilaridan biri boʻlgan. Ushbu tashkilot: * urush uchun mablagʻ yigʻish, * ayollarni uy-roʻzgʻor koʻnikmalariga oʻrgatish, * sportni rivojlantirish, * xavf ostidagi ayollar uchun boshpana tashkil etish kabi ishlar bilan shugʻullangan. U koʻp yillar davomida ushbu tashkilotning faxriy kotibi boʻlib ishlagan. 1925-yilda u Xitoy nikoh qoʻmitasiga aʼzo etib tayinlangan. Ushbu qoʻmita Boʻgʻozlar mustamlakalarida nikoh va ajralish qonunlarini tartibga solish zaruratini oʻrganib chiqqan. Tadqiqot natijalariga koʻra, ayollar [[ko‘pxotinlilik]]ka qarshi boʻlgan, erkaklar esa bunga qarshi chiqmagan. Bu natijalar keyinchalik 1961-yilda qabul qilingan Ayollar nizomiga asos boʻlgan boʻlib, unda koʻpxotinlilik taqiqlangan. == Vafoti == Lee Choo Neo 1947-yil 7-sentyabrda vafot etgan. Uning qabri Singapurdagi [[Bukit Brown]] xitoy qabristonida joylashgan. == Eʼtirof == 2014-yilda tashkil etilgan [[Singapore Women's Hall of Fame]]ga u oʻsha yilning oʻzida „Sogʻliqni saqlash“ yoʻnalishi boʻyicha kiritilgan. == Manbalar == <references /> [[Turkum:Singapurlik ginekologlar]] [[Turkum:Singapurlik ayol shifokorlar]] [[Turkum:Ayollar huquqlari faollari]] [[Turkum:1895-yilda tug‘ilganlar]] [[Turkum:1947-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:XX asr shifokorlari]] [[Turkum:Lee oilasi (Singapur)]] 80my3shtj4m1vuabxqcu86eoe17vqj9 5987955 5987949 2026-04-10T15:52:31Z Doctormeee 105908 taxrirladim 5987955 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Lee Choo Neo | tasvir = Lee_Choo_Neo.png | izoh = Lee, taxminan 1923-yil | asl_ismi = 李珠娘 | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1895|9|7}} | tavallud_joyi = [[Singapur]] | vafot_sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|1947|9|7|1895|9|7}} | vafot_joyi = [[Singapur]] | kasbi = Shifokor | mashhur = Singapurdagi birinchi ayol shifokor | taʼlim = [[Singapore Chinese Girls' School]] <br /> [[Raffles Girls' School]] <br /> [[King Edward VII tibbiyot kolleji]] | turmush_ortogi = Teo Koon Lim (1923-yildan) | bolalari = Lionel Teo <br /> Eileen Teo <br /> Winnie Teo | otasi = Lee Hoon Leong | onasi = Mak Hup Sin }} '''Lee Choo Neo''' ({{zh|s=李珠娘|p=Lǐ Zhūniáng}}; 1895-yil 7-sentyabr — 1947-yil 7-sentyabr) — [[Singapur]]da faoliyat yuritgan birinchi ayol shifokor hisoblanadi.<ref name="swhf">{{cite web |url=http://www.swhf.sg/the-inductees/18-health/152-lee-choo-neo |title=Lee Choo Neo – Singapore Women's Hall of Fame |publisher=Singapore Women's Hall of Fame |access-date=2026-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150113033804/http://www.swhf.sg/the-inductees/18-health/152-lee-choo-neo |archive-date=2015-01-13 |url-status=dead }}</ref> Uning otasi Lee Hoon Leong [[Hakka xalqi|hakka]] kelib chiqishiga mansub savdogar boʻlgan.<ref name="asiaone">{{cite web |url=http://news.asiaone.com/news/diva/they-helped-shape-todays-singapore |title=They helped shape today's Singapore |publisher=AsiaOne |access-date=2026-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150113044000/http://news.asiaone.com/news/diva/they-helped-shape-todays-singapore |archive-date=2015-01-13 |url-status=dead }}</ref> Onasi Mak Hup Sin esa [[Kanton xalqi|kanton]] kelib chiqishiga ega edi. Lee Choo Neo Singapurning birinchi bosh vaziri [[Lee Kuan Yew]]ning xolasi boʻlgan; uning otasi [[Lee Chin Koon]] uning oʻgay ukasi edi.<ref name="swhf"/> == Hayoti va taʼlimi == Lee Choo Neo [[Singapore Chinese Girls' School]] va [[Raffles Girls' School]]da tahsil olgan.<ref>{{cite web |url=https://www.nhb.gov.sg/peranakanmuseum/~/media/tpm/document/exhibitions/english%20gallery%20guide.pdf |title=Great Peranakans: Fifty Remarkable Lives |publisher=National Heritage Board |access-date=2026-04-10 }}</ref> 1911-yilda u Senior Cambridge sertifikatini olgan birinchi qizlardan biri boʻlgan. 1918-yilda esa [[King Edward VII tibbiyot kolleji]]ni tamomladi.<ref name="swhf"/> == Tibbiy faoliyati == U dastlab umumiy kasalxonada yordamchi jarroh sifatida ishlagan va ayollar boʻlimlarini boshqargan.<ref name="swhf"/> 1923-yil 21-sentyabrda u Teo Koon Lim bilan turmush qurdi va ularning uch farzandi boʻlgan: Lionel, Eileen va Winnie. Davlat xizmatidan ketgach, eri bilan [[Kuala Lumpur]]ga koʻchib oʻtdi. 1930-yilda u yana Singapurga qaytib, Bras Basah yoʻlida „Lee Dispensary“ nomli xususiy klinikasini ochdi. Ushbu klinika asosan tugʻruq va ayollar salomatligiga ixtisoslashgan edi.<ref name="swhf"/> == Jamoat faoliyati == Lee Choo Neo 1915-yilda tashkil etilgan Malaya Xitoy ayollari assotsiatsiyasining asoschilaridan biri boʻlgan.<ref name="swhf"/> U koʻp yillar davomida ushbu tashkilotning faxriy kotibi boʻlib ishlagan. 1925-yilda u Xitoy nikoh qoʻmitasiga aʼzo etib tayinlangan. Ushbu qoʻmita nikoh va ajralish qonunlarini oʻrganib chiqqan. Natijalar ayollarning koʻpxotinlilikka qarshi ekanligini koʻrsatgan va bu keyinchalik qonunchilikka taʼsir qilgan.<ref name="swhf"/> == Vafoti == Lee Choo Neo 1947-yil 7-sentyabrda vafot etgan. Uning qabri Singapurdagi [[Bukit Brown]] xitoy qabristonida joylashgan.<ref>{{cite web |url=http://www.classicfengshuimastery.com/singapore-bukit-brown-chinese-cemetery/lee-choo-neo/ |title=Lee Choo Neo qabri haqida ma’lumot |publisher=Classic Feng Shui Mastery |access-date=2026-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160917180901/http://www.classicfengshuimastery.com/singapore-bukit-brown-chinese-cemetery/lee-choo-neo/ |archive-date=2016-09-17 |url-status=dead }}</ref> == Eʼtirof == 2014-yilda tashkil etilgan [[Singapore Women's Hall of Fame]]ga u kiritilgan.<ref name="swhf"/> == Manbalar == {{Reflist}} == Havolalar == * {{cite web |url=http://www.swhf.sg/the-inductees/18-health/152-lee-choo-neo |title=Lee Choo Neo – Singapore Women's Hall of Fame |publisher=Singapore Women's Hall of Fame |access-date=2026-04-10 }} [[Turkum:1895-yilda tug‘ilganlar]] [[Turkum:1947-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Singapurlik shifokorlar]] [[Turkum:Ayol shifokorlar]] [[Turkum:XX asr shifokorlari]] [[Turkum:Singapurlik xitoylar]] 6pjegs8wk5lu1yckfbxr6x21v36w3qf 5987956 5987955 2026-04-10T15:53:43Z Doctormeee 105908 5987956 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Lee Choo Neo | tasvir = Lee_Choo_Neo.png | izoh = Lee, taxminan 1923-yil | asl_ismi = 李珠娘 | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1895|9|7}} | tavallud_joyi = [[Singapur]] | vafot_sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|1947|9|7|1895|9|7}} | vafot_joyi = [[Singapur]] | kasbi = Shifokor | mashhur = Singapurdagi birinchi ayol shifokor | taʼlim = [[Singapore Chinese Girls' School]] <br /> [[Raffles Girls' School]] <br /> [[King Edward VII tibbiyot kolleji]] | turmush_ortogi = Teo Koon Lim (1923-yildan) | bolalari = Lionel Teo <br /> Eileen Teo <br /> Winnie Teo | otasi = Lee Hoon Leong | onasi = Mak Hup Sin }} '''Lee Choo Neo''' ({{zh|s=李珠娘|p=Lǐ Zhūniáng}}; 1895-yil 7-sentyabr — 1947-yil 7-sentyabr) — [[Singapur]]da faoliyat yuritgan birinchi ayol shifokor hisoblanadi<ref name="swhf">{{cite web |url=http://www.swhf.sg/the-inductees/18-health/152-lee-choo-neo |title=Lee Choo Neo – Singapore Women's Hall of Fame |publisher=Singapore Women's Hall of Fame |access-date=2026-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150113033804/http://www.swhf.sg/the-inductees/18-health/152-lee-choo-neo |archive-date=2015-01-13 |url-status=dead }}</ref>. Uning otasi Lee Hoon Leong [[Hakka xalqi|hakka]] kelib chiqishiga mansub savdogar boʻlgan<ref name="asiaone">{{cite web |url=http://news.asiaone.com/news/diva/they-helped-shape-todays-singapore |title=They helped shape today's Singapore |publisher=AsiaOne |access-date=2026-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150113044000/http://news.asiaone.com/news/diva/they-helped-shape-todays-singapore |archive-date=2015-01-13 |url-status=dead }}</ref>. Onasi Mak Hup Sin esa [[Kanton xalqi|kanton]] kelib chiqishiga ega edi. Lee Choo Neo Singapurning birinchi bosh vaziri [[Lee Kuan Yew]]ning xolasi boʻlgan; uning otasi [[Lee Chin Koon]] uning oʻgay ukasi edi<ref name="swhf"/>. == Hayoti va taʼlimi == Lee Choo Neo [[Singapore Chinese Girls' School]] va [[Raffles Girls' School]]da tahsil olgan<ref>{{cite web |url=https://www.nhb.gov.sg/peranakanmuseum/~/media/tpm/document/exhibitions/english%20gallery%20guide.pdf |title=Great Peranakans: Fifty Remarkable Lives |publisher=National Heritage Board |access-date=2026-04-10 }}</ref>. 1911-yilda u Senior Cambridge sertifikatini olgan birinchi qizlardan biri boʻlgan. 1918-yilda esa [[King Edward VII tibbiyot kolleji]]ni tamomladi<ref name="swhf"/>. == Tibbiy faoliyati == U dastlab umumiy kasalxonada yordamchi jarroh sifatida ishlagan va ayollar boʻlimlarini boshqargan<ref name="swhf"/>. 1923-yil 21-sentyabrda u Teo Koon Lim bilan turmush qurdi va ularning uch farzandi boʻlgan: Lionel, Eileen va Winnie. Davlat xizmatidan ketgach, eri bilan [[Kuala Lumpur]]ga koʻchib oʻtdi. 1930-yilda u yana Singapurga qaytib, Bras Basah yoʻlida „Lee Dispensary“ nomli xususiy klinikasini ochdi. Ushbu klinika asosan tugʻruq va ayollar salomatligiga ixtisoslashgan edi<ref name="swhf"/>. == Jamoat faoliyati == Lee Choo Neo 1915-yilda tashkil etilgan Malaya Xitoy ayollari assotsiatsiyasining asoschilaridan biri boʻlgan<ref name="swhf"/>. U koʻp yillar davomida ushbu tashkilotning faxriy kotibi boʻlib ishlagan. 1925-yilda u Xitoy nikoh qoʻmitasiga aʼzo etib tayinlangan. Ushbu qoʻmita nikoh va ajralish qonunlarini oʻrganib chiqqan. Natijalar ayollarning koʻpxotinlilikka qarshi ekanligini koʻrsatgan va bu keyinchalik qonunchilikka taʼsir qilgan<ref name="swhf"/>. == Vafoti == Lee Choo Neo 1947-yil 7-sentyabrda vafot etgan. Uning qabri Singapurdagi [[Bukit Brown]] xitoy qabristonida joylashgan<ref>{{cite web |url=http://www.classicfengshuimastery.com/singapore-bukit-brown-chinese-cemetery/lee-choo-neo/ |title=Lee Choo Neo qabri haqida ma’lumot |publisher=Classic Feng Shui Mastery |access-date=2026-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160917180901/http://www.classicfengshuimastery.com/singapore-bukit-brown-chinese-cemetery/lee-choo-neo/ |archive-date=2016-09-17 |url-status=dead }}</ref>. == Eʼtirof == 2014-yilda tashkil etilgan [[Singapore Women's Hall of Fame]]ga u kiritilgan<ref name="swhf"/>. == Manbalar == {{Reflist}} == Havolalar == * {{cite web |url=http://www.swhf.sg/the-inductees/18-health/152-lee-choo-neo |title=Lee Choo Neo – Singapore Women's Hall of Fame |publisher=Singapore Women's Hall of Fame |access-date=2026-04-10 }} [[Turkum:1895-yilda tug‘ilganlar]] [[Turkum:1947-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Singapurlik shifokorlar]] [[Turkum:Ayol shifokorlar]] [[Turkum:XX asr shifokorlari]] [[Turkum:Singapurlik xitoylar]] 1j2t28s0it2la6h3ii8rmwsouah3wfa Leonid Hurwicz 0 1363950 5987951 2026-04-10T15:45:10Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 „{{iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Leonid Hurwicz | rasmi = Leonid Hurwicz (cropped).jpg | sarlavha = Hurwicz 2005-yilda | tugʻilgan_sanasi = {{Birth date|1917|08|21}} | tugʻilgan_joyi = [[Moskva]], [[Rossiya Respublikasi]] | vafot_sanasi = {{Death date and age|2008|06|24|1917|08|21}} | vafot-joyi = [[Minneapolis, Minnesota]], AQSh | alma_mater = [[Varshava universiteti]] Xalqaro tadqiqotlar oliy instituti | hissasi = [[Mexanizm dizayni]] | muko...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987951 wikitext text/x-wiki {{iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Leonid Hurwicz | rasmi = Leonid Hurwicz (cropped).jpg | sarlavha = Hurwicz 2005-yilda | tugʻilgan_sanasi = {{Birth date|1917|08|21}} | tugʻilgan_joyi = [[Moskva]], [[Rossiya Respublikasi]] | vafot_sanasi = {{Death date and age|2008|06|24|1917|08|21}} | vafot-joyi = [[Minneapolis, Minnesota]], AQSh | alma_mater = [[Varshava universiteti]] Xalqaro tadqiqotlar oliy instituti | hissasi = [[Mexanizm dizayni]] | mukofotlar = Milliy fan medali (1990) [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] (2007) }} '''Leonid Hurwicz''' (1917-yil 21-avgust – 2008-yil 24-iyun) polshalik-amerikalik [[iqtisodchi]] va [[matematik]] bo‘lib, [[o‘yinlar nazariyasi]] va mexanizm dizayni sohasidagi ishlari bilan tanilgan<ref>{{Cite web |url=http://www.fau.edu/library/nobel90.htm |title=American Jewish Recipients of the Nobel Prize |access-date=2009-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111009091748/http://www.fau.edu/library/nobel90.htm |archive-date=2011-10-09 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/biography/Hurwicz.html|title=Leonid Hurwicz|website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref>. U rag‘batlantirish muvofiqligi tushunchasini yaratdi va kerakli natijalarga rag‘batlantirish muvofiq mexanizm dizayni orqali qanday erishish mumkinligini ko‘rsatdi. Hurwicz mexanizm dizayni bo‘yicha asosiy ishi uchun 2007-yilgi [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]]ni (Erik Maskin va Rodger Myerson bilan birgalikda) qo‘lga kiritdi<ref name="Ohlin">{{cite news | author=Ohlin, Pia | title=US trio wins Nobel Economics Prize | url=http://afp.google.com/article/ALeqM5g-Ap2F1rTjpjzCLo_mDAPxlITS7w | date=15 October 2007 | work=Agence France Presse | access-date=2007-10-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071017022746/http://afp.google.com/article/ALeqM5g-Ap2F1rTjpjzCLo_mDAPxlITS7w | archive-date=17 October 2007 | url-status=dead }}</ref>. Hurwicz 90 yoshida mukofotni olgan eng keksa Nobel mukofoti sovrindorlaridan biri edi. Hurwicz Polshada tahsil olgan va o‘sgan, Gitler 1939-yilda Polshaga bostirib kirganidan keyin Qo‘shma Shtatlarga qochqin bo‘lib kelgan. 1941-yilda Hurwicz [[Massachusets texnologiya instituti]]da Pol Samuelson va [[Chikago universiteti]]da Oskar Langening tadqiqot yordamchisi bo‘lib ishlagan. U 1942-1946-yillar oralig‘ida Cowles komissiyasida tadqiqotchi xodim bo‘lgan. 194-yilda u Iowa shtat kollejida iqtisodiyot dotsenti bo‘ldi. Hurwicz 1951-yilda [[Minnesota universiteti]]ga qo‘shildi, 1969-yilda Regents iqtisodiyot professori, 1989-yilda esa Kurtis L. Karlson iqtisodiyot professori bo‘ldi. U 2008-yilda vafot etganida Minnesota universitetining Regents iqtisodiyot professori (Emeritus) edi. Hurwicz [[o‘yinlar nazariyasi]]ning qiymatini tan olgan birinchi iqtisodchilardan biri bo‘lgan va uni qo‘llashda kashshof bo‘lgan<ref>{{cite web | author=Kuhn, Harold (introduction) | title=Sample Chapter for von Neumann, John & Morgenstern, Oskar. Theory of Games and Economic Behavior (Commemorative Edition) | url=http://press.princeton.edu/chapters/i7802.html | publisher=Princeton University Press | date=7 August 2007 | access-date=2007-10-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071016235049/http://press.princeton.edu/chapters/i7802.html | archive-date=16 October 2007 | url-status=dead }}</ref><ref name="Higgins">{{cite news | author=Higgins, Charlotte | title=Americans win Nobel for economics | url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7045067.stm | date=15 October 2007 | work=BBC News | access-date=2007-10-15}}</ref>. Shaxslar va institutlar, [[bozor]]lar va [[savdo]]ning o‘zaro ta’siri bugungi kunda Hurwicz ishlab chiqqan modellar yordamida tahlil qilinadi va tushuniladi<ref name="Lohr">{{cite news | author=Lohr, Steve | work=The New York Times | title=Three Share Nobel in Economics for Work on Social Mechanisms | url=https://www.nytimes.com/2007/10/16/business/16nobel.html | date=2007-10-16 | access-date=2007-10-19}}</ref>. ==Shaxsiy hayoti== Hurwicz [[Moskva]], [[Rossiya]]da, [[oktyabr inqilobi]]dan bir necha oy oldin, polshalik yahudiylar oilasida tug‘ilgan. Leonid tug‘ilganidan ko‘p o‘tmay, oila [[Varshava]]ga qaytib kelgan. Hurwicz va uning oilasi [[bolsheviklar]] va [[natsizm|natsistlar]] tomonidan ta’qibga uchragan, chunki u Germaniya 1939-yilda Polshaga bostirib kirganida yana qochqinga aylangan. Uning ota-onasi va akasi Varshavadan qochib ketishgan, faqat hibsga olinib, Sovet mehnat lagerlariga jo‘natilgan. [[Varshava universiteti]]ni 1938-yilda tamomlagan Hurwicz, natsistlarning [[Polsha]]ga bostirib kirishi vaqtida Londonda edi, [[Shveytsariya]]ga, keyin [[Portugaliya]]ga ko‘chib o‘tgan va nihoyat 1940-yilda [[AQSH|Qo‘shma Shtatlar]]ga hijrat qilgan. Uning oilasi oxir-oqibat unga qo‘shilgan<ref name="Clement"/>. Hurwicz 1940-yillarda uning o‘qituvchi yordamchisi sifatida [[Viskonsin]] fermasida o‘sgan va o‘sha paytda [[Chikago universiteti]]da iqtisodiyot bo‘yicha bakalavr bo‘lgan Evelin Jensen (1923-yil 31-oktyabrda tug‘ilgan)ni ishga olgan. Ular 1944-yil 19-iyulda turmush qurishgan<ref name="timeline">{{cite web|title=Perspectives on Leo Hurwicz, A Celebration of 90 Years (timeline)|url=http://www.econ.umn.edu/hurwicz_timeline.pdf|date=14 April 2007|publisher=University of Minnesota (econ.umn.edu)|access-date=2007-10-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071025031226/http://www.econ.umn.edu/hurwicz_timeline.pdf <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-10-25}}</ref> va keyinchalik [[Minneapolis]]dagi bir qator manzillarda yashagan. Ularning to‘rt farzandi bor edi: Sara, Maykl, Rut va Maksim<ref name="Clement">{{cite journal|author=Clement, Douglas|title=Intelligent Designer|url=http://www.econ.umn.edu/magazine/MinnesotaEconomics1106.pdf|journal=Minnesota Economics|publisher=Department of Economics, University of Minnesota College of Liberal Arts|pages=6–9|date=Fall 2006|access-date=2007-10-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071025031216/http://www.econ.umn.edu/magazine/MinnesotaEconomics1106.pdf <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-10-25}}</ref>. U 2008-yil iyun oyi o‘rtalarida buyrak yetishmovchiligidan shifoxonaga yotqizilgan. Bir hafta o‘tib Minneapolisdagi vafot etdi<ref>{{cite web|url=http://www.startribune.com/obituaries/21570704.html?location_refer=Homepage:highlightModules:1|title=Leonid Hurwicz won Nobel in economics|website=startribune.com}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/06/26/business/26hurwicz.html?_r=1&scp=1&sq=hurwicz&st=nyt&oref=slogin|title=Leonid Hurwicz, 90, Nobel Economist|first=William|last=Grimes|date=2008-06-26|newspaper=The New York Times}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} oc52wfo3oz1b3cxdj7lig8ddr54bzhu 5987952 5987951 2026-04-10T15:46:14Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti laureatlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987952 wikitext text/x-wiki {{iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Leonid Hurwicz | rasmi = Leonid Hurwicz (cropped).jpg | sarlavha = Hurwicz 2005-yilda | tugʻilgan_sanasi = {{Birth date|1917|08|21}} | tugʻilgan_joyi = [[Moskva]], [[Rossiya Respublikasi]] | vafot_sanasi = {{Death date and age|2008|06|24|1917|08|21}} | vafot-joyi = [[Minneapolis, Minnesota]], AQSh | alma_mater = [[Varshava universiteti]] Xalqaro tadqiqotlar oliy instituti | hissasi = [[Mexanizm dizayni]] | mukofotlar = Milliy fan medali (1990) [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] (2007) }} '''Leonid Hurwicz''' (1917-yil 21-avgust – 2008-yil 24-iyun) polshalik-amerikalik [[iqtisodchi]] va [[matematik]] bo‘lib, [[o‘yinlar nazariyasi]] va mexanizm dizayni sohasidagi ishlari bilan tanilgan<ref>{{Cite web |url=http://www.fau.edu/library/nobel90.htm |title=American Jewish Recipients of the Nobel Prize |access-date=2009-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111009091748/http://www.fau.edu/library/nobel90.htm |archive-date=2011-10-09 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/biography/Hurwicz.html|title=Leonid Hurwicz|website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref>. U rag‘batlantirish muvofiqligi tushunchasini yaratdi va kerakli natijalarga rag‘batlantirish muvofiq mexanizm dizayni orqali qanday erishish mumkinligini ko‘rsatdi. Hurwicz mexanizm dizayni bo‘yicha asosiy ishi uchun 2007-yilgi [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]]ni (Erik Maskin va Rodger Myerson bilan birgalikda) qo‘lga kiritdi<ref name="Ohlin">{{cite news | author=Ohlin, Pia | title=US trio wins Nobel Economics Prize | url=http://afp.google.com/article/ALeqM5g-Ap2F1rTjpjzCLo_mDAPxlITS7w | date=15 October 2007 | work=Agence France Presse | access-date=2007-10-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071017022746/http://afp.google.com/article/ALeqM5g-Ap2F1rTjpjzCLo_mDAPxlITS7w | archive-date=17 October 2007 | url-status=dead }}</ref>. Hurwicz 90 yoshida mukofotni olgan eng keksa Nobel mukofoti sovrindorlaridan biri edi. Hurwicz Polshada tahsil olgan va o‘sgan, Gitler 1939-yilda Polshaga bostirib kirganidan keyin Qo‘shma Shtatlarga qochqin bo‘lib kelgan. 1941-yilda Hurwicz [[Massachusets texnologiya instituti]]da Pol Samuelson va [[Chikago universiteti]]da Oskar Langening tadqiqot yordamchisi bo‘lib ishlagan. U 1942-1946-yillar oralig‘ida Cowles komissiyasida tadqiqotchi xodim bo‘lgan. 194-yilda u Iowa shtat kollejida iqtisodiyot dotsenti bo‘ldi. Hurwicz 1951-yilda [[Minnesota universiteti]]ga qo‘shildi, 1969-yilda Regents iqtisodiyot professori, 1989-yilda esa Kurtis L. Karlson iqtisodiyot professori bo‘ldi. U 2008-yilda vafot etganida Minnesota universitetining Regents iqtisodiyot professori (Emeritus) edi. Hurwicz [[o‘yinlar nazariyasi]]ning qiymatini tan olgan birinchi iqtisodchilardan biri bo‘lgan va uni qo‘llashda kashshof bo‘lgan<ref>{{cite web | author=Kuhn, Harold (introduction) | title=Sample Chapter for von Neumann, John & Morgenstern, Oskar. Theory of Games and Economic Behavior (Commemorative Edition) | url=http://press.princeton.edu/chapters/i7802.html | publisher=Princeton University Press | date=7 August 2007 | access-date=2007-10-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071016235049/http://press.princeton.edu/chapters/i7802.html | archive-date=16 October 2007 | url-status=dead }}</ref><ref name="Higgins">{{cite news | author=Higgins, Charlotte | title=Americans win Nobel for economics | url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7045067.stm | date=15 October 2007 | work=BBC News | access-date=2007-10-15}}</ref>. Shaxslar va institutlar, [[bozor]]lar va [[savdo]]ning o‘zaro ta’siri bugungi kunda Hurwicz ishlab chiqqan modellar yordamida tahlil qilinadi va tushuniladi<ref name="Lohr">{{cite news | author=Lohr, Steve | work=The New York Times | title=Three Share Nobel in Economics for Work on Social Mechanisms | url=https://www.nytimes.com/2007/10/16/business/16nobel.html | date=2007-10-16 | access-date=2007-10-19}}</ref>. ==Shaxsiy hayoti== Hurwicz [[Moskva]], [[Rossiya]]da, [[oktyabr inqilobi]]dan bir necha oy oldin, polshalik yahudiylar oilasida tug‘ilgan. Leonid tug‘ilganidan ko‘p o‘tmay, oila [[Varshava]]ga qaytib kelgan. Hurwicz va uning oilasi [[bolsheviklar]] va [[natsizm|natsistlar]] tomonidan ta’qibga uchragan, chunki u Germaniya 1939-yilda Polshaga bostirib kirganida yana qochqinga aylangan. Uning ota-onasi va akasi Varshavadan qochib ketishgan, faqat hibsga olinib, Sovet mehnat lagerlariga jo‘natilgan. [[Varshava universiteti]]ni 1938-yilda tamomlagan Hurwicz, natsistlarning [[Polsha]]ga bostirib kirishi vaqtida Londonda edi, [[Shveytsariya]]ga, keyin [[Portugaliya]]ga ko‘chib o‘tgan va nihoyat 1940-yilda [[AQSH|Qo‘shma Shtatlar]]ga hijrat qilgan. Uning oilasi oxir-oqibat unga qo‘shilgan<ref name="Clement"/>. Hurwicz 1940-yillarda uning o‘qituvchi yordamchisi sifatida [[Viskonsin]] fermasida o‘sgan va o‘sha paytda [[Chikago universiteti]]da iqtisodiyot bo‘yicha bakalavr bo‘lgan Evelin Jensen (1923-yil 31-oktyabrda tug‘ilgan)ni ishga olgan. Ular 1944-yil 19-iyulda turmush qurishgan<ref name="timeline">{{cite web|title=Perspectives on Leo Hurwicz, A Celebration of 90 Years (timeline)|url=http://www.econ.umn.edu/hurwicz_timeline.pdf|date=14 April 2007|publisher=University of Minnesota (econ.umn.edu)|access-date=2007-10-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071025031226/http://www.econ.umn.edu/hurwicz_timeline.pdf <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-10-25}}</ref> va keyinchalik [[Minneapolis]]dagi bir qator manzillarda yashagan. Ularning to‘rt farzandi bor edi: Sara, Maykl, Rut va Maksim<ref name="Clement">{{cite journal|author=Clement, Douglas|title=Intelligent Designer|url=http://www.econ.umn.edu/magazine/MinnesotaEconomics1106.pdf|journal=Minnesota Economics|publisher=Department of Economics, University of Minnesota College of Liberal Arts|pages=6–9|date=Fall 2006|access-date=2007-10-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071025031216/http://www.econ.umn.edu/magazine/MinnesotaEconomics1106.pdf <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-10-25}}</ref>. U 2008-yil iyun oyi o‘rtalarida buyrak yetishmovchiligidan shifoxonaga yotqizilgan. Bir hafta o‘tib Minneapolisdagi vafot etdi<ref>{{cite web|url=http://www.startribune.com/obituaries/21570704.html?location_refer=Homepage:highlightModules:1|title=Leonid Hurwicz won Nobel in economics|website=startribune.com}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/06/26/business/26hurwicz.html?_r=1&scp=1&sq=hurwicz&st=nyt&oref=slogin|title=Leonid Hurwicz, 90, Nobel Economist|first=William|last=Grimes|date=2008-06-26|newspaper=The New York Times}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti laureatlari]] 95t54tjzzs10f0xs0otg9r2divjn85p 5987953 5987952 2026-04-10T15:46:33Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Nobel mukofoti sovrindorlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987953 wikitext text/x-wiki {{iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Leonid Hurwicz | rasmi = Leonid Hurwicz (cropped).jpg | sarlavha = Hurwicz 2005-yilda | tugʻilgan_sanasi = {{Birth date|1917|08|21}} | tugʻilgan_joyi = [[Moskva]], [[Rossiya Respublikasi]] | vafot_sanasi = {{Death date and age|2008|06|24|1917|08|21}} | vafot-joyi = [[Minneapolis, Minnesota]], AQSh | alma_mater = [[Varshava universiteti]] Xalqaro tadqiqotlar oliy instituti | hissasi = [[Mexanizm dizayni]] | mukofotlar = Milliy fan medali (1990) [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] (2007) }} '''Leonid Hurwicz''' (1917-yil 21-avgust – 2008-yil 24-iyun) polshalik-amerikalik [[iqtisodchi]] va [[matematik]] bo‘lib, [[o‘yinlar nazariyasi]] va mexanizm dizayni sohasidagi ishlari bilan tanilgan<ref>{{Cite web |url=http://www.fau.edu/library/nobel90.htm |title=American Jewish Recipients of the Nobel Prize |access-date=2009-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111009091748/http://www.fau.edu/library/nobel90.htm |archive-date=2011-10-09 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/biography/Hurwicz.html|title=Leonid Hurwicz|website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref>. U rag‘batlantirish muvofiqligi tushunchasini yaratdi va kerakli natijalarga rag‘batlantirish muvofiq mexanizm dizayni orqali qanday erishish mumkinligini ko‘rsatdi. Hurwicz mexanizm dizayni bo‘yicha asosiy ishi uchun 2007-yilgi [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]]ni (Erik Maskin va Rodger Myerson bilan birgalikda) qo‘lga kiritdi<ref name="Ohlin">{{cite news | author=Ohlin, Pia | title=US trio wins Nobel Economics Prize | url=http://afp.google.com/article/ALeqM5g-Ap2F1rTjpjzCLo_mDAPxlITS7w | date=15 October 2007 | work=Agence France Presse | access-date=2007-10-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071017022746/http://afp.google.com/article/ALeqM5g-Ap2F1rTjpjzCLo_mDAPxlITS7w | archive-date=17 October 2007 | url-status=dead }}</ref>. Hurwicz 90 yoshida mukofotni olgan eng keksa Nobel mukofoti sovrindorlaridan biri edi. Hurwicz Polshada tahsil olgan va o‘sgan, Gitler 1939-yilda Polshaga bostirib kirganidan keyin Qo‘shma Shtatlarga qochqin bo‘lib kelgan. 1941-yilda Hurwicz [[Massachusets texnologiya instituti]]da Pol Samuelson va [[Chikago universiteti]]da Oskar Langening tadqiqot yordamchisi bo‘lib ishlagan. U 1942-1946-yillar oralig‘ida Cowles komissiyasida tadqiqotchi xodim bo‘lgan. 194-yilda u Iowa shtat kollejida iqtisodiyot dotsenti bo‘ldi. Hurwicz 1951-yilda [[Minnesota universiteti]]ga qo‘shildi, 1969-yilda Regents iqtisodiyot professori, 1989-yilda esa Kurtis L. Karlson iqtisodiyot professori bo‘ldi. U 2008-yilda vafot etganida Minnesota universitetining Regents iqtisodiyot professori (Emeritus) edi. Hurwicz [[o‘yinlar nazariyasi]]ning qiymatini tan olgan birinchi iqtisodchilardan biri bo‘lgan va uni qo‘llashda kashshof bo‘lgan<ref>{{cite web | author=Kuhn, Harold (introduction) | title=Sample Chapter for von Neumann, John & Morgenstern, Oskar. Theory of Games and Economic Behavior (Commemorative Edition) | url=http://press.princeton.edu/chapters/i7802.html | publisher=Princeton University Press | date=7 August 2007 | access-date=2007-10-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071016235049/http://press.princeton.edu/chapters/i7802.html | archive-date=16 October 2007 | url-status=dead }}</ref><ref name="Higgins">{{cite news | author=Higgins, Charlotte | title=Americans win Nobel for economics | url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7045067.stm | date=15 October 2007 | work=BBC News | access-date=2007-10-15}}</ref>. Shaxslar va institutlar, [[bozor]]lar va [[savdo]]ning o‘zaro ta’siri bugungi kunda Hurwicz ishlab chiqqan modellar yordamida tahlil qilinadi va tushuniladi<ref name="Lohr">{{cite news | author=Lohr, Steve | work=The New York Times | title=Three Share Nobel in Economics for Work on Social Mechanisms | url=https://www.nytimes.com/2007/10/16/business/16nobel.html | date=2007-10-16 | access-date=2007-10-19}}</ref>. ==Shaxsiy hayoti== Hurwicz [[Moskva]], [[Rossiya]]da, [[oktyabr inqilobi]]dan bir necha oy oldin, polshalik yahudiylar oilasida tug‘ilgan. Leonid tug‘ilganidan ko‘p o‘tmay, oila [[Varshava]]ga qaytib kelgan. Hurwicz va uning oilasi [[bolsheviklar]] va [[natsizm|natsistlar]] tomonidan ta’qibga uchragan, chunki u Germaniya 1939-yilda Polshaga bostirib kirganida yana qochqinga aylangan. Uning ota-onasi va akasi Varshavadan qochib ketishgan, faqat hibsga olinib, Sovet mehnat lagerlariga jo‘natilgan. [[Varshava universiteti]]ni 1938-yilda tamomlagan Hurwicz, natsistlarning [[Polsha]]ga bostirib kirishi vaqtida Londonda edi, [[Shveytsariya]]ga, keyin [[Portugaliya]]ga ko‘chib o‘tgan va nihoyat 1940-yilda [[AQSH|Qo‘shma Shtatlar]]ga hijrat qilgan. Uning oilasi oxir-oqibat unga qo‘shilgan<ref name="Clement"/>. Hurwicz 1940-yillarda uning o‘qituvchi yordamchisi sifatida [[Viskonsin]] fermasida o‘sgan va o‘sha paytda [[Chikago universiteti]]da iqtisodiyot bo‘yicha bakalavr bo‘lgan Evelin Jensen (1923-yil 31-oktyabrda tug‘ilgan)ni ishga olgan. Ular 1944-yil 19-iyulda turmush qurishgan<ref name="timeline">{{cite web|title=Perspectives on Leo Hurwicz, A Celebration of 90 Years (timeline)|url=http://www.econ.umn.edu/hurwicz_timeline.pdf|date=14 April 2007|publisher=University of Minnesota (econ.umn.edu)|access-date=2007-10-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071025031226/http://www.econ.umn.edu/hurwicz_timeline.pdf <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-10-25}}</ref> va keyinchalik [[Minneapolis]]dagi bir qator manzillarda yashagan. Ularning to‘rt farzandi bor edi: Sara, Maykl, Rut va Maksim<ref name="Clement">{{cite journal|author=Clement, Douglas|title=Intelligent Designer|url=http://www.econ.umn.edu/magazine/MinnesotaEconomics1106.pdf|journal=Minnesota Economics|publisher=Department of Economics, University of Minnesota College of Liberal Arts|pages=6–9|date=Fall 2006|access-date=2007-10-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071025031216/http://www.econ.umn.edu/magazine/MinnesotaEconomics1106.pdf <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-10-25}}</ref>. U 2008-yil iyun oyi o‘rtalarida buyrak yetishmovchiligidan shifoxonaga yotqizilgan. Bir hafta o‘tib Minneapolisdagi vafot etdi<ref>{{cite web|url=http://www.startribune.com/obituaries/21570704.html?location_refer=Homepage:highlightModules:1|title=Leonid Hurwicz won Nobel in economics|website=startribune.com}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/06/26/business/26hurwicz.html?_r=1&scp=1&sq=hurwicz&st=nyt&oref=slogin|title=Leonid Hurwicz, 90, Nobel Economist|first=William|last=Grimes|date=2008-06-26|newspaper=The New York Times}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti laureatlari]] [[Turkum:Nobel mukofoti sovrindorlari]] cxtzbk9kf4bjgi5zt0qmtuxqu094nf2 5987954 5987953 2026-04-10T15:46:46Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Iqtisodchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987954 wikitext text/x-wiki {{iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Leonid Hurwicz | rasmi = Leonid Hurwicz (cropped).jpg | sarlavha = Hurwicz 2005-yilda | tugʻilgan_sanasi = {{Birth date|1917|08|21}} | tugʻilgan_joyi = [[Moskva]], [[Rossiya Respublikasi]] | vafot_sanasi = {{Death date and age|2008|06|24|1917|08|21}} | vafot-joyi = [[Minneapolis, Minnesota]], AQSh | alma_mater = [[Varshava universiteti]] Xalqaro tadqiqotlar oliy instituti | hissasi = [[Mexanizm dizayni]] | mukofotlar = Milliy fan medali (1990) [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] (2007) }} '''Leonid Hurwicz''' (1917-yil 21-avgust – 2008-yil 24-iyun) polshalik-amerikalik [[iqtisodchi]] va [[matematik]] bo‘lib, [[o‘yinlar nazariyasi]] va mexanizm dizayni sohasidagi ishlari bilan tanilgan<ref>{{Cite web |url=http://www.fau.edu/library/nobel90.htm |title=American Jewish Recipients of the Nobel Prize |access-date=2009-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111009091748/http://www.fau.edu/library/nobel90.htm |archive-date=2011-10-09 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/biography/Hurwicz.html|title=Leonid Hurwicz|website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref>. U rag‘batlantirish muvofiqligi tushunchasini yaratdi va kerakli natijalarga rag‘batlantirish muvofiq mexanizm dizayni orqali qanday erishish mumkinligini ko‘rsatdi. Hurwicz mexanizm dizayni bo‘yicha asosiy ishi uchun 2007-yilgi [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]]ni (Erik Maskin va Rodger Myerson bilan birgalikda) qo‘lga kiritdi<ref name="Ohlin">{{cite news | author=Ohlin, Pia | title=US trio wins Nobel Economics Prize | url=http://afp.google.com/article/ALeqM5g-Ap2F1rTjpjzCLo_mDAPxlITS7w | date=15 October 2007 | work=Agence France Presse | access-date=2007-10-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071017022746/http://afp.google.com/article/ALeqM5g-Ap2F1rTjpjzCLo_mDAPxlITS7w | archive-date=17 October 2007 | url-status=dead }}</ref>. Hurwicz 90 yoshida mukofotni olgan eng keksa Nobel mukofoti sovrindorlaridan biri edi. Hurwicz Polshada tahsil olgan va o‘sgan, Gitler 1939-yilda Polshaga bostirib kirganidan keyin Qo‘shma Shtatlarga qochqin bo‘lib kelgan. 1941-yilda Hurwicz [[Massachusets texnologiya instituti]]da Pol Samuelson va [[Chikago universiteti]]da Oskar Langening tadqiqot yordamchisi bo‘lib ishlagan. U 1942-1946-yillar oralig‘ida Cowles komissiyasida tadqiqotchi xodim bo‘lgan. 194-yilda u Iowa shtat kollejida iqtisodiyot dotsenti bo‘ldi. Hurwicz 1951-yilda [[Minnesota universiteti]]ga qo‘shildi, 1969-yilda Regents iqtisodiyot professori, 1989-yilda esa Kurtis L. Karlson iqtisodiyot professori bo‘ldi. U 2008-yilda vafot etganida Minnesota universitetining Regents iqtisodiyot professori (Emeritus) edi. Hurwicz [[o‘yinlar nazariyasi]]ning qiymatini tan olgan birinchi iqtisodchilardan biri bo‘lgan va uni qo‘llashda kashshof bo‘lgan<ref>{{cite web | author=Kuhn, Harold (introduction) | title=Sample Chapter for von Neumann, John & Morgenstern, Oskar. Theory of Games and Economic Behavior (Commemorative Edition) | url=http://press.princeton.edu/chapters/i7802.html | publisher=Princeton University Press | date=7 August 2007 | access-date=2007-10-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071016235049/http://press.princeton.edu/chapters/i7802.html | archive-date=16 October 2007 | url-status=dead }}</ref><ref name="Higgins">{{cite news | author=Higgins, Charlotte | title=Americans win Nobel for economics | url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7045067.stm | date=15 October 2007 | work=BBC News | access-date=2007-10-15}}</ref>. Shaxslar va institutlar, [[bozor]]lar va [[savdo]]ning o‘zaro ta’siri bugungi kunda Hurwicz ishlab chiqqan modellar yordamida tahlil qilinadi va tushuniladi<ref name="Lohr">{{cite news | author=Lohr, Steve | work=The New York Times | title=Three Share Nobel in Economics for Work on Social Mechanisms | url=https://www.nytimes.com/2007/10/16/business/16nobel.html | date=2007-10-16 | access-date=2007-10-19}}</ref>. ==Shaxsiy hayoti== Hurwicz [[Moskva]], [[Rossiya]]da, [[oktyabr inqilobi]]dan bir necha oy oldin, polshalik yahudiylar oilasida tug‘ilgan. Leonid tug‘ilganidan ko‘p o‘tmay, oila [[Varshava]]ga qaytib kelgan. Hurwicz va uning oilasi [[bolsheviklar]] va [[natsizm|natsistlar]] tomonidan ta’qibga uchragan, chunki u Germaniya 1939-yilda Polshaga bostirib kirganida yana qochqinga aylangan. Uning ota-onasi va akasi Varshavadan qochib ketishgan, faqat hibsga olinib, Sovet mehnat lagerlariga jo‘natilgan. [[Varshava universiteti]]ni 1938-yilda tamomlagan Hurwicz, natsistlarning [[Polsha]]ga bostirib kirishi vaqtida Londonda edi, [[Shveytsariya]]ga, keyin [[Portugaliya]]ga ko‘chib o‘tgan va nihoyat 1940-yilda [[AQSH|Qo‘shma Shtatlar]]ga hijrat qilgan. Uning oilasi oxir-oqibat unga qo‘shilgan<ref name="Clement"/>. Hurwicz 1940-yillarda uning o‘qituvchi yordamchisi sifatida [[Viskonsin]] fermasida o‘sgan va o‘sha paytda [[Chikago universiteti]]da iqtisodiyot bo‘yicha bakalavr bo‘lgan Evelin Jensen (1923-yil 31-oktyabrda tug‘ilgan)ni ishga olgan. Ular 1944-yil 19-iyulda turmush qurishgan<ref name="timeline">{{cite web|title=Perspectives on Leo Hurwicz, A Celebration of 90 Years (timeline)|url=http://www.econ.umn.edu/hurwicz_timeline.pdf|date=14 April 2007|publisher=University of Minnesota (econ.umn.edu)|access-date=2007-10-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071025031226/http://www.econ.umn.edu/hurwicz_timeline.pdf <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-10-25}}</ref> va keyinchalik [[Minneapolis]]dagi bir qator manzillarda yashagan. Ularning to‘rt farzandi bor edi: Sara, Maykl, Rut va Maksim<ref name="Clement">{{cite journal|author=Clement, Douglas|title=Intelligent Designer|url=http://www.econ.umn.edu/magazine/MinnesotaEconomics1106.pdf|journal=Minnesota Economics|publisher=Department of Economics, University of Minnesota College of Liberal Arts|pages=6–9|date=Fall 2006|access-date=2007-10-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071025031216/http://www.econ.umn.edu/magazine/MinnesotaEconomics1106.pdf <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-10-25}}</ref>. U 2008-yil iyun oyi o‘rtalarida buyrak yetishmovchiligidan shifoxonaga yotqizilgan. Bir hafta o‘tib Minneapolisdagi vafot etdi<ref>{{cite web|url=http://www.startribune.com/obituaries/21570704.html?location_refer=Homepage:highlightModules:1|title=Leonid Hurwicz won Nobel in economics|website=startribune.com}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/06/26/business/26hurwicz.html?_r=1&scp=1&sq=hurwicz&st=nyt&oref=slogin|title=Leonid Hurwicz, 90, Nobel Economist|first=William|last=Grimes|date=2008-06-26|newspaper=The New York Times}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti laureatlari]] [[Turkum:Nobel mukofoti sovrindorlari]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] 2tql2a146cecnciwo5magc6b2qw47ne Gene Grossman 0 1363951 5987957 2026-04-10T15:56:52Z Tewayev 117920 „{{Iqtisodchi | ismi = Gene M. Grossman | maktab_anʼanasi = | rangi = | rasmi = | rasm_oʻlchami = | sarlavha = | tugʻilgan_sanasi = {{Birth date and age|1955|12|11|mf=y}} | tugʻilgan_joyi = [[Nyu-York]], [[AQSh]] | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | millati = | oliygoh = [[Prinston universiteti]] | soha = [[Xalqaro savdo]], [[Siyosiy iqtisod]], Iqtisodiy...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987957 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi | ismi = Gene M. Grossman | maktab_anʼanasi = | rangi = | rasmi = | rasm_oʻlchami = | sarlavha = | tugʻilgan_sanasi = {{Birth date and age|1955|12|11|mf=y}} | tugʻilgan_joyi = [[Nyu-York]], [[AQSh]] | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | millati = | oliygoh = [[Prinston universiteti]] | soha = [[Xalqaro savdo]], [[Siyosiy iqtisod]], [[Iqtisodiy oʻsish]] | alma_mater = [[Yale universiteti]] (bakalavr)<br />[[Massachusetts texnologiya instituti]] (PhD) | qarshi = | rahnamolari = [[Jagdish Bhagvati]]<ref>{{cite web|url=http://library.mit.edu/F/K213STDDRFEF7HXGRHSXVPYFID8SABYR1JJPTM35VK7YBFENGP-21980?func=full-set-set&set_number=017172&set_entry=000010&format=999|title=PDS login|website=library.MIT.edu|access-date=January 6, 2018}}</ref> | izdoshlari = Irene Brambilla | hissasi = | mukofotlar = „Onassis Prize“, „Harry G. Johnson Prize“, „Bernard-Harms Prize“ | imzo = | repec_prefix = | repec_id = }} '''Gene Michael Grossman''' (1955-yilning 11-dekabr, [[Nyu-York]]da tugʻilgan) — amerikalik iqtisodchi boʻlib, [[Prinston universiteti]]da xalqaro iqtisodiyot boʻyicha Jacob Viner professori ostida taʼlim olgan. Grossman xalqaro savdo sohasidagi tadqiqotlari bilan mashhur boʻlib, asosan iqtisodiy oʻsish va savdo oʻrtasidagi bogʻliqlik hamda savdo siyosatining siyosiy iqtisodiyoti masalalariga eʼtibor qaratgan. Shuningdek, u Kuznets egri chizigʻi boʻyicha tadqiqot ishlari bilan ham tanilgan<ref name="Grossman2001">{{cite journal |last1=Grossman |first1=G. M. |last2=Krueger |first2=A. B. |author2-link=Alan B. Krueger |year=1991 |title=Environmental impacts of a North American Free Trade Agreement |journal=National Bureau of Economic Research Working Paper 3914, NBER |location=Cambridge MA. |doi=10.3386/w3914 |doi-access=free}}</ref>. Grossman 1976-yilda [[ Yale universiteti]]da iqtisodiyot boʻyicha [[bakalavr]] darajasini, 1980-yilda esa [[Massachusetts texnologiya instituti]]da iqtisodiyot boʻyicha falsafa doktori (PhD) darajasini olgan. 1980-yilda [[ Prinston universiteti]]da assistent professor lavozimida ish boshlagan, 1988-yilda esa iqtisodiyot boʻyicha toʻliq professor boʻlgan<ref>{{cite web |last1=Grossman |first1=Gene |title=Biography |url=http://www.princeton.edu/~grossman/grossman_biography.htm |website=Gene M. Grossman Personal Website |access-date=9 December 2020}}</ref>. Grossman [[Harvard universiteti]] professori [[Elhanan Helpman]] bilan tez-tez hamkorlik qilgan va ular birgalikda uchta kitob yozgan: „Innovation and Growth in the Global Economy“, „Special Interest Politics“ va „Interest Groups and Trade Policy“. 2009-yilda Grossman St. Gallen universiteti tomonidan iqtisodiyot boʻyicha faxriy doktorlik darajasi bilan taqdirlangan. 2015-yilda esa xalqaro savdo yoʻnalishida „Onassis Prize“ mukofotini olgan<ref>{{cite web|url=http://www.onassis.org/en/onassis-international-prizes-details.php?id=5|title=Onassis International Prizes - Alexander S. Onassis Public Benefit Foundation|website=www.Onassis.org|access-date=January 6, 2018}}</ref>. 2016-yilda Grossman Minho universitetining iqtisodiyot boʻyicha faxriy doktori unvonini oldi. Grossman Princeton jamoat va xalqaro munosabatlar maktabi oʻqituvchisi Jean Baldwin Grossman bilan turmush qurgan<ref>{{cite web |last1=Grossman |first1=Gene |title=Biography |url=http://www.princeton.edu/~grossman/grossman_biography.htm |website=Gene Grossman's Personal Website |access-date=9 December 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=A Joyous Gathering to Celebrate Gene Grossman's Many Contributions to International Economics |url=https://economics.princeton.edu/news/a-joyous-gathering-to-celebrate-gene-grossmans-many-contributions-to-international-economics/ |access-date=2023-06-04 |website=Princeton University - Department of Economics |language=en}}</ref>. Ularning ikki farzandi bor. Grossman 1997-yilda Amerika sanʼat va fanlar akademiyasi aʼzosi etib saylangan<ref>{{Cite web|title=Gene M. Grossman|url=https://www.amacad.org/person/gene-m-grossman|access-date=2021-03-23|website=American Academy of Arts & Sciences|language=en}}</ref>. == Ilmiy ishlari == * {{cite journal |last1=Grossman|first1=Gene |author2-link=Alan B. Krueger |first2=Allan B. |last2=Krueger |title= Environmental impacts of a North American Free Trade Agreement |journal= National Bureau of Economic Research Working Paper 3914, NBER |location=Cambridge MA. |year=1991 |doi=10.3386/w3914|doi-access=free}} * {{cite book | last1 = Grossman | first1 = Gene | last2 = Helpman | first2 = Elhanan | author-link2= Elhanan Helpman | title = Innovation and growth in the global economy | publisher = MIT Press | location = Cambridge, Massachusetts | year = 1993 | isbn = 9780262570978 }} * {{cite book | last1 = Grossman | first1 = Gene | last2 = Helpman | first2 = Elhanan | author-link2= Elhanan Helpman | title = Special interest politics | publisher = MIT Press | location = Cambridge, Massachusetts | year = 2002 | isbn = 9780262571678 }} * {{cite book |last1=Grossman |first1=Gene |last2=Helpman |first2=Elhanan | author-link2= Elhanan Helpman |title=Interest Groups and Trade Policy |date=March 3, 2002 |publisher=Princeton University Press |isbn=9780691095974}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://www.princeton.edu/~grossman/ Prinston universitetidagi Gene Grossmanning shaxsiy bosh sahifasi] * [https://ideas.repec.org/e/pgr21.html Gene Grossmanning IDEAS/RePEc platformalaridagi sahifasi] {{Authority control}} [[Turkum:1955-yilda tug'ilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] o2472vmoeopaq6d7159kd6l5k1d54lj Munozara:Gene Grossman 1 1363952 5987958 2026-04-10T15:57:31Z Tewayev 117920 „{{munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987958 wikitext text/x-wiki {{munozara}} srjk8qw7fnryrp5m66amrx671fy75ox Fond bozori indeksi 0 1363953 5987960 2026-04-10T16:01:46Z Miraziz Xolmirzayev 232353 „{{Qisqa tavsif|Investorlar bozor ko‘rsatkichini aniqlash uchun foydalanadigan moliyaviy ko‘rsatkich}} {{Use dmy dates|date=2026-yil aprel}} [[Fayl:Comparison of three stock indices after 1975.svg|thumb|upright=1.2|AQShning uchta yirik fond indeksining taqqoslanishi: NASDAQ Composite, [[Dow Jones sanoat indeksi|Dow Jones Industrial Average]] va [[S&P 500|S&P 500 Index]]. Ularning barchasi 2007-yil mart oyida bir xil darajada ko‘rsatilgan. dot...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987960 wikitext text/x-wiki {{Qisqa tavsif|Investorlar bozor ko‘rsatkichini aniqlash uchun foydalanadigan moliyaviy ko‘rsatkich}} {{Use dmy dates|date=2026-yil aprel}} [[Fayl:Comparison of three stock indices after 1975.svg|thumb|upright=1.2|AQShning uchta yirik fond indeksining taqqoslanishi: NASDAQ Composite, [[Dow Jones sanoat indeksi|Dow Jones Industrial Average]] va [[S&P 500|S&P 500 Index]]. Ularning barchasi 2007-yil mart oyida bir xil darajada ko‘rsatilgan. dot-com bubble davrida (1990-yillarning oxiri) NASDAQ keskin o‘sdi, bu esa ushbu indeks tarkibida texnologik kompaniyalar sonining ko‘pligi bilan izohlanadi.]] '''Fond bozori indeksi''' (yoki '''aksiya indeksi''') — [[moliya]] sohasida [[fond bozori]]ning yoki uning bir qismi (segmenti)ning umumiy holatini o‘lchaydigan [[Index (economics)|indeks]] hisoblanadi. U [[investor]]larga joriy [[aksiya]] narxlarini o‘tgan davrdagi narxlar bilan solishtirish orqali bozor samaradorligini baholash imkonini beradi<ref>{{cite news |last=Caplinger |first=Dan |date=2020-yil 18-yanvar |url=https://www.fool.com/knowledge-center/what-is-a-stock-index.aspx |title=Fond bozori indeksi nima? |work=[[The Motley Fool]] }}</ref>. Indeksning asosiy ikki mezoni mavjud: u ''investitsiya qilish mumkin bo‘lgan'' (''investable'') va ''shaffof'' (''transparent'') bo‘lishi kerak<ref>{{cite journal |last=Lo |first=Andrew W. |date=2016 |title=Indeks nima? |journal=Journal of Portfolio Management |volume=42 |issue=2 |pages=21–36 |doi=10.3905/jpm.2016.42.2.021 |hdl=1721.1/109050 |s2cid=219222815 |hdl-access=free }}</ref>. Ya’ni, uni tuzish metodologiyasi aniq belgilangan bo‘ladi. Investorlar indeksga [[indeks fondi]] orqali sarmoya kiritishlari mumkin; bunday fondlar o‘zaro fond yoki birjada savdo qilinadigan fond (ETF) shaklida bo‘ladi va indeksni "kuzatadi". Indeks fondining natijasi bilan indeks natijasi o‘rtasidagi farq ''kuzatish xatosi'' deb ataladi. == Qamroviga ko‘ra indeks turlari == Fond bozori indekslari ularning tarkibiga kiruvchi aksiyalar to‘plamiga qarab tasniflanadi. Bu to‘plam ko‘pincha indeksning "qamrovi" deb ataladi. Aksiyalar odatda iqtisodiy xususiyatlari yoki investorlar talabiga qarab guruhlanadi. Indeksning qamrovi uning vaznlash usulidan alohida tushuncha hisoblanadi. Masalan, [[S&P 500]] — bozor kapitallashuviga asoslangan indeks bo‘lib, u S&P umumiy bozor indeksidagi 500 ta eng yirik kompaniyani qamrab oladi. Shu bilan birga, aynan shu qamrovga ega teng vaznli (equally weighted) S&P 500 indeksi ham mavjud. ; Global (jahon) qamrov: Bu turdagi indekslar butun dunyo fond bozorining holatini aks ettirishga harakat qiladi. Masalan, [[MSCI indeksi|MSCI World]] indeksi 23 ta rivojlangan davlatdagi taxminan 1400 ta kompaniyani o‘z ichiga oladi va erkin muomaladagi kapitallashuvning qariyb 85 foizini qamrab oladi<ref>{{Cite web |title=MSCI World Index |url=https://www.msci.com/indexes/index/990100 |website=MSCI.com |access-date=2024-yil 30-dekabr }}</ref>. FTSE Global Equity Index Series esa 16 000 dan ortiq kompaniyani o‘z ichiga oladi<ref>{{cite web |url=https://www.ftserussell.com/products/indices/geisac |title=FTSE Global Equity Index Series (GEIS) |publisher=[[FTSE Russell]] |access-date=2023-yil 19-fevral }}</ref>. Aksincha, S&P Global 100 indeksi atigi 100 ta kompaniya bilan cheklangan. ; Mintaqaviy qamrov: Bu indekslar ma’lum bir geografik mintaqa fond bozorini aks ettiradi. Masalan, FTSE Developed Europe Index yoki FTSE Developed Asia Pacific Index. ; Mamlakat qamrovi: Bu indekslar bitta mamlakat fond bozorini aks ettiradi va bilvosita investorlarning o‘sha mamlakat iqtisodiyotiga bo‘lgan munosabatini ko‘rsatadi. Eng mashhur indekslar odatda yirik kompaniyalar aksiyalaridan tuzilgan bo‘ladi, masalan: [[DAX]] (Germaniya), NIFTY 50 (Hindiston), [[Nikkei 225]] (Yaponiya), KSE 100 (Pokiston), [[FTSE 100 indeksi|FTSE 100]] (Buyuk Britaniya) va [[S&P 500]] (AQSh). ; Birja asosidagi qamrov: Bu indekslar ma’lum bir [[fond birjasi]]da savdo qilinadigan aksiyalar asosida tuziladi. Masalan, [[Nasdaq-100]] yoki bir nechta birjalarni qamrab oluvchi Euronext 100 va OMX Nordic 40. ; Sektor bo‘yicha qamrov: Bu indekslar iqtisodiyotning ma’lum bir bozor sektoridagi kompaniyalar faoliyatini kuzatadi. Masalan, Wilshire US REIT Index — 80 dan ortiq ko‘chmas mulk investitsiya jamg‘armasini (REIT) qamrab oladi, NASDAQ Biotechnology Index esa taxminan 200 ta [[Biotexnologiya|biotexnologiya]] kompaniyasini o‘z ichiga oladi. kpkbz707j41k0zt7dgaiiput4wfrja4 5987965 5987960 2026-04-10T16:04:44Z Miraziz Xolmirzayev 232353 [[Turkum:Indekslar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987965 wikitext text/x-wiki {{Qisqa tavsif|Investorlar bozor ko‘rsatkichini aniqlash uchun foydalanadigan moliyaviy ko‘rsatkich}} {{Use dmy dates|date=2026-yil aprel}} [[Fayl:Comparison of three stock indices after 1975.svg|thumb|upright=1.2|AQShning uchta yirik fond indeksining taqqoslanishi: NASDAQ Composite, [[Dow Jones sanoat indeksi|Dow Jones Industrial Average]] va [[S&P 500|S&P 500 Index]]. Ularning barchasi 2007-yil mart oyida bir xil darajada ko‘rsatilgan. dot-com bubble davrida (1990-yillarning oxiri) NASDAQ keskin o‘sdi, bu esa ushbu indeks tarkibida texnologik kompaniyalar sonining ko‘pligi bilan izohlanadi.]] '''Fond bozori indeksi''' (yoki '''aksiya indeksi''') — [[moliya]] sohasida [[fond bozori]]ning yoki uning bir qismi (segmenti)ning umumiy holatini o‘lchaydigan [[Index (economics)|indeks]] hisoblanadi. U [[investor]]larga joriy [[aksiya]] narxlarini o‘tgan davrdagi narxlar bilan solishtirish orqali bozor samaradorligini baholash imkonini beradi<ref>{{cite news |last=Caplinger |first=Dan |date=2020-yil 18-yanvar |url=https://www.fool.com/knowledge-center/what-is-a-stock-index.aspx |title=Fond bozori indeksi nima? |work=[[The Motley Fool]] }}</ref>. Indeksning asosiy ikki mezoni mavjud: u ''investitsiya qilish mumkin bo‘lgan'' (''investable'') va ''shaffof'' (''transparent'') bo‘lishi kerak<ref>{{cite journal |last=Lo |first=Andrew W. |date=2016 |title=Indeks nima? |journal=Journal of Portfolio Management |volume=42 |issue=2 |pages=21–36 |doi=10.3905/jpm.2016.42.2.021 |hdl=1721.1/109050 |s2cid=219222815 |hdl-access=free }}</ref>. Ya’ni, uni tuzish metodologiyasi aniq belgilangan bo‘ladi. Investorlar indeksga [[indeks fondi]] orqali sarmoya kiritishlari mumkin; bunday fondlar o‘zaro fond yoki birjada savdo qilinadigan fond (ETF) shaklida bo‘ladi va indeksni "kuzatadi". Indeks fondining natijasi bilan indeks natijasi o‘rtasidagi farq ''kuzatish xatosi'' deb ataladi. == Qamroviga ko‘ra indeks turlari == Fond bozori indekslari ularning tarkibiga kiruvchi aksiyalar to‘plamiga qarab tasniflanadi. Bu to‘plam ko‘pincha indeksning "qamrovi" deb ataladi. Aksiyalar odatda iqtisodiy xususiyatlari yoki investorlar talabiga qarab guruhlanadi. Indeksning qamrovi uning vaznlash usulidan alohida tushuncha hisoblanadi. Masalan, [[S&P 500]] — bozor kapitallashuviga asoslangan indeks bo‘lib, u S&P umumiy bozor indeksidagi 500 ta eng yirik kompaniyani qamrab oladi. Shu bilan birga, aynan shu qamrovga ega teng vaznli (equally weighted) S&P 500 indeksi ham mavjud. ; Global (jahon) qamrov: Bu turdagi indekslar butun dunyo fond bozorining holatini aks ettirishga harakat qiladi. Masalan, [[MSCI indeksi|MSCI World]] indeksi 23 ta rivojlangan davlatdagi taxminan 1400 ta kompaniyani o‘z ichiga oladi va erkin muomaladagi kapitallashuvning qariyb 85 foizini qamrab oladi<ref>{{Cite web |title=MSCI World Index |url=https://www.msci.com/indexes/index/990100 |website=MSCI.com |access-date=2024-yil 30-dekabr }}</ref>. FTSE Global Equity Index Series esa 16 000 dan ortiq kompaniyani o‘z ichiga oladi<ref>{{cite web |url=https://www.ftserussell.com/products/indices/geisac |title=FTSE Global Equity Index Series (GEIS) |publisher=[[FTSE Russell]] |access-date=2023-yil 19-fevral }}</ref>. Aksincha, S&P Global 100 indeksi atigi 100 ta kompaniya bilan cheklangan. ; Mintaqaviy qamrov: Bu indekslar ma’lum bir geografik mintaqa fond bozorini aks ettiradi. Masalan, FTSE Developed Europe Index yoki FTSE Developed Asia Pacific Index. ; Mamlakat qamrovi: Bu indekslar bitta mamlakat fond bozorini aks ettiradi va bilvosita investorlarning o‘sha mamlakat iqtisodiyotiga bo‘lgan munosabatini ko‘rsatadi. Eng mashhur indekslar odatda yirik kompaniyalar aksiyalaridan tuzilgan bo‘ladi, masalan: [[DAX]] (Germaniya), NIFTY 50 (Hindiston), [[Nikkei 225]] (Yaponiya), KSE 100 (Pokiston), [[FTSE 100 indeksi|FTSE 100]] (Buyuk Britaniya) va [[S&P 500]] (AQSh). ; Birja asosidagi qamrov: Bu indekslar ma’lum bir [[fond birjasi]]da savdo qilinadigan aksiyalar asosida tuziladi. Masalan, [[Nasdaq-100]] yoki bir nechta birjalarni qamrab oluvchi Euronext 100 va OMX Nordic 40. ; Sektor bo‘yicha qamrov: Bu indekslar iqtisodiyotning ma’lum bir bozor sektoridagi kompaniyalar faoliyatini kuzatadi. Masalan, Wilshire US REIT Index — 80 dan ortiq ko‘chmas mulk investitsiya jamg‘armasini (REIT) qamrab oladi, NASDAQ Biotechnology Index esa taxminan 200 ta [[Biotexnologiya|biotexnologiya]] kompaniyasini o‘z ichiga oladi. [[Turkum:Indekslar]] o13xrdf0v6lxhot3v9p5xa617pvvdt2 5987966 5987965 2026-04-10T16:05:12Z Miraziz Xolmirzayev 232353 [[Turkum:Iqtisodiy tizimlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987966 wikitext text/x-wiki {{Qisqa tavsif|Investorlar bozor ko‘rsatkichini aniqlash uchun foydalanadigan moliyaviy ko‘rsatkich}} {{Use dmy dates|date=2026-yil aprel}} [[Fayl:Comparison of three stock indices after 1975.svg|thumb|upright=1.2|AQShning uchta yirik fond indeksining taqqoslanishi: NASDAQ Composite, [[Dow Jones sanoat indeksi|Dow Jones Industrial Average]] va [[S&P 500|S&P 500 Index]]. Ularning barchasi 2007-yil mart oyida bir xil darajada ko‘rsatilgan. dot-com bubble davrida (1990-yillarning oxiri) NASDAQ keskin o‘sdi, bu esa ushbu indeks tarkibida texnologik kompaniyalar sonining ko‘pligi bilan izohlanadi.]] '''Fond bozori indeksi''' (yoki '''aksiya indeksi''') — [[moliya]] sohasida [[fond bozori]]ning yoki uning bir qismi (segmenti)ning umumiy holatini o‘lchaydigan [[Index (economics)|indeks]] hisoblanadi. U [[investor]]larga joriy [[aksiya]] narxlarini o‘tgan davrdagi narxlar bilan solishtirish orqali bozor samaradorligini baholash imkonini beradi<ref>{{cite news |last=Caplinger |first=Dan |date=2020-yil 18-yanvar |url=https://www.fool.com/knowledge-center/what-is-a-stock-index.aspx |title=Fond bozori indeksi nima? |work=[[The Motley Fool]] }}</ref>. Indeksning asosiy ikki mezoni mavjud: u ''investitsiya qilish mumkin bo‘lgan'' (''investable'') va ''shaffof'' (''transparent'') bo‘lishi kerak<ref>{{cite journal |last=Lo |first=Andrew W. |date=2016 |title=Indeks nima? |journal=Journal of Portfolio Management |volume=42 |issue=2 |pages=21–36 |doi=10.3905/jpm.2016.42.2.021 |hdl=1721.1/109050 |s2cid=219222815 |hdl-access=free }}</ref>. Ya’ni, uni tuzish metodologiyasi aniq belgilangan bo‘ladi. Investorlar indeksga [[indeks fondi]] orqali sarmoya kiritishlari mumkin; bunday fondlar o‘zaro fond yoki birjada savdo qilinadigan fond (ETF) shaklida bo‘ladi va indeksni "kuzatadi". Indeks fondining natijasi bilan indeks natijasi o‘rtasidagi farq ''kuzatish xatosi'' deb ataladi. == Qamroviga ko‘ra indeks turlari == Fond bozori indekslari ularning tarkibiga kiruvchi aksiyalar to‘plamiga qarab tasniflanadi. Bu to‘plam ko‘pincha indeksning "qamrovi" deb ataladi. Aksiyalar odatda iqtisodiy xususiyatlari yoki investorlar talabiga qarab guruhlanadi. Indeksning qamrovi uning vaznlash usulidan alohida tushuncha hisoblanadi. Masalan, [[S&P 500]] — bozor kapitallashuviga asoslangan indeks bo‘lib, u S&P umumiy bozor indeksidagi 500 ta eng yirik kompaniyani qamrab oladi. Shu bilan birga, aynan shu qamrovga ega teng vaznli (equally weighted) S&P 500 indeksi ham mavjud. ; Global (jahon) qamrov: Bu turdagi indekslar butun dunyo fond bozorining holatini aks ettirishga harakat qiladi. Masalan, [[MSCI indeksi|MSCI World]] indeksi 23 ta rivojlangan davlatdagi taxminan 1400 ta kompaniyani o‘z ichiga oladi va erkin muomaladagi kapitallashuvning qariyb 85 foizini qamrab oladi<ref>{{Cite web |title=MSCI World Index |url=https://www.msci.com/indexes/index/990100 |website=MSCI.com |access-date=2024-yil 30-dekabr }}</ref>. FTSE Global Equity Index Series esa 16 000 dan ortiq kompaniyani o‘z ichiga oladi<ref>{{cite web |url=https://www.ftserussell.com/products/indices/geisac |title=FTSE Global Equity Index Series (GEIS) |publisher=[[FTSE Russell]] |access-date=2023-yil 19-fevral }}</ref>. Aksincha, S&P Global 100 indeksi atigi 100 ta kompaniya bilan cheklangan. ; Mintaqaviy qamrov: Bu indekslar ma’lum bir geografik mintaqa fond bozorini aks ettiradi. Masalan, FTSE Developed Europe Index yoki FTSE Developed Asia Pacific Index. ; Mamlakat qamrovi: Bu indekslar bitta mamlakat fond bozorini aks ettiradi va bilvosita investorlarning o‘sha mamlakat iqtisodiyotiga bo‘lgan munosabatini ko‘rsatadi. Eng mashhur indekslar odatda yirik kompaniyalar aksiyalaridan tuzilgan bo‘ladi, masalan: [[DAX]] (Germaniya), NIFTY 50 (Hindiston), [[Nikkei 225]] (Yaponiya), KSE 100 (Pokiston), [[FTSE 100 indeksi|FTSE 100]] (Buyuk Britaniya) va [[S&P 500]] (AQSh). ; Birja asosidagi qamrov: Bu indekslar ma’lum bir [[fond birjasi]]da savdo qilinadigan aksiyalar asosida tuziladi. Masalan, [[Nasdaq-100]] yoki bir nechta birjalarni qamrab oluvchi Euronext 100 va OMX Nordic 40. ; Sektor bo‘yicha qamrov: Bu indekslar iqtisodiyotning ma’lum bir bozor sektoridagi kompaniyalar faoliyatini kuzatadi. Masalan, Wilshire US REIT Index — 80 dan ortiq ko‘chmas mulk investitsiya jamg‘armasini (REIT) qamrab oladi, NASDAQ Biotechnology Index esa taxminan 200 ta [[Biotexnologiya|biotexnologiya]] kompaniyasini o‘z ichiga oladi. [[Turkum:Indekslar]] [[Turkum:Iqtisodiy tizimlar]] ttvmtu6i8cmbtuw1i2bgmq2xio6jkkz Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi 0 1363954 5987961 2026-04-10T16:02:07Z Janob Mirzaolim 64438 Inglizchadan tarjima qildim 5987961 wikitext text/x-wiki {{Ijro etuvchi hokimiyat | government_name = Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi | nativename = Türkmenistanyň Ministrler Kabineti | image = Emblem of Turkmenistan.svg | image_size = 100px | image_caption = | formed = 1991-yil iyul | state = [[Turkmaniston]] | headquarters = [[Ashxobod]] | chief1_name = [[Serdar Berdimuhamedov]] | chief1_position = [[Turkmaniston prezidenti|Prezident]] | main_organ = Vazirlar Kengashi | ministries = | responsible = [[Turkmaniston prezidenti|Prezident]] | website = {{url|turkmenistan.gov.tm}} }} {{Turkmaniston siyosati}} '''Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi''' ({{lang-tk|Türkmenistanyň Ministrler Kabineti}}) — [[Turkmaniston]]dagi bosh ijro etuvchi organ. Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi aʼzolari ham davlat boshligʻi ham hukumat boshligʻi hisoblanadigan [[Turkmaniston prezidenti]] tomonidan tayinlanadi. Koʻp hollarda muayyan portfellarga ega boʻlishdan tashqari, Vazirlar Mahkamasining oltita rais oʻrinbosarlariga ({{lang-tk|Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary}}, lekin ogʻzaki nutqda ''wise-premýer'' deb ham ataladi) Turkmaniston viloyati yoki poytaxtini nazorat qilish ham yuklatilishi mumkin<ref name=provinces>{{cite news|url=https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/52364/resmi-habar-7|title=Resmi Habar|date=11 February 2021|language=Turkmen|publisher=Türkmenistan: Altyn asyr}}</ref><ref name=titles>{{cite news|url=https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/39580/turkmenistanyn-ministrler-kabinetinin-ginisleyin-mejlisi|title=Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisi|date=1 March 2013|language=Turkmen|publisher=Türkmenistan: Altyn asyr}}</ref>. Bitta davlat konserni — [[Turkmangaz]] boshligʻi ham vazir darajasiga ega va „davlat vaziri“ ({{lang-tk|döwlet ministri}}) deb ataladi<ref name=reprimand>{{cite news|url=https://tdh.gov.tm/en/post/25946/president-turkmenistan-holds-session-development-oil-and-gas-industry|title=The President of Turkmenistan holds session on development of oil and gas industry|date=2 February 2021|publisher=Turkmenistan Today}}</ref><ref name=ogtspeakers>{{cite web|url=https://ogt-turkmenistan.com/ru/speakers|title=Спикеры|publisher=OGT 2020}}</ref><ref name=award>{{cite news|url=https://www.parahat.info/edict/2093|title=УКАЗ Президента Туркменистана О награждении юбилейной медалью Туркменистана 'Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 25 ýyllygyna'|date=11 December 2020|language=Russian|publisher=parahat.info}}</ref>. == Vazifalari == [[Image:10 manat. Türkmenistan, 1993 a.jpg|thumb|200px|right|Vazirlar Mahkamasi binosi [[Turkmaniston manati]]da]] Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi quyidagi vazifalarni bajaradi: * Turkmaniston qonunlari, [[Turkmaniston prezidenti]] va [[Turkmaniston Majlisi]] hujjatlarining ijrosini tashkil qiladi; * Fuqarolarning huquq va erkinliklarini taʼminlash va himoya qilish, mulk, jamoat tartibi va milliy xavfsizlikni himoya qilish choralarini amalga oshiradi; * Ichki va tashqi siyosatning asosiy yoʻnalishlari, shuningdek, mamlakatning iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanish dasturlari boʻyicha takliflarni ishlab chiqadi va Majlis koʻrib chiqishi uchun taqdim etadi; * Iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishning davlat boshqaruvini amalga oshiradi; Davlat korxonalari, muassasalari va tashkilotlarini boshqarishni tashkil qiladi; tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va himoya qilishni taʼminlaydi; * Pul-kredit tizimini mustahkamlash choralarini koʻradi; * Zaruratga qarab, Vazirlar Mahkamasi huzurida qoʻmitalar, bosh boshqarmalar va boshqa departamentlarni tuzadi; * Tashqi iqtisodiy faoliyatni amalga oshiradi va xorijiy davlatlar bilan madaniy va boshqa aloqalarni rivojlantirishni taʼminlaydi; * Davlat idoralari, davlat korxonalari va tashkilotlari faoliyatini boshqaradi; vazirliklar va idoralarning, shuningdek, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining huquqiy hujjatlarini bekor qilish huquqiga ega; * [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]], qonunlari va boshqa normativ-huquqiy hujjatlari bilan oʻz vakolatiga kiradigan boshqa masalalarni hal qiladi. == Vazirlar Mahkamasining amaldagi aʼzolari == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" !Prezident devoni !Rahbar !Sana |- |[[Turkmaniston prezidenti|Prezident]] — Rais |[[Serdar Berdimuhamedov]] (Amaldagi) |2022 |- |Vazirlar Mahkamasi Raisining birinchi oʻrinbosari |[[Rashid Meredov]] |2007 |- !Rais oʻrinbosarlari !Rahbar !Sana |- |Raisning tashqi ishlar boʻyicha oʻrinbosari |[[Rashid Meredov]]<ref name=appt2022>{{cite news|url=https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/61837/dowlet-bastutanymyzyn-gol-ceken-resminamalary-5 |title=Döwlet Baştutanymyzyň gol çeken resminamalary |date=25 March 2022 |language=tk |publisher= Туркменистан: Золотой век}}</ref> |2001 |- |Raisning qishloq xoʻjaligi va [[Toshoʻgʻuz viloyati]] boʻyicha oʻrinbosari |[[Taňryguly Atahallyýew]]<ref name=atahallyyew>{{cite news|url=https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/73835/turkmenistanyn-prezidentinin-tratahallyyew-hakynda-permany | title=Türkmenistanyň Prezidentiniň T.R. Atahallyýew hakynda Permany |date=7 July 2023 |language=tk |publisher=Türkmenistan: Altyn asyr}}</ref><ref name=zasedanie2>{{cite news |url=https://tdh.gov.tm/ru/post/36720/zasedanie-kabineta-ministrov-turkmenistana-81 |title=Заседание Кабинета Министров Туркменистана |language=ru |date=7 July 2023 | publisher= Туркменистан сегодня}}</ref> |2023 |- |Raisning qurilish, sanoat, energetika va [[Ashxobod]] shahri boʻyicha oʻrinbosari |Baýmyrat Annamämmedow<ref name=anna2>{{cite news|url=https://www.parahat.info/edict/2156|title=УКАЗ Президента Туркменистана Об АННАМАММЕДОВЕ Б.И.|language=Russian|date=11 February 2021|publisher=parahat.info}}</ref><ref name=dpm-const>{{cite news |url=https://tdh.gov.tm/ru/post/34708/rasshirennoe-zasedanie-kabineta-ministrov-turkmenistana-15 |title=Расширенное заседание Кабинета Министров Туркменистана |date= 10 February 2023 |language=ru |publisher= Туркменистан сегодня}}</ref><ref>{{cite news |url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/69825/ukaz-prezidenta-turkmenistana-ob-annamammedove-bi |title=Указ Президента Туркменистана Об Аннамаммедове Б.И. |date= 10 February 2023|language=ru|publisher=«Туркменистан: Золотой век»}}</ref><ref>{{cite news |url=https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/69833/turkmenistanyn-prezidentinin-permany-biannamammedow-hakynda |title=Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany B.I. Annamämmedowhakynda |date= 10 February 2023 |publisher=«Türkmenistan: Altyn asyr» |language=tk}}</ref> |2023 |- |Raisning madaniyat va OAV boʻyicha oʻrinbosari |[[Bahar Seýidowa]]<ref name=culturemedia>{{cite news | url=https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/91834/dowlet-bastutanymyzyn-gol-ceken-resminamalary-29 | title= Döwlet Baştutanymyzyň gol çeken resminamalary – Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany B.H. Seýidowa hakynda |trans-title=Documents signed by the Head of State – Decree of the President of Turkmenistan about B.H. Seyidova |date=7 February 2025 |language=tk |publisher = Türkmenistan: Altyn asyr}}</ref><ref>{{cite news | url= https://www.atavatan-turkmenistan.com/bahar-seyidowa-medeniyet-ulgamyna-gozegcilik-edyan-wise-premyer-wezipesine-bellendi/ | title= Bahar Seýidowa medeniýet ulgamyna gözegçilik edýän wise-premýer wezipesine bellendi |trans-title= Bahar Seyidova appointed Vice Prime Minister in charge of the cultural sector | date=7 February 2025 | language=tk | publisher= Atawatan Türkmenistan}}</ref><ref>{{cite news | url= https://www.turkmenportal.com/blog/87686/turkmenistanyn-ministrler-kabinetinin-bashlygynyn-taze-orunbasary-bahar-seyidowanyn-terjimehaly | title= Биография нового заместителя председателя Кабинета Министров Туркменистана Бахар Сейидовой | trans-title= Biography of the new Deputy Chairman of the Cabinet of Ministers of Turkmenistan Bahar Seyidova | date=8 February 2025 |language=ru |publisher=Türkmenportal}}</ref> |2025 |- |Raisning iqtisodiyot va moliya boʻyicha oʻrinbosari |[[Hojamyrat Geldimyradow]]<ref name=kabmin2022>{{cite news | url=https://tdh.gov.tm/tk/post/32169/dowlet-bastutanymyzyn-gol-ceken-resminamalary-11 |title=Döwlet Baştutanymyzyň gol çeken resminamalary |date=8 July 2022 |language=tk |publisher=Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi (TDH) – Türkmenistan Bu gün}}</ref> |2022 |- |Raisning taʼlim, sogʻliqni saqlash, fan, sport va [[Mari viloyati]] boʻyicha oʻrinbosari |[[Batyr Mämmedow]]<ref name=dpmed2026>{{cite news | url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/103177/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-mammedove-bm-2 |title= Указ Президента Туркменистана О МАММЕДОВЕ Б.М. | date=13 February 2026 |language=ru |publisher= Туркменистан: Золотой век}}</ref><ref name=zased2026 /> |2026 |- |Raisning neft va gaz hamda [[Lebap viloyati]] boʻyicha oʻrinbosari |[[Guwanç Agajanow]]<ref name=oil>{{cite web|url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/103176/ukaz-prezidenta-turkmenistana-ob-agadzhanove-gv|title=Указ Президента Туркменистана Об АГАДЖАНОВЕ Г.В.|language=Russian|date=13 February 2026|publisher=Туркменистан: Золотой век}}</ref> |2026 |- |Raisning savdo, toʻqimachilik sanoati va tadbirkorlik hamda [[Axal viloyati]] boʻyicha oʻrinbosari |[[Nokerguly Atagulyýew]]<ref name=nokerguly>{{cite news|url= https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/89550/nhatagulyyew-hakynda-turkmenistanyn-prezidentinin-permany |title= N.H. Atagulyýew hakynda Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany |language=tk |date =15 November 2024 |publisher= Türkmenistan: Altyn asyr}}</ref><ref name=nokerguly-ru>{{cite news |url= https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/89546/ukaz-prezidenta-turkmenistana-ob-atagulyeve-nh |title= Указ Президента Туркменистана об Атагулыеве Н.Х. | language=ru |date=15 November 2024 |publisher=Туркменистан: Золотой век}}</ref><ref name=kabmin2024>{{cite news | url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/89540/zasedanie-kabineta-ministrov-turkmenistana-134 | title= Заседание Кабинета Министров Туркменистана |date= 15 November 2024 | language=ru | publisher=Туркменистан: Золотой век}}</ref><ref name=habartm2>{{cite news | url= https://turkmen.news/prezident-turkmenistana-smenil-vice-premyera-i-ministra-torgovli/ |title= Президент Туркменистана сменил вице-премьера и министра торговли |date= 20 November 2024 |language=ru |publisher=Turkmen.News}}</ref> |2024 |- |Raisning transport va aloqalar hamda [[Bolqon viloyati]] boʻyicha oʻrinbosari |[[Batyr Annaýew]]<ref name=zased2026 /><ref>{{cite news | url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/103178/ukaz-prezidenta-turkmenistana-ob-annaeve-b | title = Указ Президента Туркменистана Об АННАЕВЕ Б.А. | date=13 February 2026 | language=ru | publisher= Туркменистан: Золотой век}}</ref> |2026 |- !Vazirliklar !Rahbar !Sana |- |Qishloq xoʻjaligi vaziri |[[Çaryýar Çetiýew]]<ref name=minag2024>{{cite news |url=https://tdh.gov.tm/tk/post/39533/turkmenistanyn-prezidentinin-permany-cpcetiyew-hakynda |title= Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany Ç.P. Çetiýew hakynda |date=9 February 2024 |language=tk |publisher= Türkmenistan Bu gün}}</ref><ref name=agfeb2024>{{cite news | url=https://tdh.gov.tm/ru/post/39520/rasshirennoe-zasedanie-kabineta-ministrov-turkmenistana-21 |title= Расширенное заседание Кабинета Министров Туркменистана |date= 9 February 2024 |language=ru |publisher=Туркменистан сегодня}}</ref> |2024 |- |Avtomobil yoʻllari vaziri |[[Hangeldi Kerimow]]<ref>{{cite news | url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/103180/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-kerimove-hsh | title= Указ Президента Туркменистана О КЕРИМОВЕ Х.Ш. |date= 13 February 2026 | language=ru | publisher = Туркменистан: Золотой век}}</ref><ref name=zased2026>{{cite news | url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/103172/rasshirennoe-zasedanie-kabineta-ministrov-turkmenistana-30 | title=Расширенное заседание Кабинета Министров Туркменистана |date= 13 February 2026 | language=ru | publisher= Туркменистан: Золотой век}}</ref> |2026 |- |Aloqalar vazirligi |Hajymyrat Hudaýgulyýew<ref name=commsru>{{cite news | url= https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/96908/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-hudajgulyeve-hsh |title= Указ Президента Туркменистана о ХУДАЙГУЛЫЕВЕ Х.Ш. |date= 11 July 2025 |language=ru | publisher= Туркменистан: Золотой век}}</ref><ref name=commstk>{{cite news |url= https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/96887/turkmenistanyn-prezidentinin-permany-hshudaygulyyew-hakynda | title= Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany H.Ş. Hudaýgulyýew hakynda | language=tk | publisher= Türkmenistan: Altyn asyr}}</ref> |2025 |- |Qurilish va arxitektura vazirligi |Abdulla Geldiýew<ref name=geldiyew>{{cite news |url= https://tdh.gov.tm/tk/post/39527/turkmenistanyn-prezidentinin-permany-mgeldiyew-hakynda | title= Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany A.M. Geldiýew hakynda|date= 9 February 2024 |language=tk |publisher=Türkmenistan Bu gün}}</ref> |2024 |- |Madaniyat vazirligi |Atageldi Şamyradow<ref name=mincult>{{cite news|url=https://turkmenportal.com/blog/11433/ministrom-kultury-naznachen-atageldi-shamyradov|title=Министром культуры назначен Атагелди Шамырадов|date=5 August 2017|language=Turkmen|publisher=Turkmenportal}}</ref> |2017 |- |Mudofaa vazirligi |[[Begenç Gündogdyýew]]<ref>{{cite news|url=https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/48058/turkmenistanyn-prezidentinin-permany-bagundogdyyew-hakynda|title=Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany B.A. Gündogdyýew hakynda|date=13 June 2018|language=Turkmen|publisher=Türkmenistan: Altyn asyr}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://en.hronikatm.com/2018/06/president-berdymukhammedov-makes-reshuffles-in-law-enforcement-agencies/|title=President Berdymukhammedov makes reshuffles in law enforcement agencies &#124; Chronicles of Turkmenistan|date=14 June 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://en.trend.az/casia/turkmenistan/2917296.html|title=New Minister of Defense of Turkmenistan appointed|date=14 June 2018}}</ref> |2018 |- |Taʼlim vazirligi |Jumamyrat Gurbangeldiýew<ref name=educ2024>{{cite news |url= https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/85596/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-gurbangeldieve-dzhsh |title= Указ Президента Туркменистана о Гурбангелдиеве Дж.Ш. | date=12 July 2024 |language=ru |publisher=Туркменистан: Золотой век}}</ref> |2024 |- |Energetika vazirligi |[[Annageldi Saparow]]<ref name=saparov>{{cite news |url= https://tdh.gov.tm/ru/post/36784/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-saparove-b|title=Указ Президента Туркменистана о Сапарове А.Б.|date=14 July 2023 | language=ru |publisher=Туркменистан сегодня}}</ref> |2023 |- |Atrof-muhit vazirligi |[[Öwezgeldi Goşjanow]]<ref name=enviro>{{cite news |url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/103182/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-goshdzhanove-o-3 |title= Указ Президента Туркменистана О ГОШДЖАНОВЕ О.А. |date= 13 February 2026 |language=ru |publisher=Туркменистан: Золотой век}}</ref> |2026 |- |Moliya va iqtisodiyot vazirligi |[[Mämmetguly Astanagulow]]<ref>{{cite news | url= https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/91834/dowlet-bastutanymyzyn-gol-ceken-resminamalary-29 | title= Döwlet Baştutanymyzyň gol çeken resminamalary – Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany M.R.Astanagulow hakynda | date=7 February 2025 | language=tk | publisher= Türkmenistan: Altyn asyr}}</ref> |2025 |- |Tashqi ishlar vazirligi |[[Rashid Meredov]] |2001 |- |Sogʻliqni saqlash va tibbiyot sanoati vazirligi |[[Myratberdi Gaýypow]]<ref name=med2026>{{cite news |url= https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/103181/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-gajypove-mk |title= Указ Президента Туркменистана О ГАЙЫПОВЕ М.К. |date= 13 February 2026 |language=ru |publisher=Туркменистан: Золотой век}}</ref><ref name=zased2026 /> |2026 |- |Sanoat va qurilish materiallari vazirligi |Toýguly Nurow<ref name=nurov>{{cite news |url=https://metbugat.gov.tm/newspaper/download?id=9822 |title=Указ Президента Туркменистана о Нурове Т.А. |publisher=[[Neytralny Turkmenistan]] |date=17 February 2023 |language=ru}}</ref> |2023 |- |Ichki ishlar vazirligi |[[Muhammet Hydyrow]]<ref name=mvd>{{cite news|url=https://turkmen.news/turkmenistan-glava-mvd/|title=Президент Туркменистана сменил главу МВД|date=7 April 2022|language=ru |publisher=Turkmen.News}}</ref> |2022 |- |Adliya vazirligi |Merettagan Taganow<ref name=taganov>{{cite news|url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/57577/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-taganove-mg |title=Указ Президента Туркменистана о Таганове М.Г. |date=4 October 2021 |publisher=Туркменистан: Золотой век |language=ru}}</ref> |2021 |- |Bandlik va ijtimoiy himoya vazirligi |Muhammedseýit Silapow<ref name=labor>{{cite news|url=http://gundogar.org/?022500000000000000011062018010000|title=Назначен новый министр труда и социальной защиты населения Туркменистана|date=26 January 2018|language=Russian|publisher=Gundogar.org}}</ref> |2018 |- |Milliy xavfsizlik vazirligi |[[Döwletgeldi Meredow]]<ref name=mnb>{{cite news|url= https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/103345/ukaz-prezidenta-turkmenistana-ob-atagaraeve-nm-4|title=Указ Президента Туркменистана Об АТАГАРАЕВЕ Н.М. | date=14 February 2026|language=Russian|publisher=Туркменистан: Золотой Век}}</ref><ref name=sovbec2023>{{cite news|url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/103346/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-meredove-dg-2 |title=Указ Президента Туркменистана О МЕРЕДОВЕ Д.Г. |date=14 February 2026 |language=ru |publisher=Туркменистан: Золотой Век }}</ref><ref>{{cite news | url=https://turkmen.news/2026/02/26/turkmenistan-za-chto-uvolili-ministra-nacionalnoy-bezopasnosti/ |title= Туркменистан: За что уволили министра национальной безопасности? |date=26 February 2026 |language=ru | publisher= Turkmen.News}}</ref> |2026 |- |Temir yoʻllar vazirligi |Mämmet Akmämmedow<ref name=railru>{{cite news | url= https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/96903/ukaz-prezidenta-turkmenistana-ob-akmammedove-mv |title= Указ Президента Туркменистана об АКМАММЕДОВЕ М.В. |date= 11 July 2025 |language=ru | publisher= Туркменистан: Золотой век}}</ref><ref name=railtk>{{cite news | url= https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/96882/turkmenistanyn-prezidentinin-permany-mwakmammedow-hakynda | title= Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany M.W.AKMÄMMEDOW hakynda | date = 11 July 2025 | language=tk | publisher= Türkmenistan: Altyn asyr}}</ref> |2025 |- |Yoʻllar vazirligi |Begenç Annadurdyýew<ref name=roadstk>{{cite news | url= https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/96883/turkmenistanyn-prezidentinin-permany-bmannadurdyyew-hakynda | title= Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany B.M. Annadurdyýew hakynda | date=11 July 2025 | language=tk | publisher= Türkmenistan: Altyn asyr}}</ref><ref name=roadsru>{{cite news | url= https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/96904/ukaz-prezidenta-turkmenistana-ob-annadurdyeve-bm |title= Указ Президента Туркменистана об АННАДУРДЫЕВЕ Б.М.|date= 11 July 2025 |language=ru | publisher= Туркменистан: Золотой век}}</ref> |2025 |- |Toʻqimachilik sanoati vazirligi |Nurmuhammet Orazgeldiýew<ref>{{cite news | url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/85597/ukaz-prezidenta-turkmenistana-ob-orazgeldieve-nb |title=Указ Президента Туркменистана об Оразгелдиеве Н.Б. |date=12 July 2024 |language=ru | publisher= Туркменистан: Золотой век}}</ref> |2024 |- |Savdo va xalqaro iqtisodiy munosabatlar vazirligi |Nazar Agahanow<ref name=agahanow>{{cite news | url= https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/96902/ukaz-prezidenta-turkmenistana-ob-agahanove-nh |title= Указ Президента Туркменистана об АГАХАНОВЕ Н.Х.| date=11 July 2025 |language=ru | publisher= Туркменистан: Золотой век}}</ref><ref>{{cite news | url = https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/96881/turkmenistanyn-prezidentinin-permany-nhagahanow-hakynda | title = Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany N.H. Agahanow hakynda | date= 11 July 2025 | language=tk | publisher= Türkmenistan: Altyn asyr}}</ref> |2025 |- |Davlat vazirligi ([[Turkmangaz]] raisi) |Maksat Babaýew<ref name=maksat>{{cite news |url=https://tdh.gov.tm/ru/post/35854/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-babaeve-mm |title=Указ Президента Туркменистана о Бабаеве М.М. |date= 13 May 2023 |language=ru |publisher=Туркменистан сегодня }}</ref> |2023 |- |} Xavfsizlik, harbiy va adliya masalalari boʻyicha rais oʻrinbosari lavozimi 2022-yil 6-aprelda prezident farmoni bilan bekor qilindi<ref name=dpm-abolish>{{cite news|url=https://tdh.gov.tm/ru/post/30916/glava-gosudarstva-podpisal-ryad-dokumentov-6 |title=Глава государства подписал ряд документов |language=ru |date=6 April 2022}}</ref>. 2020-yil 8-iyuldagi farmon bilan [[Bolqon viloyati]]ni nazorat qilish Vazirlar Mahkamasi aʼzosi boʻlmagan, oʻsha paytdagi Transport va kommunikatsiya agentligining bosh direktori Mämmethan Chakyewga yuklatildi<ref name=kabmin2022 />. Sport va yoshlar siyosati vazirligi 2022-yil 20-oktyabrdagi prezident farmoni bilan davlat qoʻmitasiga aylantirildi<ref name=abolish>{{cite web|url=https://www.parahat.info/edict/2518 |title=УКАЗ Президента Туркменистана О создании Государственного комитета Туркменистана по физкультуре и спорту |language=ru |publisher=Parahat.Info |date=20 October 2022}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Turkmaniston vazirlari|*]] [[Turkum:Turkmaniston siyosati| ]] l2jgibooccb1aapwkp1aac822miourx 5987967 5987961 2026-04-10T16:05:41Z Janob Mirzaolim 64438 5987967 wikitext text/x-wiki {{Ijro etuvchi hokimiyat | government_name = Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi | nativename = Türkmenistanyň Ministrler Kabineti | image = Emblem of Turkmenistan.svg | image_size = 100px | image_caption = | formed = 1991-yil iyul | state = [[Turkmaniston]] | headquarters = [[Ashxobod]] | chief1_name = [[Serdar Berdimuhamedov]] | chief1_position = [[Turkmaniston prezidenti|Prezident]] | main_organ = Vazirlar Kengashi | ministries = | responsible = [[Turkmaniston prezidenti|Prezident]] | website = {{url|turkmenistan.gov.tm}} }} {{Turkmaniston siyosati}} '''Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi''' ({{lang-tk|Türkmenistanyň Ministrler Kabineti}}) — [[Turkmaniston]]dagi bosh ijro etuvchi organ. Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi aʼzolari ham davlat boshligʻi ham hukumat boshligʻi hisoblanadigan [[Turkmaniston prezidenti]] tomonidan tayinlanadi. Koʻp hollarda muayyan portfellarga ega boʻlishdan tashqari, Vazirlar Mahkamasining oltita rais oʻrinbosarlariga ({{lang-tk|Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary}}, lekin ogʻzaki nutqda ''wise-premýer'' deb ham ataladi) Turkmaniston viloyati yoki poytaxtini nazorat qilish ham yuklatilishi mumkin<ref name=provinces>{{cite news|url=https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/52364/resmi-habar-7|title=Resmi Habar|date=11 February 2021|language=Turkmen|publisher=Türkmenistan: Altyn asyr}}</ref><ref name=titles>{{cite news|url=https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/39580/turkmenistanyn-ministrler-kabinetinin-ginisleyin-mejlisi|title=Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisi|date=1 March 2013|language=Turkmen|publisher=Türkmenistan: Altyn asyr}}</ref>. Bitta davlat konserni — [[Turkmangaz]] boshligʻi ham vazir darajasiga ega va „davlat vaziri“ ({{lang-tk|döwlet ministri}}) deb ataladi<ref name=reprimand>{{cite news|url=https://tdh.gov.tm/en/post/25946/president-turkmenistan-holds-session-development-oil-and-gas-industry|title=The President of Turkmenistan holds session on development of oil and gas industry|date=2 February 2021|publisher=Turkmenistan Today}}</ref><ref name=ogtspeakers>{{cite web|url=https://ogt-turkmenistan.com/ru/speakers|title=Спикеры|publisher=OGT 2020}}</ref><ref name=award>{{cite news|url=https://www.parahat.info/edict/2093|title=УКАЗ Президента Туркменистана О награждении юбилейной медалью Туркменистана 'Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 25 ýyllygyna'|date=11 December 2020|language=Russian|publisher=parahat.info}}</ref>. == Vazifalari == [[Image:10 manat. Türkmenistan, 1993 a.jpg|thumb|200px|right|Vazirlar Mahkamasi binosi [[Turkmaniston manati]]da]] Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi quyidagi vazifalarni bajaradi: * Turkmaniston qonunlari, [[Turkmaniston prezidenti]] va [[Turkmaniston Majlisi]] hujjatlarining ijrosini tashkil qiladi; * Fuqarolarning huquq va erkinliklarini taʼminlash va himoya qilish, mulk, jamoat tartibi va milliy xavfsizlikni himoya qilish choralarini amalga oshiradi; * Ichki va tashqi siyosatning asosiy yoʻnalishlari, shuningdek, mamlakatning iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanish dasturlari boʻyicha takliflarni ishlab chiqadi va Majlis koʻrib chiqishi uchun taqdim etadi; * Iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishning davlat boshqaruvini amalga oshiradi; Davlat korxonalari, muassasalari va tashkilotlarini boshqarishni tashkil qiladi; tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va himoya qilishni taʼminlaydi; * Pul-kredit tizimini mustahkamlash choralarini koʻradi; * Zaruratga qarab, Vazirlar Mahkamasi huzurida qoʻmitalar, bosh boshqarmalar va boshqa departamentlarni tuzadi; * Tashqi iqtisodiy faoliyatni amalga oshiradi va xorijiy davlatlar bilan madaniy va boshqa aloqalarni rivojlantirishni taʼminlaydi; * Davlat idoralari, davlat korxonalari va tashkilotlari faoliyatini boshqaradi; vazirliklar va idoralarning, shuningdek, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining huquqiy hujjatlarini bekor qilish huquqiga ega; * [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]], qonunlari va boshqa normativ-huquqiy hujjatlari bilan oʻz vakolatiga kiradigan boshqa masalalarni hal qiladi. == Vazirlar Mahkamasining amaldagi aʼzolari == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" !Prezident devoni !Rahbar !Sana |- |[[Turkmaniston prezidenti|Prezident]] — Rais |[[Serdar Berdimuhamedov]] (Amaldagi) |2022 |- |Vazirlar Mahkamasi Raisining birinchi oʻrinbosari |[[Rashid Meredov]] |2007 |- !Rais oʻrinbosarlari !Rahbar !Sana |- |Raisning tashqi ishlar boʻyicha oʻrinbosari |[[Rashid Meredov]]<ref name=appt2022>{{cite news|url=https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/61837/dowlet-bastutanymyzyn-gol-ceken-resminamalary-5 |title=Döwlet Baştutanymyzyň gol çeken resminamalary |date=25 March 2022 |language=tk |publisher= Туркменистан: Золотой век}}</ref> |2001 |- |Raisning qishloq xoʻjaligi va [[Toshoʻgʻuz viloyati]] boʻyicha oʻrinbosari |[[Taňryguly Atahallyýew]]<ref name=atahallyyew>{{cite news|url=https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/73835/turkmenistanyn-prezidentinin-tratahallyyew-hakynda-permany | title=Türkmenistanyň Prezidentiniň T.R. Atahallyýew hakynda Permany |date=7 July 2023 |language=tk |publisher=Türkmenistan: Altyn asyr}}</ref><ref name=zasedanie2>{{cite news |url=https://tdh.gov.tm/ru/post/36720/zasedanie-kabineta-ministrov-turkmenistana-81 |title=Заседание Кабинета Министров Туркменистана |language=ru |date=7 July 2023 | publisher= Туркменистан сегодня}}</ref> |2023 |- |Raisning qurilish, sanoat, energetika va [[Ashxobod]] shahri boʻyicha oʻrinbosari |Baýmyrat Annamämmedow<ref name=anna2>{{cite news|url=https://www.parahat.info/edict/2156|title=УКАЗ Президента Туркменистана Об АННАМАММЕДОВЕ Б.И.|language=Russian|date=11 February 2021|publisher=parahat.info}}</ref><ref name=dpm-const>{{cite news |url=https://tdh.gov.tm/ru/post/34708/rasshirennoe-zasedanie-kabineta-ministrov-turkmenistana-15 |title=Расширенное заседание Кабинета Министров Туркменистана |date= 10 February 2023 |language=ru |publisher= Туркменистан сегодня}}</ref><ref>{{cite news |url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/69825/ukaz-prezidenta-turkmenistana-ob-annamammedove-bi |title=Указ Президента Туркменистана Об Аннамаммедове Б.И. |date= 10 February 2023|language=ru|publisher=«Туркменистан: Золотой век»}}</ref><ref>{{cite news |url=https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/69833/turkmenistanyn-prezidentinin-permany-biannamammedow-hakynda |title=Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany B.I. Annamämmedowhakynda |date= 10 February 2023 |publisher=«Türkmenistan: Altyn asyr» |language=tk}}</ref> |2023 |- |Raisning madaniyat va OAV boʻyicha oʻrinbosari |[[Bahar Seýidowa]]<ref name=culturemedia>{{cite news | url=https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/91834/dowlet-bastutanymyzyn-gol-ceken-resminamalary-29 | title= Döwlet Baştutanymyzyň gol çeken resminamalary – Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany B.H. Seýidowa hakynda |trans-title=Documents signed by the Head of State – Decree of the President of Turkmenistan about B.H. Seyidova |date=7 February 2025 |language=tk |publisher = Türkmenistan: Altyn asyr}}</ref><ref>{{cite news | url= https://www.atavatan-turkmenistan.com/bahar-seyidowa-medeniyet-ulgamyna-gozegcilik-edyan-wise-premyer-wezipesine-bellendi/ | title= Bahar Seýidowa medeniýet ulgamyna gözegçilik edýän wise-premýer wezipesine bellendi |trans-title= Bahar Seyidova appointed Vice Prime Minister in charge of the cultural sector | date=7 February 2025 | language=tk | publisher= Atawatan Türkmenistan}}</ref><ref>{{cite news | url= https://www.turkmenportal.com/blog/87686/turkmenistanyn-ministrler-kabinetinin-bashlygynyn-taze-orunbasary-bahar-seyidowanyn-terjimehaly | title= Биография нового заместителя председателя Кабинета Министров Туркменистана Бахар Сейидовой | trans-title= Biography of the new Deputy Chairman of the Cabinet of Ministers of Turkmenistan Bahar Seyidova | date=8 February 2025 |language=ru |publisher=Türkmenportal}}</ref> |2025 |- |Raisning iqtisodiyot va moliya boʻyicha oʻrinbosari |[[Hojamyrat Geldimyradow]]<ref name=kabmin2022>{{cite news | url=https://tdh.gov.tm/tk/post/32169/dowlet-bastutanymyzyn-gol-ceken-resminamalary-11 |title=Döwlet Baştutanymyzyň gol çeken resminamalary |date=8 July 2022 |language=tk |publisher=Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi (TDH) – Türkmenistan Bu gün}}</ref> |2022 |- |Raisning taʼlim, sogʻliqni saqlash, fan, sport va [[Mari viloyati]] boʻyicha oʻrinbosari |[[Batyr Mämmedow]]<ref name=dpmed2026>{{cite news | url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/103177/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-mammedove-bm-2 |title= Указ Президента Туркменистана О МАММЕДОВЕ Б.М. | date=13 February 2026 |language=ru |publisher= Туркменистан: Золотой век}}</ref><ref name=zased2026 /> |2026 |- |Raisning neft va gaz hamda [[Lebap viloyati]] boʻyicha oʻrinbosari |[[Guwanç Agajanow]]<ref name=oil>{{cite web|url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/103176/ukaz-prezidenta-turkmenistana-ob-agadzhanove-gv|title=Указ Президента Туркменистана Об АГАДЖАНОВЕ Г.В.|language=Russian|date=13 February 2026|publisher=Туркменистан: Золотой век}}</ref> |2026 |- |Raisning savdo, toʻqimachilik sanoati va tadbirkorlik hamda [[Axal viloyati]] boʻyicha oʻrinbosari |[[Nokerguly Atagulyýew]]<ref name=nokerguly>{{cite news|url= https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/89550/nhatagulyyew-hakynda-turkmenistanyn-prezidentinin-permany |title= N.H. Atagulyýew hakynda Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany |language=tk |date =15 November 2024 |publisher= Türkmenistan: Altyn asyr}}</ref><ref name=nokerguly-ru>{{cite news |url= https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/89546/ukaz-prezidenta-turkmenistana-ob-atagulyeve-nh |title= Указ Президента Туркменистана об Атагулыеве Н.Х. | language=ru |date=15 November 2024 |publisher=Туркменистан: Золотой век}}</ref><ref name=kabmin2024>{{cite news | url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/89540/zasedanie-kabineta-ministrov-turkmenistana-134 | title= Заседание Кабинета Министров Туркменистана |date= 15 November 2024 | language=ru | publisher=Туркменистан: Золотой век}}</ref><ref name=habartm2>{{cite news | url= https://turkmen.news/prezident-turkmenistana-smenil-vice-premyera-i-ministra-torgovli/ |title= Президент Туркменистана сменил вице-премьера и министра торговли |date= 20 November 2024 |language=ru |publisher=Turkmen.News}}</ref> |2024 |- |Raisning transport va aloqalar hamda [[Bolqon viloyati]] boʻyicha oʻrinbosari |[[Batyr Annaýew]]<ref name=zased2026 /><ref>{{cite news | url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/103178/ukaz-prezidenta-turkmenistana-ob-annaeve-b | title = Указ Президента Туркменистана Об АННАЕВЕ Б.А. | date=13 February 2026 | language=ru | publisher= Туркменистан: Золотой век}}</ref> |2026 |- !Vazirliklar !Rahbar !Sana |- |Qishloq xoʻjaligi vaziri |[[Çaryýar Çetiýew]]<ref name=minag2024>{{cite news |url=https://tdh.gov.tm/tk/post/39533/turkmenistanyn-prezidentinin-permany-cpcetiyew-hakynda |title= Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany Ç.P. Çetiýew hakynda |date=9 February 2024 |language=tk |publisher= Türkmenistan Bu gün}}</ref><ref name=agfeb2024>{{cite news | url=https://tdh.gov.tm/ru/post/39520/rasshirennoe-zasedanie-kabineta-ministrov-turkmenistana-21 |title= Расширенное заседание Кабинета Министров Туркменистана |date= 9 February 2024 |language=ru |publisher=Туркменистан сегодня}}</ref> |2024 |- |Avtomobil yoʻllari vaziri |[[Hangeldi Kerimow]]<ref>{{cite news | url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/103180/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-kerimove-hsh | title= Указ Президента Туркменистана О КЕРИМОВЕ Х.Ш. |date= 13 February 2026 | language=ru | publisher = Туркменистан: Золотой век}}</ref><ref name=zased2026>{{cite news | url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/103172/rasshirennoe-zasedanie-kabineta-ministrov-turkmenistana-30 | title=Расширенное заседание Кабинета Министров Туркменистана |date= 13 February 2026 | language=ru | publisher= Туркменистан: Золотой век}}</ref> |2026 |- |Aloqalar vazirligi |Hajymyrat Hudaýgulyýew<ref name=commsru>{{cite news | url= https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/96908/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-hudajgulyeve-hsh |title= Указ Президента Туркменистана о ХУДАЙГУЛЫЕВЕ Х.Ш. |date= 11 July 2025 |language=ru | publisher= Туркменистан: Золотой век}}</ref><ref name=commstk>{{cite news |url= https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/96887/turkmenistanyn-prezidentinin-permany-hshudaygulyyew-hakynda | title= Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany H.Ş. Hudaýgulyýew hakynda | language=tk | publisher= Türkmenistan: Altyn asyr}}</ref> |2025 |- |Qurilish va arxitektura vazirligi |Abdulla Geldiýew<ref name=geldiyew>{{cite news |url= https://tdh.gov.tm/tk/post/39527/turkmenistanyn-prezidentinin-permany-mgeldiyew-hakynda | title= Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany A.M. Geldiýew hakynda|date= 9 February 2024 |language=tk |publisher=Türkmenistan Bu gün}}</ref> |2024 |- |Madaniyat vazirligi |Atageldi Şamyradow<ref name=mincult>{{cite news|url=https://turkmenportal.com/blog/11433/ministrom-kultury-naznachen-atageldi-shamyradov|title=Министром культуры назначен Атагелди Шамырадов|date=5 August 2017|language=Turkmen|publisher=Turkmenportal}}</ref> |2017 |- |Mudofaa vazirligi |[[Begenç Gündogdyýew]]<ref>{{cite news|url=https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/48058/turkmenistanyn-prezidentinin-permany-bagundogdyyew-hakynda|title=Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany B.A. Gündogdyýew hakynda|date=13 June 2018|language=Turkmen|publisher=Türkmenistan: Altyn asyr}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://en.hronikatm.com/2018/06/president-berdymukhammedov-makes-reshuffles-in-law-enforcement-agencies/|title=President Berdymukhammedov makes reshuffles in law enforcement agencies &#124; Chronicles of Turkmenistan|date=14 June 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://en.trend.az/casia/turkmenistan/2917296.html|title=New Minister of Defense of Turkmenistan appointed|date=14 June 2018}}</ref> |2018 |- |Taʼlim vazirligi |Jumamyrat Gurbangeldiýew<ref name=educ2024>{{cite news |url= https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/85596/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-gurbangeldieve-dzhsh |title= Указ Президента Туркменистана о Гурбангелдиеве Дж.Ш. | date=12 July 2024 |language=ru |publisher=Туркменистан: Золотой век}}</ref> |2024 |- |Energetika vazirligi |[[Annageldi Saparow]]<ref name=saparov>{{cite news |url= https://tdh.gov.tm/ru/post/36784/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-saparove-b|title=Указ Президента Туркменистана о Сапарове А.Б.|date=14 July 2023 | language=ru |publisher=Туркменистан сегодня}}</ref> |2023 |- |Atrof-muhit vazirligi |[[Öwezgeldi Goşjanow]]<ref name=enviro>{{cite news |url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/103182/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-goshdzhanove-o-3 |title= Указ Президента Туркменистана О ГОШДЖАНОВЕ О.А. |date= 13 February 2026 |language=ru |publisher=Туркменистан: Золотой век}}</ref> |2026 |- |Moliya va iqtisodiyot vazirligi |[[Mämmetguly Astanagulow]]<ref>{{cite news | url= https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/91834/dowlet-bastutanymyzyn-gol-ceken-resminamalary-29 | title= Döwlet Baştutanymyzyň gol çeken resminamalary – Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany M.R.Astanagulow hakynda | date=7 February 2025 | language=tk | publisher= Türkmenistan: Altyn asyr}}</ref> |2025 |- |Tashqi ishlar vazirligi |[[Rashid Meredov]] |2001 |- |[[Sogʻliqni saqlash vazirligi (Turkmaniston)|Sogʻliqni saqlash va tibbiyot sanoati vazirligi]] |[[Myratberdi Gaýypow]]<ref name=med2026>{{cite news |url= https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/103181/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-gajypove-mk |title= Указ Президента Туркменистана О ГАЙЫПОВЕ М.К. |date= 13 February 2026 |language=ru |publisher=Туркменистан: Золотой век}}</ref><ref name=zased2026 /> |2026 |- |Sanoat va qurilish materiallari vazirligi |Toýguly Nurow<ref name=nurov>{{cite news |url=https://metbugat.gov.tm/newspaper/download?id=9822 |title=Указ Президента Туркменистана о Нурове Т.А. |publisher=[[Neytralny Turkmenistan]] |date=17 February 2023 |language=ru}}</ref> |2023 |- |Ichki ishlar vazirligi |[[Muhammet Hydyrow]]<ref name=mvd>{{cite news|url=https://turkmen.news/turkmenistan-glava-mvd/|title=Президент Туркменистана сменил главу МВД|date=7 April 2022|language=ru |publisher=Turkmen.News}}</ref> |2022 |- |Adliya vazirligi |Merettagan Taganow<ref name=taganov>{{cite news|url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/57577/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-taganove-mg |title=Указ Президента Туркменистана о Таганове М.Г. |date=4 October 2021 |publisher=Туркменистан: Золотой век |language=ru}}</ref> |2021 |- |Bandlik va ijtimoiy himoya vazirligi |Muhammedseýit Silapow<ref name=labor>{{cite news|url=http://gundogar.org/?022500000000000000011062018010000|title=Назначен новый министр труда и социальной защиты населения Туркменистана|date=26 January 2018|language=Russian|publisher=Gundogar.org}}</ref> |2018 |- |Milliy xavfsizlik vazirligi |[[Döwletgeldi Meredow]]<ref name=mnb>{{cite news|url= https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/103345/ukaz-prezidenta-turkmenistana-ob-atagaraeve-nm-4|title=Указ Президента Туркменистана Об АТАГАРАЕВЕ Н.М. | date=14 February 2026|language=Russian|publisher=Туркменистан: Золотой Век}}</ref><ref name=sovbec2023>{{cite news|url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/103346/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-meredove-dg-2 |title=Указ Президента Туркменистана О МЕРЕДОВЕ Д.Г. |date=14 February 2026 |language=ru |publisher=Туркменистан: Золотой Век }}</ref><ref>{{cite news | url=https://turkmen.news/2026/02/26/turkmenistan-za-chto-uvolili-ministra-nacionalnoy-bezopasnosti/ |title= Туркменистан: За что уволили министра национальной безопасности? |date=26 February 2026 |language=ru | publisher= Turkmen.News}}</ref> |2026 |- |Temir yoʻllar vazirligi |Mämmet Akmämmedow<ref name=railru>{{cite news | url= https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/96903/ukaz-prezidenta-turkmenistana-ob-akmammedove-mv |title= Указ Президента Туркменистана об АКМАММЕДОВЕ М.В. |date= 11 July 2025 |language=ru | publisher= Туркменистан: Золотой век}}</ref><ref name=railtk>{{cite news | url= https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/96882/turkmenistanyn-prezidentinin-permany-mwakmammedow-hakynda | title= Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany M.W.AKMÄMMEDOW hakynda | date = 11 July 2025 | language=tk | publisher= Türkmenistan: Altyn asyr}}</ref> |2025 |- |Yoʻllar vazirligi |Begenç Annadurdyýew<ref name=roadstk>{{cite news | url= https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/96883/turkmenistanyn-prezidentinin-permany-bmannadurdyyew-hakynda | title= Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany B.M. Annadurdyýew hakynda | date=11 July 2025 | language=tk | publisher= Türkmenistan: Altyn asyr}}</ref><ref name=roadsru>{{cite news | url= https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/96904/ukaz-prezidenta-turkmenistana-ob-annadurdyeve-bm |title= Указ Президента Туркменистана об АННАДУРДЫЕВЕ Б.М.|date= 11 July 2025 |language=ru | publisher= Туркменистан: Золотой век}}</ref> |2025 |- |Toʻqimachilik sanoati vazirligi |Nurmuhammet Orazgeldiýew<ref>{{cite news | url=https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/85597/ukaz-prezidenta-turkmenistana-ob-orazgeldieve-nb |title=Указ Президента Туркменистана об Оразгелдиеве Н.Б. |date=12 July 2024 |language=ru | publisher= Туркменистан: Золотой век}}</ref> |2024 |- |Savdo va xalqaro iqtisodiy munosabatlar vazirligi |Nazar Agahanow<ref name=agahanow>{{cite news | url= https://turkmenistan.gov.tm/ru/post/96902/ukaz-prezidenta-turkmenistana-ob-agahanove-nh |title= Указ Президента Туркменистана об АГАХАНОВЕ Н.Х.| date=11 July 2025 |language=ru | publisher= Туркменистан: Золотой век}}</ref><ref>{{cite news | url = https://turkmenistan.gov.tm/tk/habar/96881/turkmenistanyn-prezidentinin-permany-nhagahanow-hakynda | title = Türkmenistanyň Prezidentiniň Permany N.H. Agahanow hakynda | date= 11 July 2025 | language=tk | publisher= Türkmenistan: Altyn asyr}}</ref> |2025 |- |Davlat vazirligi ([[Turkmangaz]] raisi) |Maksat Babaýew<ref name=maksat>{{cite news |url=https://tdh.gov.tm/ru/post/35854/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-babaeve-mm |title=Указ Президента Туркменистана о Бабаеве М.М. |date= 13 May 2023 |language=ru |publisher=Туркменистан сегодня }}</ref> |2023 |- |} Xavfsizlik, harbiy va adliya masalalari boʻyicha rais oʻrinbosari lavozimi 2022-yil 6-aprelda prezident farmoni bilan bekor qilindi<ref name=dpm-abolish>{{cite news|url=https://tdh.gov.tm/ru/post/30916/glava-gosudarstva-podpisal-ryad-dokumentov-6 |title=Глава государства подписал ряд документов |language=ru |date=6 April 2022}}</ref>. 2020-yil 8-iyuldagi farmon bilan [[Bolqon viloyati]]ni nazorat qilish Vazirlar Mahkamasi aʼzosi boʻlmagan, oʻsha paytdagi Transport va kommunikatsiya agentligining bosh direktori Mämmethan Chakyewga yuklatildi<ref name=kabmin2022 />. Sport va yoshlar siyosati vazirligi 2022-yil 20-oktyabrdagi prezident farmoni bilan davlat qoʻmitasiga aylantirildi<ref name=abolish>{{cite web|url=https://www.parahat.info/edict/2518 |title=УКАЗ Президента Туркменистана О создании Государственного комитета Туркменистана по физкультуре и спорту |language=ru |publisher=Parahat.Info |date=20 October 2022}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Turkmaniston vazirlari|*]] [[Turkum:Turkmaniston siyosati| ]] hxhin4z91cy5dnu6yrel8zirvf98qiu IS/LM modeli 0 1363955 5987964 2026-04-10T16:04:04Z GhostUch1xa 243420 „{{Short description|Foiz stavkalari va ishlab chiqarish o‘rtasidagi bog‘liqlikni ko‘rsatuvchi makroiqtisodiy model}} [[File:Islm.svg|class=skin-invert-image|thumb|270px|IS egri chizig‘i o‘ngga siljiydi, bu esa yuqoriroq foiz stavkalari (i) va “real” iqtisodiyotda (real YaIM yoki Y) kengayishga olib keladi]] '''IS–LM modeli''', yoki '''Hicks–Hansen modeli''', bu ikki o‘lchovli [[makroiqtisodiy model]] bo‘lib, makroiqtisodiyotni...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987964 wikitext text/x-wiki {{Short description|Foiz stavkalari va ishlab chiqarish o‘rtasidagi bog‘liqlikni ko‘rsatuvchi makroiqtisodiy model}} [[File:Islm.svg|class=skin-invert-image|thumb|270px|IS egri chizig‘i o‘ngga siljiydi, bu esa yuqoriroq foiz stavkalari (i) va “real” iqtisodiyotda (real YaIM yoki Y) kengayishga olib keladi]] '''IS–LM modeli''', yoki '''Hicks–Hansen modeli''', bu ikki o‘lchovli [[makroiqtisodiy model]] bo‘lib, makroiqtisodiyotni o‘qitishda pedagogik vosita sifatida qo‘llaniladi. IS–LM modeli qisqa muddatda [[foiz stavkasi]] va ishlab chiqarish o‘rtasidagi bog‘liqlikni ko‘rsatadi. "investitsiya–jamg‘arma" (IS) va "likvidlikka ustunlik–pul taklifi" (LM) egri chiziqlarining kesishishi tovar va pul bozorlarida bir vaqtning o‘zida muvozanat yuzaga keladigan "umumiy muvozanat"ni ifodalaydi. IS–LM modeli turli talab shoklari (jumladan [[pul-kredit siyosati]] va [[fiskal siyosat]] ta’siri) ning ishlab chiqarishga ta’sirini ko‘rsatadi va shu orqali qisqa muddatda [[milliy daromad]]dagi o‘zgarishlarni tushuntiradi, bunda narx darajasi o‘zgarmas yoki qotib qolgan bo‘ladi. Shu sababli, model mos stabilizatsiya siyosatini aniqlash uchun vosita sifatida ishlatiladi. Shuningdek, u [[Talab va taklif]] kabi kengroq modellarda iqtisodiyotning talab tomonini tushuntirish uchun asos bo‘lib xizmat qiladi. Model 1937-yilda [[John Hicks]] tomonidan ishlab chiqilgan va keyinchalik [[Alvin Hansen]] tomonidan [[Keynschilik]] makroiqtisodiy nazariyaning matematik ifodasi sifatida kengaytirilgan. 1940-yillardan 1970-yillarning o‘rtalarigacha u makroiqtisodiy tahlilning asosiy modeli bo‘lib xizmat qilgan. Bugungi kunda u mukammal emas deb hisoblanadi va yuqori darajadagi iqtisodiy ta’lim hamda tadqiqotlarda kam qo‘llaniladi, biroq hali ham ko‘plab bakalavriat darsliklarida muhim kirish vositasi hisoblanadi. 1980–1990-yillardan boshlab pul-kredit siyosati odatda IS–LM modelida nazarda tutilganidek pul taklifini emas, balki to‘g‘ridan-to‘g‘ri foiz stavkalarini nishonga oladi. Shu sababli zamonaviy versiyalarda LM egri chizig‘i talqini o‘zgartirilib, u markaziy bank tomonidan belgilangan foiz stavkasini ko‘rsatuvchi gorizontal chiziq sifatida tasvirlanadi. ==Tarix== IS–LM modeli 1936-yil sentabr oyida Oksfordda o‘tkazilgan Ekonometrik jamiyat konferensiyasida taqdim etilgan. [[Roy Harrod]], [[John Hicks|John R. Hicks]] va [[James Meade]] [[John Maynard Keynes]]ning '''Bandlik, foiz va pulning umumiy nazariyasi''' asarini umumlashtirishga harakat qilgan matematik modellarni taqdim etdilar.<ref name="Hicks1937" <ref>{{cite journal |last=Meade |first=J. E. |title=Mr. Keynes tizimining soddalashtirilgan modeli |journal=[[Review of Economic Studies]] |volume=4 |issue=2 |pages=98–107 |year=1937 |jstor=2967607 |doi=10.2307/2967607 }}</ref> Hicks ushbu modelni ishlab chiqdi va keyinchalik "Mr. Keynes and the Classics: A Suggested Interpretation" maqolasida bayon etdi.<ref name="Hicks1937" /> Keyinchalik model yanada rivojlantirildi va o‘nlab yillar davomida makroiqtisodiyotni o‘qitishda asosiy vositaga aylandi. ==Tuzilishi== IS va LM egri chiziqlari kesishgan nuqta qisqa muddatli [[muvozanat]]ni bildiradi: bunda tovar bozori va pul bozori muvozanatda bo‘ladi.<ref>{{cite book |author-link=Robert J. Gordon |first=Robert J. |last=Gordon |title=Makroiqtisodiyot |edition=Eleventh |year=2009 |location=Boston |publisher=Pearson Addison Wesley |isbn=9780321552075 }}</ref> ===IS (investitsiya–jamg‘arma) egri chizig‘i=== [[File:I-S and Y=AD to IS NT Wiki.png|class=skin-invert-image|thumb|IS egri chizig‘i kapital bozoridagi muvozanat orqali tasvirlangan.]] IS egri chizig‘i foiz stavkasi, investitsiya va milliy daromad o‘rtasidagi bog‘liqlikni ko‘rsatadi. IS egri chizig‘i quyidagi tenglama bilan ifodalanadi: :<math>Y = C \left({Y}-{T(Y)}\right) + I \left({r}\right) + G + NX(Y),</math> bu yerda Y — daromad, C — iste’mol, I — investitsiya, G — davlat xarajatlari, NX — sof eksport. ===LM (likvidlik–pul) egri chizig‘i=== [[File:Money Market diagram.svg|class=skin-invert-image|thumb|270px|Pul bozori muvozanati diagrammasi.]] LM egri chizig‘i pul bozori muvozanatini ko‘rsatadi, ya’ni pulga bo‘lgan talab va taklif tenglashgan nuqtalarni ifodalaydi. Matematik ifodasi: <math>M/P=L(i,Y)</math> ==Siljishlar== Davlatning [[fiskal]] siyosati yoki [[pul-kredit siyosati]] IS yoki LM egri chiziqlarini siljitishi mumkin. Masalan: * Davlat xarajatlari oshsa → IS o‘ngga siljiydi * Pul taklifi oshsa → LM pastga yoki o‘ngga siljiydi ==Markaziy bank va foiz stavkalari== Zamonaviy iqtisodiyotda markaziy banklar pul taklifini emas, balki foiz stavkalarini boshqaradi. Shu sababli LM egri chizig‘i ko‘pincha gorizontal sifatida tasvirlanadi. ==Kengroq modellarga qo‘shilishi== IS–LM modeli ko‘pincha [[Talab va taklif]] modeli tarkibida ishlatiladi va umumiy talabni tushuntirishda asosiy rol o‘ynaydi. ==Variantlar== ===IS-LM-NAC modeli=== 2016-yilda [[Roger Farmer]] va Konstantin Platonov tomonidan ishlab chiqilgan model bo‘lib, u uzoq muddatli ishsizlik va iqtisodiy kutilmalarni tushuntirishga harakat qiladi. ==Shuningdek qarang== {{div col}} * [[AD–AS model]] * [[Keynesian cross]] * [[Mundell–Fleming model]] * [[xalqaro jamg'arma]] * [[Policy mix]] {{Div col end}} ==References== {{Reflist}} bq2lgj130prbgosno3kb20yp2qp31fu Phillipe Aghion 0 1363956 5987969 2026-04-10T16:21:32Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 „{{Iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Phillipe Aghion | rasmi = Phillipe Aghion - The State of France (cropped+optimised).jpg | sarlavha = Aghion [[Boston universiteti]]da, 2015-yil fevral | tugʻilgan_sanasi = {{birth date and age|1956|8|17|df=y}} | tugʻilgan_joyi = [[Parij]], [[Fransiya]] | death_date = | death_place = | soha = [[Innovatsiya]], [[Iqtisodiy oʻsish]], [[Tashkilot]]lar | mukofotlar = "BBVA Foundation Frontiers of Knowledge" mukofoti (...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987969 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Phillipe Aghion | rasmi = Phillipe Aghion - The State of France (cropped+optimised).jpg | sarlavha = Aghion [[Boston universiteti]]da, 2015-yil fevral | tugʻilgan_sanasi = {{birth date and age|1956|8|17|df=y}} | tugʻilgan_joyi = [[Parij]], [[Fransiya]] | death_date = | death_place = | soha = [[Innovatsiya]], [[Iqtisodiy oʻsish]], [[Tashkilot]]lar | mukofotlar = "BBVA Foundation Frontiers of Knowledge" mukofoti (2019) [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti|Iqtisodiyot bo‘yicha Nobel mukofoti]] (2025) }} '''Philippe Mario Aghion'''(1956-yil 17-avgustda tug‘ilgan)<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2025/aghion/facts/|title=Philippe Aghion|publisher=[[Nobel mukofoti]]}}</ref> — fransuz [[iqtisodchi]]si, [[Collège de France]]da institutlar, innovatsiya va iqtisodiy o‘sish kafedrasi professori, [[INSEAD]]da Kurt Byorklund nomidagi Innovatsiya va O‘sish kafedrasi professori va London iqtisodiyot maktabida iqtisodiyot professori<ref name=":3">{{Cite web |date=2022-04-11 |title=Philippe Aghion {{!}} Collège de France |url=https://www.college-de-france.fr/en/chair/philippe-aghion-economics-of-institutions-innovation-and-growth-statutory-chair/biography |access-date=2025-10-17 |website=www.college-de-france.fr |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Philippe Aghion |url=https://www.lse.ac.uk/people/philippe-aghion |access-date=15 October 2025 |website=The London School of Economics and Political Science |language=en}}</ref>. Aghion va Peter Howitt "Aghion–Howitt modeli" bilan tanilgan. Ushbu ishlari uchun ular 2025-yilgi [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]]ning "ijodiy buzilish orqali barqaror o‘sish nazariyasi uchun" mukofotni oldilar<ref name="reuters">{{Cite web |last1=Ahlander |first1=Johan |last2=Allen |first2=Jonathan |last3=Johnson |first3=Simon |title=Trio win Nobel economics prize for work on innovation, growth and 'creative destruction'|work=Reuters |access-date=13 October 2025 |url=https://www.reuters.com/world/mokyr-aghion-howitt-win-2025-nobel-economics-prize-2025-10-13}}</ref>. ==Faoliyati== Aghion akademik faoliyatini 1987-yilda [[Massachusets texnologiya instituti]]ga yordamchi professor sifatida qo‘shilish bilan boshlagan. 1989-yilda u Fransiyaga qaytib, Fransiya milliy ilmiy tadqiqot markazi (CNRS) da tadqiqotchi bo‘ldi. 1990-yilda u [[Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki]] (EBRD) bosh iqtisodchisining o‘rinbosari etib tayinlandi, keyin Oksforddagi Nuffield kollejiga va 1996-yilda University College Londonga ko‘chib o‘tdi<ref>{{Cite web |title=Philippe Aghion |url=https://www.lse.ac.uk/people/philippe-aghion |access-date=13 October 2025 |website=The London School of Economics and Political Science |language=en}}</ref>. 2015-yilda, LSEda professor bo‘lganida, Aghion shuningdek, Fransiyadagi maxsus akademik muassasa bo‘lgan [[Collège de France|College de France]]da Iqtisodiyot kafedrasi professori etib tayinlandi. College de Francedagi statutor kafedra professori fransuz akademik doiralarida juda hurmatga sazovor lavozim hisoblanadi<ref>{{Cite web |date=2025-09-23 |title=Scientific truth is a pillar to be defended |url=https://www.college-de-france.fr/en/news/scientific-truth-is-pillar-to-be-defended |access-date=2025-10-31 |website=www.college-de-france.fr |language=en}}</ref>. 2020 yilda Aghion [[INSEAD]]da Kurt Byorklund nomidagi Innovatsiya va Iqtisodiy o‘sish professori va INSEADning Innovatsiya Iqtisodiyoti Laboratoriyasining akademik direktori bo‘ldi. O‘sha yili u LSEda tashrif buyurgan professor bo‘ldi va LSEning Iqtisodiy samaradorlik markazida dotsent sifatida faoliyatini davom ettirdi<ref>{{cite web | title=Professor Philippe Aghion awarded Nobel Prize for Economic Sciences | website=The London School of Economics and Political Science | date=2025-10-13 | url=https://www.lse.ac.uk/news/latest-news-from-lse/lse-academic-philippe-aghion-awarded-nobel-prize-for-economic-sciences | access-date=2026-02-23}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} ffjhjta1lcnhjksk4sk13fqtcpsip0h 5987970 5987969 2026-04-10T16:27:13Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 5987970 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Phillipe Aghion | rasmi = Phillipe Aghion - The State of France (cropped+optimised).jpg | sarlavha = Aghion [[Boston universiteti]]da, 2015-yil fevral | tugʻilgan_sanasi = {{birth date and age|1956|8|17|df=y}} | tugʻilgan_joyi = [[Parij]], [[Fransiya]] | death_date = | death_place = | soha = [[Innovatsiya]], [[Iqtisodiy oʻsish]], [[Tashkilot]]lar | mukofotlar = "BBVA Foundation Frontiers of Knowledge" mukofoti (2019) [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti|Iqtisodiyot bo‘yicha Nobel mukofoti]] (2025) }} '''Philippe Mario Aghion''' (1956-yil 17-avgustda tug‘ilgan)<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2025/aghion/facts/|title=Philippe Aghion|publisher=[[Nobel mukofoti]]}}</ref> — fransuz [[iqtisodchi]]si, [[Collège de France]]da institutlar, innovatsiya va iqtisodiy o‘sish kafedrasi professori, [[INSEAD]]da Kurt Byorklund nomidagi Innovatsiya va Iqtisodiy o‘sish kafedrasi professori va London iqtisodiyot maktabida iqtisodiyot professori hisoblanadi<ref name=":3">{{Cite web |date=2022-04-11 |title=Philippe Aghion {{!}} Collège de France |url=https://www.college-de-france.fr/en/chair/philippe-aghion-economics-of-institutions-innovation-and-growth-statutory-chair/biography |access-date=2025-10-17 |website=www.college-de-france.fr |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Philippe Aghion |url=https://www.lse.ac.uk/people/philippe-aghion |access-date=15 October 2025 |website=The London School of Economics and Political Science |language=en}}</ref>. Aghion va Peter Howitt "Aghion–Howitt modeli" bilan tanilgan. Ushbu ishlari uchun ular 2025-yilgi [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]]ning "ijodiy buzilish orqali barqaror o‘sish nazariyasi uchun" mukofotni oldilar<ref name="reuters">{{Cite web |last1=Ahlander |first1=Johan |last2=Allen |first2=Jonathan |last3=Johnson |first3=Simon |title=Trio win Nobel economics prize for work on innovation, growth and 'creative destruction'|work=Reuters |access-date=13 October 2025 |url=https://www.reuters.com/world/mokyr-aghion-howitt-win-2025-nobel-economics-prize-2025-10-13}}</ref>. ==Faoliyati== Aghion akademik faoliyatini 1987-yilda [[Massachusets texnologiya instituti]]ga yordamchi professor sifatida qo‘shilish bilan boshlagan. 1989-yilda u Fransiyaga qaytib, Fransiya milliy ilmiy tadqiqot markazi (CNRS)da tadqiqotchi lavozimida ishladi. 1990-yilda u [[Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki]] (EBRD) bosh iqtisodchisining o‘rinbosari etib tayinlandi, keyin Oksforddagi Nuffield kollejiga va 1996-yilda University College Londonga ko‘chib o‘tdi<ref>{{Cite web |title=Philippe Aghion |url=https://www.lse.ac.uk/people/philippe-aghion |access-date=13 October 2025 |website=The London School of Economics and Political Science |language=en}}</ref>. 2015-yilda, LSEda professor bo‘lganida, Aghion shuningdek, Fransiyadagi maxsus akademik muassasa bo‘lgan [[Collège de France|College de France]]da Iqtisodiyot kafedrasi professori lavozimiga etib tayinlandi. College de Francedagi statutor kafedra professori fransuz akademik doiralarida juda hurmatga sazovor lavozim hisoblanadi<ref>{{Cite web |date=2025-09-23 |title=Scientific truth is a pillar to be defended |url=https://www.college-de-france.fr/en/news/scientific-truth-is-pillar-to-be-defended |access-date=2025-10-31 |website=www.college-de-france.fr |language=en}}</ref>. 2020 yilda Aghion [[INSEAD]]da Kurt Byorklund nomidagi Innovatsiya va Iqtisodiy o‘sish professori va INSEADning Innovatsiya Iqtisodiyoti Laboratoriyasining akademik direktori bo‘ldi va o‘sha yili u LSEda tashrif buyurgan professor bo‘ldi va LSEning Iqtisodiy samaradorlik markazida dotsent sifatida faoliyatini davom ettirdi<ref>{{cite web | title=Professor Philippe Aghion awarded Nobel Prize for Economic Sciences | website=The London School of Economics and Political Science | date=2025-10-13 | url=https://www.lse.ac.uk/news/latest-news-from-lse/lse-academic-philippe-aghion-awarded-nobel-prize-for-economic-sciences | access-date=2026-02-23}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} k34ki8bafvypz5nwlbrln72hjvqnzst 5987971 5987970 2026-04-10T16:27:32Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Iqtisodchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987971 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Phillipe Aghion | rasmi = Phillipe Aghion - The State of France (cropped+optimised).jpg | sarlavha = Aghion [[Boston universiteti]]da, 2015-yil fevral | tugʻilgan_sanasi = {{birth date and age|1956|8|17|df=y}} | tugʻilgan_joyi = [[Parij]], [[Fransiya]] | death_date = | death_place = | soha = [[Innovatsiya]], [[Iqtisodiy oʻsish]], [[Tashkilot]]lar | mukofotlar = "BBVA Foundation Frontiers of Knowledge" mukofoti (2019) [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti|Iqtisodiyot bo‘yicha Nobel mukofoti]] (2025) }} '''Philippe Mario Aghion''' (1956-yil 17-avgustda tug‘ilgan)<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2025/aghion/facts/|title=Philippe Aghion|publisher=[[Nobel mukofoti]]}}</ref> — fransuz [[iqtisodchi]]si, [[Collège de France]]da institutlar, innovatsiya va iqtisodiy o‘sish kafedrasi professori, [[INSEAD]]da Kurt Byorklund nomidagi Innovatsiya va Iqtisodiy o‘sish kafedrasi professori va London iqtisodiyot maktabida iqtisodiyot professori hisoblanadi<ref name=":3">{{Cite web |date=2022-04-11 |title=Philippe Aghion {{!}} Collège de France |url=https://www.college-de-france.fr/en/chair/philippe-aghion-economics-of-institutions-innovation-and-growth-statutory-chair/biography |access-date=2025-10-17 |website=www.college-de-france.fr |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Philippe Aghion |url=https://www.lse.ac.uk/people/philippe-aghion |access-date=15 October 2025 |website=The London School of Economics and Political Science |language=en}}</ref>. Aghion va Peter Howitt "Aghion–Howitt modeli" bilan tanilgan. Ushbu ishlari uchun ular 2025-yilgi [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]]ning "ijodiy buzilish orqali barqaror o‘sish nazariyasi uchun" mukofotni oldilar<ref name="reuters">{{Cite web |last1=Ahlander |first1=Johan |last2=Allen |first2=Jonathan |last3=Johnson |first3=Simon |title=Trio win Nobel economics prize for work on innovation, growth and 'creative destruction'|work=Reuters |access-date=13 October 2025 |url=https://www.reuters.com/world/mokyr-aghion-howitt-win-2025-nobel-economics-prize-2025-10-13}}</ref>. ==Faoliyati== Aghion akademik faoliyatini 1987-yilda [[Massachusets texnologiya instituti]]ga yordamchi professor sifatida qo‘shilish bilan boshlagan. 1989-yilda u Fransiyaga qaytib, Fransiya milliy ilmiy tadqiqot markazi (CNRS)da tadqiqotchi lavozimida ishladi. 1990-yilda u [[Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki]] (EBRD) bosh iqtisodchisining o‘rinbosari etib tayinlandi, keyin Oksforddagi Nuffield kollejiga va 1996-yilda University College Londonga ko‘chib o‘tdi<ref>{{Cite web |title=Philippe Aghion |url=https://www.lse.ac.uk/people/philippe-aghion |access-date=13 October 2025 |website=The London School of Economics and Political Science |language=en}}</ref>. 2015-yilda, LSEda professor bo‘lganida, Aghion shuningdek, Fransiyadagi maxsus akademik muassasa bo‘lgan [[Collège de France|College de France]]da Iqtisodiyot kafedrasi professori lavozimiga etib tayinlandi. College de Francedagi statutor kafedra professori fransuz akademik doiralarida juda hurmatga sazovor lavozim hisoblanadi<ref>{{Cite web |date=2025-09-23 |title=Scientific truth is a pillar to be defended |url=https://www.college-de-france.fr/en/news/scientific-truth-is-pillar-to-be-defended |access-date=2025-10-31 |website=www.college-de-france.fr |language=en}}</ref>. 2020 yilda Aghion [[INSEAD]]da Kurt Byorklund nomidagi Innovatsiya va Iqtisodiy o‘sish professori va INSEADning Innovatsiya Iqtisodiyoti Laboratoriyasining akademik direktori bo‘ldi va o‘sha yili u LSEda tashrif buyurgan professor bo‘ldi va LSEning Iqtisodiy samaradorlik markazida dotsent sifatida faoliyatini davom ettirdi<ref>{{cite web | title=Professor Philippe Aghion awarded Nobel Prize for Economic Sciences | website=The London School of Economics and Political Science | date=2025-10-13 | url=https://www.lse.ac.uk/news/latest-news-from-lse/lse-academic-philippe-aghion-awarded-nobel-prize-for-economic-sciences | access-date=2026-02-23}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] qrizqi0bj060ivjy3gnijsra1eb1az6 5987972 5987971 2026-04-10T16:27:48Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Nobel mukofoti sovrindorlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987972 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Phillipe Aghion | rasmi = Phillipe Aghion - The State of France (cropped+optimised).jpg | sarlavha = Aghion [[Boston universiteti]]da, 2015-yil fevral | tugʻilgan_sanasi = {{birth date and age|1956|8|17|df=y}} | tugʻilgan_joyi = [[Parij]], [[Fransiya]] | death_date = | death_place = | soha = [[Innovatsiya]], [[Iqtisodiy oʻsish]], [[Tashkilot]]lar | mukofotlar = "BBVA Foundation Frontiers of Knowledge" mukofoti (2019) [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti|Iqtisodiyot bo‘yicha Nobel mukofoti]] (2025) }} '''Philippe Mario Aghion''' (1956-yil 17-avgustda tug‘ilgan)<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2025/aghion/facts/|title=Philippe Aghion|publisher=[[Nobel mukofoti]]}}</ref> — fransuz [[iqtisodchi]]si, [[Collège de France]]da institutlar, innovatsiya va iqtisodiy o‘sish kafedrasi professori, [[INSEAD]]da Kurt Byorklund nomidagi Innovatsiya va Iqtisodiy o‘sish kafedrasi professori va London iqtisodiyot maktabida iqtisodiyot professori hisoblanadi<ref name=":3">{{Cite web |date=2022-04-11 |title=Philippe Aghion {{!}} Collège de France |url=https://www.college-de-france.fr/en/chair/philippe-aghion-economics-of-institutions-innovation-and-growth-statutory-chair/biography |access-date=2025-10-17 |website=www.college-de-france.fr |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Philippe Aghion |url=https://www.lse.ac.uk/people/philippe-aghion |access-date=15 October 2025 |website=The London School of Economics and Political Science |language=en}}</ref>. Aghion va Peter Howitt "Aghion–Howitt modeli" bilan tanilgan. Ushbu ishlari uchun ular 2025-yilgi [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]]ning "ijodiy buzilish orqali barqaror o‘sish nazariyasi uchun" mukofotni oldilar<ref name="reuters">{{Cite web |last1=Ahlander |first1=Johan |last2=Allen |first2=Jonathan |last3=Johnson |first3=Simon |title=Trio win Nobel economics prize for work on innovation, growth and 'creative destruction'|work=Reuters |access-date=13 October 2025 |url=https://www.reuters.com/world/mokyr-aghion-howitt-win-2025-nobel-economics-prize-2025-10-13}}</ref>. ==Faoliyati== Aghion akademik faoliyatini 1987-yilda [[Massachusets texnologiya instituti]]ga yordamchi professor sifatida qo‘shilish bilan boshlagan. 1989-yilda u Fransiyaga qaytib, Fransiya milliy ilmiy tadqiqot markazi (CNRS)da tadqiqotchi lavozimida ishladi. 1990-yilda u [[Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki]] (EBRD) bosh iqtisodchisining o‘rinbosari etib tayinlandi, keyin Oksforddagi Nuffield kollejiga va 1996-yilda University College Londonga ko‘chib o‘tdi<ref>{{Cite web |title=Philippe Aghion |url=https://www.lse.ac.uk/people/philippe-aghion |access-date=13 October 2025 |website=The London School of Economics and Political Science |language=en}}</ref>. 2015-yilda, LSEda professor bo‘lganida, Aghion shuningdek, Fransiyadagi maxsus akademik muassasa bo‘lgan [[Collège de France|College de France]]da Iqtisodiyot kafedrasi professori lavozimiga etib tayinlandi. College de Francedagi statutor kafedra professori fransuz akademik doiralarida juda hurmatga sazovor lavozim hisoblanadi<ref>{{Cite web |date=2025-09-23 |title=Scientific truth is a pillar to be defended |url=https://www.college-de-france.fr/en/news/scientific-truth-is-pillar-to-be-defended |access-date=2025-10-31 |website=www.college-de-france.fr |language=en}}</ref>. 2020 yilda Aghion [[INSEAD]]da Kurt Byorklund nomidagi Innovatsiya va Iqtisodiy o‘sish professori va INSEADning Innovatsiya Iqtisodiyoti Laboratoriyasining akademik direktori bo‘ldi va o‘sha yili u LSEda tashrif buyurgan professor bo‘ldi va LSEning Iqtisodiy samaradorlik markazida dotsent sifatida faoliyatini davom ettirdi<ref>{{cite web | title=Professor Philippe Aghion awarded Nobel Prize for Economic Sciences | website=The London School of Economics and Political Science | date=2025-10-13 | url=https://www.lse.ac.uk/news/latest-news-from-lse/lse-academic-philippe-aghion-awarded-nobel-prize-for-economic-sciences | access-date=2026-02-23}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Nobel mukofoti sovrindorlari]] 8s8tc4mxbd39o4s7dpecwwms77yt3a3 5987973 5987972 2026-04-10T16:28:13Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti laureatlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987973 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Phillipe Aghion | rasmi = Phillipe Aghion - The State of France (cropped+optimised).jpg | sarlavha = Aghion [[Boston universiteti]]da, 2015-yil fevral | tugʻilgan_sanasi = {{birth date and age|1956|8|17|df=y}} | tugʻilgan_joyi = [[Parij]], [[Fransiya]] | death_date = | death_place = | soha = [[Innovatsiya]], [[Iqtisodiy oʻsish]], [[Tashkilot]]lar | mukofotlar = "BBVA Foundation Frontiers of Knowledge" mukofoti (2019) [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti|Iqtisodiyot bo‘yicha Nobel mukofoti]] (2025) }} '''Philippe Mario Aghion''' (1956-yil 17-avgustda tug‘ilgan)<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2025/aghion/facts/|title=Philippe Aghion|publisher=[[Nobel mukofoti]]}}</ref> — fransuz [[iqtisodchi]]si, [[Collège de France]]da institutlar, innovatsiya va iqtisodiy o‘sish kafedrasi professori, [[INSEAD]]da Kurt Byorklund nomidagi Innovatsiya va Iqtisodiy o‘sish kafedrasi professori va London iqtisodiyot maktabida iqtisodiyot professori hisoblanadi<ref name=":3">{{Cite web |date=2022-04-11 |title=Philippe Aghion {{!}} Collège de France |url=https://www.college-de-france.fr/en/chair/philippe-aghion-economics-of-institutions-innovation-and-growth-statutory-chair/biography |access-date=2025-10-17 |website=www.college-de-france.fr |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Philippe Aghion |url=https://www.lse.ac.uk/people/philippe-aghion |access-date=15 October 2025 |website=The London School of Economics and Political Science |language=en}}</ref>. Aghion va Peter Howitt "Aghion–Howitt modeli" bilan tanilgan. Ushbu ishlari uchun ular 2025-yilgi [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]]ning "ijodiy buzilish orqali barqaror o‘sish nazariyasi uchun" mukofotni oldilar<ref name="reuters">{{Cite web |last1=Ahlander |first1=Johan |last2=Allen |first2=Jonathan |last3=Johnson |first3=Simon |title=Trio win Nobel economics prize for work on innovation, growth and 'creative destruction'|work=Reuters |access-date=13 October 2025 |url=https://www.reuters.com/world/mokyr-aghion-howitt-win-2025-nobel-economics-prize-2025-10-13}}</ref>. ==Faoliyati== Aghion akademik faoliyatini 1987-yilda [[Massachusets texnologiya instituti]]ga yordamchi professor sifatida qo‘shilish bilan boshlagan. 1989-yilda u Fransiyaga qaytib, Fransiya milliy ilmiy tadqiqot markazi (CNRS)da tadqiqotchi lavozimida ishladi. 1990-yilda u [[Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki]] (EBRD) bosh iqtisodchisining o‘rinbosari etib tayinlandi, keyin Oksforddagi Nuffield kollejiga va 1996-yilda University College Londonga ko‘chib o‘tdi<ref>{{Cite web |title=Philippe Aghion |url=https://www.lse.ac.uk/people/philippe-aghion |access-date=13 October 2025 |website=The London School of Economics and Political Science |language=en}}</ref>. 2015-yilda, LSEda professor bo‘lganida, Aghion shuningdek, Fransiyadagi maxsus akademik muassasa bo‘lgan [[Collège de France|College de France]]da Iqtisodiyot kafedrasi professori lavozimiga etib tayinlandi. College de Francedagi statutor kafedra professori fransuz akademik doiralarida juda hurmatga sazovor lavozim hisoblanadi<ref>{{Cite web |date=2025-09-23 |title=Scientific truth is a pillar to be defended |url=https://www.college-de-france.fr/en/news/scientific-truth-is-pillar-to-be-defended |access-date=2025-10-31 |website=www.college-de-france.fr |language=en}}</ref>. 2020 yilda Aghion [[INSEAD]]da Kurt Byorklund nomidagi Innovatsiya va Iqtisodiy o‘sish professori va INSEADning Innovatsiya Iqtisodiyoti Laboratoriyasining akademik direktori bo‘ldi va o‘sha yili u LSEda tashrif buyurgan professor bo‘ldi va LSEning Iqtisodiy samaradorlik markazida dotsent sifatida faoliyatini davom ettirdi<ref>{{cite web | title=Professor Philippe Aghion awarded Nobel Prize for Economic Sciences | website=The London School of Economics and Political Science | date=2025-10-13 | url=https://www.lse.ac.uk/news/latest-news-from-lse/lse-academic-philippe-aghion-awarded-nobel-prize-for-economic-sciences | access-date=2026-02-23}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Nobel mukofoti sovrindorlari]] [[Turkum:Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti laureatlari]] 9bta70mm00xcqqi8iomnhnra3fy1i46 5987974 5987973 2026-04-10T16:29:21Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 5987974 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Phillipe Aghion | rasmi = Phillipe Aghion - The State of France (cropped+optimised).jpg | sarlavha = Aghion [[Boston universiteti]]da, 2015-yil fevral | tugʻilgan_sanasi = {{birth date and age|1956|8|17|df=y}} | tugʻilgan_joyi = [[Parij]], [[Fransiya]] | death_date = | death_place = | soha = [[Innovatsiya]], [[Iqtisodiy oʻsish]], [[Tashkilot]]lar | mukofotlar = "BBVA Foundation Frontiers of Knowledge" mukofoti (2019) [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti|Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] (2025) }} '''Philippe Mario Aghion''' (1956-yil 17-avgustda tugʻilgan)<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2025/aghion/facts/|title=Philippe Aghion|publisher=[[Nobel mukofoti]]}}</ref> — fransuz [[iqtisodchi]]si, [[Collège de France]]da institutlar, innovatsiya va iqtisodiy oʻsish kafedrasi professori, [[INSEAD]]da Kurt Byorklund nomidagi Innovatsiya va Iqtisodiy oʻsish kafedrasi professori va London iqtisodiyot maktabida iqtisodiyot professori hisoblanadi<ref name=":3">{{Cite web |date=2022-04-11 |title=Philippe Aghion {{!}} Collège de France |url=https://www.college-de-france.fr/en/chair/philippe-aghion-economics-of-institutions-innovation-and-growth-statutory-chair/biography |access-date=2025-10-17 |website=www.college-de-france.fr |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Philippe Aghion |url=https://www.lse.ac.uk/people/philippe-aghion |access-date=15 October 2025 |website=The London School of Economics and Political Science |language=en}}</ref>. Aghion va Peter Howitt „Aghion–Howitt modeli“ bilan tanilgan. Ushbu ishlari uchun ular 2025-yilgi [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]]ning „ijodiy buzilish orqali barqaror oʻsish nazariyasi uchun“ mukofotni oldilar<ref name="reuters">{{Cite web |last1=Ahlander |first1=Johan |last2=Allen |first2=Jonathan |last3=Johnson |first3=Simon |title=Trio win Nobel economics prize for work on innovation, growth and 'creative destruction'|work=Reuters |access-date=13 October 2025 |url=https://www.reuters.com/world/mokyr-aghion-howitt-win-2025-nobel-economics-prize-2025-10-13}}</ref>. == Faoliyati == Aghion akademik faoliyatini 1987-yilda [[Massachusets texnologiya instituti]]ga yordamchi professor sifatida qoʻshilish bilan boshlagan. 1989-yilda u Fransiyaga qaytib, Fransiya milliy ilmiy tadqiqot markazi (CNRS)da tadqiqotchi lavozimida ishladi. 1990-yilda u [[Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki]] (EBRD) bosh iqtisodchisining oʻrinbosari etib tayinlandi, keyin Oksforddagi Nuffield kollejiga va 1996-yilda University College Londonga koʻchib oʻtdi<ref>{{Cite web |title=Philippe Aghion |url=https://www.lse.ac.uk/people/philippe-aghion |access-date=13 October 2025 |website=The London School of Economics and Political Science |language=en}}</ref>. 2015-yilda, LSEda professor boʻlganida, Aghion shuningdek, Fransiyadagi maxsus akademik muassasa boʻlgan [[Collège de France|College de France]]da Iqtisodiyot kafedrasi professori lavozimiga etib tayinlandi. College de Francedagi statutor kafedra professori fransuz akademik doiralarida juda hurmatga sazovor lavozim hisoblanadi<ref>{{Cite web |date=2025-09-23 |title=Scientific truth is a pillar to be defended |url=https://www.college-de-france.fr/en/news/scientific-truth-is-pillar-to-be-defended |access-date=2025-10-31 |website=www.college-de-france.fr |language=en}}</ref>. 2020 yilda Aghion [[INSEAD]]da Kurt Byorklund nomidagi Innovatsiya va Iqtisodiy oʻsish professori va INSEADning Innovatsiya Iqtisodiyoti Laboratoriyasining akademik direktori boʻldi va oʻsha yili u LSEda tashrif buyurgan professor boʻldi va LSEning Iqtisodiy samaradorlik markazida dotsent sifatida faoliyatini davom ettirdi<ref>{{cite web | title=Professor Philippe Aghion awarded Nobel Prize for Economic Sciences | website=The London School of Economics and Political Science | date=2025-10-13 | url=https://www.lse.ac.uk/news/latest-news-from-lse/lse-academic-philippe-aghion-awarded-nobel-prize-for-economic-sciences | access-date=2026-02-23}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Nobel mukofoti sovrindorlari]] [[Turkum:Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti laureatlari]] pkq9ac8uxln58w6rh1egbv0grl1plmo Roger Farmer 0 1363957 5987975 2026-04-10T16:30:09Z GhostUch1xa 243420 „ {{Infobox economist | name = Roger E. A. Farmer | image = | image_size = | alt = | caption = | birth_date = {{birth date and age|1955|4|4|mf=y}} | birth_place = [[England]] | death_date = | death_place = | institutions = [[University of Warwick]], [[University of California, Los Angeles]] (Faxriy emeritus) <!-- or: | institutions = --> | field = Iqtisodiyot | school_tradition = | alma_mater = [[Manchester University]]<br>University of Western O...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987975 wikitext text/x-wiki {{Infobox economist | name = Roger E. A. Farmer | image = | image_size = | alt = | caption = | birth_date = {{birth date and age|1955|4|4|mf=y}} | birth_place = [[England]] | death_date = | death_place = | institutions = [[University of Warwick]], [[University of California, Los Angeles]] (Faxriy emeritus) <!-- or: | institutions = --> | field = Iqtisodiyot | school_tradition = | alma_mater = [[Manchester University]]<br>[[University of Western Ontario]] | doctoral_advisor = Joel Fried<br>Michael Parkin<br>[[Peter Howitt (economist)|Peter Howitt]] | doctoral_students = | influences = | influenced = | contributions = | awards = | repec_prefix = e | repec_id = pfa3 | notes = }} '''Roger Edward Alfred Farmer''' — Britaniya-Amerika [[iqtisodchi]] bo‘lib, hozirda Warwick universitetida professor va California, Los Angelesda universitetlarida Faxriy Emeritus Professor hamda iqtisodiyot bo‘limining sobiq rahbari hisoblanadi.<ref>[[https://economics.ucla.edu/person/roger-e-farmer/](https://economics.ucla.edu/person/roger-e-farmer/) UCLA Economics bio]</ref> U shuningdek [[Pensilvaniya universiteti]], Yevropa universiteti instituti va [[Toronto universiteti]]da ham faoliyat yuritgan. U Ekonometrik jamiyat a’zosi, Iqtisodiy tadqiqotlar milliy byurosi tadqiqot assotsiatsiyasi a’zosi, Iqtisodiy siyosat tadqiqotlari markazi tadqiqot a’zosi, hamda Iqtisodiy va ijtimoiy tadqiqotlar milliy instituti (NIESR)ning sobiq tadqiqot direktori hisoblanadi. 2025-yil may oyida u Qirollik iqtisodiy jamiyati a’zosi etib saylangan.<ref>[https://res.org.uk/the-royal-economic-society-announces-founding-fellows/](https://res.org.uk/the-royal-economic-society-announces-founding-fellows/)</ref> 2013-yilda u [[Angliya banki]]da katta Houblon-Norman stipendiyasi sohibi bo‘lgan. U o‘z-o‘zini tasdiqlovchi bashoratlar (self-fulfilling prophecies) bo‘yicha ishlari bilan xalqaro miqyosda tanilgan.<ref>{{cite book |last=Farmer|first=Roger E. A. | author-link=Roger Farmer | title=Macroeconomics of Self-fulfilling Prophecies |publisher=The MIT Press; second edition |year=1999 |isbn=978-0262062039}}</ref> Farmer yetakchi ilmiy jurnallarda ko‘plab maqolalar chop etgan va makroiqtisodiyotda noaniqlik (Indeterminacy) maktabining hammuassisi hisoblanadi.<ref>{{cite encyclopedia |title=The Indeterminacy School of Macroeconomics |encyclopedia=Oxford Research Encyclopaedia of Economics and Finance |year=2020 |url=[https://oxfordre.com/economics/view/10.1093/acrefore/9780190625979.001.0001/acrefore-9780190625979-e-511](https://oxfordre.com/economics/view/10.1093/acrefore/9780190625979.001.0001/acrefore-9780190625979-e-511) | doi=10.1093/acrefore/9780190625979.013.511|last1=Farmer |first1=Roger E. A. |isbn=9780190625979 |s2cid=219367550 |url-access=subscription }}</ref> Uning ilmiy ishlari iqtisodiyotda e’tiqodlar (beliefs) ham preferensiyalar, texnologiya va resurslar kabi muhim omil ekanini ilgari suradi.<ref>{{cite journal| title=Makroiqtisodiy natijalarni shakllantirishda e’tiqodlarning ahamiyati |journal=[[Oxford Review of Economic Policy]] |date=May 2020 |doi=10.3386/w26557 | url=[https://www.nber.org/papers/w26557|last1=Farmer](https://www.nber.org/papers/w26557|last1=Farmer) |first1=Roger |series=Working Paper Series |s2cid=209177581 |url-access=subscription }}</ref> U 1993-yildagi ''Macroeconomics of Self-fulfilling Prophecies''<ref>{{cite book |last=Farmer|first=Roger E. A. | author-link=Roger Farmer | title=Macroeconomics of Self-fulfilling Prophecies |publisher=The MIT Press; second edition |year=1999 | pages=223–225 | isbn=978-0262062039}}</ref> kitobida e’tiqodlar qanday shakllanishini tushuntirish uchun “Belief Function” tushunchasini kiritadi. 2010-yildagi ''Expectations, Employment and Prices''<ref>{{cite book |last=Farmer|first=Roger E. A. | author-link=Roger Farmer | title=Expectations, Employment and Prices |publisher=Oxford University Press |year=2010 |isbn=978-0195397901}}</ref> asarida esa Yangi [[keynschilik]] iqtisodiyotiga muqobil yondashuvni taklif qiladi va [[John Maynard Keynes]]ning '''Bandlik, foiz va pulning umumiy nazariyasi''' asaridagi asosiy g‘oyani — yuqori [[majburiy ishsizlik doimiy muvozanat holati bo‘lishi mumkinligini — qayta tiklaydi. U o‘z g‘oyalarini keng auditoriya uchun 2010-yildagi ''How the Economy Works''<ref>{{cite book |last=Farmer|first=Roger E. A. | author-link=Roger Farmer | title=How the Economy Works |publisher=Oxford University Press |year=2010 |isbn=978-0199360307}}</ref> va 2016-yildagi ''Prosperity for All''<ref>{{cite book |last=Farmer|first=Roger E. A. | author-link=Roger Farmer | title=Prosperity for All |publisher=Oxford University Press |year=2016 |isbn=978-0190922405}}</ref> kitoblarida bayon qilgan. Farmer monetar modeli muhim siyosiy xulosalarga ega. Uning aktiv narxlarini nazorat qilish orqali to‘liq bandlikka erishish g‘oyasi fond bozori inqirozlari va chuqur retsessiyalarni oldini olishga yordam berishi mumkin. Uning o‘g‘li Leland Edward Farmer ham iqtisodchi bo‘lib, 2017-yilda University of Virginia fakultetiga qo‘shilgan.<ref>{{Cite web|url=[https://economics.virginia.edu/people/profile/lef2u|title=&#124](https://economics.virginia.edu/people/profile/lef2u|title=&#124); Department of Economics}}</ref> ==Mukofotlar va faxriy unvonlar== * National Institute of Economic and Social Research (NIESR) faxriy a’zosi, 2019–hozirgacha * NIESR tadqiqot direktori, 2016–2019 * Professor Roger Farmer sharafiga Festschrift<ref>{{cite journal| title=Maxsus son: Makroiqtisodiy dinamikadagi bozor friksiyalari |journal=[[International Journal of Economic Theory]] |volume=15 | issue = 1 |year=2019 | url=[https://onlinelibrary.wiley.com/toc/17427363/2019/15/1}}](https://onlinelibrary.wiley.com/toc/17427363/2019/15/1}})</ref> * 2013-yil Maurice Allais iqtisodiyot mukofoti hammuallifi * Bank of England Houblon-Norman stipendiyasi, 2013 * National Bureau of Economic Research tadqiqot assotsiatsiyasi * Centre for Economic Policy Research tadqiqot a’zosi * UCLA Warren C. Scoville mukofoti * Econometric Society a’zosi (2003–hozirgacha) * Helsinki universiteti medali, 2000 * Churchill College Cambridge a’zosi * National Science Foundation grantlari * Cobden mukofoti, Manchester University, 1976 ==Ta’lim== * Ph.D. (Iqtisodiyot), University of Western Ontario, 1982 * M.A. (Ekonometrika), Manchester University, 1977 * B.A. (Iqtisodiyot), Manchester University, 1976 * Latymer Grammar School, London, 1973 ==References== {{Reflist}} ==External links== *{{Twitter}} * [[http://www.rogerfarmer.com/rogerfarmerblog/](http://www.rogerfarmer.com/rogerfarmerblog/) Roger Farmer's Economic Window] {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Farmer, Roger}} [[Category:1955 births]] [[Category:Living people]] [[Category:21st-century American economists]] [[Category:University of Western Ontario alumni]] [[Category:University of California, Los Angeles faculty]] [[Category:Fellows of the Econometric Society]] [[Category:Fellows of the Royal Economic Society]] g1cy6rru6ugai36f1xk9f58shp6a3fz Nina Pavcnik 0 1363958 5987976 2026-04-10T16:32:25Z Tewayev 117920 „{{Iqtisodchi | ismi = Nina Pavcnik | maktab_anʼanasi = | rangi = | rasmi = | rasm_oʻlchami = | sarlavha = | tugʻilgan_sanasi = | tugʻilgan_joyi = | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | millati = | oliygoh = Dartmouth kolleji, Niehaus oilasi Xalqaro tadqiqotlar professori | soha = [[Xalqaro savdo]]<br>Iqtisodiy rivojlanish<br>Sanoatni tashkil qilish | al...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987976 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi | ismi = Nina Pavcnik | maktab_anʼanasi = | rangi = | rasmi = | rasm_oʻlchami = | sarlavha = | tugʻilgan_sanasi = | tugʻilgan_joyi = | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | millati = | oliygoh = Dartmouth kolleji, Niehaus oilasi Xalqaro tadqiqotlar professori | soha = [[Xalqaro savdo]]<br>Iqtisodiy rivojlanish<br>Sanoatni tashkil qilish | alma_mater = [[Prinston universiteti]]<br>[[Yale universiteti]] | qarshi = | rahnamolari = | izdoshlari = | hissasi = | mukofotlar = | imzo = | repec_prefix = f | repec_id = ppa511 }} '''Nina Pavcnik''' — Dartmouth kolleji iqtisodiyot kafedrasining xalqaro tadqiqotlar boʻyicha Niehaus oilasi professori<ref name="Department">{{Cite web|url=http://economics.dartmouth.edu/people/nina-pavcnik|title=Nina Pavcnik {{!}} Department of Economics|website=economics.dartmouth.edu|language=en|access-date=2017-06-04}}</ref>. Pavcnikning asosiy tadqiqot mavzulari [[xalqaro savdo]], iqtisodiy rivojlanish va sanoatni tashkil qilishning kesishmasida boʻlib, agentlarning [[globallashuv]]ga qanday javob berishiga alohida eʼtibor qaratadi. Pavcnikning xilma-xil asarlarida globallashuvning bolalar mehnati, uy xoʻjaliklari, ishchilar va firmalarga taʼsiri tahlil qilinadi. Pavcnikning soʻnggi ishi keng koʻlamli savdo siyosati islohotlarining iqtisodiy oʻsish va tengsizlikka taʼsirini oʻrganadi<ref name="npavcnik">{{Cite web|url=https://sites.dartmouth.edu/npavcnik/|title=Nina Pavcnik {{!}} Professor of Economics|website=www.dartmouth.edu|access-date=2019-04-19}}</ref>. Pavcnik Milliy iqtisodiy tadqiqotlar byurosida, Iqtisodiy siyosat tadqiqotlari markazida va IZA mehnat iqtisodiyoti institutida ilmiy xodim hisoblanadi. U, shuningdek, Rivojlanish tadqiqotlari va iqtisodiy tahlil byurosining katta ilmiy xodimi<ref name="npavcnik" />. Pavcnik 2015-yilda Dartmouth kollejida Iqtisodiyot 39 va Iqtisodiyot 49 kurslaridan dars bergan<ref name="YunGuLee"> {{Cite web|url=https://sites.dartmouth.edu/npavcnik/teaching/|title=Nina Pavcnik Department of Economics|access-date=2019-04-19}} </ref>. == Taʼlimi == Pavcnik 1994-yilda [[Yale universiteti]]ni iqtisod boʻyicha [[bakalavr]] darajasini tamomlagan va 1999-yilda [[Prinston universiteti]]da iqtisod fanlari boʻyicha falsafa doktori nomzodi ilmiy darajasini olgan<ref name="Department" />. Pavcnik qoʻshimcha ravishda „Magna cum laude“ni tamomlagan va Phi Beta Kappa aʼzosi boʻlgan. == Ilmiy tadqiqotlari == Pavcnikning tadqiqot qiziqishlari quyidagi uchta soha atrofida jamlangan: xalqaro savdo, rivojlanish va avstraliya tashkiloti. Bundan tashqari, Pavcnik uy xoʻjaliklari, firmalar va ishchilarning globallashuvga qanday munosabat bildirishini alohida tahlil qiladi. Xuddi shunday, uning loyihalari keng koʻlamli savdo siyosati islohotlarini va buning natijasida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan oqibatlarni oʻrganishga qaratilgan. Pavcnikning nashr etilgan tadqiqotlari hozirgi kunda 8000 dan ortiq iqtiboslarga ega<ref>{{Cite web|url=https://scholar.google.com/citations?user=tCVAXLIAAAAJ&hl=en&oi=ao|title=Nina Pavcnik - Google Scholar Citations|website=scholar.google.com|access-date=2017-06-04}}</ref>. Uning eng koʻp iqtibos olgan tadqiqotlari qatoriga Chilida savdoni liberallashtirishning korxonalar samaradorligiga taʼsiri haqidagi tadqiqot kiradi. Bu ish „The Review of Economic Studies“ jurnalida chop etilgan. Shuningdek, Pavcnik rivojlanayotgan mamlakatlarda globallashuvning daromadlar taqsimotiga taʼsirini tahlil qilgan (bu ish „Journal of Economic Literature“ jurnalida [[Pinelopi Koujianou Goldberg]] bilan hamkorlikda eʼlon qilingan). Shu bilan bir qatorda, Pavcnik [[Hindiston]]da savdo xarajatlari, oraliq mahsulotlar importi va mahalliy korxonalar mahsulot assortimenti oʻrtasidagi bogʻliqlikni oʻrgangan. Ushbu tadqiqot ham „Quarterly Journal of Economics“ jurnalida Pinelopi Goldberg bilan hamkorlikda chop etilgan<ref>{{Cite journal|last=Pavcnik|first=Nina|date=2002|title=Trade Liberalization, Exit, and Productivity Improvements: Evidence from Chilean Plants|jstor=2695960|journal=The Review of Economic Studies|volume=69|issue=1|pages=245–276|doi=10.1111/1467-937X.00205|s2cid=10651098|url=http://www.nber.org/papers/w7852.pdf}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Goldberg|first1=Pinelopi Koujianou|authorlink1=Pinelopi Koujianou Goldberg|last2=Pavcnik|first2=Nina|date=2007|title=Distributional Effects of Globalization in Developing Countries|jstor=27646747|journal=Journal of Economic Literature|volume=45|issue=1|pages=39–82|doi=10.1257/jel.45.1.39|citeseerx=10.1.1.500.652|s2cid=2781263}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Goldberg|first1=Pinelopi Koujianou|authorlink1=Pinelopi Koujianou Goldberg|last2=Khandelwal|first2=Amit Kumar|last3=Pavcnik|first3=Nina|last4=Topalova|first4=Petia|date=2010-11-01|title=Imported Intermediate Inputs and Domestic Product Growth: Evidence from India|journal=The Quarterly Journal of Economics|volume=125|issue=4|pages=1727–1767|doi=10.1162/qjec.2010.125.4.1727|s2cid=1888273|issn=0033-5533|url=http://www.princeton.edu/ceps/workingpapers/192goldberg.pdf}}</ref>. == Karyerasi == Pavcnik [[Jahon banki guruhi]]ning iqtisodiy sharh jurnali muharriri, „Journal of International Economics“ hammuallifi hamda [[Jahon banki]] tadqiqot qoʻmitasi va [[Amerika iqtisodiy assotsiatsiyasi]] aʼzosi hisoblanadi<ref name="CV">{{Cite web|url=http://dartmouth.edu/faculty-directory/sites/dartmouth.edu.faculty-directory/files/cv_11.pdf|title=Pavcnik CV}}</ref>. Dartmouthda Pavcnik „King Scholar“ boshqaruv qoʻmitasi va Xalqaro tadqiqotlar boʻyicha kichik boshqaruv qoʻmitasida ish faoliyatini olib borgan. Pavcnik, shuningdek, Prezidentga maslahat qoʻmitasi aʼzosi va magistratura stipendiyalari boʻyicha fakultet qoʻmitasi raisi boʻlgan<ref name="CV" />. == Shaxsiy hayoti == Pavcnik iqtisodiyot boʻyicha professor Eric Edmonds bilan turmush qurgan. U [[Sloveniy]]a hamda [[AQSh]] fuqarosi. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} [[Turkum:Xalqaro iqtisodchilar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] s1uv7scgtsksms2rtzsrw6ql49a606b 5987978 5987976 2026-04-10T16:33:11Z Tewayev 117920 /* Shaxsiy hayoti */ 5987978 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi | ismi = Nina Pavcnik | maktab_anʼanasi = | rangi = | rasmi = | rasm_oʻlchami = | sarlavha = | tugʻilgan_sanasi = | tugʻilgan_joyi = | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | millati = | oliygoh = Dartmouth kolleji, Niehaus oilasi Xalqaro tadqiqotlar professori | soha = [[Xalqaro savdo]]<br>Iqtisodiy rivojlanish<br>Sanoatni tashkil qilish | alma_mater = [[Prinston universiteti]]<br>[[Yale universiteti]] | qarshi = | rahnamolari = | izdoshlari = | hissasi = | mukofotlar = | imzo = | repec_prefix = f | repec_id = ppa511 }} '''Nina Pavcnik''' — Dartmouth kolleji iqtisodiyot kafedrasining xalqaro tadqiqotlar boʻyicha Niehaus oilasi professori<ref name="Department">{{Cite web|url=http://economics.dartmouth.edu/people/nina-pavcnik|title=Nina Pavcnik {{!}} Department of Economics|website=economics.dartmouth.edu|language=en|access-date=2017-06-04}}</ref>. Pavcnikning asosiy tadqiqot mavzulari [[xalqaro savdo]], iqtisodiy rivojlanish va sanoatni tashkil qilishning kesishmasida boʻlib, agentlarning [[globallashuv]]ga qanday javob berishiga alohida eʼtibor qaratadi. Pavcnikning xilma-xil asarlarida globallashuvning bolalar mehnati, uy xoʻjaliklari, ishchilar va firmalarga taʼsiri tahlil qilinadi. Pavcnikning soʻnggi ishi keng koʻlamli savdo siyosati islohotlarining iqtisodiy oʻsish va tengsizlikka taʼsirini oʻrganadi<ref name="npavcnik">{{Cite web|url=https://sites.dartmouth.edu/npavcnik/|title=Nina Pavcnik {{!}} Professor of Economics|website=www.dartmouth.edu|access-date=2019-04-19}}</ref>. Pavcnik Milliy iqtisodiy tadqiqotlar byurosida, Iqtisodiy siyosat tadqiqotlari markazida va IZA mehnat iqtisodiyoti institutida ilmiy xodim hisoblanadi. U, shuningdek, Rivojlanish tadqiqotlari va iqtisodiy tahlil byurosining katta ilmiy xodimi<ref name="npavcnik" />. Pavcnik 2015-yilda Dartmouth kollejida Iqtisodiyot 39 va Iqtisodiyot 49 kurslaridan dars bergan<ref name="YunGuLee"> {{Cite web|url=https://sites.dartmouth.edu/npavcnik/teaching/|title=Nina Pavcnik Department of Economics|access-date=2019-04-19}} </ref>. == Taʼlimi == Pavcnik 1994-yilda [[Yale universiteti]]ni iqtisod boʻyicha [[bakalavr]] darajasini tamomlagan va 1999-yilda [[Prinston universiteti]]da iqtisod fanlari boʻyicha falsafa doktori nomzodi ilmiy darajasini olgan<ref name="Department" />. Pavcnik qoʻshimcha ravishda „Magna cum laude“ni tamomlagan va Phi Beta Kappa aʼzosi boʻlgan. == Ilmiy tadqiqotlari == Pavcnikning tadqiqot qiziqishlari quyidagi uchta soha atrofida jamlangan: xalqaro savdo, rivojlanish va avstraliya tashkiloti. Bundan tashqari, Pavcnik uy xoʻjaliklari, firmalar va ishchilarning globallashuvga qanday munosabat bildirishini alohida tahlil qiladi. Xuddi shunday, uning loyihalari keng koʻlamli savdo siyosati islohotlarini va buning natijasida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan oqibatlarni oʻrganishga qaratilgan. Pavcnikning nashr etilgan tadqiqotlari hozirgi kunda 8000 dan ortiq iqtiboslarga ega<ref>{{Cite web|url=https://scholar.google.com/citations?user=tCVAXLIAAAAJ&hl=en&oi=ao|title=Nina Pavcnik - Google Scholar Citations|website=scholar.google.com|access-date=2017-06-04}}</ref>. Uning eng koʻp iqtibos olgan tadqiqotlari qatoriga Chilida savdoni liberallashtirishning korxonalar samaradorligiga taʼsiri haqidagi tadqiqot kiradi. Bu ish „The Review of Economic Studies“ jurnalida chop etilgan. Shuningdek, Pavcnik rivojlanayotgan mamlakatlarda globallashuvning daromadlar taqsimotiga taʼsirini tahlil qilgan (bu ish „Journal of Economic Literature“ jurnalida [[Pinelopi Koujianou Goldberg]] bilan hamkorlikda eʼlon qilingan). Shu bilan bir qatorda, Pavcnik [[Hindiston]]da savdo xarajatlari, oraliq mahsulotlar importi va mahalliy korxonalar mahsulot assortimenti oʻrtasidagi bogʻliqlikni oʻrgangan. Ushbu tadqiqot ham „Quarterly Journal of Economics“ jurnalida Pinelopi Goldberg bilan hamkorlikda chop etilgan<ref>{{Cite journal|last=Pavcnik|first=Nina|date=2002|title=Trade Liberalization, Exit, and Productivity Improvements: Evidence from Chilean Plants|jstor=2695960|journal=The Review of Economic Studies|volume=69|issue=1|pages=245–276|doi=10.1111/1467-937X.00205|s2cid=10651098|url=http://www.nber.org/papers/w7852.pdf}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Goldberg|first1=Pinelopi Koujianou|authorlink1=Pinelopi Koujianou Goldberg|last2=Pavcnik|first2=Nina|date=2007|title=Distributional Effects of Globalization in Developing Countries|jstor=27646747|journal=Journal of Economic Literature|volume=45|issue=1|pages=39–82|doi=10.1257/jel.45.1.39|citeseerx=10.1.1.500.652|s2cid=2781263}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Goldberg|first1=Pinelopi Koujianou|authorlink1=Pinelopi Koujianou Goldberg|last2=Khandelwal|first2=Amit Kumar|last3=Pavcnik|first3=Nina|last4=Topalova|first4=Petia|date=2010-11-01|title=Imported Intermediate Inputs and Domestic Product Growth: Evidence from India|journal=The Quarterly Journal of Economics|volume=125|issue=4|pages=1727–1767|doi=10.1162/qjec.2010.125.4.1727|s2cid=1888273|issn=0033-5533|url=http://www.princeton.edu/ceps/workingpapers/192goldberg.pdf}}</ref>. == Karyerasi == Pavcnik [[Jahon banki guruhi]]ning iqtisodiy sharh jurnali muharriri, „Journal of International Economics“ hammuallifi hamda [[Jahon banki]] tadqiqot qoʻmitasi va [[Amerika iqtisodiy assotsiatsiyasi]] aʼzosi hisoblanadi<ref name="CV">{{Cite web|url=http://dartmouth.edu/faculty-directory/sites/dartmouth.edu.faculty-directory/files/cv_11.pdf|title=Pavcnik CV}}</ref>. Dartmouthda Pavcnik „King Scholar“ boshqaruv qoʻmitasi va Xalqaro tadqiqotlar boʻyicha kichik boshqaruv qoʻmitasida ish faoliyatini olib borgan. Pavcnik, shuningdek, Prezidentga maslahat qoʻmitasi aʼzosi va magistratura stipendiyalari boʻyicha fakultet qoʻmitasi raisi boʻlgan<ref name="CV" />. == Shaxsiy hayoti == Pavcnik iqtisodiyot boʻyicha professor Eric Edmonds bilan turmush qurgan. U [[Sloveniy]]a hamda [[AQSh]] fuqarosi hisoblanadi. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} [[Turkum:Xalqaro iqtisodchilar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] k79qtjx57kmgqgp4b576o0sp8ihy75d Munozara:Nina Pavcnik 1 1363959 5987977 2026-04-10T16:32:40Z Tewayev 117920 „{{munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987977 wikitext text/x-wiki {{munozara}} srjk8qw7fnryrp5m66amrx671fy75ox Iste’mol narxlari indeksi 0 1363960 5987980 2026-04-10T16:38:58Z Miraziz Xolmirzayev 232353 „{{Qisqa tavsif|Uy xo‘jaliklari xarajatlaridagi o‘zgarishni ko‘rsatuvchi statistik ko‘rsatkich}} {{Redirect|CPI}} {{Use dmy dates|date=2026-yil aprel}} [[Fayl:Consumer price index 2024 relative to 2010.svg|thumb|upright=1.2|[[Mamlakatlar bo‘yicha iste’mol narxlari indeksi]] (2024-yil, 2010-yilga nisbatan foizlarda)<ref name="World Bank">{{Cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/FP.CPI.TOTL?end=2024&name_desc=false&start=1960&v...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987980 wikitext text/x-wiki {{Qisqa tavsif|Uy xo‘jaliklari xarajatlaridagi o‘zgarishni ko‘rsatuvchi statistik ko‘rsatkich}} {{Redirect|CPI}} {{Use dmy dates|date=2026-yil aprel}} [[Fayl:Consumer price index 2024 relative to 2010.svg|thumb|upright=1.2|[[Mamlakatlar bo‘yicha iste’mol narxlari indeksi]] (2024-yil, 2010-yilga nisbatan foizlarda)<ref name="World Bank">{{Cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/FP.CPI.TOTL?end=2024&name_desc=false&start=1960&view=chart&year=2024|title=Iste’mol narxlari indeksi (2010 = 100), Jahon banki, 2025-yil iyulda murojaat qilingan}}</ref>]] [[Fayl:M2, CPI, PCE.webp|thumb|upright=1.2|Bir yil oldingiga nisbatan yillik foiz o‘zgarish: * [[Pul massasi|M2 pul massasi]] * CPI * yadro CPI ]] [[Fayl:CPI 1914-2022.webp|thumb|upright=1.2|1914–2022 yillardagi CPI yillik o‘zgarishi: * [[Inflyatsiya]] * [[Deflyatsiya]] * [[Pul massasi|M2 pul massasi]] yillik o‘sishi ]] '''Iste’mol narxlari indeksi''' ('''CPI''') — bu uy xo‘jaliklari tomonidan iste’mol qilinadigan tovarlar va xizmatlar narxlari darajasining statistik bahosidir. U [[Isteʼmol savati]]dagi iste’mol tovarlari va [[Servis|xizmatlar]] narxlarining vaznli o‘rtacha qiymati sifatida hisoblanadi. CPI dagi o‘zgarishlar vaqt o‘tishi bilan narxlar o‘zgarishini aks ettiradi<ref>{{cite web|url=https://doi.org/10.1787/9789264055087-en|title=OECD (2008), Statistik atamalar lug‘ati|publisher=OECD Publishing, Parij|access-date=2019-yil 13-sentabr}}</ref>. Savatchadagi mahsulotlar va xizmatlar tarkibi iste’mol xarajatlari odatlaridagi o‘zgarishlarni aks ettirish uchun vaqti-vaqti bilan yangilanadi. Narxlar odatda (ko‘pincha har oy) chakana savdo va xizmat ko‘rsatish korxonalaridan yig‘iladi. Keyin ular sifat yoki xususiyatlardagi o‘zgarishlarga moslashtiriladi. CPI dagi o‘zgarishlar vaqt davomida [[inflyatsiya]]ni kuzatish va turli mamlakatlar o‘rtasida solishtirish uchun ishlatiladi.<ref>{{Cite news |last=Frick |first=Walter |date=2022-12-23 |title=Inflyatsiyaga nima sabab bo‘ladi? |work=Harvard Business Review |url=https://hbr.org/2022/12/what-causes-inflation |access-date=2023-07-21}}</ref> CPI inflyatsiya yoki hayot darajasi qiymatini mukammal o‘lchov bo‘lmasa-da, bu ko‘rsatkichlarni kuzatish uchun muhim vosita hisoblanadi. U ko‘plab milliy statistika agentliklari tomonidan hisoblab chiqiladigan [[narx indeksi|narx indekslari]]dan biridir. == Umumiy ko‘rinish == CPI — bu vakillik qiluvchi mahsulotlar tanlanmasi narxlari asosida tuziladigan statistik bahodir. Ushbu narxlar muntazam ravishda yig‘iladi. Tovarlar va xizmatlarning turli toifalari uchun kichik indekslar (subindekslar) va yanada kichik bo‘linmalar uchun sub-subindekslar hisoblanadi, so‘ngra ular umumiy indeksga birlashtiriladi. Vaznlar iste’molchilarning umumiy xarajatlaridagi ulushlariga asoslanadi. CPI ning yillik foiz o‘zgarishi [[inflyatsiya]] ko‘rsatkichi sifatida ishlatiladi. U real qiymatni aniqlash uchun [[ish haqi]], [[maosh]] va [[pensiya]]larni indeksatsiya qilishda qo‘llaniladi; narxlarni tartibga solishda va pul ko‘rsatkichlarini real qiymatda ifodalashda ham ishlatiladi. Aksariyat mamlakatlarda CPI eng muhim iqtisodiy ko‘rsatkichlardan biri hisoblanadi. [[Fayl:Inflation compared to federal funds rate.jpg|thumb|upright=1.2|Inflyatsiya va [[federal funds rate]] taqqoslanishi]] Indeks odatda har oy (ba’zi mamlakatlarda choraklik) hisoblanadi va iste’mol xarajatlari tarkibiy qismlariga (masalan, oziq-ovqat, uy-joy, kiyim-kechak va boshqalar) asoslangan subindekslarning vaznli o‘rtachasi sifatida aniqlanadi. Har bir komponent o‘z navbatida yana kichik indekslarning vaznli o‘rtachasi hisoblanadi. Eng past darajada (masalan, ma’lum shaharda erkaklar ko‘ylaklari narxlari) vaznlar mavjud bo‘lmaganda indeks oddiy [[oʻrta arifmetik]] yoki [[Geometrik oʻrta|oʻrta geometrik]] orqali hisoblanadi. Ushbu indekslar har oy narxlarni bazaviy davr bilan taqqoslaydi. Yuqori darajadagi indekslarni hisoblashda qo‘llaniladigan vaznlar odatda o‘tgan yil davomida iste’molchilarning xarajatlariga asoslanadi. Shu sababli, CPI qat’iy vaznli indeks bo‘lsa-da, u to‘liq Laspeyres indeksi emas, chunki vaznlar davri va narxlar bazasi davri har doim mos kelmaydi. Ideal holatda barcha narxlar qayta tekshiriladi va qabul qilinadi, hamda vaznlar narxlar taqqoslanadigan oy bilan joriy oy oralig‘idagi iste’mol xarajatlari tarkibiga mos keladi. Indeks formulalar] bo‘yicha iqtisodiy adabiyotlar keng rivojlangan bo‘lib, ular iqtisodchilar tomonidan “haqiqiy” hayot darajasi indeksi (cost-of-living index) deb ataladigan tushunchaga yaqinlashadi. Bunday indeks narxlar o‘zgarishi sharoitida iste’molchilarning [[turmush darajasi]]ni o‘zgarmas holda saqlab qolish uchun ularning xarajatlari qanchalik o‘zgarishi kerakligini ko‘rsatadi. Biroq bunday hisob-kitoblar faqat orqaga qarab (retrospektiv) amalga oshirilishi mumkin, holbuki indeks har oyda va imkon qadar tez e’lon qilinishi zarur. Shunga qaramay, ayrim mamlakatlarda, xususan, [[AQSh]] va [[Shvetsiya]]da indeksni tuzish falsafasi “haqiqiy hayot darajasi indeksi”ga yaqinlashishga qaratilgan bo‘lsa, Yevropaning aksariyat mamlakatlarida unga yanada amaliy yondashuv qo‘llaniladi. Indeks qamrovi cheklangan bo‘lishi mumkin. Masalan, iste’molchilarning xorijdagi xarajatlari odatda hisobga olinmaydi; mamlakat ichidagi tashrif buyuruvchilarning xarajatlari nazariy jihatdan chiqarib tashlanadi (amaliyotda esa har doim ham emas); qishloq aholisi kiritilishi yoki kiritilmasligi mumkin; juda boy yoki juda kambag‘al qatlamlar kabi ayrim guruhlar ham hisobdan chiqarilishi mumkin. Jamg‘arma va investitsiyalar har doim chiqarib tashlanadi, biroq moliyaviy vositachilar tomonidan ko‘rsatiladigan xizmatlar narxlari sug‘urta bilan birga hisobga olinishi mumkin. Indeksning tayanch davri (odatda bazis yil deb ataladi) ko‘pincha vaznlar davri va narxlar taqqoslash davridan farq qiladi. Bu asosan butun vaqt qatorini shunday o‘lchashki, indeks qiymati bazis davrda 100 ga teng bo‘lsin. Har yili yangilanadigan vaznlar indeksning muhim, ammo qimmat xususiyati hisoblanadi; vaznlar qanchalik eski bo‘lsa, joriy iste’mol tarkibi bilan ularning farqi shunchalik ortadi. Indeks odatda har oy va yil kesimida, hududlar yoki mamlakatlar bo‘yicha hisoblanadi va e’lon qilinadi. [[Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti|Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti]] (OECD) kabi xalqaro tashkilotlar ko‘plab mamlakatlar uchun iste’mol narxlari indeksi bo‘yicha statistik ma’lumotlarni taqdim etadi<ref>{{cite web|url=https://data.oecd.org/price/inflation-cpi.htm |title=Inflyatsiya (Iste’mol narxlari indeksi)|publisher=OECD|access-date=2019-yil 12-sentabr}}</ref>. AQShda esa CPI odatda Mehnat statistikasi byurosi tomonidan e’lon qilinadi<ref>{{cite web|url=https://www.bls.gov/cpi/ |title=Iste’mol narxlari indeksi|publisher=U.S. Bureau of Labor Statistics|access-date=2019-yil 13-sentabr}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bls.gov/opub/hom/pdf/cpihom.pdf|title=The Consumer Price Index|publisher=U.S. Bureau of Labor Statistics|access-date=2019-yil 13-sentabr}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bls.gov/cpi/questions-and-answers.htm|title=Iste’mol narxlari indeksi: tez-tez so‘raladigan savollar|publisher=U.S. Bureau of Labor Statistics|access-date=2019-yil 13-sentabr}}</ref>. Ingliz iqtisodchisi Joseph Lowe 1822-yilda narx savatchasi indeksi nazariyasini birinchi bo‘lib taklif qilgan. Uning “doimiy savat” (fixed basket) usuli nisbatan sodda bo‘lib, u 0-davrdagi tovarlar ro‘yxati narxini hisoblab, uni 1-davrdagi ayni savat narxi bilan solishtirgan. Keyinchalik iqtisodchilar uning g‘oyalarini rivojlantirib, zamonaviy indeks tushunchasini shakllantirdilar<ref>{{Cite book |title=The New Palgrave Dictionary of Economics |date=2019|isbn=978-1-349-95121-5|edition=Living |location=London|oclc=1111663693| last1=Blume | first1=Lawrence E. | last2=(Firm) | first2=Palgrave Macmillan | last3=Durlauf | first3=Steven N. }}</ref>. fkpkq904mivk8v42ukzz5cxhq7jvqku 5987982 5987980 2026-04-10T16:41:30Z Miraziz Xolmirzayev 232353 [[Turkum:Indekslar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987982 wikitext text/x-wiki {{Qisqa tavsif|Uy xo‘jaliklari xarajatlaridagi o‘zgarishni ko‘rsatuvchi statistik ko‘rsatkich}} {{Redirect|CPI}} {{Use dmy dates|date=2026-yil aprel}} [[Fayl:Consumer price index 2024 relative to 2010.svg|thumb|upright=1.2|[[Mamlakatlar bo‘yicha iste’mol narxlari indeksi]] (2024-yil, 2010-yilga nisbatan foizlarda)<ref name="World Bank">{{Cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/FP.CPI.TOTL?end=2024&name_desc=false&start=1960&view=chart&year=2024|title=Iste’mol narxlari indeksi (2010 = 100), Jahon banki, 2025-yil iyulda murojaat qilingan}}</ref>]] [[Fayl:M2, CPI, PCE.webp|thumb|upright=1.2|Bir yil oldingiga nisbatan yillik foiz o‘zgarish: * [[Pul massasi|M2 pul massasi]] * CPI * yadro CPI ]] [[Fayl:CPI 1914-2022.webp|thumb|upright=1.2|1914–2022 yillardagi CPI yillik o‘zgarishi: * [[Inflyatsiya]] * [[Deflyatsiya]] * [[Pul massasi|M2 pul massasi]] yillik o‘sishi ]] '''Iste’mol narxlari indeksi''' ('''CPI''') — bu uy xo‘jaliklari tomonidan iste’mol qilinadigan tovarlar va xizmatlar narxlari darajasining statistik bahosidir. U [[Isteʼmol savati]]dagi iste’mol tovarlari va [[Servis|xizmatlar]] narxlarining vaznli o‘rtacha qiymati sifatida hisoblanadi. CPI dagi o‘zgarishlar vaqt o‘tishi bilan narxlar o‘zgarishini aks ettiradi<ref>{{cite web|url=https://doi.org/10.1787/9789264055087-en|title=OECD (2008), Statistik atamalar lug‘ati|publisher=OECD Publishing, Parij|access-date=2019-yil 13-sentabr}}</ref>. Savatchadagi mahsulotlar va xizmatlar tarkibi iste’mol xarajatlari odatlaridagi o‘zgarishlarni aks ettirish uchun vaqti-vaqti bilan yangilanadi. Narxlar odatda (ko‘pincha har oy) chakana savdo va xizmat ko‘rsatish korxonalaridan yig‘iladi. Keyin ular sifat yoki xususiyatlardagi o‘zgarishlarga moslashtiriladi. CPI dagi o‘zgarishlar vaqt davomida [[inflyatsiya]]ni kuzatish va turli mamlakatlar o‘rtasida solishtirish uchun ishlatiladi.<ref>{{Cite news |last=Frick |first=Walter |date=2022-12-23 |title=Inflyatsiyaga nima sabab bo‘ladi? |work=Harvard Business Review |url=https://hbr.org/2022/12/what-causes-inflation |access-date=2023-07-21}}</ref> CPI inflyatsiya yoki hayot darajasi qiymatini mukammal o‘lchov bo‘lmasa-da, bu ko‘rsatkichlarni kuzatish uchun muhim vosita hisoblanadi. U ko‘plab milliy statistika agentliklari tomonidan hisoblab chiqiladigan [[narx indeksi|narx indekslari]]dan biridir. == Umumiy ko‘rinish == CPI — bu vakillik qiluvchi mahsulotlar tanlanmasi narxlari asosida tuziladigan statistik bahodir. Ushbu narxlar muntazam ravishda yig‘iladi. Tovarlar va xizmatlarning turli toifalari uchun kichik indekslar (subindekslar) va yanada kichik bo‘linmalar uchun sub-subindekslar hisoblanadi, so‘ngra ular umumiy indeksga birlashtiriladi. Vaznlar iste’molchilarning umumiy xarajatlaridagi ulushlariga asoslanadi. CPI ning yillik foiz o‘zgarishi [[inflyatsiya]] ko‘rsatkichi sifatida ishlatiladi. U real qiymatni aniqlash uchun [[ish haqi]], [[maosh]] va [[pensiya]]larni indeksatsiya qilishda qo‘llaniladi; narxlarni tartibga solishda va pul ko‘rsatkichlarini real qiymatda ifodalashda ham ishlatiladi. Aksariyat mamlakatlarda CPI eng muhim iqtisodiy ko‘rsatkichlardan biri hisoblanadi. [[Fayl:Inflation compared to federal funds rate.jpg|thumb|upright=1.2|Inflyatsiya va [[federal funds rate]] taqqoslanishi]] Indeks odatda har oy (ba’zi mamlakatlarda choraklik) hisoblanadi va iste’mol xarajatlari tarkibiy qismlariga (masalan, oziq-ovqat, uy-joy, kiyim-kechak va boshqalar) asoslangan subindekslarning vaznli o‘rtachasi sifatida aniqlanadi. Har bir komponent o‘z navbatida yana kichik indekslarning vaznli o‘rtachasi hisoblanadi. Eng past darajada (masalan, ma’lum shaharda erkaklar ko‘ylaklari narxlari) vaznlar mavjud bo‘lmaganda indeks oddiy [[oʻrta arifmetik]] yoki [[Geometrik oʻrta|oʻrta geometrik]] orqali hisoblanadi. Ushbu indekslar har oy narxlarni bazaviy davr bilan taqqoslaydi. Yuqori darajadagi indekslarni hisoblashda qo‘llaniladigan vaznlar odatda o‘tgan yil davomida iste’molchilarning xarajatlariga asoslanadi. Shu sababli, CPI qat’iy vaznli indeks bo‘lsa-da, u to‘liq Laspeyres indeksi emas, chunki vaznlar davri va narxlar bazasi davri har doim mos kelmaydi. Ideal holatda barcha narxlar qayta tekshiriladi va qabul qilinadi, hamda vaznlar narxlar taqqoslanadigan oy bilan joriy oy oralig‘idagi iste’mol xarajatlari tarkibiga mos keladi. Indeks formulalar] bo‘yicha iqtisodiy adabiyotlar keng rivojlangan bo‘lib, ular iqtisodchilar tomonidan “haqiqiy” hayot darajasi indeksi (cost-of-living index) deb ataladigan tushunchaga yaqinlashadi. Bunday indeks narxlar o‘zgarishi sharoitida iste’molchilarning [[turmush darajasi]]ni o‘zgarmas holda saqlab qolish uchun ularning xarajatlari qanchalik o‘zgarishi kerakligini ko‘rsatadi. Biroq bunday hisob-kitoblar faqat orqaga qarab (retrospektiv) amalga oshirilishi mumkin, holbuki indeks har oyda va imkon qadar tez e’lon qilinishi zarur. Shunga qaramay, ayrim mamlakatlarda, xususan, [[AQSh]] va [[Shvetsiya]]da indeksni tuzish falsafasi “haqiqiy hayot darajasi indeksi”ga yaqinlashishga qaratilgan bo‘lsa, Yevropaning aksariyat mamlakatlarida unga yanada amaliy yondashuv qo‘llaniladi. Indeks qamrovi cheklangan bo‘lishi mumkin. Masalan, iste’molchilarning xorijdagi xarajatlari odatda hisobga olinmaydi; mamlakat ichidagi tashrif buyuruvchilarning xarajatlari nazariy jihatdan chiqarib tashlanadi (amaliyotda esa har doim ham emas); qishloq aholisi kiritilishi yoki kiritilmasligi mumkin; juda boy yoki juda kambag‘al qatlamlar kabi ayrim guruhlar ham hisobdan chiqarilishi mumkin. Jamg‘arma va investitsiyalar har doim chiqarib tashlanadi, biroq moliyaviy vositachilar tomonidan ko‘rsatiladigan xizmatlar narxlari sug‘urta bilan birga hisobga olinishi mumkin. Indeksning tayanch davri (odatda bazis yil deb ataladi) ko‘pincha vaznlar davri va narxlar taqqoslash davridan farq qiladi. Bu asosan butun vaqt qatorini shunday o‘lchashki, indeks qiymati bazis davrda 100 ga teng bo‘lsin. Har yili yangilanadigan vaznlar indeksning muhim, ammo qimmat xususiyati hisoblanadi; vaznlar qanchalik eski bo‘lsa, joriy iste’mol tarkibi bilan ularning farqi shunchalik ortadi. Indeks odatda har oy va yil kesimida, hududlar yoki mamlakatlar bo‘yicha hisoblanadi va e’lon qilinadi. [[Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti|Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti]] (OECD) kabi xalqaro tashkilotlar ko‘plab mamlakatlar uchun iste’mol narxlari indeksi bo‘yicha statistik ma’lumotlarni taqdim etadi<ref>{{cite web|url=https://data.oecd.org/price/inflation-cpi.htm |title=Inflyatsiya (Iste’mol narxlari indeksi)|publisher=OECD|access-date=2019-yil 12-sentabr}}</ref>. AQShda esa CPI odatda Mehnat statistikasi byurosi tomonidan e’lon qilinadi<ref>{{cite web|url=https://www.bls.gov/cpi/ |title=Iste’mol narxlari indeksi|publisher=U.S. Bureau of Labor Statistics|access-date=2019-yil 13-sentabr}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bls.gov/opub/hom/pdf/cpihom.pdf|title=The Consumer Price Index|publisher=U.S. Bureau of Labor Statistics|access-date=2019-yil 13-sentabr}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bls.gov/cpi/questions-and-answers.htm|title=Iste’mol narxlari indeksi: tez-tez so‘raladigan savollar|publisher=U.S. Bureau of Labor Statistics|access-date=2019-yil 13-sentabr}}</ref>. Ingliz iqtisodchisi Joseph Lowe 1822-yilda narx savatchasi indeksi nazariyasini birinchi bo‘lib taklif qilgan. Uning “doimiy savat” (fixed basket) usuli nisbatan sodda bo‘lib, u 0-davrdagi tovarlar ro‘yxati narxini hisoblab, uni 1-davrdagi ayni savat narxi bilan solishtirgan. Keyinchalik iqtisodchilar uning g‘oyalarini rivojlantirib, zamonaviy indeks tushunchasini shakllantirdilar<ref>{{Cite book |title=The New Palgrave Dictionary of Economics |date=2019|isbn=978-1-349-95121-5|edition=Living |location=London|oclc=1111663693| last1=Blume | first1=Lawrence E. | last2=(Firm) | first2=Palgrave Macmillan | last3=Durlauf | first3=Steven N. }}</ref>. [[Turkum:Indekslar]] d8jcev55ncr5ezkrdkuo0oqvd42v1u8 5987983 5987982 2026-04-10T16:41:47Z Miraziz Xolmirzayev 232353 [[Turkum:Iqtisodiy tizimlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987983 wikitext text/x-wiki {{Qisqa tavsif|Uy xo‘jaliklari xarajatlaridagi o‘zgarishni ko‘rsatuvchi statistik ko‘rsatkich}} {{Redirect|CPI}} {{Use dmy dates|date=2026-yil aprel}} [[Fayl:Consumer price index 2024 relative to 2010.svg|thumb|upright=1.2|[[Mamlakatlar bo‘yicha iste’mol narxlari indeksi]] (2024-yil, 2010-yilga nisbatan foizlarda)<ref name="World Bank">{{Cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/FP.CPI.TOTL?end=2024&name_desc=false&start=1960&view=chart&year=2024|title=Iste’mol narxlari indeksi (2010 = 100), Jahon banki, 2025-yil iyulda murojaat qilingan}}</ref>]] [[Fayl:M2, CPI, PCE.webp|thumb|upright=1.2|Bir yil oldingiga nisbatan yillik foiz o‘zgarish: * [[Pul massasi|M2 pul massasi]] * CPI * yadro CPI ]] [[Fayl:CPI 1914-2022.webp|thumb|upright=1.2|1914–2022 yillardagi CPI yillik o‘zgarishi: * [[Inflyatsiya]] * [[Deflyatsiya]] * [[Pul massasi|M2 pul massasi]] yillik o‘sishi ]] '''Iste’mol narxlari indeksi''' ('''CPI''') — bu uy xo‘jaliklari tomonidan iste’mol qilinadigan tovarlar va xizmatlar narxlari darajasining statistik bahosidir. U [[Isteʼmol savati]]dagi iste’mol tovarlari va [[Servis|xizmatlar]] narxlarining vaznli o‘rtacha qiymati sifatida hisoblanadi. CPI dagi o‘zgarishlar vaqt o‘tishi bilan narxlar o‘zgarishini aks ettiradi<ref>{{cite web|url=https://doi.org/10.1787/9789264055087-en|title=OECD (2008), Statistik atamalar lug‘ati|publisher=OECD Publishing, Parij|access-date=2019-yil 13-sentabr}}</ref>. Savatchadagi mahsulotlar va xizmatlar tarkibi iste’mol xarajatlari odatlaridagi o‘zgarishlarni aks ettirish uchun vaqti-vaqti bilan yangilanadi. Narxlar odatda (ko‘pincha har oy) chakana savdo va xizmat ko‘rsatish korxonalaridan yig‘iladi. Keyin ular sifat yoki xususiyatlardagi o‘zgarishlarga moslashtiriladi. CPI dagi o‘zgarishlar vaqt davomida [[inflyatsiya]]ni kuzatish va turli mamlakatlar o‘rtasida solishtirish uchun ishlatiladi.<ref>{{Cite news |last=Frick |first=Walter |date=2022-12-23 |title=Inflyatsiyaga nima sabab bo‘ladi? |work=Harvard Business Review |url=https://hbr.org/2022/12/what-causes-inflation |access-date=2023-07-21}}</ref> CPI inflyatsiya yoki hayot darajasi qiymatini mukammal o‘lchov bo‘lmasa-da, bu ko‘rsatkichlarni kuzatish uchun muhim vosita hisoblanadi. U ko‘plab milliy statistika agentliklari tomonidan hisoblab chiqiladigan [[narx indeksi|narx indekslari]]dan biridir. == Umumiy ko‘rinish == CPI — bu vakillik qiluvchi mahsulotlar tanlanmasi narxlari asosida tuziladigan statistik bahodir. Ushbu narxlar muntazam ravishda yig‘iladi. Tovarlar va xizmatlarning turli toifalari uchun kichik indekslar (subindekslar) va yanada kichik bo‘linmalar uchun sub-subindekslar hisoblanadi, so‘ngra ular umumiy indeksga birlashtiriladi. Vaznlar iste’molchilarning umumiy xarajatlaridagi ulushlariga asoslanadi. CPI ning yillik foiz o‘zgarishi [[inflyatsiya]] ko‘rsatkichi sifatida ishlatiladi. U real qiymatni aniqlash uchun [[ish haqi]], [[maosh]] va [[pensiya]]larni indeksatsiya qilishda qo‘llaniladi; narxlarni tartibga solishda va pul ko‘rsatkichlarini real qiymatda ifodalashda ham ishlatiladi. Aksariyat mamlakatlarda CPI eng muhim iqtisodiy ko‘rsatkichlardan biri hisoblanadi. [[Fayl:Inflation compared to federal funds rate.jpg|thumb|upright=1.2|Inflyatsiya va [[federal funds rate]] taqqoslanishi]] Indeks odatda har oy (ba’zi mamlakatlarda choraklik) hisoblanadi va iste’mol xarajatlari tarkibiy qismlariga (masalan, oziq-ovqat, uy-joy, kiyim-kechak va boshqalar) asoslangan subindekslarning vaznli o‘rtachasi sifatida aniqlanadi. Har bir komponent o‘z navbatida yana kichik indekslarning vaznli o‘rtachasi hisoblanadi. Eng past darajada (masalan, ma’lum shaharda erkaklar ko‘ylaklari narxlari) vaznlar mavjud bo‘lmaganda indeks oddiy [[oʻrta arifmetik]] yoki [[Geometrik oʻrta|oʻrta geometrik]] orqali hisoblanadi. Ushbu indekslar har oy narxlarni bazaviy davr bilan taqqoslaydi. Yuqori darajadagi indekslarni hisoblashda qo‘llaniladigan vaznlar odatda o‘tgan yil davomida iste’molchilarning xarajatlariga asoslanadi. Shu sababli, CPI qat’iy vaznli indeks bo‘lsa-da, u to‘liq Laspeyres indeksi emas, chunki vaznlar davri va narxlar bazasi davri har doim mos kelmaydi. Ideal holatda barcha narxlar qayta tekshiriladi va qabul qilinadi, hamda vaznlar narxlar taqqoslanadigan oy bilan joriy oy oralig‘idagi iste’mol xarajatlari tarkibiga mos keladi. Indeks formulalar] bo‘yicha iqtisodiy adabiyotlar keng rivojlangan bo‘lib, ular iqtisodchilar tomonidan “haqiqiy” hayot darajasi indeksi (cost-of-living index) deb ataladigan tushunchaga yaqinlashadi. Bunday indeks narxlar o‘zgarishi sharoitida iste’molchilarning [[turmush darajasi]]ni o‘zgarmas holda saqlab qolish uchun ularning xarajatlari qanchalik o‘zgarishi kerakligini ko‘rsatadi. Biroq bunday hisob-kitoblar faqat orqaga qarab (retrospektiv) amalga oshirilishi mumkin, holbuki indeks har oyda va imkon qadar tez e’lon qilinishi zarur. Shunga qaramay, ayrim mamlakatlarda, xususan, [[AQSh]] va [[Shvetsiya]]da indeksni tuzish falsafasi “haqiqiy hayot darajasi indeksi”ga yaqinlashishga qaratilgan bo‘lsa, Yevropaning aksariyat mamlakatlarida unga yanada amaliy yondashuv qo‘llaniladi. Indeks qamrovi cheklangan bo‘lishi mumkin. Masalan, iste’molchilarning xorijdagi xarajatlari odatda hisobga olinmaydi; mamlakat ichidagi tashrif buyuruvchilarning xarajatlari nazariy jihatdan chiqarib tashlanadi (amaliyotda esa har doim ham emas); qishloq aholisi kiritilishi yoki kiritilmasligi mumkin; juda boy yoki juda kambag‘al qatlamlar kabi ayrim guruhlar ham hisobdan chiqarilishi mumkin. Jamg‘arma va investitsiyalar har doim chiqarib tashlanadi, biroq moliyaviy vositachilar tomonidan ko‘rsatiladigan xizmatlar narxlari sug‘urta bilan birga hisobga olinishi mumkin. Indeksning tayanch davri (odatda bazis yil deb ataladi) ko‘pincha vaznlar davri va narxlar taqqoslash davridan farq qiladi. Bu asosan butun vaqt qatorini shunday o‘lchashki, indeks qiymati bazis davrda 100 ga teng bo‘lsin. Har yili yangilanadigan vaznlar indeksning muhim, ammo qimmat xususiyati hisoblanadi; vaznlar qanchalik eski bo‘lsa, joriy iste’mol tarkibi bilan ularning farqi shunchalik ortadi. Indeks odatda har oy va yil kesimida, hududlar yoki mamlakatlar bo‘yicha hisoblanadi va e’lon qilinadi. [[Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti|Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti]] (OECD) kabi xalqaro tashkilotlar ko‘plab mamlakatlar uchun iste’mol narxlari indeksi bo‘yicha statistik ma’lumotlarni taqdim etadi<ref>{{cite web|url=https://data.oecd.org/price/inflation-cpi.htm |title=Inflyatsiya (Iste’mol narxlari indeksi)|publisher=OECD|access-date=2019-yil 12-sentabr}}</ref>. AQShda esa CPI odatda Mehnat statistikasi byurosi tomonidan e’lon qilinadi<ref>{{cite web|url=https://www.bls.gov/cpi/ |title=Iste’mol narxlari indeksi|publisher=U.S. Bureau of Labor Statistics|access-date=2019-yil 13-sentabr}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bls.gov/opub/hom/pdf/cpihom.pdf|title=The Consumer Price Index|publisher=U.S. Bureau of Labor Statistics|access-date=2019-yil 13-sentabr}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bls.gov/cpi/questions-and-answers.htm|title=Iste’mol narxlari indeksi: tez-tez so‘raladigan savollar|publisher=U.S. Bureau of Labor Statistics|access-date=2019-yil 13-sentabr}}</ref>. Ingliz iqtisodchisi Joseph Lowe 1822-yilda narx savatchasi indeksi nazariyasini birinchi bo‘lib taklif qilgan. Uning “doimiy savat” (fixed basket) usuli nisbatan sodda bo‘lib, u 0-davrdagi tovarlar ro‘yxati narxini hisoblab, uni 1-davrdagi ayni savat narxi bilan solishtirgan. Keyinchalik iqtisodchilar uning g‘oyalarini rivojlantirib, zamonaviy indeks tushunchasini shakllantirdilar<ref>{{Cite book |title=The New Palgrave Dictionary of Economics |date=2019|isbn=978-1-349-95121-5|edition=Living |location=London|oclc=1111663693| last1=Blume | first1=Lawrence E. | last2=(Firm) | first2=Palgrave Macmillan | last3=Durlauf | first3=Steven N. }}</ref>. [[Turkum:Indekslar]] [[Turkum:Iqtisodiy tizimlar]] neln77sl37ews2e2q7l4pd5t4dn9xey 5988327 5987983 2026-04-11T04:41:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 Abdufattohov Ibrohimjon [[Iste'mol narxlari indeksi]] sahifasini [[Iste’mol narxlari indeksi]]ga koʻchirdi 5987983 wikitext text/x-wiki {{Qisqa tavsif|Uy xo‘jaliklari xarajatlaridagi o‘zgarishni ko‘rsatuvchi statistik ko‘rsatkich}} {{Redirect|CPI}} {{Use dmy dates|date=2026-yil aprel}} [[Fayl:Consumer price index 2024 relative to 2010.svg|thumb|upright=1.2|[[Mamlakatlar bo‘yicha iste’mol narxlari indeksi]] (2024-yil, 2010-yilga nisbatan foizlarda)<ref name="World Bank">{{Cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/FP.CPI.TOTL?end=2024&name_desc=false&start=1960&view=chart&year=2024|title=Iste’mol narxlari indeksi (2010 = 100), Jahon banki, 2025-yil iyulda murojaat qilingan}}</ref>]] [[Fayl:M2, CPI, PCE.webp|thumb|upright=1.2|Bir yil oldingiga nisbatan yillik foiz o‘zgarish: * [[Pul massasi|M2 pul massasi]] * CPI * yadro CPI ]] [[Fayl:CPI 1914-2022.webp|thumb|upright=1.2|1914–2022 yillardagi CPI yillik o‘zgarishi: * [[Inflyatsiya]] * [[Deflyatsiya]] * [[Pul massasi|M2 pul massasi]] yillik o‘sishi ]] '''Iste’mol narxlari indeksi''' ('''CPI''') — bu uy xo‘jaliklari tomonidan iste’mol qilinadigan tovarlar va xizmatlar narxlari darajasining statistik bahosidir. U [[Isteʼmol savati]]dagi iste’mol tovarlari va [[Servis|xizmatlar]] narxlarining vaznli o‘rtacha qiymati sifatida hisoblanadi. CPI dagi o‘zgarishlar vaqt o‘tishi bilan narxlar o‘zgarishini aks ettiradi<ref>{{cite web|url=https://doi.org/10.1787/9789264055087-en|title=OECD (2008), Statistik atamalar lug‘ati|publisher=OECD Publishing, Parij|access-date=2019-yil 13-sentabr}}</ref>. Savatchadagi mahsulotlar va xizmatlar tarkibi iste’mol xarajatlari odatlaridagi o‘zgarishlarni aks ettirish uchun vaqti-vaqti bilan yangilanadi. Narxlar odatda (ko‘pincha har oy) chakana savdo va xizmat ko‘rsatish korxonalaridan yig‘iladi. Keyin ular sifat yoki xususiyatlardagi o‘zgarishlarga moslashtiriladi. CPI dagi o‘zgarishlar vaqt davomida [[inflyatsiya]]ni kuzatish va turli mamlakatlar o‘rtasida solishtirish uchun ishlatiladi.<ref>{{Cite news |last=Frick |first=Walter |date=2022-12-23 |title=Inflyatsiyaga nima sabab bo‘ladi? |work=Harvard Business Review |url=https://hbr.org/2022/12/what-causes-inflation |access-date=2023-07-21}}</ref> CPI inflyatsiya yoki hayot darajasi qiymatini mukammal o‘lchov bo‘lmasa-da, bu ko‘rsatkichlarni kuzatish uchun muhim vosita hisoblanadi. U ko‘plab milliy statistika agentliklari tomonidan hisoblab chiqiladigan [[narx indeksi|narx indekslari]]dan biridir. == Umumiy ko‘rinish == CPI — bu vakillik qiluvchi mahsulotlar tanlanmasi narxlari asosida tuziladigan statistik bahodir. Ushbu narxlar muntazam ravishda yig‘iladi. Tovarlar va xizmatlarning turli toifalari uchun kichik indekslar (subindekslar) va yanada kichik bo‘linmalar uchun sub-subindekslar hisoblanadi, so‘ngra ular umumiy indeksga birlashtiriladi. Vaznlar iste’molchilarning umumiy xarajatlaridagi ulushlariga asoslanadi. CPI ning yillik foiz o‘zgarishi [[inflyatsiya]] ko‘rsatkichi sifatida ishlatiladi. U real qiymatni aniqlash uchun [[ish haqi]], [[maosh]] va [[pensiya]]larni indeksatsiya qilishda qo‘llaniladi; narxlarni tartibga solishda va pul ko‘rsatkichlarini real qiymatda ifodalashda ham ishlatiladi. Aksariyat mamlakatlarda CPI eng muhim iqtisodiy ko‘rsatkichlardan biri hisoblanadi. [[Fayl:Inflation compared to federal funds rate.jpg|thumb|upright=1.2|Inflyatsiya va [[federal funds rate]] taqqoslanishi]] Indeks odatda har oy (ba’zi mamlakatlarda choraklik) hisoblanadi va iste’mol xarajatlari tarkibiy qismlariga (masalan, oziq-ovqat, uy-joy, kiyim-kechak va boshqalar) asoslangan subindekslarning vaznli o‘rtachasi sifatida aniqlanadi. Har bir komponent o‘z navbatida yana kichik indekslarning vaznli o‘rtachasi hisoblanadi. Eng past darajada (masalan, ma’lum shaharda erkaklar ko‘ylaklari narxlari) vaznlar mavjud bo‘lmaganda indeks oddiy [[oʻrta arifmetik]] yoki [[Geometrik oʻrta|oʻrta geometrik]] orqali hisoblanadi. Ushbu indekslar har oy narxlarni bazaviy davr bilan taqqoslaydi. Yuqori darajadagi indekslarni hisoblashda qo‘llaniladigan vaznlar odatda o‘tgan yil davomida iste’molchilarning xarajatlariga asoslanadi. Shu sababli, CPI qat’iy vaznli indeks bo‘lsa-da, u to‘liq Laspeyres indeksi emas, chunki vaznlar davri va narxlar bazasi davri har doim mos kelmaydi. Ideal holatda barcha narxlar qayta tekshiriladi va qabul qilinadi, hamda vaznlar narxlar taqqoslanadigan oy bilan joriy oy oralig‘idagi iste’mol xarajatlari tarkibiga mos keladi. Indeks formulalar] bo‘yicha iqtisodiy adabiyotlar keng rivojlangan bo‘lib, ular iqtisodchilar tomonidan “haqiqiy” hayot darajasi indeksi (cost-of-living index) deb ataladigan tushunchaga yaqinlashadi. Bunday indeks narxlar o‘zgarishi sharoitida iste’molchilarning [[turmush darajasi]]ni o‘zgarmas holda saqlab qolish uchun ularning xarajatlari qanchalik o‘zgarishi kerakligini ko‘rsatadi. Biroq bunday hisob-kitoblar faqat orqaga qarab (retrospektiv) amalga oshirilishi mumkin, holbuki indeks har oyda va imkon qadar tez e’lon qilinishi zarur. Shunga qaramay, ayrim mamlakatlarda, xususan, [[AQSh]] va [[Shvetsiya]]da indeksni tuzish falsafasi “haqiqiy hayot darajasi indeksi”ga yaqinlashishga qaratilgan bo‘lsa, Yevropaning aksariyat mamlakatlarida unga yanada amaliy yondashuv qo‘llaniladi. Indeks qamrovi cheklangan bo‘lishi mumkin. Masalan, iste’molchilarning xorijdagi xarajatlari odatda hisobga olinmaydi; mamlakat ichidagi tashrif buyuruvchilarning xarajatlari nazariy jihatdan chiqarib tashlanadi (amaliyotda esa har doim ham emas); qishloq aholisi kiritilishi yoki kiritilmasligi mumkin; juda boy yoki juda kambag‘al qatlamlar kabi ayrim guruhlar ham hisobdan chiqarilishi mumkin. Jamg‘arma va investitsiyalar har doim chiqarib tashlanadi, biroq moliyaviy vositachilar tomonidan ko‘rsatiladigan xizmatlar narxlari sug‘urta bilan birga hisobga olinishi mumkin. Indeksning tayanch davri (odatda bazis yil deb ataladi) ko‘pincha vaznlar davri va narxlar taqqoslash davridan farq qiladi. Bu asosan butun vaqt qatorini shunday o‘lchashki, indeks qiymati bazis davrda 100 ga teng bo‘lsin. Har yili yangilanadigan vaznlar indeksning muhim, ammo qimmat xususiyati hisoblanadi; vaznlar qanchalik eski bo‘lsa, joriy iste’mol tarkibi bilan ularning farqi shunchalik ortadi. Indeks odatda har oy va yil kesimida, hududlar yoki mamlakatlar bo‘yicha hisoblanadi va e’lon qilinadi. [[Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti|Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti]] (OECD) kabi xalqaro tashkilotlar ko‘plab mamlakatlar uchun iste’mol narxlari indeksi bo‘yicha statistik ma’lumotlarni taqdim etadi<ref>{{cite web|url=https://data.oecd.org/price/inflation-cpi.htm |title=Inflyatsiya (Iste’mol narxlari indeksi)|publisher=OECD|access-date=2019-yil 12-sentabr}}</ref>. AQShda esa CPI odatda Mehnat statistikasi byurosi tomonidan e’lon qilinadi<ref>{{cite web|url=https://www.bls.gov/cpi/ |title=Iste’mol narxlari indeksi|publisher=U.S. Bureau of Labor Statistics|access-date=2019-yil 13-sentabr}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bls.gov/opub/hom/pdf/cpihom.pdf|title=The Consumer Price Index|publisher=U.S. Bureau of Labor Statistics|access-date=2019-yil 13-sentabr}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bls.gov/cpi/questions-and-answers.htm|title=Iste’mol narxlari indeksi: tez-tez so‘raladigan savollar|publisher=U.S. Bureau of Labor Statistics|access-date=2019-yil 13-sentabr}}</ref>. Ingliz iqtisodchisi Joseph Lowe 1822-yilda narx savatchasi indeksi nazariyasini birinchi bo‘lib taklif qilgan. Uning “doimiy savat” (fixed basket) usuli nisbatan sodda bo‘lib, u 0-davrdagi tovarlar ro‘yxati narxini hisoblab, uni 1-davrdagi ayni savat narxi bilan solishtirgan. Keyinchalik iqtisodchilar uning g‘oyalarini rivojlantirib, zamonaviy indeks tushunchasini shakllantirdilar<ref>{{Cite book |title=The New Palgrave Dictionary of Economics |date=2019|isbn=978-1-349-95121-5|edition=Living |location=London|oclc=1111663693| last1=Blume | first1=Lawrence E. | last2=(Firm) | first2=Palgrave Macmillan | last3=Durlauf | first3=Steven N. }}</ref>. [[Turkum:Indekslar]] [[Turkum:Iqtisodiy tizimlar]] neln77sl37ews2e2q7l4pd5t4dn9xey 5988329 5988327 2026-04-11T04:41:34Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 thr 5988329 wikitext text/x-wiki {{Qisqa tavsif|Uy xo‘jaliklari xarajatlaridagi o‘zgarishni ko‘rsatuvchi statistik ko‘rsatkich}} {{Redirect|CPI}} [[Fayl:Consumer price index 2024 relative to 2010.svg|thumb|upright=1.2|[[Mamlakatlar bo‘yicha iste’mol narxlari indeksi]] (2024-yil, 2010-yilga nisbatan foizlarda)<ref name="World Bank">{{Cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/FP.CPI.TOTL?end=2024&name_desc=false&start=1960&view=chart&year=2024|title=Iste’mol narxlari indeksi (2010 = 100), Jahon banki, 2025-yil iyulda murojaat qilingan}}</ref>]] [[Fayl:M2, CPI, PCE.webp|thumb|upright=1.2|Bir yil oldingiga nisbatan yillik foiz oʻzgarish: * [[Pul massasi|M2 pul massasi]] * CPI * yadro CPI ]] [[Fayl:CPI 1914-2022.webp|thumb|upright=1.2|1914–2022 yillardagi CPI yillik oʻzgarishi: * [[Inflyatsiya]] * [[Deflyatsiya]] * [[Pul massasi|M2 pul massasi]] yillik oʻsishi ]] '''Isteʼmol narxlari indeksi''' ('''CPI''') — bu uy xoʻjaliklari tomonidan isteʼmol qilinadigan tovarlar va xizmatlar narxlari darajasining statistik bahosidir. U [[Isteʼmol savati]]dagi isteʼmol tovarlari va [[Servis|xizmatlar]] narxlarining vaznli oʻrtacha qiymati sifatida hisoblanadi. CPI dagi oʻzgarishlar vaqt oʻtishi bilan narxlar oʻzgarishini aks ettiradi<ref>{{cite web|url=https://doi.org/10.1787/9789264055087-en|title=OECD (2008), Statistik atamalar lug‘ati|publisher=OECD Publishing, Parij|access-date=2019-yil 13-sentabr}}</ref>. Savatchadagi mahsulotlar va xizmatlar tarkibi isteʼmol xarajatlari odatlaridagi oʻzgarishlarni aks ettirish uchun vaqti-vaqti bilan yangilanadi. Narxlar odatda (koʻpincha har oy) chakana savdo va xizmat koʻrsatish korxonalaridan yigʻiladi. Keyin ular sifat yoki xususiyatlardagi oʻzgarishlarga moslashtiriladi. CPI dagi oʻzgarishlar vaqt davomida [[inflyatsiya]]ni kuzatish va turli mamlakatlar oʻrtasida solishtirish uchun ishlatiladi.<ref>{{Cite news |last=Frick |first=Walter |date=2022-12-23 |title=Inflyatsiyaga nima sabab bo‘ladi? |work=Harvard Business Review |url=https://hbr.org/2022/12/what-causes-inflation |access-date=2023-07-21}}</ref> CPI inflyatsiya yoki hayot darajasi qiymatini mukammal oʻlchov boʻlmasa-da, bu koʻrsatkichlarni kuzatish uchun muhim vosita hisoblanadi. U koʻplab milliy statistika agentliklari tomonidan hisoblab chiqiladigan [[narx indeksi|narx indekslari]]dan biridir. == Umumiy koʻrinish == CPI — bu vakillik qiluvchi mahsulotlar tanlanmasi narxlari asosida tuziladigan statistik bahodir. Ushbu narxlar muntazam ravishda yigʻiladi. Tovarlar va xizmatlarning turli toifalari uchun kichik indekslar (subindekslar) va yanada kichik boʻlinmalar uchun sub-subindekslar hisoblanadi, soʻngra ular umumiy indeksga birlashtiriladi. Vaznlar isteʼmolchilarning umumiy xarajatlaridagi ulushlariga asoslanadi. CPI ning yillik foiz oʻzgarishi [[inflyatsiya]] koʻrsatkichi sifatida ishlatiladi. U real qiymatni aniqlash uchun [[ish haqi]], [[maosh]] va [[pensiya]]larni indeksatsiya qilishda qoʻllaniladi; narxlarni tartibga solishda va pul koʻrsatkichlarini real qiymatda ifodalashda ham ishlatiladi. Aksariyat mamlakatlarda CPI eng muhim iqtisodiy koʻrsatkichlardan biri hisoblanadi. [[Fayl:Inflation compared to federal funds rate.jpg|thumb|upright=1.2|Inflyatsiya va [[federal funds rate]] taqqoslanishi]] Indeks odatda har oy (baʼzi mamlakatlarda choraklik) hisoblanadi va isteʼmol xarajatlari tarkibiy qismlariga (masalan, oziq-ovqat, uy-joy, kiyim-kechak va boshqalar) asoslangan subindekslarning vaznli oʻrtachasi sifatida aniqlanadi. Har bir komponent oʻz navbatida yana kichik indekslarning vaznli oʻrtachasi hisoblanadi. Eng past darajada (masalan, maʼlum shaharda erkaklar koʻylaklari narxlari) vaznlar mavjud boʻlmaganda indeks oddiy [[oʻrta arifmetik]] yoki [[Geometrik oʻrta|oʻrta geometrik]] orqali hisoblanadi. Ushbu indekslar har oy narxlarni bazaviy davr bilan taqqoslaydi. Yuqori darajadagi indekslarni hisoblashda qoʻllaniladigan vaznlar odatda oʻtgan yil davomida isteʼmolchilarning xarajatlariga asoslanadi. Shu sababli, CPI qatʼiy vaznli indeks boʻlsa-da, u toʻliq Laspeyres indeksi emas, chunki vaznlar davri va narxlar bazasi davri har doim mos kelmaydi. Ideal holatda barcha narxlar qayta tekshiriladi va qabul qilinadi, hamda vaznlar narxlar taqqoslanadigan oy bilan joriy oy oraligʻidagi isteʼmol xarajatlari tarkibiga mos keladi. Indeks formulalar] boʻyicha iqtisodiy adabiyotlar keng rivojlangan boʻlib, ular iqtisodchilar tomonidan „haqiqiy“ hayot darajasi indeksi (cost-of-living index) deb ataladigan tushunchaga yaqinlashadi. Bunday indeks narxlar oʻzgarishi sharoitida isteʼmolchilarning [[turmush darajasi]]ni oʻzgarmas holda saqlab qolish uchun ularning xarajatlari qanchalik oʻzgarishi kerakligini koʻrsatadi. Biroq bunday hisob-kitoblar faqat orqaga qarab (retrospektiv) amalga oshirilishi mumkin, holbuki indeks har oyda va imkon qadar tez eʼlon qilinishi zarur. Shunga qaramay, ayrim mamlakatlarda, xususan, [[AQSh]] va [[Shvetsiya]]da indeksni tuzish falsafasi „haqiqiy hayot darajasi indeksi“ga yaqinlashishga qaratilgan boʻlsa, Yevropaning aksariyat mamlakatlarida unga yanada amaliy yondashuv qoʻllaniladi. Indeks qamrovi cheklangan boʻlishi mumkin. Masalan, isteʼmolchilarning xorijdagi xarajatlari odatda hisobga olinmaydi; mamlakat ichidagi tashrif buyuruvchilarning xarajatlari nazariy jihatdan chiqarib tashlanadi (amaliyotda esa har doim ham emas); qishloq aholisi kiritilishi yoki kiritilmasligi mumkin; juda boy yoki juda kambagʻal qatlamlar kabi ayrim guruhlar ham hisobdan chiqarilishi mumkin. Jamgʻarma va investitsiyalar har doim chiqarib tashlanadi, biroq moliyaviy vositachilar tomonidan koʻrsatiladigan xizmatlar narxlari sugʻurta bilan birga hisobga olinishi mumkin. Indeksning tayanch davri (odatda bazis yil deb ataladi) koʻpincha vaznlar davri va narxlar taqqoslash davridan farq qiladi. Bu asosan butun vaqt qatorini shunday oʻlchashki, indeks qiymati bazis davrda 100 ga teng boʻlsin. Har yili yangilanadigan vaznlar indeksning muhim, ammo qimmat xususiyati hisoblanadi; vaznlar qanchalik eski boʻlsa, joriy isteʼmol tarkibi bilan ularning farqi shunchalik ortadi. Indeks odatda har oy va yil kesimida, hududlar yoki mamlakatlar boʻyicha hisoblanadi va eʼlon qilinadi. [[Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti|Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti]] (OECD) kabi xalqaro tashkilotlar koʻplab mamlakatlar uchun isteʼmol narxlari indeksi boʻyicha statistik maʼlumotlarni taqdim etadi<ref>{{cite web|url=https://data.oecd.org/price/inflation-cpi.htm |title=Inflyatsiya (Iste’mol narxlari indeksi)|publisher=OECD|access-date=2019-yil 12-sentabr}}</ref>. AQShda esa CPI odatda Mehnat statistikasi byurosi tomonidan eʼlon qilinadi<ref>{{cite web|url=https://www.bls.gov/cpi/ |title=Iste’mol narxlari indeksi|publisher=U.S. Bureau of Labor Statistics|access-date=2019-yil 13-sentabr}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bls.gov/opub/hom/pdf/cpihom.pdf|title=The Consumer Price Index|publisher=U.S. Bureau of Labor Statistics|access-date=2019-yil 13-sentabr}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bls.gov/cpi/questions-and-answers.htm|title=Iste’mol narxlari indeksi: tez-tez so‘raladigan savollar|publisher=U.S. Bureau of Labor Statistics|access-date=2019-yil 13-sentabr}}</ref>. Ingliz iqtisodchisi Joseph Lowe 1822-yilda narx savatchasi indeksi nazariyasini birinchi boʻlib taklif qilgan. Uning „doimiy savat“ (fixed basket) usuli nisbatan sodda boʻlib, u 0-davrdagi tovarlar roʻyxati narxini hisoblab, uni 1-davrdagi ayni savat narxi bilan solishtirgan. Keyinchalik iqtisodchilar uning gʻoyalarini rivojlantirib, zamonaviy indeks tushunchasini shakllantirdilar<ref>{{Cite book |title=The New Palgrave Dictionary of Economics |date=2019|isbn=978-1-349-95121-5|edition=Living |location=London|oclc=1111663693| last1=Blume | first1=Lawrence E. | last2=(Firm) | first2=Palgrave Macmillan | last3=Durlauf | first3=Steven N. }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Indekslar]] [[Turkum:Iqtisodiy tizimlar]] k8najrlvrp4tduynn60dp60rgwh7iav Oleg Bogomolov 0 1363961 5987988 2026-04-10T16:50:51Z Callmeshoma 251173 „{{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = ''Oleg Bogomolov'' | tasvir = | tasvir_eni = | izoh = | asl_ismi = Олег Тимофеевич Богомолов | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = ''20-avgust 1927-yil'' | tavallud_joyi = ''[[Moskva]], [[RSFSR]], [[SSSR]]'' | vafot_sanasi = ''14-avgust 2015-yil'' | vafot_joyi...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987988 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = ''Oleg Bogomolov'' | tasvir = | tasvir_eni = | izoh = | asl_ismi = Олег Тимофеевич Богомолов | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = ''20-avgust 1927-yil'' | tavallud_joyi = ''[[Moskva]], [[RSFSR]], [[SSSR]]'' | vafot_sanasi = ''14-avgust 2015-yil'' | vafot_joyi = ''[[Moskva]], [[Rossiya]]'' | fuqaroligi = | dini = | taʼlimi = [[SSSR Tashqi Ishlar vazirligi Tashqi savdo Instituti]] | kasbi = Iqtisodchi | faoliyat_yillari = | asarlari = | boʻyi = | unvoni = ''[[Iqtisod fanlar doktori]]'' | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | qarindoshlari = | mukofotlari = [[Vatan oldidagi xizmatlari uchun 3-darajali orden]], [[Vatan oldidagi xizmatlari uchun 4-darajali orden]], [[Oktyabr inqilobi ordeni]], [[Moskvaning 850 yilligi xotirasiga medal]] | veb-sayt = | imzosi = }} '''Oleg Timofeevich Bogomolov''' (1927-yil 20-avgust, [[Moskva]] — 2015-yil 14-avgust<ref name=autogenerated3>{{Cite web |url=http://www.gup.ru/events/news/detail.php?ID=181196%2F |title=14 августа. Ушел из жизни замечательный друг Университета, выдающийся экономист, академик Олег Богомолов. |access-date=2022-06-10 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305220446/http://www.gup.ru/events/news/detail.php?ID=181196%2F |url-status=live }}</ref>, [[Moskva]]) — [[sovet]] va rossiyalik xalqaro iqtisodchi, [[bozorshunos]]<ref name=autogenerated4>{{Cite web |url=http://zavtra.ru/content/view/2011-12-1321/ |title=Двадцать лет спустя Ещё раз о «безальтернативности рыночных реформ» |access-date=2012-07-24 |archive-date=2012-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121031164912/http://zavtra.ru/content/view/2011-12-1321/ |url-status=live }}</ref>, [[SSSR Fanlar akademiyasi]] — [[Rossiya Fanlar akademiyasi]] akademigi (1981, 1972-yildan aʼzosi). [[Iqtisodiyot]] fanlari doktori, [[professor]]. [[M. V. Lomonosov]] nomidagi MDU professori boʻlgan, xorijiy sotsialistik mamlakatlar iqtisodiy geografiyasi kafedrasiga mudirlik qilgan (1967—1977). 1969-yildan 1998-yilgacha Rossiya Fanlar akademiyasining Xalqaro iqtisodiy va siyosiy tadqiqotlar instituti (1991-yilgacha [[SSSR]] Fanlar akademiyasining [[Jahon sotsialistik tizimi]] iqtisodiyoti instituti) direktori, soʻngra uning faxriy direktori. [[SSSR]] xalq deputati (1989—1991) va [[Rossiya Federatsiyasi]] Davlat dumasi deputati (1993—1995) etib saylangan. == Biografiyasi == [[SSSR]] [[Tashqi savdo vazirligi]]ning [[Tashqi savdo instituti]]ni tugatgan (1949). 1950—1990-yillarda VKP (b) — KPSS aʼzosi. „[[Sotsialistik lager ichidagi xalqaro hisob-kitoblar]]“ (1954) mavzusida nomzodlik [[dissertatsiya]]sini himoya qilgan. [[SSSR]] Tashqi savdo vazirligida maslahatchi, [[SEV Kotibiyati]]da, [[KPSS MK apparati]]da ishlagan (1962—1969). 1967-yilda „[[SEV]]ga aʼzo mamlakatlarning iqtisodiy integratsiyasi muammolari“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi. [[1969]]-yildan [[1998]]-yilgacha [[Rossiya Fanlar akademiyasi]]ning [[Xalqaro iqtisodiy va siyosiy tadqiqotlar instituti]] (1991-yilgacha SSSR Fanlar akademiyasining Jahon sotsialistik tizimi iqtisodiyoti instituti) direktori, soʻngra uning faxriy direktori. [[Professor]] (1969—1999), [[MDU]] geografiya fakulteti Xorijiy sotsialistik mamlakatlar iqtisodiy geografiyasi kafedrasi mudiri (1967—1977). „[[Moskovskiye novosti]]“ gazetasi taʼsis kengashining aʼzosi boʻlgan. [[Bolgariya]] FA xorijiy aʼzosi (1986). [[SSSR]] xalq deputati (1989—1991) va [[Rossiya|RF]] Davlat Dumasi deputati (1993—1995) etib saylangan, [[Davlat dumasi|Davlat Dumasi]]da Xalqaro ishlar qoʻmitasi raisining oʻrinbosari, shuningdek, YEXHT Parlament assambleyasi iqtisodiy qoʻmitasi raisi boʻlib ishlagan. Rossiya prezidenti [[Boris Yeltsin|B. N. Yelsin]] huzuridagi Maslahat kengashi aʼzosi boʻlgan<ref name=autogenerated3 />. == Manbalar == <references /> [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Iqtisodiyot]] dmmsjcodozwshm5v5dkjems1nhli2dv Mohammed Ishaq Nadiri 0 1363962 5987989 2026-04-10T16:53:05Z MrKrasav4ik 116296 „{{Infobox scientist | name = Mohammed Ishaq Nadiri | birth_date = 1935-yil | birth_place = Afg‘oniston | nationality = Afg‘on-amerikalik | field = [[iqtisodiyot]] | workplaces = [[Nyu-York universiteti]] | alma_mater = Nebraska universiteti<br>Kaliforniya universiteti (Berkeley) }} '''Mohammed Ishaq Nadiri''' (1935-yilda tugʻilgan) — afgʻon-amerikalik iqtisodchi, [[Nyu-York universiteti]]da Jay Gould nomidagi iqtisodiyot p...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5987989 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Mohammed Ishaq Nadiri | birth_date = 1935-yil | birth_place = Afg‘oniston | nationality = Afg‘on-amerikalik | field = [[iqtisodiyot]] | workplaces = [[Nyu-York universiteti]] | alma_mater = Nebraska universiteti<br>Kaliforniya universiteti (Berkeley) }} '''Mohammed Ishaq Nadiri''' (1935-yilda tugʻilgan) — afgʻon-amerikalik iqtisodchi, [[Nyu-York universiteti]]da Jay Gould nomidagi iqtisodiyot professori. U avval kafedra mudiri boʻlgan, shuningdek Amaliy iqtisodiyot boʻyicha C. V. Starr markazining asoschisi va birinchi direktori hisoblanadi. Professor Nadiri 2001-yildagi Bonn uchrashuvlarida ishtirok etgan boʻlib, unda [[Afg‘oniston]] muvaqqat hukumati tuzilgan; Afgʻonistonni tiklashni moliyalashtirishga bagʻishlangan Tokio uchrashuvida, 2002-yil yanvar oyida [[Hamid Karzai]] tashrifi chogʻida Oq uy va BMT Xavfsizlik Kengashi yigʻilishlarida, shuningdek 2002-yil iyun oyida Kobulda oʻtkazilgan Loya Jirgʻada qatnashgan. Ushbu yigʻilish natijasida Karzai prezident etib saylangan. Nadiri Prezident Karzayining katta iqtisodiy maslahatchisi boʻlib ishlagan. Uning xizmatlari va yutuqlari uchun Karzai tomonidan Afgʻonistonning eng yuqori fuqarolik mukofoti — Gʻoziy Amanullohxon ordeni bilan taqdirlangan. == Dastlabki yillari == Nadiri 19 yoshida [[Afg‘oniston]]dan [[AQSh]]ga koʻchib oʻtgan va Nebraska universitetida bakalavr darajasini, Kaliforniya universiteti (Berkeley)da magistr va doktorlik darajalarini olgan. U Kaliforniya universiteti (Berkeley), Northwestern universiteti, Chikago universiteti va Kolumbiya universitetida dars bergan. 1970-yilda [[Nyu-York universiteti]]ga qoʻshilgan, iqtisodiyot kafedrasi rahbari boʻlgan hamda Amaliy iqtisodiyot boʻyicha C. V. Starr markazining asoschisi va direktori hisoblanadi. 1975-yilda Jay Gould nomidagi iqtisodiyot professori boʻlgan.<ref>{{Cite web |title=Naderi, Mohammad Ishaq Dr. Nadiri |url=https://www.afghan-bios.info/index.php?option=com_afghanbios&id=1170&task=view&total=5009&start=3056&Itemid=2 |access-date=2023-07-16 |website=www.afghan-bios.info}}</ref> == National Bureau of Economic Research == Nadiri National Bureau of Economic Research (NBER) bilan faol hamkorlik qilgan. U 1967-yilda tadqiqotchi sifatida qoʻshilgan, 1969-yilda ilmiy xodim darajasiga koʻtarilgan va hozirda unumdorlik dasturi aʼzosi hisoblanadi.<ref>{{Cite web | url=http://www.nber.org/people/ishaq_nadiri | title=M. Ishaq Nadiri}}</ref> == Professional aʼzolik va yutuqlari == Nadiri koʻplab korporatsiyalar, hukumatlar va xalqaro tashkilotlarga maslahatchi boʻlib xizmat qilgan. U Xalqaro munosabatlar kengashi, Amerika iqtisodiy assotsiatsiyasi va boshqa tashkilotlar aʼzosi hisoblanadi. Shuningdek, u Annals of Economics & Social Measurement jurnalining tahrir hay’ati aʼzosi boʻlgan. == Ixtisoslashuv sohalari == Nadirining asosiy ilmiy yoʻnalishlari texnologik oʻzgarishlar iqtisodiyoti va unumdorlik oʻsishi, investitsiya nazariyasi va modellashtirish, pul iqtisodiyoti hamda miqdoriy tahlil va amaliy iqtisodiyotdan iborat. == Nashrlari == Nadiri yetakchi ilmiy jurnallarda 100 dan ortiq maqola chop etgan hamda unumdorlik, texnologik oʻzgarish va iqtisodiy oʻsish boʻyicha bir nechta kitoblar muallifi hisoblanadi. == Prezidentning katta iqtisodiy maslahatchisi == Nadiri 2005–2008-yillarda [[Afg‘oniston prezidenti]] huzurida katta iqtisodiy maslahatchi boʻlib ishlagan. U Afgʻoniston milliy rivojlanish strategiyasi raisi hamda Qoʻshma muvofiqlashtirish va monitoring kengashi hamraisi boʻlgan. Shuningdek, u London va Parij konferensiyalarida xalqaro hamjamiyatdan 32 milliard dollar miqdorida yordam jalb etishga hissa qoʻshgan. == Adabiyotlar == * {{cite book|author1=M. Ishaq Nadiri|author2-link=Sherwin Rosen|author2=Sherwin Rosen|title=A Disequilibrium Model of Demand for Factors of Production|url=https://archive.org/details/disequilibriummo00nadi|url-access=registration|year=1973|publisher=National Bureau of Economic Research|isbn=978-0-87014-261-1}} * {{cite book|author1=Walter C. Labys|author2=M. Ishaq Nadiri|author3=José Núñez de Arco|title=Commodity Markets and Latin American Development, a Modeling Approach|year=1980|publisher=National Bureau of Economic Research|isbn=978-0-88410-481-0}} * {{cite book|author1=Edward N. Wolff|author2=M. Ishaq Nadiri|title=A simulation model of the effects of an increase in the minimum wage|year=1980|publisher=New York University}} * {{cite web|title=M. Ishaq Nadiri|url=https://www.jstor.org/action/doBasicSearch?Query=au%3A%22M.+Ishaq+Nadiri%22+&publisher=JSTOR}} == Manbalar == {{manbalar}} [[Kategoriya:1935-yilda tug‘ilganlar]] [[Kategoriya:Iqtisodchilar]] [[Kategoriya:Afg‘onistonlik olimlar]] [[Kategoriya:Amerikalik iqtisodchilar]] eart8k654onh1sk6oidp88kw6q8rvfm 5987990 5987989 2026-04-10T16:54:22Z MrKrasav4ik 116296 5987990 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Mohammed Ishaq Nadiri | birth_date = 1935-yil | birth_place = Afg‘oniston | nationality = Afg‘on-amerikalik | field = [[iqtisodiyot]] | workplaces = [[Nyu-York universiteti]] | alma_mater = Nebraska universiteti<br>Kaliforniya universiteti (Berkeley) }} '''Mohammed Ishaq Nadiri''' (1935-yilda tugʻilgan) — afgʻon-amerikalik iqtisodchi, [[Nyu-York universiteti]]da Jay Gould nomidagi iqtisodiyot professori. U avval kafedra mudiri boʻlgan, shuningdek Amaliy iqtisodiyot boʻyicha C. V. Starr markazining asoschisi va birinchi direktori hisoblanadi. Professor Nadiri 2001-yildagi Bonn uchrashuvlarida ishtirok etgan boʻlib, unda [[Afg‘oniston]] muvaqqat hukumati tuzilgan; Afgʻonistonni tiklashni moliyalashtirishga bagʻishlangan Tokio uchrashuvida, 2002-yil yanvar oyida [[Hamid Karzai]] tashrifi chogʻida Oq uy va BMT Xavfsizlik Kengashi yigʻilishlarida, shuningdek 2002-yil iyun oyida Kobulda oʻtkazilgan Loya Jirgʻada qatnashgan. Ushbu yigʻilish natijasida Karzai prezident etib saylangan. Nadiri Prezident Karzayining katta iqtisodiy maslahatchisi boʻlib ishlagan. Uning xizmatlari va yutuqlari uchun Karzai tomonidan Afgʻonistonning eng yuqori fuqarolik mukofoti — Gʻoziy Amanullohxon ordeni bilan taqdirlangan. == Dastlabki yillari == Nadiri 19 yoshida [[Afg‘oniston]]dan [[AQSh]]ga koʻchib oʻtgan va Nebraska universitetida bakalavr darajasini, Kaliforniya universiteti (Berkeley)da magistr va doktorlik darajalarini olgan. U Kaliforniya universiteti (Berkeley), Northwestern universiteti, Chikago universiteti va Kolumbiya universitetida dars bergan. 1970-yilda [[Nyu-York universiteti]]ga qoʻshilgan, iqtisodiyot kafedrasi rahbari boʻlgan hamda Amaliy iqtisodiyot boʻyicha C. V. Starr markazining asoschisi va direktori hisoblanadi. 1975-yilda Jay Gould nomidagi iqtisodiyot professori boʻlgan.<ref>{{Cite web |title=Naderi, Mohammad Ishaq Dr. Nadiri |url=https://www.afghan-bios.info/index.php?option=com_afghanbios&id=1170&task=view&total=5009&start=3056&Itemid=2 |access-date=2023-07-16 |website=www.afghan-bios.info}}</ref> == Milliy iqtisodiy tadqiqotlar byurosi == Nadiri National Bureau of Economic Research (NBER) bilan faol hamkorlik qilgan. U 1967-yilda tadqiqotchi sifatida qoʻshilgan, 1969-yilda ilmiy xodim darajasiga koʻtarilgan va hozirda unumdorlik dasturi aʼzosi hisoblanadi.<ref>{{Cite web | url=http://www.nber.org/people/ishaq_nadiri | title=M. Ishaq Nadiri}}</ref> == Professional aʼzolik va yutuqlari == Nadiri koʻplab korporatsiyalar, hukumatlar va xalqaro tashkilotlarga maslahatchi boʻlib xizmat qilgan. U Xalqaro munosabatlar kengashi, Amerika iqtisodiy assotsiatsiyasi va boshqa tashkilotlar aʼzosi hisoblanadi. Shuningdek, u Annals of Economics & Social Measurement jurnalining tahrir hay’ati aʼzosi boʻlgan. == Ixtisoslashuv sohalari == Nadirining asosiy ilmiy yoʻnalishlari texnologik oʻzgarishlar iqtisodiyoti va unumdorlik oʻsishi, investitsiya nazariyasi va modellashtirish, pul iqtisodiyoti hamda miqdoriy tahlil va amaliy iqtisodiyotdan iborat. == Nashrlari == Nadiri yetakchi ilmiy jurnallarda 100 dan ortiq maqola chop etgan hamda unumdorlik, texnologik oʻzgarish va iqtisodiy oʻsish boʻyicha bir nechta kitoblar muallifi hisoblanadi. == Prezidentning katta iqtisodiy maslahatchisi == Nadiri 2005–2008-yillarda [[Afg‘oniston prezidenti]] huzurida katta iqtisodiy maslahatchi boʻlib ishlagan. U Afgʻoniston milliy rivojlanish strategiyasi raisi hamda Qoʻshma muvofiqlashtirish va monitoring kengashi hamraisi boʻlgan. Shuningdek, u London va Parij konferensiyalarida xalqaro hamjamiyatdan 32 milliard dollar miqdorida yordam jalb etishga hissa qoʻshgan. == Adabiyotlar == * {{cite book|author1=M. Ishaq Nadiri|author2-link=Sherwin Rosen|author2=Sherwin Rosen|title=A Disequilibrium Model of Demand for Factors of Production|url=https://archive.org/details/disequilibriummo00nadi|url-access=registration|year=1973|publisher=National Bureau of Economic Research|isbn=978-0-87014-261-1}} * {{cite book|author1=Walter C. Labys|author2=M. Ishaq Nadiri|author3=José Núñez de Arco|title=Commodity Markets and Latin American Development, a Modeling Approach|year=1980|publisher=National Bureau of Economic Research|isbn=978-0-88410-481-0}} * {{cite book|author1=Edward N. Wolff|author2=M. Ishaq Nadiri|title=A simulation model of the effects of an increase in the minimum wage|year=1980|publisher=New York University}} * {{cite web|title=M. Ishaq Nadiri|url=https://www.jstor.org/action/doBasicSearch?Query=au%3A%22M.+Ishaq+Nadiri%22+&publisher=JSTOR}} == Manbalar == {{manbalar}} [[Kategoriya:1935-yilda tug‘ilganlar]] [[Kategoriya:Iqtisodchilar]] [[Kategoriya:Afg‘onistonlik olimlar]] [[Kategoriya:Amerikalik iqtisodchilar]] t7s9t8xabsjc9m39fqx370dxupojpko Margaret Lin Xavier 0 1363963 5987991 2026-04-10T17:02:43Z Doctormeee 105908 Yangi maqola tarjima 5987991 wikitext text/x-wiki [[File:Margaret_Lin_Xavier.jpg|thumb|alt=Bu shaxs]] '''Margaret Lin Xavier''' yoki '''Khun Ying Srivisanvaja''' (1898-yil 29-may – 1932-yil 6-dekabr), xalq orasida '''doktor Lin''' nomi bilan tanilgan,<ref name=":0">{{Cite web|url=https://thematter.co/thinkers/about-doctor-xavier/64871|title=คุณหมอมากาเร็ต ลิน เซเวียร์ แพทย์หญิงคนแรกของเมืองไทย|last=Srisuwan|first=Artyasit|date=15 November 2018|website=The Matter|trans-title=Doktor Margaret Lin Xavier – Tailandning birinchi ayol shifokori|access-date=8 March 2019}}</ref> taylandlik shifokor edi. U Tailanddagi tibbiyot darajasiga ega bo‘lgan birinchi ayol hisoblanadi.<ref name=":0" /><ref>{{Cite news|url=https://www.bangkokpost.com/life/social-and-lifestyle/1658392/tackling-online-gender-bias|title=Onlayn gender kamsitishiga qarshi kurash|last=Chiumkanokchai|first=Chariya|date=8 April 2019|work=Bangkok Post|access-date=7 October 2019}}</ref> == Erta hayot va ta’lim == Margaret Lin Xavier 1898-yil 29-mayda [[Bangkok, Tailand]]da (o‘sha paytda Siyam) Celestino Maria Xavier (Phraya Sri Phipat Kosa nomi bilan tanilgan, Tashqi ishlar vazirligi o‘rinbosari) va Kim Keedan tug‘ilgan.<ref name=":1">{{Cite book|title=นารีผู้มีคุณ|trans-title=Fazilatli ayollar|publisher=Tailand Vazirlar Mahkamasi Kotibiyatining Milliy identitet idorasi|year=1992}}</ref> U Singapurdagi Muqaddas Isoning Muqaddas Yuragi monastir maktabida ta’lim olgan. Otasi Italiyaga elchi etib tayinlangach, u Londondagi Clark’s Commercial College’da o‘qishni davom ettirdi. Keyin u imtihonlardan o‘tib, London Ayollar tibbiyot maktabi va Royal Free Hospitalga o‘qishga kirdi. U tibbiyot bo‘yicha MBBS (tibbiyot bakalavri va jarrohlik bakalavri), MRCS (Buyuk Britaniya va Irlandiya qirollik jarrohlar kolleji a’zoligi) va LRCP (Qirollik shifokorlar kolleji litsenziyati) diplomlarini oldi.<ref name=":0" /> == Faoliyati == Otasi vafotidan keyin Xavier 1924-yilda Tailandga qaytib keldi va akusher-ginekolog bo‘lib ishladi. U Tailand Qizil Xoch jamiyati, Qirol Chulalongkorn Memorial kasalxonasi va Sog‘liqni saqlash vazirligiga qarashli Bang Rak tumanidagi tibbiyot muassasasida xizmat qildi.<ref name=":1" /> U o‘zining yarim singlisi Chan Xavier bilan birga “Unakan” nomli tibbiy klinika ham tashkil qilgan. Xavier barcha ijtimoiy qatlam vakillarini davolagan, faqat aristokratiyani emas. Bang Rak tibbiyot markazi jinsiy yo‘l bilan yuqadigan kasalliklarni davolashga ixtisoslashgan bo‘lib, uning ko‘plab bemorlari kambag‘al jinsiy ishchilar edi va u ularni bepul davolagan.<ref name=":1" /> U hatto bolani emizayotgan paytida ham ishlashni davom ettirgan: ish vaqtida uyiga borib bolasini emizib, keyin yana ishga qaytgan. O‘sha davrda yuqori ijtimoiy qatlam ayollari odatda enaga yollashgan, ammo u bolani o‘zi emizishni tanlagan.<ref name=":1" /> Xavier faoliyatidagi eng muhim voqealardan biri 1932-yil 12-avgustda yuz bergan — u keyinchalik qirolicha Sirikit bo‘lgan Mom Rajawongse Sirikit Kitiyakara tug‘ilishida ishtirok etgan.{{CN|date=May 2020}} == Shaxsiy hayoti == === Phraya Srivisanvaja bilan nikoh === Xavier 1926-yil 15-avgustda Phraya Srivisanvaja bilan turmush qurgan. U keyinchalik 1932-yilda Tailand tashqi ishlar vaziri bo‘lgan. Nikohdan so‘ng unga Khun Ying Srivisanvaja unvoni berilgan. Ularning ikki qizi — Than Phu Ying Manasanit Vannikul va Khun Ying Sawitree Srivisanvaja, hamda bir o‘g‘li Kittirat Srivisanvaja bo‘lgan. === Vafoti === Xavier ensefalit kasalligiga chalingan va gripp asoratlari tufayli 1932-yil 6-dekabrda vafot etgan.<ref name=":0" /> U 34 yoshda edi. == E’tirof == 2020-yil 29-mayda Google uning hayotiga bag‘ishlab Google Doodle chiqardi.<ref>{{cite web|url=https://doodles.google/doodle/celebrating-margaret-lin-xavier-lin-srivisarnvaja/|title=Margaret Lin Xavier (Lin Srivisarnvaja)ni nishonlash|website=Google|date=29 May 2020}}</ref> == Manbalar == {{reflist}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Xavier, Margaret Lin}} [[Category:1898 births]] [[Category:1932 deaths]] [[Category:Tailandlik ayol shifokorlar]] [[Category:20-asr Tailand tibbiyot xodimlari]] [[Category:20-asr Tailand ayol olimlari]] [[Category:Tailand rim katoliklari]] [[Category:Bangkoklik shifokorlar]] [[Category:Italiya kelib chiqishli Tailandliklar]] [[Category:Singapur kelib chiqishli Tailandliklar]] d6dj3l43gxd6hhf30sry3laadxfow5h 5987992 5987991 2026-04-10T17:04:21Z Doctormeee 105908 5987992 wikitext text/x-wiki [[File:Margaret_Lin_Xavier.jpg|thumb|alt=Bu shaxs]] '''Margaret Lin Xavier''' yoki '''Khun Ying Srivisanvaja''' (1898-yil 29-may – 1932-yil 6-dekabr), xalq orasida '''doktor Lin''' nomi bilan tanilgan<ref name=":0">{{Cite web|url=https://thematter.co/thinkers/about-doctor-xavier/64871|title=คุณหมอมากาเร็ต ลิน เซเวียร์ แพทย์หญิงคนแรกของเมืองไทย|last=Srisuwan|first=Artyasit|date=15 November 2018|website=The Matter|trans-title=Doktor Margaret Lin Xavier – Tailandning birinchi ayol shifokori|access-date=8 March 2019}}</ref>, taylandlik shifokor edi. U Tailanddagi tibbiyot darajasiga ega bo‘lgan birinchi ayol hisoblanadi<ref name=":0" /><ref>{{Cite news|url=https://www.bangkokpost.com/life/social-and-lifestyle/1658392/tackling-online-gender-bias|title=Onlayn gender kamsitishiga qarshi kurash|last=Chiumkanokchai|first=Chariya|date=8 April 2019|work=Bangkok Post|access-date=7 October 2019}}</ref>. == Erta hayot va ta’lim == Margaret Lin Xavier 1898-yil 29-mayda [[Bangkok|Bangkok, Tailandda]] (o‘sha paytda Siyam) Celestino Maria Xavier (Phraya Sri Phipat Kosa nomi bilan tanilgan, Tashqi ishlar vazirligi o‘rinbosari) va Kim Keedan tug‘ilgan<ref name=":1">{{Cite book|title=นารีผู้มีคุณ|trans-title=Fazilatli ayollar|publisher=Tailand Vazirlar Mahkamasi Kotibiyatining Milliy identitet idorasi|year=1992}}</ref>. U Singapurdagi Muqaddas Isoning Muqaddas Yuragi monastir maktabida ta’lim olgan. Otasi Italiyaga elchi etib tayinlangach, u Londondagi Clark’s Commercial College’da o‘qishni davom ettirdi. Keyin u imtihonlardan o‘tib, London Ayollar tibbiyot maktabi va Royal Free Hospitalga o‘qishga kirdi. U tibbiyot bo‘yicha MBBS (tibbiyot bakalavri va jarrohlik bakalavri), MRCS (Buyuk Britaniya va Irlandiya qirollik jarrohlar kolleji a’zoligi) va LRCP (Qirollik shifokorlar kolleji litsenziyati) diplomlarini oldi<ref name=":0" />. == Faoliyati == Otasi vafotidan keyin Xavier 1924-yilda Tailandga qaytib keldi va akusher-ginekolog bo‘lib ishladi. U Tailand Qizil Xoch jamiyati, Qirol Chulalongkorn Memorial kasalxonasi va Sog‘liqni saqlash vazirligiga qarashli Bang Rak tumanidagi tibbiyot muassasasida xizmat qildi<ref name=":1" />. U o‘zining yarim singlisi Chan Xavier bilan birga “Unakan” nomli tibbiy klinika ham tashkil qilgan. Xavier barcha ijtimoiy qatlam vakillarini davolagan, faqat aristokratiyani emas. Bang Rak tibbiyot markazi jinsiy yo‘l bilan yuqadigan kasalliklarni davolashga ixtisoslashgan bo‘lib, uning ko‘plab bemorlari kambag‘al jinsiy ishchilar edi va u ularni bepul davolagan<ref name=":1" />. U hatto bolani emizayotgan paytida ham ishlashni davom ettirgan: ish vaqtida uyiga borib bolasini emizib, keyin yana ishga qaytgan. O‘sha davrda yuqori ijtimoiy qatlam ayollari odatda enaga yollashgan, ammo u bolani o‘zi emizishni tanlagan<ref name=":1" />. Xavier faoliyatidagi eng muhim voqealardan biri 1932-yil 12-avgustda yuz bergan — u keyinchalik qirolicha Sirikit bo‘lgan Mom Rajawongse Sirikit Kitiyakara tug‘ilishida ishtirok etgan. == Shaxsiy hayoti == === Phraya Srivisanvaja bilan nikoh === Xavier 1926-yil 15-avgustda Phraya Srivisanvaja bilan turmush qurgan. U keyinchalik 1932-yilda Tailand tashqi ishlar vaziri bo‘lgan. Nikohdan so‘ng unga Khun Ying Srivisanvaja unvoni berilgan. Ularning ikki qizi — Than Phu Ying Manasanit Vannikul va Khun Ying Sawitree Srivisanvaja, hamda bir o‘g‘li Kittirat Srivisanvaja bo‘lgan. === Vafoti === Xavier ensefalit kasalligiga chalingan va gripp asoratlari tufayli 1932-yil 6-dekabrda vafot etgan<ref name=":0" />. U 34 yoshda edi. == E’tirof == 2020-yil 29-mayda Google uning hayotiga bag‘ishlab Google Doodle chiqardi<ref>{{cite web|url=https://doodles.google/doodle/celebrating-margaret-lin-xavier-lin-srivisarnvaja/|title=Margaret Lin Xavier (Lin Srivisarnvaja)ni nishonlash|website=Google|date=29 May 2020}}</ref>. == Manbalar == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Xavier, Margaret Lin}} [[Category:1898 births]] [[Category:1932 deaths]] [[Category:Tailandlik ayol shifokorlar]] [[Category:20-asr Tailand tibbiyot xodimlari]] [[Category:20-asr Tailand ayol olimlari]] [[Category:Tailand rim katoliklari]] [[Category:Bangkoklik shifokorlar]] [[Category:Italiya kelib chiqishli Tailandliklar]] [[Category:Singapur kelib chiqishli Tailandliklar]] iys1ydwbnjpjikkmfbaep58p8pg5pkd 5987993 5987992 2026-04-10T17:04:35Z Doctormeee 105908 [[Turkum:Tailand rim katoliklari]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987993 wikitext text/x-wiki [[File:Margaret_Lin_Xavier.jpg|thumb|alt=Bu shaxs]] '''Margaret Lin Xavier''' yoki '''Khun Ying Srivisanvaja''' (1898-yil 29-may – 1932-yil 6-dekabr), xalq orasida '''doktor Lin''' nomi bilan tanilgan<ref name=":0">{{Cite web|url=https://thematter.co/thinkers/about-doctor-xavier/64871|title=คุณหมอมากาเร็ต ลิน เซเวียร์ แพทย์หญิงคนแรกของเมืองไทย|last=Srisuwan|first=Artyasit|date=15 November 2018|website=The Matter|trans-title=Doktor Margaret Lin Xavier – Tailandning birinchi ayol shifokori|access-date=8 March 2019}}</ref>, taylandlik shifokor edi. U Tailanddagi tibbiyot darajasiga ega bo‘lgan birinchi ayol hisoblanadi<ref name=":0" /><ref>{{Cite news|url=https://www.bangkokpost.com/life/social-and-lifestyle/1658392/tackling-online-gender-bias|title=Onlayn gender kamsitishiga qarshi kurash|last=Chiumkanokchai|first=Chariya|date=8 April 2019|work=Bangkok Post|access-date=7 October 2019}}</ref>. == Erta hayot va ta’lim == Margaret Lin Xavier 1898-yil 29-mayda [[Bangkok|Bangkok, Tailandda]] (o‘sha paytda Siyam) Celestino Maria Xavier (Phraya Sri Phipat Kosa nomi bilan tanilgan, Tashqi ishlar vazirligi o‘rinbosari) va Kim Keedan tug‘ilgan<ref name=":1">{{Cite book|title=นารีผู้มีคุณ|trans-title=Fazilatli ayollar|publisher=Tailand Vazirlar Mahkamasi Kotibiyatining Milliy identitet idorasi|year=1992}}</ref>. U Singapurdagi Muqaddas Isoning Muqaddas Yuragi monastir maktabida ta’lim olgan. Otasi Italiyaga elchi etib tayinlangach, u Londondagi Clark’s Commercial College’da o‘qishni davom ettirdi. Keyin u imtihonlardan o‘tib, London Ayollar tibbiyot maktabi va Royal Free Hospitalga o‘qishga kirdi. U tibbiyot bo‘yicha MBBS (tibbiyot bakalavri va jarrohlik bakalavri), MRCS (Buyuk Britaniya va Irlandiya qirollik jarrohlar kolleji a’zoligi) va LRCP (Qirollik shifokorlar kolleji litsenziyati) diplomlarini oldi<ref name=":0" />. == Faoliyati == Otasi vafotidan keyin Xavier 1924-yilda Tailandga qaytib keldi va akusher-ginekolog bo‘lib ishladi. U Tailand Qizil Xoch jamiyati, Qirol Chulalongkorn Memorial kasalxonasi va Sog‘liqni saqlash vazirligiga qarashli Bang Rak tumanidagi tibbiyot muassasasida xizmat qildi<ref name=":1" />. U o‘zining yarim singlisi Chan Xavier bilan birga “Unakan” nomli tibbiy klinika ham tashkil qilgan. Xavier barcha ijtimoiy qatlam vakillarini davolagan, faqat aristokratiyani emas. Bang Rak tibbiyot markazi jinsiy yo‘l bilan yuqadigan kasalliklarni davolashga ixtisoslashgan bo‘lib, uning ko‘plab bemorlari kambag‘al jinsiy ishchilar edi va u ularni bepul davolagan<ref name=":1" />. U hatto bolani emizayotgan paytida ham ishlashni davom ettirgan: ish vaqtida uyiga borib bolasini emizib, keyin yana ishga qaytgan. O‘sha davrda yuqori ijtimoiy qatlam ayollari odatda enaga yollashgan, ammo u bolani o‘zi emizishni tanlagan<ref name=":1" />. Xavier faoliyatidagi eng muhim voqealardan biri 1932-yil 12-avgustda yuz bergan — u keyinchalik qirolicha Sirikit bo‘lgan Mom Rajawongse Sirikit Kitiyakara tug‘ilishida ishtirok etgan. == Shaxsiy hayoti == === Phraya Srivisanvaja bilan nikoh === Xavier 1926-yil 15-avgustda Phraya Srivisanvaja bilan turmush qurgan. U keyinchalik 1932-yilda Tailand tashqi ishlar vaziri bo‘lgan. Nikohdan so‘ng unga Khun Ying Srivisanvaja unvoni berilgan. Ularning ikki qizi — Than Phu Ying Manasanit Vannikul va Khun Ying Sawitree Srivisanvaja, hamda bir o‘g‘li Kittirat Srivisanvaja bo‘lgan. === Vafoti === Xavier ensefalit kasalligiga chalingan va gripp asoratlari tufayli 1932-yil 6-dekabrda vafot etgan<ref name=":0" />. U 34 yoshda edi. == E’tirof == 2020-yil 29-mayda Google uning hayotiga bag‘ishlab Google Doodle chiqardi<ref>{{cite web|url=https://doodles.google/doodle/celebrating-margaret-lin-xavier-lin-srivisarnvaja/|title=Margaret Lin Xavier (Lin Srivisarnvaja)ni nishonlash|website=Google|date=29 May 2020}}</ref>. == Manbalar == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Xavier, Margaret Lin}} [[Category:1898 births]] [[Category:1932 deaths]] [[Category:Tailandlik ayol shifokorlar]] [[Category:20-asr Tailand tibbiyot xodimlari]] [[Category:20-asr Tailand ayol olimlari]] [[Category:Bangkoklik shifokorlar]] [[Category:Italiya kelib chiqishli Tailandliklar]] [[Category:Singapur kelib chiqishli Tailandliklar]] mqksoily0alvm2qdtybsh8qqkqzkyvj 5987994 5987993 2026-04-10T17:04:39Z Doctormeee 105908 [[Turkum:1898 births]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987994 wikitext text/x-wiki [[File:Margaret_Lin_Xavier.jpg|thumb|alt=Bu shaxs]] '''Margaret Lin Xavier''' yoki '''Khun Ying Srivisanvaja''' (1898-yil 29-may – 1932-yil 6-dekabr), xalq orasida '''doktor Lin''' nomi bilan tanilgan<ref name=":0">{{Cite web|url=https://thematter.co/thinkers/about-doctor-xavier/64871|title=คุณหมอมากาเร็ต ลิน เซเวียร์ แพทย์หญิงคนแรกของเมืองไทย|last=Srisuwan|first=Artyasit|date=15 November 2018|website=The Matter|trans-title=Doktor Margaret Lin Xavier – Tailandning birinchi ayol shifokori|access-date=8 March 2019}}</ref>, taylandlik shifokor edi. U Tailanddagi tibbiyot darajasiga ega bo‘lgan birinchi ayol hisoblanadi<ref name=":0" /><ref>{{Cite news|url=https://www.bangkokpost.com/life/social-and-lifestyle/1658392/tackling-online-gender-bias|title=Onlayn gender kamsitishiga qarshi kurash|last=Chiumkanokchai|first=Chariya|date=8 April 2019|work=Bangkok Post|access-date=7 October 2019}}</ref>. == Erta hayot va ta’lim == Margaret Lin Xavier 1898-yil 29-mayda [[Bangkok|Bangkok, Tailandda]] (o‘sha paytda Siyam) Celestino Maria Xavier (Phraya Sri Phipat Kosa nomi bilan tanilgan, Tashqi ishlar vazirligi o‘rinbosari) va Kim Keedan tug‘ilgan<ref name=":1">{{Cite book|title=นารีผู้มีคุณ|trans-title=Fazilatli ayollar|publisher=Tailand Vazirlar Mahkamasi Kotibiyatining Milliy identitet idorasi|year=1992}}</ref>. U Singapurdagi Muqaddas Isoning Muqaddas Yuragi monastir maktabida ta’lim olgan. Otasi Italiyaga elchi etib tayinlangach, u Londondagi Clark’s Commercial College’da o‘qishni davom ettirdi. Keyin u imtihonlardan o‘tib, London Ayollar tibbiyot maktabi va Royal Free Hospitalga o‘qishga kirdi. U tibbiyot bo‘yicha MBBS (tibbiyot bakalavri va jarrohlik bakalavri), MRCS (Buyuk Britaniya va Irlandiya qirollik jarrohlar kolleji a’zoligi) va LRCP (Qirollik shifokorlar kolleji litsenziyati) diplomlarini oldi<ref name=":0" />. == Faoliyati == Otasi vafotidan keyin Xavier 1924-yilda Tailandga qaytib keldi va akusher-ginekolog bo‘lib ishladi. U Tailand Qizil Xoch jamiyati, Qirol Chulalongkorn Memorial kasalxonasi va Sog‘liqni saqlash vazirligiga qarashli Bang Rak tumanidagi tibbiyot muassasasida xizmat qildi<ref name=":1" />. U o‘zining yarim singlisi Chan Xavier bilan birga “Unakan” nomli tibbiy klinika ham tashkil qilgan. Xavier barcha ijtimoiy qatlam vakillarini davolagan, faqat aristokratiyani emas. Bang Rak tibbiyot markazi jinsiy yo‘l bilan yuqadigan kasalliklarni davolashga ixtisoslashgan bo‘lib, uning ko‘plab bemorlari kambag‘al jinsiy ishchilar edi va u ularni bepul davolagan<ref name=":1" />. U hatto bolani emizayotgan paytida ham ishlashni davom ettirgan: ish vaqtida uyiga borib bolasini emizib, keyin yana ishga qaytgan. O‘sha davrda yuqori ijtimoiy qatlam ayollari odatda enaga yollashgan, ammo u bolani o‘zi emizishni tanlagan<ref name=":1" />. Xavier faoliyatidagi eng muhim voqealardan biri 1932-yil 12-avgustda yuz bergan — u keyinchalik qirolicha Sirikit bo‘lgan Mom Rajawongse Sirikit Kitiyakara tug‘ilishida ishtirok etgan. == Shaxsiy hayoti == === Phraya Srivisanvaja bilan nikoh === Xavier 1926-yil 15-avgustda Phraya Srivisanvaja bilan turmush qurgan. U keyinchalik 1932-yilda Tailand tashqi ishlar vaziri bo‘lgan. Nikohdan so‘ng unga Khun Ying Srivisanvaja unvoni berilgan. Ularning ikki qizi — Than Phu Ying Manasanit Vannikul va Khun Ying Sawitree Srivisanvaja, hamda bir o‘g‘li Kittirat Srivisanvaja bo‘lgan. === Vafoti === Xavier ensefalit kasalligiga chalingan va gripp asoratlari tufayli 1932-yil 6-dekabrda vafot etgan<ref name=":0" />. U 34 yoshda edi. == E’tirof == 2020-yil 29-mayda Google uning hayotiga bag‘ishlab Google Doodle chiqardi<ref>{{cite web|url=https://doodles.google/doodle/celebrating-margaret-lin-xavier-lin-srivisarnvaja/|title=Margaret Lin Xavier (Lin Srivisarnvaja)ni nishonlash|website=Google|date=29 May 2020}}</ref>. == Manbalar == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Xavier, Margaret Lin}} [[Category:1932 deaths]] [[Category:Tailandlik ayol shifokorlar]] [[Category:20-asr Tailand tibbiyot xodimlari]] [[Category:20-asr Tailand ayol olimlari]] [[Category:Bangkoklik shifokorlar]] [[Category:Italiya kelib chiqishli Tailandliklar]] [[Category:Singapur kelib chiqishli Tailandliklar]] tet6yv5z91rq0rz8pvsb7axjt8xhi21 5987995 5987994 2026-04-10T17:04:43Z Doctormeee 105908 [[Turkum:1932 deaths]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987995 wikitext text/x-wiki [[File:Margaret_Lin_Xavier.jpg|thumb|alt=Bu shaxs]] '''Margaret Lin Xavier''' yoki '''Khun Ying Srivisanvaja''' (1898-yil 29-may – 1932-yil 6-dekabr), xalq orasida '''doktor Lin''' nomi bilan tanilgan<ref name=":0">{{Cite web|url=https://thematter.co/thinkers/about-doctor-xavier/64871|title=คุณหมอมากาเร็ต ลิน เซเวียร์ แพทย์หญิงคนแรกของเมืองไทย|last=Srisuwan|first=Artyasit|date=15 November 2018|website=The Matter|trans-title=Doktor Margaret Lin Xavier – Tailandning birinchi ayol shifokori|access-date=8 March 2019}}</ref>, taylandlik shifokor edi. U Tailanddagi tibbiyot darajasiga ega bo‘lgan birinchi ayol hisoblanadi<ref name=":0" /><ref>{{Cite news|url=https://www.bangkokpost.com/life/social-and-lifestyle/1658392/tackling-online-gender-bias|title=Onlayn gender kamsitishiga qarshi kurash|last=Chiumkanokchai|first=Chariya|date=8 April 2019|work=Bangkok Post|access-date=7 October 2019}}</ref>. == Erta hayot va ta’lim == Margaret Lin Xavier 1898-yil 29-mayda [[Bangkok|Bangkok, Tailandda]] (o‘sha paytda Siyam) Celestino Maria Xavier (Phraya Sri Phipat Kosa nomi bilan tanilgan, Tashqi ishlar vazirligi o‘rinbosari) va Kim Keedan tug‘ilgan<ref name=":1">{{Cite book|title=นารีผู้มีคุณ|trans-title=Fazilatli ayollar|publisher=Tailand Vazirlar Mahkamasi Kotibiyatining Milliy identitet idorasi|year=1992}}</ref>. U Singapurdagi Muqaddas Isoning Muqaddas Yuragi monastir maktabida ta’lim olgan. Otasi Italiyaga elchi etib tayinlangach, u Londondagi Clark’s Commercial College’da o‘qishni davom ettirdi. Keyin u imtihonlardan o‘tib, London Ayollar tibbiyot maktabi va Royal Free Hospitalga o‘qishga kirdi. U tibbiyot bo‘yicha MBBS (tibbiyot bakalavri va jarrohlik bakalavri), MRCS (Buyuk Britaniya va Irlandiya qirollik jarrohlar kolleji a’zoligi) va LRCP (Qirollik shifokorlar kolleji litsenziyati) diplomlarini oldi<ref name=":0" />. == Faoliyati == Otasi vafotidan keyin Xavier 1924-yilda Tailandga qaytib keldi va akusher-ginekolog bo‘lib ishladi. U Tailand Qizil Xoch jamiyati, Qirol Chulalongkorn Memorial kasalxonasi va Sog‘liqni saqlash vazirligiga qarashli Bang Rak tumanidagi tibbiyot muassasasida xizmat qildi<ref name=":1" />. U o‘zining yarim singlisi Chan Xavier bilan birga “Unakan” nomli tibbiy klinika ham tashkil qilgan. Xavier barcha ijtimoiy qatlam vakillarini davolagan, faqat aristokratiyani emas. Bang Rak tibbiyot markazi jinsiy yo‘l bilan yuqadigan kasalliklarni davolashga ixtisoslashgan bo‘lib, uning ko‘plab bemorlari kambag‘al jinsiy ishchilar edi va u ularni bepul davolagan<ref name=":1" />. U hatto bolani emizayotgan paytida ham ishlashni davom ettirgan: ish vaqtida uyiga borib bolasini emizib, keyin yana ishga qaytgan. O‘sha davrda yuqori ijtimoiy qatlam ayollari odatda enaga yollashgan, ammo u bolani o‘zi emizishni tanlagan<ref name=":1" />. Xavier faoliyatidagi eng muhim voqealardan biri 1932-yil 12-avgustda yuz bergan — u keyinchalik qirolicha Sirikit bo‘lgan Mom Rajawongse Sirikit Kitiyakara tug‘ilishida ishtirok etgan. == Shaxsiy hayoti == === Phraya Srivisanvaja bilan nikoh === Xavier 1926-yil 15-avgustda Phraya Srivisanvaja bilan turmush qurgan. U keyinchalik 1932-yilda Tailand tashqi ishlar vaziri bo‘lgan. Nikohdan so‘ng unga Khun Ying Srivisanvaja unvoni berilgan. Ularning ikki qizi — Than Phu Ying Manasanit Vannikul va Khun Ying Sawitree Srivisanvaja, hamda bir o‘g‘li Kittirat Srivisanvaja bo‘lgan. === Vafoti === Xavier ensefalit kasalligiga chalingan va gripp asoratlari tufayli 1932-yil 6-dekabrda vafot etgan<ref name=":0" />. U 34 yoshda edi. == E’tirof == 2020-yil 29-mayda Google uning hayotiga bag‘ishlab Google Doodle chiqardi<ref>{{cite web|url=https://doodles.google/doodle/celebrating-margaret-lin-xavier-lin-srivisarnvaja/|title=Margaret Lin Xavier (Lin Srivisarnvaja)ni nishonlash|website=Google|date=29 May 2020}}</ref>. == Manbalar == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Xavier, Margaret Lin}} [[Category:Tailandlik ayol shifokorlar]] [[Category:20-asr Tailand tibbiyot xodimlari]] [[Category:20-asr Tailand ayol olimlari]] [[Category:Bangkoklik shifokorlar]] [[Category:Italiya kelib chiqishli Tailandliklar]] [[Category:Singapur kelib chiqishli Tailandliklar]] 6tahu9qp28gnftpmyfqlua1f7xhojtp 5987996 5987995 2026-04-10T17:04:47Z Doctormeee 105908 [[Turkum:Tailandlik ayol shifokorlar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987996 wikitext text/x-wiki [[File:Margaret_Lin_Xavier.jpg|thumb|alt=Bu shaxs]] '''Margaret Lin Xavier''' yoki '''Khun Ying Srivisanvaja''' (1898-yil 29-may – 1932-yil 6-dekabr), xalq orasida '''doktor Lin''' nomi bilan tanilgan<ref name=":0">{{Cite web|url=https://thematter.co/thinkers/about-doctor-xavier/64871|title=คุณหมอมากาเร็ต ลิน เซเวียร์ แพทย์หญิงคนแรกของเมืองไทย|last=Srisuwan|first=Artyasit|date=15 November 2018|website=The Matter|trans-title=Doktor Margaret Lin Xavier – Tailandning birinchi ayol shifokori|access-date=8 March 2019}}</ref>, taylandlik shifokor edi. U Tailanddagi tibbiyot darajasiga ega bo‘lgan birinchi ayol hisoblanadi<ref name=":0" /><ref>{{Cite news|url=https://www.bangkokpost.com/life/social-and-lifestyle/1658392/tackling-online-gender-bias|title=Onlayn gender kamsitishiga qarshi kurash|last=Chiumkanokchai|first=Chariya|date=8 April 2019|work=Bangkok Post|access-date=7 October 2019}}</ref>. == Erta hayot va ta’lim == Margaret Lin Xavier 1898-yil 29-mayda [[Bangkok|Bangkok, Tailandda]] (o‘sha paytda Siyam) Celestino Maria Xavier (Phraya Sri Phipat Kosa nomi bilan tanilgan, Tashqi ishlar vazirligi o‘rinbosari) va Kim Keedan tug‘ilgan<ref name=":1">{{Cite book|title=นารีผู้มีคุณ|trans-title=Fazilatli ayollar|publisher=Tailand Vazirlar Mahkamasi Kotibiyatining Milliy identitet idorasi|year=1992}}</ref>. U Singapurdagi Muqaddas Isoning Muqaddas Yuragi monastir maktabida ta’lim olgan. Otasi Italiyaga elchi etib tayinlangach, u Londondagi Clark’s Commercial College’da o‘qishni davom ettirdi. Keyin u imtihonlardan o‘tib, London Ayollar tibbiyot maktabi va Royal Free Hospitalga o‘qishga kirdi. U tibbiyot bo‘yicha MBBS (tibbiyot bakalavri va jarrohlik bakalavri), MRCS (Buyuk Britaniya va Irlandiya qirollik jarrohlar kolleji a’zoligi) va LRCP (Qirollik shifokorlar kolleji litsenziyati) diplomlarini oldi<ref name=":0" />. == Faoliyati == Otasi vafotidan keyin Xavier 1924-yilda Tailandga qaytib keldi va akusher-ginekolog bo‘lib ishladi. U Tailand Qizil Xoch jamiyati, Qirol Chulalongkorn Memorial kasalxonasi va Sog‘liqni saqlash vazirligiga qarashli Bang Rak tumanidagi tibbiyot muassasasida xizmat qildi<ref name=":1" />. U o‘zining yarim singlisi Chan Xavier bilan birga “Unakan” nomli tibbiy klinika ham tashkil qilgan. Xavier barcha ijtimoiy qatlam vakillarini davolagan, faqat aristokratiyani emas. Bang Rak tibbiyot markazi jinsiy yo‘l bilan yuqadigan kasalliklarni davolashga ixtisoslashgan bo‘lib, uning ko‘plab bemorlari kambag‘al jinsiy ishchilar edi va u ularni bepul davolagan<ref name=":1" />. U hatto bolani emizayotgan paytida ham ishlashni davom ettirgan: ish vaqtida uyiga borib bolasini emizib, keyin yana ishga qaytgan. O‘sha davrda yuqori ijtimoiy qatlam ayollari odatda enaga yollashgan, ammo u bolani o‘zi emizishni tanlagan<ref name=":1" />. Xavier faoliyatidagi eng muhim voqealardan biri 1932-yil 12-avgustda yuz bergan — u keyinchalik qirolicha Sirikit bo‘lgan Mom Rajawongse Sirikit Kitiyakara tug‘ilishida ishtirok etgan. == Shaxsiy hayoti == === Phraya Srivisanvaja bilan nikoh === Xavier 1926-yil 15-avgustda Phraya Srivisanvaja bilan turmush qurgan. U keyinchalik 1932-yilda Tailand tashqi ishlar vaziri bo‘lgan. Nikohdan so‘ng unga Khun Ying Srivisanvaja unvoni berilgan. Ularning ikki qizi — Than Phu Ying Manasanit Vannikul va Khun Ying Sawitree Srivisanvaja, hamda bir o‘g‘li Kittirat Srivisanvaja bo‘lgan. === Vafoti === Xavier ensefalit kasalligiga chalingan va gripp asoratlari tufayli 1932-yil 6-dekabrda vafot etgan<ref name=":0" />. U 34 yoshda edi. == E’tirof == 2020-yil 29-mayda Google uning hayotiga bag‘ishlab Google Doodle chiqardi<ref>{{cite web|url=https://doodles.google/doodle/celebrating-margaret-lin-xavier-lin-srivisarnvaja/|title=Margaret Lin Xavier (Lin Srivisarnvaja)ni nishonlash|website=Google|date=29 May 2020}}</ref>. == Manbalar == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Xavier, Margaret Lin}} [[Category:20-asr Tailand tibbiyot xodimlari]] [[Category:20-asr Tailand ayol olimlari]] [[Category:Bangkoklik shifokorlar]] [[Category:Italiya kelib chiqishli Tailandliklar]] [[Category:Singapur kelib chiqishli Tailandliklar]] 05turmr9u19wcv87npqq6ugume1vw03 5987997 5987996 2026-04-10T17:04:59Z Doctormeee 105908 [[Turkum:Italiya kelib chiqishli Tailandliklar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987997 wikitext text/x-wiki [[File:Margaret_Lin_Xavier.jpg|thumb|alt=Bu shaxs]] '''Margaret Lin Xavier''' yoki '''Khun Ying Srivisanvaja''' (1898-yil 29-may – 1932-yil 6-dekabr), xalq orasida '''doktor Lin''' nomi bilan tanilgan<ref name=":0">{{Cite web|url=https://thematter.co/thinkers/about-doctor-xavier/64871|title=คุณหมอมากาเร็ต ลิน เซเวียร์ แพทย์หญิงคนแรกของเมืองไทย|last=Srisuwan|first=Artyasit|date=15 November 2018|website=The Matter|trans-title=Doktor Margaret Lin Xavier – Tailandning birinchi ayol shifokori|access-date=8 March 2019}}</ref>, taylandlik shifokor edi. U Tailanddagi tibbiyot darajasiga ega bo‘lgan birinchi ayol hisoblanadi<ref name=":0" /><ref>{{Cite news|url=https://www.bangkokpost.com/life/social-and-lifestyle/1658392/tackling-online-gender-bias|title=Onlayn gender kamsitishiga qarshi kurash|last=Chiumkanokchai|first=Chariya|date=8 April 2019|work=Bangkok Post|access-date=7 October 2019}}</ref>. == Erta hayot va ta’lim == Margaret Lin Xavier 1898-yil 29-mayda [[Bangkok|Bangkok, Tailandda]] (o‘sha paytda Siyam) Celestino Maria Xavier (Phraya Sri Phipat Kosa nomi bilan tanilgan, Tashqi ishlar vazirligi o‘rinbosari) va Kim Keedan tug‘ilgan<ref name=":1">{{Cite book|title=นารีผู้มีคุณ|trans-title=Fazilatli ayollar|publisher=Tailand Vazirlar Mahkamasi Kotibiyatining Milliy identitet idorasi|year=1992}}</ref>. U Singapurdagi Muqaddas Isoning Muqaddas Yuragi monastir maktabida ta’lim olgan. Otasi Italiyaga elchi etib tayinlangach, u Londondagi Clark’s Commercial College’da o‘qishni davom ettirdi. Keyin u imtihonlardan o‘tib, London Ayollar tibbiyot maktabi va Royal Free Hospitalga o‘qishga kirdi. U tibbiyot bo‘yicha MBBS (tibbiyot bakalavri va jarrohlik bakalavri), MRCS (Buyuk Britaniya va Irlandiya qirollik jarrohlar kolleji a’zoligi) va LRCP (Qirollik shifokorlar kolleji litsenziyati) diplomlarini oldi<ref name=":0" />. == Faoliyati == Otasi vafotidan keyin Xavier 1924-yilda Tailandga qaytib keldi va akusher-ginekolog bo‘lib ishladi. U Tailand Qizil Xoch jamiyati, Qirol Chulalongkorn Memorial kasalxonasi va Sog‘liqni saqlash vazirligiga qarashli Bang Rak tumanidagi tibbiyot muassasasida xizmat qildi<ref name=":1" />. U o‘zining yarim singlisi Chan Xavier bilan birga “Unakan” nomli tibbiy klinika ham tashkil qilgan. Xavier barcha ijtimoiy qatlam vakillarini davolagan, faqat aristokratiyani emas. Bang Rak tibbiyot markazi jinsiy yo‘l bilan yuqadigan kasalliklarni davolashga ixtisoslashgan bo‘lib, uning ko‘plab bemorlari kambag‘al jinsiy ishchilar edi va u ularni bepul davolagan<ref name=":1" />. U hatto bolani emizayotgan paytida ham ishlashni davom ettirgan: ish vaqtida uyiga borib bolasini emizib, keyin yana ishga qaytgan. O‘sha davrda yuqori ijtimoiy qatlam ayollari odatda enaga yollashgan, ammo u bolani o‘zi emizishni tanlagan<ref name=":1" />. Xavier faoliyatidagi eng muhim voqealardan biri 1932-yil 12-avgustda yuz bergan — u keyinchalik qirolicha Sirikit bo‘lgan Mom Rajawongse Sirikit Kitiyakara tug‘ilishida ishtirok etgan. == Shaxsiy hayoti == === Phraya Srivisanvaja bilan nikoh === Xavier 1926-yil 15-avgustda Phraya Srivisanvaja bilan turmush qurgan. U keyinchalik 1932-yilda Tailand tashqi ishlar vaziri bo‘lgan. Nikohdan so‘ng unga Khun Ying Srivisanvaja unvoni berilgan. Ularning ikki qizi — Than Phu Ying Manasanit Vannikul va Khun Ying Sawitree Srivisanvaja, hamda bir o‘g‘li Kittirat Srivisanvaja bo‘lgan. === Vafoti === Xavier ensefalit kasalligiga chalingan va gripp asoratlari tufayli 1932-yil 6-dekabrda vafot etgan<ref name=":0" />. U 34 yoshda edi. == E’tirof == 2020-yil 29-mayda Google uning hayotiga bag‘ishlab Google Doodle chiqardi<ref>{{cite web|url=https://doodles.google/doodle/celebrating-margaret-lin-xavier-lin-srivisarnvaja/|title=Margaret Lin Xavier (Lin Srivisarnvaja)ni nishonlash|website=Google|date=29 May 2020}}</ref>. == Manbalar == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Xavier, Margaret Lin}} [[Category:20-asr Tailand tibbiyot xodimlari]] [[Category:20-asr Tailand ayol olimlari]] [[Category:Bangkoklik shifokorlar]] [[Category:Singapur kelib chiqishli Tailandliklar]] dwsnnj8jj1n30e1pb2fdw65slqqe9vj 5987998 5987997 2026-04-10T17:05:08Z Doctormeee 105908 [[Turkum:Singapur kelib chiqishli Tailandliklar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987998 wikitext text/x-wiki [[File:Margaret_Lin_Xavier.jpg|thumb|alt=Bu shaxs]] '''Margaret Lin Xavier''' yoki '''Khun Ying Srivisanvaja''' (1898-yil 29-may – 1932-yil 6-dekabr), xalq orasida '''doktor Lin''' nomi bilan tanilgan<ref name=":0">{{Cite web|url=https://thematter.co/thinkers/about-doctor-xavier/64871|title=คุณหมอมากาเร็ต ลิน เซเวียร์ แพทย์หญิงคนแรกของเมืองไทย|last=Srisuwan|first=Artyasit|date=15 November 2018|website=The Matter|trans-title=Doktor Margaret Lin Xavier – Tailandning birinchi ayol shifokori|access-date=8 March 2019}}</ref>, taylandlik shifokor edi. U Tailanddagi tibbiyot darajasiga ega bo‘lgan birinchi ayol hisoblanadi<ref name=":0" /><ref>{{Cite news|url=https://www.bangkokpost.com/life/social-and-lifestyle/1658392/tackling-online-gender-bias|title=Onlayn gender kamsitishiga qarshi kurash|last=Chiumkanokchai|first=Chariya|date=8 April 2019|work=Bangkok Post|access-date=7 October 2019}}</ref>. == Erta hayot va ta’lim == Margaret Lin Xavier 1898-yil 29-mayda [[Bangkok|Bangkok, Tailandda]] (o‘sha paytda Siyam) Celestino Maria Xavier (Phraya Sri Phipat Kosa nomi bilan tanilgan, Tashqi ishlar vazirligi o‘rinbosari) va Kim Keedan tug‘ilgan<ref name=":1">{{Cite book|title=นารีผู้มีคุณ|trans-title=Fazilatli ayollar|publisher=Tailand Vazirlar Mahkamasi Kotibiyatining Milliy identitet idorasi|year=1992}}</ref>. U Singapurdagi Muqaddas Isoning Muqaddas Yuragi monastir maktabida ta’lim olgan. Otasi Italiyaga elchi etib tayinlangach, u Londondagi Clark’s Commercial College’da o‘qishni davom ettirdi. Keyin u imtihonlardan o‘tib, London Ayollar tibbiyot maktabi va Royal Free Hospitalga o‘qishga kirdi. U tibbiyot bo‘yicha MBBS (tibbiyot bakalavri va jarrohlik bakalavri), MRCS (Buyuk Britaniya va Irlandiya qirollik jarrohlar kolleji a’zoligi) va LRCP (Qirollik shifokorlar kolleji litsenziyati) diplomlarini oldi<ref name=":0" />. == Faoliyati == Otasi vafotidan keyin Xavier 1924-yilda Tailandga qaytib keldi va akusher-ginekolog bo‘lib ishladi. U Tailand Qizil Xoch jamiyati, Qirol Chulalongkorn Memorial kasalxonasi va Sog‘liqni saqlash vazirligiga qarashli Bang Rak tumanidagi tibbiyot muassasasida xizmat qildi<ref name=":1" />. U o‘zining yarim singlisi Chan Xavier bilan birga “Unakan” nomli tibbiy klinika ham tashkil qilgan. Xavier barcha ijtimoiy qatlam vakillarini davolagan, faqat aristokratiyani emas. Bang Rak tibbiyot markazi jinsiy yo‘l bilan yuqadigan kasalliklarni davolashga ixtisoslashgan bo‘lib, uning ko‘plab bemorlari kambag‘al jinsiy ishchilar edi va u ularni bepul davolagan<ref name=":1" />. U hatto bolani emizayotgan paytida ham ishlashni davom ettirgan: ish vaqtida uyiga borib bolasini emizib, keyin yana ishga qaytgan. O‘sha davrda yuqori ijtimoiy qatlam ayollari odatda enaga yollashgan, ammo u bolani o‘zi emizishni tanlagan<ref name=":1" />. Xavier faoliyatidagi eng muhim voqealardan biri 1932-yil 12-avgustda yuz bergan — u keyinchalik qirolicha Sirikit bo‘lgan Mom Rajawongse Sirikit Kitiyakara tug‘ilishida ishtirok etgan. == Shaxsiy hayoti == === Phraya Srivisanvaja bilan nikoh === Xavier 1926-yil 15-avgustda Phraya Srivisanvaja bilan turmush qurgan. U keyinchalik 1932-yilda Tailand tashqi ishlar vaziri bo‘lgan. Nikohdan so‘ng unga Khun Ying Srivisanvaja unvoni berilgan. Ularning ikki qizi — Than Phu Ying Manasanit Vannikul va Khun Ying Sawitree Srivisanvaja, hamda bir o‘g‘li Kittirat Srivisanvaja bo‘lgan. === Vafoti === Xavier ensefalit kasalligiga chalingan va gripp asoratlari tufayli 1932-yil 6-dekabrda vafot etgan<ref name=":0" />. U 34 yoshda edi. == E’tirof == 2020-yil 29-mayda Google uning hayotiga bag‘ishlab Google Doodle chiqardi<ref>{{cite web|url=https://doodles.google/doodle/celebrating-margaret-lin-xavier-lin-srivisarnvaja/|title=Margaret Lin Xavier (Lin Srivisarnvaja)ni nishonlash|website=Google|date=29 May 2020}}</ref>. == Manbalar == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Xavier, Margaret Lin}} [[Category:20-asr Tailand tibbiyot xodimlari]] [[Category:20-asr Tailand ayol olimlari]] [[Category:Bangkoklik shifokorlar]] lhkx6mergwwm5vrko92ysx8q98co977 5987999 5987998 2026-04-10T17:05:17Z Doctormeee 105908 [[Turkum:Ayollar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5987999 wikitext text/x-wiki [[File:Margaret_Lin_Xavier.jpg|thumb|alt=Bu shaxs]] '''Margaret Lin Xavier''' yoki '''Khun Ying Srivisanvaja''' (1898-yil 29-may – 1932-yil 6-dekabr), xalq orasida '''doktor Lin''' nomi bilan tanilgan<ref name=":0">{{Cite web|url=https://thematter.co/thinkers/about-doctor-xavier/64871|title=คุณหมอมากาเร็ต ลิน เซเวียร์ แพทย์หญิงคนแรกของเมืองไทย|last=Srisuwan|first=Artyasit|date=15 November 2018|website=The Matter|trans-title=Doktor Margaret Lin Xavier – Tailandning birinchi ayol shifokori|access-date=8 March 2019}}</ref>, taylandlik shifokor edi. U Tailanddagi tibbiyot darajasiga ega bo‘lgan birinchi ayol hisoblanadi<ref name=":0" /><ref>{{Cite news|url=https://www.bangkokpost.com/life/social-and-lifestyle/1658392/tackling-online-gender-bias|title=Onlayn gender kamsitishiga qarshi kurash|last=Chiumkanokchai|first=Chariya|date=8 April 2019|work=Bangkok Post|access-date=7 October 2019}}</ref>. == Erta hayot va ta’lim == Margaret Lin Xavier 1898-yil 29-mayda [[Bangkok|Bangkok, Tailandda]] (o‘sha paytda Siyam) Celestino Maria Xavier (Phraya Sri Phipat Kosa nomi bilan tanilgan, Tashqi ishlar vazirligi o‘rinbosari) va Kim Keedan tug‘ilgan<ref name=":1">{{Cite book|title=นารีผู้มีคุณ|trans-title=Fazilatli ayollar|publisher=Tailand Vazirlar Mahkamasi Kotibiyatining Milliy identitet idorasi|year=1992}}</ref>. U Singapurdagi Muqaddas Isoning Muqaddas Yuragi monastir maktabida ta’lim olgan. Otasi Italiyaga elchi etib tayinlangach, u Londondagi Clark’s Commercial College’da o‘qishni davom ettirdi. Keyin u imtihonlardan o‘tib, London Ayollar tibbiyot maktabi va Royal Free Hospitalga o‘qishga kirdi. U tibbiyot bo‘yicha MBBS (tibbiyot bakalavri va jarrohlik bakalavri), MRCS (Buyuk Britaniya va Irlandiya qirollik jarrohlar kolleji a’zoligi) va LRCP (Qirollik shifokorlar kolleji litsenziyati) diplomlarini oldi<ref name=":0" />. == Faoliyati == Otasi vafotidan keyin Xavier 1924-yilda Tailandga qaytib keldi va akusher-ginekolog bo‘lib ishladi. U Tailand Qizil Xoch jamiyati, Qirol Chulalongkorn Memorial kasalxonasi va Sog‘liqni saqlash vazirligiga qarashli Bang Rak tumanidagi tibbiyot muassasasida xizmat qildi<ref name=":1" />. U o‘zining yarim singlisi Chan Xavier bilan birga “Unakan” nomli tibbiy klinika ham tashkil qilgan. Xavier barcha ijtimoiy qatlam vakillarini davolagan, faqat aristokratiyani emas. Bang Rak tibbiyot markazi jinsiy yo‘l bilan yuqadigan kasalliklarni davolashga ixtisoslashgan bo‘lib, uning ko‘plab bemorlari kambag‘al jinsiy ishchilar edi va u ularni bepul davolagan<ref name=":1" />. U hatto bolani emizayotgan paytida ham ishlashni davom ettirgan: ish vaqtida uyiga borib bolasini emizib, keyin yana ishga qaytgan. O‘sha davrda yuqori ijtimoiy qatlam ayollari odatda enaga yollashgan, ammo u bolani o‘zi emizishni tanlagan<ref name=":1" />. Xavier faoliyatidagi eng muhim voqealardan biri 1932-yil 12-avgustda yuz bergan — u keyinchalik qirolicha Sirikit bo‘lgan Mom Rajawongse Sirikit Kitiyakara tug‘ilishida ishtirok etgan. == Shaxsiy hayoti == === Phraya Srivisanvaja bilan nikoh === Xavier 1926-yil 15-avgustda Phraya Srivisanvaja bilan turmush qurgan. U keyinchalik 1932-yilda Tailand tashqi ishlar vaziri bo‘lgan. Nikohdan so‘ng unga Khun Ying Srivisanvaja unvoni berilgan. Ularning ikki qizi — Than Phu Ying Manasanit Vannikul va Khun Ying Sawitree Srivisanvaja, hamda bir o‘g‘li Kittirat Srivisanvaja bo‘lgan. === Vafoti === Xavier ensefalit kasalligiga chalingan va gripp asoratlari tufayli 1932-yil 6-dekabrda vafot etgan<ref name=":0" />. U 34 yoshda edi. == E’tirof == 2020-yil 29-mayda Google uning hayotiga bag‘ishlab Google Doodle chiqardi<ref>{{cite web|url=https://doodles.google/doodle/celebrating-margaret-lin-xavier-lin-srivisarnvaja/|title=Margaret Lin Xavier (Lin Srivisarnvaja)ni nishonlash|website=Google|date=29 May 2020}}</ref>. == Manbalar == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Xavier, Margaret Lin}} [[Category:20-asr Tailand tibbiyot xodimlari]] [[Category:20-asr Tailand ayol olimlari]] [[Category:Bangkoklik shifokorlar]] [[Turkum:Ayollar]] 0w3eb45g0bcig801jv9iokwgwcdqtnv 5988000 5987999 2026-04-10T17:05:27Z Doctormeee 105908 [[Turkum:Ayol shifokorlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988000 wikitext text/x-wiki [[File:Margaret_Lin_Xavier.jpg|thumb|alt=Bu shaxs]] '''Margaret Lin Xavier''' yoki '''Khun Ying Srivisanvaja''' (1898-yil 29-may – 1932-yil 6-dekabr), xalq orasida '''doktor Lin''' nomi bilan tanilgan<ref name=":0">{{Cite web|url=https://thematter.co/thinkers/about-doctor-xavier/64871|title=คุณหมอมากาเร็ต ลิน เซเวียร์ แพทย์หญิงคนแรกของเมืองไทย|last=Srisuwan|first=Artyasit|date=15 November 2018|website=The Matter|trans-title=Doktor Margaret Lin Xavier – Tailandning birinchi ayol shifokori|access-date=8 March 2019}}</ref>, taylandlik shifokor edi. U Tailanddagi tibbiyot darajasiga ega bo‘lgan birinchi ayol hisoblanadi<ref name=":0" /><ref>{{Cite news|url=https://www.bangkokpost.com/life/social-and-lifestyle/1658392/tackling-online-gender-bias|title=Onlayn gender kamsitishiga qarshi kurash|last=Chiumkanokchai|first=Chariya|date=8 April 2019|work=Bangkok Post|access-date=7 October 2019}}</ref>. == Erta hayot va ta’lim == Margaret Lin Xavier 1898-yil 29-mayda [[Bangkok|Bangkok, Tailandda]] (o‘sha paytda Siyam) Celestino Maria Xavier (Phraya Sri Phipat Kosa nomi bilan tanilgan, Tashqi ishlar vazirligi o‘rinbosari) va Kim Keedan tug‘ilgan<ref name=":1">{{Cite book|title=นารีผู้มีคุณ|trans-title=Fazilatli ayollar|publisher=Tailand Vazirlar Mahkamasi Kotibiyatining Milliy identitet idorasi|year=1992}}</ref>. U Singapurdagi Muqaddas Isoning Muqaddas Yuragi monastir maktabida ta’lim olgan. Otasi Italiyaga elchi etib tayinlangach, u Londondagi Clark’s Commercial College’da o‘qishni davom ettirdi. Keyin u imtihonlardan o‘tib, London Ayollar tibbiyot maktabi va Royal Free Hospitalga o‘qishga kirdi. U tibbiyot bo‘yicha MBBS (tibbiyot bakalavri va jarrohlik bakalavri), MRCS (Buyuk Britaniya va Irlandiya qirollik jarrohlar kolleji a’zoligi) va LRCP (Qirollik shifokorlar kolleji litsenziyati) diplomlarini oldi<ref name=":0" />. == Faoliyati == Otasi vafotidan keyin Xavier 1924-yilda Tailandga qaytib keldi va akusher-ginekolog bo‘lib ishladi. U Tailand Qizil Xoch jamiyati, Qirol Chulalongkorn Memorial kasalxonasi va Sog‘liqni saqlash vazirligiga qarashli Bang Rak tumanidagi tibbiyot muassasasida xizmat qildi<ref name=":1" />. U o‘zining yarim singlisi Chan Xavier bilan birga “Unakan” nomli tibbiy klinika ham tashkil qilgan. Xavier barcha ijtimoiy qatlam vakillarini davolagan, faqat aristokratiyani emas. Bang Rak tibbiyot markazi jinsiy yo‘l bilan yuqadigan kasalliklarni davolashga ixtisoslashgan bo‘lib, uning ko‘plab bemorlari kambag‘al jinsiy ishchilar edi va u ularni bepul davolagan<ref name=":1" />. U hatto bolani emizayotgan paytida ham ishlashni davom ettirgan: ish vaqtida uyiga borib bolasini emizib, keyin yana ishga qaytgan. O‘sha davrda yuqori ijtimoiy qatlam ayollari odatda enaga yollashgan, ammo u bolani o‘zi emizishni tanlagan<ref name=":1" />. Xavier faoliyatidagi eng muhim voqealardan biri 1932-yil 12-avgustda yuz bergan — u keyinchalik qirolicha Sirikit bo‘lgan Mom Rajawongse Sirikit Kitiyakara tug‘ilishida ishtirok etgan. == Shaxsiy hayoti == === Phraya Srivisanvaja bilan nikoh === Xavier 1926-yil 15-avgustda Phraya Srivisanvaja bilan turmush qurgan. U keyinchalik 1932-yilda Tailand tashqi ishlar vaziri bo‘lgan. Nikohdan so‘ng unga Khun Ying Srivisanvaja unvoni berilgan. Ularning ikki qizi — Than Phu Ying Manasanit Vannikul va Khun Ying Sawitree Srivisanvaja, hamda bir o‘g‘li Kittirat Srivisanvaja bo‘lgan. === Vafoti === Xavier ensefalit kasalligiga chalingan va gripp asoratlari tufayli 1932-yil 6-dekabrda vafot etgan<ref name=":0" />. U 34 yoshda edi. == E’tirof == 2020-yil 29-mayda Google uning hayotiga bag‘ishlab Google Doodle chiqardi<ref>{{cite web|url=https://doodles.google/doodle/celebrating-margaret-lin-xavier-lin-srivisarnvaja/|title=Margaret Lin Xavier (Lin Srivisarnvaja)ni nishonlash|website=Google|date=29 May 2020}}</ref>. == Manbalar == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Xavier, Margaret Lin}} [[Category:20-asr Tailand tibbiyot xodimlari]] [[Category:20-asr Tailand ayol olimlari]] [[Category:Bangkoklik shifokorlar]] [[Turkum:Ayollar]] [[Turkum:Ayol shifokorlar]] 3gv8i9qg9r94j0cbc3q2uep52u9fm8m 5988005 5988000 2026-04-10T17:09:13Z Doctormeee 105908 /* E’tirof */ 5988005 wikitext text/x-wiki [[File:Margaret_Lin_Xavier.jpg|thumb|alt=Bu shaxs]] '''Margaret Lin Xavier''' yoki '''Khun Ying Srivisanvaja''' (1898-yil 29-may – 1932-yil 6-dekabr), xalq orasida '''doktor Lin''' nomi bilan tanilgan<ref name=":0">{{Cite web|url=https://thematter.co/thinkers/about-doctor-xavier/64871|title=คุณหมอมากาเร็ต ลิน เซเวียร์ แพทย์หญิงคนแรกของเมืองไทย|last=Srisuwan|first=Artyasit|date=15 November 2018|website=The Matter|trans-title=Doktor Margaret Lin Xavier – Tailandning birinchi ayol shifokori|access-date=8 March 2019}}</ref>, taylandlik shifokor edi. U Tailanddagi tibbiyot darajasiga ega bo‘lgan birinchi ayol hisoblanadi<ref name=":0" /><ref>{{Cite news|url=https://www.bangkokpost.com/life/social-and-lifestyle/1658392/tackling-online-gender-bias|title=Onlayn gender kamsitishiga qarshi kurash|last=Chiumkanokchai|first=Chariya|date=8 April 2019|work=Bangkok Post|access-date=7 October 2019}}</ref>. == Erta hayot va ta’lim == Margaret Lin Xavier 1898-yil 29-mayda [[Bangkok|Bangkok, Tailandda]] (o‘sha paytda Siyam) Celestino Maria Xavier (Phraya Sri Phipat Kosa nomi bilan tanilgan, Tashqi ishlar vazirligi o‘rinbosari) va Kim Keedan tug‘ilgan<ref name=":1">{{Cite book|title=นารีผู้มีคุณ|trans-title=Fazilatli ayollar|publisher=Tailand Vazirlar Mahkamasi Kotibiyatining Milliy identitet idorasi|year=1992}}</ref>. U Singapurdagi Muqaddas Isoning Muqaddas Yuragi monastir maktabida ta’lim olgan. Otasi Italiyaga elchi etib tayinlangach, u Londondagi Clark’s Commercial College’da o‘qishni davom ettirdi. Keyin u imtihonlardan o‘tib, London Ayollar tibbiyot maktabi va Royal Free Hospitalga o‘qishga kirdi. U tibbiyot bo‘yicha MBBS (tibbiyot bakalavri va jarrohlik bakalavri), MRCS (Buyuk Britaniya va Irlandiya qirollik jarrohlar kolleji a’zoligi) va LRCP (Qirollik shifokorlar kolleji litsenziyati) diplomlarini oldi<ref name=":0" />. == Faoliyati == Otasi vafotidan keyin Xavier 1924-yilda Tailandga qaytib keldi va akusher-ginekolog bo‘lib ishladi. U Tailand Qizil Xoch jamiyati, Qirol Chulalongkorn Memorial kasalxonasi va Sog‘liqni saqlash vazirligiga qarashli Bang Rak tumanidagi tibbiyot muassasasida xizmat qildi<ref name=":1" />. U o‘zining yarim singlisi Chan Xavier bilan birga “Unakan” nomli tibbiy klinika ham tashkil qilgan. Xavier barcha ijtimoiy qatlam vakillarini davolagan, faqat aristokratiyani emas. Bang Rak tibbiyot markazi jinsiy yo‘l bilan yuqadigan kasalliklarni davolashga ixtisoslashgan bo‘lib, uning ko‘plab bemorlari kambag‘al jinsiy ishchilar edi va u ularni bepul davolagan<ref name=":1" />. U hatto bolani emizayotgan paytida ham ishlashni davom ettirgan: ish vaqtida uyiga borib bolasini emizib, keyin yana ishga qaytgan. O‘sha davrda yuqori ijtimoiy qatlam ayollari odatda enaga yollashgan, ammo u bolani o‘zi emizishni tanlagan<ref name=":1" />. Xavier faoliyatidagi eng muhim voqealardan biri 1932-yil 12-avgustda yuz bergan — u keyinchalik qirolicha Sirikit bo‘lgan Mom Rajawongse Sirikit Kitiyakara tug‘ilishida ishtirok etgan. == Shaxsiy hayoti == === Phraya Srivisanvaja bilan nikoh === Xavier 1926-yil 15-avgustda Phraya Srivisanvaja bilan turmush qurgan. U keyinchalik 1932-yilda Tailand tashqi ishlar vaziri bo‘lgan. Nikohdan so‘ng unga Khun Ying Srivisanvaja unvoni berilgan. Ularning ikki qizi — Than Phu Ying Manasanit Vannikul va Khun Ying Sawitree Srivisanvaja, hamda bir o‘g‘li Kittirat Srivisanvaja bo‘lgan. === Vafoti === Xavier ensefalit kasalligiga chalingan va gripp asoratlari tufayli 1932-yil 6-dekabrda vafot etgan<ref name=":0" />. U 34 yoshda edi. == E’tirof == 2020-yil 29-mayda Google uning hayotiga bag‘ishlab [[Google Doodle]] chiqardi<ref>{{cite web|url=https://doodles.google/doodle/celebrating-margaret-lin-xavier-lin-srivisarnvaja/|title=Margaret Lin Xavier (Lin Srivisarnvaja)ni nishonlash|website=Google|date=29 May 2020}}</ref>. == Manbalar == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Xavier, Margaret Lin}} [[Category:20-asr Tailand tibbiyot xodimlari]] [[Category:20-asr Tailand ayol olimlari]] [[Category:Bangkoklik shifokorlar]] [[Turkum:Ayollar]] [[Turkum:Ayol shifokorlar]] m6w6v1b1r8izl9osimm9101vqz1ojem Peter Howitt 0 1363964 5988001 2026-04-10T17:05:49Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 „{{Iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Peter Howitt | rasmi =Peter Howitt 2025 Nobel laurates in economic sciences (cropped).jpg | tugʻilgan_sanasi = {{birth date and age|1946|5|31}} | tugʻilgan_joyi = Guelph, Ontario, Kanada | death_date = | death_place = | soha = [[Iqtisodiy o‘sish]] [[Makroiqtisodiyot]] [[Pul iqtisodiyoti]] | mukofotlar = [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] (2025) | website = {{url|https://vivo.brown.edu/display/phowitt}} |i...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988001 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Peter Howitt | rasmi =Peter Howitt 2025 Nobel laurates in economic sciences (cropped).jpg | tugʻilgan_sanasi = {{birth date and age|1946|5|31}} | tugʻilgan_joyi = Guelph, Ontario, Kanada | death_date = | death_place = | soha = [[Iqtisodiy o‘sish]] [[Makroiqtisodiyot]] [[Pul iqtisodiyoti]] | mukofotlar = [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] (2025) | website = {{url|https://vivo.brown.edu/display/phowitt}} |image=Peter Howitt 2025 Nobel laurates in economic sciences (cropped).jpg}} '''Peter Wilkinson Howitt''' (1946-yil 31-mayda tugʻilgan) — kanadalik iqtisodchi va [[Brown universiteti]]ning Lyn Crost ijtimoiy fanlar professori emeritusi. U [[Phillipe Aghion]] bilan birgalikda endogen oʻsish nazariyasi, zamonaviy makroiqtisodiyotda ijodiy buzilish tushunchasi va „Aghion–Howitt modeli“ ustidagi hamkorlikdagi ishlari bilan mashhur<ref name="nobel">{{Cite web |last=The Royal Swedish Academy of Sciences |date=October 13, 2025 |title=The Prize in Economic Sciences 2025 |url=https://www.nobelprize.org/uploads/2025/10/press-economicsciencesprize2025.pdf |website=The Nobel Prize |access-date=October 13, 2025}}</ref>. 2025-yilda Howitt va Aghion „ijodiy buzilish orqali barqaror oʻsish nazariyasi uchun“ birgalikda [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] bilan taqdirlandilar<ref name="nobel" />. == Erta hayoti va taʼlimi == Howitt 1946-yilda Guelph, Ontario shahrida tugʻilgan<ref>{{Cite news |last=Bueckert |first=Kate |title=Guelph's Peter Howitt Nobel win 'a proud moment' for Ontario universities where he studied and worked |url=https://www.cbc.ca/news/canada/kitchener-waterloo/peter-howitt-nobel-prize-economics-guelph-western-mcgill-9.6937046 |website=CBC News |date=October 13, 2025 |access-date=October 13, 2025}}</ref>. U 1968-yilda McGill universitetidan iqtisodiyot boʻyicha bakalavr darajasini, 1969-yilda Western Ontario universitetidan magistr darajasini va 1973-yilda Northwestern universitetidan [[Robert W. Clower]] qoʻl ostida PhD darajasini oldi<ref>{{Cite journal |last=Laidler |first=David |date=January 1, 2022 |title=Peter Howitt – A Keynesian Still in Recovery |journal=University of Western Ontario Department of Economics Research Report Series |hdl=20.500.14721/11869}}</ref>. == Akademik faoliyati == Howitt PhD darajasini olgandan keyin Kanadaga qaytib, 1972-yildan 1996-yilgacha Western Ontario universitetida dars berdi. U 1996-yilda Ohio shtat universitetiga professor etib tayinlandi va 2000 yilda Brown universitetiga qoʻshildi va oʻshandan beri u yerda faoliyatini davom etmoqda. 2013-yildan beri Howitt Brown universitetining professor emeritusi hisoblanadi. Universitet bilan aloqalaridan tashqari, u [[Toronto]]da joylashgan partiyasiz tahlil markazi „C. D. Howe instituti“ bilan ham uzoq muddatli aloqalarga ega. Howitt 1986-yildan beri institut orqali iqtisodiy siyosat boʻyicha hisobotlarni nashr eta boshlagan va 2011-yildan 2015-yilgacha rezident-ilmiy xodim boʻlgan<ref name=gredeg>{{Cite news |last=Chevance |first=Catherine |title=Scientific Folder DHC Peter Howitt – Gredeg |url=https://gredeg.univ-cotedazur.fr/scientific-folder-dhc-peter-howitt |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425032437/https://gredeg.univ-cotedazur.fr/scientific-folder-dhc-peter-howitt |archive-date=April 25, 2025 |work=Gredeg |language=fr-FR |access-date=October 13, 2025 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=C.D. Howe Institute International Fellow Peter Howitt Wins Nobel Prize |url=https://cdhowe.org/publication/c-d-howe-institute-international-fellow-peter-howitt-wins-nobel-prize/ |access-date=October 15, 2025 |website=C.D. Howe Institute |language=en-US}}</ref>. U 1993–1994-yillarda Kanada iqtisodiy assotsiatsiyasi prezidenti boʻlib xizmat qilgan va 1997–2000-yillar oraligʻida „''Journal of Money, Credit, and Banking''“ jurnalining muharriri boʻlgan. == Mukofotlari va unvonlari == Howitt 1992-yilda „Kanada Qirollik jamiyati“ aʼzosi va 1994-yilda „Ekonometrik jamiyat“ aʼzosi etib saylangan<ref>{{Cite web |title=Current Fellows |url=https://www.econometricsociety.org/society/organization-and-governance/fellows/current |access-date=October 13, 2025 |website=Econometric Society}}</ref>. 2019-yilda u va Aghion Iqtisodiyot, Moliya va Menejment boʻyicha „BBVA Foundation Frontiers of Knowledge mukofoti“ni oldilar<ref>{{Cite web |title=Peter Howitt, 12th Frontiers of Knowledge Award in Economics, Finance and Management |url=https://www.fbbva.es/en/galardonados/peter-howitt-2/ |access-date=October 13, 2025 |website=BBVA Foundation }}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>. Howitt va Aghion, shuningdek, 2025-yilda [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]]ning yarmi bilan taqdirlandilar „ijodiy buzilish orqali barqaror oʻsish nazariyasi uchun“, ikkinchi yarmi Joel Mokyrga nasib etdi<ref name="nobel"/>. == Tanlangan asarlari == {{Cite book |last=Howitt |first=Peter |title=The Keynesian Recovery and Other Essays |publisher=Philip Allan |year=1990 |isbn=978-0-86003-081-2}} {{Cite book |title=The Implications of Knowledge-Based Growth for Micro-Economic Policies |editor-last=Howitt |editor-first=Peter |publisher=University of Calgary Press |year=1996 |isbn=978-1-895176-78-0}} {{Cite book |last1=Aghion |first1=Philippe |last2=Howitt |first2=Peter |title=Endogenous Growth Theory |publisher=MIT Press |year=1998 |isbn=9780262011662 |url=https://archive.org/details/endogenousgrowth0000aghi}} {{Cite book |editor-last1=Howitt |editor-first1=Peter |editor-last2=De Antoni |editor-first2=Elisabetta |editor-last3=Leijonhufvud |editor-first3=Axel |title=Money, Markets and Method: Essays in Honour of Robert W. Clower |publisher=Edward Elgar |year=1999 |isbn=978-1-85898-901-3}} {{Cite book |last1=Aghion |first1=Philippe |last2=Howitt |first2=Peter |title=The Economics of Growth |publisher=MIT Press |year=2008 |isbn=978-0-262-30389-7 |url=https://books.google.com/books?id=B9vxCwAAQBAJ}} == Manbalar == {{manbalar}} 7dx84ad3aav1pjufrb8j2b8eeqhy9of 5988002 5988001 2026-04-10T17:06:16Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Nobel mukofoti sovrindorlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988002 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Peter Howitt | rasmi =Peter Howitt 2025 Nobel laurates in economic sciences (cropped).jpg | tugʻilgan_sanasi = {{birth date and age|1946|5|31}} | tugʻilgan_joyi = Guelph, Ontario, Kanada | death_date = | death_place = | soha = [[Iqtisodiy o‘sish]] [[Makroiqtisodiyot]] [[Pul iqtisodiyoti]] | mukofotlar = [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] (2025) | website = {{url|https://vivo.brown.edu/display/phowitt}} |image=Peter Howitt 2025 Nobel laurates in economic sciences (cropped).jpg}} '''Peter Wilkinson Howitt''' (1946-yil 31-mayda tugʻilgan) — kanadalik iqtisodchi va [[Brown universiteti]]ning Lyn Crost ijtimoiy fanlar professori emeritusi. U [[Phillipe Aghion]] bilan birgalikda endogen oʻsish nazariyasi, zamonaviy makroiqtisodiyotda ijodiy buzilish tushunchasi va „Aghion–Howitt modeli“ ustidagi hamkorlikdagi ishlari bilan mashhur<ref name="nobel">{{Cite web |last=The Royal Swedish Academy of Sciences |date=October 13, 2025 |title=The Prize in Economic Sciences 2025 |url=https://www.nobelprize.org/uploads/2025/10/press-economicsciencesprize2025.pdf |website=The Nobel Prize |access-date=October 13, 2025}}</ref>. 2025-yilda Howitt va Aghion „ijodiy buzilish orqali barqaror oʻsish nazariyasi uchun“ birgalikda [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] bilan taqdirlandilar<ref name="nobel" />. == Erta hayoti va taʼlimi == Howitt 1946-yilda Guelph, Ontario shahrida tugʻilgan<ref>{{Cite news |last=Bueckert |first=Kate |title=Guelph's Peter Howitt Nobel win 'a proud moment' for Ontario universities where he studied and worked |url=https://www.cbc.ca/news/canada/kitchener-waterloo/peter-howitt-nobel-prize-economics-guelph-western-mcgill-9.6937046 |website=CBC News |date=October 13, 2025 |access-date=October 13, 2025}}</ref>. U 1968-yilda McGill universitetidan iqtisodiyot boʻyicha bakalavr darajasini, 1969-yilda Western Ontario universitetidan magistr darajasini va 1973-yilda Northwestern universitetidan [[Robert W. Clower]] qoʻl ostida PhD darajasini oldi<ref>{{Cite journal |last=Laidler |first=David |date=January 1, 2022 |title=Peter Howitt – A Keynesian Still in Recovery |journal=University of Western Ontario Department of Economics Research Report Series |hdl=20.500.14721/11869}}</ref>. == Akademik faoliyati == Howitt PhD darajasini olgandan keyin Kanadaga qaytib, 1972-yildan 1996-yilgacha Western Ontario universitetida dars berdi. U 1996-yilda Ohio shtat universitetiga professor etib tayinlandi va 2000 yilda Brown universitetiga qoʻshildi va oʻshandan beri u yerda faoliyatini davom etmoqda. 2013-yildan beri Howitt Brown universitetining professor emeritusi hisoblanadi. Universitet bilan aloqalaridan tashqari, u [[Toronto]]da joylashgan partiyasiz tahlil markazi „C. D. Howe instituti“ bilan ham uzoq muddatli aloqalarga ega. Howitt 1986-yildan beri institut orqali iqtisodiy siyosat boʻyicha hisobotlarni nashr eta boshlagan va 2011-yildan 2015-yilgacha rezident-ilmiy xodim boʻlgan<ref name=gredeg>{{Cite news |last=Chevance |first=Catherine |title=Scientific Folder DHC Peter Howitt – Gredeg |url=https://gredeg.univ-cotedazur.fr/scientific-folder-dhc-peter-howitt |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425032437/https://gredeg.univ-cotedazur.fr/scientific-folder-dhc-peter-howitt |archive-date=April 25, 2025 |work=Gredeg |language=fr-FR |access-date=October 13, 2025 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=C.D. Howe Institute International Fellow Peter Howitt Wins Nobel Prize |url=https://cdhowe.org/publication/c-d-howe-institute-international-fellow-peter-howitt-wins-nobel-prize/ |access-date=October 15, 2025 |website=C.D. Howe Institute |language=en-US}}</ref>. U 1993–1994-yillarda Kanada iqtisodiy assotsiatsiyasi prezidenti boʻlib xizmat qilgan va 1997–2000-yillar oraligʻida „''Journal of Money, Credit, and Banking''“ jurnalining muharriri boʻlgan. == Mukofotlari va unvonlari == Howitt 1992-yilda „Kanada Qirollik jamiyati“ aʼzosi va 1994-yilda „Ekonometrik jamiyat“ aʼzosi etib saylangan<ref>{{Cite web |title=Current Fellows |url=https://www.econometricsociety.org/society/organization-and-governance/fellows/current |access-date=October 13, 2025 |website=Econometric Society}}</ref>. 2019-yilda u va Aghion Iqtisodiyot, Moliya va Menejment boʻyicha „BBVA Foundation Frontiers of Knowledge mukofoti“ni oldilar<ref>{{Cite web |title=Peter Howitt, 12th Frontiers of Knowledge Award in Economics, Finance and Management |url=https://www.fbbva.es/en/galardonados/peter-howitt-2/ |access-date=October 13, 2025 |website=BBVA Foundation }}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>. Howitt va Aghion, shuningdek, 2025-yilda [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]]ning yarmi bilan taqdirlandilar „ijodiy buzilish orqali barqaror oʻsish nazariyasi uchun“, ikkinchi yarmi Joel Mokyrga nasib etdi<ref name="nobel"/>. == Tanlangan asarlari == {{Cite book |last=Howitt |first=Peter |title=The Keynesian Recovery and Other Essays |publisher=Philip Allan |year=1990 |isbn=978-0-86003-081-2}} {{Cite book |title=The Implications of Knowledge-Based Growth for Micro-Economic Policies |editor-last=Howitt |editor-first=Peter |publisher=University of Calgary Press |year=1996 |isbn=978-1-895176-78-0}} {{Cite book |last1=Aghion |first1=Philippe |last2=Howitt |first2=Peter |title=Endogenous Growth Theory |publisher=MIT Press |year=1998 |isbn=9780262011662 |url=https://archive.org/details/endogenousgrowth0000aghi}} {{Cite book |editor-last1=Howitt |editor-first1=Peter |editor-last2=De Antoni |editor-first2=Elisabetta |editor-last3=Leijonhufvud |editor-first3=Axel |title=Money, Markets and Method: Essays in Honour of Robert W. Clower |publisher=Edward Elgar |year=1999 |isbn=978-1-85898-901-3}} {{Cite book |last1=Aghion |first1=Philippe |last2=Howitt |first2=Peter |title=The Economics of Growth |publisher=MIT Press |year=2008 |isbn=978-0-262-30389-7 |url=https://books.google.com/books?id=B9vxCwAAQBAJ}} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Nobel mukofoti sovrindorlari]] 31h4778f4higj9hwsb11ebqqjn5xa0w 5988003 5988002 2026-04-10T17:06:31Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Iqtisodchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988003 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Peter Howitt | rasmi =Peter Howitt 2025 Nobel laurates in economic sciences (cropped).jpg | tugʻilgan_sanasi = {{birth date and age|1946|5|31}} | tugʻilgan_joyi = Guelph, Ontario, Kanada | death_date = | death_place = | soha = [[Iqtisodiy o‘sish]] [[Makroiqtisodiyot]] [[Pul iqtisodiyoti]] | mukofotlar = [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] (2025) | website = {{url|https://vivo.brown.edu/display/phowitt}} |image=Peter Howitt 2025 Nobel laurates in economic sciences (cropped).jpg}} '''Peter Wilkinson Howitt''' (1946-yil 31-mayda tugʻilgan) — kanadalik iqtisodchi va [[Brown universiteti]]ning Lyn Crost ijtimoiy fanlar professori emeritusi. U [[Phillipe Aghion]] bilan birgalikda endogen oʻsish nazariyasi, zamonaviy makroiqtisodiyotda ijodiy buzilish tushunchasi va „Aghion–Howitt modeli“ ustidagi hamkorlikdagi ishlari bilan mashhur<ref name="nobel">{{Cite web |last=The Royal Swedish Academy of Sciences |date=October 13, 2025 |title=The Prize in Economic Sciences 2025 |url=https://www.nobelprize.org/uploads/2025/10/press-economicsciencesprize2025.pdf |website=The Nobel Prize |access-date=October 13, 2025}}</ref>. 2025-yilda Howitt va Aghion „ijodiy buzilish orqali barqaror oʻsish nazariyasi uchun“ birgalikda [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] bilan taqdirlandilar<ref name="nobel" />. == Erta hayoti va taʼlimi == Howitt 1946-yilda Guelph, Ontario shahrida tugʻilgan<ref>{{Cite news |last=Bueckert |first=Kate |title=Guelph's Peter Howitt Nobel win 'a proud moment' for Ontario universities where he studied and worked |url=https://www.cbc.ca/news/canada/kitchener-waterloo/peter-howitt-nobel-prize-economics-guelph-western-mcgill-9.6937046 |website=CBC News |date=October 13, 2025 |access-date=October 13, 2025}}</ref>. U 1968-yilda McGill universitetidan iqtisodiyot boʻyicha bakalavr darajasini, 1969-yilda Western Ontario universitetidan magistr darajasini va 1973-yilda Northwestern universitetidan [[Robert W. Clower]] qoʻl ostida PhD darajasini oldi<ref>{{Cite journal |last=Laidler |first=David |date=January 1, 2022 |title=Peter Howitt – A Keynesian Still in Recovery |journal=University of Western Ontario Department of Economics Research Report Series |hdl=20.500.14721/11869}}</ref>. == Akademik faoliyati == Howitt PhD darajasini olgandan keyin Kanadaga qaytib, 1972-yildan 1996-yilgacha Western Ontario universitetida dars berdi. U 1996-yilda Ohio shtat universitetiga professor etib tayinlandi va 2000 yilda Brown universitetiga qoʻshildi va oʻshandan beri u yerda faoliyatini davom etmoqda. 2013-yildan beri Howitt Brown universitetining professor emeritusi hisoblanadi. Universitet bilan aloqalaridan tashqari, u [[Toronto]]da joylashgan partiyasiz tahlil markazi „C. D. Howe instituti“ bilan ham uzoq muddatli aloqalarga ega. Howitt 1986-yildan beri institut orqali iqtisodiy siyosat boʻyicha hisobotlarni nashr eta boshlagan va 2011-yildan 2015-yilgacha rezident-ilmiy xodim boʻlgan<ref name=gredeg>{{Cite news |last=Chevance |first=Catherine |title=Scientific Folder DHC Peter Howitt – Gredeg |url=https://gredeg.univ-cotedazur.fr/scientific-folder-dhc-peter-howitt |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425032437/https://gredeg.univ-cotedazur.fr/scientific-folder-dhc-peter-howitt |archive-date=April 25, 2025 |work=Gredeg |language=fr-FR |access-date=October 13, 2025 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=C.D. Howe Institute International Fellow Peter Howitt Wins Nobel Prize |url=https://cdhowe.org/publication/c-d-howe-institute-international-fellow-peter-howitt-wins-nobel-prize/ |access-date=October 15, 2025 |website=C.D. Howe Institute |language=en-US}}</ref>. U 1993–1994-yillarda Kanada iqtisodiy assotsiatsiyasi prezidenti boʻlib xizmat qilgan va 1997–2000-yillar oraligʻida „''Journal of Money, Credit, and Banking''“ jurnalining muharriri boʻlgan. == Mukofotlari va unvonlari == Howitt 1992-yilda „Kanada Qirollik jamiyati“ aʼzosi va 1994-yilda „Ekonometrik jamiyat“ aʼzosi etib saylangan<ref>{{Cite web |title=Current Fellows |url=https://www.econometricsociety.org/society/organization-and-governance/fellows/current |access-date=October 13, 2025 |website=Econometric Society}}</ref>. 2019-yilda u va Aghion Iqtisodiyot, Moliya va Menejment boʻyicha „BBVA Foundation Frontiers of Knowledge mukofoti“ni oldilar<ref>{{Cite web |title=Peter Howitt, 12th Frontiers of Knowledge Award in Economics, Finance and Management |url=https://www.fbbva.es/en/galardonados/peter-howitt-2/ |access-date=October 13, 2025 |website=BBVA Foundation }}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>. Howitt va Aghion, shuningdek, 2025-yilda [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]]ning yarmi bilan taqdirlandilar „ijodiy buzilish orqali barqaror oʻsish nazariyasi uchun“, ikkinchi yarmi Joel Mokyrga nasib etdi<ref name="nobel"/>. == Tanlangan asarlari == {{Cite book |last=Howitt |first=Peter |title=The Keynesian Recovery and Other Essays |publisher=Philip Allan |year=1990 |isbn=978-0-86003-081-2}} {{Cite book |title=The Implications of Knowledge-Based Growth for Micro-Economic Policies |editor-last=Howitt |editor-first=Peter |publisher=University of Calgary Press |year=1996 |isbn=978-1-895176-78-0}} {{Cite book |last1=Aghion |first1=Philippe |last2=Howitt |first2=Peter |title=Endogenous Growth Theory |publisher=MIT Press |year=1998 |isbn=9780262011662 |url=https://archive.org/details/endogenousgrowth0000aghi}} {{Cite book |editor-last1=Howitt |editor-first1=Peter |editor-last2=De Antoni |editor-first2=Elisabetta |editor-last3=Leijonhufvud |editor-first3=Axel |title=Money, Markets and Method: Essays in Honour of Robert W. Clower |publisher=Edward Elgar |year=1999 |isbn=978-1-85898-901-3}} {{Cite book |last1=Aghion |first1=Philippe |last2=Howitt |first2=Peter |title=The Economics of Growth |publisher=MIT Press |year=2008 |isbn=978-0-262-30389-7 |url=https://books.google.com/books?id=B9vxCwAAQBAJ}} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Nobel mukofoti sovrindorlari]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] qjp3kpwck3dzcntb5u7tm14nfnjdoss 5988004 5988003 2026-04-10T17:06:48Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti laureatlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988004 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Peter Howitt | rasmi =Peter Howitt 2025 Nobel laurates in economic sciences (cropped).jpg | tugʻilgan_sanasi = {{birth date and age|1946|5|31}} | tugʻilgan_joyi = Guelph, Ontario, Kanada | death_date = | death_place = | soha = [[Iqtisodiy o‘sish]] [[Makroiqtisodiyot]] [[Pul iqtisodiyoti]] | mukofotlar = [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] (2025) | website = {{url|https://vivo.brown.edu/display/phowitt}} |image=Peter Howitt 2025 Nobel laurates in economic sciences (cropped).jpg}} '''Peter Wilkinson Howitt''' (1946-yil 31-mayda tugʻilgan) — kanadalik iqtisodchi va [[Brown universiteti]]ning Lyn Crost ijtimoiy fanlar professori emeritusi. U [[Phillipe Aghion]] bilan birgalikda endogen oʻsish nazariyasi, zamonaviy makroiqtisodiyotda ijodiy buzilish tushunchasi va „Aghion–Howitt modeli“ ustidagi hamkorlikdagi ishlari bilan mashhur<ref name="nobel">{{Cite web |last=The Royal Swedish Academy of Sciences |date=October 13, 2025 |title=The Prize in Economic Sciences 2025 |url=https://www.nobelprize.org/uploads/2025/10/press-economicsciencesprize2025.pdf |website=The Nobel Prize |access-date=October 13, 2025}}</ref>. 2025-yilda Howitt va Aghion „ijodiy buzilish orqali barqaror oʻsish nazariyasi uchun“ birgalikda [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] bilan taqdirlandilar<ref name="nobel" />. == Erta hayoti va taʼlimi == Howitt 1946-yilda Guelph, Ontario shahrida tugʻilgan<ref>{{Cite news |last=Bueckert |first=Kate |title=Guelph's Peter Howitt Nobel win 'a proud moment' for Ontario universities where he studied and worked |url=https://www.cbc.ca/news/canada/kitchener-waterloo/peter-howitt-nobel-prize-economics-guelph-western-mcgill-9.6937046 |website=CBC News |date=October 13, 2025 |access-date=October 13, 2025}}</ref>. U 1968-yilda McGill universitetidan iqtisodiyot boʻyicha bakalavr darajasini, 1969-yilda Western Ontario universitetidan magistr darajasini va 1973-yilda Northwestern universitetidan [[Robert W. Clower]] qoʻl ostida PhD darajasini oldi<ref>{{Cite journal |last=Laidler |first=David |date=January 1, 2022 |title=Peter Howitt – A Keynesian Still in Recovery |journal=University of Western Ontario Department of Economics Research Report Series |hdl=20.500.14721/11869}}</ref>. == Akademik faoliyati == Howitt PhD darajasini olgandan keyin Kanadaga qaytib, 1972-yildan 1996-yilgacha Western Ontario universitetida dars berdi. U 1996-yilda Ohio shtat universitetiga professor etib tayinlandi va 2000 yilda Brown universitetiga qoʻshildi va oʻshandan beri u yerda faoliyatini davom etmoqda. 2013-yildan beri Howitt Brown universitetining professor emeritusi hisoblanadi. Universitet bilan aloqalaridan tashqari, u [[Toronto]]da joylashgan partiyasiz tahlil markazi „C. D. Howe instituti“ bilan ham uzoq muddatli aloqalarga ega. Howitt 1986-yildan beri institut orqali iqtisodiy siyosat boʻyicha hisobotlarni nashr eta boshlagan va 2011-yildan 2015-yilgacha rezident-ilmiy xodim boʻlgan<ref name=gredeg>{{Cite news |last=Chevance |first=Catherine |title=Scientific Folder DHC Peter Howitt – Gredeg |url=https://gredeg.univ-cotedazur.fr/scientific-folder-dhc-peter-howitt |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425032437/https://gredeg.univ-cotedazur.fr/scientific-folder-dhc-peter-howitt |archive-date=April 25, 2025 |work=Gredeg |language=fr-FR |access-date=October 13, 2025 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=C.D. Howe Institute International Fellow Peter Howitt Wins Nobel Prize |url=https://cdhowe.org/publication/c-d-howe-institute-international-fellow-peter-howitt-wins-nobel-prize/ |access-date=October 15, 2025 |website=C.D. Howe Institute |language=en-US}}</ref>. U 1993–1994-yillarda Kanada iqtisodiy assotsiatsiyasi prezidenti boʻlib xizmat qilgan va 1997–2000-yillar oraligʻida „''Journal of Money, Credit, and Banking''“ jurnalining muharriri boʻlgan. == Mukofotlari va unvonlari == Howitt 1992-yilda „Kanada Qirollik jamiyati“ aʼzosi va 1994-yilda „Ekonometrik jamiyat“ aʼzosi etib saylangan<ref>{{Cite web |title=Current Fellows |url=https://www.econometricsociety.org/society/organization-and-governance/fellows/current |access-date=October 13, 2025 |website=Econometric Society}}</ref>. 2019-yilda u va Aghion Iqtisodiyot, Moliya va Menejment boʻyicha „BBVA Foundation Frontiers of Knowledge mukofoti“ni oldilar<ref>{{Cite web |title=Peter Howitt, 12th Frontiers of Knowledge Award in Economics, Finance and Management |url=https://www.fbbva.es/en/galardonados/peter-howitt-2/ |access-date=October 13, 2025 |website=BBVA Foundation }}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>. Howitt va Aghion, shuningdek, 2025-yilda [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]]ning yarmi bilan taqdirlandilar „ijodiy buzilish orqali barqaror oʻsish nazariyasi uchun“, ikkinchi yarmi Joel Mokyrga nasib etdi<ref name="nobel"/>. == Tanlangan asarlari == {{Cite book |last=Howitt |first=Peter |title=The Keynesian Recovery and Other Essays |publisher=Philip Allan |year=1990 |isbn=978-0-86003-081-2}} {{Cite book |title=The Implications of Knowledge-Based Growth for Micro-Economic Policies |editor-last=Howitt |editor-first=Peter |publisher=University of Calgary Press |year=1996 |isbn=978-1-895176-78-0}} {{Cite book |last1=Aghion |first1=Philippe |last2=Howitt |first2=Peter |title=Endogenous Growth Theory |publisher=MIT Press |year=1998 |isbn=9780262011662 |url=https://archive.org/details/endogenousgrowth0000aghi}} {{Cite book |editor-last1=Howitt |editor-first1=Peter |editor-last2=De Antoni |editor-first2=Elisabetta |editor-last3=Leijonhufvud |editor-first3=Axel |title=Money, Markets and Method: Essays in Honour of Robert W. Clower |publisher=Edward Elgar |year=1999 |isbn=978-1-85898-901-3}} {{Cite book |last1=Aghion |first1=Philippe |last2=Howitt |first2=Peter |title=The Economics of Growth |publisher=MIT Press |year=2008 |isbn=978-0-262-30389-7 |url=https://books.google.com/books?id=B9vxCwAAQBAJ}} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Nobel mukofoti sovrindorlari]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti laureatlari]] b96ak7kc571upplmzh44pfjsfwjhucj Janice Eberly 0 1363965 5988006 2026-04-10T17:09:36Z Bobonorova Hulkar 138656 „'''Janice Caryl Eberly''' (taxminan 1964-yilda tugʻilgan) — amerikalik iqtisodchi olima. U 2002-yildan buyon Shimoli-gʻarbiy universitetining (Northwestern University) Kellog menejment maktabida moliya sohasi boʻyicha James R. va Helen D. Russell nomidagi faxriy professor lavozimida faoliyat yuritib kelmoqda<ref name=aaas>Hilary Hurd Anyaso. [http://www.northwestern.edu/newscenter/stories/2013/04/northwestern-faculty-members-named-aaas-fellow...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988006 wikitext text/x-wiki '''Janice Caryl Eberly''' (taxminan 1964-yilda tugʻilgan) — amerikalik iqtisodchi olima. U 2002-yildan buyon Shimoli-gʻarbiy universitetining (Northwestern University) Kellog menejment maktabida moliya sohasi boʻyicha James R. va Helen D. Russell nomidagi faxriy professor lavozimida faoliyat yuritib kelmoqda<ref name=aaas>Hilary Hurd Anyaso. [http://www.northwestern.edu/newscenter/stories/2013/04/northwestern-faculty-members-named-aaas-fellows.html Northwestern faculty members named AAAS fellows]. [[Northwestern University]] News, Apr. 24, 2013. Accessed Jan. 11, 2014.</ref><ref name=villagenews>Debbie Ramsey. [http://www.thevillagenews.com/story/57951/ Fallbrook grad nominated for U. S. Dept. of Treasury post] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140111214655/http://www.thevillagenews.com/story/57951/ |date=2014-01-11 }}. ''Fallbrook Bonsall Village News'', Aug. 11, 2011. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. U 2011-yildan 2013-yilgacha [[AQSH]] Gʻaznachilik departamentida iqtisodiy siyosat boʻyicha yordamchi kotib va bosh iqtisodchi lavozimlarida ishlagan. 2013-yilda Amerika Sanʼat va fanlar akademiyasining aʼzosi etib saylangan. Janice Eberlyning ilmiy izlanishlari asosan [[makroiqtisodiyot]] va [[moliya]] sohalarining oʻzaro bogʻliqligiga qaratilgan. == Hayoti va taʼlimi == Eberly [[Kaliforniya]]ning [[Fallbrook]] shahridagi sitrus mevalar va [[avokado]] yetishtiriladigan fermada ulgʻaygan<ref>Wayne Mackey. [http://newsok.com/our-times/article/2010471 Our times]. ''[[The Oklahoman]]'', Jan. 18, 1983. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. Uning otasi Harbiy-dengiz floti faxriysi va „United Airlines“ aviakompaniyasi uchuvchisi boʻlgan. U Fallbrook shahrida joylashgan davlat umumtaʼlim oʻrta maktabida tahsil olgan va maktabdagi „Amerika boʻlajak fermerlari“ (FFA) tashkilotining faol aʼzosi boʻlgan. 1981-yilda maktabni eng yuqori natija bilan tamomlagach, u FFA tashkilotining Kaliforniya shtati boʻyicha birinchi ayol prezidenti boʻldi. 1982-yilda esa ushbu tashkilotning (FFA) ilk ayol milliy prezidentiga aylandi<ref name=villagenews/>. Eberly 1983-yilda Kaliforniya universitetining Davis filialiga bakalavr bosqichiga oʻqishga kirdi<ref name=vitapdf>Janice C. Eberly [http://www.kellogg.northwestern.edu/faculty/eberly/htm/web/documents/EberlyCV.pdf Curriculum vitae] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305074612/http://www.kellogg.northwestern.edu/faculty/eberly/htm/web/documents/EberlyCV.pdf |date=2016-03-05 }}. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. 1985–1986-oʻquv yilida, uchinchi kursda oʻqib yurgan vaqtida, Eberly Kaliforniya universiteti tizimining boshqaruv organi hisoblangan Kaliforniya universiteti boshqaruv kengashiga talabalar vakili etib saylangan<ref>[[University of California]] Office of the President. [http://www.universityofcalifornia.edu/news/factsheets/studentregents.html UC student regents, 1975–present]. Accessed Jan. 11, 2014. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140111213833/http://www.universityofcalifornia.edu/news/factsheets/studentregents.html |date=January 11, 2014 }}</ref>. U 1986-yilning iyun oyida [[qishloq xo‘jaligi]] iqtisodiyoti yoʻnalishi boʻyicha bakalavr darajasini oldi va bitiruvchilar orasida eng yuqori koʻrsatkich qayd etgani uchun eng aʼlochi talaba unvoniga sazovor boʻldi<ref name=vitapdf/><ref>Wendy Weitzel. [http://www.davisenterprise.com/local-news/uc-davis-gala-celebrates-alumni-contributions/ UC Davis gala celebrates alumni contributions]. ''The Davis Enterprise'', Oct. 25, 2012. Accessed Jan. 11, 2014.</ref><ref name=vitaweb>[http://www.kellogg.northwestern.edu/faculty/directory/eberly_janice_c.aspx#vita Janice C. Eberly]. [[Kellogg School of Management]], [[Northwestern University]]. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. == Tadqiqotlari == Eberly [[Massachusets texnologiya instituti]]da (MIT) makroiqtisodchi mutaxassisligi boʻyicha tahsil olgan boʻlsa-da, 1991-yildan buyon nufuzli biznes maktablarining moliya kafedralarida dars berib kelmoqda. U oʻzining ilmiy izlanishlarini, umuman olganda, ushbu ikki soha: makroiqtisodiyot va moliya oʻrtasidagi oʻzaro bogʻliqlikni oʻrganish deb taʼriflagan<ref name=nj/>. Xususan, u ham firmalar, ham uy xoʻjaliklari tomonidan qabul qilinadigan qarorlar va ularning umumiy iqtisodiyotga qanday taʼsir koʻrsatishi haqida ilmiy izlanishlar olib boradi<ref name=villagenews/><ref name="di meglio"/> . == Manbalar == {{manbalar}}. 2czfew75facut7t1gb1l98285u5k0xw 5988018 5988006 2026-04-10T17:18:44Z Bobonorova Hulkar 138656 5988018 wikitext text/x-wiki '''Janice Caryl Eberly''' (taxminan 1964-yilda tugʻilgan) — amerikalik iqtisodchi olima. U 2002-yildan buyon Shimoli-gʻarbiy universitetining (Northwestern University) Kellog menejment maktabida moliya sohasi boʻyicha James R. va Helen D. Russell nomidagi faxriy professor lavozimida faoliyat yuritib kelmoqda<ref name=aaas>Hilary Hurd Anyaso. [http://www.northwestern.edu/newscenter/stories/2013/04/northwestern-faculty-members-named-aaas-fellows.html Northwestern faculty members named AAAS fellows]. [[Northwestern University]] News, Apr. 24, 2013. Accessed Jan. 11, 2014.</ref><ref name=villagenews>Debbie Ramsey. [http://www.thevillagenews.com/story/57951/ Fallbrook grad nominated for U. S. Dept. of Treasury post] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140111214655/http://www.thevillagenews.com/story/57951/ |date=2014-01-11 }}. ''Fallbrook Bonsall Village News'', Aug. 11, 2011. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. U 2011-yildan 2013-yilgacha [[AQSH]] Gʻaznachilik departamentida iqtisodiy siyosat boʻyicha yordamchi kotib va bosh iqtisodchi lavozimlarida ishlagan. 2013-yilda Amerika Sanʼat va fanlar akademiyasining aʼzosi etib saylangan. Janice Eberlyning ilmiy izlanishlari asosan [[makroiqtisodiyot]] va [[moliya]] sohalarining oʻzaro bogʻliqligiga qaratilgan. == Hayoti va taʼlimi == Eberly [[Kaliforniya]]ning [[Fallbrook]] shahridagi sitrus mevalar va [[avokado]] yetishtiriladigan fermada ulgʻaygan<ref>Wayne Mackey. [http://newsok.com/our-times/article/2010471 Our times]. ''[[The Oklahoman]]'', Jan. 18, 1983. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. Uning otasi Harbiy-dengiz floti faxriysi va „United Airlines“ aviakompaniyasi uchuvchisi boʻlgan. U Fallbrook shahrida joylashgan davlat umumtaʼlim oʻrta maktabida tahsil olgan va maktabdagi „Amerika boʻlajak fermerlari“ (FFA) tashkilotining faol aʼzosi boʻlgan. 1981-yilda maktabni eng yuqori natija bilan tamomlagach, u FFA tashkilotining Kaliforniya shtati boʻyicha birinchi ayol prezidenti boʻldi. 1982-yilda esa ushbu tashkilotning (FFA) ilk ayol milliy prezidentiga aylandi<ref name=villagenews/>. Eberly 1983-yilda Kaliforniya universitetining Davis filialiga bakalavr bosqichiga oʻqishga kirdi<ref name=vitapdf>Janice C. Eberly [http://www.kellogg.northwestern.edu/faculty/eberly/htm/web/documents/EberlyCV.pdf Curriculum vitae] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305074612/http://www.kellogg.northwestern.edu/faculty/eberly/htm/web/documents/EberlyCV.pdf |date=2016-03-05 }}. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. 1985–1986-oʻquv yilida, uchinchi kursda oʻqib yurgan vaqtida, Eberly Kaliforniya universiteti tizimining boshqaruv organi hisoblangan Kaliforniya universiteti boshqaruv kengashiga talabalar vakili etib saylangan<ref>[[University of California]] Office of the President. [http://www.universityofcalifornia.edu/news/factsheets/studentregents.html UC student regents, 1975–present]. Accessed Jan. 11, 2014. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140111213833/http://www.universityofcalifornia.edu/news/factsheets/studentregents.html |date=January 11, 2014 }}</ref>. U 1986-yilning iyun oyida [[qishloq xo‘jaligi]] iqtisodiyoti yoʻnalishi boʻyicha bakalavr darajasini oldi va bitiruvchilar orasida eng yuqori koʻrsatkich qayd etgani uchun eng aʼlochi talaba unvoniga sazovor boʻldi<ref name=vitapdf/><ref>Wendy Weitzel. [http://www.davisenterprise.com/local-news/uc-davis-gala-celebrates-alumni-contributions/ UC Davis gala celebrates alumni contributions]. ''The Davis Enterprise'', Oct. 25, 2012. Accessed Jan. 11, 2014.</ref><ref name=vitaweb>[http://www.kellogg.northwestern.edu/faculty/directory/eberly_janice_c.aspx#vita Janice C. Eberly]. [[Kellogg School of Management]], [[Northwestern University]]. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. == Karyerasi == Eberly AQSH Gʻaznachilik departamentida iqtisodiy siyosat boʻyicha yordamchi kotib va bosh iqtisodchi lavozimlarida faoliyat yuritish uchun Kellog maktabidagi ishidan vaqtincha taʼtil olgan. Prezident [[Barak Obama]] 2011-yilning may oyida uning nomzodini ushbu lavozimga koʻrsatishini eʼlon qildi va oʻsha yilning oktyabr oyida AQSH Senati uning nomzodini tasdiqladi<ref>The [[White House]]. [https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2011/05/03/president-obama-announces-more-key-administration-posts President Obama announces more key administration posts]. May 3, 2011. Accessed Jan. 11, 2014.</ref><ref>Ian Katz. [https://www.bloomberg.com/news/2011-10-21/janice-eberly-confirmed-by-senate-as-treasury-s-chief-economist.html Janice Eberly confirmed by Senate as Treasury’s chief economist]. [[Bloomberg News]], Oct. 21, 2011. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. Ushbu lavozimda u Iqtisodiy siyosat boshqarmasiga rahbarlik qildi. Mazkur boshqarma AQSH va jahon iqtisodiyotini tahlil qilish bilan birga, budjetdan tortib taʼlim va uy-joy masalalarigacha boʻlgan turli sohalarda siyosiy tavsiyalar ishlab chiqish bilan shugʻullangan<ref name=techreview/><ref name="di meglio">Francesca Di Meglio. [https://web.archive.org/web/20130511053034/http://www.businessweek.com/articles/2013-05-07/white-house-economic-adviser-returns-to-kellogg White House economic adviser returns to Kellogg]. ''[[Bloomberg Businessweek]]'', May 7, 2013. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. == Tadqiqotlari == Eberly [[Massachusets texnologiya instituti]]da (MIT) makroiqtisodchi mutaxassisligi boʻyicha tahsil olgan boʻlsa-da, 1991-yildan buyon nufuzli biznes maktablarining moliya kafedralarida dars berib kelmoqda. U oʻzining ilmiy izlanishlarini, umuman olganda, ushbu ikki soha: makroiqtisodiyot va moliya oʻrtasidagi oʻzaro bogʻliqlikni oʻrganish deb taʼriflagan<ref name=nj/>. Xususan, u ham firmalar, ham uy xoʻjaliklari tomonidan qabul qilinadigan qarorlar va ularning umumiy iqtisodiyotga qanday taʼsir koʻrsatishi haqida ilmiy izlanishlar olib boradi<ref name=villagenews/><ref name="di meglio"/>. U 2013-yilning aprel oyida Kellog maktabidagi faoliyatiga qaytish uchun ushbu lavozimdan isteʼfoga chiqdi<ref name=nj>Catherine Hollander. [https://news.yahoo.com/treasury-departments-chief-economist-bids-farewell-094024477.html Treasury Departmentʼs chief economist bids farewell]. ''[[National Journal]]'', Apr. 26, 2013. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}}. 6n2397swr9op0b8l6ykdcc40ifax3a6 5988019 5988018 2026-04-10T17:19:08Z Bobonorova Hulkar 138656 [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988019 wikitext text/x-wiki '''Janice Caryl Eberly''' (taxminan 1964-yilda tugʻilgan) — amerikalik iqtisodchi olima. U 2002-yildan buyon Shimoli-gʻarbiy universitetining (Northwestern University) Kellog menejment maktabida moliya sohasi boʻyicha James R. va Helen D. Russell nomidagi faxriy professor lavozimida faoliyat yuritib kelmoqda<ref name=aaas>Hilary Hurd Anyaso. [http://www.northwestern.edu/newscenter/stories/2013/04/northwestern-faculty-members-named-aaas-fellows.html Northwestern faculty members named AAAS fellows]. [[Northwestern University]] News, Apr. 24, 2013. Accessed Jan. 11, 2014.</ref><ref name=villagenews>Debbie Ramsey. [http://www.thevillagenews.com/story/57951/ Fallbrook grad nominated for U. S. Dept. of Treasury post] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140111214655/http://www.thevillagenews.com/story/57951/ |date=2014-01-11 }}. ''Fallbrook Bonsall Village News'', Aug. 11, 2011. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. U 2011-yildan 2013-yilgacha [[AQSH]] Gʻaznachilik departamentida iqtisodiy siyosat boʻyicha yordamchi kotib va bosh iqtisodchi lavozimlarida ishlagan. 2013-yilda Amerika Sanʼat va fanlar akademiyasining aʼzosi etib saylangan. Janice Eberlyning ilmiy izlanishlari asosan [[makroiqtisodiyot]] va [[moliya]] sohalarining oʻzaro bogʻliqligiga qaratilgan. == Hayoti va taʼlimi == Eberly [[Kaliforniya]]ning [[Fallbrook]] shahridagi sitrus mevalar va [[avokado]] yetishtiriladigan fermada ulgʻaygan<ref>Wayne Mackey. [http://newsok.com/our-times/article/2010471 Our times]. ''[[The Oklahoman]]'', Jan. 18, 1983. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. Uning otasi Harbiy-dengiz floti faxriysi va „United Airlines“ aviakompaniyasi uchuvchisi boʻlgan. U Fallbrook shahrida joylashgan davlat umumtaʼlim oʻrta maktabida tahsil olgan va maktabdagi „Amerika boʻlajak fermerlari“ (FFA) tashkilotining faol aʼzosi boʻlgan. 1981-yilda maktabni eng yuqori natija bilan tamomlagach, u FFA tashkilotining Kaliforniya shtati boʻyicha birinchi ayol prezidenti boʻldi. 1982-yilda esa ushbu tashkilotning (FFA) ilk ayol milliy prezidentiga aylandi<ref name=villagenews/>. Eberly 1983-yilda Kaliforniya universitetining Davis filialiga bakalavr bosqichiga oʻqishga kirdi<ref name=vitapdf>Janice C. Eberly [http://www.kellogg.northwestern.edu/faculty/eberly/htm/web/documents/EberlyCV.pdf Curriculum vitae] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305074612/http://www.kellogg.northwestern.edu/faculty/eberly/htm/web/documents/EberlyCV.pdf |date=2016-03-05 }}. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. 1985–1986-oʻquv yilida, uchinchi kursda oʻqib yurgan vaqtida, Eberly Kaliforniya universiteti tizimining boshqaruv organi hisoblangan Kaliforniya universiteti boshqaruv kengashiga talabalar vakili etib saylangan<ref>[[University of California]] Office of the President. [http://www.universityofcalifornia.edu/news/factsheets/studentregents.html UC student regents, 1975–present]. Accessed Jan. 11, 2014. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140111213833/http://www.universityofcalifornia.edu/news/factsheets/studentregents.html |date=January 11, 2014 }}</ref>. U 1986-yilning iyun oyida [[qishloq xo‘jaligi]] iqtisodiyoti yoʻnalishi boʻyicha bakalavr darajasini oldi va bitiruvchilar orasida eng yuqori koʻrsatkich qayd etgani uchun eng aʼlochi talaba unvoniga sazovor boʻldi<ref name=vitapdf/><ref>Wendy Weitzel. [http://www.davisenterprise.com/local-news/uc-davis-gala-celebrates-alumni-contributions/ UC Davis gala celebrates alumni contributions]. ''The Davis Enterprise'', Oct. 25, 2012. Accessed Jan. 11, 2014.</ref><ref name=vitaweb>[http://www.kellogg.northwestern.edu/faculty/directory/eberly_janice_c.aspx#vita Janice C. Eberly]. [[Kellogg School of Management]], [[Northwestern University]]. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. == Karyerasi == Eberly AQSH Gʻaznachilik departamentida iqtisodiy siyosat boʻyicha yordamchi kotib va bosh iqtisodchi lavozimlarida faoliyat yuritish uchun Kellog maktabidagi ishidan vaqtincha taʼtil olgan. Prezident [[Barak Obama]] 2011-yilning may oyida uning nomzodini ushbu lavozimga koʻrsatishini eʼlon qildi va oʻsha yilning oktyabr oyida AQSH Senati uning nomzodini tasdiqladi<ref>The [[White House]]. [https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2011/05/03/president-obama-announces-more-key-administration-posts President Obama announces more key administration posts]. May 3, 2011. Accessed Jan. 11, 2014.</ref><ref>Ian Katz. [https://www.bloomberg.com/news/2011-10-21/janice-eberly-confirmed-by-senate-as-treasury-s-chief-economist.html Janice Eberly confirmed by Senate as Treasury’s chief economist]. [[Bloomberg News]], Oct. 21, 2011. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. Ushbu lavozimda u Iqtisodiy siyosat boshqarmasiga rahbarlik qildi. Mazkur boshqarma AQSH va jahon iqtisodiyotini tahlil qilish bilan birga, budjetdan tortib taʼlim va uy-joy masalalarigacha boʻlgan turli sohalarda siyosiy tavsiyalar ishlab chiqish bilan shugʻullangan<ref name=techreview/><ref name="di meglio">Francesca Di Meglio. [https://web.archive.org/web/20130511053034/http://www.businessweek.com/articles/2013-05-07/white-house-economic-adviser-returns-to-kellogg White House economic adviser returns to Kellogg]. ''[[Bloomberg Businessweek]]'', May 7, 2013. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. == Tadqiqotlari == Eberly [[Massachusets texnologiya instituti]]da (MIT) makroiqtisodchi mutaxassisligi boʻyicha tahsil olgan boʻlsa-da, 1991-yildan buyon nufuzli biznes maktablarining moliya kafedralarida dars berib kelmoqda. U oʻzining ilmiy izlanishlarini, umuman olganda, ushbu ikki soha: makroiqtisodiyot va moliya oʻrtasidagi oʻzaro bogʻliqlikni oʻrganish deb taʼriflagan<ref name=nj/>. Xususan, u ham firmalar, ham uy xoʻjaliklari tomonidan qabul qilinadigan qarorlar va ularning umumiy iqtisodiyotga qanday taʼsir koʻrsatishi haqida ilmiy izlanishlar olib boradi<ref name=villagenews/><ref name="di meglio"/>. U 2013-yilning aprel oyida Kellog maktabidagi faoliyatiga qaytish uchun ushbu lavozimdan isteʼfoga chiqdi<ref name=nj>Catherine Hollander. [https://news.yahoo.com/treasury-departments-chief-economist-bids-farewell-094024477.html Treasury Departmentʼs chief economist bids farewell]. ''[[National Journal]]'', Apr. 26, 2013. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}}. [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] 4i255hq86540ugwxa4dbmhpwv6vhp7i 5988020 5988019 2026-04-10T17:19:23Z Bobonorova Hulkar 138656 [[Turkum:Iqtisodchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988020 wikitext text/x-wiki '''Janice Caryl Eberly''' (taxminan 1964-yilda tugʻilgan) — amerikalik iqtisodchi olima. U 2002-yildan buyon Shimoli-gʻarbiy universitetining (Northwestern University) Kellog menejment maktabida moliya sohasi boʻyicha James R. va Helen D. Russell nomidagi faxriy professor lavozimida faoliyat yuritib kelmoqda<ref name=aaas>Hilary Hurd Anyaso. [http://www.northwestern.edu/newscenter/stories/2013/04/northwestern-faculty-members-named-aaas-fellows.html Northwestern faculty members named AAAS fellows]. [[Northwestern University]] News, Apr. 24, 2013. Accessed Jan. 11, 2014.</ref><ref name=villagenews>Debbie Ramsey. [http://www.thevillagenews.com/story/57951/ Fallbrook grad nominated for U. S. Dept. of Treasury post] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140111214655/http://www.thevillagenews.com/story/57951/ |date=2014-01-11 }}. ''Fallbrook Bonsall Village News'', Aug. 11, 2011. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. U 2011-yildan 2013-yilgacha [[AQSH]] Gʻaznachilik departamentida iqtisodiy siyosat boʻyicha yordamchi kotib va bosh iqtisodchi lavozimlarida ishlagan. 2013-yilda Amerika Sanʼat va fanlar akademiyasining aʼzosi etib saylangan. Janice Eberlyning ilmiy izlanishlari asosan [[makroiqtisodiyot]] va [[moliya]] sohalarining oʻzaro bogʻliqligiga qaratilgan. == Hayoti va taʼlimi == Eberly [[Kaliforniya]]ning [[Fallbrook]] shahridagi sitrus mevalar va [[avokado]] yetishtiriladigan fermada ulgʻaygan<ref>Wayne Mackey. [http://newsok.com/our-times/article/2010471 Our times]. ''[[The Oklahoman]]'', Jan. 18, 1983. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. Uning otasi Harbiy-dengiz floti faxriysi va „United Airlines“ aviakompaniyasi uchuvchisi boʻlgan. U Fallbrook shahrida joylashgan davlat umumtaʼlim oʻrta maktabida tahsil olgan va maktabdagi „Amerika boʻlajak fermerlari“ (FFA) tashkilotining faol aʼzosi boʻlgan. 1981-yilda maktabni eng yuqori natija bilan tamomlagach, u FFA tashkilotining Kaliforniya shtati boʻyicha birinchi ayol prezidenti boʻldi. 1982-yilda esa ushbu tashkilotning (FFA) ilk ayol milliy prezidentiga aylandi<ref name=villagenews/>. Eberly 1983-yilda Kaliforniya universitetining Davis filialiga bakalavr bosqichiga oʻqishga kirdi<ref name=vitapdf>Janice C. Eberly [http://www.kellogg.northwestern.edu/faculty/eberly/htm/web/documents/EberlyCV.pdf Curriculum vitae] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305074612/http://www.kellogg.northwestern.edu/faculty/eberly/htm/web/documents/EberlyCV.pdf |date=2016-03-05 }}. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. 1985–1986-oʻquv yilida, uchinchi kursda oʻqib yurgan vaqtida, Eberly Kaliforniya universiteti tizimining boshqaruv organi hisoblangan Kaliforniya universiteti boshqaruv kengashiga talabalar vakili etib saylangan<ref>[[University of California]] Office of the President. [http://www.universityofcalifornia.edu/news/factsheets/studentregents.html UC student regents, 1975–present]. Accessed Jan. 11, 2014. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140111213833/http://www.universityofcalifornia.edu/news/factsheets/studentregents.html |date=January 11, 2014 }}</ref>. U 1986-yilning iyun oyida [[qishloq xo‘jaligi]] iqtisodiyoti yoʻnalishi boʻyicha bakalavr darajasini oldi va bitiruvchilar orasida eng yuqori koʻrsatkich qayd etgani uchun eng aʼlochi talaba unvoniga sazovor boʻldi<ref name=vitapdf/><ref>Wendy Weitzel. [http://www.davisenterprise.com/local-news/uc-davis-gala-celebrates-alumni-contributions/ UC Davis gala celebrates alumni contributions]. ''The Davis Enterprise'', Oct. 25, 2012. Accessed Jan. 11, 2014.</ref><ref name=vitaweb>[http://www.kellogg.northwestern.edu/faculty/directory/eberly_janice_c.aspx#vita Janice C. Eberly]. [[Kellogg School of Management]], [[Northwestern University]]. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. == Karyerasi == Eberly AQSH Gʻaznachilik departamentida iqtisodiy siyosat boʻyicha yordamchi kotib va bosh iqtisodchi lavozimlarida faoliyat yuritish uchun Kellog maktabidagi ishidan vaqtincha taʼtil olgan. Prezident [[Barak Obama]] 2011-yilning may oyida uning nomzodini ushbu lavozimga koʻrsatishini eʼlon qildi va oʻsha yilning oktyabr oyida AQSH Senati uning nomzodini tasdiqladi<ref>The [[White House]]. [https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2011/05/03/president-obama-announces-more-key-administration-posts President Obama announces more key administration posts]. May 3, 2011. Accessed Jan. 11, 2014.</ref><ref>Ian Katz. [https://www.bloomberg.com/news/2011-10-21/janice-eberly-confirmed-by-senate-as-treasury-s-chief-economist.html Janice Eberly confirmed by Senate as Treasury’s chief economist]. [[Bloomberg News]], Oct. 21, 2011. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. Ushbu lavozimda u Iqtisodiy siyosat boshqarmasiga rahbarlik qildi. Mazkur boshqarma AQSH va jahon iqtisodiyotini tahlil qilish bilan birga, budjetdan tortib taʼlim va uy-joy masalalarigacha boʻlgan turli sohalarda siyosiy tavsiyalar ishlab chiqish bilan shugʻullangan<ref name=techreview/><ref name="di meglio">Francesca Di Meglio. [https://web.archive.org/web/20130511053034/http://www.businessweek.com/articles/2013-05-07/white-house-economic-adviser-returns-to-kellogg White House economic adviser returns to Kellogg]. ''[[Bloomberg Businessweek]]'', May 7, 2013. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. == Tadqiqotlari == Eberly [[Massachusets texnologiya instituti]]da (MIT) makroiqtisodchi mutaxassisligi boʻyicha tahsil olgan boʻlsa-da, 1991-yildan buyon nufuzli biznes maktablarining moliya kafedralarida dars berib kelmoqda. U oʻzining ilmiy izlanishlarini, umuman olganda, ushbu ikki soha: makroiqtisodiyot va moliya oʻrtasidagi oʻzaro bogʻliqlikni oʻrganish deb taʼriflagan<ref name=nj/>. Xususan, u ham firmalar, ham uy xoʻjaliklari tomonidan qabul qilinadigan qarorlar va ularning umumiy iqtisodiyotga qanday taʼsir koʻrsatishi haqida ilmiy izlanishlar olib boradi<ref name=villagenews/><ref name="di meglio"/>. U 2013-yilning aprel oyida Kellog maktabidagi faoliyatiga qaytish uchun ushbu lavozimdan isteʼfoga chiqdi<ref name=nj>Catherine Hollander. [https://news.yahoo.com/treasury-departments-chief-economist-bids-farewell-094024477.html Treasury Departmentʼs chief economist bids farewell]. ''[[National Journal]]'', Apr. 26, 2013. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}}. [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] idf8q8a124dgzxfqaei3kui4qhdgb99 5988022 5988020 2026-04-10T17:22:02Z Bobonorova Hulkar 138656 /* Karyerasi */ 5988022 wikitext text/x-wiki '''Janice Caryl Eberly''' (taxminan 1964-yilda tugʻilgan) — amerikalik iqtisodchi olima. U 2002-yildan buyon Shimoli-gʻarbiy universitetining (Northwestern University) Kellog menejment maktabida moliya sohasi boʻyicha James R. va Helen D. Russell nomidagi faxriy professor lavozimida faoliyat yuritib kelmoqda<ref name=aaas>Hilary Hurd Anyaso. [http://www.northwestern.edu/newscenter/stories/2013/04/northwestern-faculty-members-named-aaas-fellows.html Northwestern faculty members named AAAS fellows]. [[Northwestern University]] News, Apr. 24, 2013. Accessed Jan. 11, 2014.</ref><ref name=villagenews>Debbie Ramsey. [http://www.thevillagenews.com/story/57951/ Fallbrook grad nominated for U. S. Dept. of Treasury post] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140111214655/http://www.thevillagenews.com/story/57951/ |date=2014-01-11 }}. ''Fallbrook Bonsall Village News'', Aug. 11, 2011. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. U 2011-yildan 2013-yilgacha [[AQSH]] Gʻaznachilik departamentida iqtisodiy siyosat boʻyicha yordamchi kotib va bosh iqtisodchi lavozimlarida ishlagan. 2013-yilda Amerika Sanʼat va fanlar akademiyasining aʼzosi etib saylangan. Janice Eberlyning ilmiy izlanishlari asosan [[makroiqtisodiyot]] va [[moliya]] sohalarining oʻzaro bogʻliqligiga qaratilgan. == Hayoti va taʼlimi == Eberly [[Kaliforniya]]ning [[Fallbrook]] shahridagi sitrus mevalar va [[avokado]] yetishtiriladigan fermada ulgʻaygan<ref>Wayne Mackey. [http://newsok.com/our-times/article/2010471 Our times]. ''[[The Oklahoman]]'', Jan. 18, 1983. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. Uning otasi Harbiy-dengiz floti faxriysi va „United Airlines“ aviakompaniyasi uchuvchisi boʻlgan. U Fallbrook shahrida joylashgan davlat umumtaʼlim oʻrta maktabida tahsil olgan va maktabdagi „Amerika boʻlajak fermerlari“ (FFA) tashkilotining faol aʼzosi boʻlgan. 1981-yilda maktabni eng yuqori natija bilan tamomlagach, u FFA tashkilotining Kaliforniya shtati boʻyicha birinchi ayol prezidenti boʻldi. 1982-yilda esa ushbu tashkilotning (FFA) ilk ayol milliy prezidentiga aylandi<ref name=villagenews/>. Eberly 1983-yilda Kaliforniya universitetining Davis filialiga bakalavr bosqichiga oʻqishga kirdi<ref name=vitapdf>Janice C. Eberly [http://www.kellogg.northwestern.edu/faculty/eberly/htm/web/documents/EberlyCV.pdf Curriculum vitae] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305074612/http://www.kellogg.northwestern.edu/faculty/eberly/htm/web/documents/EberlyCV.pdf |date=2016-03-05 }}. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. 1985–1986-oʻquv yilida, uchinchi kursda oʻqib yurgan vaqtida, Eberly Kaliforniya universiteti tizimining boshqaruv organi hisoblangan Kaliforniya universiteti boshqaruv kengashiga talabalar vakili etib saylangan<ref>[[University of California]] Office of the President. [http://www.universityofcalifornia.edu/news/factsheets/studentregents.html UC student regents, 1975–present]. Accessed Jan. 11, 2014. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140111213833/http://www.universityofcalifornia.edu/news/factsheets/studentregents.html |date=January 11, 2014 }}</ref>. U 1986-yilning iyun oyida [[qishloq xo‘jaligi]] iqtisodiyoti yoʻnalishi boʻyicha bakalavr darajasini oldi va bitiruvchilar orasida eng yuqori koʻrsatkich qayd etgani uchun eng aʼlochi talaba unvoniga sazovor boʻldi<ref name=vitapdf/><ref>Wendy Weitzel. [http://www.davisenterprise.com/local-news/uc-davis-gala-celebrates-alumni-contributions/ UC Davis gala celebrates alumni contributions]. ''The Davis Enterprise'', Oct. 25, 2012. Accessed Jan. 11, 2014.</ref><ref name=vitaweb>[http://www.kellogg.northwestern.edu/faculty/directory/eberly_janice_c.aspx#vita Janice C. Eberly]. [[Kellogg School of Management]], [[Northwestern University]]. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. == Karyerasi == Eberly AQSH Gʻaznachilik departamentida iqtisodiy siyosat boʻyicha yordamchi kotib va bosh iqtisodchi lavozimlarida faoliyat yuritish uchun Kellog maktabidagi ishidan vaqtincha taʼtil olgan. Prezident [[Barak Obama]] 2011-yilning may oyida uning nomzodini ushbu lavozimga koʻrsatishini eʼlon qildi va oʻsha yilning oktyabr oyida AQSH Senati uning nomzodini tasdiqladi<ref>The [[White House]]. [https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2011/05/03/president-obama-announces-more-key-administration-posts President Obama announces more key administration posts]. May 3, 2011. Accessed Jan. 11, 2014.</ref><ref>Ian Katz. [https://www.bloomberg.com/news/2011-10-21/janice-eberly-confirmed-by-senate-as-treasury-s-chief-economist.html Janice Eberly confirmed by Senate as Treasury’s chief economist]. [[Bloomberg News]], Oct. 21, 2011. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. Ushbu lavozimda u Iqtisodiy siyosat boshqarmasiga rahbarlik qildi. Mazkur boshqarma AQSH va jahon iqtisodiyotini tahlil qilish bilan birga, budjetdan tortib taʼlim va uy-joy masalalarigacha boʻlgan turli sohalarda siyosiy tavsiyalar ishlab chiqish bilan shugʻullangan<ref name=techreview/><ref name="di meglio">Francesca Di Meglio. [https://web.archive.org/web/20130511053034/http://www.businessweek.com/articles/2013-05-07/white-house-economic-adviser-returns-to-kellogg White House economic adviser returns to Kellogg]. ''[[Bloomberg Businessweek]]'', May 7, 2013. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. 2013-yilning keyingi qismida Obama maʼmuriyati Federal zaxira boshqaruvchilar kengashidagi boʻsh oʻringa Eberlyni tayinlash masalasini koʻrib chiqqan<ref>Ylan Q. Mui. [https://www.washingtonpost.com/business/economy/sources-white-house-considers-top-female-treasury-official-for-post-at-federal-reserve/2013/09/08/793b144e-1882-11e3-82ef-a059e54c49d0_story.html White House considers top female Treasury official for Federal Reserve post, sources day]. ''[[The Washington Post]]'', Sep. 8, 2013. Accessed Jan. 11, 2014.</ref><ref>Annie Lowrey. [https://www.nytimes.com/2013/11/06/business/economy/lael-brainard-to-step-down-from-treasury-post.html?_r=0 Lael Brainard to step down from Treasury post]. ''[[The New York Times]]'', Nov. 5, 2013. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. == Tadqiqotlari == Eberly [[Massachusets texnologiya instituti]]da (MIT) makroiqtisodchi mutaxassisligi boʻyicha tahsil olgan boʻlsa-da, 1991-yildan buyon nufuzli biznes maktablarining moliya kafedralarida dars berib kelmoqda. U oʻzining ilmiy izlanishlarini, umuman olganda, ushbu ikki soha: makroiqtisodiyot va moliya oʻrtasidagi oʻzaro bogʻliqlikni oʻrganish deb taʼriflagan<ref name=nj/>. Xususan, u ham firmalar, ham uy xoʻjaliklari tomonidan qabul qilinadigan qarorlar va ularning umumiy iqtisodiyotga qanday taʼsir koʻrsatishi haqida ilmiy izlanishlar olib boradi<ref name=villagenews/><ref name="di meglio"/>. U 2013-yilning aprel oyida Kellog maktabidagi faoliyatiga qaytish uchun ushbu lavozimdan isteʼfoga chiqdi<ref name=nj>Catherine Hollander. [https://news.yahoo.com/treasury-departments-chief-economist-bids-farewell-094024477.html Treasury Departmentʼs chief economist bids farewell]. ''[[National Journal]]'', Apr. 26, 2013. Accessed Jan. 11, 2014.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}}. [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] dekgc43bzyj9tcmp80x1sticzmi2tsn David Kinley 0 1363966 5988007 2026-04-10T17:12:04Z Tewayev 117920 „{{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = David Kinley | tasvir = David Kinley Portrait.jpg | uzunlik = | izoh = Kinleyning 1926-yildagi portreti | tartib = | lavozim = Illinois universiteti tizimi prezidenti | boshlanish davri = 1920 | tugash davri = 1930 | vitse-prezident = | oʻtmishdoshi = Edmund...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988007 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = David Kinley | tasvir = David Kinley Portrait.jpg | uzunlik = | izoh = Kinleyning 1926-yildagi portreti | tartib = | lavozim = Illinois universiteti tizimi prezidenti | boshlanish davri = 1920 | tugash davri = 1930 | vitse-prezident = | oʻtmishdoshi = [[Edmund J. James]] | vorisi = [[Harry Woodburn Chase]] | tartib_2 = | lavozim_2 = | boshlanish davri_2 = | tugash davri_2 = | oʻtmishdoshi_2 = | vorisi_2 = | tartib_3 = | lavozim_3 = | boshlanish davri_3 = | tugash davri_3 = | premyer_3 = | oʻtmishdoshi_3 = | vorisi_3 = | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = {{Birth date|1861|8|2|df=y}} | tavallud_joyi = [[Dandi]], [[Shotlandiya]] | vafot sanasi = | vafot joyi = | vafot sababi = | fuqaroligi = | millati = | partiya = | boshqa partiya = | boʻyi = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | ota-onasi = | qarindoshlari = | istiqomat joyi = | taʼlim = | alma_mater = Phillips akademiyasi<br />[[Yale universiteti]]<br />[[Viskonsin universiteti]] | kasbi = {{ubl|Iqtisodchi}} | mukofotlari = | imzo = | sayt = }} '''David Kinley''' (2-avgust,1861-yil — 3-dekabr, 1944-yil) — [[Shotlandiya]]da tugʻilgan [[iqtisodchi]] olim boʻlib, oʻz faoliyatini [[Amerika Qo'shma Shtatlari]]da olib borgan<ref>{{Cite journal |date=1945 |title=David Kinley: Fifteenth President of the American Economic Association, 1913 |url=https://www.jstor.org/stable/1809375 |journal=The American Economic Review |volume=35 |issue=4 |issn=0002-8282}}</ref>. Kinley Illinois universitetida iqtisodiyot kafedrasi rahbari boʻlgan, keyinchalik esa universitet [[rektor]]i lavozimida ishlagan. Iqtisodchi sifatida Kinley klassik iqtisodiyot maktab vakili boʻlib, asosan pul-kredit nazariyasi va bank tizimi masalalari bilan shugʻullangan. Faoliyati davomida maʼmuriy ishlar asta-sekin uning asosiy vaqtini egallagan. == Biografiyasi == Kinley [[Dandi]], [[Shotlandiya]]da tugʻilgan. U 1872-yilda oilasi bilan [[AQSh]]ga koʻchib oʻtgan. Dastlabki taʼlimni Phillips akademiyasida, Andover, [[Massachusets]]da olgan, soʻng [[Yale universiteti]]da oʻqib, 1884-yilda ushbu oliygohni tamomlagan. Shundan keyin Kinley olti yil davomida „North Andover High School“ maktabi direktori boʻlib ishlagan. 1890-yilda [[Johns Hopkins universiteti]]da ilmiy faoliyatni davom ettirish uchun Dandi shahridan koʻchib ketgan va [[Richard Ely]] rahbarligida tahsil olgan. Kinley Ely bilan birga [[Viskonsin universiteti]]da ilmiy faoliyatini davom ettirgan va 1893-yilda iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori darajasini olgan. Oʻsha yili Kinley Illinois universitetida iqtisodiyot boʻyicha yordamchi professor lavozimiga tayinlangan. 1894-yilda esa toʻliq professor, iqtisodiyot boʻlimi rahbari va adabiyot hamda sanʼat fakulteti dekani boʻlgan. Keyinchalik u magistratura bosqichi maktabi dekani lavozimida ham ishlagan. Kinley 1915-yilgacha iqtisodiyot kafedrasi rahbari boʻlib qolgan. [[Dekan]] sifatidagi faoliyati bilan birga „Training for Business“ kabi bir nechta kurslarga rahbarlik qilgan va ularni keyinchalik savdo hamda biznes boshqaruvi kollejiga aylantirgan. Kinley avval Illinois universiteti [[vitse-prezident]]i, soʻng vaqtinchalik prezidenti, 1920-yilda esa universitet prezidenti boʻlgan. Kinley Illinois „Industrial Insurance Company“da (1906–1907-yillar) va „Illinois Tax Commission“da (1910-1930-yillar) oʻz faoliyatini yuritgan. Shuningdek, u hukumat nomidan turli xalqaro [[konferensiya]]larda vakil sifatida qatnashgan va koʻplab qoʻmitalar aʼzosi boʻlgan. Klassik iqtisodchi sifatida Kinley 1914-yilda Amerika iqtisodiyot assotsiatsiyasi oldidagi nutqida davlat iqtisodiy faoliyatni nazorat qilishga kirishsa, hukmron tabaqalar inson faoliyatining boshqa sohalariga, masalan [[din]] va [[siyosat]]ga oʻtib ketishi mumkinligidan oʻz xavotir bildirgan. == Ilmiy ishlari == Uning asarlari qatorida „''The Independent Treasury of the United States''“ (1893-yilgi doktorlik dissertatsiyasi), hamda „Comptroller of the Currency“ga taqdim etilgan „''The Use of Credit Paper in Our Currency''“ nomli hisoboti muhim vazifani bajaradi. Ushbu ilmiy tadqiqot 1896-yilgi davlat rasmiy hisobotida chop etilgan. 1904-yilda Kinley „Money“ (Pul) asarini yozgan<ref>{{cite book|author=David Kinley|title=Money; a Study of the Theory of the Medium of Exchange|url=https://archive.org/details/cu31924032491254|year=1904|publisher=Macmillan|oclc=449012}}</ref>. 1907-yilgi bank vahimasidan soʻng Kinley yana „Comptroller of the Currency“ bilan hamkorlikni davom ettirib, milliy pul komissiyasi topshirigʻi bilan ikki [[monografiya]] tayyorlagan: „The Independent Treasury of the United States and Its Relation to the Banks of the Country“ va „The Use of Credit Instruments in Payments in the United States“<ref name="Kinley1910">{{cite book|author=David Kinley|title=The Independent Treasury of the United States and Its Relations to the Banks of the Country|url=https://archive.org/details/independenttreas00kinl|year=1910|publisher=U.S. Government Printing Office|oclc=73896}}</ref>. Illinoys universiteti nashriyoti 1949-yilda uning vafotidan keyin tarjimai holini (avtobiografiyasini) nashr ettirgan<ref>{{Cite book|last=Kinley|first=David|title=Autobiography|oclc=4206879}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == David Kinley 1897-yilda Kate Ruth Neal bilan turmush qurgan. U 1931-yilda [[Gonkong]]da Kinley bilan xizmat safarida boʻlgan paytda vafot etgan. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Internet Archive author |sname=David Kinley |sopt=t}} {{Authority control}} [[Turkum:1861-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1944-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] qk89yfjzipkc9opppde3bu435bdosvl 5988008 5988007 2026-04-10T17:12:25Z Tewayev 117920 /* Havolalar */ 5988008 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = David Kinley | tasvir = David Kinley Portrait.jpg | uzunlik = | izoh = Kinleyning 1926-yildagi portreti | tartib = | lavozim = Illinois universiteti tizimi prezidenti | boshlanish davri = 1920 | tugash davri = 1930 | vitse-prezident = | oʻtmishdoshi = [[Edmund J. James]] | vorisi = [[Harry Woodburn Chase]] | tartib_2 = | lavozim_2 = | boshlanish davri_2 = | tugash davri_2 = | oʻtmishdoshi_2 = | vorisi_2 = | tartib_3 = | lavozim_3 = | boshlanish davri_3 = | tugash davri_3 = | premyer_3 = | oʻtmishdoshi_3 = | vorisi_3 = | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = {{Birth date|1861|8|2|df=y}} | tavallud_joyi = [[Dandi]], [[Shotlandiya]] | vafot sanasi = | vafot joyi = | vafot sababi = | fuqaroligi = | millati = | partiya = | boshqa partiya = | boʻyi = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | ota-onasi = | qarindoshlari = | istiqomat joyi = | taʼlim = | alma_mater = Phillips akademiyasi<br />[[Yale universiteti]]<br />[[Viskonsin universiteti]] | kasbi = {{ubl|Iqtisodchi}} | mukofotlari = | imzo = | sayt = }} '''David Kinley''' (2-avgust,1861-yil — 3-dekabr, 1944-yil) — [[Shotlandiya]]da tugʻilgan [[iqtisodchi]] olim boʻlib, oʻz faoliyatini [[Amerika Qo'shma Shtatlari]]da olib borgan<ref>{{Cite journal |date=1945 |title=David Kinley: Fifteenth President of the American Economic Association, 1913 |url=https://www.jstor.org/stable/1809375 |journal=The American Economic Review |volume=35 |issue=4 |issn=0002-8282}}</ref>. Kinley Illinois universitetida iqtisodiyot kafedrasi rahbari boʻlgan, keyinchalik esa universitet [[rektor]]i lavozimida ishlagan. Iqtisodchi sifatida Kinley klassik iqtisodiyot maktab vakili boʻlib, asosan pul-kredit nazariyasi va bank tizimi masalalari bilan shugʻullangan. Faoliyati davomida maʼmuriy ishlar asta-sekin uning asosiy vaqtini egallagan. == Biografiyasi == Kinley [[Dandi]], [[Shotlandiya]]da tugʻilgan. U 1872-yilda oilasi bilan [[AQSh]]ga koʻchib oʻtgan. Dastlabki taʼlimni Phillips akademiyasida, Andover, [[Massachusets]]da olgan, soʻng [[Yale universiteti]]da oʻqib, 1884-yilda ushbu oliygohni tamomlagan. Shundan keyin Kinley olti yil davomida „North Andover High School“ maktabi direktori boʻlib ishlagan. 1890-yilda [[Johns Hopkins universiteti]]da ilmiy faoliyatni davom ettirish uchun Dandi shahridan koʻchib ketgan va [[Richard Ely]] rahbarligida tahsil olgan. Kinley Ely bilan birga [[Viskonsin universiteti]]da ilmiy faoliyatini davom ettirgan va 1893-yilda iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori darajasini olgan. Oʻsha yili Kinley Illinois universitetida iqtisodiyot boʻyicha yordamchi professor lavozimiga tayinlangan. 1894-yilda esa toʻliq professor, iqtisodiyot boʻlimi rahbari va adabiyot hamda sanʼat fakulteti dekani boʻlgan. Keyinchalik u magistratura bosqichi maktabi dekani lavozimida ham ishlagan. Kinley 1915-yilgacha iqtisodiyot kafedrasi rahbari boʻlib qolgan. [[Dekan]] sifatidagi faoliyati bilan birga „Training for Business“ kabi bir nechta kurslarga rahbarlik qilgan va ularni keyinchalik savdo hamda biznes boshqaruvi kollejiga aylantirgan. Kinley avval Illinois universiteti [[vitse-prezident]]i, soʻng vaqtinchalik prezidenti, 1920-yilda esa universitet prezidenti boʻlgan. Kinley Illinois „Industrial Insurance Company“da (1906–1907-yillar) va „Illinois Tax Commission“da (1910-1930-yillar) oʻz faoliyatini yuritgan. Shuningdek, u hukumat nomidan turli xalqaro [[konferensiya]]larda vakil sifatida qatnashgan va koʻplab qoʻmitalar aʼzosi boʻlgan. Klassik iqtisodchi sifatida Kinley 1914-yilda Amerika iqtisodiyot assotsiatsiyasi oldidagi nutqida davlat iqtisodiy faoliyatni nazorat qilishga kirishsa, hukmron tabaqalar inson faoliyatining boshqa sohalariga, masalan [[din]] va [[siyosat]]ga oʻtib ketishi mumkinligidan oʻz xavotir bildirgan. == Ilmiy ishlari == Uning asarlari qatorida „''The Independent Treasury of the United States''“ (1893-yilgi doktorlik dissertatsiyasi), hamda „Comptroller of the Currency“ga taqdim etilgan „''The Use of Credit Paper in Our Currency''“ nomli hisoboti muhim vazifani bajaradi. Ushbu ilmiy tadqiqot 1896-yilgi davlat rasmiy hisobotida chop etilgan. 1904-yilda Kinley „Money“ (Pul) asarini yozgan<ref>{{cite book|author=David Kinley|title=Money; a Study of the Theory of the Medium of Exchange|url=https://archive.org/details/cu31924032491254|year=1904|publisher=Macmillan|oclc=449012}}</ref>. 1907-yilgi bank vahimasidan soʻng Kinley yana „Comptroller of the Currency“ bilan hamkorlikni davom ettirib, milliy pul komissiyasi topshirigʻi bilan ikki [[monografiya]] tayyorlagan: „The Independent Treasury of the United States and Its Relation to the Banks of the Country“ va „The Use of Credit Instruments in Payments in the United States“<ref name="Kinley1910">{{cite book|author=David Kinley|title=The Independent Treasury of the United States and Its Relations to the Banks of the Country|url=https://archive.org/details/independenttreas00kinl|year=1910|publisher=U.S. Government Printing Office|oclc=73896}}</ref>. Illinoys universiteti nashriyoti 1949-yilda uning vafotidan keyin tarjimai holini (avtobiografiyasini) nashr ettirgan<ref>{{Cite book|last=Kinley|first=David|title=Autobiography|oclc=4206879}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == David Kinley 1897-yilda Kate Ruth Neal bilan turmush qurgan. U 1931-yilda [[Gonkong]]da Kinley bilan xizmat safarida boʻlgan paytda vafot etgan. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Internet Archive author |sname=David Kinley |sopt=t}} } [[Turkum:1861-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1944-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] dduzphpsw0cmxkb2dk8f1ghdlgudqhq 5988009 5988008 2026-04-10T17:12:34Z Tewayev 117920 /* Havolalar */ 5988009 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = David Kinley | tasvir = David Kinley Portrait.jpg | uzunlik = | izoh = Kinleyning 1926-yildagi portreti | tartib = | lavozim = Illinois universiteti tizimi prezidenti | boshlanish davri = 1920 | tugash davri = 1930 | vitse-prezident = | oʻtmishdoshi = [[Edmund J. James]] | vorisi = [[Harry Woodburn Chase]] | tartib_2 = | lavozim_2 = | boshlanish davri_2 = | tugash davri_2 = | oʻtmishdoshi_2 = | vorisi_2 = | tartib_3 = | lavozim_3 = | boshlanish davri_3 = | tugash davri_3 = | premyer_3 = | oʻtmishdoshi_3 = | vorisi_3 = | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = {{Birth date|1861|8|2|df=y}} | tavallud_joyi = [[Dandi]], [[Shotlandiya]] | vafot sanasi = | vafot joyi = | vafot sababi = | fuqaroligi = | millati = | partiya = | boshqa partiya = | boʻyi = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | ota-onasi = | qarindoshlari = | istiqomat joyi = | taʼlim = | alma_mater = Phillips akademiyasi<br />[[Yale universiteti]]<br />[[Viskonsin universiteti]] | kasbi = {{ubl|Iqtisodchi}} | mukofotlari = | imzo = | sayt = }} '''David Kinley''' (2-avgust,1861-yil — 3-dekabr, 1944-yil) — [[Shotlandiya]]da tugʻilgan [[iqtisodchi]] olim boʻlib, oʻz faoliyatini [[Amerika Qo'shma Shtatlari]]da olib borgan<ref>{{Cite journal |date=1945 |title=David Kinley: Fifteenth President of the American Economic Association, 1913 |url=https://www.jstor.org/stable/1809375 |journal=The American Economic Review |volume=35 |issue=4 |issn=0002-8282}}</ref>. Kinley Illinois universitetida iqtisodiyot kafedrasi rahbari boʻlgan, keyinchalik esa universitet [[rektor]]i lavozimida ishlagan. Iqtisodchi sifatida Kinley klassik iqtisodiyot maktab vakili boʻlib, asosan pul-kredit nazariyasi va bank tizimi masalalari bilan shugʻullangan. Faoliyati davomida maʼmuriy ishlar asta-sekin uning asosiy vaqtini egallagan. == Biografiyasi == Kinley [[Dandi]], [[Shotlandiya]]da tugʻilgan. U 1872-yilda oilasi bilan [[AQSh]]ga koʻchib oʻtgan. Dastlabki taʼlimni Phillips akademiyasida, Andover, [[Massachusets]]da olgan, soʻng [[Yale universiteti]]da oʻqib, 1884-yilda ushbu oliygohni tamomlagan. Shundan keyin Kinley olti yil davomida „North Andover High School“ maktabi direktori boʻlib ishlagan. 1890-yilda [[Johns Hopkins universiteti]]da ilmiy faoliyatni davom ettirish uchun Dandi shahridan koʻchib ketgan va [[Richard Ely]] rahbarligida tahsil olgan. Kinley Ely bilan birga [[Viskonsin universiteti]]da ilmiy faoliyatini davom ettirgan va 1893-yilda iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori darajasini olgan. Oʻsha yili Kinley Illinois universitetida iqtisodiyot boʻyicha yordamchi professor lavozimiga tayinlangan. 1894-yilda esa toʻliq professor, iqtisodiyot boʻlimi rahbari va adabiyot hamda sanʼat fakulteti dekani boʻlgan. Keyinchalik u magistratura bosqichi maktabi dekani lavozimida ham ishlagan. Kinley 1915-yilgacha iqtisodiyot kafedrasi rahbari boʻlib qolgan. [[Dekan]] sifatidagi faoliyati bilan birga „Training for Business“ kabi bir nechta kurslarga rahbarlik qilgan va ularni keyinchalik savdo hamda biznes boshqaruvi kollejiga aylantirgan. Kinley avval Illinois universiteti [[vitse-prezident]]i, soʻng vaqtinchalik prezidenti, 1920-yilda esa universitet prezidenti boʻlgan. Kinley Illinois „Industrial Insurance Company“da (1906–1907-yillar) va „Illinois Tax Commission“da (1910-1930-yillar) oʻz faoliyatini yuritgan. Shuningdek, u hukumat nomidan turli xalqaro [[konferensiya]]larda vakil sifatida qatnashgan va koʻplab qoʻmitalar aʼzosi boʻlgan. Klassik iqtisodchi sifatida Kinley 1914-yilda Amerika iqtisodiyot assotsiatsiyasi oldidagi nutqida davlat iqtisodiy faoliyatni nazorat qilishga kirishsa, hukmron tabaqalar inson faoliyatining boshqa sohalariga, masalan [[din]] va [[siyosat]]ga oʻtib ketishi mumkinligidan oʻz xavotir bildirgan. == Ilmiy ishlari == Uning asarlari qatorida „''The Independent Treasury of the United States''“ (1893-yilgi doktorlik dissertatsiyasi), hamda „Comptroller of the Currency“ga taqdim etilgan „''The Use of Credit Paper in Our Currency''“ nomli hisoboti muhim vazifani bajaradi. Ushbu ilmiy tadqiqot 1896-yilgi davlat rasmiy hisobotida chop etilgan. 1904-yilda Kinley „Money“ (Pul) asarini yozgan<ref>{{cite book|author=David Kinley|title=Money; a Study of the Theory of the Medium of Exchange|url=https://archive.org/details/cu31924032491254|year=1904|publisher=Macmillan|oclc=449012}}</ref>. 1907-yilgi bank vahimasidan soʻng Kinley yana „Comptroller of the Currency“ bilan hamkorlikni davom ettirib, milliy pul komissiyasi topshirigʻi bilan ikki [[monografiya]] tayyorlagan: „The Independent Treasury of the United States and Its Relation to the Banks of the Country“ va „The Use of Credit Instruments in Payments in the United States“<ref name="Kinley1910">{{cite book|author=David Kinley|title=The Independent Treasury of the United States and Its Relations to the Banks of the Country|url=https://archive.org/details/independenttreas00kinl|year=1910|publisher=U.S. Government Printing Office|oclc=73896}}</ref>. Illinoys universiteti nashriyoti 1949-yilda uning vafotidan keyin tarjimai holini (avtobiografiyasini) nashr ettirgan<ref>{{Cite book|last=Kinley|first=David|title=Autobiography|oclc=4206879}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == David Kinley 1897-yilda Kate Ruth Neal bilan turmush qurgan. U 1931-yilda [[Gonkong]]da Kinley bilan xizmat safarida boʻlgan paytda vafot etgan. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Internet Archive author |sname=David Kinley |sopt=t}} [[Turkum:1861-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1944-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] ppx8jf8uln4nye1roeqe1qi1xw35ows Flutura Açka 0 1363967 5988010 2026-04-10T17:12:50Z MrKrasav4ik 116296 „{{Infobox scientist | name = Flutura Açka | tasvir = Flutura Açka in the video '-gjesi – Biri i Flutura Açkës – T7'.png | izoh = 2020-yildagi intervyudan lavha | birth_date = 4-iyun 1966 | birth_place = [[Elbasan]], Albaniya Xalq Sotsialistik Respublikasi | nationality = Albaniyalik | fields = iqtisodiyot, adabiyot, jurnalistika | alma_mater = Tirana universiteti<br>Elba...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988010 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Flutura Açka | tasvir = Flutura Açka in the video '-gjesi – Biri i Flutura Açkës – T7'.png | izoh = 2020-yildagi intervyudan lavha | birth_date = 4-iyun 1966 | birth_place = [[Elbasan]], Albaniya Xalq Sotsialistik Respublikasi | nationality = Albaniyalik | fields = iqtisodiyot, adabiyot, jurnalistika | alma_mater = Tirana universiteti<br>Elbasan universiteti | known_for = she’riyat, nashriyotchilik, siyosiy faoliyat | party = Albaniya Demokratik partiyasi | signature = Flutura Açka (nënshkrim).svg }} '''Flutura Açka''' (1966-yil 4-iyunda tugʻilgan) — albaniyalik [[iqtisodchi]], [[jurnalist]], shoir, noshir va siyosatchi. U 1997-yilda Struga sheʼriyat kechalari festivalida „[[Lira e Struga]]“ mukofotini qoʻlga kiritgan, „Skanderbeg Books“ nashriyotiga asos solgan hamda 2021-yilda Albaniya parlamentiga Elbasan hududidan deputat etib saylangan. == Biografiyasi == Açka 1966-yil 4-iyunda [[Elbasan]] shahrida tugʻilgan<ref name=":0">{{Cite web |title=Açka, Flutura |url=https://www.doml.at/content/a%C3%A7ka-flutura |access-date=2026-01-04 |website=Dokumentationsstelle für ost- und mitteleuropäische Literatur |language=Albanian}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Elsie |first=Robert |title=Flutura AÇKA |url=http://www.albanianliterature.net/authors/modern/acka/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20171023231049/http://www.albanianliterature.net/authors/modern/acka/index.html |archive-date=2017-10-23 |access-date=2026-01-04 |website=Albanianliterature.net}}</ref><ref name=":2">{{Cite book |last=Hasani |first=Hasan |title=L'Enciclopédie des écrivains Albanais 1501-2001 |date=2003 |publisher=Shtëpia Botuese Faik Konica |isbn=978-9951-06-034-9 |pages=21}}</ref>. U boshlangʻich va oʻrta taʼlimni oʻz shahrida olgan, soʻng Tirana universitetida iqtisodiyot yoʻnalishida tahsil olib, 1988-yilda tamomlagan<ref name=":0" /><ref name=":2" />. Mehnat faoliyatini iqtisodchi sifatida boshlagan<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=NljPW-FKQmA |title=“Nga puna në thertore në shkrimtare! Flutura Açka...” |date=2025-07-13 |access-date=2026-01-04}}</ref>. Keyinchalik Elbasan universitetida alban tili va adabiyoti yoʻnalishida oʻqib, 2001-yilda uni tamomlagan<ref name=":0" />. U jurnalist sifatida faoliyat yuritib, „Fjala e lirë“ va „Ku vemi?“ gazetalarida ishlagan<ref name=":0" />. == Adabiy faoliyati == Uning sheʼrlari ilk bor 1988-yilda chop etilgan<ref name=":3">{{Cite news |title=Ex Libris: Flutura Açka... |url=https://www.kultplus.com/libri/ex-libris-flutura-acka... |access-date=2026-01-04}}</ref>. 1997-yilda Struga sheʼriyat kechalari festivalida mukofot olgan<ref name=":0" /><ref name=":1" />. 2001-yilda Tirana shahrida „Skanderbeg Books“ nashriyotiga asos solgan<ref name=":1" />. Uning asarlari turli mamlakatlarda chop etilgan va tarjima qilingan. == Shaxsiy hayoti == 2018-yilda uning oʻgʻli Jerini vafot etgan<ref>{{Cite web |title=Vdes djali i shkrimtares Flutura Açka |url=https://klankosova.tv/vdes-djali-i-shkrimtares-flutura-acka/ |access-date=2026-01-04}}</ref>. == Siyosiy faoliyati == Açka 2021-yilda parlament deputati etib saylangan<ref>{{Cite web |date=2021-04-29 |title=Siguroi mandat në Elbasan... |url=https://albeu.com/lajme/siguroi-mandat-ne-elbasan-flutura-acka-falenderon-qytetaret-per-votat/36304/ |access-date=2026-01-04}}</ref>. 2022-yilda qoʻmita raisligidan, 2024-yilda esa parlament guruhidan chiqarilgan<ref>{{Cite web |date=2022-03-08 |title=Flutura Acka resigns from her functions at the Democratic Party |url=https://euronews.al/en/flutura-acka-resigns-from-her-functions-at-the-democratic-party/ |access-date=2026-01-04}}</ref>. U hozirda siyosiy sharhlovchi sifatida faol. == Manbalar == {{manbalar}} [[Kategoriya:1966-yilda tug‘ilganlar]] [[Kategoriya:Tirik odamlar]] [[Kategoriya:Albaniyalik siyosatchilar]] [[Kategoriya:Albaniyalik shoirlar]] [[Kategoriya:Albaniyalik jurnalistlar]] 4keyr7us8bcmzvgov1accpi7or6b55x 5988011 5988010 2026-04-10T17:13:13Z MrKrasav4ik 116296 [[Turkum:Iqtisodchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988011 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Flutura Açka | tasvir = Flutura Açka in the video '-gjesi – Biri i Flutura Açkës – T7'.png | izoh = 2020-yildagi intervyudan lavha | birth_date = 4-iyun 1966 | birth_place = [[Elbasan]], Albaniya Xalq Sotsialistik Respublikasi | nationality = Albaniyalik | fields = iqtisodiyot, adabiyot, jurnalistika | alma_mater = Tirana universiteti<br>Elbasan universiteti | known_for = she’riyat, nashriyotchilik, siyosiy faoliyat | party = Albaniya Demokratik partiyasi | signature = Flutura Açka (nënshkrim).svg }} '''Flutura Açka''' (1966-yil 4-iyunda tugʻilgan) — albaniyalik [[iqtisodchi]], [[jurnalist]], shoir, noshir va siyosatchi. U 1997-yilda Struga sheʼriyat kechalari festivalida „[[Lira e Struga]]“ mukofotini qoʻlga kiritgan, „Skanderbeg Books“ nashriyotiga asos solgan hamda 2021-yilda Albaniya parlamentiga Elbasan hududidan deputat etib saylangan. == Biografiyasi == Açka 1966-yil 4-iyunda [[Elbasan]] shahrida tugʻilgan<ref name=":0">{{Cite web |title=Açka, Flutura |url=https://www.doml.at/content/a%C3%A7ka-flutura |access-date=2026-01-04 |website=Dokumentationsstelle für ost- und mitteleuropäische Literatur |language=Albanian}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Elsie |first=Robert |title=Flutura AÇKA |url=http://www.albanianliterature.net/authors/modern/acka/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20171023231049/http://www.albanianliterature.net/authors/modern/acka/index.html |archive-date=2017-10-23 |access-date=2026-01-04 |website=Albanianliterature.net}}</ref><ref name=":2">{{Cite book |last=Hasani |first=Hasan |title=L'Enciclopédie des écrivains Albanais 1501-2001 |date=2003 |publisher=Shtëpia Botuese Faik Konica |isbn=978-9951-06-034-9 |pages=21}}</ref>. U boshlangʻich va oʻrta taʼlimni oʻz shahrida olgan, soʻng Tirana universitetida iqtisodiyot yoʻnalishida tahsil olib, 1988-yilda tamomlagan<ref name=":0" /><ref name=":2" />. Mehnat faoliyatini iqtisodchi sifatida boshlagan<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=NljPW-FKQmA |title=“Nga puna në thertore në shkrimtare! Flutura Açka...” |date=2025-07-13 |access-date=2026-01-04}}</ref>. Keyinchalik Elbasan universitetida alban tili va adabiyoti yoʻnalishida oʻqib, 2001-yilda uni tamomlagan<ref name=":0" />. U jurnalist sifatida faoliyat yuritib, „Fjala e lirë“ va „Ku vemi?“ gazetalarida ishlagan<ref name=":0" />. == Adabiy faoliyati == Uning sheʼrlari ilk bor 1988-yilda chop etilgan<ref name=":3">{{Cite news |title=Ex Libris: Flutura Açka... |url=https://www.kultplus.com/libri/ex-libris-flutura-acka... |access-date=2026-01-04}}</ref>. 1997-yilda Struga sheʼriyat kechalari festivalida mukofot olgan<ref name=":0" /><ref name=":1" />. 2001-yilda Tirana shahrida „Skanderbeg Books“ nashriyotiga asos solgan<ref name=":1" />. Uning asarlari turli mamlakatlarda chop etilgan va tarjima qilingan. == Shaxsiy hayoti == 2018-yilda uning oʻgʻli Jerini vafot etgan<ref>{{Cite web |title=Vdes djali i shkrimtares Flutura Açka |url=https://klankosova.tv/vdes-djali-i-shkrimtares-flutura-acka/ |access-date=2026-01-04}}</ref>. == Siyosiy faoliyati == Açka 2021-yilda parlament deputati etib saylangan<ref>{{Cite web |date=2021-04-29 |title=Siguroi mandat në Elbasan... |url=https://albeu.com/lajme/siguroi-mandat-ne-elbasan-flutura-acka-falenderon-qytetaret-per-votat/36304/ |access-date=2026-01-04}}</ref>. 2022-yilda qoʻmita raisligidan, 2024-yilda esa parlament guruhidan chiqarilgan<ref>{{Cite web |date=2022-03-08 |title=Flutura Acka resigns from her functions at the Democratic Party |url=https://euronews.al/en/flutura-acka-resigns-from-her-functions-at-the-democratic-party/ |access-date=2026-01-04}}</ref>. U hozirda siyosiy sharhlovchi sifatida faol. == Manbalar == {{manbalar}} [[Kategoriya:1966-yilda tug‘ilganlar]] [[Kategoriya:Tirik odamlar]] [[Kategoriya:Albaniyalik siyosatchilar]] [[Kategoriya:Albaniyalik shoirlar]] [[Kategoriya:Albaniyalik jurnalistlar]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] b9vozr6wmcgxctwfjy3y8jn7csxid4b 5988013 5988011 2026-04-10T17:14:33Z MrKrasav4ik 116296 5988013 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Flutura Açka | tasvir = Flutura Açka in the video '-gjesi – Biri i Flutura Açkës – T7'.png | izoh = 2020-yildagi intervyudan lavha | birth_date = 4-iyun 1966 | birth_place = [[Elbasan]], Albaniya Xalq Sotsialistik Respublikasi | nationality = Albaniyalik | fields = iqtisodiyot, adabiyot, jurnalistika | alma_mater = Tirana universiteti<br>Elbasan universiteti | known_for = she’riyat, nashriyotchilik, siyosiy faoliyat | party = Albaniya Demokratik partiyasi | signature = Flutura Açka (nënshkrim).svg }} '''Flutura Açka''' (1966-yil 4-iyunda tugʻilgan) — albaniyalik [[iqtisodchi]], [[jurnalist]], shoira, noshir va siyosatchi. U 1997-yilda Struga sheʼriyat kechalari festivalida „[[Lira e Struga]]“ mukofotini qoʻlga kiritgan, „Skanderbeg Books“ nashriyotiga asos solgan hamda 2021-yilda Albaniya parlamentiga Elbasan hududidan deputat etib saylangan. == Biografiyasi == Açka 1966-yil 4-iyunda [[Elbasan]] shahrida tugʻilgan<ref name=":0">{{Cite web |title=Açka, Flutura |url=https://www.doml.at/content/a%C3%A7ka-flutura |access-date=2026-01-04 |website=Dokumentationsstelle für ost- und mitteleuropäische Literatur |language=Albanian}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Elsie |first=Robert |title=Flutura AÇKA |url=http://www.albanianliterature.net/authors/modern/acka/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20171023231049/http://www.albanianliterature.net/authors/modern/acka/index.html |archive-date=2017-10-23 |access-date=2026-01-04 |website=Albanianliterature.net}}</ref><ref name=":2">{{Cite book |last=Hasani |first=Hasan |title=L'Enciclopédie des écrivains Albanais 1501-2001 |date=2003 |publisher=Shtëpia Botuese Faik Konica |isbn=978-9951-06-034-9 |pages=21}}</ref>. U boshlangʻich va oʻrta taʼlimni oʻz shahrida olgan, soʻng Tirana universitetida iqtisodiyot yoʻnalishida tahsil olib, 1988-yilda tamomlagan<ref name=":0" /><ref name=":2" />. Mehnat faoliyatini iqtisodchi sifatida boshlagan<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=NljPW-FKQmA |title=“Nga puna në thertore në shkrimtare! Flutura Açka...” |date=2025-07-13 |access-date=2026-01-04}}</ref>. Keyinchalik Elbasan universitetida alban tili va adabiyoti yoʻnalishida oʻqib, 2001-yilda uni tamomlagan<ref name=":0" />. U jurnalist sifatida faoliyat yuritib, „Fjala e lirë“ va „Ku vemi?“ gazetalarida ishlagan<ref name=":0" />. == Adabiy faoliyati == Uning sheʼrlari ilk bor 1988-yilda chop etilgan<ref name=":3">{{Cite news |title=Ex Libris: Flutura Açka... |url=https://www.kultplus.com/libri/ex-libris-flutura-acka... |access-date=2026-01-04}}</ref>. 1997-yilda Struga sheʼriyat kechalari festivalida mukofot olgan<ref name=":0" /><ref name=":1" />. 2001-yilda Tirana shahrida „Skanderbeg Books“ nashriyotiga asos solgan<ref name=":1" />. Uning asarlari turli mamlakatlarda chop etilgan va tarjima qilingan. == Shaxsiy hayoti == 2018-yilda uning oʻgʻli Jerini vafot etgan<ref>{{Cite web |title=Vdes djali i shkrimtares Flutura Açka |url=https://klankosova.tv/vdes-djali-i-shkrimtares-flutura-acka/ |access-date=2026-01-04}}</ref>. == Siyosiy faoliyati == Açka 2021-yilda parlament deputati etib saylangan<ref>{{Cite web |date=2021-04-29 |title=Siguroi mandat në Elbasan... |url=https://albeu.com/lajme/siguroi-mandat-ne-elbasan-flutura-acka-falenderon-qytetaret-per-votat/36304/ |access-date=2026-01-04}}</ref>. 2022-yilda qoʻmita raisligidan, 2024-yilda esa parlament guruhidan chiqarilgan<ref>{{Cite web |date=2022-03-08 |title=Flutura Acka resigns from her functions at the Democratic Party |url=https://euronews.al/en/flutura-acka-resigns-from-her-functions-at-the-democratic-party/ |access-date=2026-01-04}}</ref>. U hozirda siyosiy sharhlovchi sifatida faol. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] fz0rt7ewdsksvea8wyw9x2qtoy64jb9 5988015 5988013 2026-04-10T17:14:42Z MrKrasav4ik 116296 [[Turkum:Shoiralar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988015 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Flutura Açka | tasvir = Flutura Açka in the video '-gjesi – Biri i Flutura Açkës – T7'.png | izoh = 2020-yildagi intervyudan lavha | birth_date = 4-iyun 1966 | birth_place = [[Elbasan]], Albaniya Xalq Sotsialistik Respublikasi | nationality = Albaniyalik | fields = iqtisodiyot, adabiyot, jurnalistika | alma_mater = Tirana universiteti<br>Elbasan universiteti | known_for = she’riyat, nashriyotchilik, siyosiy faoliyat | party = Albaniya Demokratik partiyasi | signature = Flutura Açka (nënshkrim).svg }} '''Flutura Açka''' (1966-yil 4-iyunda tugʻilgan) — albaniyalik [[iqtisodchi]], [[jurnalist]], shoira, noshir va siyosatchi. U 1997-yilda Struga sheʼriyat kechalari festivalida „[[Lira e Struga]]“ mukofotini qoʻlga kiritgan, „Skanderbeg Books“ nashriyotiga asos solgan hamda 2021-yilda Albaniya parlamentiga Elbasan hududidan deputat etib saylangan. == Biografiyasi == Açka 1966-yil 4-iyunda [[Elbasan]] shahrida tugʻilgan<ref name=":0">{{Cite web |title=Açka, Flutura |url=https://www.doml.at/content/a%C3%A7ka-flutura |access-date=2026-01-04 |website=Dokumentationsstelle für ost- und mitteleuropäische Literatur |language=Albanian}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Elsie |first=Robert |title=Flutura AÇKA |url=http://www.albanianliterature.net/authors/modern/acka/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20171023231049/http://www.albanianliterature.net/authors/modern/acka/index.html |archive-date=2017-10-23 |access-date=2026-01-04 |website=Albanianliterature.net}}</ref><ref name=":2">{{Cite book |last=Hasani |first=Hasan |title=L'Enciclopédie des écrivains Albanais 1501-2001 |date=2003 |publisher=Shtëpia Botuese Faik Konica |isbn=978-9951-06-034-9 |pages=21}}</ref>. U boshlangʻich va oʻrta taʼlimni oʻz shahrida olgan, soʻng Tirana universitetida iqtisodiyot yoʻnalishida tahsil olib, 1988-yilda tamomlagan<ref name=":0" /><ref name=":2" />. Mehnat faoliyatini iqtisodchi sifatida boshlagan<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=NljPW-FKQmA |title=“Nga puna në thertore në shkrimtare! Flutura Açka...” |date=2025-07-13 |access-date=2026-01-04}}</ref>. Keyinchalik Elbasan universitetida alban tili va adabiyoti yoʻnalishida oʻqib, 2001-yilda uni tamomlagan<ref name=":0" />. U jurnalist sifatida faoliyat yuritib, „Fjala e lirë“ va „Ku vemi?“ gazetalarida ishlagan<ref name=":0" />. == Adabiy faoliyati == Uning sheʼrlari ilk bor 1988-yilda chop etilgan<ref name=":3">{{Cite news |title=Ex Libris: Flutura Açka... |url=https://www.kultplus.com/libri/ex-libris-flutura-acka... |access-date=2026-01-04}}</ref>. 1997-yilda Struga sheʼriyat kechalari festivalida mukofot olgan<ref name=":0" /><ref name=":1" />. 2001-yilda Tirana shahrida „Skanderbeg Books“ nashriyotiga asos solgan<ref name=":1" />. Uning asarlari turli mamlakatlarda chop etilgan va tarjima qilingan. == Shaxsiy hayoti == 2018-yilda uning oʻgʻli Jerini vafot etgan<ref>{{Cite web |title=Vdes djali i shkrimtares Flutura Açka |url=https://klankosova.tv/vdes-djali-i-shkrimtares-flutura-acka/ |access-date=2026-01-04}}</ref>. == Siyosiy faoliyati == Açka 2021-yilda parlament deputati etib saylangan<ref>{{Cite web |date=2021-04-29 |title=Siguroi mandat në Elbasan... |url=https://albeu.com/lajme/siguroi-mandat-ne-elbasan-flutura-acka-falenderon-qytetaret-per-votat/36304/ |access-date=2026-01-04}}</ref>. 2022-yilda qoʻmita raisligidan, 2024-yilda esa parlament guruhidan chiqarilgan<ref>{{Cite web |date=2022-03-08 |title=Flutura Acka resigns from her functions at the Democratic Party |url=https://euronews.al/en/flutura-acka-resigns-from-her-functions-at-the-democratic-party/ |access-date=2026-01-04}}</ref>. U hozirda siyosiy sharhlovchi sifatida faol. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Shoiralar]] 55tiqupl8h5gr1ck6jmxakbetx8vijr 5988016 5988015 2026-04-10T17:15:03Z MrKrasav4ik 116296 [[Turkum:Siyosatchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988016 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Flutura Açka | tasvir = Flutura Açka in the video '-gjesi – Biri i Flutura Açkës – T7'.png | izoh = 2020-yildagi intervyudan lavha | birth_date = 4-iyun 1966 | birth_place = [[Elbasan]], Albaniya Xalq Sotsialistik Respublikasi | nationality = Albaniyalik | fields = iqtisodiyot, adabiyot, jurnalistika | alma_mater = Tirana universiteti<br>Elbasan universiteti | known_for = she’riyat, nashriyotchilik, siyosiy faoliyat | party = Albaniya Demokratik partiyasi | signature = Flutura Açka (nënshkrim).svg }} '''Flutura Açka''' (1966-yil 4-iyunda tugʻilgan) — albaniyalik [[iqtisodchi]], [[jurnalist]], shoira, noshir va siyosatchi. U 1997-yilda Struga sheʼriyat kechalari festivalida „[[Lira e Struga]]“ mukofotini qoʻlga kiritgan, „Skanderbeg Books“ nashriyotiga asos solgan hamda 2021-yilda Albaniya parlamentiga Elbasan hududidan deputat etib saylangan. == Biografiyasi == Açka 1966-yil 4-iyunda [[Elbasan]] shahrida tugʻilgan<ref name=":0">{{Cite web |title=Açka, Flutura |url=https://www.doml.at/content/a%C3%A7ka-flutura |access-date=2026-01-04 |website=Dokumentationsstelle für ost- und mitteleuropäische Literatur |language=Albanian}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Elsie |first=Robert |title=Flutura AÇKA |url=http://www.albanianliterature.net/authors/modern/acka/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20171023231049/http://www.albanianliterature.net/authors/modern/acka/index.html |archive-date=2017-10-23 |access-date=2026-01-04 |website=Albanianliterature.net}}</ref><ref name=":2">{{Cite book |last=Hasani |first=Hasan |title=L'Enciclopédie des écrivains Albanais 1501-2001 |date=2003 |publisher=Shtëpia Botuese Faik Konica |isbn=978-9951-06-034-9 |pages=21}}</ref>. U boshlangʻich va oʻrta taʼlimni oʻz shahrida olgan, soʻng Tirana universitetida iqtisodiyot yoʻnalishida tahsil olib, 1988-yilda tamomlagan<ref name=":0" /><ref name=":2" />. Mehnat faoliyatini iqtisodchi sifatida boshlagan<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=NljPW-FKQmA |title=“Nga puna në thertore në shkrimtare! Flutura Açka...” |date=2025-07-13 |access-date=2026-01-04}}</ref>. Keyinchalik Elbasan universitetida alban tili va adabiyoti yoʻnalishida oʻqib, 2001-yilda uni tamomlagan<ref name=":0" />. U jurnalist sifatida faoliyat yuritib, „Fjala e lirë“ va „Ku vemi?“ gazetalarida ishlagan<ref name=":0" />. == Adabiy faoliyati == Uning sheʼrlari ilk bor 1988-yilda chop etilgan<ref name=":3">{{Cite news |title=Ex Libris: Flutura Açka... |url=https://www.kultplus.com/libri/ex-libris-flutura-acka... |access-date=2026-01-04}}</ref>. 1997-yilda Struga sheʼriyat kechalari festivalida mukofot olgan<ref name=":0" /><ref name=":1" />. 2001-yilda Tirana shahrida „Skanderbeg Books“ nashriyotiga asos solgan<ref name=":1" />. Uning asarlari turli mamlakatlarda chop etilgan va tarjima qilingan. == Shaxsiy hayoti == 2018-yilda uning oʻgʻli Jerini vafot etgan<ref>{{Cite web |title=Vdes djali i shkrimtares Flutura Açka |url=https://klankosova.tv/vdes-djali-i-shkrimtares-flutura-acka/ |access-date=2026-01-04}}</ref>. == Siyosiy faoliyati == Açka 2021-yilda parlament deputati etib saylangan<ref>{{Cite web |date=2021-04-29 |title=Siguroi mandat në Elbasan... |url=https://albeu.com/lajme/siguroi-mandat-ne-elbasan-flutura-acka-falenderon-qytetaret-per-votat/36304/ |access-date=2026-01-04}}</ref>. 2022-yilda qoʻmita raisligidan, 2024-yilda esa parlament guruhidan chiqarilgan<ref>{{Cite web |date=2022-03-08 |title=Flutura Acka resigns from her functions at the Democratic Party |url=https://euronews.al/en/flutura-acka-resigns-from-her-functions-at-the-democratic-party/ |access-date=2026-01-04}}</ref>. U hozirda siyosiy sharhlovchi sifatida faol. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Shoiralar]] [[Turkum:Siyosatchilar]] 89abcg08dcx0k52ey9idzqqfo3fs6ij Munozara:David Kinley 1 1363968 5988012 2026-04-10T17:13:23Z Tewayev 117920 „{{munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988012 wikitext text/x-wiki {{munozara}} srjk8qw7fnryrp5m66amrx671fy75ox Alvin Hansen 0 1363969 5988017 2026-04-10T17:16:02Z GhostUch1xa 243420 „'''Alvin Harvey Hansen''' (1887-yil 23-avgust – 1975-yil 6-iyun) amerikalik iqtisodchi bo‘lib, [[Minnesota universiteti]]da dars bergan va keyinchalik [[Garvard universiteti]]da iqtisodiyot kafedrasi professori bo‘lgan. Ko‘pincha “Amerikalik [[John Maynard Keynes|Keynes]]” deb ataladi, u iqtisodiy masalalar bo‘yicha keng o‘qiladigan ommabop muallif va hukumatga [[iqtisodiy siyosat]] bo‘yicha ta’sirli maslahatchi bo‘lgan. Hanse...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988017 wikitext text/x-wiki '''Alvin Harvey Hansen''' (1887-yil 23-avgust – 1975-yil 6-iyun) amerikalik iqtisodchi bo‘lib, [[Minnesota universiteti]]da dars bergan va keyinchalik [[Garvard universiteti]]da iqtisodiyot kafedrasi professori bo‘lgan. Ko‘pincha “Amerikalik [[John Maynard Keynes|Keynes]]” deb ataladi, u iqtisodiy masalalar bo‘yicha keng o‘qiladigan ommabop muallif va hukumatga [[iqtisodiy siyosat]] bo‘yicha ta’sirli maslahatchi bo‘lgan. Hansen Iqtisodiy maslahatchilar kengashi va AQSh Ijtimoiy ta’minot tizimini yaratishda yordam bergan. U 1930–40-yillarda AQShda [[Keynschilik ]]iqtisodiyotni joriy etgani bilan esda qoladi. U Keynesning '''Umumiy nazariya''' asaridagi g‘oyalarni boshqalardan ko‘ra samaraliroq tushuntirdi, kengaytirdi va ommalashtirdi. U [[John Hicks]] bilan birga [[IS/LM modeli]]ni (yoki Hicks–Hansen modeli) ishlab chiqdi, bu [[Keynschilik]] makroiqtisodiyotning matematik ifodasidir. 1967-yilda Prezident Iqtisodiy Maslahatchilar Kengashi raisi "Paul McCracken" Hansenni shunday ta’riflagan: “Bu asrda iqtisodiy siyosat haqidagi milliy fikrlashga sizdan ko‘ra chuqurroq ta’sir qilgan boshqa iqtisodchi yo‘q.” ==Erta hayot va ta’lim== Hansen [[Viborg]], [[South Dakota]]da 1887-yil 23-avgustda fermer Niels Hansen va Marie Bergitta Nielsen oilasida tug‘ilgan. U yaqin atrofdagi Yankton kollejini (1984-yilda yopilgan) 1910-yilda ingliz tili mutaxassisligi bilan tugatgan va 1913-yilda Viskonsin-Medison universitetiga iqtisodiyot o‘rganish uchun kirgan. U yerda Richard T. Ely va John R. Commonsdan ijtimoiy muammolarni hal qilishda iqtisoddan foydalanishni o‘rgangan. 1916-yilda doktorlik kurslarini tugatgan. Hansen Mabel Lewis bilan turmush qurgan: ularning ikki farzandi bo‘lgan. ==Akademik faoliyat== U doktorlik dissertatsiyasini yozish paytida Braun universitetida dars bergan. 1918-yilda (1921-yilda nashr etilgan) dissertatsiyani tugatgach, 1919-yilda [[Minnesota universiteti]]ga qaytgan va 1923-yilda to‘liq professor darajasiga ko‘tarilgan. Keyinchalik uning ''Business Cycle Theory'' (1927) va ''Principles of Economics'' (1928, Frederic Garver bilan) asarlari uni keng iqtisodiy jamoatchilikka tanitgan. 1932-yilda yozilgan ''Economic Stabilization in an Unbalanced World'' asari uni keng jamoatchilik doirasiga olib chiqqan. U 1932-yilda Amerika Statistika Assotsiatsiyasining a’zosi etib saylangan. U shuningdek Millatlar Ligasining Iqtisodiy va moliyaviy tashkilotida ishlagan. 1937-yilda u [[Garvard universiteti]]dagi yangi Lucius N. Littauer siyosiy iqtisod kafedrasiga taklif etilgan. Uning birinchi Harvard kitobi ''Full Recovery or Stagnation?'' (1938) “sekulyar stagnatsiya nazariyasi” g‘oyalarini bayon qilgan. Keyinchalik ''America’s Role in the World Economy'' (1945) va ''Economic Policy and Full Employment'' (1947) asarlarini yozgan. Hansen 1940-yilda Federal Reserve Boardda Marriner Ecclesga maxsus iqtisodiy maslahatchi bo‘lgan va 1945-yilgacha shu lavozimda ishlagan. 1956-yilda faol o‘qituvchilikdan nafaqaga chiqqach, ''The American Economy'' (1957), ''Economic Issues of the 1960s and Problems'' (1964) va ''The Dollar and the International Monetary System'' (1965) asarlarini yozgan. U 1975-yil 6-iyunda Alexandria, Virginia shahrida 87 yoshida vafot etgan. ==Nazariyalar== Uning iqtisodiy nazariyaga eng katta hissasi [[John Hicks]] bilan birgalikda ishlab chiqilgan [[IS/LM modeli]] bo‘lgan. IS–LM diagrammasi investitsiya–jamg‘arma (IS) egri chizig‘i va likvidlik afzalligi–pul taklifi (LM) egri chizig‘i o‘rtasidagi bog‘liqlikni ko‘rsatadi. U iqtisodiy siyosatning GDPga ta’sirini tushuntirishda ishlatiladi. Hansenning 1938-yildagi ''Full Recovery or Stagnation'' kitobi Keynes g‘oyalariga tayangan holda, davlat aralashuvisiz uzoq muddatli iqtisodiy turg‘unlik bo‘lishini ta’kidlagan. U AQSh Kongressi oldida ishsizlikni inflyatsiyaga qarshi asosiy vosita sifatida ishlatishga qarshi chiqgan. U inflyatsiya foiz stavkalari, soliqlar va narx hamda ish haqi nazorati orqali boshqarilishi mumkinligini aytgan. Keyinchalik “sekulyar stagnatsiya” nazariyasi ko‘proq Hansen g‘oyalari bilan bog‘lanib qoldi. ===Keynschilik=== Hansen dastlab Keynes g‘oyalariga shubha bilan qaragan, lekin 1938-yilda ularni qabul qilib, iqtisodiy inqiroz davrida davlat aralashuvi zarurligini qo‘llab-quvvatlagan. Uning Harvarddagi seminarlarida [[Paul Samuelson]] va [[James Tobin]] kabi talabalar Keyneschilik g‘oyalarini rivojlantirgan. Hansenning 1941-yildagi ''Fiscal Policy and Business Cycles'' kitobi AQShda Keynes tahlilini to‘liq qo‘llab-quvvatlagan birinchi yirik asarlardan biri bo‘lgan. [[Image:IS-LM-Kurve.JPG|thumb|left|IS–LM modeli, foiz stavkasi ('''i''') va milliy daromad ('''Y''') o‘rtasidagi bog‘liqlik]] ===Turg‘unlik=== 1930-yillarning oxirida Hansen AQSh iqtisodiyoti uzoq muddatli turg‘unlikka kirganini aytgan. U buni faqat davlat xarajatlari bilan yengish mumkin deb hisoblagan. Keyinchalik iqtisodiy o‘sish uning bashoratlarini rad etdi va bu model unutilib ketdi. [[File:Cycles by Alvin Hansen.jpg|thumb|left]] ===Iqtisodiy sikllar=== Alvin Hansen iqtisodiy sikllarni bandlik, ishlab chiqarish va narxlar tebranishi sifatida ta’riflagan. U sikllarni ikki bosqichga ajratadi: kengayish va qisqarish. ==Davlat siyosati== Hansen Buyuk Depressiya davrida iqtisodiyot faqat siklik emas, balki uzoq muddatli rivojlanish muammosiga duch kelganini aytgan. U davlat investitsiyalari orqali iqtisodiy faollikni tiklashni taklif qilgan. U AQSh Iqtisodiy Assotsiatsiyasi tomonidan 1967-yilda Walker Medal bilan taqdirlangan. U Kongressda ishsizlik va inflyatsiya siyosati bo‘yicha ko‘p marta fikr bildirgan. ==Manbalar== {{reflist|2}} ===Asosiy manbalar=== * Hansen, Alvin H. (1939). “Iqtisodiy taraqqiyot va aholi o‘sishining kamayishi” * Hansen, Alvin H. (1941). ''Fiscal Policy and Business Cycles'' * Hansen, Alvin H. (1949). ''Monetary Theory and Fiscal Policy'' * Hansen, Alvin H. (1953). ''A Guide To Keynes'' * Hansen, Alvin H. (1964). ''Business Cycles and National Income'' ===Ikkinchi darajali manbalar=== * Barber, William J. “Alvin H. Hansenning 1920–30-yillardagi faoliyati…” * Leeson, Robert. “Inflyatsiya nol maqsadining yo‘qolishi” * Donald Markwell, ''John Maynard Keynes and International Relations'' * Miller, John E. “Alvin H. Hansen: Keyneschilikning amerikalik targ‘ibotchisi” * Rosenof, Theodore. ''Economics in the Long Run'' * Seligman, Ben B., ''Main Currents in Modern Economics'' * ''American National Biography'' ===Jurnal maxsus sonlari=== * ''Quarterly Journal of Economics'' vol 90 #1 (1976) * “Alvin Hansen on Economic Progress and Declining Population Growth” ''Population and Development Review'', 2004 ==Tashqi havolalar== *{{Internet Archive author |sname=Alvin Harvey Hansen}} {{Authority control}} [[Category:1887-yilda tug‘ilganlar]] [[Category:1975-yilda vafot etganlar]] [[Category:University of Wisconsin–Madison College of Letters and Science bitiruvchilari]] [[Category:Brown University o‘qituvchilari]] [[Category:University of Minnesota o‘qituvchilari]] [[Category:Harvard University o‘qituvchilari]] [[Category:20-asr amerikalik iqtisodchilari]] [[Category:Amerika Statistika Assotsiatsiyasi a’zolari]] [[Category:Amerikalik daniyaliklar]] [[Category:Neo-Keynes iqtisodchilari]] [[Category:Yankton College bitiruvchilari]] [[Category:Viborg, South Dakota aholisi]] [[Category:Amerika Iqtisodiy Assotsiatsiyasi prezidentlari]] [[Category:Janubiy Dakota matematiklari]] [[Category:Amerika Iqtisodiy Assotsiatsiyasi faxriy a’zolari]] [[Category:Janubiy Dakota iqtisodchilari]] [[Category:Harvard University iqtisodiyot fakulteti o‘qituvchilari]] [[Category:20-asr amerikalik statistiklari]] paux7xcwu4gutg143rk9otzlztxmysb Stephen T. Worland 0 1363970 5988023 2026-04-10T17:23:04Z Brainbox 8 92470 „'''Stephen T. Worland''' (1923-yil 19-fevral — 2017-yil 29-iyul) — amerikalik iqtisodchi va [[University of Notre Dame]] professori boʻlgan. Uning ilmiy yoʻnalishlari iqtisodiy taʼlimotar tarixi va ijtimoiy iqtisodiyotini oʻz ichiga oladi. Worland 1967-yilda Notre Dame University Press tomonidan nashr etilgan ''Scholasticism and Welfare Economics'' kitobining muallifi hisoblanadi.<ref>{{cite book|last=Worland|first=Stephen T.|title=Schola...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988023 wikitext text/x-wiki '''Stephen T. Worland''' (1923-yil 19-fevral — 2017-yil 29-iyul) — amerikalik iqtisodchi va [[University of Notre Dame]] professori boʻlgan. Uning ilmiy yoʻnalishlari iqtisodiy taʼlimotar tarixi va ijtimoiy iqtisodiyotini oʻz ichiga oladi. Worland 1967-yilda Notre Dame University Press tomonidan nashr etilgan ''Scholasticism and Welfare Economics'' kitobining muallifi hisoblanadi.<ref>{{cite book|last=Worland|first=Stephen T.|title=Scholasticism and Welfare Economics|publisher=University of Notre Dame Press|year=1967}}</ref> Shuningdek, u 1986-yilda Springer tomonidan chop etilgan ''Justice: Views from the Social Sciences'' kitobida „Economics and Justice“ bobini yozgan.<ref>{{cite book|editor=Ronald L. Cohen|title=Justice: Views from the Social Sciences|publisher=Springer|year=1986|chapter=Economics and Justice}}</ref> == Biografiyasi == Worland [[Neoga, Illinois]] shahrida tugʻilgan va dastlabki taʼlimini shu yerda olgan. [[Ikkinchi jahon urushi]] davrida u Amerika Qoʻshma Shtatlari dengiz floti tarkibida USS Idaho (BB-42) jangovar kemasida xizmat qilgan.<ref>US Navy, USS Idaho Cruise Book, 1941–1945.</ref> U University of Illinoisdan iqtisodiyot boʻyicha bakalavr (B. A.) va doktorlik (PhD) darajalarini olgan. 1956-yilda yakunlangan dissertatsiyasi [[Thomas Aquinas]]ning iqtisodiy qarashlariga bagʻishlangan. Worland faoliyati davomida Michigan State University va University of Daytonda ishlagan, soʻng 1957-yilda University of Notre Damega qoʻshilgan va u yerda 30 yil davomida dars bergan. 1987-yilda u ikki yil davomida College of Saint Benedict and Saint Johnʼs Universityda iqtisodiyot va liberal sanʼatlar boʻyicha Clemens kafedrasining ilk egasi sifatida faoliyat yuritgan.<ref>{{cite web|title=Stephen T. Worland Biography|url=http://www.csbsju.edu/academics/lecture-series/clemens-lecture-series/biography/stephen-t-worland|access-date=2015-08-11}}</ref> U 2017-yilda [[Columbus, Indiana]]da vafot etgan.<ref>{{cite web|title=Stephen T. Worland|url=http://www.therepublic.com/2017/07/31/stephen_t_worland/|website=The Republic|date=31 July 2017|access-date=2017-08-04}}</ref> == Tadqiqotlari == Worlandning ilmiy ishlari iqtisodiy adolatni ijtimoiy va axloqiy tushuncha sifatida aniqlash va tushuntirishga qaratilgan.<ref>{{cite book|last=Worland|first=Stephen T.|title=Justice|pages=47–84|year=1986|chapter=Economics and Justice}}</ref> U neoklassik farovonlik iqtisodiyoti tarafdori boʻlgan va [[Aristotle]] gʻoyalarini zamonaviy iqtisodiyot nuqtayi nazaridan tahlil qilgan.<ref>{{cite journal|title=Aristotle as a Welfare Economist|journal=History of Political Economy|year=1986|volume=18|issue=3|pages=523–529}}</ref> Uning ''Scholasticism and Welfare Economics'' asarida farovonlik iqtisodiyoti va skolastik iqtisodiy tafakkur oʻrtasidagi falsafiy oʻxshashliklar koʻrsatib berilgan hamda [[iqtisodiy samaradorlik]] tushunchasining „adolatli narx“ doktrinasidagi oʻrni izohlangan.<ref>{{cite journal|title=The Roots of Welfare Economics|journal=Review of Social Economy|year=1968|volume=26|issue=2|pages=168–175}}</ref> ''Justice: Views from the Social Sciences'' kitobidagi bobida esa u [[klassik iqtisodiyot]], [[marksizm]] va [[neoklassik iqtisodiyot]]ni tahlil qilib, [[taqsimot adolati]] faqat ishlab chiqarishga qoʻshilgan hissa bilan cheklanib qolmasligi kerakligini taʼkidlagan.<ref>{{cite journal|title=Justice: Views from the Social Sciences Review|journal=The Journal of Politics|year=1989|volume=51|issue=2|pages=439–441}}</ref> Worlandning tadqiqotlari koʻpincha [[katolik ijtimoiy ta’limoti]]ga bagʻishlangan. Masalan, uning 2001-yildagi ''Just Wages'' maqolasida ishchilar uchun [[yashash minimumi]] (living wage) tushunchasi yoritilgan.<ref>{{cite web|last=Worland|first=Stephen T.|title=Just Wages|url=http://www.firstthings.com/article/2001/02/just-wages|year=2001}}</ref> 1994-yilda u shunday fikr bildirgan: „Xristian iqtisodiyoti“ yoki „katolik iqtisodiyoti“ alohida fan sifatida mavjud boʻlmasligi kerak, ammo diniy qadriyatlar zamonaviy bozor iqtisodiyotini tushunishda muhim hissa qoʻshadi.<ref>{{cite web|title=The Right and the Good|url=https://www.gordon.edu/ace/pdf/Worland_RightAndGood.pdf|year=1994}}</ref> == Oʻqitish falsafasi == Worland iqtisodiyot fanini shunday oʻqitish kerakligini taʼkidlagan ediki, talabalar faqat nazariya va matematik asoslarni emas, balki real hayotdagi adolatsizlik va inson taraqqiyoti muammolarini ham tushunishlari kerak. 1975-yilda u Notre Dame universitetida doktorlik dasturi ijtimoiy-iqtisodiy muammolar va ijtimoiy adolatga yoʻnaltirilgan holda qayta tashkil etilganini yozgan va bu yoʻnalish har bir iqtisodchi uchun muhim boʻlishi kerakligini taʼkidlagan.<ref>{{cite journal|title=Doctoral programs in social economics and political economy — a note|journal=Forum for Social Economics|year=1975|volume=5|issue=3|pages=35–36}}</ref> == Mukofotlari == 1987-yilda Worland [[Reinhold Niebuhr]] mukofoti bilan taqdirlangan.<ref>{{cite web|title=Reinhold Niebuhr Award|url=http://ndreport.nd.edu/archives/2008-2009/university-awards/faculty-awards/the-reinhold-niebuhr-award/}}</ref> 1993-yilda u [[Thomas F. Divine]] mukofotini olgan.<ref>{{cite web|title=Thomas F. Divine Award|url=http://socialeconomics.org/?page=awards_and_grants&side=awards&sub=thomas_f_divine}}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} 1md7dk1qaibqokhf19svkfj719rsczz 5988027 5988023 2026-04-10T17:35:09Z Brainbox 8 92470 5988027 wikitext text/x-wiki '''Stephen T. Worland''' (1923-yil 19-fevral — 2017-yil 29-iyul) — amerikalik iqtisodchi va [[University of Notre Dame]] professori boʻlgan. Uning ilmiy yoʻnalishlari iqtisodiy taʼlimotar tarixi va ijtimoiy iqtisodiyotini oʻz ichiga oladi. Worland 1967-yilda Notre Dame University Press tomonidan nashr etilgan ''Scholasticism and Welfare Economics'' kitobining muallifi hisoblanadi<ref>{{cite book|last=Worland|first=Stephen T.|title=Scholasticism and Welfare Economics|publisher=University of Notre Dame Press|year=1967}}</ref>. Shuningdek, u 1986-yilda Springer tomonidan chop etilgan ''Justice: Views from the Social Sciences'' kitobida „Economics and Justice“ bobini yozgan<ref>{{cite book|editor=Ronald L. Cohen|title=Justice: Views from the Social Sciences|publisher=Springer|year=1986|chapter=Economics and Justice}}</ref>. == Biografiyasi == Worland [[Neoga, Illinois]] shahrida tugʻilgan va dastlabki taʼlimini shu yerda olgan. [[Ikkinchi jahon urushi]] davrida u Amerika Qoʻshma Shtatlari dengiz floti tarkibida USS Idaho (BB-42) jangovar kemasida xizmat qilgan<ref>US Navy, USS Idaho Cruise Book, 1941–1945.</ref>. U University of Illinoisdan iqtisodiyot boʻyicha bakalavr (B. A.) va doktorlik (PhD) darajalarini olgan. 1956-yilda yakunlangan dissertatsiyasi [[Thomas Aquinas]]ning iqtisodiy qarashlariga bagʻishlangan. Worland faoliyati davomida Michigan State University va University of Daytonda ishlagan, soʻng 1957-yilda University of Notre Damega qoʻshilgan va u yerda 30 yil davomida dars bergan. 1987-yilda u ikki yil davomida College of Saint Benedict and Saint Johnʼs Universityda iqtisodiyot va liberal sanʼatlar boʻyicha Clemens kafedrasining ilk egasi sifatida faoliyat yuritgan<ref>{{cite web|title=Stephen T. Worland Biography|url=http://www.csbsju.edu/academics/lecture-series/clemens-lecture-series/biography/stephen-t-worland|access-date=2015-08-11}}</ref>. U 2017-yilda [[Columbus, Indiana]]da vafot etgan<ref>{{cite web|title=Stephen T. Worland|url=http://www.therepublic.com/2017/07/31/stephen_t_worland/|website=The Republic|date=31 July 2017|access-date=2017-08-04}}</ref>. == Tadqiqotlari == Worlandning ilmiy ishlari iqtisodiy adolatni ijtimoiy va axloqiy tushuncha sifatida aniqlash va tushuntirishga qaratilgan<ref>{{cite book|last=Worland|first=Stephen T.|title=Justice|pages=47–84|year=1986|chapter=Economics and Justice}}</ref>. U neoklassik farovonlik iqtisodiyoti tarafdori boʻlgan va [[Aristotle]] gʻoyalarini zamonaviy iqtisodiyot nuqtayi nazaridan tahlil qilgan<ref>{{cite journal|title=Aristotle as a Welfare Economist|journal=History of Political Economy|year=1986|volume=18|issue=3|pages=523–529}}</ref>. Uning ''Scholasticism and Welfare Economics'' asarida farovonlik iqtisodiyoti va skolastik iqtisodiy tafakkur oʻrtasidagi falsafiy oʻxshashliklar koʻrsatib berilgan hamda [[iqtisodiy samaradorlik]] tushunchasining „adolatli narx“ doktrinasidagi oʻrni izohlangan<ref>{{cite journal|title=The Roots of Welfare Economics|journal=Review of Social Economy|year=1968|volume=26|issue=2|pages=168–175}}</ref>. ''Justice: Views from the Social Sciences'' kitobidagi bobida esa u [[klassik iqtisodiyot]], [[marksizm]] va [[neoklassik iqtisodiyot]]ni tahlil qilib, [[taqsimot adolati]] faqat ishlab chiqarishga qoʻshilgan hissa bilan cheklanib qolmasligi kerakligini taʼkidlagan<ref>{{cite journal|title=Justice: Views from the Social Sciences Review|journal=The Journal of Politics|year=1989|volume=51|issue=2|pages=439–441}}</ref>. Worlandning tadqiqotlari koʻpincha [[katolik ijtimoiy ta’limoti]]ga bagʻishlangan. Masalan, uning 2001-yildagi ''Just Wages'' maqolasida ishchilar uchun [[yashash minimumi]] (living wage) tushunchasi yoritilgan<ref>{{cite web|last=Worland|first=Stephen T.|title=Just Wages|url=http://www.firstthings.com/article/2001/02/just-wages|year=2001}}</ref>. 1994-yilda u shunday fikr bildirgan: „Xristian iqtisodiyoti“ yoki „katolik iqtisodiyoti“ alohida fan sifatida mavjud boʻlmasligi kerak, ammo diniy qadriyatlar zamonaviy bozor iqtisodiyotini tushunishda muhim hissa qoʻshadi<ref>{{cite web|title=The Right and the Good|url=https://www.gordon.edu/ace/pdf/Worland_RightAndGood.pdf|year=1994}}</ref>. == Oʻqitish falsafasi == Worland iqtisodiyot fanini shunday oʻqitish kerakligini taʼkidlagan ediki, talabalar faqat nazariya va matematik asoslarni emas, balki real hayotdagi adolatsizlik va inson taraqqiyoti muammolarini ham tushunishlari kerak. 1975-yilda u Notre Dame universitetida doktorlik dasturi ijtimoiy-iqtisodiy muammolar va ijtimoiy adolatga yoʻnaltirilgan holda qayta tashkil etilganini yozgan va bu yoʻnalish har bir iqtisodchi uchun muhim boʻlishi kerakligini taʼkidlagan<ref>{{cite journal|title=Doctoral programs in social economics and political economy — a note|journal=Forum for Social Economics|year=1975|volume=5|issue=3|pages=35–36}}</ref>. == Mukofotlari == 1987-yilda Worland [[Reinhold Niebuhr]] mukofoti bilan taqdirlangan<ref>{{cite web|title=Reinhold Niebuhr Award|url=http://ndreport.nd.edu/archives/2008-2009/university-awards/faculty-awards/the-reinhold-niebuhr-award/}}</ref>. 1993-yilda u [[Thomas F. Divine]] mukofotini olgan<ref>{{cite web|title=Thomas F. Divine Award|url=http://socialeconomics.org/?page=awards_and_grants&side=awards&sub=thomas_f_divine}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} cizrx9v5lkc82kyjq4cg8rg3xzvytxq 5988231 5988027 2026-04-10T19:23:35Z MrKrasav4ik 116296 [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988231 wikitext text/x-wiki '''Stephen T. Worland''' (1923-yil 19-fevral — 2017-yil 29-iyul) — amerikalik iqtisodchi va [[University of Notre Dame]] professori boʻlgan. Uning ilmiy yoʻnalishlari iqtisodiy taʼlimotar tarixi va ijtimoiy iqtisodiyotini oʻz ichiga oladi. Worland 1967-yilda Notre Dame University Press tomonidan nashr etilgan ''Scholasticism and Welfare Economics'' kitobining muallifi hisoblanadi<ref>{{cite book|last=Worland|first=Stephen T.|title=Scholasticism and Welfare Economics|publisher=University of Notre Dame Press|year=1967}}</ref>. Shuningdek, u 1986-yilda Springer tomonidan chop etilgan ''Justice: Views from the Social Sciences'' kitobida „Economics and Justice“ bobini yozgan<ref>{{cite book|editor=Ronald L. Cohen|title=Justice: Views from the Social Sciences|publisher=Springer|year=1986|chapter=Economics and Justice}}</ref>. == Biografiyasi == Worland [[Neoga, Illinois]] shahrida tugʻilgan va dastlabki taʼlimini shu yerda olgan. [[Ikkinchi jahon urushi]] davrida u Amerika Qoʻshma Shtatlari dengiz floti tarkibida USS Idaho (BB-42) jangovar kemasida xizmat qilgan<ref>US Navy, USS Idaho Cruise Book, 1941–1945.</ref>. U University of Illinoisdan iqtisodiyot boʻyicha bakalavr (B. A.) va doktorlik (PhD) darajalarini olgan. 1956-yilda yakunlangan dissertatsiyasi [[Thomas Aquinas]]ning iqtisodiy qarashlariga bagʻishlangan. Worland faoliyati davomida Michigan State University va University of Daytonda ishlagan, soʻng 1957-yilda University of Notre Damega qoʻshilgan va u yerda 30 yil davomida dars bergan. 1987-yilda u ikki yil davomida College of Saint Benedict and Saint Johnʼs Universityda iqtisodiyot va liberal sanʼatlar boʻyicha Clemens kafedrasining ilk egasi sifatida faoliyat yuritgan<ref>{{cite web|title=Stephen T. Worland Biography|url=http://www.csbsju.edu/academics/lecture-series/clemens-lecture-series/biography/stephen-t-worland|access-date=2015-08-11}}</ref>. U 2017-yilda [[Columbus, Indiana]]da vafot etgan<ref>{{cite web|title=Stephen T. Worland|url=http://www.therepublic.com/2017/07/31/stephen_t_worland/|website=The Republic|date=31 July 2017|access-date=2017-08-04}}</ref>. == Tadqiqotlari == Worlandning ilmiy ishlari iqtisodiy adolatni ijtimoiy va axloqiy tushuncha sifatida aniqlash va tushuntirishga qaratilgan<ref>{{cite book|last=Worland|first=Stephen T.|title=Justice|pages=47–84|year=1986|chapter=Economics and Justice}}</ref>. U neoklassik farovonlik iqtisodiyoti tarafdori boʻlgan va [[Aristotle]] gʻoyalarini zamonaviy iqtisodiyot nuqtayi nazaridan tahlil qilgan<ref>{{cite journal|title=Aristotle as a Welfare Economist|journal=History of Political Economy|year=1986|volume=18|issue=3|pages=523–529}}</ref>. Uning ''Scholasticism and Welfare Economics'' asarida farovonlik iqtisodiyoti va skolastik iqtisodiy tafakkur oʻrtasidagi falsafiy oʻxshashliklar koʻrsatib berilgan hamda [[iqtisodiy samaradorlik]] tushunchasining „adolatli narx“ doktrinasidagi oʻrni izohlangan<ref>{{cite journal|title=The Roots of Welfare Economics|journal=Review of Social Economy|year=1968|volume=26|issue=2|pages=168–175}}</ref>. ''Justice: Views from the Social Sciences'' kitobidagi bobida esa u [[klassik iqtisodiyot]], [[marksizm]] va [[neoklassik iqtisodiyot]]ni tahlil qilib, [[taqsimot adolati]] faqat ishlab chiqarishga qoʻshilgan hissa bilan cheklanib qolmasligi kerakligini taʼkidlagan<ref>{{cite journal|title=Justice: Views from the Social Sciences Review|journal=The Journal of Politics|year=1989|volume=51|issue=2|pages=439–441}}</ref>. Worlandning tadqiqotlari koʻpincha [[katolik ijtimoiy ta’limoti]]ga bagʻishlangan. Masalan, uning 2001-yildagi ''Just Wages'' maqolasida ishchilar uchun [[yashash minimumi]] (living wage) tushunchasi yoritilgan<ref>{{cite web|last=Worland|first=Stephen T.|title=Just Wages|url=http://www.firstthings.com/article/2001/02/just-wages|year=2001}}</ref>. 1994-yilda u shunday fikr bildirgan: „Xristian iqtisodiyoti“ yoki „katolik iqtisodiyoti“ alohida fan sifatida mavjud boʻlmasligi kerak, ammo diniy qadriyatlar zamonaviy bozor iqtisodiyotini tushunishda muhim hissa qoʻshadi<ref>{{cite web|title=The Right and the Good|url=https://www.gordon.edu/ace/pdf/Worland_RightAndGood.pdf|year=1994}}</ref>. == Oʻqitish falsafasi == Worland iqtisodiyot fanini shunday oʻqitish kerakligini taʼkidlagan ediki, talabalar faqat nazariya va matematik asoslarni emas, balki real hayotdagi adolatsizlik va inson taraqqiyoti muammolarini ham tushunishlari kerak. 1975-yilda u Notre Dame universitetida doktorlik dasturi ijtimoiy-iqtisodiy muammolar va ijtimoiy adolatga yoʻnaltirilgan holda qayta tashkil etilganini yozgan va bu yoʻnalish har bir iqtisodchi uchun muhim boʻlishi kerakligini taʼkidlagan<ref>{{cite journal|title=Doctoral programs in social economics and political economy — a note|journal=Forum for Social Economics|year=1975|volume=5|issue=3|pages=35–36}}</ref>. == Mukofotlari == 1987-yilda Worland [[Reinhold Niebuhr]] mukofoti bilan taqdirlangan<ref>{{cite web|title=Reinhold Niebuhr Award|url=http://ndreport.nd.edu/archives/2008-2009/university-awards/faculty-awards/the-reinhold-niebuhr-award/}}</ref>. 1993-yilda u [[Thomas F. Divine]] mukofotini olgan<ref>{{cite web|title=Thomas F. Divine Award|url=http://socialeconomics.org/?page=awards_and_grants&side=awards&sub=thomas_f_divine}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] kdamhev1wclfw2sw8dnqpzynn7wrlgr 5988232 5988231 2026-04-10T19:24:51Z MrKrasav4ik 116296 [[Turkum:Iqtisodchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988232 wikitext text/x-wiki '''Stephen T. Worland''' (1923-yil 19-fevral — 2017-yil 29-iyul) — amerikalik iqtisodchi va [[University of Notre Dame]] professori boʻlgan. Uning ilmiy yoʻnalishlari iqtisodiy taʼlimotar tarixi va ijtimoiy iqtisodiyotini oʻz ichiga oladi. Worland 1967-yilda Notre Dame University Press tomonidan nashr etilgan ''Scholasticism and Welfare Economics'' kitobining muallifi hisoblanadi<ref>{{cite book|last=Worland|first=Stephen T.|title=Scholasticism and Welfare Economics|publisher=University of Notre Dame Press|year=1967}}</ref>. Shuningdek, u 1986-yilda Springer tomonidan chop etilgan ''Justice: Views from the Social Sciences'' kitobida „Economics and Justice“ bobini yozgan<ref>{{cite book|editor=Ronald L. Cohen|title=Justice: Views from the Social Sciences|publisher=Springer|year=1986|chapter=Economics and Justice}}</ref>. == Biografiyasi == Worland [[Neoga, Illinois]] shahrida tugʻilgan va dastlabki taʼlimini shu yerda olgan. [[Ikkinchi jahon urushi]] davrida u Amerika Qoʻshma Shtatlari dengiz floti tarkibida USS Idaho (BB-42) jangovar kemasida xizmat qilgan<ref>US Navy, USS Idaho Cruise Book, 1941–1945.</ref>. U University of Illinoisdan iqtisodiyot boʻyicha bakalavr (B. A.) va doktorlik (PhD) darajalarini olgan. 1956-yilda yakunlangan dissertatsiyasi [[Thomas Aquinas]]ning iqtisodiy qarashlariga bagʻishlangan. Worland faoliyati davomida Michigan State University va University of Daytonda ishlagan, soʻng 1957-yilda University of Notre Damega qoʻshilgan va u yerda 30 yil davomida dars bergan. 1987-yilda u ikki yil davomida College of Saint Benedict and Saint Johnʼs Universityda iqtisodiyot va liberal sanʼatlar boʻyicha Clemens kafedrasining ilk egasi sifatida faoliyat yuritgan<ref>{{cite web|title=Stephen T. Worland Biography|url=http://www.csbsju.edu/academics/lecture-series/clemens-lecture-series/biography/stephen-t-worland|access-date=2015-08-11}}</ref>. U 2017-yilda [[Columbus, Indiana]]da vafot etgan<ref>{{cite web|title=Stephen T. Worland|url=http://www.therepublic.com/2017/07/31/stephen_t_worland/|website=The Republic|date=31 July 2017|access-date=2017-08-04}}</ref>. == Tadqiqotlari == Worlandning ilmiy ishlari iqtisodiy adolatni ijtimoiy va axloqiy tushuncha sifatida aniqlash va tushuntirishga qaratilgan<ref>{{cite book|last=Worland|first=Stephen T.|title=Justice|pages=47–84|year=1986|chapter=Economics and Justice}}</ref>. U neoklassik farovonlik iqtisodiyoti tarafdori boʻlgan va [[Aristotle]] gʻoyalarini zamonaviy iqtisodiyot nuqtayi nazaridan tahlil qilgan<ref>{{cite journal|title=Aristotle as a Welfare Economist|journal=History of Political Economy|year=1986|volume=18|issue=3|pages=523–529}}</ref>. Uning ''Scholasticism and Welfare Economics'' asarida farovonlik iqtisodiyoti va skolastik iqtisodiy tafakkur oʻrtasidagi falsafiy oʻxshashliklar koʻrsatib berilgan hamda [[iqtisodiy samaradorlik]] tushunchasining „adolatli narx“ doktrinasidagi oʻrni izohlangan<ref>{{cite journal|title=The Roots of Welfare Economics|journal=Review of Social Economy|year=1968|volume=26|issue=2|pages=168–175}}</ref>. ''Justice: Views from the Social Sciences'' kitobidagi bobida esa u [[klassik iqtisodiyot]], [[marksizm]] va [[neoklassik iqtisodiyot]]ni tahlil qilib, [[taqsimot adolati]] faqat ishlab chiqarishga qoʻshilgan hissa bilan cheklanib qolmasligi kerakligini taʼkidlagan<ref>{{cite journal|title=Justice: Views from the Social Sciences Review|journal=The Journal of Politics|year=1989|volume=51|issue=2|pages=439–441}}</ref>. Worlandning tadqiqotlari koʻpincha [[katolik ijtimoiy ta’limoti]]ga bagʻishlangan. Masalan, uning 2001-yildagi ''Just Wages'' maqolasida ishchilar uchun [[yashash minimumi]] (living wage) tushunchasi yoritilgan<ref>{{cite web|last=Worland|first=Stephen T.|title=Just Wages|url=http://www.firstthings.com/article/2001/02/just-wages|year=2001}}</ref>. 1994-yilda u shunday fikr bildirgan: „Xristian iqtisodiyoti“ yoki „katolik iqtisodiyoti“ alohida fan sifatida mavjud boʻlmasligi kerak, ammo diniy qadriyatlar zamonaviy bozor iqtisodiyotini tushunishda muhim hissa qoʻshadi<ref>{{cite web|title=The Right and the Good|url=https://www.gordon.edu/ace/pdf/Worland_RightAndGood.pdf|year=1994}}</ref>. == Oʻqitish falsafasi == Worland iqtisodiyot fanini shunday oʻqitish kerakligini taʼkidlagan ediki, talabalar faqat nazariya va matematik asoslarni emas, balki real hayotdagi adolatsizlik va inson taraqqiyoti muammolarini ham tushunishlari kerak. 1975-yilda u Notre Dame universitetida doktorlik dasturi ijtimoiy-iqtisodiy muammolar va ijtimoiy adolatga yoʻnaltirilgan holda qayta tashkil etilganini yozgan va bu yoʻnalish har bir iqtisodchi uchun muhim boʻlishi kerakligini taʼkidlagan<ref>{{cite journal|title=Doctoral programs in social economics and political economy — a note|journal=Forum for Social Economics|year=1975|volume=5|issue=3|pages=35–36}}</ref>. == Mukofotlari == 1987-yilda Worland [[Reinhold Niebuhr]] mukofoti bilan taqdirlangan<ref>{{cite web|title=Reinhold Niebuhr Award|url=http://ndreport.nd.edu/archives/2008-2009/university-awards/faculty-awards/the-reinhold-niebuhr-award/}}</ref>. 1993-yilda u [[Thomas F. Divine]] mukofotini olgan<ref>{{cite web|title=Thomas F. Divine Award|url=http://socialeconomics.org/?page=awards_and_grants&side=awards&sub=thomas_f_divine}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] api5qpb5ekyskik9d27v8rdxb32e8d7 Apurva Sanghi 0 1363971 5988024 2026-04-10T17:24:51Z MrKrasav4ik 116296 „{{Infobox scientist | name = Apurva Sanghi | tasvir = Apurva Sanghi.png | caption = | birth_date = {{birth date and age|1970|1|15}} | birth_place = [[Lucknow]], [[Hindiston]] | nationality = | fields = iqtisodiyot | workplaces = [[Jahon banki]] | alma_mater = [[Chikago universiteti]] (PhD)<br />[[Kaliforniya universiteti, Los-Anjeles]] (BS va BA) | known_for = iqtisodiy tadqiqotlar }} '''Apurva Sanghi''' (1970-yil 15-yanv...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988024 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Apurva Sanghi | tasvir = Apurva Sanghi.png | caption = | birth_date = {{birth date and age|1970|1|15}} | birth_place = [[Lucknow]], [[Hindiston]] | nationality = | fields = iqtisodiyot | workplaces = [[Jahon banki]] | alma_mater = [[Chikago universiteti]] (PhD)<br />[[Kaliforniya universiteti, Los-Anjeles]] (BS va BA) | known_for = iqtisodiy tadqiqotlar }} '''Apurva Sanghi''' (1970-yil 15-yanvarda tugʻilgan) — iqtisodchi va hozirda [[Jahon banki]]ning bosh iqtisodchisi hisoblanadi. U ikki oʻn yillik faoliyati davomida [[Singapur]], [[Keniya]], [[Rossiya]] va yaqinda [[Malayziya]] kabi mamlakatlarda muhim iqtisodchi lavozimlarida ishlagan. Sanghi xususiy sektorda ham faoliyat yuritgan hamda [[Chikago universiteti]], [[Thammasat universiteti]] (Bangkok) va Rossiyadagi [[MGIMO universiteti]]da iqtisod fanidan dars bergan.<ref name="edge">{{cite news |last1=Tan |first1=Quincy |title=Tricks of the Trade |url=https://theedgemalaysia.com/node/769337 |publisher=[[The Edge (Malaysia)]] |date=September 8, 2025}}</ref> == Hayoti va taʼlimi == Sanghi 1970-yil 15-yanvarda [[Lucknow]], [[Hindiston]]da tugʻilgan. U bolaligining katta qismini Hindiston yarimorolining turli hududlarida oʻtkazgan.<ref name="edge" /> 18 yoshida u [[AQSh]]ga koʻchib oʻtib, [[Kaliforniya universiteti, Los-Anjeles]]da fizika va biznes-iqtisodiyot yoʻnalishlarida tahsil olgan. Keyinchalik [[Chikago universiteti]]da iqtisod fanlari boʻyicha PhD darajasini olgan.<ref>{{cite journal |last1=Sanghi |first1=Apurva |last2=Mendelsohn |first2=Robert |title=The impacts of global warming on farmers in Brazil and India |journal=Global Environmental Change |date=2008 |volume=18 |issue=4 |pages=655–665 |doi=10.1016/J.GLOENVCHA.2008.06.008}}</ref> Sanghi, shuningdek, [[Yel universiteti]]da tashrif buyuruvchi tadqiqotchi boʻlgan.<ref name="edge" /> == Faoliyati == 1998-yilda Sanghi [[Vashington]]da xususiy sektorda ishlay boshlagan. 2000-yilda u [[Jahon banki]]ga qoʻshilgan.<ref>{{cite web |title=Counting the cost of calamities |url=https://www.economist.com/briefing/2012/01/14/counting-the-cost-of-calamities |publisher=[[The Economist]] |date=January 14, 2012}}</ref> Keyinchalik u [[Singapur]]da Jahon banki operatsiyalariga rahbarlik qilgan.<ref>{{cite web |title=Natural Hazards, Unnatural Disasters |url=https://www.worldbank.org/en/news/feature/2010/11/15/natural-hazards-unnatural-disasters-the-economics-of-effective-prevention |publisher=[[World Bank]]}}</ref> 2012-yilda u [[Keniya]] uchun bosh iqtisodchi boʻlgan.<ref>{{cite web |title=How to fix corporate social responsibility |url=https://www.weforum.org/stories/2014/11/how-to-fix-corporate-social-responsibility/ |publisher=[[World Economic Forum]]}}</ref> 2018-yilda u TEDx chiqish qilgan.<ref>{{cite web |title=Refugees are Good for Local Economies |url=https://www.ted.com/talks/apurva_sanghi_refugees_are_good_for_local_economies}}</ref> 2016-yilda u [[Rossiya]] uchun bosh iqtisodchi etib tayinlangan.<ref>{{cite web |title=World Bank Urges Russia to Adopt Guaranteed Minimum Income |url=https://www.themoscowtimes.com/2021/05/26/world-bank-urges-russia-to-adopt-guaranteed-minimum-income-a74015}}</ref> 2021-yilda u [[Malayziya]]da faoliyat boshlagan.<ref>{{cite web |title=Malaysia's Fiscal Consolidation Strategy |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-02-03/malaysia-s-fiscal-consolidation-strategy-challenging-world-bank}}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Tirik odamlar]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:1970-yilda tug‘ilganlar]] pegj5qsqo6h2dv68siovg8vxv3411et 5988034 5988024 2026-04-10T17:38:22Z MrKrasav4ik 116296 5988034 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Apurva Sanghi | tasvir = Apurva Sanghi.png | caption = | birth_date = {{birth date and age|1970|1|15}} | birth_place = [[Lucknow]], [[Hindiston]] | nationality = | fields = iqtisodiyot | workplaces = [[Jahon banki]] | alma_mater = [[Chikago universiteti]] (PhD)<br />[[Kaliforniya universiteti, Los-Anjeles]] (BS va BA) | known_for = iqtisodiy tadqiqotlar }} '''Apurva Sanghi''' (1970-yil 15-yanvarda tugʻilgan) — iqtisodchi va hozirda [[Jahon banki]]ning bosh iqtisodchisi hisoblanadi. U ikki oʻn yillik faoliyati davomida [[Singapur]], [[Keniya]], [[Rossiya]] va yaqinda [[Malayziya]] kabi mamlakatlarda muhim iqtisodchi lavozimlarida ishlagan. Sanghi xususiy sektorda ham faoliyat yuritgan hamda [[Chikago universiteti]], [[Thammasat universiteti]] (Bangkok) va Rossiyadagi [[MGIMO universiteti]]da iqtisod fanidan dars bergan<ref name="edge">{{cite news |last1=Tan |first1=Quincy |title=Tricks of the Trade |url=https://theedgemalaysia.com/node/769337 |publisher=[[The Edge (Malaysia)]] |date=September 8, 2025}}</ref>. == Hayoti va taʼlimi == Sanghi 1970-yil 15-yanvarda [[Lucknow]], [[Hindiston]]da tugʻilgan. U bolaligining katta qismini Hindiston yarimorolining turli hududlarida oʻtkazgan<ref name="edge" />. 18 yoshida u [[AQSh]]ga koʻchib oʻtib, [[Kaliforniya universiteti, Los-Anjeles]]da fizika va biznes-iqtisodiyot yoʻnalishlarida tahsil olgan. Keyinchalik [[Chikago universiteti]]da iqtisod fanlari boʻyicha PhD darajasini olgan<ref>{{cite journal |last1=Sanghi |first1=Apurva |last2=Mendelsohn |first2=Robert |title=The impacts of global warming on farmers in Brazil and India |journal=Global Environmental Change |date=2008 |volume=18 |issue=4 |pages=655–665 |doi=10.1016/J.GLOENVCHA.2008.06.008}}</ref>. Sanghi, shuningdek, [[Yel universiteti]]da tashrif buyuruvchi tadqiqotchi boʻlgan<ref name="edge" />. == Faoliyati == 1998-yilda Sanghi Vashingtonda (Kolumbiya okrugi) xususiy sektordagi birinchi ishini boshladi va AQSh, Lotin Amerikasi hamda Janubiy Osiyoda kommunal xizmatlarni qayta tuzish va xususiylashtirish boʻyicha iqtisodiy konsalting firmasi uchun ishladi. 2000-yilda u [[Jahon banki]]ga qoʻshilib, bankning xususiy sektorni rivojlantirish boʻyicha ilk strategiyasi ustida ishladi. Keyinchalik u [[Singapur]]ga koʻchib oʻtdi va u yerda [[Jahon banki]]–PPIAFning Osiyo mintaqaviy operatsiyalariga rahbarlik qildi<ref>{{cite web |title=Counting the cost of calamities |url=https://www.economist.com/briefing/2012/01/14/counting-the-cost-of-calamities |publisher=[[The Economist]] |date=January 14, 2012}}</ref>. Vashingtonga qaytganidan soʻng Sanghi [[Jahon banki]]–[[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]]dan iborat jamoaga rahbarlik qildi va tabiiy ofatlar iqtisodiyoti boʻyicha birinchi yirik tahlilni tayyorladi. Ushbu ish bir nechta [[Nobel memorial mukofoti (iqtisodiyot)]] laureatlari tomonidan qoʻllab-quvvatlangan<ref>{{cite web |title=Natural Hazards, Unnatural Disasters: The Economics of Effective Prevention |url=https://www.worldbank.org/en/news/feature/2010/11/15/natural-hazards-unnatural-disasters-the-economics-of-effective-prevention |publisher=[[Jahon banki]] |date=November 15, 2010}}</ref>. U shuningdek [[Iqlim o‘zgarishi bo‘yicha hukumatlararo panel]] (IPCC)ning „Ekstremal hodisalar va ofatlar xavfini boshqarish“ maxsus hisobotining yetakchi mualliflaridan biri boʻlgan<ref>{{cite book |editor-first1=Christopher B. |editor-first2=Vicente |editor-first3=Thomas F. |editor-first4=Qin |editor-last1=Field |editor-last2=Barros |editor-last3=Stocker |editor-last4=Dahe |title=Managing the Risks of Extreme Events and Disasters to Advance Climate Change Adaptation |url=https://www.cambridge.org/core/books/managing-the-risks-of-extreme-events-and-disasters-to-advance-climate-change-adaptation/0D6C7E5AAD12D00CB305C9933422989C |publisher=[[Cambridge University Press]] |date=August 2012 |doi=10.1017/CBO9781139177245 |isbn=978-1-107-02506-6 }}</ref>. 2012-yilda Sanghi Afrikadagi ilk lavozimiga tayinlanib, [[Keniya]], Ruanda, [[Uganda]] va Eritreya uchun [[Jahon banki]]ning bosh iqtisodchisi boʻldi<ref>{{cite web |title=How to fix corporate social responsibility |url=https://www.weforum.org/stories/2014/11/how-to-fix-corporate-social-responsibility/ |publisher=[[Jahon iqtisodiy forumi]] |date=November 27, 2014}}</ref>. Nayrobida ishlagan davrida u Keniyaning har bir okrugi milliy iqtisodiy oʻsishga qoʻshgan hissasini birinchi boʻlib hisoblab chiqqanlardan biri boʻldi<ref>{{cite web |last1=Dawkins |first1=David |title=GDP Is Broken - Meet The Leaders Trying To Fix It |url=https://www.forbes.com/sites/daviddawkins/2019/08/03/gdp-is-brokenmeet-the-leaders-trying-to-fix-it/ |work=[[Forbes]] |date=August 3, 2019}}</ref>. Uning ishlari keyinchalik ''[[Forbes]]'' va boshqa nashrlar tomonidan eʼtirof etildi<ref>{{cite web |title=The Economics of Disaster |url=https://www.newtimes.co.rw/article/66297/the-economics-of-disaster |publisher=[[The New Times (Rwanda)]] |date=January 16, 2012}}</ref>. Sanghi 2018-yilda Keniyadagi [[Kakuma qochqinlar lageri]]dan TEDx nutqini taqdim etdi<ref>{{cite web |title=Refugees are Good for Local Economies |date=16 July 2018 |url=https://www.ted.com/talks/apurva_sanghi_refugees_are_good_for_local_economies |publisher=[[TED (konferensiya)]]}}</ref>. U Keniyaning iqtisodiy oʻsishi va neft bozorining shakllanishi haqida ham fikr bildirgan<ref>{{cite web |title=Economic Memorandum: Kenya's Growth Story: Past, Present and Future |url=https://www.worldbank.org/en/country/kenya/publication/kenya-economic-memorandum-from-economic-growth-jobs-shared-prosperity |publisher=[[Jahon banki]] |date=March 2016}}</ref>. Sanghi 2016-yilda Dylan Johnson bilan birga „Deal or No Deal: Strictly Business for China in Kenya?“ nomli tadqiqot ishini yozgan<ref>{{cite journal |title=Deal or No Deal: Strictly Business for China in Kenya? |journal=[[Jahon banki]] |date=April 20, 2016 |ssrn=2757452 |url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2757452}}</ref>, U shuningdek [[Kenneth J. Arrow]] bilan sogʻliqni saqlash tizimlari boʻyicha maqola yozgan<ref>{{cite web |last1=Arrow |first1=Kenneth |title=Why Economists Put Health First |url=https://www.project-syndicate.org/commentary/developing-countries-universal-health-systems-by-kenneth-j--arrow-and-apurva-sanghi-2015-12 |publisher=[[Project Syndicate]] |date=December 4, 2015}}</ref>. 2016-yilda u [[Rossiya Federatsiyasi]] uchun Jahon bankining bosh iqtisodchisi boʻldi. U Rossiya iqtisodiyoti va siyosiy muammolari haqida koʻplab intervyular bergan<ref>{{cite web |last1=Foy |first1=Henry |title=Russians sceptical of Putin's grand projects as economy founders |url=https://www.ft.com/content/cca94692-2061-11e7-a454-ab04428977f9 |publisher=[[Financial Times]]}}</ref>. U sanksiyalar va neft narxlari oʻzgarishi iqtisodiyotga taʼsirini ham tahlil qilgan<ref>{{cite web |title=Will Russia's new fiscal rule end its oil and gas dependence? |url=https://www.brookings.edu/articles/will-russias-new-fiscal-rule-end-its-oil-and-gas-dependence/ |publisher=[[Brookings Institution]] |date=December 6, 2017}}</ref>. U „Forbes Russia“ uchun rus tilida muntazam ustun yozgan<ref>{{cite web |title=Рубль снялся с якоря: что оторвало российскую валюту от нефтяных цен |url=https://www.forbes.ru/finansy-i-investicii/386751-rubl-snyalsya-s-yakorya-chto-otorvalo-rossiyskuyu-valyutu-ot-neftyanyh |work=[[Forbes Russia]]}}</ref>. 2018-yilda u [[MGIMO universiteti]]da maʼruza qilgan. 2021-yilda u [[Malayziya]] uchun Jahon bankining bosh iqtisodchisi boʻldi<ref>{{cite web |title=Malaysia's Fiscal Consolidation Strategy is Challenging |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-02-03/malaysia-s-fiscal-consolidation-strategy-challenging-world-bank |publisher=[[Bloomberg]] |date=February 2, 2023}}</ref>. 2025-yilda u Malayziya Vazirlar Mahkamasi yigʻilishida yashash xarajatlari haqida maʼruza qildi<ref>{{cite web |title=Anwar's call to Cabinet: Open ears, open hearts, stronger Madani govt |url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2025/02/22/anwars-call-to-cabinet-open-ears-open-hearts-stronger-madani-govt/167532 |publisher=[[Malay Mail]] |date=February 22, 2025}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Tirik odamlar]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:1970-yilda tug‘ilganlar]] b5jp6bgcbzmm7r0rt0gnnyj5b2zi8jo Roy Harrod 0 1363972 5988026 2026-04-10T17:29:51Z GhostUch1xa 243420 „'''Ser Henry Roy Forbes Harrod''' (1900-yil 13-fevral – 1978-yil 8-mart) ingliz iqtisodchisi bo‘lgan. U ''' John Maynard Keynes hayoti''' (1951) asari va Harrod–Domar modelini ishlab chiqishi bilan mashhur. U International Economics kitobi bilan ham tanilgan bo‘lib, bu darslik xalqaro iqtisodiyot bo‘yicha standart asarlardan biri bo‘lgan. Uning dastlabki nashridagi ayrim fikrlar keyinchalik mustaqil ravishda boshqa olimlar tomonidan riv...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988026 wikitext text/x-wiki '''Ser Henry Roy Forbes Harrod''' (1900-yil 13-fevral – 1978-yil 8-mart) ingliz iqtisodchisi bo‘lgan. U ''' John Maynard Keynes hayoti''' (1951) asari va Harrod–Domar modelini ishlab chiqishi bilan mashhur. U International Economics kitobi bilan ham tanilgan bo‘lib, bu darslik xalqaro iqtisodiyot bo‘yicha standart asarlardan biri bo‘lgan. Uning dastlabki nashridagi ayrim fikrlar keyinchalik mustaqil ravishda boshqa olimlar tomonidan rivojlantirilgan nazariyalarni oldindan bashorat qilgan. ==Biografiya== Harrod Londonda biznesmen Henry Dawes Harrod va yozuvchi Frances Forbes-Robertson oilasida tug‘ilgan. U St Paul's School, London|St Paul's School va keyin Vestminster maktabida o‘qigan. U New College, [[Oksford]]ga tarix stipendiyasi bilan kirgan. Artilleriyada qisqa xizmatdan so‘ng 1921-yilda literae humaniores fanidan, 1922-yilda esa zamonaviy tarixdan eng yuqori natija bilan bitirgan. 1922-yilda Qirollik kolleji,[[ Kembrij]]da vaqt o‘tkazgan va u yerda [[John Maynard Keynes]] bilan tanishgan. Keyinchalik u Oksfordga qaytib, Masih cherkovi, [[Oksford]]da iqtisod bo‘yicha o‘qituvchi va tutor bo‘lgan. 1967-yilgacha shu lavozimda ishlagan. Keynes bilan 1946-yilgacha aloqada bo‘lgan va keyinchalik uning biografini yozgan (1951). U 1938–1947 va 1954–1958 yillarda Nuffild kolleji,[[ Oksford]]da ham a’zo bo‘lgan. Oksfordda u Railway Club a’zosi bo‘lgan, uning tarkibida Henry Yorke, Henry Thynne, David Plunket Greene, Harold Acton va boshqalar bor edi. Ikkinchi jahon urushi davrida u qisqa muddat [[Winston Churchill]]ning Admiraltidagi statistik bo‘limida ishlagan. 1945-yilgi saylovda u Liberal Partiya nomidan Huddersfield okrugidan nomzod bo‘lgan va uchta nomzod orasida uchinchi o‘rinni olgan (16.2% ovoz). 1966-yilda u [[Bernhard-Harms-Preis]] mukofotini olgan. 1967-yilda nafaqaga chiqqach Holt, Norfolkka ko‘chib o‘tgan. U Vetnam urushi haqida AQSh harbiy kampaniyasini qo‘llab-quvvatlaganini bildirgan. Assar Lindbek uning uzoq yashaganida Iqtisodiyot fanlari bo‘yicha Nobel xotira mukofoti olishi mumkinligini aytgan. U 1938-yilda Wilhelmine “Billa” Cresswell bilan turmush qurgan. Ularning o‘g‘illaridan biri Dominik Harrod BBC iqtisodiy sharhlovchisi bo‘lgan. ==''John Maynard Keynes hayoti''== Keynes vafotidan so‘ng Harrod va Austin Robinson uning obituarini yozgan. Keyinchalik Geoffrey Keynes taklifi bilan Harrod Keynesning yirik biografiyasini yozgan. ''' John Maynard Keynes hayoti''' 1951-yilda nashr etilgan va katta e’tirofga sazovor bo‘lgan. Keyinchalik Keynes hayoti haqida ko‘plab yangi tadqiqotlar paydo bo‘lgan va Harrodning ba’zi talqinlari qayta ko‘rib chiqilgan. ==Asarlar ro‘yxati== * “Doctrines of Imperfect Competition,” ''Quarterly Journal of Economics'' 48 (1934) * ''The Trade Cycle'' (1936) * ''International economics'' (1933–1973) * ''Towards a Dynamic Economics'' (1948) * ''The Life of John Maynard Keynes'' (1951) * ''Economic Dynamics'' (1973) ==Faxriy unvonlar== Harrod 1959-yil Yangi yil mukofotlarida Ritsar unvoniga sazovor bo‘lgan. ==Meros== Harrodning qo‘lyozmalari '''Briyaniya kutubxonasi'''da saqlanadi. ==Izohlar== {{Reflist}} ==Bibliografiya== * Durlauf & Blume (2016) * The Concise Encyclopedia of Economics (2008) ==Manbalar== * Oxford Dictionary of National Biography ==Tashqi havolalar== * Harrod Economic Thought Website * Roy Harrod Page [[Category:1900-yilda tug‘ilganlar]] [[Category:1978-yilda vafot etganlar]] [[Category:Ingliz iqtisodchilari]] [[Category:Post-Keynes iqtisodchilari]] [[Category:Oksford universiteti bitiruvchilari]] [[Category:20-asr britaniyalik statistiklari]] efy5qzt6gukod2t3l0vof9jqbigzs3l Edmund Phelps 0 1363973 5988028 2026-04-10T17:35:45Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 „{{Iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Edmund Phelps | rasmi = Edmund Phelps 2017.jpg | sarlavha = Phelps 2017 yilda | tugʻilgan_sanasi = {{Birth date and age|1933|7|26|mf=y}} | tugʻilgan_joyi = [[Evanston, Illinois]], AQSh | death_date = | death_place = | soha = [[Makroiqtisodiyot]] | hissasi = [[Makroiqtisodiyotning mikroasoslari]] Ish haqi va narx belgilashda kutilmalar [[Ishsizlikning tabiiy darajasi]] Statistik diskriminatsiya (iqtisodiyot)|...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988028 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Edmund Phelps | rasmi = Edmund Phelps 2017.jpg | sarlavha = Phelps 2017 yilda | tugʻilgan_sanasi = {{Birth date and age|1933|7|26|mf=y}} | tugʻilgan_joyi = [[Evanston, Illinois]], AQSh | death_date = | death_place = | soha = [[Makroiqtisodiyot]] | hissasi = [[Makroiqtisodiyotning mikroasoslari]] Ish haqi va narx belgilashda kutilmalar [[Ishsizlikning tabiiy darajasi]] [[Statistik diskriminatsiya (iqtisodiyot)|Statistik diskriminatsiya]] Tarkibiy pasayishlar [[Innovatsiya]]da [[tasavvur]] [[Oltin qoida jamg‘arma stavkasi|Jamgʻarmaning oltin qoida stavkasi]] | mukofotlar = Iqtisodiyot fanlari boʻyicha Nobel memorial mukofoti (2006), Chevalier de la Legion d’Honneur (2008), Pico Mirandola mukofoti (2008), Global Iqtisodiyot mukofoti (2008), Xitoy Doʻstlik mukofoti (2014) }} '''Edmund Strother Phelps''' (1933-yil 26-iyulda tugʻilgan) — amerikalik [[iqtisodchi]] va 2006-yilgi [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] sovrindori. Faoliyatining boshida u 1960-yillarning birinchi yarmida Yelning Cowles fondida iqtisodiy oʻsish manbalari boʻyicha tadqiqotlari bilan tanildi. Uning oltin qoida jamgʻarma stavkasini koʻrsatishi (bu [[John von Neumann]] ishi bilan bogʻliq tushuncha) millatning kelajak avlodlar uchun jamgʻarish va investitsiya qilishdan koʻra hozirgi isteʼmolga qancha sarflashi kerakligi haqidagi tadqiqotlar toʻlqinini boshlab berdi. Phelps 1966-yildan 1971-yilgacha [[Pensilvaniya universiteti]]da boʻlgan va 1971-yilda [[Columbia universiteti]]ga koʻchib oʻtgan. Uning eng asosiy ishi bandlikni aniqlash va narx-ish haqi dinamikasining makroiqtisodiy nazariyasini qoʻllab-quvvatlash uchun nomukammal maʼlumot, toʻliq boʻlmagan bilim hamda ish haqi va narxlar haqidagi kutilmalarni oʻz ichiga olgan mikroasosni kiritdi. Bu uning ishsizlikning tabiiy darajasini (uning mavjudligi va hajmini boshqaruvchi mexanizm) ishlab chiqishiga olib keldi. 2000-yillarning boshida u biznes innovatsiyasini oʻrganishga oʻtdi. U 1982-yildan 2021-yilgacha Columbia universitetida MakVikar siyosiy iqtisod professori boʻlgan. 2022-yil 1-yanvardan boshlab uning lavozimi MakVikar siyosiy iqtisod professori emeritusiga oʻzgartirildi. == Erta hayoti va taʼlimi == Phelps 1933-yil 26-iyulda [[Evanston, Illinois]] shahrida tugʻilgan va u olti yoshida oilasi bilan Hastings-on-Hudson, New Yorkga koʻchib oʻtgan va u yerda maktab yillarini oʻtkazgan<ref name="autobio">{{cite book | last=Phelps | first=Edmund S. | editor=Arnold Heertje | editor-link=Arnold Heertje | title=The Makers of Modern Economics | chapter=Chapter 5: A Life in Economics | volume=II | edition=First | location=Aldershot; Brookfield | publisher=Edward Elgar Publishing Co. | year=1995 | isbn=1-85898-237-5 | chapter-url=http://www.columbia.edu/~esp2/autobio1.pdf |access-date=2008-08-18}}</ref>. 1951-yilda u bakalavriat taʼlimi uchun Amherst kollejiga bordi. Otasining maslahati bilan Phelps Amherstdagi ikkinchi yilida birinchi [[iqtisodiyot]] kursiga yozildi. Iqtisodchi Jeyms Nelson kursni oʻqidi, u Pol Samuelsonning mashhur ''Economics'' darsligiga asoslangan edi. Phelps biznesga formal tahlilni qoʻllash imkoniyatidan qattiq taʼsirlangan edi. U tezda mavjud iqtisodiy nazariya va mikroiqtisodiyot hamda makroiqtisodiyot oʻrtasidagi mavjud boʻshliq bilan muhim hal qilinmagan muammoni anglab yetdi. 1955 yilda Amherstdan bakalavr darajasini olgach, Phelps magistratura taʼlimi uchun [[Yale universiteti]]ga bordi. Yaleda u boshqalar qatori boʻlajak Nobel sovrindorlari [[James Tobin]] va [[Thomas Schelling]] qoʻl ostida tahsil oldi. Phelps, shuningdek, agentlarning kutilmalariga urgʻu bergan kursi bilan William Fellner tomonidan ham kuchli taʼsirlangan. Phelps 1959-yilda Yelda iqtisodiyot boʻyicha Ph. D. darajasini oldi. == Manbalar == {{manbalar}} 4c1t2a171j1ms5xjic5iqyjc0cnls96 5988029 5988028 2026-04-10T17:36:34Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Iqtisodchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988029 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Edmund Phelps | rasmi = Edmund Phelps 2017.jpg | sarlavha = Phelps 2017 yilda | tugʻilgan_sanasi = {{Birth date and age|1933|7|26|mf=y}} | tugʻilgan_joyi = [[Evanston, Illinois]], AQSh | death_date = | death_place = | soha = [[Makroiqtisodiyot]] | hissasi = [[Makroiqtisodiyotning mikroasoslari]] Ish haqi va narx belgilashda kutilmalar [[Ishsizlikning tabiiy darajasi]] [[Statistik diskriminatsiya (iqtisodiyot)|Statistik diskriminatsiya]] Tarkibiy pasayishlar [[Innovatsiya]]da [[tasavvur]] [[Oltin qoida jamg‘arma stavkasi|Jamgʻarmaning oltin qoida stavkasi]] | mukofotlar = Iqtisodiyot fanlari boʻyicha Nobel memorial mukofoti (2006), Chevalier de la Legion d’Honneur (2008), Pico Mirandola mukofoti (2008), Global Iqtisodiyot mukofoti (2008), Xitoy Doʻstlik mukofoti (2014) }} '''Edmund Strother Phelps''' (1933-yil 26-iyulda tugʻilgan) — amerikalik [[iqtisodchi]] va 2006-yilgi [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] sovrindori. Faoliyatining boshida u 1960-yillarning birinchi yarmida Yelning Cowles fondida iqtisodiy oʻsish manbalari boʻyicha tadqiqotlari bilan tanildi. Uning oltin qoida jamgʻarma stavkasini koʻrsatishi (bu [[John von Neumann]] ishi bilan bogʻliq tushuncha) millatning kelajak avlodlar uchun jamgʻarish va investitsiya qilishdan koʻra hozirgi isteʼmolga qancha sarflashi kerakligi haqidagi tadqiqotlar toʻlqinini boshlab berdi. Phelps 1966-yildan 1971-yilgacha [[Pensilvaniya universiteti]]da boʻlgan va 1971-yilda [[Columbia universiteti]]ga koʻchib oʻtgan. Uning eng asosiy ishi bandlikni aniqlash va narx-ish haqi dinamikasining makroiqtisodiy nazariyasini qoʻllab-quvvatlash uchun nomukammal maʼlumot, toʻliq boʻlmagan bilim hamda ish haqi va narxlar haqidagi kutilmalarni oʻz ichiga olgan mikroasosni kiritdi. Bu uning ishsizlikning tabiiy darajasini (uning mavjudligi va hajmini boshqaruvchi mexanizm) ishlab chiqishiga olib keldi. 2000-yillarning boshida u biznes innovatsiyasini oʻrganishga oʻtdi. U 1982-yildan 2021-yilgacha Columbia universitetida MakVikar siyosiy iqtisod professori boʻlgan. 2022-yil 1-yanvardan boshlab uning lavozimi MakVikar siyosiy iqtisod professori emeritusiga oʻzgartirildi. == Erta hayoti va taʼlimi == Phelps 1933-yil 26-iyulda [[Evanston, Illinois]] shahrida tugʻilgan va u olti yoshida oilasi bilan Hastings-on-Hudson, New Yorkga koʻchib oʻtgan va u yerda maktab yillarini oʻtkazgan<ref name="autobio">{{cite book | last=Phelps | first=Edmund S. | editor=Arnold Heertje | editor-link=Arnold Heertje | title=The Makers of Modern Economics | chapter=Chapter 5: A Life in Economics | volume=II | edition=First | location=Aldershot; Brookfield | publisher=Edward Elgar Publishing Co. | year=1995 | isbn=1-85898-237-5 | chapter-url=http://www.columbia.edu/~esp2/autobio1.pdf |access-date=2008-08-18}}</ref>. 1951-yilda u bakalavriat taʼlimi uchun Amherst kollejiga bordi. Otasining maslahati bilan Phelps Amherstdagi ikkinchi yilida birinchi [[iqtisodiyot]] kursiga yozildi. Iqtisodchi Jeyms Nelson kursni oʻqidi, u Pol Samuelsonning mashhur ''Economics'' darsligiga asoslangan edi. Phelps biznesga formal tahlilni qoʻllash imkoniyatidan qattiq taʼsirlangan edi. U tezda mavjud iqtisodiy nazariya va mikroiqtisodiyot hamda makroiqtisodiyot oʻrtasidagi mavjud boʻshliq bilan muhim hal qilinmagan muammoni anglab yetdi. 1955 yilda Amherstdan bakalavr darajasini olgach, Phelps magistratura taʼlimi uchun [[Yale universiteti]]ga bordi. Yaleda u boshqalar qatori boʻlajak Nobel sovrindorlari [[James Tobin]] va [[Thomas Schelling]] qoʻl ostida tahsil oldi. Phelps, shuningdek, agentlarning kutilmalariga urgʻu bergan kursi bilan William Fellner tomonidan ham kuchli taʼsirlangan. Phelps 1959-yilda Yelda iqtisodiyot boʻyicha Ph. D. darajasini oldi. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] tdbd67fwmw5u1ki8ysol0fzuu7jxq1n 5988031 5988029 2026-04-10T17:36:53Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti laureatlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988031 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Edmund Phelps | rasmi = Edmund Phelps 2017.jpg | sarlavha = Phelps 2017 yilda | tugʻilgan_sanasi = {{Birth date and age|1933|7|26|mf=y}} | tugʻilgan_joyi = [[Evanston, Illinois]], AQSh | death_date = | death_place = | soha = [[Makroiqtisodiyot]] | hissasi = [[Makroiqtisodiyotning mikroasoslari]] Ish haqi va narx belgilashda kutilmalar [[Ishsizlikning tabiiy darajasi]] [[Statistik diskriminatsiya (iqtisodiyot)|Statistik diskriminatsiya]] Tarkibiy pasayishlar [[Innovatsiya]]da [[tasavvur]] [[Oltin qoida jamg‘arma stavkasi|Jamgʻarmaning oltin qoida stavkasi]] | mukofotlar = Iqtisodiyot fanlari boʻyicha Nobel memorial mukofoti (2006), Chevalier de la Legion d’Honneur (2008), Pico Mirandola mukofoti (2008), Global Iqtisodiyot mukofoti (2008), Xitoy Doʻstlik mukofoti (2014) }} '''Edmund Strother Phelps''' (1933-yil 26-iyulda tugʻilgan) — amerikalik [[iqtisodchi]] va 2006-yilgi [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] sovrindori. Faoliyatining boshida u 1960-yillarning birinchi yarmida Yelning Cowles fondida iqtisodiy oʻsish manbalari boʻyicha tadqiqotlari bilan tanildi. Uning oltin qoida jamgʻarma stavkasini koʻrsatishi (bu [[John von Neumann]] ishi bilan bogʻliq tushuncha) millatning kelajak avlodlar uchun jamgʻarish va investitsiya qilishdan koʻra hozirgi isteʼmolga qancha sarflashi kerakligi haqidagi tadqiqotlar toʻlqinini boshlab berdi. Phelps 1966-yildan 1971-yilgacha [[Pensilvaniya universiteti]]da boʻlgan va 1971-yilda [[Columbia universiteti]]ga koʻchib oʻtgan. Uning eng asosiy ishi bandlikni aniqlash va narx-ish haqi dinamikasining makroiqtisodiy nazariyasini qoʻllab-quvvatlash uchun nomukammal maʼlumot, toʻliq boʻlmagan bilim hamda ish haqi va narxlar haqidagi kutilmalarni oʻz ichiga olgan mikroasosni kiritdi. Bu uning ishsizlikning tabiiy darajasini (uning mavjudligi va hajmini boshqaruvchi mexanizm) ishlab chiqishiga olib keldi. 2000-yillarning boshida u biznes innovatsiyasini oʻrganishga oʻtdi. U 1982-yildan 2021-yilgacha Columbia universitetida MakVikar siyosiy iqtisod professori boʻlgan. 2022-yil 1-yanvardan boshlab uning lavozimi MakVikar siyosiy iqtisod professori emeritusiga oʻzgartirildi. == Erta hayoti va taʼlimi == Phelps 1933-yil 26-iyulda [[Evanston, Illinois]] shahrida tugʻilgan va u olti yoshida oilasi bilan Hastings-on-Hudson, New Yorkga koʻchib oʻtgan va u yerda maktab yillarini oʻtkazgan<ref name="autobio">{{cite book | last=Phelps | first=Edmund S. | editor=Arnold Heertje | editor-link=Arnold Heertje | title=The Makers of Modern Economics | chapter=Chapter 5: A Life in Economics | volume=II | edition=First | location=Aldershot; Brookfield | publisher=Edward Elgar Publishing Co. | year=1995 | isbn=1-85898-237-5 | chapter-url=http://www.columbia.edu/~esp2/autobio1.pdf |access-date=2008-08-18}}</ref>. 1951-yilda u bakalavriat taʼlimi uchun Amherst kollejiga bordi. Otasining maslahati bilan Phelps Amherstdagi ikkinchi yilida birinchi [[iqtisodiyot]] kursiga yozildi. Iqtisodchi Jeyms Nelson kursni oʻqidi, u Pol Samuelsonning mashhur ''Economics'' darsligiga asoslangan edi. Phelps biznesga formal tahlilni qoʻllash imkoniyatidan qattiq taʼsirlangan edi. U tezda mavjud iqtisodiy nazariya va mikroiqtisodiyot hamda makroiqtisodiyot oʻrtasidagi mavjud boʻshliq bilan muhim hal qilinmagan muammoni anglab yetdi. 1955 yilda Amherstdan bakalavr darajasini olgach, Phelps magistratura taʼlimi uchun [[Yale universiteti]]ga bordi. Yaleda u boshqalar qatori boʻlajak Nobel sovrindorlari [[James Tobin]] va [[Thomas Schelling]] qoʻl ostida tahsil oldi. Phelps, shuningdek, agentlarning kutilmalariga urgʻu bergan kursi bilan William Fellner tomonidan ham kuchli taʼsirlangan. Phelps 1959-yilda Yelda iqtisodiyot boʻyicha Ph. D. darajasini oldi. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti laureatlari]] 6dhm9fp8ny4wa459n5wiwmasn36pqhe 5988032 5988031 2026-04-10T17:37:12Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Nobel mukofoti sovrindorlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988032 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Edmund Phelps | rasmi = Edmund Phelps 2017.jpg | sarlavha = Phelps 2017 yilda | tugʻilgan_sanasi = {{Birth date and age|1933|7|26|mf=y}} | tugʻilgan_joyi = [[Evanston, Illinois]], AQSh | death_date = | death_place = | soha = [[Makroiqtisodiyot]] | hissasi = [[Makroiqtisodiyotning mikroasoslari]] Ish haqi va narx belgilashda kutilmalar [[Ishsizlikning tabiiy darajasi]] [[Statistik diskriminatsiya (iqtisodiyot)|Statistik diskriminatsiya]] Tarkibiy pasayishlar [[Innovatsiya]]da [[tasavvur]] [[Oltin qoida jamg‘arma stavkasi|Jamgʻarmaning oltin qoida stavkasi]] | mukofotlar = Iqtisodiyot fanlari boʻyicha Nobel memorial mukofoti (2006), Chevalier de la Legion d’Honneur (2008), Pico Mirandola mukofoti (2008), Global Iqtisodiyot mukofoti (2008), Xitoy Doʻstlik mukofoti (2014) }} '''Edmund Strother Phelps''' (1933-yil 26-iyulda tugʻilgan) — amerikalik [[iqtisodchi]] va 2006-yilgi [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] sovrindori. Faoliyatining boshida u 1960-yillarning birinchi yarmida Yelning Cowles fondida iqtisodiy oʻsish manbalari boʻyicha tadqiqotlari bilan tanildi. Uning oltin qoida jamgʻarma stavkasini koʻrsatishi (bu [[John von Neumann]] ishi bilan bogʻliq tushuncha) millatning kelajak avlodlar uchun jamgʻarish va investitsiya qilishdan koʻra hozirgi isteʼmolga qancha sarflashi kerakligi haqidagi tadqiqotlar toʻlqinini boshlab berdi. Phelps 1966-yildan 1971-yilgacha [[Pensilvaniya universiteti]]da boʻlgan va 1971-yilda [[Columbia universiteti]]ga koʻchib oʻtgan. Uning eng asosiy ishi bandlikni aniqlash va narx-ish haqi dinamikasining makroiqtisodiy nazariyasini qoʻllab-quvvatlash uchun nomukammal maʼlumot, toʻliq boʻlmagan bilim hamda ish haqi va narxlar haqidagi kutilmalarni oʻz ichiga olgan mikroasosni kiritdi. Bu uning ishsizlikning tabiiy darajasini (uning mavjudligi va hajmini boshqaruvchi mexanizm) ishlab chiqishiga olib keldi. 2000-yillarning boshida u biznes innovatsiyasini oʻrganishga oʻtdi. U 1982-yildan 2021-yilgacha Columbia universitetida MakVikar siyosiy iqtisod professori boʻlgan. 2022-yil 1-yanvardan boshlab uning lavozimi MakVikar siyosiy iqtisod professori emeritusiga oʻzgartirildi. == Erta hayoti va taʼlimi == Phelps 1933-yil 26-iyulda [[Evanston, Illinois]] shahrida tugʻilgan va u olti yoshida oilasi bilan Hastings-on-Hudson, New Yorkga koʻchib oʻtgan va u yerda maktab yillarini oʻtkazgan<ref name="autobio">{{cite book | last=Phelps | first=Edmund S. | editor=Arnold Heertje | editor-link=Arnold Heertje | title=The Makers of Modern Economics | chapter=Chapter 5: A Life in Economics | volume=II | edition=First | location=Aldershot; Brookfield | publisher=Edward Elgar Publishing Co. | year=1995 | isbn=1-85898-237-5 | chapter-url=http://www.columbia.edu/~esp2/autobio1.pdf |access-date=2008-08-18}}</ref>. 1951-yilda u bakalavriat taʼlimi uchun Amherst kollejiga bordi. Otasining maslahati bilan Phelps Amherstdagi ikkinchi yilida birinchi [[iqtisodiyot]] kursiga yozildi. Iqtisodchi Jeyms Nelson kursni oʻqidi, u Pol Samuelsonning mashhur ''Economics'' darsligiga asoslangan edi. Phelps biznesga formal tahlilni qoʻllash imkoniyatidan qattiq taʼsirlangan edi. U tezda mavjud iqtisodiy nazariya va mikroiqtisodiyot hamda makroiqtisodiyot oʻrtasidagi mavjud boʻshliq bilan muhim hal qilinmagan muammoni anglab yetdi. 1955 yilda Amherstdan bakalavr darajasini olgach, Phelps magistratura taʼlimi uchun [[Yale universiteti]]ga bordi. Yaleda u boshqalar qatori boʻlajak Nobel sovrindorlari [[James Tobin]] va [[Thomas Schelling]] qoʻl ostida tahsil oldi. Phelps, shuningdek, agentlarning kutilmalariga urgʻu bergan kursi bilan William Fellner tomonidan ham kuchli taʼsirlangan. Phelps 1959-yilda Yelda iqtisodiyot boʻyicha Ph. D. darajasini oldi. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti laureatlari]] [[Turkum:Nobel mukofoti sovrindorlari]] 1ljadf5j7kizi5lnasuowz8wyj4ih6u Sampie Terreblanche 0 1363974 5988030 2026-04-10T17:36:38Z Brainbox 8 92470 „'''Solomon Johannes''' „'''Sampie'''“ '''Terreblanche''' (1933-yil 17-aprel — 2018-yil 17-fevral) — janubiy afrikalik akademik iqtisodchi va yozuvchi boʻlib, koʻplab [[iqtisodiyot]] kitoblari muallifi hisoblanadi hamda eng mashhur asari ''History of Inequality in South Africa, 1652–2002'' hisoblanadi. U [[Stellenbosch universiteti]]da iqtisodiyot boʻyicha faxriy professor (Professor emeritus) boʻlgan va u yerda iqtisodiy fikrlar t...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988030 wikitext text/x-wiki '''Solomon Johannes''' „'''Sampie'''“ '''Terreblanche''' (1933-yil 17-aprel — 2018-yil 17-fevral) — janubiy afrikalik akademik iqtisodchi va yozuvchi boʻlib, koʻplab [[iqtisodiyot]] kitoblari muallifi hisoblanadi hamda eng mashhur asari ''History of Inequality in South Africa, 1652–2002'' hisoblanadi. U [[Stellenbosch universiteti]]da iqtisodiyot boʻyicha faxriy professor (Professor emeritus) boʻlgan va u yerda [[iqtisodiy fikrlar tarixi]], [[iqtisodiy tarix]], [[Janubiy Afrika iqtisodiyoti]] hamda iqtisodiy tizimlar boʻyicha maʼruzachi sifatida tanilgan<ref name="stell">{{Cite web |title=Sampie Terreblanche |url=https://www.ekon.sun.ac.za/staff/terreblanche-sampie |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125123653/https://www.ekon.sun.ac.za/staff/terreblanche-sampie |archive-date=25 January 2018 |access-date=25 January 2018}}</ref>. == Taʼlimi == Terreblanche Orange Free State hududidagi Edenville High School maktabini tamomlagan va keyinchalik [[Stellenbosch universiteti]]da tahsil olgan. U yerda iqtisodiyot asosiy yoʻnalishlardan biri boʻlgan holda bakalavr (BA) darajasini olgan, soʻngra magistr darajasi hamda falsafa doktori (PhD) darajasini qoʻlga kiritgan. Keyinchalik u 1968–1969-yillarda uch oy davomida [[Harvard universiteti]]da boʻlgan<ref name="StellWriters">{{Cite web |title=Author of publications on Economic History and Economic Systems: Emeritus Professor of Economics, Stellenbosch University |url=http://www.stellenboschwriters.com/terreblanche.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125120809/http://www.stellenboschwriters.com/terreblanche.html |archive-date=25 January 2018 |access-date=14 January 2012 |publisher=Stellenbosch Writers}}</ref>. U Stellenbosch universitetida iqtisodiyot tarixi boʻyicha kafedra mudiri etib tayinlangan. == Akademik faoliyati == Terreblanche sakkiz yil davomida [[University of the Orange Free State]]da dars bergan. 1968-yildan 2003-yilgacha esa yana [[Stellenbosch universiteti]]da faoliyat yuritgan. 1980-yillarda u hali ham Milliy partiyaning faol aʼzosi, Afrikaner Broederbond tashkiloti aʼzosi va Ruiterwagning „Hoofwag“ aʼzosi boʻlgan davrida, 1985-yilda Stellenboschda „Discussion group '85“ guruhini tashkil etgan. U [[South African Broadcasting Corporation|SABC]] boshqaruv kengashiga aʼzo etib tayinlangan va uning oʻrinbosar raisi boʻlgan, biroq 1987-yilda qayta tayinlanmagan. Shundan soʻng u [[National Party (South Africa)|Milliy partiya]]ni tark etgan hamda [[apartheid]] siyosati boʻyicha qarashlaridagi kelishmovchiliklar sabab hukumatning eng kuchli tanqidchilaridan biriga aylangan. U [[Democratic Party (South Africa)|Demokratik partiya]] (keyinchalik [[Democratic Alliance (South Africa)|Demokratik alyans]]) asoschilaridan biri boʻlgan hamda Max du Preez tomonidan tashkil etilgan Vrye Weekblad nashrida ham ishtirok etgan, biroq keyinchalik siyosatdan chetlagan<ref name="StellWriters" />. 2008-yilda u [[Drucilla Cornell]] va [[Mahmood Mamdani]] bilan birgalikda Janubiy Afrika OAVga maqola yozib, Adolat va yarashuv komissiyasini tashkil etishga chaqirgan. Bu tashabbus [[apartheid]] tizimidan foyda koʻrgan oq tanlilarni xabardor qilish hamda kompensatsiya, restitutsiya va iqtisodiy choralarni ishlab chiqishga qaratilgan edi<ref name="ComReform">{{Cite web |date=28 May 2008 |title=Only complete reform of economy can defuse tensions |url=http://abahlali.org/node/3606 |access-date=14 January 2012 |publisher=Cape Times}}</ref>. == Asarlari == * Die industriele groeiproses, 1770–1940 (1967) * Die doelwit van 'n hoë ekonomiese groeikoers (1973) * Chroniese gemeenskapsarmoede (1977) * Vernuwing en herskikking (1973) * Die wording van die Westerse ekonomie (1980) * Politieke ekonomie en sosiale welvaart, met 'n toepassing op Suid-Afrika (1986) * Geskiedenis van die Westerse ekonomie (1988) * 'n Geskiedenis van opeenvolgende iqtisodiy tizimlar (1994) * A history of inequality in South Africa, 1652–2002, University of KwaZulu-Natal Press (2003) * Lost in Transformation — South Africaʼs Search for a New Future since 1986, KMM Review Publishing (2012)<ref>{{Cite web |title=Political Economy |url=http://www.atmm.co.za/kmmr1/political-economy |access-date=23 October 2018 |website=www.atmm.co.za |language=en-gb}}</ref> * Verdeelde land, Tafelberg Publishers (2014)<ref>{{cite web | url=http://www.tafelberg.com/Books/16498 | title=NB Publishers &#124; Home }}</ref> * Western Empires, Penguin Random House (2015)<ref>{{Cite web |title=Western Empires |url=http://www.penguinrandomhouse.co.za/book/western-empires/9780143531555 |access-date=23 October 2018 |website=www.penguinrandomhouse.co.za |language=en}}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} qirmmvcc40e0jfw5p85nmwyuj2crua6 5988035 5988030 2026-04-10T17:38:37Z Brainbox 8 92470 5988035 wikitext text/x-wiki '''Solomon Johannes''' „'''Sampie'''“ '''Terreblanche''' (1933-yil 17-aprel — 2018-yil 17-fevral) — janubiy afrikalik akademik iqtisodchi va yozuvchi boʻlib, koʻplab [[iqtisodiyot]] kitoblari muallifi hisoblanadi hamda eng mashhur asari ''History of Inequality in South Africa, 1652–2002'' hisoblanadi. U [[Stellenbosch universiteti]]da iqtisodiyot boʻyicha faxriy professor (Professor emeritus) boʻlgan va u yerda iqtisodiy ta'limotlar tarixi, iqtisodiy tarix, [[Janubiy Afrika iqtisodiyoti]] hamda iqtisodiy tizimlar boʻyicha maʼruzachi sifatida tanilgan<ref name="stell">{{Cite web |title=Sampie Terreblanche |url=https://www.ekon.sun.ac.za/staff/terreblanche-sampie |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125123653/https://www.ekon.sun.ac.za/staff/terreblanche-sampie |archive-date=25 January 2018 |access-date=25 January 2018}}</ref>. == Taʼlimi == Terreblanche Orange Free State hududidagi Edenville High School maktabini tamomlagan va keyinchalik [[Stellenbosch universiteti]]da tahsil olgan. U yerda iqtisodiyot asosiy yoʻnalishlardan biri boʻlgan holda bakalavr (BA) darajasini olgan, soʻngra magistr darajasi hamda falsafa doktori (PhD) darajasini qoʻlga kiritgan. Keyinchalik u 1968–1969-yillarda uch oy davomida [[Harvard universiteti]]da boʻlgan<ref name="StellWriters">{{Cite web |title=Author of publications on Economic History and Economic Systems: Emeritus Professor of Economics, Stellenbosch University |url=http://www.stellenboschwriters.com/terreblanche.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125120809/http://www.stellenboschwriters.com/terreblanche.html |archive-date=25 January 2018 |access-date=14 January 2012 |publisher=Stellenbosch Writers}}</ref>. U Stellenbosch universitetida iqtisodiyot tarixi boʻyicha kafedra mudiri etib tayinlangan. == Akademik faoliyati == Terreblanche sakkiz yil davomida [[University of the Orange Free State]]da dars bergan. 1968-yildan 2003-yilgacha esa yana [[Stellenbosch universiteti]]da faoliyat yuritgan. 1980-yillarda u hali ham Milliy partiyaning faol aʼzosi, Afrikaner Broederbond tashkiloti aʼzosi va Ruiterwagning „Hoofwag“ aʼzosi boʻlgan davrida, 1985-yilda Stellenboschda „Discussion group '85“ guruhini tashkil etgan. U [[South African Broadcasting Corporation|SABC]] boshqaruv kengashiga aʼzo etib tayinlangan va uning oʻrinbosar raisi boʻlgan, biroq 1987-yilda qayta tayinlanmagan. Shundan soʻng u [[National Party (South Africa)|Milliy partiya]]ni tark etgan hamda [[apartheid]] siyosati boʻyicha qarashlaridagi kelishmovchiliklar sabab hukumatning eng kuchli tanqidchilaridan biriga aylangan. U [[Democratic Party (South Africa)|Demokratik partiya]] (keyinchalik [[Democratic Alliance (South Africa)|Demokratik alyans]]) asoschilaridan biri boʻlgan hamda Max du Preez tomonidan tashkil etilgan Vrye Weekblad nashrida ham ishtirok etgan, biroq keyinchalik siyosatdan chetlagan<ref name="StellWriters" />. 2008-yilda u [[Drucilla Cornell]] va [[Mahmood Mamdani]] bilan birgalikda Janubiy Afrika OAVga maqola yozib, Adolat va yarashuv komissiyasini tashkil etishga chaqirgan. Bu tashabbus [[apartheid]] tizimidan foyda koʻrgan oq tanlilarni xabardor qilish hamda kompensatsiya, restitutsiya va iqtisodiy choralarni ishlab chiqishga qaratilgan edi<ref name="ComReform">{{Cite web |date=28 May 2008 |title=Only complete reform of economy can defuse tensions |url=http://abahlali.org/node/3606 |access-date=14 January 2012 |publisher=Cape Times}}</ref>. == Asarlari == * Die industriele groeiproses, 1770–1940 (1967) * Die doelwit van 'n hoë ekonomiese groeikoers (1973) * Chroniese gemeenskapsarmoede (1977) * Vernuwing en herskikking (1973) * Die wording van die Westerse ekonomie (1980) * Politieke ekonomie en sosiale welvaart, met 'n toepassing op Suid-Afrika (1986) * Geskiedenis van die Westerse ekonomie (1988) * 'n Geskiedenis van opeenvolgende iqtisodiy tizimlar (1994) * A history of inequality in South Africa, 1652–2002, University of KwaZulu-Natal Press (2003) * Lost in Transformation — South Africaʼs Search for a New Future since 1986, KMM Review Publishing (2012)<ref>{{Cite web |title=Political Economy |url=http://www.atmm.co.za/kmmr1/political-economy |access-date=23 October 2018 |website=www.atmm.co.za |language=en-gb}}</ref> * Verdeelde land, Tafelberg Publishers (2014)<ref>{{cite web | url=http://www.tafelberg.com/Books/16498 | title=NB Publishers &#124; Home }}</ref> * Western Empires, Penguin Random House (2015)<ref>{{Cite web |title=Western Empires |url=http://www.penguinrandomhouse.co.za/book/western-empires/9780143531555 |access-date=23 October 2018 |website=www.penguinrandomhouse.co.za |language=en}}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} s3d7lmjel0fl7cd6imybw2wbm4crkc4 Majburiy ishsizlik 0 1363975 5988036 2026-04-10T17:39:07Z GhostUch1xa 243420 „{{short description|Shaxs ishlashni xohlasa ham ishsiz bo‘lib qoladigan holat}} '''Majburiy ishsizlik''' (Involuntary unemployment) — bu shaxs [[ishsizlik|ishsiz]] bo‘lgan holat bo‘lib, u amaldagi ish haqi darajasida ishlashga tayyor bo‘lsa ham ish topa olmasligi bilan tavsiflanadi. Bu holat ixtiyoriy ishsizlikdan farq qiladi, bunda odam zaxira ish haqi (reservation wage) amaldagi ish haqidan yuqori bo‘lgani uchun ishlashni o‘zi tanl...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988036 wikitext text/x-wiki {{short description|Shaxs ishlashni xohlasa ham ishsiz bo‘lib qoladigan holat}} '''Majburiy ishsizlik''' (Involuntary unemployment) — bu shaxs [[ishsizlik|ishsiz]] bo‘lgan holat bo‘lib, u amaldagi ish haqi darajasida ishlashga tayyor bo‘lsa ham ish topa olmasligi bilan tavsiflanadi. Bu holat ixtiyoriy ishsizlikdan farq qiladi, bunda odam zaxira ish haqi (reservation wage) amaldagi ish haqidan yuqori bo‘lgani uchun ishlashni o‘zi tanlamaydi. Majburiy ishsizlik mavjud iqtisodiyotda mehnat bozorida amaldagi real ish haqi darajasida mehnat ortiqchaligi yuzaga keladi.{{sfn|Taylor|2008}} Bu real ish haqi talab va taklifni muvozanatlashtiradigan darajaga tushishiga to‘sqinlik qiluvchi omillar mavjud bo‘lganda sodir bo‘ladi (masalan, bozor muvozanatidan yuqori bo‘lgan minimal ish haqi). [[Tarkibiy ishsizlik]] ham majburiy ishsizlik hisoblanadi. Iqtisodchilar majburiy ishsizlikni tushuntirish uchun bir nechta nazariyalarni ilgari surgan, jumladan '''yashirin shartnoma nazariyasi''', nomuvozanat nazariyasi, bosqichma-bosqich ish haqi belgilash va samaradorlik ish haqi nazariyasi.{{sfn|Taylor|2008}} Rasmiy ishsizlik darajasi — bu majburiy ishsizlikning jami mehnat kuchiga nisbati (ya’ni majburiy ishsizlik + bandlik yig‘indisi). ==Izohlar== [[File:Efficiency wage Shapiro Stiglitz.svg|right|thumb|alt=Ish haqi va bandlik munosabatini ko‘rsatuvchi chizma.|Shapiro–Stiglitz modelida ishchilar ishni tashlab qo‘ymasligi uchun ma’lum darajada ish haqi to‘lanadi. Bu ish haqining bozor muvozanat darajasigacha tushishiga yo‘l qo‘ymaydi. To‘liq bandlikka erishib bo‘lmaydi, chunki ishchilar ishsizlik xavfi bo‘lmasa sust ishlashi mumkin. NSC egri chizig‘i to‘liq bandlikda cheksizlikka intiladi.]] Yashirin shartnoma nazariyasiga asoslangan modellarda, masalan Kostas Azariadis modelida, ish beruvchilar ish haqini kamaytirishda qiyinchiliklarga duch keladi. Ish beruvchilar ko‘pincha ish haqini pasaytirish o‘rniga ishdan bo‘shatishni tanlaydi. Azariadis riskga moyil bo‘lmagan ishchilar va riskka neytral ish beruvchilar sharoitida ishdan bo‘shatish imkoniyati bo‘lgan shartnomalar optimal ekanini ta’kidlagan.{{sfn|De Vroey|2002|p=384}} Keynsian nazariyada majburiy ishsizlik umumiy talab yetishmasligi bilan bog‘liq bo‘lib, bu talab yetishmasligidan kelib chiqadigan ishsizlikka yaqin tushunchadir. ''Samaradorlik ish haqi''' modellari ish beruvchilar ishchilarga bozor muvozanatidan yuqori ish haqi to‘lashini, ularning unumdorligini oshirish uchun zarur deb tushuntiradi.{{sfn|Taylor|2008}} Shirk qilishga asoslangan modellarda ish beruvchilar ishchilar ishni tashlab qo‘yishidan xavotirda bo‘ladi, chunki ular boshqa ishga o‘tib ketishi mumkin. Shu sababli ish beruvchilar yuqoriroq ish haqi to‘lab, shirk qilishni qimmatlashtiradi.{{sfn|Taylor|2008}} Barcha firmalar shunday qilganda, muvozanat yuzaga keladi va ishsizlar mavjud ish haqi darajasida ishlashga tayyor bo‘lib qoladi.{{sfn|Shapiro|Stiglitz|1984}} [[File:Malinvaud unemployment typology.svg|thumb|right|Malinvo tasnifiga ko‘ra, Keynsian ishsizlik (tovar va mehnat ortiqchaligi) va klassik ishsizlik (mehnat ortiqchaligi va tovar yetishmasligi) hududlari ko‘rsatilgan.{{sfn|Tsoulfidis|2010|p=294}}]] [[Robert Barro]] va [[Herschel Grossman]] kabi tadqiqotlarni o‘z ichiga olgan nomuvozanat makroiqtisodiy yondashuvdan so‘ng, [[Edmond Malinvaud]] klassik ishsizlik (ish haqi juda yuqori bo‘lganda) va Keynsian ishsizlik (talab yetishmasligi)ni ajratib ko‘rsatgan.{{sfn|Taylor|2008}} ==Nuqtai nazarlar== Ko‘plab iqtisodchilar uchun majburiy ishsizlik muhim real hodisa hisoblanadi.{{sfn|McCombie|1987|p=203}} Biroq hamma iqtisodchilar ham bu tushunchani qabul qilmaydi. [[Mancur Olson]] [[Buyuk depressiya]] kabi voqealarni majburiy ishsizlik tushunchasisiz tushuntirib bo‘lmasligini ta’kidlagan.{{sfn|Olson|1982|p=195}} Boshqa iqtisodchilar, jumladan [[Robert Lucas, Jr.]], majburiy ishsizlik real tushuncha emasligini aytadi va barcha ishsizlikda ixtiyoriy element mavjud deb hisoblaydi.{{sfn|Lucas|1978|p=354}} Majburiy ishsizlik qidiruv va moslashuv nazariyalarida ham murakkab tushuncha hisoblanadi.{{sfn|Andolfatto|2008}} ==Manbalar== {{Reflist}} 47pa48dl3n45l2fu90olbrscrxrijh0 Paul Burkett 0 1363976 5988037 2026-04-10T17:39:32Z Tewayev 117920 „{{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Paul Burkett | tasvir = | tasvir_eni = | izoh = | asl_ismi = <!-- bu parametrga faqat kishining ona tili lotin yozuviga asoslanmagan hollarda qiymat kiritilishi kerak (masalan, kirill, arab, xitoy yozuvlarida va h.k.). --> | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = {{Birth date|1956|05|26}} | tavallud_joyi...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988037 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Paul Burkett | tasvir = | tasvir_eni = | izoh = | asl_ismi = <!-- bu parametrga faqat kishining ona tili lotin yozuviga asoslanmagan hollarda qiymat kiritilishi kerak (masalan, kirill, arab, xitoy yozuvlarida va h.k.). --> | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = {{Birth date|1956|05|26}} | tavallud_joyi = [[Wyandotte (Michigan)|Wyandotte]], [[Amerika Qo'shma Shtatlari]] | vafot_sanasi = {{Death date and age|2024|01|07|1956|05|26}} | vafot_joyi = [[Terre Haute (Indiana)|Terre Haute]], [[Amerika Qo'shma Shtatlari]] | fuqaroligi = | taʼlimi = | kasbi = [[Iqtisodchi]], [[pedagog]] | dini = | faoliyat_yillari = | asarlari = | boʻyi = | unvoni = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | qarindoshlari = | mukofotlari = | veb-sayt = {{URL|papapatty.org}} | imzosi = }} '''Paul Burkett''' (26-may, 1956-yil — 7-yanvar, 2024-yil) — amerikalik [[iqtisodchi]], [[pedagog]] va [[musiqachi]] boʻlib, ekologik [[marksizm]]ga oid ishlari bilan tanilgan<ref>{{Cite book |last=Chen |first=Xueming |url=https://books.google.com/books?id=XPA0DwAAQBAJ&dq=paul+burkett&pg=PA36 |title=The Ecological Crisis and the Logic of Capital |date=2017-09-11 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-35600-9 |language=en}}</ref>. Burkett ekologik sotsializm boʻyicha koʻplab asarlar chop etgan, jumladan [[John Bellamy Foster]] va Martin Hart-Landsberg bilan hamkorlik qilgan<ref>{{Cite book |last1=Burkett |first1=Paul |url=https://books.google.com/books?id=6h5LGwAACAAJ |title=Development, Crisis and Class Struggle: Learning from Japan and East Asia |last2=Hart-Landsberg |first2=Martin |date=2000 |publisher=Macmillan |isbn=978-0-333-94575-9 |language=en}}</ref>. Burkett Syracuse universiteti, „Auburn Correctional Facility“, Miami universiteti va Hindiston davlat universitetida dars bergan<ref name=":0">{{Cite web |title=Dr. Paul Burkett (PapaPatty) 1956-2024 |url=https://papapatty.org/ |access-date=2024-01-14 |website=papapatty.org}}</ref>. Shuningdek, Burkett PapaPatty taxallusi ostida [[jazz]] [[saksafon]] ijrochisi sifatida ham faoliyat yuritgan. Bu nomni Burkett marhum oʻgʻli Patrick sharafiga tanlagan<ref name=":0" />. Burkett va uning egizak ukasi Patrick [[Wyandotte (Michigan)]]da, William Loyd Burkett va Dorothy Whalen Burkett oilasida tugʻilgan<ref name=":1">{{Cite web |title=Remembering the life of Dr. Paul Burkett |url=https://obituaries.tribstar.com/obituary/dr-paul-burkett-1089265332/ |access-date=2024-01-14 |website=obituaries.tribstar.com |language=en}}</ref>. Burkett Wyandotte Roosevelt High School va Kalamazoo kollejida tahsil olgan, soʻngra esa 1984-yilda Syracuse universitetida iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori darajasini olgan<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=Paul Burkett |url=https://www.haymarketbooks.org/authors/36-paul-burkett |access-date=2024-01-14 |website=Haymarket Books}}</ref>. Burkett 2024-yilning 7-yanvarida oʻtkir miyeloid kasalligi leykoz asoratlari sabab [[Terre Haute (Indiana)|Terre Haute]]dagi uyida 67 yoshida vafot etgan<ref name=":1" />. == Karyerasi == Burkett koʻp yillar davomida universitetda dars bergan va 2020-yilda Indiana davlat universitetidadan nafaqaga chiqqan. Uning maqolalari „''Monthly Review''“, „''Climate & Capitalism''“ va „''International Socialism''“ jurnallarida chop etilgan<ref>{{Cite journal |last=Burkett |first=Paul |date=2005-10-01 |title=Marx's Vision of Sustainable Human Development |url=https://monthlyreview.org/2005/10/01/marxs-vision-of-sustainable-human-development/ |journal=[[Monthly Review]]|volume=57 |issue=5 |page=34 |doi=10.14452/MR-057-05-2005-09_4 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite web |last1=Burkett |first1=Paul |last2=Foster |first2=John Bellamy |date=2018-10-12 |title=Value isn't everything |url=https://isj.org.uk/value-isnt-everything/ |access-date=2024-01-14 |website=International Socialism |language=en-GB}}</ref>. == Ilmiy ishlari == * ''Marx and Nature: A Red and Green Perspective'' (1999) * ''Development, Crisis and Class Struggle: Learning from Japan and East Asia'' (2000) with Martin Hart-Landsberg * ''China and Socialism: Market Reforms and Class Struggle'' (2005) with Martin Hart-Landsberg * ''Marxism and Ecological Economics: Toward a Red and Green Political Economy'' (2006) * ''Marx and the Earth: An Anti-Critique'' (2016) with John Bellamy Foster == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} [[Turkum:1956-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:2024-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] i10rpp6pwc6ch3ly0blbecb8rjtgi9c Munozara:Paul Burkett 1 1363977 5988038 2026-04-10T17:40:21Z Tewayev 117920 „{{munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988038 wikitext text/x-wiki {{munozara}} srjk8qw7fnryrp5m66amrx671fy75ox Guido Imbens 0 1363978 5988039 2026-04-10T17:40:23Z Maxamadjonova Muslima 241329 „{{Iqtisodchi | ismi = Guido Imbens | maktab_anʼanasi = | rangi = | rasmi = Guido Imbens in 2025 by Christopher Michel.jpg | rasm_oʻlchami = | sarlavha = Imbens 2025-yilda | tugʻilgan_sanasi = {{birth date and age|1963|9|3|df=y}} | tugʻilgan_joyi = [[Niderlandiya]] | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | millati = | oliygoh = [[Stanford Universiteti]] | soha = I...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988039 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi | ismi = Guido Imbens | maktab_anʼanasi = | rangi = | rasmi = Guido Imbens in 2025 by Christopher Michel.jpg | rasm_oʻlchami = | sarlavha = Imbens 2025-yilda | tugʻilgan_sanasi = {{birth date and age|1963|9|3|df=y}} | tugʻilgan_joyi = [[Niderlandiya]] | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | millati = | oliygoh = [[Stanford Universiteti]] | soha = Iqtisodchi | alma_mater = | qarshi = | rahnamolari = | izdoshlari = | hissasi = | mukofotlar = [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] (2021) | imzo = | repec_prefix = | repec_id = }} '''Guido Wilhelmus Imbens''' (1963-yil 3-sentyabrda tugʻilgan) — gollandiyalik-amerikalik iqtisodchi, uning tadqiqotlari ekonometrika va statistikaga oid. U [[Stenford universiteti]] qoshidagi Stenford oliy biznes maktabida iqtisodiyot boʻyicha amaliy ekonometrika professori lavozimida 2012-yildan buyon dars berib kelmoqda<ref name="Imbens_Curriculum_Vitae">{{cite web | title = The Vita of Guido Wilhelmus Imbens | url = http://www.gsb.stanford.edu/sites/gsb/files/faculty-cv/guido_0.pdf | website = Stanford Graduate School of Business website | date = September 2013 | access-date = 11 October 2021 | archive-date = 11 October 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211011144427/https://www.gsb.stanford.edu/sites/gsb/files/faculty-cv/guido_0.pdf | url-status = live }}</ref>. 2021-yilda Imbens [[Joshua Angrist]] bilan birgalikda sabab va natija oʻrtasidagi bogʻliqlikni aniqlash boʻyicha qilgan ilmiy ishlari uchun iqtisodiyot fanlari boʻyicha Nobel mukofotiga sazovor boʻldilar<ref name="nobelprize.summary">{{cite web |title = The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2021 |url = https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2021/summary/ |website = nobelprize.org |date = 11 October 2021 |access-date = |archive-url=https://archive.today/20211011100030/https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2021/summary/ |archive-date=11 October 2021 |url-status=dead}}</ref>. == Hayoti == Guido Imbens 1963-yil 3-sentabr kuni [[Geldrop]] shahrida, Niderlandiya hududida tugʻilgan. U ilm-fanga qiziqadigan, tartibli muhitda ulgʻaygan. Bolaligida Imbens [[shaxmat]]ni juda yaxshi koʻrardi. Shu bilan birgalikda matematik fikrlashga moyilligi sezilib turardi. 2021 yilgi intervyusida Imbens oʻzining [[ekonometrika]]ga boʻlgan ishtiyoqini bolaligidagi oʻyinga boʻlgan qiziqishi bilan bogʻladi<ref>{{cite news | last = Smialek | first = Jeanna | title = The Nobel in economics goes to three who find experiments in real life. | work = The New York Times | date = 11 October 2021 | url = https://www.nytimes.com/2021/10/11/business/nobel-economics-prize-david-card-joshua-angrist-guido-imbens.html#:~:text=David%20Card%2C%20Joshua%20Angrist%20and,Joshua%20Angrist%20and%20Guido%20Imbens. | access-date = 11 October 2021 | archive-date = 11 October 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211011102005/https://www.nytimes.com/2021/10/11/business/nobel-economics-prize-david-card-joshua-angrist-guido-imbens.html#:~:text=David%20Card%2C%20Joshua%20Angrist%20and,Joshua%20Angrist%20and%20Guido%20Imbens. | url-status = live }}</ref>. Oʻrta maktabda Imbens gollandiyalik iqtisodchi [[Jan Tinbergen]]ning ishlari bilan tanishdi. Tinbergenning ishidan taʼsirlangan Imbens [[Erasmus Rotterdam]] universitetida ekonometrika boʻyicha oʻqishni tanladi, u yerda Tinbergen ekonometrika boʻyicha dars bergan. Imbens 1983-yilda Rotterdam Erasmus universitetida ekonometrika boʻyicha nbakalavr darajasini tamomlagan. Keyinchalik u 1986 yilda [[Buyuk Britaniya]]ning Kingston-Hull shahridagi Xall universitetida iqtisod va ekonometrika boʻyicha magistrlik darajasini oldi<ref name=":7">{{Cite web |title=A Nobel prize for an economics revolution : The Indicator from Planet Money |url=https://www.npr.org/2021/10/12/1045462268/a-nobel-prize-for-an-economics-revolution |access-date=2022-04-03 |website=NPR.org |language=en}}</ref>. Guido Imbens 2002-yildan beri iqtisodchi [[Susan Athey]] bilan turmush qurgan. Susan Athey ham Stanford biznes maktabidada dars beradi va u yerda texnologiya iqtisodiyoti boʻyicha professor hisoblanadi. Qiziqarli tomoni shundaki, Imbens va Athey toʻyida kuyovning eng yaqin doʻsti Joshua Angrist boʻlgan. Oradan 19 yil oʻtib, aynan shu inson bilan Imbens birgalikda iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofotini qoʻlga kiritgan. == Faoliyati == Imbens Tilburg universiteti (1989–1990), Garvard universiteti (1990–97, 2007–12), Los-Anjelesdagi Kaliforniya universiteti (1997–2001) va Berklidagi Kaliforniya universitetida (2001–2007) dars bergan. Imbens faoliyati asosan econometrika sohasiga ixtisoslashgan boʻlib, bu yoʻnalishda u sabab va natija oʻrtasidagi bogʻliqlikni aniqlash uchun maxsus usullarni oʻrgandi. 2019-yilda u iqtisodiyot sohasidagi „Econometrika“ jurnalining bosh muharriri etib tayinlandi<ref>{{Cite web |title=Editorial Board {{!}} The Econometric Society |url=https://www.econometricsociety.org/publications/econometrica/editorial-board |access-date=2022-10-11 |website=www.econometricsociety.org}}</ref>. [[File:Guido_Imbens_Lemley_Lecture_2.jpg|thumb|2022 — yil mart oyida Brown Universitetida Imbens nutq soʻzlamoqda]] === Iqtisodiyot boʻyicha Nobel Memorial mukofoti === Imbens hamkasblari iqtisodchilar Devid Kard va Joshua Angrist bilan birga iqtisodiy fanlar boʻyicha 2021-yilgi mukofotga sabab-oqibat munosabatlarini tahlil qilish metodologiyasiga qoʻshgan muhim hissalari uchun sazovor boʻlishgan. Mukofotni eʼlon qilgan [[Shvetsiya qirollik fanlar akademiyasi]] oʻz bayonotida aytib oʻtadi: ular mehnat bozori haqida yangi tushunchalar berdi hamda tabiiy tajribalar orqali sabab va natija haqida qanday xulosalar chiqarish mumkinligini koʻrsatib berdi<ref>{{Cite web|title=The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2021|url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2021/summary/|access-date=11 October 2021|website=NobelPrize.org|language=en-US|archive-date=11 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211011105334/https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2021/summary/|url-status=live}}</ref>. Ularning yondashuvi keyinchalik boshqa sohalarga ham keng tarqalib, [[empirik]] tadqiqotlarni tubdan oʻzgartirdi<ref>{{cite press release |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=11 October 2021 |title=The Prize in Economic Sciences 2021 |url=https://www.nobelprize.org/uploads/2021/10/press-economicsciencesprize2021.pdf |publisher=Royal Swedish Academy of Sciences |access-date=11 October 2021 |archive-date=11 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011105720/https://www.nobelprize.org/uploads/2021/10/press-economicsciencesprize2021.pdf |url-status=live }}</ref>. == Manbalar == [[Turkum:1963-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti laureatlari]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] fx3wrw3la98mrzdgioody9cq7m0hhc7 István Hont 0 1363979 5988042 2026-04-10T17:44:06Z Brainbox 8 92470 „'''István Hont''' (1947-yil 15-aprel, [[Budapest]]<ref>https://thepointmag.com/politics/istvan-hont-1947-2013/</ref> — 2013-yil 29-mart<ref>{{cite LCAuth |id=n83011668}}</ref>) — vengriyada tugʻilgan britaniyalik iqtisodiy va siyosiy fikrlar tarixchisi, [[Kembrij universiteti]]da siyosiy tafakkur tarixi boʻyicha Reader lavozimida faoliyat yuritgan<ref>{{cite web|url=http://www.kings.cam.ac.uk/news/2013/istvan-hont.html |title=István Hont...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988042 wikitext text/x-wiki '''István Hont''' (1947-yil 15-aprel, [[Budapest]]<ref>https://thepointmag.com/politics/istvan-hont-1947-2013/</ref> — 2013-yil 29-mart<ref>{{cite LCAuth |id=n83011668}}</ref>) — vengriyada tugʻilgan britaniyalik iqtisodiy va siyosiy fikrlar tarixchisi, [[Kembrij universiteti]]da siyosiy tafakkur tarixi boʻyicha Reader lavozimida faoliyat yuritgan<ref>{{cite web|url=http://www.kings.cam.ac.uk/news/2013/istvan-hont.html |title=István Hont (1947-2013) |publisher=Kings.cam.ac.uk |access-date=2014-02-10}}</ref>. Hont doktoranturada [[Oksford universiteti]]da [[Hugh Trevor-Roper]] rahbarligida tahsil olgan. U 1978-yilda [[King's College, Cambridge]] aʼzosi etib saylangan<ref name="Geuss">{{cite journal |last1=Geuss |first1=Raymond |title=István Hont (1947 – 2013) |journal=The Point |url=https://static1.squarespace.com/static/5cf25efd5243150001ae6ea7/t/5f454c39cd8062442118899f/1598377021064/Geuss+Hont.pdf |access-date=22 March 2022}}</ref>. 1978–1984-yillarda u [[Michael Ignatieff]] bilan birgalikda Kingʻs College tadqiqot markazining „Political Economy and Society 1750–1850“ loyihasini boshqargan, bu loyihadan ularning ''Wealth and Virtue'' asari yuzaga kelgan. Hont [[Columbia University]]da professor lavozimiga taklif qilingan<ref>Joseph Berger, 'British Brain Drain Enriches U. S. Colleges', ''New York Times'', 22 November 1988.</ref>, shuningdek 1993–1994-yillarda [[Collegium Budapest]]da mehmon tadqiqotchi boʻlgan<ref>https://archive.today/20120722134544/http://www.colbud.hu/main_old/jumplists/h-j.html</ref>, biroq umrining oxirigacha Kembrijda qolgan. U [[Raymond Geuss]] bilan birga 2007–2008-yillarda Kembrij siyosiy tafakkur va intellektual tarix seminarlarini tashkil etgan<ref>http://www-histecon.kings.cam.ac.uk/polthoughtseminars/index.html</ref>. Hontning ilmiy maqolalari — [[David Hume]] va [[Adam Smith]] kabi shaxslar hamda [[Shotland ma’rifatparvarligi]], [[savdo]], [[millatchilik]], davlat qarzi, hashamat va [[siyosiy iqtisod]] kabi mavzularni qamrab olgan — yangi yondashuvlari bilan eʼtirof etilgan. Bu ishlari keyinchalik ''Jealousy of Trade'' toʻplamida jamlangan. Ushbu asarning keng kirish qismida [[Thomas Hobbes]] qarashlarida iqtisodiy masalalarning yetishmasligi tahlil qilinadi, ([[Samuel Pufendorf]] orqali) XVIII asrda savdoning siyosiy nazariya uchun muammo sifatida shakllanishi koʻrsatiladi va siyosat hamda savdo oʻrtasidagi munosabatlar asosida XIX asr va undan keyingi davrlar uchun [[iqtisodiy millatchilik]]ni tushunishga yangi yondashuv taklif etiladi. == Asarlari == * ''Wealth and Virtue: The Shaping of Political Economy in the Scottish Enlightenment'', Cambridge University Press, 1983. * 'Free trade and the economic limits to national politics', 1990. * 'Commercial Society and Political Theory in the Eighteenth Century', 1994. * 'The Permanent Crisis of a Divided Mankind', ''Political Studies'', 1994. * ''Jealousy of Trade: International Competition and the Nation-State in Historical Perspective'', Harvard University Press, 2005. * 'The Luxury Debate in the Early Enlightenmentʼ, 2006. * ''Politics in Commercial Society: Jean-Jacques Rousseau and Adam Smith'', 2015. * ''Political Economy from Pufendorf to Marx: Culture, Needs and Property Rights'', 2026. == Manbalar == {{reflist}} 99e88t2a3i93aacq0dlhr6y9nzamhbh Andoza:1940-yillar-Meksika-film-stub 10 1363980 5988044 2026-04-10T17:49:03Z Ahror Akramovich 75193 „{{Asbox | oid = 1940-yillar Meksika filmiga | andozanomi = Andoza:1940-yillar-Meksika-film-stub | turkum = 1940-yillar Meksika filmiga oid chala maqolalar | tasvir = Mexico film clapperboard.svg | tasvirtavsifi = }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988044 wikitext text/x-wiki {{Asbox | oid = 1940-yillar Meksika filmiga | andozanomi = Andoza:1940-yillar-Meksika-film-stub | turkum = 1940-yillar Meksika filmiga oid chala maqolalar | tasvir = Mexico film clapperboard.svg | tasvirtavsifi = }} t3kiyy3nmgb8bqqrry552g7iyxi0pm6 Haxhi Isuf Banka 0 1363981 5988045 2026-04-10T17:49:29Z MrKrasav4ik 116296 „{{Infobox scientist | name = Haxhi Isuf Banka | image = | image_size = | caption = | birth_date = 1864-yil | birth_place = [[Tirana]], [[Usmonli imperiyasi]] | death_date = 1944-yil 1-sentyabr | death_place = [[Tirana]], [[Albaniya]] | fields = iqtisodiyot | workplaces = [[Toptani hukumati]] | alma_mater = [[Istanbul universiteti]] | known_for = Moliya va siyosiy faoliyat | occupation = iqtisodchi, siyosatchi }} '''...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988045 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Haxhi Isuf Banka | image = | image_size = | caption = | birth_date = 1864-yil | birth_place = [[Tirana]], [[Usmonli imperiyasi]] | death_date = 1944-yil 1-sentyabr | death_place = [[Tirana]], [[Albaniya]] | fields = iqtisodiyot | workplaces = [[Toptani hukumati]] | alma_mater = [[Istanbul universiteti]] | known_for = Moliya va siyosiy faoliyat | occupation = iqtisodchi, siyosatchi }} '''Haxhi Isuf Banka (Zhelegu)''' (1864 — 1944-yil 1-sentabr) — albaniyalik [[iqtisodchi]] va [[siyosatchi]] boʻlib, [[Toptani hukumati]] davrida [[Albaniya moliya vaziri|moliya vaziri]] sifatida xizmat qilgan.<ref name="Kryeministrat">{{cite book|title=Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet|last=Dervishi|first=Kastriot|year=2012|publisher=Shtëpia Botuese "55"|location=Tiranë|isbn=978-9994356225|pages=83–84}}</ref> == Biografiyasi == Haxhi Isuf Zhelegu 1864-yilda [[Tirana]] shahrida, oʻsha paytda [[Usmonli imperiyasi]] tarkibidagi hududda tugʻilgan. Boshlangʻich taʼlimni tugatgach, u [[Turkiya]]ga oʻqishga ketgan va 1887-yilda [[Istanbul universiteti]]ni moliya yoʻnalishi boʻyicha tamomlagan. Keyinchalik u Tirana shahriga qaytib kelib, [[bank]] sohasida ishlay boshlagan va shu sababli „Banka“ laqabini olgan. 1912-yil 26-noyabrda u Tirana shahrida [[Albaniya mustaqilligi]] bayrogʻini koʻtarishda ishtirok etgan. Ikki yil oʻtib, u [[Haxhi Qamili qo‘zg‘oloni]] isyonchilari tomonidan hibsga olingan va qamoqqa tashlangan. 1915–1916-yillarda u [[Toptani hukumati]]da moliya vaziri boʻlib ishlagan va oʻldirilgan [[Nexhati Libohova]]ni almashtirgan. Hukumat qulagach, 1916-yil yanvarida u [[Essad Pasha Toptani]] bilan birga [[Saloniki]]ga qochib ketgan. 1918-yilda u Albaniyaga qaytgan va shu yil 29-dekabrda [[Kavaja]] tumanida muovin prefekt etib tayinlangan.<ref>{{cite book |last1=Shehi |first1=Zyhdi |title=Kavaja, trajtesa historike |year=2017 |publisher=DDS Durrës |page=253}}</ref> Bu lavozimda u 1920-yil fevraligacha ishlagan. 1920–1921-yillarda u [[Tirana]] muovin prefekti boʻlgan. Keyinchalik u [[Albaniya Milliy Kengashi]]ga deputat etib saylangan va 1923-yilgacha xizmat qilgan. Bu davrda u Milliy Kengash raisi vazifasini ham bajargan. Keyinchalik u [[Mirdita qo‘zg‘oloni]]ni bostirish uchun hukumat vakili etib tayinlangan. 1924-yil [[Iyul inqilobi (Albaniya)|Iyul inqilobi]]dan soʻng u [[Albaniya Milliy Demokratik partiyasi]] yetakchilaridan biriga aylangan. U 1944-yil 1-sentabrda Tirana shahrida vafot etgan.<ref>{{cite book |last1=Krasniqi |first1=Afrim |title=Sistemet Politike në Shqipëri (1912–2008) |publisher=Shtypshkronja "EMAL" |location=Tiranë |isbn=978-99956-19-36-7}}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} gea37mgxyyve4jg227xhfulq49h9o3e 5988047 5988045 2026-04-10T17:50:08Z MrKrasav4ik 116296 [[Turkum:Iqtisodchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988047 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Haxhi Isuf Banka | image = | image_size = | caption = | birth_date = 1864-yil | birth_place = [[Tirana]], [[Usmonli imperiyasi]] | death_date = 1944-yil 1-sentyabr | death_place = [[Tirana]], [[Albaniya]] | fields = iqtisodiyot | workplaces = [[Toptani hukumati]] | alma_mater = [[Istanbul universiteti]] | known_for = Moliya va siyosiy faoliyat | occupation = iqtisodchi, siyosatchi }} '''Haxhi Isuf Banka (Zhelegu)''' (1864 — 1944-yil 1-sentabr) — albaniyalik [[iqtisodchi]] va [[siyosatchi]] boʻlib, [[Toptani hukumati]] davrida [[Albaniya moliya vaziri|moliya vaziri]] sifatida xizmat qilgan.<ref name="Kryeministrat">{{cite book|title=Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet|last=Dervishi|first=Kastriot|year=2012|publisher=Shtëpia Botuese "55"|location=Tiranë|isbn=978-9994356225|pages=83–84}}</ref> == Biografiyasi == Haxhi Isuf Zhelegu 1864-yilda [[Tirana]] shahrida, oʻsha paytda [[Usmonli imperiyasi]] tarkibidagi hududda tugʻilgan. Boshlangʻich taʼlimni tugatgach, u [[Turkiya]]ga oʻqishga ketgan va 1887-yilda [[Istanbul universiteti]]ni moliya yoʻnalishi boʻyicha tamomlagan. Keyinchalik u Tirana shahriga qaytib kelib, [[bank]] sohasida ishlay boshlagan va shu sababli „Banka“ laqabini olgan. 1912-yil 26-noyabrda u Tirana shahrida [[Albaniya mustaqilligi]] bayrogʻini koʻtarishda ishtirok etgan. Ikki yil oʻtib, u [[Haxhi Qamili qo‘zg‘oloni]] isyonchilari tomonidan hibsga olingan va qamoqqa tashlangan. 1915–1916-yillarda u [[Toptani hukumati]]da moliya vaziri boʻlib ishlagan va oʻldirilgan [[Nexhati Libohova]]ni almashtirgan. Hukumat qulagach, 1916-yil yanvarida u [[Essad Pasha Toptani]] bilan birga [[Saloniki]]ga qochib ketgan. 1918-yilda u Albaniyaga qaytgan va shu yil 29-dekabrda [[Kavaja]] tumanida muovin prefekt etib tayinlangan.<ref>{{cite book |last1=Shehi |first1=Zyhdi |title=Kavaja, trajtesa historike |year=2017 |publisher=DDS Durrës |page=253}}</ref> Bu lavozimda u 1920-yil fevraligacha ishlagan. 1920–1921-yillarda u [[Tirana]] muovin prefekti boʻlgan. Keyinchalik u [[Albaniya Milliy Kengashi]]ga deputat etib saylangan va 1923-yilgacha xizmat qilgan. Bu davrda u Milliy Kengash raisi vazifasini ham bajargan. Keyinchalik u [[Mirdita qo‘zg‘oloni]]ni bostirish uchun hukumat vakili etib tayinlangan. 1924-yil [[Iyul inqilobi (Albaniya)|Iyul inqilobi]]dan soʻng u [[Albaniya Milliy Demokratik partiyasi]] yetakchilaridan biriga aylangan. U 1944-yil 1-sentabrda Tirana shahrida vafot etgan.<ref>{{cite book |last1=Krasniqi |first1=Afrim |title=Sistemet Politike në Shqipëri (1912–2008) |publisher=Shtypshkronja "EMAL" |location=Tiranë |isbn=978-99956-19-36-7}}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] l1uqdp4humfybutjdg2ezhthrs9xuso 5988048 5988047 2026-04-10T17:50:23Z MrKrasav4ik 116296 [[Turkum:Siyosatchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988048 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Haxhi Isuf Banka | image = | image_size = | caption = | birth_date = 1864-yil | birth_place = [[Tirana]], [[Usmonli imperiyasi]] | death_date = 1944-yil 1-sentyabr | death_place = [[Tirana]], [[Albaniya]] | fields = iqtisodiyot | workplaces = [[Toptani hukumati]] | alma_mater = [[Istanbul universiteti]] | known_for = Moliya va siyosiy faoliyat | occupation = iqtisodchi, siyosatchi }} '''Haxhi Isuf Banka (Zhelegu)''' (1864 — 1944-yil 1-sentabr) — albaniyalik [[iqtisodchi]] va [[siyosatchi]] boʻlib, [[Toptani hukumati]] davrida [[Albaniya moliya vaziri|moliya vaziri]] sifatida xizmat qilgan.<ref name="Kryeministrat">{{cite book|title=Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet|last=Dervishi|first=Kastriot|year=2012|publisher=Shtëpia Botuese "55"|location=Tiranë|isbn=978-9994356225|pages=83–84}}</ref> == Biografiyasi == Haxhi Isuf Zhelegu 1864-yilda [[Tirana]] shahrida, oʻsha paytda [[Usmonli imperiyasi]] tarkibidagi hududda tugʻilgan. Boshlangʻich taʼlimni tugatgach, u [[Turkiya]]ga oʻqishga ketgan va 1887-yilda [[Istanbul universiteti]]ni moliya yoʻnalishi boʻyicha tamomlagan. Keyinchalik u Tirana shahriga qaytib kelib, [[bank]] sohasida ishlay boshlagan va shu sababli „Banka“ laqabini olgan. 1912-yil 26-noyabrda u Tirana shahrida [[Albaniya mustaqilligi]] bayrogʻini koʻtarishda ishtirok etgan. Ikki yil oʻtib, u [[Haxhi Qamili qo‘zg‘oloni]] isyonchilari tomonidan hibsga olingan va qamoqqa tashlangan. 1915–1916-yillarda u [[Toptani hukumati]]da moliya vaziri boʻlib ishlagan va oʻldirilgan [[Nexhati Libohova]]ni almashtirgan. Hukumat qulagach, 1916-yil yanvarida u [[Essad Pasha Toptani]] bilan birga [[Saloniki]]ga qochib ketgan. 1918-yilda u Albaniyaga qaytgan va shu yil 29-dekabrda [[Kavaja]] tumanida muovin prefekt etib tayinlangan.<ref>{{cite book |last1=Shehi |first1=Zyhdi |title=Kavaja, trajtesa historike |year=2017 |publisher=DDS Durrës |page=253}}</ref> Bu lavozimda u 1920-yil fevraligacha ishlagan. 1920–1921-yillarda u [[Tirana]] muovin prefekti boʻlgan. Keyinchalik u [[Albaniya Milliy Kengashi]]ga deputat etib saylangan va 1923-yilgacha xizmat qilgan. Bu davrda u Milliy Kengash raisi vazifasini ham bajargan. Keyinchalik u [[Mirdita qo‘zg‘oloni]]ni bostirish uchun hukumat vakili etib tayinlangan. 1924-yil [[Iyul inqilobi (Albaniya)|Iyul inqilobi]]dan soʻng u [[Albaniya Milliy Demokratik partiyasi]] yetakchilaridan biriga aylangan. U 1944-yil 1-sentabrda Tirana shahrida vafot etgan.<ref>{{cite book |last1=Krasniqi |first1=Afrim |title=Sistemet Politike në Shqipëri (1912–2008) |publisher=Shtypshkronja "EMAL" |location=Tiranë |isbn=978-99956-19-36-7}}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Siyosatchilar]] im9drdnuybjd1qtb1ihga7wy2rr13hj Turkum:1940-yillar Meksika filmiga oid chala maqolalar 14 1363982 5988046 2026-04-10T17:49:46Z Ahror Akramovich 75193 „{{CatAutoTOC}} {{WPSS-cat}} {{Chala maqolalar turkumi |maqola=1940-yillar Meksika filmlari |newstub=1940-yillar-Meksika-film-stub |category=}} [[Turkum:1940-yillar filmlariga oid chala maqolalar]] [[Turkum:Chala maqolalar turkumlari]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988046 wikitext text/x-wiki {{CatAutoTOC}} {{WPSS-cat}} {{Chala maqolalar turkumi |maqola=1940-yillar Meksika filmlari |newstub=1940-yillar-Meksika-film-stub |category=}} [[Turkum:1940-yillar filmlariga oid chala maqolalar]] [[Turkum:Chala maqolalar turkumlari]] jpt5cx4drzvp0iga9ztgnhjjwo2sw82 Martin Eichenbaum 0 1363983 5988049 2026-04-10T17:51:00Z Bobonorova Hulkar 138656 „'''Martin Stewart Eichenbaum''' (1954-yil 23-avgustda tugʻilgan) — Shimoli-gʻarbiy universitetining (Northwestern University) iqtisodiyot boʻyicha Charles Moskos nomidagi professori hamda Xalqaro iqtisodiyot va rivojlanish markazi hamdirektori hisoblanadi. Uning ilmiy izlanishlari asosan [[makroiqtisodiyot]], [[xalqaro iqtisodiyot]] hamda [[monetar nazariya]] va [[siyosat]] masalalariga qaratilgan. == Biografiya == U McGill universitetini (i...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988049 wikitext text/x-wiki '''Martin Stewart Eichenbaum''' (1954-yil 23-avgustda tugʻilgan) — Shimoli-gʻarbiy universitetining (Northwestern University) iqtisodiyot boʻyicha Charles Moskos nomidagi professori hamda Xalqaro iqtisodiyot va rivojlanish markazi hamdirektori hisoblanadi. Uning ilmiy izlanishlari asosan [[makroiqtisodiyot]], [[xalqaro iqtisodiyot]] hamda [[monetar nazariya]] va [[siyosat]] masalalariga qaratilgan. == Biografiya == U McGill universitetini (iqtisodiyot boʻyicha bakalavr, 1976-yil) va [[Minnesota universiteti]]ni (iqtisodiyot fanlari doktori Ph. D, 1981-yil) tamomlagach, 1988-yilda Shimoli-gʻarbiy universitetga oʻtishdan oldin Carnegie Mellon universitetida assistent professor boʻlib ishlagan. Hozirgi vaqtda u Shimoli-gʻarbiy universitetida iqtisodiyot boʻyicha Charles Moskos nomidagi professor, shuningdek, universitet qoshidagi Xalqaro iqtisodiyot va rivojlanish markazining hamdirektori lavozimida faoliyat yuritmoqda. Oʻz faoliyati davomida u [[Carnegie Mellon University]], [[Chikago universiteti]], [[Harvard universiteti]] va Pensilvaniya universitetlarida ham dars bergan. Bundan tashqari, u Chikago, Atlanta va San-Fransisko Federal rezerv banklari, shuningdek, Xalqaro valyuta jamgʻarmasi (IMF) uchun maslahatchi boʻlib ishlagan. Eichenbaum Yona ismli ayolga uylangan, ularning Rachel va Joseph ismli ikki nafar farzandi bor. Eichenbaum Shimoli-gʻarbiy universitetining antisemitizmga qarshi kurash qoʻmitasi aʼzosi sifatida faoliyat yuritgan. == Hissalari == Eichenbaumsning ilmiy tadqiqotlari makroiqtisodiyot, xalqaro iqtisodiyot hamda monetar nazariya va siyosatga qaratilgan. Xususan, u yalpi iqtisodiy tebranishlarni tushunish, valyuta kurslari oʻzgarishining sabab va oqibatlarini oʻrganish, shuningdek, urushdan keyingi davrda AQSHdagi iqtisodiy sikllarga monetar siyosatning taʼsirini tahlil qilish bilan shugʻullangan. == Tashkilotlar == Eichenbaums 2013-yilda Amerika sanʼat va fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzosi etib saylangan<ref name=AAAS>{{cite web|title=Martin Stewart Eichenbaum|url=https://www.amacad.org/person/martin-stewart-eichenbaum|publisher=American Academy of Arts and Sciences|access-date=October 5, 2019}}</ref>. U 2021-yilda Kanada Qirollik jamiyati haqiqiy aʼzosi etib saylangan<ref name=RFS>{{cite web|title=Martin Stewart Eichenbaum|url=https://rsc-src.ca/sites/default/files/candidates/Martin%20S.%20Eichenbaum.pdf|access-date=2021-09-19|archive-date=2021-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210921033614/https://rsc-src.ca/sites/default/files/candidates/Martin%20S.%20Eichenbaum.pdf|url-status=dead}}</ref>. U Ekonometrik jamiyat aʼzosi va Milliy iqtisodiy tadqiqotlar byurosi (NBER) ilmiy xodimi hisoblanadi. 2011-yildan 2015-yilgacha u „American Economic Review“ jurnalining hammuharriri boʻlib ishlagan. Hozirgi vaqtda esa „NBER Macro Annual“ nashrining hammuharriri hisoblanadi<ref name=NBERmacro>{{cite web|title=NBER Macroeconomics Annual|url=http://www.nber.org/macroannualconference/MacroAnnualConference.html|publisher=The National Bureau of Economic Research|access-date=October 5, 2019}}</ref>. Bundan tashqari, u Montreal bankining direktorlar kengashi aʼzosi hisoblanadi<ref name=BMO>{{cite web|title=Bank of Montreal Announces Election of Directors|url=https://newsroom.bmo.com/2018-04-05-Bank-of-Montreal-Announces-Election-of-Directors|publisher=BMO Financial Group|access-date=October 5, 2019}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} e5sf6j74hgbqfekuy9kcj3w5s0yz18j 5988050 5988049 2026-04-10T17:51:37Z Bobonorova Hulkar 138656 [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988050 wikitext text/x-wiki '''Martin Stewart Eichenbaum''' (1954-yil 23-avgustda tugʻilgan) — Shimoli-gʻarbiy universitetining (Northwestern University) iqtisodiyot boʻyicha Charles Moskos nomidagi professori hamda Xalqaro iqtisodiyot va rivojlanish markazi hamdirektori hisoblanadi. Uning ilmiy izlanishlari asosan [[makroiqtisodiyot]], [[xalqaro iqtisodiyot]] hamda [[monetar nazariya]] va [[siyosat]] masalalariga qaratilgan. == Biografiya == U McGill universitetini (iqtisodiyot boʻyicha bakalavr, 1976-yil) va [[Minnesota universiteti]]ni (iqtisodiyot fanlari doktori Ph. D, 1981-yil) tamomlagach, 1988-yilda Shimoli-gʻarbiy universitetga oʻtishdan oldin Carnegie Mellon universitetida assistent professor boʻlib ishlagan. Hozirgi vaqtda u Shimoli-gʻarbiy universitetida iqtisodiyot boʻyicha Charles Moskos nomidagi professor, shuningdek, universitet qoshidagi Xalqaro iqtisodiyot va rivojlanish markazining hamdirektori lavozimida faoliyat yuritmoqda. Oʻz faoliyati davomida u [[Carnegie Mellon University]], [[Chikago universiteti]], [[Harvard universiteti]] va Pensilvaniya universitetlarida ham dars bergan. Bundan tashqari, u Chikago, Atlanta va San-Fransisko Federal rezerv banklari, shuningdek, Xalqaro valyuta jamgʻarmasi (IMF) uchun maslahatchi boʻlib ishlagan. Eichenbaum Yona ismli ayolga uylangan, ularning Rachel va Joseph ismli ikki nafar farzandi bor. Eichenbaum Shimoli-gʻarbiy universitetining antisemitizmga qarshi kurash qoʻmitasi aʼzosi sifatida faoliyat yuritgan. == Hissalari == Eichenbaumsning ilmiy tadqiqotlari makroiqtisodiyot, xalqaro iqtisodiyot hamda monetar nazariya va siyosatga qaratilgan. Xususan, u yalpi iqtisodiy tebranishlarni tushunish, valyuta kurslari oʻzgarishining sabab va oqibatlarini oʻrganish, shuningdek, urushdan keyingi davrda AQSHdagi iqtisodiy sikllarga monetar siyosatning taʼsirini tahlil qilish bilan shugʻullangan. == Tashkilotlar == Eichenbaums 2013-yilda Amerika sanʼat va fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzosi etib saylangan<ref name=AAAS>{{cite web|title=Martin Stewart Eichenbaum|url=https://www.amacad.org/person/martin-stewart-eichenbaum|publisher=American Academy of Arts and Sciences|access-date=October 5, 2019}}</ref>. U 2021-yilda Kanada Qirollik jamiyati haqiqiy aʼzosi etib saylangan<ref name=RFS>{{cite web|title=Martin Stewart Eichenbaum|url=https://rsc-src.ca/sites/default/files/candidates/Martin%20S.%20Eichenbaum.pdf|access-date=2021-09-19|archive-date=2021-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210921033614/https://rsc-src.ca/sites/default/files/candidates/Martin%20S.%20Eichenbaum.pdf|url-status=dead}}</ref>. U Ekonometrik jamiyat aʼzosi va Milliy iqtisodiy tadqiqotlar byurosi (NBER) ilmiy xodimi hisoblanadi. 2011-yildan 2015-yilgacha u „American Economic Review“ jurnalining hammuharriri boʻlib ishlagan. Hozirgi vaqtda esa „NBER Macro Annual“ nashrining hammuharriri hisoblanadi<ref name=NBERmacro>{{cite web|title=NBER Macroeconomics Annual|url=http://www.nber.org/macroannualconference/MacroAnnualConference.html|publisher=The National Bureau of Economic Research|access-date=October 5, 2019}}</ref>. Bundan tashqari, u Montreal bankining direktorlar kengashi aʼzosi hisoblanadi<ref name=BMO>{{cite web|title=Bank of Montreal Announces Election of Directors|url=https://newsroom.bmo.com/2018-04-05-Bank-of-Montreal-Announces-Election-of-Directors|publisher=BMO Financial Group|access-date=October 5, 2019}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] tj8m8qpzhbk0alet2qdmxmx1aoolrla 5988051 5988050 2026-04-10T17:51:52Z Bobonorova Hulkar 138656 [[Turkum:Iqtisodchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988051 wikitext text/x-wiki '''Martin Stewart Eichenbaum''' (1954-yil 23-avgustda tugʻilgan) — Shimoli-gʻarbiy universitetining (Northwestern University) iqtisodiyot boʻyicha Charles Moskos nomidagi professori hamda Xalqaro iqtisodiyot va rivojlanish markazi hamdirektori hisoblanadi. Uning ilmiy izlanishlari asosan [[makroiqtisodiyot]], [[xalqaro iqtisodiyot]] hamda [[monetar nazariya]] va [[siyosat]] masalalariga qaratilgan. == Biografiya == U McGill universitetini (iqtisodiyot boʻyicha bakalavr, 1976-yil) va [[Minnesota universiteti]]ni (iqtisodiyot fanlari doktori Ph. D, 1981-yil) tamomlagach, 1988-yilda Shimoli-gʻarbiy universitetga oʻtishdan oldin Carnegie Mellon universitetida assistent professor boʻlib ishlagan. Hozirgi vaqtda u Shimoli-gʻarbiy universitetida iqtisodiyot boʻyicha Charles Moskos nomidagi professor, shuningdek, universitet qoshidagi Xalqaro iqtisodiyot va rivojlanish markazining hamdirektori lavozimida faoliyat yuritmoqda. Oʻz faoliyati davomida u [[Carnegie Mellon University]], [[Chikago universiteti]], [[Harvard universiteti]] va Pensilvaniya universitetlarida ham dars bergan. Bundan tashqari, u Chikago, Atlanta va San-Fransisko Federal rezerv banklari, shuningdek, Xalqaro valyuta jamgʻarmasi (IMF) uchun maslahatchi boʻlib ishlagan. Eichenbaum Yona ismli ayolga uylangan, ularning Rachel va Joseph ismli ikki nafar farzandi bor. Eichenbaum Shimoli-gʻarbiy universitetining antisemitizmga qarshi kurash qoʻmitasi aʼzosi sifatida faoliyat yuritgan. == Hissalari == Eichenbaumsning ilmiy tadqiqotlari makroiqtisodiyot, xalqaro iqtisodiyot hamda monetar nazariya va siyosatga qaratilgan. Xususan, u yalpi iqtisodiy tebranishlarni tushunish, valyuta kurslari oʻzgarishining sabab va oqibatlarini oʻrganish, shuningdek, urushdan keyingi davrda AQSHdagi iqtisodiy sikllarga monetar siyosatning taʼsirini tahlil qilish bilan shugʻullangan. == Tashkilotlar == Eichenbaums 2013-yilda Amerika sanʼat va fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzosi etib saylangan<ref name=AAAS>{{cite web|title=Martin Stewart Eichenbaum|url=https://www.amacad.org/person/martin-stewart-eichenbaum|publisher=American Academy of Arts and Sciences|access-date=October 5, 2019}}</ref>. U 2021-yilda Kanada Qirollik jamiyati haqiqiy aʼzosi etib saylangan<ref name=RFS>{{cite web|title=Martin Stewart Eichenbaum|url=https://rsc-src.ca/sites/default/files/candidates/Martin%20S.%20Eichenbaum.pdf|access-date=2021-09-19|archive-date=2021-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210921033614/https://rsc-src.ca/sites/default/files/candidates/Martin%20S.%20Eichenbaum.pdf|url-status=dead}}</ref>. U Ekonometrik jamiyat aʼzosi va Milliy iqtisodiy tadqiqotlar byurosi (NBER) ilmiy xodimi hisoblanadi. 2011-yildan 2015-yilgacha u „American Economic Review“ jurnalining hammuharriri boʻlib ishlagan. Hozirgi vaqtda esa „NBER Macro Annual“ nashrining hammuharriri hisoblanadi<ref name=NBERmacro>{{cite web|title=NBER Macroeconomics Annual|url=http://www.nber.org/macroannualconference/MacroAnnualConference.html|publisher=The National Bureau of Economic Research|access-date=October 5, 2019}}</ref>. Bundan tashqari, u Montreal bankining direktorlar kengashi aʼzosi hisoblanadi<ref name=BMO>{{cite web|title=Bank of Montreal Announces Election of Directors|url=https://newsroom.bmo.com/2018-04-05-Bank-of-Montreal-Announces-Election-of-Directors|publisher=BMO Financial Group|access-date=October 5, 2019}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] gfwts2ho5wbaniyhdsyfk7zxqs0d0vd 5988052 5988051 2026-04-10T17:52:11Z Bobonorova Hulkar 138656 [[Turkum:1954-yilda tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988052 wikitext text/x-wiki '''Martin Stewart Eichenbaum''' (1954-yil 23-avgustda tugʻilgan) — Shimoli-gʻarbiy universitetining (Northwestern University) iqtisodiyot boʻyicha Charles Moskos nomidagi professori hamda Xalqaro iqtisodiyot va rivojlanish markazi hamdirektori hisoblanadi. Uning ilmiy izlanishlari asosan [[makroiqtisodiyot]], [[xalqaro iqtisodiyot]] hamda [[monetar nazariya]] va [[siyosat]] masalalariga qaratilgan. == Biografiya == U McGill universitetini (iqtisodiyot boʻyicha bakalavr, 1976-yil) va [[Minnesota universiteti]]ni (iqtisodiyot fanlari doktori Ph. D, 1981-yil) tamomlagach, 1988-yilda Shimoli-gʻarbiy universitetga oʻtishdan oldin Carnegie Mellon universitetida assistent professor boʻlib ishlagan. Hozirgi vaqtda u Shimoli-gʻarbiy universitetida iqtisodiyot boʻyicha Charles Moskos nomidagi professor, shuningdek, universitet qoshidagi Xalqaro iqtisodiyot va rivojlanish markazining hamdirektori lavozimida faoliyat yuritmoqda. Oʻz faoliyati davomida u [[Carnegie Mellon University]], [[Chikago universiteti]], [[Harvard universiteti]] va Pensilvaniya universitetlarida ham dars bergan. Bundan tashqari, u Chikago, Atlanta va San-Fransisko Federal rezerv banklari, shuningdek, Xalqaro valyuta jamgʻarmasi (IMF) uchun maslahatchi boʻlib ishlagan. Eichenbaum Yona ismli ayolga uylangan, ularning Rachel va Joseph ismli ikki nafar farzandi bor. Eichenbaum Shimoli-gʻarbiy universitetining antisemitizmga qarshi kurash qoʻmitasi aʼzosi sifatida faoliyat yuritgan. == Hissalari == Eichenbaumsning ilmiy tadqiqotlari makroiqtisodiyot, xalqaro iqtisodiyot hamda monetar nazariya va siyosatga qaratilgan. Xususan, u yalpi iqtisodiy tebranishlarni tushunish, valyuta kurslari oʻzgarishining sabab va oqibatlarini oʻrganish, shuningdek, urushdan keyingi davrda AQSHdagi iqtisodiy sikllarga monetar siyosatning taʼsirini tahlil qilish bilan shugʻullangan. == Tashkilotlar == Eichenbaums 2013-yilda Amerika sanʼat va fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzosi etib saylangan<ref name=AAAS>{{cite web|title=Martin Stewart Eichenbaum|url=https://www.amacad.org/person/martin-stewart-eichenbaum|publisher=American Academy of Arts and Sciences|access-date=October 5, 2019}}</ref>. U 2021-yilda Kanada Qirollik jamiyati haqiqiy aʼzosi etib saylangan<ref name=RFS>{{cite web|title=Martin Stewart Eichenbaum|url=https://rsc-src.ca/sites/default/files/candidates/Martin%20S.%20Eichenbaum.pdf|access-date=2021-09-19|archive-date=2021-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210921033614/https://rsc-src.ca/sites/default/files/candidates/Martin%20S.%20Eichenbaum.pdf|url-status=dead}}</ref>. U Ekonometrik jamiyat aʼzosi va Milliy iqtisodiy tadqiqotlar byurosi (NBER) ilmiy xodimi hisoblanadi. 2011-yildan 2015-yilgacha u „American Economic Review“ jurnalining hammuharriri boʻlib ishlagan. Hozirgi vaqtda esa „NBER Macro Annual“ nashrining hammuharriri hisoblanadi<ref name=NBERmacro>{{cite web|title=NBER Macroeconomics Annual|url=http://www.nber.org/macroannualconference/MacroAnnualConference.html|publisher=The National Bureau of Economic Research|access-date=October 5, 2019}}</ref>. Bundan tashqari, u Montreal bankining direktorlar kengashi aʼzosi hisoblanadi<ref name=BMO>{{cite web|title=Bank of Montreal Announces Election of Directors|url=https://newsroom.bmo.com/2018-04-05-Bank-of-Montreal-Announces-Election-of-Directors|publisher=BMO Financial Group|access-date=October 5, 2019}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:1954-yilda tugʻilganlar]] cle3pzvbbnzheb7fncnjrc7n9ks2cgk El rápido de las 9.15 0 1363984 5988056 2026-04-10T17:55:31Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988056 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Alejandro Galindo (rejissyor)|Alejandro Galindo]] | producer = [[Salvador Elizondo]] | writer = Marco Aurelio Galindo<br>Alejandro Galindo | starring = [[Virginia Fábregas]]<br>[[Alfredo del Diestro]]<br>[[Gloria Marín]] | music = [[Raúl Lavista]] | cinematography = [[Gabriel Figueroa]] | editing =[[Emilio Gómez Muriel]] | studio = Clasa Films | distributor = Grovas | released = {{Film date|1941|09|11|df=y}} | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''The 9.15 Express''' ([[ispancha]]: „El rápido de las 9.15“) – 1941-yilda rejissyor [[Alejandro Galindo]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] drama filmi. Bosh rollarni [[Virginia Fábregas]], [[Alfredo del Diestro]] va [[Gloria Marín]] ijro etgan<ref>{{cite web|title=El rápido de las 9.15 (1941)|url=http://www.filmaffinity.com/es/film492528.html|publisher=Film Affinity|accessdate=13 June 2014}}</ref><ref>Castro p.152</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Castro, Francisco Peredo. ''Alejandro Galindo, un alma rebelde en el cine mexicano''. Conaculta/imcine, 2000. == Havolalar == *{{IMDb title|0034137|The 9.15 Express}} {{1930-yillar-Meksika-film-stub}} fko05pqi095fmyst7oae2g8zy6om568 5988058 5988056 2026-04-10T17:56:20Z Ahror Akramovich 75193 5988058 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Alejandro Galindo (rejissyor)|Alejandro Galindo]] | producer = [[Salvador Elizondo]] | writer = Marco Aurelio Galindo<br>Alejandro Galindo | starring = [[Virginia Fábregas]]<br>[[Alfredo del Diestro]]<br>[[Gloria Marín]] | music = [[Raúl Lavista]] | cinematography = [[Gabriel Figueroa]] | editing =[[Emilio Gómez Muriel]] | studio = Clasa Films | distributor = Grovas | released = {{Film date|1941|09|11|df=y}} | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''The 9.15 Express''' ([[ispancha]]: „El rápido de las 9.15“) – 1941-yilda rejissyor [[Alejandro Galindo]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] drama filmi. Bosh rollarni [[Virginia Fábregas]], [[Alfredo del Diestro]] va [[Gloria Marín]] ijro etgan<ref>{{cite web|title=El rápido de las 9.15 (1941)|url=http://www.filmaffinity.com/es/film492528.html|publisher=Film Affinity|accessdate=13 June 2014}}</ref><ref>Castro p.152</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Castro, Francisco Peredo. ''Alejandro Galindo, un alma rebelde en el cine mexicano''. Conaculta/imcine, 2000. == Havolalar == *{{IMDb title|0034137|The 9.15 Express}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} aou0197ak03foj5fttsrhawndz4zldc 5988061 5988058 2026-04-10T17:57:59Z Ahror Akramovich 75193 5988061 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Alejandro Galindo (rejissyor)|Alejandro Galindo]] | producer = [[Salvador Elizondo]] | writer = Marco Aurelio Galindo<br>Alejandro Galindo | starring = [[Virginia Fábregas]]<br>[[Alfredo del Diestro]]<br>[[Gloria Marín]] | music = [[Raúl Lavista]] | cinematography = [[Gabriel Figueroa]] | editing =[[Emilio Gómez Muriel]] | studio = Clasa Films | distributor = Grovas | released = {{Film date|1941|09|11|df=y}} | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''El rápido de las 9.15''' – 1941-yilda rejissyor [[Alejandro Galindo]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] drama filmi. Bosh rollarni [[Virginia Fábregas]], [[Alfredo del Diestro]] va [[Gloria Marín]] ijro etgan<ref>{{cite web|title=El rápido de las 9.15 (1941)|url=http://www.filmaffinity.com/es/film492528.html|publisher=Film Affinity|accessdate=13 June 2014}}</ref><ref>Castro p.152</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Castro, Francisco Peredo. ''Alejandro Galindo, un alma rebelde en el cine mexicano''. Conaculta/imcine, 2000. == Havolalar == *{{IMDb title|0034137|The 9.15 Express}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 0cjsmir3ozgiqd3lchcbc1oxx199as8 Tony Aspromourgos 0 1363985 5988059 2026-04-10T17:56:46Z MrKrasav4ik 116296 „{{Infobox scientist | name = Tony Aspromourgos | image = | image_size = | caption = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | fields = [[Iqtisodiy tafakkur tarixi]] | workplaces = [[Sidney universiteti]] | alma_mater = [[Kvinslend universiteti]]<br />[[Melburn universiteti]]<br />[[Sidney universiteti]] | known_for = Iqtisodiy tafakkur tarixi bo‘yicha tadqiqotlar | influences = Piero Sr...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988059 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Tony Aspromourgos | image = | image_size = | caption = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | fields = [[Iqtisodiy tafakkur tarixi]] | workplaces = [[Sidney universiteti]] | alma_mater = [[Kvinslend universiteti]]<br />[[Melburn universiteti]]<br />[[Sidney universiteti]] | known_for = Iqtisodiy tafakkur tarixi bo‘yicha tadqiqotlar | influences = [[Piero Sraffa]], Peter Groenewegen | influenced = | awards = | signature = }} '''Tony Aspromourgos''' (1957-yil 11-yanvarda tugʻilgan) — avstraliyalik [[iqtisodiy fikrlar tarixi]] boʻyicha tarixchi, [[Sidney universiteti]] professori hamda [[Avstraliya ijtimoiy fanlar akademiyasi]] (ASSA) aʼzosi hisoblanadi. U iqtisodiy fikrlar tarixi boʻyicha, ayniqsa [[William Petty]], [[Richard Cantillon]] va [[Adam Smith]]ga oid mavzularda bir nechta kitob va koʻplab ilmiy maqolalar chop etgan. == Biografiyasi == 1978-yilda Aspromourgos [[Kvinslend universiteti]]da iqtisodiyot boʻyicha bakalavr darajasini olgan. Uch yil oʻtib, 1981-yilda u [[Melburn universiteti]]da [[Master of Commerce]] darajasini, shuningdek oʻsha yili [[Chikago universiteti]]da [[Master of Arts]] darajasini qoʻlga kiritgan. 1986-yilda esa u [[Sidney universiteti]]da falsafa doktori (PhD) darajasini olgan<ref name="cv">{{cite web | title = Curriculum Vitae Tony Aspromourgos | url = http://api.profiles.sydney.edu.au/AcademicProfiles/profile/resource?urlid=tony.aspromourgos&type=cv | publisher = University of Sydney | access-date = 2019-01-09 }}</ref>. 1978-yildan boshlab Aspromourgos [[Melburn universiteti]] va [[Sidney universiteti]]da turli lavozimlarda faoliyat yuritgan<ref name="cv" />: * 1978–1980: iqtisodiyot boʻyicha tutor (Melburn universiteti) * 1980: katta tutor (Melburn universiteti) * 1985–1989: iqtisodiyot boʻyicha oʻqituvchi (Sidney universiteti) * 1990–1997: katta oʻqituvchi (Sidney universiteti) * 1998–2005: dotsent (Sidney universiteti) * 2006-yildan: professor (Sidney universiteti) == Ilmiy faoliyati == Iqtisodiy fikrlar tarixi bilan bir qatorda, Aspromourgos pul-kredit iqtisodiyoti, makroiqtisodiyot va uzoq muddatli nazariya yoʻnalishlarida ham ixtisoslashgan. Uning ilmiy tadqiqotlari asosan [[William Petty]] va klassik iqtisodiyotning kelib chiqishi, [[Adam Smith]], [[John Maynard Keynes]] hamda davlat qarzining barqarorligi masalalariga bagʻishlangan<ref name="specialization">{{cite web | title = Fellows details: Professor Tony Aspromourgos | url = https://www.assa.edu.au/fellows/619/ | access-date = 2019-01-10 | publisher = Academy of the Social Sciences in Australia (ASSA) }}</ref>. Aspromourgos koʻplab xalqaro ilmiy jurnallarda, jumladan ''Australian Economic Papers'', ''Oxford Economic Papers'' va ''Review of Political Economy''da maqolalar chop etgan. U ''History of Economics Review'' jurnalining hammuarriri boʻlib, ''European Journal of the History of Economic Thought'' tahrir hay’atida ham faoliyat yuritadi<ref name="journals">{{cite web | title = Tony Aspromourgos | url = https://www.roars.it/online/chi-siamo/autori/tony-aspromourgos/ | access-date = 2019-01-10 | publisher = Return on Academic Research (ROARS) }}</ref>. Aspromourgos Yevropa iqtisodiy fikrlar tarixi jamiyati (ESHET) kotibi hisoblanadi<ref name="eshet">{{cite web | title = Aspromourgos | url = http://www.eshet.net/elections.php?oid=2 | publisher = European Society for the History of Economic Thought (ESHET) | access-date = 2019-01-10 }}</ref>. == Manbalar == {{reflist}} 08ne8mh12zoskhdbcu5r3e603alb6gi 5988060 5988059 2026-04-10T17:57:57Z MrKrasav4ik 116296 [[Turkum:Iqtisodchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988060 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Tony Aspromourgos | image = | image_size = | caption = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | fields = [[Iqtisodiy tafakkur tarixi]] | workplaces = [[Sidney universiteti]] | alma_mater = [[Kvinslend universiteti]]<br />[[Melburn universiteti]]<br />[[Sidney universiteti]] | known_for = Iqtisodiy tafakkur tarixi bo‘yicha tadqiqotlar | influences = [[Piero Sraffa]], Peter Groenewegen | influenced = | awards = | signature = }} '''Tony Aspromourgos''' (1957-yil 11-yanvarda tugʻilgan) — avstraliyalik [[iqtisodiy fikrlar tarixi]] boʻyicha tarixchi, [[Sidney universiteti]] professori hamda [[Avstraliya ijtimoiy fanlar akademiyasi]] (ASSA) aʼzosi hisoblanadi. U iqtisodiy fikrlar tarixi boʻyicha, ayniqsa [[William Petty]], [[Richard Cantillon]] va [[Adam Smith]]ga oid mavzularda bir nechta kitob va koʻplab ilmiy maqolalar chop etgan. == Biografiyasi == 1978-yilda Aspromourgos [[Kvinslend universiteti]]da iqtisodiyot boʻyicha bakalavr darajasini olgan. Uch yil oʻtib, 1981-yilda u [[Melburn universiteti]]da [[Master of Commerce]] darajasini, shuningdek oʻsha yili [[Chikago universiteti]]da [[Master of Arts]] darajasini qoʻlga kiritgan. 1986-yilda esa u [[Sidney universiteti]]da falsafa doktori (PhD) darajasini olgan<ref name="cv">{{cite web | title = Curriculum Vitae Tony Aspromourgos | url = http://api.profiles.sydney.edu.au/AcademicProfiles/profile/resource?urlid=tony.aspromourgos&type=cv | publisher = University of Sydney | access-date = 2019-01-09 }}</ref>. 1978-yildan boshlab Aspromourgos [[Melburn universiteti]] va [[Sidney universiteti]]da turli lavozimlarda faoliyat yuritgan<ref name="cv" />: * 1978–1980: iqtisodiyot boʻyicha tutor (Melburn universiteti) * 1980: katta tutor (Melburn universiteti) * 1985–1989: iqtisodiyot boʻyicha oʻqituvchi (Sidney universiteti) * 1990–1997: katta oʻqituvchi (Sidney universiteti) * 1998–2005: dotsent (Sidney universiteti) * 2006-yildan: professor (Sidney universiteti) == Ilmiy faoliyati == Iqtisodiy fikrlar tarixi bilan bir qatorda, Aspromourgos pul-kredit iqtisodiyoti, makroiqtisodiyot va uzoq muddatli nazariya yoʻnalishlarida ham ixtisoslashgan. Uning ilmiy tadqiqotlari asosan [[William Petty]] va klassik iqtisodiyotning kelib chiqishi, [[Adam Smith]], [[John Maynard Keynes]] hamda davlat qarzining barqarorligi masalalariga bagʻishlangan<ref name="specialization">{{cite web | title = Fellows details: Professor Tony Aspromourgos | url = https://www.assa.edu.au/fellows/619/ | access-date = 2019-01-10 | publisher = Academy of the Social Sciences in Australia (ASSA) }}</ref>. Aspromourgos koʻplab xalqaro ilmiy jurnallarda, jumladan ''Australian Economic Papers'', ''Oxford Economic Papers'' va ''Review of Political Economy''da maqolalar chop etgan. U ''History of Economics Review'' jurnalining hammuarriri boʻlib, ''European Journal of the History of Economic Thought'' tahrir hay’atida ham faoliyat yuritadi<ref name="journals">{{cite web | title = Tony Aspromourgos | url = https://www.roars.it/online/chi-siamo/autori/tony-aspromourgos/ | access-date = 2019-01-10 | publisher = Return on Academic Research (ROARS) }}</ref>. Aspromourgos Yevropa iqtisodiy fikrlar tarixi jamiyati (ESHET) kotibi hisoblanadi<ref name="eshet">{{cite web | title = Aspromourgos | url = http://www.eshet.net/elections.php?oid=2 | publisher = European Society for the History of Economic Thought (ESHET) | access-date = 2019-01-10 }}</ref>. == Manbalar == {{reflist}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] m33nybxb9b1vyexuvd8bxv5t1cobgu2 5988062 5988060 2026-04-10T17:58:12Z MrKrasav4ik 116296 [[Turkum:Tarixchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988062 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Tony Aspromourgos | image = | image_size = | caption = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | fields = [[Iqtisodiy tafakkur tarixi]] | workplaces = [[Sidney universiteti]] | alma_mater = [[Kvinslend universiteti]]<br />[[Melburn universiteti]]<br />[[Sidney universiteti]] | known_for = Iqtisodiy tafakkur tarixi bo‘yicha tadqiqotlar | influences = [[Piero Sraffa]], Peter Groenewegen | influenced = | awards = | signature = }} '''Tony Aspromourgos''' (1957-yil 11-yanvarda tugʻilgan) — avstraliyalik [[iqtisodiy fikrlar tarixi]] boʻyicha tarixchi, [[Sidney universiteti]] professori hamda [[Avstraliya ijtimoiy fanlar akademiyasi]] (ASSA) aʼzosi hisoblanadi. U iqtisodiy fikrlar tarixi boʻyicha, ayniqsa [[William Petty]], [[Richard Cantillon]] va [[Adam Smith]]ga oid mavzularda bir nechta kitob va koʻplab ilmiy maqolalar chop etgan. == Biografiyasi == 1978-yilda Aspromourgos [[Kvinslend universiteti]]da iqtisodiyot boʻyicha bakalavr darajasini olgan. Uch yil oʻtib, 1981-yilda u [[Melburn universiteti]]da [[Master of Commerce]] darajasini, shuningdek oʻsha yili [[Chikago universiteti]]da [[Master of Arts]] darajasini qoʻlga kiritgan. 1986-yilda esa u [[Sidney universiteti]]da falsafa doktori (PhD) darajasini olgan<ref name="cv">{{cite web | title = Curriculum Vitae Tony Aspromourgos | url = http://api.profiles.sydney.edu.au/AcademicProfiles/profile/resource?urlid=tony.aspromourgos&type=cv | publisher = University of Sydney | access-date = 2019-01-09 }}</ref>. 1978-yildan boshlab Aspromourgos [[Melburn universiteti]] va [[Sidney universiteti]]da turli lavozimlarda faoliyat yuritgan<ref name="cv" />: * 1978–1980: iqtisodiyot boʻyicha tutor (Melburn universiteti) * 1980: katta tutor (Melburn universiteti) * 1985–1989: iqtisodiyot boʻyicha oʻqituvchi (Sidney universiteti) * 1990–1997: katta oʻqituvchi (Sidney universiteti) * 1998–2005: dotsent (Sidney universiteti) * 2006-yildan: professor (Sidney universiteti) == Ilmiy faoliyati == Iqtisodiy fikrlar tarixi bilan bir qatorda, Aspromourgos pul-kredit iqtisodiyoti, makroiqtisodiyot va uzoq muddatli nazariya yoʻnalishlarida ham ixtisoslashgan. Uning ilmiy tadqiqotlari asosan [[William Petty]] va klassik iqtisodiyotning kelib chiqishi, [[Adam Smith]], [[John Maynard Keynes]] hamda davlat qarzining barqarorligi masalalariga bagʻishlangan<ref name="specialization">{{cite web | title = Fellows details: Professor Tony Aspromourgos | url = https://www.assa.edu.au/fellows/619/ | access-date = 2019-01-10 | publisher = Academy of the Social Sciences in Australia (ASSA) }}</ref>. Aspromourgos koʻplab xalqaro ilmiy jurnallarda, jumladan ''Australian Economic Papers'', ''Oxford Economic Papers'' va ''Review of Political Economy''da maqolalar chop etgan. U ''History of Economics Review'' jurnalining hammuarriri boʻlib, ''European Journal of the History of Economic Thought'' tahrir hay’atida ham faoliyat yuritadi<ref name="journals">{{cite web | title = Tony Aspromourgos | url = https://www.roars.it/online/chi-siamo/autori/tony-aspromourgos/ | access-date = 2019-01-10 | publisher = Return on Academic Research (ROARS) }}</ref>. Aspromourgos Yevropa iqtisodiy fikrlar tarixi jamiyati (ESHET) kotibi hisoblanadi<ref name="eshet">{{cite web | title = Aspromourgos | url = http://www.eshet.net/elections.php?oid=2 | publisher = European Society for the History of Economic Thought (ESHET) | access-date = 2019-01-10 }}</ref>. == Manbalar == {{reflist}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Tarixchilar]] mika66a7q7qc2t0v17byikx7o4oi3f8 Las Abandonadas 0 1363986 5988063 2026-04-10T17:58:19Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988063 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Emilio Fernández]] | producer = Felipe Subervielle | writer = Emilio Fernández<br>[[Mauricio Magdaleno]] | starring = [[Dolores del Río]]<br>[[Pedro Armendáriz]]<br>[[Víctor Junco]]<br>[[Paco Fuentes]]<br>[[Fanny Schiller]]<br>[[Maruja Grifell]] | music = Manuel Esperón | cinematography = [[Gabriel Figueroa]] | editing = Gloria Schoemann | distributor = Films Mundiales | released = {{Film date|1945}} | runtime = 103 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Las Abandonadas''' – 1945-yilda rejissyor [[Emilio Fernández]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] filmi. Bosh rollarni [[Dolores del Río]] va [[Pedro Armendáriz]] ijro etgan<ref>[https://web.archive.org/web/20030217170253/http://cinemexicano.mty.itesm.mx/peliculas/abandonadas.html ''Las abandonadas'' in Mexican Cinema by ITESM]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *{{IMDb title|0036577}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} jkd1a4tkimv3841bontm7apdorxznh8 La abuelita 0 1363987 5988065 2026-04-10T17:59:24Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988065 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Raphael J. Sevilla]] | producer = | writer = [[Carlos Martínez Baena]]<br/>[[Raphael J. Sevilla]] | narrator = | starring = [[Sara García]]<br>[[Pituka de Foronda]] | music = | cinematography = | editing = | distributor = | released = {{Film date|1942|05|09|df=y}} | runtime = 94 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''La abuelita''' – 1942-yilda suratga olingan [[Meksika]] filmi. Bosh rollarni [[Sara García]] va [[Pituka de Foronda]] ijro etgan. == Rollarda == * [[Sara García]] - Doña Carmen * [[Pituka de Foronda]] - Anita * [[David Silva (aktyor)|David Silva]] - Fernando * [[Carlos Martínez Baena]] - Don Jesusito * [[Miguel Ángel Ferriz]] - Don Adrián * Lucy Delgado - María * [[Dolores Camarillo]] - Josefa, sirvienta == Havolalar == * {{IMDb title|0179629}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 0jcgyku07znqsi26fc4tbegkvqh46gw Adán, Eva y el diablo 0 1363988 5988067 2026-04-10T18:00:50Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988067 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Alfredo B. Crevenna]] | writer = [[Edmundo Báez]] <br> Francisco Cabrera <br> Alfredo B. Crevenna | based_on = ''[[The Broken Jug]]'' — [[Heinrich von Kleist]] | starring =[[Roberto Soto (aktyor)|Roberto Soto]] <br> [[Gloria Aguiar]] <br> [[Emma Roldán]] | music = [[Manuel Esperón]] | cinematography = [[Jorge Stahl Jr.]] | editing = [[Gloria Schoemann]] | studio = General Cinematografrica | distributor =Clasa-Mohme | released = {{Film date|1945|8|10|df=yes}} | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Adán, Eva y el diablo''' – 1945-yilda rejissyor [[Alfredo B. Crevenna]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Roberto Soto]], [[Gloria Aguiar]] va [[Emma Roldán]] ijro etgan<ref>Riera p.155</ref><ref> Elena p.126</ref>. ==Rollarda== * [[Roberto Soto (aktyor)|Roberto Soto]] * [[Gloria Aguiar]] * [[Emma Roldán]] * [[Lauro Benítez]] * [[Alfredo del Diestro]] * [[Roberto Meyer]] * [[Tito Renaldo]] * [[Enriqueta Reza]] * [[Carlos Riquelme]] * [[Rubén Rojo]] * [[Amelia Wilhelmy]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Elena, Alberto. ''El cine del tercer mundo: diccionario de realizadores''. Turfan, 1993. * Riera, Emilio García. ''Historia documental del cine mexicano: 1943-1945''. Universidad de Guadalajara, 1992. == Havolalar == * {{IMDb title|0036580}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} hwmholdyrrkl1zm7z5zuacj8a3uyyr2 Tovarlar 0 1363989 5988068 2026-04-10T18:01:14Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 „ {{About|iqtisodiyotdagi tovarlar haqida|moddiy buyumlar|xom ashyo|boshqa ma’nolar|Yaxshi (aniqlashtirish)}} [[File:Mediq Sverige Kungsbacka warehouse.jpg|thumb|Omborda joylashtirilgan moddiy tibbiy tovarlar|alt=Omborda joylashtirilgan karton qutilar]] '''Tovarlar''' — [[iqtisodiyot]] fanida inson uchun foyda keltiradigan, ya’ni [[farovonlik]] yoki [[naflilik]]ni (utility) ta’minlaydigan har qanday narsalardir<ref name=":1">Alan V. Deard...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988068 wikitext text/x-wiki {{About|iqtisodiyotdagi tovarlar haqida|moddiy buyumlar|xom ashyo|boshqa ma’nolar|Yaxshi (aniqlashtirish)}} [[File:Mediq Sverige Kungsbacka warehouse.jpg|thumb|Omborda joylashtirilgan moddiy tibbiy tovarlar|alt=Omborda joylashtirilgan karton qutilar]] '''Tovarlar''' — [[iqtisodiyot]] fanida inson uchun foyda keltiradigan, ya’ni [[farovonlik]] yoki [[naflilik]]ni (utility) ta’minlaydigan har qanday narsalardir<ref name=":1">[[Alan V. Deardorff]], 2006. ''Terms Of Trade: Glossary of International Economics''</ref>. Tovarlar '''zararli narsalar''' (''bads'') bilan qarama-qarshi qo‘yiladi, ya’ni iste’molchi uchun salbiy qiymatga ega bo‘lgan narsalar, masalan uy ishlari yoki chiqindilar. Bunday narsalar iste’molchining umumiy farovonligini kamaytiradi<ref>{{Cite book |last=Dwivedi |first=D. N. |title=Microeconomics: Theory and Applications |year=2016 |pages=133}}</ref>. Iqtisodiyot asosan '''iqtisodiy tovarlar'''ni o‘rganadi, ya’ni [[cheklangan resurslar]] asosida ishlab chiqariladigan tovarlar. Bunday tovarlar ishlab chiqarish uchun mehnat yoki resurslar sarflash talab etiladi. Ular '''erkin tovarlar''' (masalan, [[havo]]) bilan farqlanadi, chunki erkin tovarlar cheksiz miqdorda mavjud bo‘ladi<ref name="Samuelson">Samuelson, P. A. (1980). Economics</ref>. Tovarlar odatda iqtisodiyotning ikkinchi sektorida, ya’ni [[xom ashyo]] yoki oraliq tovarlarni qayta ishlash orqali hosil qilinadi. == Tovarlarning foydaliligi va xususiyatlari == Bir birlik tovarni iste’mol qilish natijasida olinadigan qo‘shimcha qoniqish [[Marjinal naflilik|chegaraviy foydalilik]] deb ataladi. Ko‘pincha tovarlarda '''kamayib boruvchi chegaraviy foydalilik qonuni''' amal qiladi, ya’ni iste’mol ortgan sari har bir qo‘shimcha birlikdan olinadigan foyda kamayadi. Ba’zi narsalar foydali bo‘lsa-da, yetarlicha kamyob emasligi sababli [[Narx|pul qiymati]]ga ega emas. Masalan, [[Atmosfera|yer atmosferasi]] yoki [[dengiz suvi]]. Bunday narsalar ''erkin tovarlar'' deb ataladi<ref name="e266">{{cite book |title=General Equilibrium}}</ref>. '''Yakuniy tovarlar''' — bu to‘g‘ridan-to‘g‘ri iste’mol qilinadigan mahsulotlar bo‘lib, boshqa tovar ishlab chiqarishda ishlatilmaydi. Masalan, mikroto‘lqinli pech yoki [[velosiped]]. Ularning tarkibiy qismlari esa '''oraliq tovarlar''' hisoblanadi. Masalan, [[Mato|to‘qimachilik mahsulotlari]] yoki [[tranzistor]]lar kiyim yoki elektron qurilmalar ishlab chiqarishda ishlatiladi. Uzoq muddat xizmat qiladigan va boshqa tovarlar ishlab chiqarishda qo‘llaniladigan vositalar, masalan, texnika, inson kapitali yoki ekotizimlar '''[[Kapital|kapital tovarlar]]''' deb ataladi. '''Tijorat tovarlari''' — ishlab chiqarilib, bozorga chiqariladigan moddiy mahsulotlar bo‘lib, ular savdo faoliyatida ishlatiladi. Masalan: traktorlar, tijorat transport vositalari, samolyotlar yoki qurilish materiallari. {{multiple image | footer = Yerba mate (chap), [[Qahva donasi|kofe donalari]] (o‘rta) va [[choy]] (o‘ng) — barchasi kofeinli ichimliklar uchun ishlatiladigan qishloq xo‘jaligi mahsulotlari | image1 = Mate mit Stängeln.jpg | width1 = 150 | image2 = Coffee Beans Photographed in Macro.jpg | width2 = 100 | image3 = Loose leaf darjeeling tea twinings.jpg | width3 = 100 }} Xom ashyo tushunchasi ba’zan iqtisodiy tovarlar bilan sinonim sifatida ishlatiladi, ammo ko‘pincha bozorda sotiladigan [[Xomashyo |xom material]]lar yoki [[Iqtisodiyotning birlamchi sektori |birlamchi sektor]] mahsulotlarini anglatadi<ref>Alan V. Deardorff, 2006</ref>. Ko‘pgina tovarlar moddiy (ko‘rinadigan) bo‘lsa-da, ayrimlari nomoddiy shaklda mavjud. Masalan, [[olma]] moddiy tovar, ammo [[yangiliklar]] nomoddiy tovar bo‘lib, ular faqat matbaa yoki [[televideniye]] orqali qabul qilinadi. tq0xw2q09m5z6uudw71cz5abu934uwx 5988117 5988068 2026-04-10T18:26:46Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988117 wikitext text/x-wiki {{About|iqtisodiyotdagi tovarlar haqida|moddiy buyumlar|xom ashyo|boshqa ma’nolar|Yaxshi (aniqlashtirish)}} [[File:Mediq Sverige Kungsbacka warehouse.jpg|thumb|Omborda joylashtirilgan moddiy tibbiy tovarlar|alt=Omborda joylashtirilgan karton qutilar]] '''Tovarlar''' — [[iqtisodiyot]] fanida inson uchun foyda keltiradigan, ya’ni [[farovonlik]] yoki [[naflilik]]ni (utility) ta’minlaydigan har qanday narsalardir<ref name=":1">[[Alan V. Deardorff]], 2006. ''Terms Of Trade: Glossary of International Economics''</ref>. Tovarlar '''zararli narsalar''' (''bads'') bilan qarama-qarshi qo‘yiladi, ya’ni iste’molchi uchun salbiy qiymatga ega bo‘lgan narsalar, masalan uy ishlari yoki chiqindilar. Bunday narsalar iste’molchining umumiy farovonligini kamaytiradi<ref>{{Cite book |last=Dwivedi |first=D. N. |title=Microeconomics: Theory and Applications |year=2016 |pages=133}}</ref>. Iqtisodiyot asosan '''iqtisodiy tovarlar'''ni o‘rganadi, ya’ni [[cheklangan resurslar]] asosida ishlab chiqariladigan tovarlar. Bunday tovarlar ishlab chiqarish uchun mehnat yoki resurslar sarflash talab etiladi. Ular '''erkin tovarlar''' (masalan, [[havo]]) bilan farqlanadi, chunki erkin tovarlar cheksiz miqdorda mavjud bo‘ladi<ref name="Samuelson">Samuelson, P. A. (1980). Economics</ref>. Tovarlar odatda iqtisodiyotning ikkinchi sektorida, ya’ni [[xom ashyo]] yoki oraliq tovarlarni qayta ishlash orqali hosil qilinadi. == Tovarlarning foydaliligi va xususiyatlari == Bir birlik tovarni iste’mol qilish natijasida olinadigan qo‘shimcha qoniqish [[Marjinal naflilik|chegaraviy foydalilik]] deb ataladi. Ko‘pincha tovarlarda '''kamayib boruvchi chegaraviy foydalilik qonuni''' amal qiladi, ya’ni iste’mol ortgan sari har bir qo‘shimcha birlikdan olinadigan foyda kamayadi. Ba’zi narsalar foydali bo‘lsa-da, yetarlicha kamyob emasligi sababli [[Narx|pul qiymati]]ga ega emas. Masalan, [[Atmosfera|yer atmosferasi]] yoki [[dengiz suvi]]. Bunday narsalar ''erkin tovarlar'' deb ataladi<ref name="e266">{{cite book |title=General Equilibrium}}</ref>. '''Yakuniy tovarlar''' — bu to‘g‘ridan-to‘g‘ri iste’mol qilinadigan mahsulotlar bo‘lib, boshqa tovar ishlab chiqarishda ishlatilmaydi. Masalan, mikroto‘lqinli pech yoki [[velosiped]]. Ularning tarkibiy qismlari esa '''oraliq tovarlar''' hisoblanadi. Masalan, [[Mato|to‘qimachilik mahsulotlari]] yoki [[tranzistor]]lar kiyim yoki elektron qurilmalar ishlab chiqarishda ishlatiladi. Uzoq muddat xizmat qiladigan va boshqa tovarlar ishlab chiqarishda qo‘llaniladigan vositalar, masalan, texnika, inson kapitali yoki ekotizimlar '''[[Kapital|kapital tovarlar]]''' deb ataladi. '''Tijorat tovarlari''' — ishlab chiqarilib, bozorga chiqariladigan moddiy mahsulotlar bo‘lib, ular savdo faoliyatida ishlatiladi. Masalan: traktorlar, tijorat transport vositalari, samolyotlar yoki qurilish materiallari. {{multiple image | footer = Yerba mate (chap), [[Qahva donasi|kofe donalari]] (o‘rta) va [[choy]] (o‘ng) — barchasi kofeinli ichimliklar uchun ishlatiladigan qishloq xo‘jaligi mahsulotlari | image1 = Mate mit Stängeln.jpg | width1 = 150 | image2 = Coffee Beans Photographed in Macro.jpg | width2 = 100 | image3 = Loose leaf darjeeling tea twinings.jpg | width3 = 100 }} Xom ashyo tushunchasi ba’zan iqtisodiy tovarlar bilan sinonim sifatida ishlatiladi, ammo ko‘pincha bozorda sotiladigan [[Xomashyo |xom material]]lar yoki [[Iqtisodiyotning birlamchi sektori |birlamchi sektor]] mahsulotlarini anglatadi<ref>Alan V. Deardorff, 2006</ref>. Ko‘pgina tovarlar moddiy (ko‘rinadigan) bo‘lsa-da, ayrimlari nomoddiy shaklda mavjud. Masalan, [[olma]] moddiy tovar, ammo [[yangiliklar]] nomoddiy tovar bo‘lib, ular faqat matbaa yoki [[televideniye]] orqali qabul qilinadi. [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] hrlcvf2crngdh0qep8eotdiw2la8y73 5988118 5988117 2026-04-10T18:26:58Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Iqtisodiyot]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988118 wikitext text/x-wiki {{About|iqtisodiyotdagi tovarlar haqida|moddiy buyumlar|xom ashyo|boshqa ma’nolar|Yaxshi (aniqlashtirish)}} [[File:Mediq Sverige Kungsbacka warehouse.jpg|thumb|Omborda joylashtirilgan moddiy tibbiy tovarlar|alt=Omborda joylashtirilgan karton qutilar]] '''Tovarlar''' — [[iqtisodiyot]] fanida inson uchun foyda keltiradigan, ya’ni [[farovonlik]] yoki [[naflilik]]ni (utility) ta’minlaydigan har qanday narsalardir<ref name=":1">[[Alan V. Deardorff]], 2006. ''Terms Of Trade: Glossary of International Economics''</ref>. Tovarlar '''zararli narsalar''' (''bads'') bilan qarama-qarshi qo‘yiladi, ya’ni iste’molchi uchun salbiy qiymatga ega bo‘lgan narsalar, masalan uy ishlari yoki chiqindilar. Bunday narsalar iste’molchining umumiy farovonligini kamaytiradi<ref>{{Cite book |last=Dwivedi |first=D. N. |title=Microeconomics: Theory and Applications |year=2016 |pages=133}}</ref>. Iqtisodiyot asosan '''iqtisodiy tovarlar'''ni o‘rganadi, ya’ni [[cheklangan resurslar]] asosida ishlab chiqariladigan tovarlar. Bunday tovarlar ishlab chiqarish uchun mehnat yoki resurslar sarflash talab etiladi. Ular '''erkin tovarlar''' (masalan, [[havo]]) bilan farqlanadi, chunki erkin tovarlar cheksiz miqdorda mavjud bo‘ladi<ref name="Samuelson">Samuelson, P. A. (1980). Economics</ref>. Tovarlar odatda iqtisodiyotning ikkinchi sektorida, ya’ni [[xom ashyo]] yoki oraliq tovarlarni qayta ishlash orqali hosil qilinadi. == Tovarlarning foydaliligi va xususiyatlari == Bir birlik tovarni iste’mol qilish natijasida olinadigan qo‘shimcha qoniqish [[Marjinal naflilik|chegaraviy foydalilik]] deb ataladi. Ko‘pincha tovarlarda '''kamayib boruvchi chegaraviy foydalilik qonuni''' amal qiladi, ya’ni iste’mol ortgan sari har bir qo‘shimcha birlikdan olinadigan foyda kamayadi. Ba’zi narsalar foydali bo‘lsa-da, yetarlicha kamyob emasligi sababli [[Narx|pul qiymati]]ga ega emas. Masalan, [[Atmosfera|yer atmosferasi]] yoki [[dengiz suvi]]. Bunday narsalar ''erkin tovarlar'' deb ataladi<ref name="e266">{{cite book |title=General Equilibrium}}</ref>. '''Yakuniy tovarlar''' — bu to‘g‘ridan-to‘g‘ri iste’mol qilinadigan mahsulotlar bo‘lib, boshqa tovar ishlab chiqarishda ishlatilmaydi. Masalan, mikroto‘lqinli pech yoki [[velosiped]]. Ularning tarkibiy qismlari esa '''oraliq tovarlar''' hisoblanadi. Masalan, [[Mato|to‘qimachilik mahsulotlari]] yoki [[tranzistor]]lar kiyim yoki elektron qurilmalar ishlab chiqarishda ishlatiladi. Uzoq muddat xizmat qiladigan va boshqa tovarlar ishlab chiqarishda qo‘llaniladigan vositalar, masalan, texnika, inson kapitali yoki ekotizimlar '''[[Kapital|kapital tovarlar]]''' deb ataladi. '''Tijorat tovarlari''' — ishlab chiqarilib, bozorga chiqariladigan moddiy mahsulotlar bo‘lib, ular savdo faoliyatida ishlatiladi. Masalan: traktorlar, tijorat transport vositalari, samolyotlar yoki qurilish materiallari. {{multiple image | footer = Yerba mate (chap), [[Qahva donasi|kofe donalari]] (o‘rta) va [[choy]] (o‘ng) — barchasi kofeinli ichimliklar uchun ishlatiladigan qishloq xo‘jaligi mahsulotlari | image1 = Mate mit Stängeln.jpg | width1 = 150 | image2 = Coffee Beans Photographed in Macro.jpg | width2 = 100 | image3 = Loose leaf darjeeling tea twinings.jpg | width3 = 100 }} Xom ashyo tushunchasi ba’zan iqtisodiy tovarlar bilan sinonim sifatida ishlatiladi, ammo ko‘pincha bozorda sotiladigan [[Xomashyo |xom material]]lar yoki [[Iqtisodiyotning birlamchi sektori |birlamchi sektor]] mahsulotlarini anglatadi<ref>Alan V. Deardorff, 2006</ref>. Ko‘pgina tovarlar moddiy (ko‘rinadigan) bo‘lsa-da, ayrimlari nomoddiy shaklda mavjud. Masalan, [[olma]] moddiy tovar, ammo [[yangiliklar]] nomoddiy tovar bo‘lib, ular faqat matbaa yoki [[televideniye]] orqali qabul qilinadi. [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] [[Turkum:Iqtisodiyot]] ia1xqhtjszifwcq30lyja4sg7l5fzn6 5988120 5988118 2026-04-10T18:27:26Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 5988120 wikitext text/x-wiki {{About|iqtisodiyotdagi tovarlar haqida|moddiy buyumlar|xom ashyo|boshqa ma’nolar|Yaxshi (aniqlashtirish)}} [[File:Mediq Sverige Kungsbacka warehouse.jpg|thumb|Omborda joylashtirilgan moddiy tibbiy tovarlar|alt=Omborda joylashtirilgan karton qutilar]] '''Tovarlar''' — [[iqtisodiyot]] fanida inson uchun foyda keltiradigan, ya’ni [[farovonlik]] yoki [[naflilik]]ni (utility) ta’minlaydigan har qanday narsalardir<ref name=":1">[[Alan V. Deardorff]], 2006. ''Terms Of Trade: Glossary of International Economics''</ref>. Tovarlar '''zararli narsalar''' (''bads'') bilan qarama-qarshi qo‘yiladi, ya’ni iste’molchi uchun salbiy qiymatga ega bo‘lgan narsalar, masalan uy ishlari yoki chiqindilar. Bunday narsalar iste’molchining umumiy farovonligini kamaytiradi<ref>{{Cite book |last=Dwivedi |first=D. N. |title=Microeconomics: Theory and Applications |year=2016 |pages=133}}</ref>. Iqtisodiyot asosan '''iqtisodiy tovarlar'''ni o‘rganadi, ya’ni [[cheklangan resurslar]] asosida ishlab chiqariladigan tovarlar. Bunday tovarlar ishlab chiqarish uchun mehnat yoki resurslar sarflash talab etiladi. Ular '''erkin tovarlar''' (masalan, [[havo]]) bilan farqlanadi, chunki erkin tovarlar cheksiz miqdorda mavjud bo‘ladi<ref name="Samuelson">Samuelson, P. A. (1980). Economics</ref>. Tovarlar odatda iqtisodiyotning ikkinchi sektorida, ya’ni [[xom ashyo]] yoki oraliq tovarlarni qayta ishlash orqali hosil qilinadi. == Tovarlarning foydaliligi va xususiyatlari == Bir birlik tovarni iste’mol qilish natijasida olinadigan qo‘shimcha qoniqish [[Marjinal naflilik|chegaraviy foydalilik]] deb ataladi. Ko‘pincha tovarlarda '''kamayib boruvchi chegaraviy foydalilik qonuni''' amal qiladi, ya’ni iste’mol ortgan sari har bir qo‘shimcha birlikdan olinadigan foyda kamayadi. Ba’zi narsalar foydali bo‘lsa-da, yetarlicha kamyob emasligi sababli [[Narx|pul qiymati]]ga ega emas. Masalan, [[Atmosfera|yer atmosferasi]] yoki [[dengiz suvi]]. Bunday narsalar ''erkin tovarlar'' deb ataladi<ref name="e266">{{cite book |title=General Equilibrium}}</ref>. '''Yakuniy tovarlar''' — bu to‘g‘ridan-to‘g‘ri iste’mol qilinadigan mahsulotlar bo‘lib, boshqa tovar ishlab chiqarishda ishlatilmaydi. Masalan, mikroto‘lqinli pech yoki [[velosiped]]. Ularning tarkibiy qismlari esa '''oraliq tovarlar''' hisoblanadi. Masalan, [[Mato|to‘qimachilik mahsulotlari]] yoki [[tranzistor]]lar kiyim yoki elektron qurilmalar ishlab chiqarishda ishlatiladi. Uzoq muddat xizmat qiladigan va boshqa tovarlar ishlab chiqarishda qo‘llaniladigan vositalar, masalan, texnika, inson kapitali yoki ekotizimlar '''[[Kapital|kapital tovarlar]]''' deb ataladi. '''Tijorat tovarlari''' — ishlab chiqarilib, bozorga chiqariladigan moddiy mahsulotlar bo‘lib, ular savdo faoliyatida ishlatiladi. Masalan: traktorlar, tijorat transport vositalari, samolyotlar yoki qurilish materiallari. {{multiple image | footer = Yerba mate (chap), [[Qahva donasi|kofe donalari]] (o‘rta) va [[choy]] (o‘ng) — barchasi kofeinli ichimliklar uchun ishlatiladigan qishloq xo‘jaligi mahsulotlari | image1 = Mate mit Stängeln.jpg | width1 = 150 | image2 = Coffee Beans Photographed in Macro.jpg | width2 = 100 | image3 = Loose leaf darjeeling tea twinings.jpg | width3 = 100 }} Xom ashyo tushunchasi ba’zan iqtisodiy tovarlar bilan sinonim sifatida ishlatiladi, ammo ko‘pincha bozorda sotiladigan [[Xomashyo |xom material]]lar yoki [[Iqtisodiyotning birlamchi sektori |birlamchi sektor]] mahsulotlarini anglatadi<ref>Alan V. Deardorff, 2006</ref>. Ko‘pgina tovarlar moddiy (ko‘rinadigan) bo‘lsa-da, ayrimlari nomoddiy shaklda mavjud. Masalan, [[olma]] moddiy tovar, ammo [[yangiliklar]] nomoddiy tovar bo‘lib, ular faqat matbaa yoki [[televideniye]] orqali qabul qilinadi. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] [[Turkum:Iqtisodiyot]] 05va4qva7on086opx3q603kwui3rlv7 Adulterio 0 1363990 5988069 2026-04-10T18:01:42Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988069 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[José Díaz Morales]] | producer = [[Francisco Hormaechea de la Sota ]] | writer = [[Benito Pérez Galdós]] <br> José Díaz Morales | starring = [[Rosario Granados]] <br> [[Julio Villarreal]] <br> [[Hilde Krüger]] | music = [[Severo Muguerza]] | cinematography = [[Víctor Herrera (cinematographer)|Víctor Herrera]] | editing = [[Alfredo Rosas Priego]] | studio = Columbus Films <br> Producciones Hormaechea | distributor = | released = {{Film date|1945|03|01|df=yes}} | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Adulterio''' – 1945-yilda rejissyor [[José Díaz Morales]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] drama filmi. Bosh rollarni [[Rosario Granados]], [[Julio Villarreal]] va [[Hilde Krüger]] ijro etgan<ref>Goble p.663</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Goble, Alan. ''The Complete Index to Literary Sources in Film''. Walter de Gruyter, 1999. == Havolalar == * {{IMDb title|0217235}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} bb0z6ely0tow96h2ukzycy8dtc74986 Una aventura en la noche 0 1363991 5988073 2026-04-10T18:04:33Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988073 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Rolando Aguilar]] | producer = [[Raúl de Anda]] | writer = [[Chano Urueta]] <br> Rolando Aguilar | starring = [[Luis Aguilar (aktyor)|Luis Aguilar]] <br> [[Miroslava (aktrisa)|Miroslava]] <br> [[Susana Cora]] | music = [[Rosalío Ramírez]] | cinematography = [[Raúl Martínez Solares]] | editing = [[Carlos Savage]] | studio = Azteca Films | distributor = Azteca Films | released = {{Film date|1948|07|09|df=yes}} | runtime = 90 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Una aventura en la noche''' – 1948-yilda rejissyor [[Rolando Aguilar]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] mistik triller filmi. Bosh rollarni [[Luis Aguilar (aktyor)|Luis Aguilar]], [[Miroslava (aktrisa)|Miroslava]] va [[Susana Cora]] ijro etgan<ref>Riera p.137</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Lentz, Harris M. ''Science fiction, horror and fantasy film and television credits''. McFarland, 1983. * Riera, Emilio García . Historia documental del cine mexicano: 1946-1948. Universidad de Guadalajara, 1992. == Havolalar == * {{IMDb title|0039165}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} syrj5ce47vbvk19g91jrc06pmv6d8ew James Bonar 0 1363992 5988074 2026-04-10T18:05:42Z MrKrasav4ik 116296 „'''James Bonar''' (1852-yil 27-sentyabr — 1941-yil 18-yanvar) — shotlandiyalik davlat xizmatchisi, [[siyosiy iqtisod]]chi va iqtisodiy fikrlar tarixi boʻyicha tarixchi boʻlgan<ref>{{cite magazine|title=BONAR, James|magazine=Who's Who|year=1907|volume= 59|page=179|url=https://books.google.com/books?id=yEcuAAAAYAAJ&pg=PA179}}</ref><ref>{{cite book |title= Who's Who, 1932: An Annual Biographical Dictionary with which is Incorporated "Men and W...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988074 wikitext text/x-wiki '''James Bonar''' (1852-yil 27-sentyabr — 1941-yil 18-yanvar) — shotlandiyalik davlat xizmatchisi, [[siyosiy iqtisod]]chi va iqtisodiy fikrlar tarixi boʻyicha tarixchi boʻlgan<ref>{{cite magazine|title=BONAR, James|magazine=Who's Who|year=1907|volume= 59|page=179|url=https://books.google.com/books?id=yEcuAAAAYAAJ&pg=PA179}}</ref><ref>{{cite book |title= Who's Who, 1932: An Annual Biographical Dictionary with which is Incorporated "Men and Women of The Time" |place= London and New York |publisher= A & C Black Limited and The Macmillan Company |year= 1932 |url=https://archive.org/details/whoswho1932annua00lond/page/n9/mode/2up?view=theater |edition= 84 |url-access= registration |page= [https://archive.org/details/whoswho1932annua00lond/page/317/mode/2up?view=theater 317] |via= Internet Archive}}</ref>. == Biografiyasi == U [[Perth, Scotland|Perth]] shahrida tugʻilgan<ref>{{cite book |title= Who's Who in Economics: A Biographical Dictionary of Major Economists 1700-1986 |chapter= Bonar, James |editor= Blaug, Mark |edition= 2nd |year= 1986 |publisher= Wheatsheaf Books Limited |url=https://archive.org/details/whoswhoineconomi0000unse_e8w6/page/n5/mode/2up |url-access= registration |page= [https://archive.org/details/whoswhoineconomi0000unse_e8w6/page/102/mode/2up?view=theater 102] |isbn= 978-0-7450-0230-9 |via= Internet Archive}}</ref>. U toʻrt yoshidan boshlab [[Glasgow]] shahrida ulgʻaygan, bu yerda uning otasi [[Church of Scotland]] ruhoniysi boʻlgan. Uning ikki amakisi ham ruhoniy boʻlib, ular [[1843-yilgi bo‘linish]]da ishtirok etgan va keyinchalik [[Free Church of Scotland]] umumiy assambleyasida moderator sifatida xizmat qilgan. [[Glasgow Academy]]ni tugatgach, Bonar 1874-yilda [[Glasgow universiteti]]dan ruhiy falsafa (mental philosophy) boʻyicha magistr (MA) darajasini olgan. U bir asrdan koʻproq vaqt oldin [[Adam Smith]] oʻqigan yoʻlni davom ettirib, [[Snell Exhibition]] stipendiyasini qoʻlga kiritgan va [[Balliol College, Oxford]]da tahsil olib, 1877-yilda birinchi darajali diplom bilan bitirgan. Bonarga katta taʼsir koʻrsatgan shaxslardan biri faylasuf [[Edward Caird]] boʻlgan. Ushbu taʼsir va oilaviy muhit natijasida u keyingi uch yil davomida [[University Extension Movement]] doirasida [[London]]ning sharqiy qismida iqtisodiyotdan dars bergan. 1881-yilda u davlat xizmatida ishlay boshlagan va 1919-yilda, 67 yoshida, [[Royal Mint]]ning Ottava boʻlimi direktor oʻrinbosari lavozimidan nafaqaga chiqqan. 1886-yilda Bonar [[J. H. Muirhead]] va boshqalar bilan birgalikda Buyuk Britaniyadagi birinchi etik jamiyat — London Ethical Society’ni tashkil etishda muhim rol oʻynagan<ref name=":0">{{Cite web|title=UCL Bloomsbury Project|url=https://www.ucl.ac.uk/bloomsbury-project/institutions/london_ethical_society.htm|access-date=2020-12-08|website=ucl.ac.uk}}</ref>. Ushbu jamiyat keyinchalik London School of Ethics and Philosophyga aylangan va oxir-oqibat [[London School of Economics]] tarkibiga qoʻshilgan. Bu harakat [[ethical movement]] rivojlanishiga turtki boʻlib, 1896-yilda Ethical Societies ittifoqi (hozirgi [[Humanists UK]]) tashkil topishiga olib kelgan<ref name=":0" />. Bonar 1887-yilda [[Glasgow University]]dan LLD darajasini, 1935-yilda esa [[Cambridge University]]dan faxriy doktorlik darajasini olgan. == Asosiy asarlari == * ''Parson Malthus'', 1881-yil * ''Malthus and his Work'', 1885-yil * ''Letters of David Ricardo to Thomas Robert Malthus: 1810–1823'' (tahrirchi), 1887-yil * „Austrian economists and their view of value“, 1888-yil * „The value of labor in relation to economic theory“, 1891-yil * ''Philosophy and Political Economy'', 1893-yil * ''A Catalogue of Adam Smith’s Library'', 1894-yil * „The Centenary of Malthus“, 1898-yil * ''Letters of David Ricardo to Hutches Trower and Others: 1811–1823'', 1899-yil * ''Disturbing Elements in the Study and Teaching of Political Economy'', 1911-yil * „Knapp’s theory of money“, 1922-yil * ''Ricardoʻs Ingot Plan'', 1923-yil * „Memories of F. Y. Edgeworth“, 1926-yil * ''The Tables Turned'', 1931-yil * „Ricardo on Malthus“, 1929-yil * ''Theories of Population from Raleigh to Arthur Young'', 1931-yil == Manbalar == {{manbalar}} 3zo5ckncxigl80lan5ms83ykazo7br0 5988075 5988074 2026-04-10T18:05:59Z MrKrasav4ik 116296 [[Turkum:Siyosatchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988075 wikitext text/x-wiki '''James Bonar''' (1852-yil 27-sentyabr — 1941-yil 18-yanvar) — shotlandiyalik davlat xizmatchisi, [[siyosiy iqtisod]]chi va iqtisodiy fikrlar tarixi boʻyicha tarixchi boʻlgan<ref>{{cite magazine|title=BONAR, James|magazine=Who's Who|year=1907|volume= 59|page=179|url=https://books.google.com/books?id=yEcuAAAAYAAJ&pg=PA179}}</ref><ref>{{cite book |title= Who's Who, 1932: An Annual Biographical Dictionary with which is Incorporated "Men and Women of The Time" |place= London and New York |publisher= A & C Black Limited and The Macmillan Company |year= 1932 |url=https://archive.org/details/whoswho1932annua00lond/page/n9/mode/2up?view=theater |edition= 84 |url-access= registration |page= [https://archive.org/details/whoswho1932annua00lond/page/317/mode/2up?view=theater 317] |via= Internet Archive}}</ref>. == Biografiyasi == U [[Perth, Scotland|Perth]] shahrida tugʻilgan<ref>{{cite book |title= Who's Who in Economics: A Biographical Dictionary of Major Economists 1700-1986 |chapter= Bonar, James |editor= Blaug, Mark |edition= 2nd |year= 1986 |publisher= Wheatsheaf Books Limited |url=https://archive.org/details/whoswhoineconomi0000unse_e8w6/page/n5/mode/2up |url-access= registration |page= [https://archive.org/details/whoswhoineconomi0000unse_e8w6/page/102/mode/2up?view=theater 102] |isbn= 978-0-7450-0230-9 |via= Internet Archive}}</ref>. U toʻrt yoshidan boshlab [[Glasgow]] shahrida ulgʻaygan, bu yerda uning otasi [[Church of Scotland]] ruhoniysi boʻlgan. Uning ikki amakisi ham ruhoniy boʻlib, ular [[1843-yilgi bo‘linish]]da ishtirok etgan va keyinchalik [[Free Church of Scotland]] umumiy assambleyasida moderator sifatida xizmat qilgan. [[Glasgow Academy]]ni tugatgach, Bonar 1874-yilda [[Glasgow universiteti]]dan ruhiy falsafa (mental philosophy) boʻyicha magistr (MA) darajasini olgan. U bir asrdan koʻproq vaqt oldin [[Adam Smith]] oʻqigan yoʻlni davom ettirib, [[Snell Exhibition]] stipendiyasini qoʻlga kiritgan va [[Balliol College, Oxford]]da tahsil olib, 1877-yilda birinchi darajali diplom bilan bitirgan. Bonarga katta taʼsir koʻrsatgan shaxslardan biri faylasuf [[Edward Caird]] boʻlgan. Ushbu taʼsir va oilaviy muhit natijasida u keyingi uch yil davomida [[University Extension Movement]] doirasida [[London]]ning sharqiy qismida iqtisodiyotdan dars bergan. 1881-yilda u davlat xizmatida ishlay boshlagan va 1919-yilda, 67 yoshida, [[Royal Mint]]ning Ottava boʻlimi direktor oʻrinbosari lavozimidan nafaqaga chiqqan. 1886-yilda Bonar [[J. H. Muirhead]] va boshqalar bilan birgalikda Buyuk Britaniyadagi birinchi etik jamiyat — London Ethical Society’ni tashkil etishda muhim rol oʻynagan<ref name=":0">{{Cite web|title=UCL Bloomsbury Project|url=https://www.ucl.ac.uk/bloomsbury-project/institutions/london_ethical_society.htm|access-date=2020-12-08|website=ucl.ac.uk}}</ref>. Ushbu jamiyat keyinchalik London School of Ethics and Philosophyga aylangan va oxir-oqibat [[London School of Economics]] tarkibiga qoʻshilgan. Bu harakat [[ethical movement]] rivojlanishiga turtki boʻlib, 1896-yilda Ethical Societies ittifoqi (hozirgi [[Humanists UK]]) tashkil topishiga olib kelgan<ref name=":0" />. Bonar 1887-yilda [[Glasgow University]]dan LLD darajasini, 1935-yilda esa [[Cambridge University]]dan faxriy doktorlik darajasini olgan. == Asosiy asarlari == * ''Parson Malthus'', 1881-yil * ''Malthus and his Work'', 1885-yil * ''Letters of David Ricardo to Thomas Robert Malthus: 1810–1823'' (tahrirchi), 1887-yil * „Austrian economists and their view of value“, 1888-yil * „The value of labor in relation to economic theory“, 1891-yil * ''Philosophy and Political Economy'', 1893-yil * ''A Catalogue of Adam Smith’s Library'', 1894-yil * „The Centenary of Malthus“, 1898-yil * ''Letters of David Ricardo to Hutches Trower and Others: 1811–1823'', 1899-yil * ''Disturbing Elements in the Study and Teaching of Political Economy'', 1911-yil * „Knapp’s theory of money“, 1922-yil * ''Ricardoʻs Ingot Plan'', 1923-yil * „Memories of F. Y. Edgeworth“, 1926-yil * ''The Tables Turned'', 1931-yil * „Ricardo on Malthus“, 1929-yil * ''Theories of Population from Raleigh to Arthur Young'', 1931-yil == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Siyosatchilar]] q20xxmae739i58xir6zg4q75646c1ku 5988077 5988075 2026-04-10T18:06:12Z MrKrasav4ik 116296 [[Turkum:Iqtisodchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988077 wikitext text/x-wiki '''James Bonar''' (1852-yil 27-sentyabr — 1941-yil 18-yanvar) — shotlandiyalik davlat xizmatchisi, [[siyosiy iqtisod]]chi va iqtisodiy fikrlar tarixi boʻyicha tarixchi boʻlgan<ref>{{cite magazine|title=BONAR, James|magazine=Who's Who|year=1907|volume= 59|page=179|url=https://books.google.com/books?id=yEcuAAAAYAAJ&pg=PA179}}</ref><ref>{{cite book |title= Who's Who, 1932: An Annual Biographical Dictionary with which is Incorporated "Men and Women of The Time" |place= London and New York |publisher= A & C Black Limited and The Macmillan Company |year= 1932 |url=https://archive.org/details/whoswho1932annua00lond/page/n9/mode/2up?view=theater |edition= 84 |url-access= registration |page= [https://archive.org/details/whoswho1932annua00lond/page/317/mode/2up?view=theater 317] |via= Internet Archive}}</ref>. == Biografiyasi == U [[Perth, Scotland|Perth]] shahrida tugʻilgan<ref>{{cite book |title= Who's Who in Economics: A Biographical Dictionary of Major Economists 1700-1986 |chapter= Bonar, James |editor= Blaug, Mark |edition= 2nd |year= 1986 |publisher= Wheatsheaf Books Limited |url=https://archive.org/details/whoswhoineconomi0000unse_e8w6/page/n5/mode/2up |url-access= registration |page= [https://archive.org/details/whoswhoineconomi0000unse_e8w6/page/102/mode/2up?view=theater 102] |isbn= 978-0-7450-0230-9 |via= Internet Archive}}</ref>. U toʻrt yoshidan boshlab [[Glasgow]] shahrida ulgʻaygan, bu yerda uning otasi [[Church of Scotland]] ruhoniysi boʻlgan. Uning ikki amakisi ham ruhoniy boʻlib, ular [[1843-yilgi bo‘linish]]da ishtirok etgan va keyinchalik [[Free Church of Scotland]] umumiy assambleyasida moderator sifatida xizmat qilgan. [[Glasgow Academy]]ni tugatgach, Bonar 1874-yilda [[Glasgow universiteti]]dan ruhiy falsafa (mental philosophy) boʻyicha magistr (MA) darajasini olgan. U bir asrdan koʻproq vaqt oldin [[Adam Smith]] oʻqigan yoʻlni davom ettirib, [[Snell Exhibition]] stipendiyasini qoʻlga kiritgan va [[Balliol College, Oxford]]da tahsil olib, 1877-yilda birinchi darajali diplom bilan bitirgan. Bonarga katta taʼsir koʻrsatgan shaxslardan biri faylasuf [[Edward Caird]] boʻlgan. Ushbu taʼsir va oilaviy muhit natijasida u keyingi uch yil davomida [[University Extension Movement]] doirasida [[London]]ning sharqiy qismida iqtisodiyotdan dars bergan. 1881-yilda u davlat xizmatida ishlay boshlagan va 1919-yilda, 67 yoshida, [[Royal Mint]]ning Ottava boʻlimi direktor oʻrinbosari lavozimidan nafaqaga chiqqan. 1886-yilda Bonar [[J. H. Muirhead]] va boshqalar bilan birgalikda Buyuk Britaniyadagi birinchi etik jamiyat — London Ethical Society’ni tashkil etishda muhim rol oʻynagan<ref name=":0">{{Cite web|title=UCL Bloomsbury Project|url=https://www.ucl.ac.uk/bloomsbury-project/institutions/london_ethical_society.htm|access-date=2020-12-08|website=ucl.ac.uk}}</ref>. Ushbu jamiyat keyinchalik London School of Ethics and Philosophyga aylangan va oxir-oqibat [[London School of Economics]] tarkibiga qoʻshilgan. Bu harakat [[ethical movement]] rivojlanishiga turtki boʻlib, 1896-yilda Ethical Societies ittifoqi (hozirgi [[Humanists UK]]) tashkil topishiga olib kelgan<ref name=":0" />. Bonar 1887-yilda [[Glasgow University]]dan LLD darajasini, 1935-yilda esa [[Cambridge University]]dan faxriy doktorlik darajasini olgan. == Asosiy asarlari == * ''Parson Malthus'', 1881-yil * ''Malthus and his Work'', 1885-yil * ''Letters of David Ricardo to Thomas Robert Malthus: 1810–1823'' (tahrirchi), 1887-yil * „Austrian economists and their view of value“, 1888-yil * „The value of labor in relation to economic theory“, 1891-yil * ''Philosophy and Political Economy'', 1893-yil * ''A Catalogue of Adam Smith’s Library'', 1894-yil * „The Centenary of Malthus“, 1898-yil * ''Letters of David Ricardo to Hutches Trower and Others: 1811–1823'', 1899-yil * ''Disturbing Elements in the Study and Teaching of Political Economy'', 1911-yil * „Knapp’s theory of money“, 1922-yil * ''Ricardoʻs Ingot Plan'', 1923-yil * „Memories of F. Y. Edgeworth“, 1926-yil * ''The Tables Turned'', 1931-yil * „Ricardo on Malthus“, 1929-yil * ''Theories of Population from Raleigh to Arthur Young'', 1931-yil == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Siyosatchilar]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] 0xgs9b5yjq7znrdgcaclizxwej58klo 5988078 5988077 2026-04-10T18:06:25Z MrKrasav4ik 116296 [[Turkum:Tarixchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988078 wikitext text/x-wiki '''James Bonar''' (1852-yil 27-sentyabr — 1941-yil 18-yanvar) — shotlandiyalik davlat xizmatchisi, [[siyosiy iqtisod]]chi va iqtisodiy fikrlar tarixi boʻyicha tarixchi boʻlgan<ref>{{cite magazine|title=BONAR, James|magazine=Who's Who|year=1907|volume= 59|page=179|url=https://books.google.com/books?id=yEcuAAAAYAAJ&pg=PA179}}</ref><ref>{{cite book |title= Who's Who, 1932: An Annual Biographical Dictionary with which is Incorporated "Men and Women of The Time" |place= London and New York |publisher= A & C Black Limited and The Macmillan Company |year= 1932 |url=https://archive.org/details/whoswho1932annua00lond/page/n9/mode/2up?view=theater |edition= 84 |url-access= registration |page= [https://archive.org/details/whoswho1932annua00lond/page/317/mode/2up?view=theater 317] |via= Internet Archive}}</ref>. == Biografiyasi == U [[Perth, Scotland|Perth]] shahrida tugʻilgan<ref>{{cite book |title= Who's Who in Economics: A Biographical Dictionary of Major Economists 1700-1986 |chapter= Bonar, James |editor= Blaug, Mark |edition= 2nd |year= 1986 |publisher= Wheatsheaf Books Limited |url=https://archive.org/details/whoswhoineconomi0000unse_e8w6/page/n5/mode/2up |url-access= registration |page= [https://archive.org/details/whoswhoineconomi0000unse_e8w6/page/102/mode/2up?view=theater 102] |isbn= 978-0-7450-0230-9 |via= Internet Archive}}</ref>. U toʻrt yoshidan boshlab [[Glasgow]] shahrida ulgʻaygan, bu yerda uning otasi [[Church of Scotland]] ruhoniysi boʻlgan. Uning ikki amakisi ham ruhoniy boʻlib, ular [[1843-yilgi bo‘linish]]da ishtirok etgan va keyinchalik [[Free Church of Scotland]] umumiy assambleyasida moderator sifatida xizmat qilgan. [[Glasgow Academy]]ni tugatgach, Bonar 1874-yilda [[Glasgow universiteti]]dan ruhiy falsafa (mental philosophy) boʻyicha magistr (MA) darajasini olgan. U bir asrdan koʻproq vaqt oldin [[Adam Smith]] oʻqigan yoʻlni davom ettirib, [[Snell Exhibition]] stipendiyasini qoʻlga kiritgan va [[Balliol College, Oxford]]da tahsil olib, 1877-yilda birinchi darajali diplom bilan bitirgan. Bonarga katta taʼsir koʻrsatgan shaxslardan biri faylasuf [[Edward Caird]] boʻlgan. Ushbu taʼsir va oilaviy muhit natijasida u keyingi uch yil davomida [[University Extension Movement]] doirasida [[London]]ning sharqiy qismida iqtisodiyotdan dars bergan. 1881-yilda u davlat xizmatida ishlay boshlagan va 1919-yilda, 67 yoshida, [[Royal Mint]]ning Ottava boʻlimi direktor oʻrinbosari lavozimidan nafaqaga chiqqan. 1886-yilda Bonar [[J. H. Muirhead]] va boshqalar bilan birgalikda Buyuk Britaniyadagi birinchi etik jamiyat — London Ethical Society’ni tashkil etishda muhim rol oʻynagan<ref name=":0">{{Cite web|title=UCL Bloomsbury Project|url=https://www.ucl.ac.uk/bloomsbury-project/institutions/london_ethical_society.htm|access-date=2020-12-08|website=ucl.ac.uk}}</ref>. Ushbu jamiyat keyinchalik London School of Ethics and Philosophyga aylangan va oxir-oqibat [[London School of Economics]] tarkibiga qoʻshilgan. Bu harakat [[ethical movement]] rivojlanishiga turtki boʻlib, 1896-yilda Ethical Societies ittifoqi (hozirgi [[Humanists UK]]) tashkil topishiga olib kelgan<ref name=":0" />. Bonar 1887-yilda [[Glasgow University]]dan LLD darajasini, 1935-yilda esa [[Cambridge University]]dan faxriy doktorlik darajasini olgan. == Asosiy asarlari == * ''Parson Malthus'', 1881-yil * ''Malthus and his Work'', 1885-yil * ''Letters of David Ricardo to Thomas Robert Malthus: 1810–1823'' (tahrirchi), 1887-yil * „Austrian economists and their view of value“, 1888-yil * „The value of labor in relation to economic theory“, 1891-yil * ''Philosophy and Political Economy'', 1893-yil * ''A Catalogue of Adam Smith’s Library'', 1894-yil * „The Centenary of Malthus“, 1898-yil * ''Letters of David Ricardo to Hutches Trower and Others: 1811–1823'', 1899-yil * ''Disturbing Elements in the Study and Teaching of Political Economy'', 1911-yil * „Knapp’s theory of money“, 1922-yil * ''Ricardoʻs Ingot Plan'', 1923-yil * „Memories of F. Y. Edgeworth“, 1926-yil * ''The Tables Turned'', 1931-yil * „Ricardo on Malthus“, 1929-yil * ''Theories of Population from Raleigh to Arthur Young'', 1931-yil == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Siyosatchilar]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Tarixchilar]] 8dbww07d1bf714o8pqjk1yp2gwv6nj8 Adventures of Casanova 0 1363993 5988079 2026-04-10T18:06:26Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988079 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Roberto Gavaldón]] | producer = [[Bryan Foy]] <br> [[Leonard S. Picker]] | writer = [[Crane Wilbur]] <br> [[Walter Bullock]] <br> [[Karen DeWolf]] | starring = [[Arturo de Córdova]] <br> [[Lucille Bremer]] <br> [[Turhan Bey]] | music = [[Hugo Friedhofer]] | cinematography = [[Jack Greenhalgh]] | editing = [[Louis Sackin]] | studio = Bryan Foy Productions | distributor = [[Eagle-Lion Films]] | released = {{Film date|1948|02|07|df=yes}} | runtime = 83 minut | mamlakat = {{MEX}}, {{USA}} | til = [[Ingliz tili]] }} '''Adventures of Casanova''' – 1948-yilda rejissyor [[Roberto Gavaldón]] tomonidan suratga olingan [[Amerika Qo‘shma Shtatlari|Amerika]]–[[Meksika]] tarixiy sarguzasht filmi. Bosh rollarni [[Arturo de Córdova]], [[Lucille Bremer]] va [[Turhan Bey]] ijro etgan<ref>Richards p.121</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Richards, Jeffrey. ''Swordsmen of the Screen: From Douglas Fairbanks to Michael York''. Routledge, 2014. == Havolalar == * {{IMDb title|0040075}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} s0oqb2sqioon8qvzpdivo34b7rgswfp Esther Duflo 0 1363994 5988080 2026-04-10T18:07:07Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 „{{Iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Esther Duflo | tugʻilgan_sanasi = {{Birth date and age|df=y|1972|10|25}} | tugʻilgan_joyi = [[Parij]], [[Fransiya]] | birth_name=Esther Caroline Duflo | death_date= | death_place= | rasmi = Nobel 9 Dec 2019 Esther Duflo (cropped).jpg | sarlavha = Duflo 2019 yilda | mukofotlar = {{ubl| [[Iqtisodiyot fanlari bo‘yicha Nobel memorial mukofoti]] (2019)| [[Infosys mukofoti]] (2014)| [[John von Neumann mukofoti]] (201...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988080 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Esther Duflo | tugʻilgan_sanasi = {{Birth date and age|df=y|1972|10|25}} | tugʻilgan_joyi = [[Parij]], [[Fransiya]] | birth_name=Esther Caroline Duflo | death_date= | death_place= | rasmi = Nobel 9 Dec 2019 Esther Duflo (cropped).jpg | sarlavha = Duflo 2019 yilda | mukofotlar = {{ubl| [[Iqtisodiyot fanlari bo‘yicha Nobel memorial mukofoti]] (2019)| [[Infosys mukofoti]] (2014)| [[John von Neumann mukofoti]] (2013)| [[John Bates Clark medali]] (2010)| [[Calvó-Armengol xalqaro mukofoti]] (2009)| [[Prix du meilleur jeune économiste de France]] (2005)| [[Elaine Bennett tadqiqot mukofoti]] (2002)| [[Muvaffaqiyat akademiyasi]]ning Oltin plastinkasi (2022)}} | soha = [[Rivojlanish iqtisodiyoti]] |hissasi= [[Randomizatsiyalangan nazorat sinovlari]] }} '''Esther Caroline Duflo''', FBA (1972-yil 25-oktyabrda tugʻilgan) — fransuz-amerikalik iqtisodchi, hozirda [[Massachusetts texnologiya instituti]] (MIT) da Abdul Latif Jamil Qashshoqlikni yumshatish va rivojlanish iqtisodiyoti professori lavozimida ishlaydi<ref name=":8">{{Cite web |title=Esther Duflo {{!}} MIT Economics |url=https://economics.mit.edu/people/faculty/esther-duflo |access-date=2024-06-20 |website=MIT Economics |language=en}}</ref>. 2019-yilda u turmush oʻrtogʻi Abhijit Banerjee va Michael Kremer bilan birgalikda „global qashshoqlikni yumshatishga eksperimental yondashuvi uchun“ [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] bilan taqdirlandi<ref>{{Cite web |title=Esther Duflo: Facts |url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2019/duflo/facts/ |access-date=2024-06-20 |website=The Nobel Prize |language=en-US}}</ref><ref name=":7">{{Cite web |last=Thiery |first=Clément |date=2019-10-16 |title=Franco-American Esther Duflo Wins the Nobel Prize in Economics |url=https://france-amerique.com/franco-american-esther-duflo-wins-the-nobel-prize-in-economics/ |access-date=2024-06-20 |website=France-Amérique |language=en-US}}</ref>. Akademik tayinlovidan tashqari, Duflo Abdul Latif Jamil Qashshoqlik boʻyicha harakat laboratoriyasi (J-PAL)ning asoschisi va hamdirektori boʻlib<ref name=":8" />, bu [[MIT]]da joylashgan tadqiqot markazi siyosatni baholashda randomizatsiyalangan nazorat sinovlaridan foydalanishni targʻib qiladi<ref name=":9">{{Cite magazine |last=Parker |first=Ian |date=2010-05-10 |title=The Poverty Lab |url=https://www.newyorker.com/magazine/2010/05/17/the-poverty-lab |access-date=2024-06-24 |magazine=[[The New Yorker|New Yorker]]}}</ref>. 2020-yil holatiga koʻra, 400 milliondan ortiq odam J-PAL bilan bogʻliq tadqiqotchilar tomonidan sinovdan oʻtkazilgan dasturlardan taʼsirlangan<ref>{{Cite news |last1=Dhaliwal |first1=Iqbal |last2=Floretta |first2=John |last3=Friedlander |first3=Sam |date=2020-02-27 |title=Beyond Randomized Controlled Trials |url=https://ssir.org/articles/entry/beyond_rcts |access-date=2024-06-20 |work=[[Stanford Social Innovation Review]]}}</ref>. 2024-yildan beri Duflo, shuningdek, [[MIT]]dagi tayinlovi bilan bir qatorda Parij iqtisodiyot maktabining prezidenti sifatida ham faoliyat yuritadi<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2024-06-20 |title=Esther Duflo, new President of the Paris School of Economics - Paris School of Economics |url=https://www.parisschoolofeconomics.eu/en/news/esther-duflo-new-president-of-the-paris-school-of-economics/ |access-date=2024-06-20 |website=Paris School of Economics |language=en}}</ref>. 2025-yil oktabr oyida Tsyurix universiteti Duflo va Banerjee 2026-yil iyul oyida UZH Biznes, Iqtisodiyot va Informatika maktabi fakultetiga qoʻshilishlarini eʼlon qildi<ref>{{Cite web |date=2025-10-10 |title=Nobel Laureates Duflo and Banerjee to Join UZH |url=https://www.news.uzh.ch/en/articles/media/2025/Duflo-and-Banerjee-to-Join-UZH.html |access-date=2025-10-10 |website=www.news.uzh.ch |language=en}}</ref>. Duflo Milliy iqtisodiy tadqiqotlar byurosi (NBER)ning tadqiqotchi xodimi<ref name=":10">{{Cite web |date=2009-01-26 |title=Esther Duflo |url=https://www.macfound.org/fellows/class-of-2009/esther-duflo |access-date=2024-06-24 |website=[[MacArthur Foundation]]}}</ref>, Rivojlanish boʻyicha tadqiqot va iqtisodiy tahlil byurosi (BREAD)ning boshqaruv kengashi aʼzosi<ref>{{Cite web |title=BREAD - People |url=https://www.ibread.org/about/people/ |access-date=2024-06-24 |website=[[Bureau for Research and Economic Analysis of Development]]}}</ref>, va Iqtisodiy siyosat tadqiqotlari markazining rivojlanish iqtisodiyoti dasturi direktoridir<ref name=":10" />. Uning tadqiqotlari [[rivojlanish]]ning [[mikroiqtisodiyot]]iga qaratilgan boʻlib, uy xoʻjaligi xatti-harakatlari<ref name=":11">{{Cite web |title=2002 Elaine Bennett Research Prize |url=https://www.aeaweb.org/about-aea/committees/cswep/about/awards/duflo-final |access-date=2024-06-24 |website=[[American Economic Association]]}}</ref>, taʼlim<ref name=":11" /><ref name=":12">{{Cite web |title=Esther Duflo, Clark Medalist 2010 |url=https://www.aeaweb.org/about-aea/honors-awards/bates-clark/esther-duflo |access-date=2024-06-24 |website=[[American Economic Association]]}}</ref>, moliyaviy inklyuziya<ref name=":9" />, siyosiy iqtisodiyot]]<ref name=":12" />, [[gender]]<ref name=":12" /> va [[sog‘liqni saqlash]] kabi mavzularni qamrab oladi<ref name=":13">{{Cite journal |last=Ogden |first=Timothy |date=2011 |title=Radically Small Thinking |url=https://doi.org/10.48558/JW7M-VR93 |journal=[[Stanford Social Innovation Review]] |volume=9 |issue=4 |pages=17|doi=10.48558/JW7M-VR93 }}</ref>. [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]]ni olishdan oldin Duflo Amerika iqtisodiy assotsiatsiyasi tomonidan Calvó-Armengol xalqaro mukofoti (2019), Elaine Bennett tadqiqot mukofoti (2002)<ref name=":11" /> va John Bates Clark medali (2010) bilan taqdirlangan<ref name=":12" />. Abhijit Banerjee bilan birgalikda Duflo ''[[Poor Economics]]''<ref name=":13" /> va „''Good Economics for Hard Times''“ kitoblarining hammuallifidir<ref>{{Cite news |last=Varoufakis |first=Yanis |date=2019-11-11 |title=Good Economics for Hard Times by Abhijit V Banerjee and Esther Duflo review – methodical deconstruction of fake facts |url=https://www.theguardian.com/books/2019/nov/11/good-economics-for-hard-times-abhijit-banerjee-esther-duflo-review |access-date=2024-06-24 |work=[[The Guardian]]}}</ref>, ular mos ravishda 2011-yil aprel va 2019-yil noyabr oylarida nashr etilgan. „Open Syllabus loyihasi“ maʼlumotlariga koʻra, Duflo iqtisodiyot kurslari boʻyicha kollej oʻquv dasturlarida eng koʻp iqtibos keltirilgan mualliflar orasida ettinchi oʻrinda turadi<ref>{{Cite web |title=Open Syllabus Project |url=https://opensyllabus.org/results-list/authors?size=50&fields=Economics |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921150129/https://opensyllabus.org/results-list/authors?size=50&fields=Economics |archive-date=21 September 2022 |access-date=12 February 2021}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} 50ognjic9aqiwqmdvdone75hb82bj4h 5988082 5988080 2026-04-10T18:08:24Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Iqtisodchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988082 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Esther Duflo | tugʻilgan_sanasi = {{Birth date and age|df=y|1972|10|25}} | tugʻilgan_joyi = [[Parij]], [[Fransiya]] | birth_name=Esther Caroline Duflo | death_date= | death_place= | rasmi = Nobel 9 Dec 2019 Esther Duflo (cropped).jpg | sarlavha = Duflo 2019 yilda | mukofotlar = {{ubl| [[Iqtisodiyot fanlari bo‘yicha Nobel memorial mukofoti]] (2019)| [[Infosys mukofoti]] (2014)| [[John von Neumann mukofoti]] (2013)| [[John Bates Clark medali]] (2010)| [[Calvó-Armengol xalqaro mukofoti]] (2009)| [[Prix du meilleur jeune économiste de France]] (2005)| [[Elaine Bennett tadqiqot mukofoti]] (2002)| [[Muvaffaqiyat akademiyasi]]ning Oltin plastinkasi (2022)}} | soha = [[Rivojlanish iqtisodiyoti]] |hissasi= [[Randomizatsiyalangan nazorat sinovlari]] }} '''Esther Caroline Duflo''', FBA (1972-yil 25-oktyabrda tugʻilgan) — fransuz-amerikalik iqtisodchi, hozirda [[Massachusetts texnologiya instituti]] (MIT) da Abdul Latif Jamil Qashshoqlikni yumshatish va rivojlanish iqtisodiyoti professori lavozimida ishlaydi<ref name=":8">{{Cite web |title=Esther Duflo {{!}} MIT Economics |url=https://economics.mit.edu/people/faculty/esther-duflo |access-date=2024-06-20 |website=MIT Economics |language=en}}</ref>. 2019-yilda u turmush oʻrtogʻi Abhijit Banerjee va Michael Kremer bilan birgalikda „global qashshoqlikni yumshatishga eksperimental yondashuvi uchun“ [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] bilan taqdirlandi<ref>{{Cite web |title=Esther Duflo: Facts |url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2019/duflo/facts/ |access-date=2024-06-20 |website=The Nobel Prize |language=en-US}}</ref><ref name=":7">{{Cite web |last=Thiery |first=Clément |date=2019-10-16 |title=Franco-American Esther Duflo Wins the Nobel Prize in Economics |url=https://france-amerique.com/franco-american-esther-duflo-wins-the-nobel-prize-in-economics/ |access-date=2024-06-20 |website=France-Amérique |language=en-US}}</ref>. Akademik tayinlovidan tashqari, Duflo Abdul Latif Jamil Qashshoqlik boʻyicha harakat laboratoriyasi (J-PAL)ning asoschisi va hamdirektori boʻlib<ref name=":8" />, bu [[MIT]]da joylashgan tadqiqot markazi siyosatni baholashda randomizatsiyalangan nazorat sinovlaridan foydalanishni targʻib qiladi<ref name=":9">{{Cite magazine |last=Parker |first=Ian |date=2010-05-10 |title=The Poverty Lab |url=https://www.newyorker.com/magazine/2010/05/17/the-poverty-lab |access-date=2024-06-24 |magazine=[[The New Yorker|New Yorker]]}}</ref>. 2020-yil holatiga koʻra, 400 milliondan ortiq odam J-PAL bilan bogʻliq tadqiqotchilar tomonidan sinovdan oʻtkazilgan dasturlardan taʼsirlangan<ref>{{Cite news |last1=Dhaliwal |first1=Iqbal |last2=Floretta |first2=John |last3=Friedlander |first3=Sam |date=2020-02-27 |title=Beyond Randomized Controlled Trials |url=https://ssir.org/articles/entry/beyond_rcts |access-date=2024-06-20 |work=[[Stanford Social Innovation Review]]}}</ref>. 2024-yildan beri Duflo, shuningdek, [[MIT]]dagi tayinlovi bilan bir qatorda Parij iqtisodiyot maktabining prezidenti sifatida ham faoliyat yuritadi<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2024-06-20 |title=Esther Duflo, new President of the Paris School of Economics - Paris School of Economics |url=https://www.parisschoolofeconomics.eu/en/news/esther-duflo-new-president-of-the-paris-school-of-economics/ |access-date=2024-06-20 |website=Paris School of Economics |language=en}}</ref>. 2025-yil oktabr oyida Tsyurix universiteti Duflo va Banerjee 2026-yil iyul oyida UZH Biznes, Iqtisodiyot va Informatika maktabi fakultetiga qoʻshilishlarini eʼlon qildi<ref>{{Cite web |date=2025-10-10 |title=Nobel Laureates Duflo and Banerjee to Join UZH |url=https://www.news.uzh.ch/en/articles/media/2025/Duflo-and-Banerjee-to-Join-UZH.html |access-date=2025-10-10 |website=www.news.uzh.ch |language=en}}</ref>. Duflo Milliy iqtisodiy tadqiqotlar byurosi (NBER)ning tadqiqotchi xodimi<ref name=":10">{{Cite web |date=2009-01-26 |title=Esther Duflo |url=https://www.macfound.org/fellows/class-of-2009/esther-duflo |access-date=2024-06-24 |website=[[MacArthur Foundation]]}}</ref>, Rivojlanish boʻyicha tadqiqot va iqtisodiy tahlil byurosi (BREAD)ning boshqaruv kengashi aʼzosi<ref>{{Cite web |title=BREAD - People |url=https://www.ibread.org/about/people/ |access-date=2024-06-24 |website=[[Bureau for Research and Economic Analysis of Development]]}}</ref>, va Iqtisodiy siyosat tadqiqotlari markazining rivojlanish iqtisodiyoti dasturi direktoridir<ref name=":10" />. Uning tadqiqotlari [[rivojlanish]]ning [[mikroiqtisodiyot]]iga qaratilgan boʻlib, uy xoʻjaligi xatti-harakatlari<ref name=":11">{{Cite web |title=2002 Elaine Bennett Research Prize |url=https://www.aeaweb.org/about-aea/committees/cswep/about/awards/duflo-final |access-date=2024-06-24 |website=[[American Economic Association]]}}</ref>, taʼlim<ref name=":11" /><ref name=":12">{{Cite web |title=Esther Duflo, Clark Medalist 2010 |url=https://www.aeaweb.org/about-aea/honors-awards/bates-clark/esther-duflo |access-date=2024-06-24 |website=[[American Economic Association]]}}</ref>, moliyaviy inklyuziya<ref name=":9" />, siyosiy iqtisodiyot]]<ref name=":12" />, [[gender]]<ref name=":12" /> va [[sog‘liqni saqlash]] kabi mavzularni qamrab oladi<ref name=":13">{{Cite journal |last=Ogden |first=Timothy |date=2011 |title=Radically Small Thinking |url=https://doi.org/10.48558/JW7M-VR93 |journal=[[Stanford Social Innovation Review]] |volume=9 |issue=4 |pages=17|doi=10.48558/JW7M-VR93 }}</ref>. [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]]ni olishdan oldin Duflo Amerika iqtisodiy assotsiatsiyasi tomonidan Calvó-Armengol xalqaro mukofoti (2019), Elaine Bennett tadqiqot mukofoti (2002)<ref name=":11" /> va John Bates Clark medali (2010) bilan taqdirlangan<ref name=":12" />. Abhijit Banerjee bilan birgalikda Duflo ''[[Poor Economics]]''<ref name=":13" /> va „''Good Economics for Hard Times''“ kitoblarining hammuallifidir<ref>{{Cite news |last=Varoufakis |first=Yanis |date=2019-11-11 |title=Good Economics for Hard Times by Abhijit V Banerjee and Esther Duflo review – methodical deconstruction of fake facts |url=https://www.theguardian.com/books/2019/nov/11/good-economics-for-hard-times-abhijit-banerjee-esther-duflo-review |access-date=2024-06-24 |work=[[The Guardian]]}}</ref>, ular mos ravishda 2011-yil aprel va 2019-yil noyabr oylarida nashr etilgan. „Open Syllabus loyihasi“ maʼlumotlariga koʻra, Duflo iqtisodiyot kurslari boʻyicha kollej oʻquv dasturlarida eng koʻp iqtibos keltirilgan mualliflar orasida ettinchi oʻrinda turadi<ref>{{Cite web |title=Open Syllabus Project |url=https://opensyllabus.org/results-list/authors?size=50&fields=Economics |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921150129/https://opensyllabus.org/results-list/authors?size=50&fields=Economics |archive-date=21 September 2022 |access-date=12 February 2021}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] tn7lcjiqywtbka19dyc6jiyiedizh5f 5988083 5988082 2026-04-10T18:08:48Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Nobel mukofoti sovrindorlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988083 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Esther Duflo | tugʻilgan_sanasi = {{Birth date and age|df=y|1972|10|25}} | tugʻilgan_joyi = [[Parij]], [[Fransiya]] | birth_name=Esther Caroline Duflo | death_date= | death_place= | rasmi = Nobel 9 Dec 2019 Esther Duflo (cropped).jpg | sarlavha = Duflo 2019 yilda | mukofotlar = {{ubl| [[Iqtisodiyot fanlari bo‘yicha Nobel memorial mukofoti]] (2019)| [[Infosys mukofoti]] (2014)| [[John von Neumann mukofoti]] (2013)| [[John Bates Clark medali]] (2010)| [[Calvó-Armengol xalqaro mukofoti]] (2009)| [[Prix du meilleur jeune économiste de France]] (2005)| [[Elaine Bennett tadqiqot mukofoti]] (2002)| [[Muvaffaqiyat akademiyasi]]ning Oltin plastinkasi (2022)}} | soha = [[Rivojlanish iqtisodiyoti]] |hissasi= [[Randomizatsiyalangan nazorat sinovlari]] }} '''Esther Caroline Duflo''', FBA (1972-yil 25-oktyabrda tugʻilgan) — fransuz-amerikalik iqtisodchi, hozirda [[Massachusetts texnologiya instituti]] (MIT) da Abdul Latif Jamil Qashshoqlikni yumshatish va rivojlanish iqtisodiyoti professori lavozimida ishlaydi<ref name=":8">{{Cite web |title=Esther Duflo {{!}} MIT Economics |url=https://economics.mit.edu/people/faculty/esther-duflo |access-date=2024-06-20 |website=MIT Economics |language=en}}</ref>. 2019-yilda u turmush oʻrtogʻi Abhijit Banerjee va Michael Kremer bilan birgalikda „global qashshoqlikni yumshatishga eksperimental yondashuvi uchun“ [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] bilan taqdirlandi<ref>{{Cite web |title=Esther Duflo: Facts |url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2019/duflo/facts/ |access-date=2024-06-20 |website=The Nobel Prize |language=en-US}}</ref><ref name=":7">{{Cite web |last=Thiery |first=Clément |date=2019-10-16 |title=Franco-American Esther Duflo Wins the Nobel Prize in Economics |url=https://france-amerique.com/franco-american-esther-duflo-wins-the-nobel-prize-in-economics/ |access-date=2024-06-20 |website=France-Amérique |language=en-US}}</ref>. Akademik tayinlovidan tashqari, Duflo Abdul Latif Jamil Qashshoqlik boʻyicha harakat laboratoriyasi (J-PAL)ning asoschisi va hamdirektori boʻlib<ref name=":8" />, bu [[MIT]]da joylashgan tadqiqot markazi siyosatni baholashda randomizatsiyalangan nazorat sinovlaridan foydalanishni targʻib qiladi<ref name=":9">{{Cite magazine |last=Parker |first=Ian |date=2010-05-10 |title=The Poverty Lab |url=https://www.newyorker.com/magazine/2010/05/17/the-poverty-lab |access-date=2024-06-24 |magazine=[[The New Yorker|New Yorker]]}}</ref>. 2020-yil holatiga koʻra, 400 milliondan ortiq odam J-PAL bilan bogʻliq tadqiqotchilar tomonidan sinovdan oʻtkazilgan dasturlardan taʼsirlangan<ref>{{Cite news |last1=Dhaliwal |first1=Iqbal |last2=Floretta |first2=John |last3=Friedlander |first3=Sam |date=2020-02-27 |title=Beyond Randomized Controlled Trials |url=https://ssir.org/articles/entry/beyond_rcts |access-date=2024-06-20 |work=[[Stanford Social Innovation Review]]}}</ref>. 2024-yildan beri Duflo, shuningdek, [[MIT]]dagi tayinlovi bilan bir qatorda Parij iqtisodiyot maktabining prezidenti sifatida ham faoliyat yuritadi<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2024-06-20 |title=Esther Duflo, new President of the Paris School of Economics - Paris School of Economics |url=https://www.parisschoolofeconomics.eu/en/news/esther-duflo-new-president-of-the-paris-school-of-economics/ |access-date=2024-06-20 |website=Paris School of Economics |language=en}}</ref>. 2025-yil oktabr oyida Tsyurix universiteti Duflo va Banerjee 2026-yil iyul oyida UZH Biznes, Iqtisodiyot va Informatika maktabi fakultetiga qoʻshilishlarini eʼlon qildi<ref>{{Cite web |date=2025-10-10 |title=Nobel Laureates Duflo and Banerjee to Join UZH |url=https://www.news.uzh.ch/en/articles/media/2025/Duflo-and-Banerjee-to-Join-UZH.html |access-date=2025-10-10 |website=www.news.uzh.ch |language=en}}</ref>. Duflo Milliy iqtisodiy tadqiqotlar byurosi (NBER)ning tadqiqotchi xodimi<ref name=":10">{{Cite web |date=2009-01-26 |title=Esther Duflo |url=https://www.macfound.org/fellows/class-of-2009/esther-duflo |access-date=2024-06-24 |website=[[MacArthur Foundation]]}}</ref>, Rivojlanish boʻyicha tadqiqot va iqtisodiy tahlil byurosi (BREAD)ning boshqaruv kengashi aʼzosi<ref>{{Cite web |title=BREAD - People |url=https://www.ibread.org/about/people/ |access-date=2024-06-24 |website=[[Bureau for Research and Economic Analysis of Development]]}}</ref>, va Iqtisodiy siyosat tadqiqotlari markazining rivojlanish iqtisodiyoti dasturi direktoridir<ref name=":10" />. Uning tadqiqotlari [[rivojlanish]]ning [[mikroiqtisodiyot]]iga qaratilgan boʻlib, uy xoʻjaligi xatti-harakatlari<ref name=":11">{{Cite web |title=2002 Elaine Bennett Research Prize |url=https://www.aeaweb.org/about-aea/committees/cswep/about/awards/duflo-final |access-date=2024-06-24 |website=[[American Economic Association]]}}</ref>, taʼlim<ref name=":11" /><ref name=":12">{{Cite web |title=Esther Duflo, Clark Medalist 2010 |url=https://www.aeaweb.org/about-aea/honors-awards/bates-clark/esther-duflo |access-date=2024-06-24 |website=[[American Economic Association]]}}</ref>, moliyaviy inklyuziya<ref name=":9" />, siyosiy iqtisodiyot]]<ref name=":12" />, [[gender]]<ref name=":12" /> va [[sog‘liqni saqlash]] kabi mavzularni qamrab oladi<ref name=":13">{{Cite journal |last=Ogden |first=Timothy |date=2011 |title=Radically Small Thinking |url=https://doi.org/10.48558/JW7M-VR93 |journal=[[Stanford Social Innovation Review]] |volume=9 |issue=4 |pages=17|doi=10.48558/JW7M-VR93 }}</ref>. [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]]ni olishdan oldin Duflo Amerika iqtisodiy assotsiatsiyasi tomonidan Calvó-Armengol xalqaro mukofoti (2019), Elaine Bennett tadqiqot mukofoti (2002)<ref name=":11" /> va John Bates Clark medali (2010) bilan taqdirlangan<ref name=":12" />. Abhijit Banerjee bilan birgalikda Duflo ''[[Poor Economics]]''<ref name=":13" /> va „''Good Economics for Hard Times''“ kitoblarining hammuallifidir<ref>{{Cite news |last=Varoufakis |first=Yanis |date=2019-11-11 |title=Good Economics for Hard Times by Abhijit V Banerjee and Esther Duflo review – methodical deconstruction of fake facts |url=https://www.theguardian.com/books/2019/nov/11/good-economics-for-hard-times-abhijit-banerjee-esther-duflo-review |access-date=2024-06-24 |work=[[The Guardian]]}}</ref>, ular mos ravishda 2011-yil aprel va 2019-yil noyabr oylarida nashr etilgan. „Open Syllabus loyihasi“ maʼlumotlariga koʻra, Duflo iqtisodiyot kurslari boʻyicha kollej oʻquv dasturlarida eng koʻp iqtibos keltirilgan mualliflar orasida ettinchi oʻrinda turadi<ref>{{Cite web |title=Open Syllabus Project |url=https://opensyllabus.org/results-list/authors?size=50&fields=Economics |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921150129/https://opensyllabus.org/results-list/authors?size=50&fields=Economics |archive-date=21 September 2022 |access-date=12 February 2021}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Nobel mukofoti sovrindorlari]] 4iqhc3bixg9ko4c2vie4ygz0avn0b3s 5988084 5988083 2026-04-10T18:09:18Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti laureatlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988084 wikitext text/x-wiki {{Iqtisodchi bilgiqutisi | ismi = Esther Duflo | tugʻilgan_sanasi = {{Birth date and age|df=y|1972|10|25}} | tugʻilgan_joyi = [[Parij]], [[Fransiya]] | birth_name=Esther Caroline Duflo | death_date= | death_place= | rasmi = Nobel 9 Dec 2019 Esther Duflo (cropped).jpg | sarlavha = Duflo 2019 yilda | mukofotlar = {{ubl| [[Iqtisodiyot fanlari bo‘yicha Nobel memorial mukofoti]] (2019)| [[Infosys mukofoti]] (2014)| [[John von Neumann mukofoti]] (2013)| [[John Bates Clark medali]] (2010)| [[Calvó-Armengol xalqaro mukofoti]] (2009)| [[Prix du meilleur jeune économiste de France]] (2005)| [[Elaine Bennett tadqiqot mukofoti]] (2002)| [[Muvaffaqiyat akademiyasi]]ning Oltin plastinkasi (2022)}} | soha = [[Rivojlanish iqtisodiyoti]] |hissasi= [[Randomizatsiyalangan nazorat sinovlari]] }} '''Esther Caroline Duflo''', FBA (1972-yil 25-oktyabrda tugʻilgan) — fransuz-amerikalik iqtisodchi, hozirda [[Massachusetts texnologiya instituti]] (MIT) da Abdul Latif Jamil Qashshoqlikni yumshatish va rivojlanish iqtisodiyoti professori lavozimida ishlaydi<ref name=":8">{{Cite web |title=Esther Duflo {{!}} MIT Economics |url=https://economics.mit.edu/people/faculty/esther-duflo |access-date=2024-06-20 |website=MIT Economics |language=en}}</ref>. 2019-yilda u turmush oʻrtogʻi Abhijit Banerjee va Michael Kremer bilan birgalikda „global qashshoqlikni yumshatishga eksperimental yondashuvi uchun“ [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] bilan taqdirlandi<ref>{{Cite web |title=Esther Duflo: Facts |url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2019/duflo/facts/ |access-date=2024-06-20 |website=The Nobel Prize |language=en-US}}</ref><ref name=":7">{{Cite web |last=Thiery |first=Clément |date=2019-10-16 |title=Franco-American Esther Duflo Wins the Nobel Prize in Economics |url=https://france-amerique.com/franco-american-esther-duflo-wins-the-nobel-prize-in-economics/ |access-date=2024-06-20 |website=France-Amérique |language=en-US}}</ref>. Akademik tayinlovidan tashqari, Duflo Abdul Latif Jamil Qashshoqlik boʻyicha harakat laboratoriyasi (J-PAL)ning asoschisi va hamdirektori boʻlib<ref name=":8" />, bu [[MIT]]da joylashgan tadqiqot markazi siyosatni baholashda randomizatsiyalangan nazorat sinovlaridan foydalanishni targʻib qiladi<ref name=":9">{{Cite magazine |last=Parker |first=Ian |date=2010-05-10 |title=The Poverty Lab |url=https://www.newyorker.com/magazine/2010/05/17/the-poverty-lab |access-date=2024-06-24 |magazine=[[The New Yorker|New Yorker]]}}</ref>. 2020-yil holatiga koʻra, 400 milliondan ortiq odam J-PAL bilan bogʻliq tadqiqotchilar tomonidan sinovdan oʻtkazilgan dasturlardan taʼsirlangan<ref>{{Cite news |last1=Dhaliwal |first1=Iqbal |last2=Floretta |first2=John |last3=Friedlander |first3=Sam |date=2020-02-27 |title=Beyond Randomized Controlled Trials |url=https://ssir.org/articles/entry/beyond_rcts |access-date=2024-06-20 |work=[[Stanford Social Innovation Review]]}}</ref>. 2024-yildan beri Duflo, shuningdek, [[MIT]]dagi tayinlovi bilan bir qatorda Parij iqtisodiyot maktabining prezidenti sifatida ham faoliyat yuritadi<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2024-06-20 |title=Esther Duflo, new President of the Paris School of Economics - Paris School of Economics |url=https://www.parisschoolofeconomics.eu/en/news/esther-duflo-new-president-of-the-paris-school-of-economics/ |access-date=2024-06-20 |website=Paris School of Economics |language=en}}</ref>. 2025-yil oktabr oyida Tsyurix universiteti Duflo va Banerjee 2026-yil iyul oyida UZH Biznes, Iqtisodiyot va Informatika maktabi fakultetiga qoʻshilishlarini eʼlon qildi<ref>{{Cite web |date=2025-10-10 |title=Nobel Laureates Duflo and Banerjee to Join UZH |url=https://www.news.uzh.ch/en/articles/media/2025/Duflo-and-Banerjee-to-Join-UZH.html |access-date=2025-10-10 |website=www.news.uzh.ch |language=en}}</ref>. Duflo Milliy iqtisodiy tadqiqotlar byurosi (NBER)ning tadqiqotchi xodimi<ref name=":10">{{Cite web |date=2009-01-26 |title=Esther Duflo |url=https://www.macfound.org/fellows/class-of-2009/esther-duflo |access-date=2024-06-24 |website=[[MacArthur Foundation]]}}</ref>, Rivojlanish boʻyicha tadqiqot va iqtisodiy tahlil byurosi (BREAD)ning boshqaruv kengashi aʼzosi<ref>{{Cite web |title=BREAD - People |url=https://www.ibread.org/about/people/ |access-date=2024-06-24 |website=[[Bureau for Research and Economic Analysis of Development]]}}</ref>, va Iqtisodiy siyosat tadqiqotlari markazining rivojlanish iqtisodiyoti dasturi direktoridir<ref name=":10" />. Uning tadqiqotlari [[rivojlanish]]ning [[mikroiqtisodiyot]]iga qaratilgan boʻlib, uy xoʻjaligi xatti-harakatlari<ref name=":11">{{Cite web |title=2002 Elaine Bennett Research Prize |url=https://www.aeaweb.org/about-aea/committees/cswep/about/awards/duflo-final |access-date=2024-06-24 |website=[[American Economic Association]]}}</ref>, taʼlim<ref name=":11" /><ref name=":12">{{Cite web |title=Esther Duflo, Clark Medalist 2010 |url=https://www.aeaweb.org/about-aea/honors-awards/bates-clark/esther-duflo |access-date=2024-06-24 |website=[[American Economic Association]]}}</ref>, moliyaviy inklyuziya<ref name=":9" />, siyosiy iqtisodiyot]]<ref name=":12" />, [[gender]]<ref name=":12" /> va [[sog‘liqni saqlash]] kabi mavzularni qamrab oladi<ref name=":13">{{Cite journal |last=Ogden |first=Timothy |date=2011 |title=Radically Small Thinking |url=https://doi.org/10.48558/JW7M-VR93 |journal=[[Stanford Social Innovation Review]] |volume=9 |issue=4 |pages=17|doi=10.48558/JW7M-VR93 }}</ref>. [[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]]ni olishdan oldin Duflo Amerika iqtisodiy assotsiatsiyasi tomonidan Calvó-Armengol xalqaro mukofoti (2019), Elaine Bennett tadqiqot mukofoti (2002)<ref name=":11" /> va John Bates Clark medali (2010) bilan taqdirlangan<ref name=":12" />. Abhijit Banerjee bilan birgalikda Duflo ''[[Poor Economics]]''<ref name=":13" /> va „''Good Economics for Hard Times''“ kitoblarining hammuallifidir<ref>{{Cite news |last=Varoufakis |first=Yanis |date=2019-11-11 |title=Good Economics for Hard Times by Abhijit V Banerjee and Esther Duflo review – methodical deconstruction of fake facts |url=https://www.theguardian.com/books/2019/nov/11/good-economics-for-hard-times-abhijit-banerjee-esther-duflo-review |access-date=2024-06-24 |work=[[The Guardian]]}}</ref>, ular mos ravishda 2011-yil aprel va 2019-yil noyabr oylarida nashr etilgan. „Open Syllabus loyihasi“ maʼlumotlariga koʻra, Duflo iqtisodiyot kurslari boʻyicha kollej oʻquv dasturlarida eng koʻp iqtibos keltirilgan mualliflar orasida ettinchi oʻrinda turadi<ref>{{Cite web |title=Open Syllabus Project |url=https://opensyllabus.org/results-list/authors?size=50&fields=Economics |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921150129/https://opensyllabus.org/results-list/authors?size=50&fields=Economics |archive-date=21 September 2022 |access-date=12 February 2021}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Nobel mukofoti sovrindorlari]] [[Turkum:Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti laureatlari]] spaofpjy778rnrx98s5kj30ffph1tyc Tarkibiy ishsizlik 0 1363995 5988081 2026-04-10T18:08:08Z GhostUch1xa 243420 „'''Tarkibiy ishsizlik''' — bu [[majburiy ishsizlik]]ning bir turi bo‘lib, iqtisodiyotdagi ishchilarning ko‘nikmalari bilan ish beruvchilar talab qilayotgan ko‘nikmalar o‘rtasidagi nomuvofiqlik natijasida yuzaga keladi (bu '''ko‘nikmalar bo‘shlig‘i''' deb ham ataladi). Tarkibiy ishsizlik ko‘pincha texnologik o‘zgarishlar natijasida yuzaga keladi, bu esa ko‘plab ishchilarning mavjud kasbiy ko‘nikmalarini eskirgan holga keltira...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988081 wikitext text/x-wiki '''Tarkibiy ishsizlik''' — bu [[majburiy ishsizlik]]ning bir turi bo‘lib, iqtisodiyotdagi ishchilarning ko‘nikmalari bilan ish beruvchilar talab qilayotgan ko‘nikmalar o‘rtasidagi nomuvofiqlik natijasida yuzaga keladi (bu '''ko‘nikmalar bo‘shlig‘i''' deb ham ataladi). Tarkibiy ishsizlik ko‘pincha texnologik o‘zgarishlar natijasida yuzaga keladi, bu esa ko‘plab ishchilarning mavjud kasbiy ko‘nikmalarini eskirgan holga keltiradi. Tarkibiy ishsizlik iqtisodchilar ajratadigan uch turdagi ishsizlikdan biridir, qolganlari [[friksion ishsizlik]] va tsiklik ishsizlikdir. U migratsiya yoki qayta tayyorlashni talab qilgani sababli, tarkibiy ishsizlik uzoq muddatli bo‘lishi va uni bartaraf etish sekin kechishi mumkin. == Sabablar va misollar == Individual darajada tarkibiy ishsizlik quyidagi sabablarga ko‘ra yuzaga kelishi mumkin: * Qo‘shimcha ta’lim yoki ish jarayonida o‘qitishni davom ettira olmaslik yoki istamaslik. * Bozorda talab qilinadigan ko‘nikmalarni bermaydigan ta’lim yo‘nalishini tanlash. * Ko‘chib o‘tish imkoniyati yo‘qligi. * Uy sotib yubora olmaslik sababli ko‘chib o‘ta olmaslik (masalan, ko‘chmas mulk qulashida). * Oila, turmush o‘rtoq yoki do‘stlar bilan qolishni tanlash sababli ko‘chmaslik. Kengroq miqyosda esa sabablar quyidagilar bo‘lishi mumkin: * Texnologik eskirish — ma’lum kasbiy ko‘nikmalar foydasiz bo‘lib qoladi. * [[Unumdorlik]] oshishi — kamroq ishchilar bilan ham talabni qondirish mumkin bo‘ladi. * Yangi texnologiyalar kamroq, ammo yuqori malakali ishchilarni talab qiladi (masalan, mexanizatsiyalashgan qishloq xo‘jaligi yoki sanoat robotlari). * Raqobat tufayli ish o‘rinlarining boshqa hududlarga ko‘chishi: ** AQShda ishlab chiqarish ish o‘rinlarining boshqa hududlarga ko‘chishi. ** Globalizatsiya sabab ishlarning arzon ishchi kuchiga ega mamlakatlarga o‘tishi. ** Erkin savdo bitimlari natijasida ustunliklar o‘zgarishi. * Siyosiy o‘zgarishlar (masalan, Sovet Ittifoqining parchalanishi). Yirik iqtisodiy o‘zgarishlar ham muammo tug‘diradi. Masalan, agar bir shaharda yagona yirik korxona yopilsa, ishchilar boshqa ish topa olmaydi va qayta tayyorlash zarur bo‘ladi. Ish beruvchilar ham ba’zan ko‘nikmalarga aloqador bo‘lmagan sabablar bilan ishchilarni rad etadi, masalan [[diskriminatsiya]] (nogironlik, irq yoki jinsiy orientatsiya bo‘yicha). Qisqa muddatli talab o‘zgarishlari tsiklik ishsizlikni keltirib chiqarsa, tarkibiy ishsizlik turli sohalardagi talab o‘zgarishlari bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Masalan, mavsumiy ishlar tugagach [[mavsumiy ishsizlik]] yuzaga keladi. Tarkibiy ishsizlik sanoat ichida ham yuzaga kelishi mumkin, chunki texnologiya ish tabiatini o‘zgartiradi. == Boshqa ishsizlik turlari bilan bog‘liqligi == Tarkibiy ishsizlikni [[friksion ishsizlik]]dan ajratish qiyin, faqat u odatda uzoqroq davom etadi. [[Mavsumiy ishsizlik]] ba’zan tarkibiy ishsizlik turi sifatida qaraladi. Uzoq davom etgan [[tsiklik ishsizlik]] ham tarkibiy ishsizlikni kuchaytirishi mumkin, chunki ishchilarning ko‘nikmalari eskirib boradi va ular yangi ish o‘rinlariga mos kelmay qoladi. Bu holat gisterezis deb ataladi. == Bahslar == {{quote box | width=25em| bgcolor=#00C4DE |align=left|qalign=left |quote=<div style="text-align:left;">'''Ta’lim va ish ikki alohida dunyoda mavjud bo‘lib, ular deyarli bog‘lanmaydi''' — ''Sandalio Gomez''</div> |}} Tarkibiy ishsizlikning roli haqida iqtisodchilar o‘rtasida bahslar mavjud. Ba’zilar 2007–2009 yillardagi inqirozdan keyingi ishsizlikning katta qismi aynan ko‘nikmalar nomuvofiqligi bilan bog‘liq deb hisoblaydi. Boshqalar esa asosiy sabab umumiy talabning pastligi deb hisoblaydi. Ba’zi iqtisodchilar minimal ish haqi ham tarkibiy ishsizlikka ta’sir qiladi deb hisoblaydi, chunki u ayrim ishchilarni ish bozoridan chiqarib qo‘yadi. Peter Cappelli esa ish beruvchilarning noto‘g‘ri kadr siyosatini sabab sifatida ko‘rsatadi, jumladan tajribali xodimlar o‘rniga avtomatlashtirilgan tizimlardan foydalanish va ish joyida o‘qitishni kamaytirish. ==Shuningdek qarang== *[[Klassik ishsizlik]] *[[Sanoatsizlashtirish]] *[[Majburiy ishsizlik]] *[[Ishsizlikning tabiiy darajasi]] *[[Ishsizlikni tiklash]] *[[Postindustrial jamiyat]] *[[Mehnat rezerv armiyasi]] *[[Ishsizlik turlari]] *[[Mehnat iqtisodiyoti]] *[[Ishsizlik]] == References == {{Reflist}} == Bibliography == * {{Citation | last = Rifkin | first = Jeremy | year = 1995 | title = [[The End of Work]] | publisher = Tarcher–G.P. Putnam's Sons | location = New York | isbn = 978-0-87477-779-6 }} == Further reading == * Ganapati, Priya. Brainy Robots To Lead To Longer Unemployment Lines? {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Structural Unemployment}} [[Category:Ishsizlik]] oyc9jv8kz26el0z2j0n833l0wyyyz7y El ahijado de la muerte 0 1363996 5988086 2026-04-10T18:09:38Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988086 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Norman Foster (rejissyor)|Norman Foster]] | producer = Óscar Dancigers | writer = [[Janet Alcoriza]], [[Luis Alcoriza]], [[Norman Foster (rejissyor)|Norman Foster]] hikoya —by [[Jacob Grimm]] va [[Wilhelm Grimm]] | narrator = | starring = [[Jorge Negrete]], Rita Conde, [[Leopoldo Ortín]], [[Emma Roldán]], [[Tito Junco (Mexican actor)|Tito Junco]] | music = [[Manuel Esperón]] | cinematography = Jack Draper | editing = George Crone | distributor = | released = {{Film date|1946}} | runtime = 82 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''El ahijado de la muerte''' — 1946-yilda suratga olingan [[Meksika]] filmi. Film ssenariysi ilk bor [[Luis Alcoriza]] tomonidan, keyinchalik rafiqasi [[Janet Alcoriza]] bilan hamkorlikda yozilgan. == Rollarda == '''Asosiy rollarda''' * [[Jorge Negrete]], — ''Pedro''/''el Ahijado'' (''Choʻqintirgan oʻgʻil'') * Rita Conde, — ''Marina'' * [[Leopoldo Ortín]], — ''Dionisio'' * Tito Junco, — ''Carmelo'' * Alejandro Ciangherotti, — ''Don Julio'' * Emma Roldán, — ''La Muerte'' (''Oʻlim'') '''Yordamchi rollarda:''' * Francisco Jambrina * Manuel Dondé * Juan García * Enrique Cancino * Carlos Múzquiz * José Elías Moreno * Raúl Guerrero * Ceferino Silva * Chel López * Lupe Inclán * Aurora Walker * José Muñoz * Leonor Gómez * Daniel Pastor * Ignacio Peón (kreditlanmagan) * Enriqueta Reza (kreditlanmagan) == Havolalar == * {{imdb title|0243744}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 3y7rrfdxa76hcmrkr9qdjelyq9dspju Alejandra 0 1363997 5988087 2026-04-10T18:10:58Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988087 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[José Benavides hijo]] | producer = [[Gregorio Walerstein]] | based_on = | writer = [[Pedro Castera]] (roman) <br> José Benavides hijo <br> [[Catalina D'Erzell]] | starring = [[Arturo de Córdova]] <br> [[Sara García]] <br> [[Anita Blanch]] | music = [[Manuel Esperón]] | cinematography = [[Agustín Martínez Solares]] | editing = [[Emilio Gómez Muriel]] | studio = Filmex | distributor = Filmex | released = {{Film date|1942|7|2|df=y}} | runtime = 108 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Alejandra''' – 1942-yilda rejissyor [[José Benavides hijo]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] tarixiy drama filmi. Bosh rollarni [[Arturo de Córdova]], [[Sara García]] va [[Anita Blanch]] ijro etgan<ref>Castillo p.74</ref><ref>Solórzano p.39</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Castillo, Fernando Muñoz. ''Sara García''. Clío, 1998. * Solórzano, Enrique. ''Arturo de Cordova''. Ediciones Populares, 1973. == Havolalar == * {{IMDb title|0179632}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 0z5yfean14k1hrcn3hw6pzqm3dz2wsd Allá en el trópico 0 1363998 5988089 2026-04-10T18:12:11Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988089 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Fernando de Fuentes]] | distributor = | released = {{Film date|1940}} | runtime = 110 minu | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Allá en el trópico''' – 1940-yilda rejissyor [[Fernando de Fuentes]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] musiqiy komediya filmi. Bosh rollarni [[Tito Guízar]], [[Esther Fernández]], [[Sara García]] va [[Carlos López]] ijro etgan. ==Rollarda== *[[Tito Guízar]]: José Juan García *[[Esther Fernández]]: Esperanza *[[Carlos López y Valles|Carlos López]]: Perico *[[Sara García]]: Doña Panchita *[[René Cardona]] :Felipe Cervantes == Havolalar == * {{IMDb title|0032197|Allá en el trópico }} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} pjoqhozav0fve9gm9b8u585045cyzbp Alma de bronce 0 1363999 5988090 2026-04-10T18:13:27Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988090 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Dudley Murphy]] | producer = | writer = Hector C. Fernandez<br>Dudley Murphy | starring = [[Pedro Armendáriz]]<br>[[Carlos Orellana]] | music = | cinematography = | editing = | distributor = | released = {{Film date|1944}} | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Alma de bronce''' – 1944-yilda rejissyor [[Dudley Murphy]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] filmi. Bosh rollarni [[Pedro Armendáriz]] va [[Carlos Orellana]] ijro etgan<ref>{{Cite web |title=Alma De Bronce. 28 1/2 x 42 Argentinian film poster promoting the 1944 Mexican film directed by Dudley Murphy and starring Pedro Armendariz, Gloria Marin, Jose Baviera, Chela Castro, Tito Renaldo, etc. Hector C. Fernandez and Dudley Murphy. Poster artist: José Espert (Josep Spert) |url=http://findingaids.uflib.ufl.edu//repositories/2/archival_objects/268948 |access-date=December 30, 2023 |website=Special and Area Studies Collections, George A. Smathers Libraries, University of Florida}}</ref>. ==Rollarda== *[[Pedro Armendáriz]] *[[José Baviera]] *[[Narciso Busquets]] *[[Chela Castro]] *[[Conchita Gentil Arcos]] *[[Carlos Martínez Baena]] *[[Gloria Marín]] *[[Carlos Orellana]] *[[Tito Renaldo]] *[[Emma Roldán]] *[[Andrés Soler]] *[[Arturo Soto Rangel]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{IMDb title|0217245}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} aas0a3sny2fwhfds6iaodskes63xr6t Friksion ishsizlik 0 1364000 5988091 2026-04-10T18:13:51Z GhostUch1xa 243420 „'''Friksion ishsizlik''' — bu [[ishsizlik]]ning bir turi bo‘lib, insonning ixtiyoriy ravishda ishini tark etishi va yangi ish topishi o‘rtasidagi vaqt oralig‘ini ifodalaydi. Shu sababli u ba’zan '''qidiruv ishsizligi''' deb ham ataladi, chunki u bir ish joyidan boshqasiga o‘tish jarayonidagi tanaffuslarni ham o‘z ichiga oladi.<ref>{{cite web|url=[http://www.maine.gov/labor/cwri/help/terms.html|title=Glossary](http://www.maine.gov/labo...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988091 wikitext text/x-wiki '''Friksion ishsizlik''' — bu [[ishsizlik]]ning bir turi bo‘lib, insonning ixtiyoriy ravishda ishini tark etishi va yangi ish topishi o‘rtasidagi vaqt oralig‘ini ifodalaydi. Shu sababli u ba’zan '''qidiruv ishsizligi''' deb ham ataladi, chunki u bir ish joyidan boshqasiga o‘tish jarayonidagi tanaffuslarni ham o‘z ichiga oladi.<ref>{{cite web|url=[http://www.maine.gov/labor/cwri/help/terms.html|title=Glossary](http://www.maine.gov/labor/cwri/help/terms.html|title=Glossary) of Terms|website=[www.maine.gov](http://www.maine.gov)}}</ref> Friksion ishsizlik ishsizlikning uch asosiy turidan biri bo‘lib, qolganlari [[tarkibiy ishsizlik]] va [[tsiklik ishsizlik]]dir. Friksion ishsizlik sabablari qatoriga yaxshiroq ish imkoniyatlari, xizmatlar, ish haqi, oldingi ishdan qoniqmaslik, kasaba uyushmalari ish tashlashlari va boshqa mehnat harakatlari kiradi. ==Tahlil== [[Image:US_beveridge_2004_through_fall_2010.gif|thumb|AQSh Mehnat Statistikasi Byurosi ma’lumotlari asosida bo‘sh ish o‘rinlari va ishsizlik darajasi (Beveridge egri chizig‘i)]] Friksion ishsizlik mavjud bo‘ladi, chunki ish o‘rinlari ham, ishchilar ham Geterogendir, ya’ni ularning xususiyatlari turlicha bo‘ladi. Natijada talab va taklif o‘rtasida nomuvofiqlik yuzaga kelishi mumkin. Bu nomuvofiqlik ko‘nikmalar, ish haqi, ish vaqti, joylashuv, did va boshqa omillar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Yangi ish bozoriga kirayotganlar (masalan, bitiruvchilar) va qayta kirayotganlar (masalan, sobiq uy bekalari) ham friksion ishsizlikka duch kelishi mumkin. Ishchilar ham, ish beruvchilar ham mukammal moslikni darhol qabul qilmaydi; ular yaxshiroq mos variantni topish uchun vaqt sarflaydi. Bu aslida iqtisodiyot uchun foydali, chunki resurslar samaraliroq taqsimlanadi. Biroq qidiruv juda uzoq davom etsa yoki nomuvofiqliklar ko‘p bo‘lsa, iqtisodiyot zarar ko‘radi. Friksion ishsizlik [[to‘liq bandlik]] tushunchasi bilan mos keladi. To‘liq bandlik sharoitida ham friksion ishsizlik tufayli ishsizlik darajasi nolga teng bo‘lmaydi. Mehnat bozoridagi “ishqalanishlar” ko‘pincha grafik tarzda [[Beveridge curve|Beveridge egri chizig‘i]] orqali ko‘rsatiladi. Bu egri chiziq ishsizlik darajasi va bo‘sh ish o‘rinlari o‘rtasidagi bog‘liqlikni ifodalaydi. Bir ish joyidan boshqasiga o‘tish muddati iqtisodiy sharoitga bog‘liq: rivojlanayotgan iqtisodiyotda qisqaradi, inqirozda esa uzayadi. Biroq har qanday sharoitda ham ma’lum darajada friksion ishsizlik mavjud bo‘ladi. ==Misollar== Friksion ishsizlikning bir turi '''kutish ishsizligi''' deb ataladi: bunda ayrim sohalarda ish haqi bozor muvozanatidan yuqori bo‘ladi va boshqa ishchilar shu ishni kutib vaqt o‘tkazadi. Masalan, Gollivudda aktyor bo‘lishni kutayotganlar restoranlarda ishlashi mumkin. Ular rasmiy ravishda band bo‘lsa-da, to‘liq band emas deb qaralishi mumkin. ==Yechimlar== Friksion ishsizlikni kamaytirish uchun siyosatlar: * ta’lim va kasbga yo‘naltirish * mavjud ish o‘rinlari haqida ma’lumot berish * [[prejudice|kamsitish]]ga qarshi kurash * rag‘batlar va tartibga solish choralarini qo‘llash * sanoat va xizmatlarni qayta joylashtirish * moslashuvchanlikni oshirish (masalan, [[daycare center|bolalar bog‘chalari]]) * nogironlar uchun yordam * yalpi va sof ish haqi o‘rtasidagi farqni kamaytirish * ish ruxsatnomalarini tartibga solish ==References== {{Reflist}} [[Category:Ishsizlik]] bb3iu3h5l2z84c8rk8x5p2qqthfuh5s Kostandin Boshnjaku 0 1364001 5988092 2026-04-10T18:14:20Z MrKrasav4ik 116296 „{{Infobox scientist | name = Kostandin Boshnjaku | image = Kostandin Boshnjaku (portret).jpg | caption = | birth_date = {{Birth date|1888|10|20}} | birth_place = [[Stegopull]], [[Usmonli imperiyasi]] (hozir [[Gjirokastër viloyati]], [[Albaniya]]) | death_date = {{Death date and age|1953|12|22|1888|10|20}} | death_place = [[Durrës]], [[Albaniya Xalq Respublikasi]] | nationality = Alban | fields =...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988092 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Kostandin Boshnjaku | image = Kostandin Boshnjaku (portret).jpg | caption = | birth_date = {{Birth date|1888|10|20}} | birth_place = [[Stegopull]], [[Usmonli imperiyasi]] (hozir [[Gjirokastër viloyati]], [[Albaniya]]) | death_date = {{Death date and age|1953|12|22|1888|10|20}} | death_place = [[Durrës]], [[Albaniya Xalq Respublikasi]] | nationality = Alban | fields = iqtisodiyot, siyosat, diplomatiya | alma_mater = [[Pirey savdo instituti]] | known_for = Albaniyada ilk iqtisodchi va siyosiy faol }} '''Kostandin Boshnjaku''' (1888-yil 20-oktabr — 1953-yil 22-dekabr) — albaniyalik [[iqtisodchi]], [[siyosatchi]], [[diplomat]] va tarjimon boʻlgan. U Albaniyada ilk bank va moliya tizimi rahbarlaridan biri sifatida tanilgan.<ref name="Metropol">{{cite web|url=http://www.gazetametropol.com/si-u-persekutua-drejtori-i-pare-i-bankes-pas-45-s-miku-i-ajnshtajnit/|title=Si u persekutua drejtori i parë i Bankës pas '45-s, miku i Ajnshtajnit|publisher=Gazeta Metropol}}</ref> == Biografiyasi == === Dastlabki hayoti va taʼlimi === Boshnjaku 1888-yilda [[Stegopull]], oʻsha paytda [[Usmonli imperiyasi]] tarkibida boʻlgan hududda tugʻilgan. U [[Pirey]]dagi Savdo institutida taʼlim olgan. U koʻp tillarni bilgan: alban, yunon, rus, turk, ingliz, fransuz va nemis tillarini yaxshi bilgan. U uzoq yillar [[Odessa]] va [[Sankt-Peterburg]] shaharlarida xalqaro banklarda ishlagan. === Siyosiy faoliyatining boshlanishi === 1914-yilda u Albaniya yangi davlatining gʻaznachilik tizimini boshqargan. U Alban milliy partiyasining asoschilaridan biri boʻlgan.<ref name="Republika">{{cite web|url=http://www.gazetarepublika.al/2012/09/kush-ishin-drejtuesit-e-partise-nacionaliste/|title=Partiya Nacionaliste Shqiptare|publisher=Gazeta Republika}}</ref> Birinchi jahon urushi va ichki qoʻzgʻolonlar sabab uning faoliyati toʻxtab qolgan. === Kommunistik gʻoyalar va oraliq davr === Boshnjaku [[Rossiya]]da [[Oktyabr inqilobi]] davrida boʻlgan va u koʻplab alban siyosatchilari bilan aloqada boʻlgan. U Albaniyada sovet gʻoyalarini yoyishga harakat qilgan va Komintern bilan aloqa oʻrnatgan.<ref name="Pano">{{cite book|author=Nicholas Pano|title=The People's Republic of Albania|year=1968}}</ref> 1924-yilgi [[Iyun inqilobi]]dan soʻng u Avstriyaga ketgan. === Keyingi hayoti === 1929-yilda u Venada hibsga olingan, ammo keyinchalik ozod etilgan. 1930-yillarda u turli emigrant siyosiy guruhlarda faol boʻlgan. 1947-yilda Albaniyada hibsga olinib, umrbod qamoq jazosiga hukm qilingan, 1949-yilda amnistiya bilan ozod qilingan. U umrining oxirgi yillarini [[Durrës]]da tarjimon sifatida oʻtkazgan. == Vafoti == U 1953-yil 22-dekabrda Durrës shahrida vafot etgan.<ref name="Metropol"/> i83797ct82uhxtnqb20fx6vszj9xmbf 5988110 5988092 2026-04-10T18:23:16Z MrKrasav4ik 116296 5988110 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Kostandin Boshnjaku | tasvir = Kostandin Boshnjaku (portret).jpg | caption = | birth_date = {{Birth date|1888|10|20}} | birth_place = [[Stegopull]], [[Usmonli imperiyasi]] (hozir [[Gjirokastër viloyati]], [[Albaniya]]) | death_date = {{Death date and age|1953|12|22|1888|10|20}} | death_place = [[Durrës]], [[Albaniya Xalq Respublikasi]] | nationality = Alban | fields = iqtisodiyot, siyosat, diplomatiya | alma_mater = [[Pirey savdo instituti]] | known_for = Albaniyada ilk iqtisodchi va siyosiy faol }} '''Kostandin Boshnjaku''' (1888-yil 20-oktabr — 1953-yil 22-dekabr) — albaniyalik [[iqtisodchi]], [[siyosatchi]], [[diplomat]] va tarjimon boʻlgan. U Albaniyada ilk bank va moliya tizimi rahbarlaridan biri sifatida tanilgan.<ref name="Metropol">{{cite web|url=http://www.gazetametropol.com/si-u-persekutua-drejtori-i-pare-i-bankes-pas-45-s-miku-i-ajnshtajnit/|title=Si u persekutua drejtori i parë i Bankës pas '45-s, miku i Ajnshtajnit|publisher=Gazeta Metropol}}</ref> == Biografiyasi == === Dastlabki hayoti va taʼlimi === Boshnjaku 1888-yilda [[Stegopull]], oʻsha paytda [[Usmonli imperiyasi]] tarkibida boʻlgan hududda tugʻilgan. U [[Pirey]]dagi Savdo institutida taʼlim olgan. U koʻp tillarni bilgan: alban, yunon, rus, turk, ingliz, fransuz va nemis tillarini yaxshi bilgan. U uzoq yillar [[Odessa]] va [[Sankt-Peterburg]] shaharlarida xalqaro banklarda ishlagan. === Siyosiy faoliyatining boshlanishi === 1914-yilda u Albaniya yangi davlatining gʻaznachilik tizimini boshqargan. U Alban milliy partiyasining asoschilaridan biri boʻlgan.<ref name="Republika">{{cite web|url=http://www.gazetarepublika.al/2012/09/kush-ishin-drejtuesit-e-partise-nacionaliste/|title=Partiya Nacionaliste Shqiptare|publisher=Gazeta Republika}}</ref> Birinchi jahon urushi va ichki qoʻzgʻolonlar sabab uning faoliyati toʻxtab qolgan. === Rossiya va siyosiy faoliyati === Boshnjaku [[Rossiya]]da [[Oktyabr inqilobi]] davrida boʻlgan va bu voqealarni bevosita kuzatgan kam sonli alban ziyolilaridan biri hisoblanadi. Shu davrda u boshqa alban vatanparvarlari va ziyolilari, jumladan [[Fan Noli]], [[Ymer Dishnica]], [[Mirash Ivanaj]], Halim Xhelo, [[Sejfulla Malëshova]], [[Asdreni]] va [[Faik Konica]] kabi shaxslar bilan yaqin aloqada boʻlgan. Konica keyinchalik uning nomini Noliga Albaniyaning [[Gretsiya]]dagi elchisi lavozimiga eng munosib nomzod sifatida tavsiya qilgan. U [[Bolgariya]]ning [[Sofiya]] shahriga elchi sifatida yuborilgan (ehtimol Sovet Ittifoqi koʻmagida), biroq rasmiy ishonch yorliqlarini topshirishdan oldin Albaniyaga chaqirib olingan. Bu holat tarixiy manbalarda noaniq va bahsli deb baholanadi.<ref name="Nacional">{{citation| accessdate=2013-11-18| url=http://gazeta-nacional.com/?p=269| author=Luan Malltezi| publisher=Gazeta Nacional| date=2011-09-13| language=Albanian| title=Nacional publikon për herë të parë dokumentat sekretë: Komunistët shqiptarë në arkivat angleze| trans-title=Albanian communists in the English Archives - "Nacional" publishes for the first time the secret documents| quote=Ende mbetet e paditur si ai arriti të emërohet ministër i plotfuqishëm në Sofje, ku ai shkoi së bashku me një agjent rus. Lëvizjet e tij, sidoqoftë, u ndoqën nga afër nga agjentët e Shërbimit Informativ Britanik dhe para se të kishte kohë për të paraqitur letrat kredenciale mbretit bullgar atij i u kërkua të kthehej në Shqipëri.<br/>...<br/>Në fillim të luftës së pranishme ai ishte shumë aktiv duke përhapur propagandën pro-gjermane përmes ligjëratave dhe bisedimeve në mes të njohurve të tij. Ai predikonte humbjen e Britanisë së Madhe dhe triumfin e ushtrive gjermane. Kur gjermanët sulmuan Rusinë, ai e ndryshoi tonin e tij menjëherë dhe u bë një pro-britanik i zjarrtë. Ai ka qenë disa herë në Moskë për të ripërtërirë lidhjet e tij me qarqet komuniste atje dhe për të marrë udhëzime të reja në lidhje me ndryshimet e politikës.| archive-date=2014-01-02| archive-url=https://web.archive.org/web/20140102194113/http://gazeta-nacional.com/?p=269| url-status=dead}}</ref> Boshnjaku Albaniyaga [[bolshevizm]]ning inqilobiy gʻoyalarini olib kirgan. [[Komintern]] vakillari u bilan mamlakatda kommunistik partiya tuzish masalasida aloqada boʻlgan.<ref name="Pano">{{citation| author=Nicholas Pano| title=The People's Republic of Albania| pages=28–30| publisher=The Johns Hopkins Press| location=Baltimore|year=1968|series= Integration and community building in Eastern Europe|isbn=9780801805202|oclc=397023}}</ref> Biroq u mahalliy hech bir kommunistik guruhga bevosita aʼzo boʻlmagan.<ref name ="Dode">{{citation|author=Luan Dode| language =Albanian |accessdate =2013-10-09 |url= https://books.google.com/books?id=vAw_AQAAIAAJ&q=kostandin+boshnjaku| title=Kosova në qëndrimet e Enver Hoxhës|trans-title=Kosovo by the Enver Hoxha's positionings|publisher=Medaur|location=Prishtina|page=16|year=2006|isbn=9789943793545}}</ref> 1919–1920-yillarda u mamlakat ichidagi liberal va soʻl siyosatchilar bilan aloqalarini kengaytirib, sovetparast gʻoyalarni targʻib qilgan. U [[Sovet Ittifoqi]] Albaniya hududlarining yangi boʻlinishiga qarshi ekanini isbotlash maqsadida maxfiy [[London shartnomasi]] matnini ommaga eʼlon qilgan. Uning faoliyati savodsiz boʻlgan keng omma orasida katta taʼsir koʻrsatmagan boʻlsa-da, yosh siyosatchilar va faollar, ayniqsa 1922-yilda [[Avni Rustemi]] boshchiligida tashkil etilgan „[[Bashkimi]]“ (Birlik) yoshlar harakatiga sezilarli taʼsir qilgan. 1923-yilga kelib Albaniyada kommunistik partiya tuzish deyarli imkonsiz ekanligi maʼlum boʻlgan. Shu sababli Komintern Albaniyaga Dimitri Pentchevni yuborib, Sovet Ittifoqi bilan diplomatik aloqalarni yoʻlga qoʻyishga harakat qilgan. Shu davrda Boshnjaku oʻz faoliyatini vaqtincha toʻxtatgan, biroq Pentchev Albaniyani tark etgach, 1923-yil oxirida yana faoliyatini davom ettirgan. U 1924-yil fevral oyida vafot etgan [[Vladimir Lenin]]ni sharaflash toʻgʻrisidagi qarorning [[Albaniya parlamenti|Milliy Assambleya]]da qabul qilinishida muhim rol oʻynagan.<ref name="Pano"/> Keyinchalik [[Ali Këlcyra]] oʻz xotiralarida Boshnjakuning taʼsiri [[Fan Noli]] va boshqa demokratik muxolifat yetakchilarining sovetparast va soʻl siyosiy pozitsiyalar shakllanishida muhim rol oʻynaganini taʼkidlagan.<ref name="Elsie">{{citation|accessdate=2013-10-10|url=http://www.albanianhistory.net/texts20_3/AH1959_2.html|author=Ali Kelcyra|year=1959|title=Historical Reminiscences (1923-1936)|publisher=Robert Elsie|quote=Of course, none of us ever supposed that Noli, with his cultural and moral qualities and after his studies in America, would let himself be influenced by the intrigues of Kostandin Boshnjaku and become a follower of Soviet culture and, whether intentionally or not, become a tool of Stalinist propaganda.|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131012210644/http://www.albanianhistory.net/texts20_3/AH1959_2.html|archivedate=2013-10-12}}</ref> === Keyingi hayoti === 1929-yilda u Venada hibsga olingan, ammo keyinchalik ozod etilgan. 1930-yillarda u turli emigrant siyosiy guruhlarda faol boʻlgan. 1947-yilda Albaniyada hibsga olinib, umrbod qamoq jazosiga hukm qilingan, 1949-yilda amnistiya bilan ozod qilingan. U umrining oxirgi yillarini [[Durrës]]da tarjimon sifatida oʻtkazgan. == Vafoti == U 1953-yil 22-dekabrda Durrës shahrida vafot etgan.<ref name="Metropol"/> hgb65hae0w9oqlc97s6u0gg9ywl1nbx 5988228 5988110 2026-04-10T19:17:42Z MrKrasav4ik 116296 5988228 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Kostandin Boshnjaku | tasvir = Kostandin Boshnjaku (portret).jpg | caption = | birth_date = {{Birth date|1888|10|20}} | birth_place = [[Stegopull]], [[Usmonli imperiyasi]] (hozir [[Gjirokastër viloyati]], [[Albaniya]]) | death_date = {{Death date and age|1953|12|22|1888|10|20}} | death_place = [[Durrës]], [[Albaniya Xalq Respublikasi]] | nationality = Alban | fields = iqtisodiyot, siyosat, diplomatiya | alma_mater = [[Pirey savdo instituti]] | known_for = Albaniyada ilk iqtisodchi va siyosiy faol }} '''Kostandin Boshnjaku''' (1888-yil 20-oktabr — 1953-yil 22-dekabr) — albaniyalik [[iqtisodchi]], [[siyosatchi]], [[diplomat]] va tarjimon boʻlgan. U Albaniyada ilk bank va moliya tizimi rahbarlaridan biri sifatida tanilgan.<ref name="Metropol">{{cite web|url=http://www.gazetametropol.com/si-u-persekutua-drejtori-i-pare-i-bankes-pas-45-s-miku-i-ajnshtajnit/|title=Si u persekutua drejtori i parë i Bankës pas '45-s, miku i Ajnshtajnit|publisher=Gazeta Metropol}}</ref> == Biografiyasi == === Dastlabki hayoti va taʼlimi === Boshnjaku 1888-yilda [[Stegopull]], oʻsha paytda [[Usmonli imperiyasi]] tarkibida boʻlgan hududda tugʻilgan. U [[Pirey]]dagi Savdo institutida taʼlim olgan. U koʻp tillarni bilgan: alban, yunon, rus, turk, ingliz, fransuz va nemis tillarini yaxshi bilgan. U uzoq yillar [[Odessa]] va [[Sankt-Peterburg]] shaharlarida xalqaro banklarda ishlagan. === Siyosiy faoliyatining boshlanishi === 1914-yilda u Albaniya yangi davlatining gʻaznachilik tizimini boshqargan. U Alban milliy partiyasining asoschilaridan biri boʻlgan.<ref name="Republika">{{cite web|url=http://www.gazetarepublika.al/2012/09/kush-ishin-drejtuesit-e-partise-nacionaliste/|title=Partiya Nacionaliste Shqiptare|publisher=Gazeta Republika}}</ref> Birinchi jahon urushi va ichki qoʻzgʻolonlar sabab uning faoliyati toʻxtab qolgan. === Rossiya va siyosiy faoliyati === Boshnjaku [[Rossiya]]da [[Oktyabr inqilobi]] davrida boʻlgan va bu voqealarni bevosita kuzatgan kam sonli alban ziyolilaridan biri hisoblanadi. Shu davrda u boshqa alban vatanparvarlari va ziyolilari, jumladan [[Fan Noli]], [[Ymer Dishnica]], [[Mirash Ivanaj]], Halim Xhelo, [[Sejfulla Malëshova]], [[Asdreni]] va [[Faik Konica]] kabi shaxslar bilan yaqin aloqada boʻlgan. Konica keyinchalik uning nomini Noliga Albaniyaning [[Gretsiya]]dagi elchisi lavozimiga eng munosib nomzod sifatida tavsiya qilgan. U [[Bolgariya]]ning [[Sofiya]] shahriga elchi sifatida yuborilgan (ehtimol Sovet Ittifoqi koʻmagida), biroq rasmiy ishonch yorliqlarini topshirishdan oldin Albaniyaga chaqirib olingan. Bu holat tarixiy manbalarda noaniq va bahsli deb baholanadi.<ref name="Nacional">{{citation| accessdate=2013-11-18| url=http://gazeta-nacional.com/?p=269| author=Luan Malltezi| publisher=Gazeta Nacional| date=2011-09-13| language=Albanian| title=Nacional publikon për herë të parë dokumentat sekretë: Komunistët shqiptarë në arkivat angleze| trans-title=Albanian communists in the English Archives - "Nacional" publishes for the first time the secret documents| quote=Ende mbetet e paditur si ai arriti të emërohet ministër i plotfuqishëm në Sofje, ku ai shkoi së bashku me një agjent rus. Lëvizjet e tij, sidoqoftë, u ndoqën nga afër nga agjentët e Shërbimit Informativ Britanik dhe para se të kishte kohë për të paraqitur letrat kredenciale mbretit bullgar atij i u kërkua të kthehej në Shqipëri.<br/>...<br/>Në fillim të luftës së pranishme ai ishte shumë aktiv duke përhapur propagandën pro-gjermane përmes ligjëratave dhe bisedimeve në mes të njohurve të tij. Ai predikonte humbjen e Britanisë së Madhe dhe triumfin e ushtrive gjermane. Kur gjermanët sulmuan Rusinë, ai e ndryshoi tonin e tij menjëherë dhe u bë një pro-britanik i zjarrtë. Ai ka qenë disa herë në Moskë për të ripërtërirë lidhjet e tij me qarqet komuniste atje dhe për të marrë udhëzime të reja në lidhje me ndryshimet e politikës.| archive-date=2014-01-02| archive-url=https://web.archive.org/web/20140102194113/http://gazeta-nacional.com/?p=269| url-status=dead}}</ref> Boshnjaku Albaniyaga [[bolshevizm]]ning inqilobiy gʻoyalarini olib kirgan. [[Komintern]] vakillari u bilan mamlakatda kommunistik partiya tuzish masalasida aloqada boʻlgan.<ref name="Pano">{{citation| author=Nicholas Pano| title=The People's Republic of Albania| pages=28–30| publisher=The Johns Hopkins Press| location=Baltimore|year=1968|series= Integration and community building in Eastern Europe|isbn=9780801805202|oclc=397023}}</ref> Biroq u mahalliy hech bir kommunistik guruhga bevosita aʼzo boʻlmagan.<ref name ="Dode">{{citation|author=Luan Dode| language =Albanian |accessdate =2013-10-09 |url= https://books.google.com/books?id=vAw_AQAAIAAJ&q=kostandin+boshnjaku| title=Kosova në qëndrimet e Enver Hoxhës|trans-title=Kosovo by the Enver Hoxha's positionings|publisher=Medaur|location=Prishtina|page=16|year=2006|isbn=9789943793545}}</ref> 1919–1920-yillarda u mamlakat ichidagi liberal va soʻl siyosatchilar bilan aloqalarini kengaytirib, sovetparast gʻoyalarni targʻib qilgan. U [[Sovet Ittifoqi]] Albaniya hududlarining yangi boʻlinishiga qarshi ekanini isbotlash maqsadida maxfiy [[London shartnomasi]] matnini ommaga eʼlon qilgan. Uning faoliyati savodsiz boʻlgan keng omma orasida katta taʼsir koʻrsatmagan boʻlsa-da, yosh siyosatchilar va faollar, ayniqsa 1922-yilda [[Avni Rustemi]] boshchiligida tashkil etilgan „[[Bashkimi]]“ (Birlik) yoshlar harakatiga sezilarli taʼsir qilgan. 1923-yilga kelib Albaniyada kommunistik partiya tuzish deyarli imkonsiz ekanligi maʼlum boʻlgan. Shu sababli Komintern Albaniyaga Dimitri Pentchevni yuborib, Sovet Ittifoqi bilan diplomatik aloqalarni yoʻlga qoʻyishga harakat qilgan. Shu davrda Boshnjaku oʻz faoliyatini vaqtincha toʻxtatgan, biroq Pentchev Albaniyani tark etgach, 1923-yil oxirida yana faoliyatini davom ettirgan. U 1924-yil fevral oyida vafot etgan [[Vladimir Lenin]]ni sharaflash toʻgʻrisidagi qarorning [[Albaniya parlamenti|Milliy Assambleya]]da qabul qilinishida muhim rol oʻynagan.<ref name="Pano"/> Keyinchalik [[Ali Këlcyra]] oʻz xotiralarida Boshnjakuning taʼsiri [[Fan Noli]] va boshqa demokratik muxolifat yetakchilarining sovetparast va soʻl siyosiy pozitsiyalar shakllanishida muhim rol oʻynaganini taʼkidlagan.<ref name="Elsie">{{citation|accessdate=2013-10-10|url=http://www.albanianhistory.net/texts20_3/AH1959_2.html|author=Ali Kelcyra|year=1959|title=Historical Reminiscences (1923-1936)|publisher=Robert Elsie|quote=Of course, none of us ever supposed that Noli, with his cultural and moral qualities and after his studies in America, would let himself be influenced by the intrigues of Kostandin Boshnjaku and become a follower of Soviet culture and, whether intentionally or not, become a tool of Stalinist propaganda.|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131012210644/http://www.albanianhistory.net/texts20_3/AH1959_2.html|archivedate=2013-10-12}}</ref> === Keyingi hayoti === 1929-yilda u Venada hibsga olingan, ammo keyinchalik ozod etilgan. 1930-yillarda u turli emigrant siyosiy guruhlarda faol boʻlgan. 1947-yilda Albaniyada hibsga olinib, umrbod qamoq jazosiga hukm qilingan, 1949-yilda amnistiya bilan ozod qilingan. U umrining oxirgi yillarini [[Durrës]]da tarjimon sifatida oʻtkazgan. == Vafoti == U 1953-yil 22-dekabrda Durrës shahrida vafot etgan.<ref name="Metropol"/> == Manbalar == {{manbalar}} 1pg51xpt1dsntheogfa7tmwz27ewo0u Srikant Datar 0 1364002 5988093 2026-04-10T18:14:45Z Tewayev 117920 „{{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = Srikant Datar | asl ismi = | tasvir = | uzunlik = | izoh = | tartib = | lavozim = [[Harvard maktabi]]ning 11-dekani | bayroq = | bayroq2 = | ismi ostida = | boshlanish davri = 1-yanvar, 2021-yil | tugash davri = | premyer = | prezident = | spiker = | senat raisi = | vitse-prezident = | gubernator = | vitse-gubernator = | vazir = | bosh vazir = | birinchi vazir = | monarx = | noib = | kansler = | parlament = |...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988093 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = Srikant Datar | asl ismi = | tasvir = | uzunlik = | izoh = | tartib = | lavozim = [[Harvard maktabi]]ning 11-dekani | bayroq = | bayroq2 = | ismi ostida = | boshlanish davri = 1-yanvar, 2021-yil | tugash davri = | premyer = | prezident = | spiker = | senat raisi = | vitse-prezident = | gubernator = | vitse-gubernator = | vazir = | bosh vazir = | birinchi vazir = | monarx = | noib = | kansler = | parlament = | lider = | hokim = | hokim yordamchisi = | hukmdor = | hukmdor yordamchisi = | yordamchisi = | muvaqqat = | muxolif = | oʻrinbosar = | oʻtmishdoshi = Nitin Nohria | taʼlim = | alma_mater = St. Xavier's kolleji, Mumbai<br /> Hindiston davlat menejment instituti, <br />[[Stanford universiteti]] ([[magistr]]) | kasbi = [[Iqtisodchi]] | mashhur ishlari = | maoshi = }} '''Srikant Datar''' — hind-amerikalik [[iqtisodchi]] boʻlib, [[Harvard maktabi]] dekani hisoblanadi. Datar Harvardda bir vaqtning oʻzida biznes boshqaruvi boʻyicha Arthur Lowes Dickinsonning professori lavozimida ham faoliyat yuritadi<ref name="h6443"/><ref>{{Cite news |url=http://www.thecrimson.com/article/2005/10/14/datar-seen-as-favorite-for-next/ |title=Srikant Datar seen as favorite as new HBS Dean |publisher=thecrimson.com |date=October 14, 2005 |access-date=April 20, 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.hbs.edu/about/video.aspx?v=1_1xbyklna |title=Srikant Datar - Making A Difference |publisher=Harvard Business School |date=25 Apr 2014 |access-date=May 12, 2017}}</ref>. == Ta'limi == Datar [[Mumbay]]dagi „Cathedral and John Connon School“da tahsil olgan<ref>{{Cite web|title="MBA in North America," an iMahal Interview with Dr. Srikant Datar, Senior Associate Dean of Harvard Business School|url=http://www.imahal.com/interviews/datar_05_00/index.htm|access-date=2020-10-09|website=iMahal |date= May 24, 2000 }}</ref>. U 1973-yilda „St. Xavier's“ kollejini matematika va iqtisodiyot yo‘nalishida a’lo baholar bilan tamomlagan. „IIM Ahmedabad“da Datar oltin medal sohibi bo‘lgan hamda Talabalar kengashining bosh kotibi (1977–1978-yillar) lavozimida ishlagan<ref>{{cite web|last1=Datar|first1=Srikant|title=Srikant Datar on Student Life in 1976-78|url=https://www.youtube.com/watch?v=-rON6YfzmvY|access-date=10 October 2020|website=YouTube|publisher=Indian Institute of Management Ahmedabad |date=October 31, 2018 }}</ref>. U buxgalteriyani ham mukammal o'rgangan bo'lib, iqtisodiyot va statistika bo‘yicha ikkita [[magistr]] darajasi va [[Stanford universiteti]]dan buxgalteriya hisobi bo‘yicha doktorlik darajasiga ega<ref name="h6443">{{Cite web |title=Srikant M. Datar |work=Faculty & Research |publisher= Harvard Business School |url=https://www.hbs.edu/faculty/Pages/profile.aspx?facId=6443 |access-date=2022-04-08 |language=en}}</ref>. Bundan tashqari, Datar ICWA (Institute of Cost and Works Accountant) kursini ham tamomlagan. == Karyerasi == 2015-yildan buyon Datar Garvard innovatsiya laboratoriyalarining fakultet rahbari va Harvard biznes maktabida universitet ishlari bo‘yicha [[dekan]] o‘rinbosari hisoblanadi. Datar AQShdagi „ICF International“, „Stryker Corporation“ va „T-Mobile US“ kompaniyalari hamda „Indian Institute of Management Calcutta“ boshqaruv kengashlari a’zosi hisoblanadi<ref>{{Cite web|url=https://www.iimcal.ac.in/about/board-of-governors|title=Board of Governors | IIM Calcutta|website=www.iimcal.ac.in }}</ref>. Ilgari Datar IIM Ahmedabad, HCL Technologies (2012–2014-yillar) va „KPIT Technologies“ (2007–2012-yillar) kompaniyalari boshqaruv kengashlarida ham faoliyat yuritgan,<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/l-t-s-naik-steps-down-as-iim-a-chairman-116010100020_1.html|title=L&T's Naik steps down as IIM-A chairman|last=Umarji|first=Vinay|date=2016-01-01|work=Business Standard India|access-date=2020-02-01}}</ref>. Shuningdek, „S. P. Jain Institute of Management and Research“ boshqaruv organi tarkibining ilmiy a'zosi ham hisoblanadi<ref>{{Cite web|url=http://www.spjimr.org/content/organisation-and-governance-0|title=Organisation and Governance {{!}} SPJIMR|website=www.spjimr.org|access-date=2019-02-12 }}</ref>. Datar sanoatda buxgalter va rejalashtiruvchi sifatida ishlagan, shuningdek „Carnegie Mellon University“, [[Stanford universiteti]] va [[Harvard universiteti]]da professor sifatida faoliyat yuritgan<ref name="cmu">{{Cite web |last=University |first=Carnegie Mellon |date= |title=Former Tepper Accounting Professor Named Dean of Harvard Business School - Tepper School of Business - Carnegie Mellon University |url=https://www.cmu.edu/tepper/news/stories/2020/october/havard-dean.html |access-date=2022-04-02 |website=www.cmu.edu |language=en}}</ref>. Datarning ilmiy qiziqishlari xarajatlarni boshqarish, mehnat unumdorligini o‘lchash, boshqaruv, yangi mahsulotlar yaratish, [[innovatsiya]], vaqtga asoslangan raqobat, rag‘batlantirish tizimlari va faoliyat samaradorligini baholash kabi yo‘nalishlarni qamrab oladi<ref name="cmu"/><ref>{{Cite web |title=Dean Srikant Datar - About |publisher= Harvard Business School |url=https://www.hbs.edu/about/leadership/Pages/dean-srikant-datar.aspx |access-date=2022-04-02 }}</ref>. Datar ko‘plab ilmiy ishlar muallifi bo‘lib, bir qator akademik mukofot va unvonlarga sazovor bo‘lgan. 2021-yilda u „Maharashtra Academy of Engineering and Education Research“ (MAEER) tomonidan „Bharat Asmita Acharya Shreshtha“ mukofotini olgan, 2020-yilda esa Korporativ direktorlar milliy assotsiatsiyasi tomonidan „Yilning eng yaxshi direktori“ deb e’tirof etilgan<ref>{{Cite web |title=Srikant M. Datar - Awards & Honors |work=Faculty & Research |publisher= Harvard Business School |url=https://www.hbs.edu/faculty/Pages/profile.aspx?facId=6443&view=awards |access-date=2022-04-08 |language=en}}</ref>. Datar ko‘plab kompaniyalarga ilmiy tadqiqot, rivojlanish va trening masalalarida maslahatlar bergan<ref>{{Cite web |title=Design Thinking & Innovation - Dr. Srikant Datar (Harvard) |url=https://www.greatlakes.edu.in/chennai/ |access-date=2022-04-02 |website=Great Lakes Institute of Management }}</ref>. ==Mukofotlari== 2021-yilda Datar Hindistondagi to‘rtinchi eng yuqori fuqarolik mukofoti — „Padma Shri“ bilan taqdirlangan<ref>{{Cite web|title=Keshubhai Patel among five Padma awardees from Gujarat - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/keshubhai-patel-among-five-padma-awardees-from-gujarat/articleshow/80454820.cms|access-date=2021-01-30|website=The Times of India|date=25 January 2021 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-10-09|title=Srikant Datar named dean of Harvard Business School|url=https://news.harvard.edu/gazette/story/2020/10/srikant-datar-named-dean-of-harvard-business-school/|access-date=2020-10-09|website=Harvard Gazette|language=en-US}}</ref>. 2022-yilda „International Institute of New England“ uni 41-oltin eshik mukofoti sovrindori deb e’lon qilgan<ref>{{Cite web|date=2022-11-01|title=IINE Honors Dr. Srikant M. Datar with the Prestigious Golden Door Award|url=https://iine.org/announcement-golden-door-honoree-srikant-datar/|access-date=2023-04-27|website=International Institute of New England|language=en-US}}</ref>. == Qo'shimcha adabiyotlar == *{{cite book|author1=Srikant M. Datar|author2=David A. Garvin|author3=Patrick Gerard Cullen|title=Rethinking the MBA: Business Education at a Crossroads|url=https://archive.org/details/rethinkingmbabus0000data|url-access=registration|year=2010|publisher=Harvard Business Press|isbn=978-1-4221-3164-0|oclc=436026627}} == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} [[Category:Harvard universiteti bitiruvchilari]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] i9etvoaos5o7i78d3duziamnrmswpti Munozara:Srikant Datar 1 1364003 5988094 2026-04-10T18:15:30Z Tewayev 117920 „{{munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988094 wikitext text/x-wiki {{munozara}} srjk8qw7fnryrp5m66amrx671fy75ox Amok 0 1364004 5988095 2026-04-10T18:15:54Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988095 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Antonio Momplet]] | producer = Gonzalo Elvira | writer = [[Max Aub]]<ref>{{cite book |last1=Rodríguez Richart |first1=José |title=Dos patrias en el corazón: Estudios sobre la literatura española del exilio |year=2009 |publisher=Editorial Verbum |isbn=978-84-7962-476-7 |page=167 |url=https://books.google.com/books?id=4EecDgAAQBAJ&pg=PA167 |language=es}}</ref><br/>Antonio Momplet<br/>Erwin Wallfisch<br/>[[Stefan Zweig]] (qissa) | narrator = | starring = [[María Félix]]<br/>[[Julián Soler]]<br/>[[Stella Inda]] | music = [[Manuel Esperón]]<br>[[Agustín Lara]] | cinematography = | editing = [[Jorge Bustos]] | distributor = Clasa Films Mundiales | released = {{Film date|1944|12|22|Mexico|df=y}} | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Amok''' — 1944-yilda rejissyor [[Antonio Momplet]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] romantik drama filmi. Bosh rollarni [[María Félix]] va [[Julián Soler]] ijro etgan. Film [[Stefan Zweig]]ning „Der Amokläufer“ qissasi asosida suratga olingan<ref>{{cite book |last1=León Frías |first1=Isaac |title=Más allá de las lágrimas: Espacios habitables en el cine clásico de México y Argentina |year=2019 |publisher=Fondo Editorial Universidad de Lima |isbn=978-9972-45-486-8 |page=480 |url=https://books.google.com/books?id=8TOXDwAAQBAJ&pg=PT480 |language=es}}</ref><ref>{{cite book |last1=Camarero Calandria |first1=Emma |title=Contenidos y formas en la vanguardia universitaria |year=2015 |publisher=Asociación Cultural y Científica Iberoamericana (ACCI) |isbn=978-84-15705-21-5 |page=487 |url=https://books.google.com/books?id=RsUOCgAAQBAJ&pg=PA487 |language=es}}</ref><ref>{{cite book |last1=Ricalde |first1=Maricruz |last2=Irwin |first2=Robert McKee |title=Global Mexican Cinema: Its Golden Age |year=2019 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=9781838715960 |pages=118, 170–171 |url=https://books.google.com/books?id=bVjyDwAAQBAJ}}</ref><ref>{{cite book |last1=Schaefer |first1=Eric |title="Bold! Daring! Shocking! True!": A History of Exploitation Films, 1919–1959 |year=1999 |publisher=Duke University Press |isbn=0-8223-2374-5 |pages=346–347 |url=https://books.google.com/books?id=CSBZqe0zPaMC&pg=PA346}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{IMDb title|id=0036597|title=Amok}} * ''[https://www.filmaffinity.com/en/film390544.html Amok]'' on [[FilmAffinity]] {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 4yr997683e4qpnsi9mz7jf1wdddegjb Amores de ayer 0 1364005 5988097 2026-04-10T18:17:05Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988097 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Amores de ayer''' – 1944-yilda rejissyor [[Ismael Rodríguez]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] musiqiy-komediya drama filmi. Bosh rollarni [[Tito Guízar]], [[Manolita Saval]] va [[Fernando Cortés]] ijro etgan<ref name="Sadlier2012">{{cite book|last=Sadlier|first=Darlene J.|title=Americans All: Good Neighbor Cultural Diplomacy in World War II|url=https://books.google.com/books?id=tVxPUQOFdykC&pg=PA44|date=1 December 2012|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-74980-1|page=44}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{IMDb title|0139839|Amores de ayer}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} biodiu7jk0c60qc0ozc76na58yphn8d Los amores de una viuda 0 1364006 5988098 2026-04-10T18:17:51Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988098 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Julián Soler]] | producer = | writer = [[Luis Alcoriza]] | narrator = | starring = | music = | cinematography = | editing = | distributor = | released = {{Film date|1949}} | runtime = 100 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Los amores de una viuda''' – 1949-yilda suratga olingan [[Meksika]] filmi. Film ssenariysi [[Luis Alcoriza]] tomonidan yozilgan. == Havolalar == * {{IMDb title|0251583}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} nhrqs1sfuaxfg9itt4v6pxfassvaogz Vladimir Mau 0 1364007 5988099 2026-04-10T18:18:55Z Callmeshoma 251173 „{{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = ''Vladimir Mau'' | tasvir = Владимир Мау на ПМЭФ-2022 (cropped).jpg | tasvir_eni = | izoh = | asl_ismi = | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = ''29-dekabr 1959-yil'' | tavallud_joyi = ''[[Moskva]], [[SSSR]]'' | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | fuqaroli...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988099 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = ''Vladimir Mau'' | tasvir = Владимир Мау на ПМЭФ-2022 (cropped).jpg | tasvir_eni = | izoh = | asl_ismi = | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = ''29-dekabr 1959-yil'' | tavallud_joyi = ''[[Moskva]], [[SSSR]]'' | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | fuqaroligi = | dini = | taʼlimi = | kasbi = Iqtisodchi, [[Siyosatchi]] | faoliyat_yillari = | asarlari = | boʻyi = | unvoni = [[Iqtisod fanlari doktori]] | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | qarindoshlari = | mukofotlari = ''[[Vatan oldidagi xizmatlari uchun 3-darajali orden]], [[Vatan oldidagi xizmatlari uchun 4-darajali orden]], [[Aleksandr Nevskiy ordeni]], [[Shon-sharaf ordeni]]'' | veb-sayt = https://www.vladimirmau.ru | imzosi = }} '''Vladimir Aleksandrovich Mau''' ([[1959-yil]] [[29-dekabr]], [[Moskva]]) — [[sovet]] va [[rus]] iqtisodchisi. [[Rossiya]] Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan iqtisodchi (2000), Rossiya Federatsiyasining 1-darajali haqiqiy davlat maslahatchisi (2001). [[Iqtisodiyot]] fanlari doktori, [[professor]]. [[Amaliy iqtisodiyot]] boʻyicha [[falsafa doktori]]. U oʻz faoliyatini SSSR Fanlar akademiyasining Iqtisodiyot institutida [[leonid Abalkin|L. I. Abalkin]] qoʻlida boshlagan. Oʻttiz yoshida, yosh olim sifatida u 1990-yillarning boshlarida Rossiyadagi iqtisodiy islohotlarning asosiy rahbarlari va mafkurachilaridan biri [[Yegor Gaydar]]ning jamoasiga kirdi. [[2002-yil]] [[14-may]]dan [[Rossiya]] Hukumati huzuridagi [[Xalq xo‘jaligi]] akademiyasi [[rektori]], [[2010-yil]] [[23-sentyabr]]dan [[Rossiya]] Prezidenti huzuridagi Rossiya xalq xoʻjaligi va davlat xizmati akademiyasi ([[RANXiGS]]) [[rektor]]i. [[2023-yil]] [[23-yanvar]]da sogʻligʻining holatiga koʻra oʻz xohishiga koʻra [[RANXiGS]] rektori lavozimidan ozod etilgan. == Biografiyasi == 1959-yil 29-dekabrda Moskvada yahudiy oilasida tugʻilgan. === Taʼlim === 1981-yilda [[G.V.Plexanov]] nomidagi [[Moskva]] xalq xoʻjaligi institutini „[[Xalq xo‘jaligini rejalashtirish]]“ [[iqtisodiyot mutaxassisligi]] boʻyicha tamomlagan. [[1986-yil]]da [[SSSR]] Fanlar akademiyasi [[Iqtisodiyot]] instituti [[aspirantura]]sida „[[Sotsialistik iqtisodiyot]]ning rejalilik nazariyasining rivojlanishi: 1930-yillarning oxiri — 1960-yillarning boshi“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi va bir vaqtning oʻzida ilmiy xodim boʻlib ishladi<ref name="ria1">{{cite web|url=https://ria.ru/20191229/1562927161.html|title=Биография Владимира Мау|date=2019-12-29|publisher=Россия Сегодня|access-date=2021-01-05|archive-date=2020-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20201005194248/https://ria.ru/20191229/1562927161.html|url-status=live}}</ref><ref name=tass>{{cite web |url = https://tass.ru/encyclopedia/person/mau-vladimir-aleksandrovich |title = Мау, Владимир Александрович |date = 2021 |publisher = ТАСС |access-date = 2021-01-05 |archive-date = 2022-08-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20220804171143/https://tass.ru/encyclopedia/person/mau-vladimir-aleksandrovich |url-status = live }}</ref><ref name=sv>{{cite web |url = https://svpressa.ru/economy/article/128709/ |title = Мауизм как высшая стадия либерализма |author = М. Делягин |date = 2015-08-03 |publisher = Свободная пресса |access-date = 2021-01-05 |archive-date = 2020-08-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200808211206/https://svpressa.ru/economy/article/128709/ |url-status = live }}</ref>. [[1994-yil]]da XX asrning birinchi choragida [[Rossiya]] iqtisodiy siyosatining nazariy va mafkuraviy asoslari boʻyicha [[doktorlik dissertatsiyasi]]ni himoya qilgan. 1996-yilda professor unvonini oldi, 1999-yilda [[Grenobl]]dagi [[Per Mendes-Frans]] universitetida „Amaliy iqtisodiyot“ mutaxassisligi boʻyicha falsafa doktori ilmiy darajasini oldi (fr. Science économique appliquée)<ref name=tass/>. == Sanksiyalar == 2022-yil 6-martda [[Rossiya]]ning Ukrainaga bostirib kirishidan soʻng u Rossiya rektorlari ittifoqining Rossiya agressiyasini qoʻllab-quvvatlovchi jamoaviy xatini imzoladi<ref name=":02">{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.forumfreerussia.org/main/2022-03-16/sankczionnyj-spisok-putina-popolnen-rektorami-rossijskih-vuzov-podderzhavshih-vojnu|title=Санкционный «Список Путина» пополнен ректорами российских ВУЗов, поддержавших войну|website=Форум Свободной России|date=2022-03-16|access-date=2023-07-03}}</ref>. Dastlab, Mau xatni imzolamadi, uning oʻrniga imzo chekkanlar roʻyxatida [[RANXiGS]] prorektori [[Maksim Nazarov]] bor edi, ammo keyinchalik ommaviy axborot vositalari akademiya matbuot xizmatiga murojaat qilganidan soʻng, murojaat ostida Mau imzosi paydo boʻldi<ref>{{Cite news|title=Арест Владимира Мау, отказ "Газпрома" от дивидендов и смягчение ограничений от ЦБ. Главные экономические новости дня|url=https://www.bbc.com/russian/news-62003808|website=BBC News Русская служба|access-date=2023-09-10|lang=ru|archive-date=2022-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20221224110205/https://www.bbc.com/russian/news-62003808}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vot-tak.tv/novosti/30-06-2022-reaktsiya-vladimir-mau|title=«Пусть все остальные тоже стрессуют». Реакция соцсетей на задержание Владимира Мау|website=Вот Так|access-date=2023-09-10|archive-date=2022-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715074307/https://vot-tak.tv/novosti/30-06-2022-reaktsiya-vladimir-mau/|url-status=live}}</ref>. 2022-yil 9-iyundan beri urushni qoʻllab-quvvatlagani uchun [[Ukraina]] tomonidan shaxsiy sanksiyalar ostida[1]. Shuningdek, [[FBK]] Ukrainaga hujumni qoʻllab-quvvatlagani uchun korrupsionerlar va urushni qoʻzgʻatuvchilar roʻyxatiga kiritilgan[1], 2022-yil 16-martda Ozod Rossiya forumi tomonidan „[[Putin ro‘yxati]]“ va unga qarshi xalqaro sanksiyalar joriy etish taklifi bilan „urushni qoʻzgʻatuvchilar“ hisobotiga kiritilgan. 2022-yil 2-oktyabrda u Kanadaning „rejim safdoshlari“ sanksiyalar roʻyxatiga „Rossiyaning Ukrainaga asossiz va asossiz bostirib kirishiga koʻmaklashish yoki qoʻllab-quvvatlashdagi roli“ uchun kiritilgan. == Manbalar == rm8r3wem3fi7w75p3pfpm7b8pzk5vij 5988108 5988099 2026-04-10T18:22:22Z Callmeshoma 251173 Turkum qo'shdim 5988108 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = ''Vladimir Mau'' | tasvir = Владимир Мау на ПМЭФ-2022 (cropped).jpg | tasvir_eni = | izoh = | asl_ismi = | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = ''29-dekabr 1959-yil'' | tavallud_joyi = ''[[Moskva]], [[SSSR]]'' | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | fuqaroligi = | dini = | taʼlimi = | kasbi = Iqtisodchi, [[Siyosatchi]] | faoliyat_yillari = | asarlari = | boʻyi = | unvoni = [[Iqtisod fanlari doktori]] | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | qarindoshlari = | mukofotlari = ''[[Vatan oldidagi xizmatlari uchun 3-darajali orden]], [[Vatan oldidagi xizmatlari uchun 4-darajali orden]], [[Aleksandr Nevskiy ordeni]], [[Shon-sharaf ordeni]]'' | veb-sayt = https://www.vladimirmau.ru | imzosi = }} '''Vladimir Aleksandrovich Mau''' ([[1959-yil]] [[29-dekabr]], [[Moskva]]) — [[sovet]] va [[rus]] iqtisodchisi. [[Rossiya]] Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan iqtisodchi (2000), Rossiya Federatsiyasining 1-darajali haqiqiy davlat maslahatchisi (2001). [[Iqtisodiyot]] fanlari doktori, [[professor]]. [[Amaliy iqtisodiyot]] boʻyicha [[falsafa doktori]]. U oʻz faoliyatini SSSR Fanlar akademiyasining Iqtisodiyot institutida [[leonid Abalkin|L. I. Abalkin]] qoʻlida boshlagan. Oʻttiz yoshida, yosh olim sifatida u 1990-yillarning boshlarida Rossiyadagi iqtisodiy islohotlarning asosiy rahbarlari va mafkurachilaridan biri [[Yegor Gaydar]]ning jamoasiga kirdi. [[2002-yil]] [[14-may]]dan [[Rossiya]] Hukumati huzuridagi [[Xalq xo‘jaligi]] akademiyasi [[rektori]], [[2010-yil]] [[23-sentyabr]]dan [[Rossiya]] Prezidenti huzuridagi Rossiya xalq xoʻjaligi va davlat xizmati akademiyasi ([[RANXiGS]]) [[rektor]]i. [[2023-yil]] [[23-yanvar]]da sogʻligʻining holatiga koʻra oʻz xohishiga koʻra [[RANXiGS]] rektori lavozimidan ozod etilgan. == Biografiyasi == 1959-yil 29-dekabrda Moskvada yahudiy oilasida tugʻilgan. === Taʼlim === 1981-yilda [[G.V.Plexanov]] nomidagi [[Moskva]] xalq xoʻjaligi institutini „[[Xalq xo‘jaligini rejalashtirish]]“ [[iqtisodiyot mutaxassisligi]] boʻyicha tamomlagan. [[1986-yil]]da [[SSSR]] Fanlar akademiyasi [[Iqtisodiyot]] instituti [[aspirantura]]sida „[[Sotsialistik iqtisodiyot]]ning rejalilik nazariyasining rivojlanishi: 1930-yillarning oxiri — 1960-yillarning boshi“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi va bir vaqtning oʻzida ilmiy xodim boʻlib ishladi<ref name="ria1">{{cite web|url=https://ria.ru/20191229/1562927161.html|title=Биография Владимира Мау|date=2019-12-29|publisher=Россия Сегодня|access-date=2021-01-05|archive-date=2020-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20201005194248/https://ria.ru/20191229/1562927161.html|url-status=live}}</ref><ref name=tass>{{cite web |url = https://tass.ru/encyclopedia/person/mau-vladimir-aleksandrovich |title = Мау, Владимир Александрович |date = 2021 |publisher = ТАСС |access-date = 2021-01-05 |archive-date = 2022-08-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20220804171143/https://tass.ru/encyclopedia/person/mau-vladimir-aleksandrovich |url-status = live }}</ref><ref name=sv>{{cite web |url = https://svpressa.ru/economy/article/128709/ |title = Мауизм как высшая стадия либерализма |author = М. Делягин |date = 2015-08-03 |publisher = Свободная пресса |access-date = 2021-01-05 |archive-date = 2020-08-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200808211206/https://svpressa.ru/economy/article/128709/ |url-status = live }}</ref>. [[1994-yil]]da XX asrning birinchi choragida [[Rossiya]] iqtisodiy siyosatining nazariy va mafkuraviy asoslari boʻyicha [[doktorlik dissertatsiyasi]]ni himoya qilgan. 1996-yilda professor unvonini oldi, 1999-yilda [[Grenobl]]dagi [[Per Mendes-Frans]] universitetida „Amaliy iqtisodiyot“ mutaxassisligi boʻyicha falsafa doktori ilmiy darajasini oldi (fr. Science économique appliquée)<ref name=tass/>. == Sanksiyalar == 2022-yil 6-martda [[Rossiya]]ning [[Ukraina]]<nowiki/>ga bostirib kirishidan soʻng u Rossiya rektorlari ittifoqining Rossiya agressiyasini qoʻllab-quvvatlovchi jamoaviy xatini imzoladi<ref name=":02">{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.forumfreerussia.org/main/2022-03-16/sankczionnyj-spisok-putina-popolnen-rektorami-rossijskih-vuzov-podderzhavshih-vojnu|title=Санкционный «Список Путина» пополнен ректорами российских ВУЗов, поддержавших войну|website=Форум Свободной России|date=2022-03-16|access-date=2023-07-03}}</ref>. Dastlab, Mau xatni imzolamadi, uning oʻrniga imzo chekkanlar roʻyxatida [[RANXiGS]] prorektori [[Maksim Nazarov]] bor edi, ammo keyinchalik ommaviy axborot vositalari akademiya matbuot xizmatiga murojaat qilganidan soʻng, murojaat ostida Mau imzosi paydo boʻldi<ref>{{Cite news|title=Арест Владимира Мау, отказ "Газпрома" от дивидендов и смягчение ограничений от ЦБ. Главные экономические новости дня|url=https://www.bbc.com/russian/news-62003808|website=BBC News Русская служба|access-date=2023-09-10|lang=ru|archive-date=2022-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20221224110205/https://www.bbc.com/russian/news-62003808}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vot-tak.tv/novosti/30-06-2022-reaktsiya-vladimir-mau|title=«Пусть все остальные тоже стрессуют». Реакция соцсетей на задержание Владимира Мау|website=Вот Так|access-date=2023-09-10|archive-date=2022-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715074307/https://vot-tak.tv/novosti/30-06-2022-reaktsiya-vladimir-mau/|url-status=live}}</ref>. [[2022-yil]] [[9-iyun]]<nowiki/>dan beri urushni qoʻllab-quvvatlagani uchun [[Ukraina]] tomonidan shaxsiy sanksiyalar ostida. Shuningdek, [[FBK]] Ukrainaga hujumni qoʻllab-quvvatlagani uchun korrupsionerlar va urushni qoʻzgʻatuvchilar roʻyxatiga kiritilgan, 2022-yil 16-martda Ozod Rossiya forumi tomonidan „[[Putin ro‘yxati]]“ va unga qarshi xalqaro sanksiyalar joriy etish taklifi bilan „urushni qoʻzgʻatuvchilar“ hisobotiga kiritilgan. 2022-yil 2-oktyabrda u Kanadaning „rejim safdoshlari“ sanksiyalar roʻyxatiga „Rossiyaning Ukrainaga asossiz va asossiz bostirib kirishiga koʻmaklashish yoki qoʻllab-quvvatlashdagi roli“ uchun kiritilgan. == Manbalar == <references /> [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Iqtisodiyot]] [[Turkum:Iqtisod fanlari doktorlari]] d5panjpb6cvpa89gufejvrkkn1mjdw1 Ishsizlikning tabiiy darajasi 0 1364008 5988100 2026-04-10T18:19:23Z GhostUch1xa 243420 „Albatta! Quyida maqola **Wikipedia uslubida, ensiklopedik tarzda, to‘liq va grammatik jihatdan to‘g‘ri o‘zbek tiliga tarjima qilindi** (wikikodlar saqlangan): --- {{short description|Iqtisodiy faoliyatni o‘rganishda muhim tushuncha}} '''Tabiiy ishsizlik darajasi''' — bu [[Iqtisodiyot|iqtisodiy]] faoliyatni o‘rganishda muhim tushuncha bo‘lib, u iqtisodiyotda “[ [to‘liq bandlik]]” holatida ham mavjud bo‘ladigan ishsizlik ul...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988100 wikitext text/x-wiki Albatta! Quyida maqola **Wikipedia uslubida, ensiklopedik tarzda, to‘liq va grammatik jihatdan to‘g‘ri o‘zbek tiliga tarjima qilindi** (wikikodlar saqlangan): --- {{short description|Iqtisodiy faoliyatni o‘rganishda muhim tushuncha}} '''Tabiiy ishsizlik darajasi''' — bu [[Iqtisodiyot|iqtisodiy]] faoliyatni o‘rganishda muhim tushuncha bo‘lib, u iqtisodiyotda “[ [to‘liq bandlik]]” holatida ham mavjud bo‘ladigan ishsizlik ulushini anglatadi. Ushbu tushuncha 1960-yillarda [[Milton Friedman]] va [[Edmund Phelps]] tomonidan ishlab chiqilgan bo‘lib, ular bu yo‘nalishdagi ishlari uchun Iqtisodiyot fanlari bo‘yicha Nobel xotira mukofoti mukofotiga sazovor bo‘lganlar. Oddiy qilib aytganda, tabiiy ishsizlik darajasi — bu iqtisodiyot muvozanat holatida bo‘lganda ishchi kuchining ma’lum bir qismi ishsiz bo‘lib qolishini anglatadi. Boshqacha aytganda, iqtisodiy atama sifatida “to‘liq bandlik” “nol ishsizlik” degani emas.<ref>{{cite web | title = The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 1976. Press release | publisher = Nobelprize.org | date = October 14, 1976 | url = [http://nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/1976/press.html](http://nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/1976/press.html) | access-date = February 16, 2009}}</ref> Bu tushuncha uzoq muddatda [[yalpi ichki mahsulot]] ishlab chiqarish darajasi bilan mos keladigan ishsizlik darajasini ifodalaydi. Ushbu daraja ishchi bozori va tovar bozorlari mukammal ishlamagan holatda ham yuzaga keladi. Tabiiy ishsizlik darajasi asosan iqtisodiyotning taklif tomoni bilan belgilanadi. Agar mehnat bozorida doimiy nomutanosibliklar yoki ish haqi qat’iyligi mavjud bo‘lsa, unda bu daraja ichida [[majburiy ishsizlik]] ham bo‘lishi mumkin. U odatda [[friksion ishsizlik]] va strukturaviy ishsizlik yig‘indisidan iborat bo‘ladi. --- ## Rivojlanishi [[Friedrich Hayek]] to‘liq bandlikni sun’iy ravishda yaratish inflyatsiyaga olib kelishi mumkinligini ta’kidlagan. [[David Hume]] esa hali 1752-yildayoq pul massasi oshishi ish haqi oshishiga olib kelishini kuzatgan. Tabiiy ishsizlik tushunchasining klassik ifodasi [[Milton Friedman]] tomonidan 1967-yilda [[Amerika Iqtisodiy Assotsiatsiyasi]]dagi nutqida berilgan: > Har qanday vaqtda shunday ishsizlik darajasi mavjudki, u real ish haqi muvozanati bilan mos keladi... Friedman bu tushunchani mehnat bozori talab va taklif modeli orqali tushuntirgan. --- ## Fillips egri chizig‘i bilan bog‘liqligi [[Milton Friedman]] tabiiy ishsizlik darajasini [[Phillips curve]] bilan bog‘lagan. Bu egri chiziq inflyatsiya va ishsizlik o‘rtasida qisqa muddatli teskari bog‘liqlik borligini ko‘rsatadi. Friedman va [[Edmund Phelps]] quyidagilarni ta’kidlagan: * past ishsizlik vaqtinchalik bo‘lishi mumkin, * uzoq muddatda inflyatsiya oshsa ham ishsizlik yana tabiiy darajaga qaytadi, * uzoq muddatli Phillips egri chizig‘i vertikal bo‘ladi. Shuning uchun ular shunday xulosa qilgan: talabni oshirish orqali ishsizlikni doimiy ravishda kamaytirib bo‘lmaydi. --- ## Tanqidlar Tabiiy ishsizlik nazariyasi bir qator tanqidlarga uchragan: * [[Milton Friedman]]ning o‘zi ham tabiiy darajani aniq o‘lchab bo‘lmasligini tan olgan. * Ba’zi iqtisodchilar yagona muvozanat darajasi mavjud emas deb hisoblaydi. * [[Roger Farmer]] (UCLA) fikricha, amaliy ma’lumotlar ishsizlik har doim tabiiy darajaga qaytishini ko‘rsatmaydi. * Ba’zi modellarda bir nechta muvozanat darajalari mavjud bo‘lishi mumkin (masalan, [[Diamond coconut model]]). --- ## Shuningdek qarang * [[Klassik dikotomiya]] * [[Friksion ishsizlik]] * [[Strukturaviy ishsizlik]] * [[Phillips curve]] * [[NAIRU]] * [[Mehnat iqtisodiyoti]] * [[Ishsizlik]] --- mrweanip4h75tm5etpucdutxhq7kt5h Ángeles de arrabal 0 1364009 5988101 2026-04-10T18:19:49Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988101 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Raúl de Anda]] | producer = Raúl de Anda | writer = Raúl de Anda <br> [[Robert Quigley]] <br> [[Fernando Méndez (writer)|Fernando Méndez]] | starring = [[Sofía Álvarez (1913-yilda tugʻilgan aktrisa)|Sofía Álvarez]] <br> [[David Silva (aktyor)|David Silva]] <br> [[Carlos López Moctezuma]] | music = [[Manuel Esperón]] | editing = [[Carlos Savage]] | studio = Producciones Raúl de Anda | distributor = | released = {{Film date|1949|08|26|df=yes}} | runtime = 103 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Ángeles de arrabal''' – 1949-yilda rejissyor [[Raúl de Anda]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] filmi. Bosh rollarni [[Sofía Álvarez (1913-yilda tugʻilgan aktrisa)|Sofía Álvarez]], [[David Silva (aktyor)|David Silva]] va [[Carlos López Moctezuma]] ijro etgan<ref>Riera p.163</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Emilio García Riera. ''Historia del cine mexicano''. Secretaría de Educación Pública, 1986. == Havolalar == * {{IMDb title|0255796}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} avyrzw3m3qtgcn36j2mzim7gfsn6qua Huw Dixon 0 1364010 5988102 2026-04-10T18:20:16Z Ranoxa 221044 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988102 wikitext text/x-wiki '''Huw David Dixon''' (/hjuː ˈdɛvəd ˈdɪksən/;<ref>"Huw" is a [http://www.behindthename.com/name/huw Welsh] spelling of the English name "Hugh" and is pronounced [https://downloads.bbc.co.uk/rmhttp/wales/livinginwales/hugh.mp3 /hju:/].</ref> 1958-yilda tug‘ilgan) — britaniyalik [[iqtisodchi]]. U 2006-yildan buyon [[Cardiff Business School]]da professor bo‘lib ishlaydi,<ref>{{cite web |url=http://www.caerdydd.ac.uk/carbs/econ/dixonh/index.html |title=Cardiff Business School&nbsp;– Huw D Dixon |publisher=Caerdydd.ac.uk |access-date=10 March 2012 }}{{Dead link|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> bundan avval [[York universiteti]]da (2003–2006) iqtisodiyot bo‘limi rahbari bo‘lgan hamda shu yerda professor sifatida faoliyat yuritgan (1992–2003),<ref>{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/story.asp?storyCode=188900&sectioncode=8 |title=Wisdom in a set of blue boxes |publisher=Times Higher Education |date=28 May 2004 |access-date=10 March 2012}}</ref> shuningdek [[Swansea universiteti]]da (1991–1992),<ref>[https://archive.today/20120911180952/http://www.swan.ac.uk/sbe/economics/alumni/big_91.jpg Alumni 1991 photo] swan.ac.uk</ref> [[Essex universiteti]]da dotsent (Reader) (1987–1991) va [[Birkbeck College]] (London universiteti)da o‘qituvchi (1983–1987) lavozimlarida ishlagan. ==Ta’lim== Dixon 1980-yilda [[Balliol College]], [[Oxford|Oksford universiteti]]da [[falsafa]], [[siyosat]] va [[iqtisodiyot]] yo‘nalishi bo‘yicha bakalavr darajasini olgan. So‘ngra u [[Nuffield College]], [[Oksford universiteti]]da [[Nobel mukofoti]] laureati ser [[James Mirrlees]] rahbarligida [[PhD]] (doktorlik) ilmiy darajasini bajargan<ref>{{cite web |url=http://books.global-investor.com/books/117413/Huw-David-Dixon/Controversies-in-Macroeconomics/ |title=Controversies in Macroeconomics (Book) by Huw David Dixon &#124; Global Investor Bookshop |publisher=Books.global-investor.com |access-date=10 March 2012 |archive-url=https://archive.today/20120707152905/http://books.global-investor.com/books/117413/Huw-David-Dixon/Controversies-in-Macroeconomics/ |archive-date=7 July 2012 |url-status=dead }}</ref> va 1984-yilda uni tamomlagan. ==Asarlari== Dixon [http://huwdixon.org/SurfingEconomics/index.html Surfing Economics] nomli kitob muallifi bo‘lib, unda yangi keynschilik iqtisodiyoti, [[tabiiy ishsizlik darajasi (monetarizm)|tabiiy ishsizlik darajasi]], cheklangan ratsionallik, ijtimoiy o‘rganish nazariyasi hamda [[iqtisodiyot]] tushunchalarini yoritib beradi. ==Faoliyati== [[File:Huw Dixon 1992.JPG|thumb|Huw Dixon 1992-yilda, Royal Economic Society konferensiyasi raisi sifatida, [[Jagdish Bhagwati]] (taklif etilgan ma’ruzachi) va [[David Forbes Hendry|ser David Hendry]] (RES prezidenti) bilan]] Dixon 1991–2001-yillarda [[Iqtisodiy siyosat tadqiqotlari markazi|CEPR]] a’zosi bo‘lgan,<ref>{{cite web|url=http://www.cepr.org/pubs/bulletin/dps/dp636.htm |title=Imperfect Competition Macroeconomic effects |publisher=Cepr.org |access-date=10 March 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050503045429/http://www.cepr.org/Pubs/bulletin/dps/dp636.htm |archive-date=3 May 2005 }}</ref> 1996–2001-yillarda [[Royal Economic Society]] kengashi a’zosi bo‘lgan va 2000-yildan buyon [[CESifo Economic Studies|CESifo]] institutining ilmiy xodimi hisoblanadi.<ref>{{cite web |url=http://www.cesifo-group.de/portal/page/portal/ifoHome/a-rts/a8resnet/10resnetmemb/_NETMEMBER_DATA?p_person_id=111 |title=CESifo Research Network Member Page |website=www.cesifo-group.de |access-date=6 June 2022 |archive-url=https://archive.today/20120802153838/http://www.cesifo-group.de/portal/page/portal/ifoHome/a-rts/a8resnet/10resnetmemb/_NETMEMBER_DATA?p_person_id=111 |archive-date=2 August 2012 |url-status=dead}}</ref> U 1986–1993-yillarda ''[[Review of Economic Studies]]'' tahrir hay’ati a’zosi bo‘lgan,<ref>{{cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/4782775 |title=Approximate Bertrand Equilibria in a Replicated Industry. |date=30 August 1983 |access-date=10 March 2012}}</ref> shuningdek ''Journal of Industrial Economics'' jurnalida ham faoliyat yuritgan. U 1994–1999-yillarda ''[[Economic Journal]]'' jurnalining “Controversies” bo‘limini tahrir qilgan va 1992-yilda [[Royal Economic Society]] konferensiyasi raisi bo‘lgan.<ref>{{cite web|url=http://www.resconference.org.uk/index.php?option=com_content&view=article&id=145:programme-chair-and-committee&catid=18:res2011-royal-holloway&Itemid=26 |title=Programme Chair and Committee |publisher=Resconference.org.uk |access-date=10 March 2012}}</ref> Dixon iqtisodiyotning ko‘plab yo‘nalishlarida tadqiqot olib borgan va Yevropaning yetakchi iqtisodchilaridan biri sifatida ta’riflangan.<ref>{{cite web|url=http://us.macmillan.com/book.aspx?isbn=9780333760611 |title=Surfing Economics &#124; Huw David Dixon &#124; Macmillan |publisher=Us.macmillan.com |date=4 December 2009 |access-date=10 March 2012}}</ref> enfq3ec5j8af1wtl1d1u5d9xvsw7p6f 5988103 5988102 2026-04-10T18:20:54Z Ranoxa 221044 [[Turkum:Iqtisodchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988103 wikitext text/x-wiki '''Huw David Dixon''' (/hjuː ˈdɛvəd ˈdɪksən/;<ref>"Huw" is a [http://www.behindthename.com/name/huw Welsh] spelling of the English name "Hugh" and is pronounced [https://downloads.bbc.co.uk/rmhttp/wales/livinginwales/hugh.mp3 /hju:/].</ref> 1958-yilda tug‘ilgan) — britaniyalik [[iqtisodchi]]. U 2006-yildan buyon [[Cardiff Business School]]da professor bo‘lib ishlaydi,<ref>{{cite web |url=http://www.caerdydd.ac.uk/carbs/econ/dixonh/index.html |title=Cardiff Business School&nbsp;– Huw D Dixon |publisher=Caerdydd.ac.uk |access-date=10 March 2012 }}{{Dead link|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> bundan avval [[York universiteti]]da (2003–2006) iqtisodiyot bo‘limi rahbari bo‘lgan hamda shu yerda professor sifatida faoliyat yuritgan (1992–2003),<ref>{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/story.asp?storyCode=188900&sectioncode=8 |title=Wisdom in a set of blue boxes |publisher=Times Higher Education |date=28 May 2004 |access-date=10 March 2012}}</ref> shuningdek [[Swansea universiteti]]da (1991–1992),<ref>[https://archive.today/20120911180952/http://www.swan.ac.uk/sbe/economics/alumni/big_91.jpg Alumni 1991 photo] swan.ac.uk</ref> [[Essex universiteti]]da dotsent (Reader) (1987–1991) va [[Birkbeck College]] (London universiteti)da o‘qituvchi (1983–1987) lavozimlarida ishlagan. ==Ta’lim== Dixon 1980-yilda [[Balliol College]], [[Oxford|Oksford universiteti]]da [[falsafa]], [[siyosat]] va [[iqtisodiyot]] yo‘nalishi bo‘yicha bakalavr darajasini olgan. So‘ngra u [[Nuffield College]], [[Oksford universiteti]]da [[Nobel mukofoti]] laureati ser [[James Mirrlees]] rahbarligida [[PhD]] (doktorlik) ilmiy darajasini bajargan<ref>{{cite web |url=http://books.global-investor.com/books/117413/Huw-David-Dixon/Controversies-in-Macroeconomics/ |title=Controversies in Macroeconomics (Book) by Huw David Dixon &#124; Global Investor Bookshop |publisher=Books.global-investor.com |access-date=10 March 2012 |archive-url=https://archive.today/20120707152905/http://books.global-investor.com/books/117413/Huw-David-Dixon/Controversies-in-Macroeconomics/ |archive-date=7 July 2012 |url-status=dead }}</ref> va 1984-yilda uni tamomlagan. ==Asarlari== Dixon [http://huwdixon.org/SurfingEconomics/index.html Surfing Economics] nomli kitob muallifi bo‘lib, unda yangi keynschilik iqtisodiyoti, [[tabiiy ishsizlik darajasi (monetarizm)|tabiiy ishsizlik darajasi]], cheklangan ratsionallik, ijtimoiy o‘rganish nazariyasi hamda [[iqtisodiyot]] tushunchalarini yoritib beradi. ==Faoliyati== [[File:Huw Dixon 1992.JPG|thumb|Huw Dixon 1992-yilda, Royal Economic Society konferensiyasi raisi sifatida, [[Jagdish Bhagwati]] (taklif etilgan ma’ruzachi) va [[David Forbes Hendry|ser David Hendry]] (RES prezidenti) bilan]] Dixon 1991–2001-yillarda [[Iqtisodiy siyosat tadqiqotlari markazi|CEPR]] a’zosi bo‘lgan,<ref>{{cite web|url=http://www.cepr.org/pubs/bulletin/dps/dp636.htm |title=Imperfect Competition Macroeconomic effects |publisher=Cepr.org |access-date=10 March 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050503045429/http://www.cepr.org/Pubs/bulletin/dps/dp636.htm |archive-date=3 May 2005 }}</ref> 1996–2001-yillarda [[Royal Economic Society]] kengashi a’zosi bo‘lgan va 2000-yildan buyon [[CESifo Economic Studies|CESifo]] institutining ilmiy xodimi hisoblanadi.<ref>{{cite web |url=http://www.cesifo-group.de/portal/page/portal/ifoHome/a-rts/a8resnet/10resnetmemb/_NETMEMBER_DATA?p_person_id=111 |title=CESifo Research Network Member Page |website=www.cesifo-group.de |access-date=6 June 2022 |archive-url=https://archive.today/20120802153838/http://www.cesifo-group.de/portal/page/portal/ifoHome/a-rts/a8resnet/10resnetmemb/_NETMEMBER_DATA?p_person_id=111 |archive-date=2 August 2012 |url-status=dead}}</ref> U 1986–1993-yillarda ''[[Review of Economic Studies]]'' tahrir hay’ati a’zosi bo‘lgan,<ref>{{cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/4782775 |title=Approximate Bertrand Equilibria in a Replicated Industry. |date=30 August 1983 |access-date=10 March 2012}}</ref> shuningdek ''Journal of Industrial Economics'' jurnalida ham faoliyat yuritgan. U 1994–1999-yillarda ''[[Economic Journal]]'' jurnalining “Controversies” bo‘limini tahrir qilgan va 1992-yilda [[Royal Economic Society]] konferensiyasi raisi bo‘lgan.<ref>{{cite web|url=http://www.resconference.org.uk/index.php?option=com_content&view=article&id=145:programme-chair-and-committee&catid=18:res2011-royal-holloway&Itemid=26 |title=Programme Chair and Committee |publisher=Resconference.org.uk |access-date=10 March 2012}}</ref> Dixon iqtisodiyotning ko‘plab yo‘nalishlarida tadqiqot olib borgan va Yevropaning yetakchi iqtisodchilaridan biri sifatida ta’riflangan.<ref>{{cite web|url=http://us.macmillan.com/book.aspx?isbn=9780333760611 |title=Surfing Economics &#124; Huw David Dixon &#124; Macmillan |publisher=Us.macmillan.com |date=4 December 2009 |access-date=10 March 2012}}</ref> [[Turkum:Iqtisodchilar]] 6al3sa4ds0fa41gesixanwollbpavy8 5988104 5988103 2026-04-10T18:21:16Z Ranoxa 221044 [[Turkum:Iqtisod]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988104 wikitext text/x-wiki '''Huw David Dixon''' (/hjuː ˈdɛvəd ˈdɪksən/;<ref>"Huw" is a [http://www.behindthename.com/name/huw Welsh] spelling of the English name "Hugh" and is pronounced [https://downloads.bbc.co.uk/rmhttp/wales/livinginwales/hugh.mp3 /hju:/].</ref> 1958-yilda tug‘ilgan) — britaniyalik [[iqtisodchi]]. U 2006-yildan buyon [[Cardiff Business School]]da professor bo‘lib ishlaydi,<ref>{{cite web |url=http://www.caerdydd.ac.uk/carbs/econ/dixonh/index.html |title=Cardiff Business School&nbsp;– Huw D Dixon |publisher=Caerdydd.ac.uk |access-date=10 March 2012 }}{{Dead link|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> bundan avval [[York universiteti]]da (2003–2006) iqtisodiyot bo‘limi rahbari bo‘lgan hamda shu yerda professor sifatida faoliyat yuritgan (1992–2003),<ref>{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/story.asp?storyCode=188900&sectioncode=8 |title=Wisdom in a set of blue boxes |publisher=Times Higher Education |date=28 May 2004 |access-date=10 March 2012}}</ref> shuningdek [[Swansea universiteti]]da (1991–1992),<ref>[https://archive.today/20120911180952/http://www.swan.ac.uk/sbe/economics/alumni/big_91.jpg Alumni 1991 photo] swan.ac.uk</ref> [[Essex universiteti]]da dotsent (Reader) (1987–1991) va [[Birkbeck College]] (London universiteti)da o‘qituvchi (1983–1987) lavozimlarida ishlagan. ==Ta’lim== Dixon 1980-yilda [[Balliol College]], [[Oxford|Oksford universiteti]]da [[falsafa]], [[siyosat]] va [[iqtisodiyot]] yo‘nalishi bo‘yicha bakalavr darajasini olgan. So‘ngra u [[Nuffield College]], [[Oksford universiteti]]da [[Nobel mukofoti]] laureati ser [[James Mirrlees]] rahbarligida [[PhD]] (doktorlik) ilmiy darajasini bajargan<ref>{{cite web |url=http://books.global-investor.com/books/117413/Huw-David-Dixon/Controversies-in-Macroeconomics/ |title=Controversies in Macroeconomics (Book) by Huw David Dixon &#124; Global Investor Bookshop |publisher=Books.global-investor.com |access-date=10 March 2012 |archive-url=https://archive.today/20120707152905/http://books.global-investor.com/books/117413/Huw-David-Dixon/Controversies-in-Macroeconomics/ |archive-date=7 July 2012 |url-status=dead }}</ref> va 1984-yilda uni tamomlagan. ==Asarlari== Dixon [http://huwdixon.org/SurfingEconomics/index.html Surfing Economics] nomli kitob muallifi bo‘lib, unda yangi keynschilik iqtisodiyoti, [[tabiiy ishsizlik darajasi (monetarizm)|tabiiy ishsizlik darajasi]], cheklangan ratsionallik, ijtimoiy o‘rganish nazariyasi hamda [[iqtisodiyot]] tushunchalarini yoritib beradi. ==Faoliyati== [[File:Huw Dixon 1992.JPG|thumb|Huw Dixon 1992-yilda, Royal Economic Society konferensiyasi raisi sifatida, [[Jagdish Bhagwati]] (taklif etilgan ma’ruzachi) va [[David Forbes Hendry|ser David Hendry]] (RES prezidenti) bilan]] Dixon 1991–2001-yillarda [[Iqtisodiy siyosat tadqiqotlari markazi|CEPR]] a’zosi bo‘lgan,<ref>{{cite web|url=http://www.cepr.org/pubs/bulletin/dps/dp636.htm |title=Imperfect Competition Macroeconomic effects |publisher=Cepr.org |access-date=10 March 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050503045429/http://www.cepr.org/Pubs/bulletin/dps/dp636.htm |archive-date=3 May 2005 }}</ref> 1996–2001-yillarda [[Royal Economic Society]] kengashi a’zosi bo‘lgan va 2000-yildan buyon [[CESifo Economic Studies|CESifo]] institutining ilmiy xodimi hisoblanadi.<ref>{{cite web |url=http://www.cesifo-group.de/portal/page/portal/ifoHome/a-rts/a8resnet/10resnetmemb/_NETMEMBER_DATA?p_person_id=111 |title=CESifo Research Network Member Page |website=www.cesifo-group.de |access-date=6 June 2022 |archive-url=https://archive.today/20120802153838/http://www.cesifo-group.de/portal/page/portal/ifoHome/a-rts/a8resnet/10resnetmemb/_NETMEMBER_DATA?p_person_id=111 |archive-date=2 August 2012 |url-status=dead}}</ref> U 1986–1993-yillarda ''[[Review of Economic Studies]]'' tahrir hay’ati a’zosi bo‘lgan,<ref>{{cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/4782775 |title=Approximate Bertrand Equilibria in a Replicated Industry. |date=30 August 1983 |access-date=10 March 2012}}</ref> shuningdek ''Journal of Industrial Economics'' jurnalida ham faoliyat yuritgan. U 1994–1999-yillarda ''[[Economic Journal]]'' jurnalining “Controversies” bo‘limini tahrir qilgan va 1992-yilda [[Royal Economic Society]] konferensiyasi raisi bo‘lgan.<ref>{{cite web|url=http://www.resconference.org.uk/index.php?option=com_content&view=article&id=145:programme-chair-and-committee&catid=18:res2011-royal-holloway&Itemid=26 |title=Programme Chair and Committee |publisher=Resconference.org.uk |access-date=10 March 2012}}</ref> Dixon iqtisodiyotning ko‘plab yo‘nalishlarida tadqiqot olib borgan va Yevropaning yetakchi iqtisodchilaridan biri sifatida ta’riflangan.<ref>{{cite web|url=http://us.macmillan.com/book.aspx?isbn=9780333760611 |title=Surfing Economics &#124; Huw David Dixon &#124; Macmillan |publisher=Us.macmillan.com |date=4 December 2009 |access-date=10 March 2012}}</ref> [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Iqtisod]] 807ib97vu9lska7eqpltlo3u9jr53pw 5988105 5988104 2026-04-10T18:21:54Z Ranoxa 221044 [[Turkum:1958-yilda tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988105 wikitext text/x-wiki '''Huw David Dixon''' (/hjuː ˈdɛvəd ˈdɪksən/;<ref>"Huw" is a [http://www.behindthename.com/name/huw Welsh] spelling of the English name "Hugh" and is pronounced [https://downloads.bbc.co.uk/rmhttp/wales/livinginwales/hugh.mp3 /hju:/].</ref> 1958-yilda tug‘ilgan) — britaniyalik [[iqtisodchi]]. U 2006-yildan buyon [[Cardiff Business School]]da professor bo‘lib ishlaydi,<ref>{{cite web |url=http://www.caerdydd.ac.uk/carbs/econ/dixonh/index.html |title=Cardiff Business School&nbsp;– Huw D Dixon |publisher=Caerdydd.ac.uk |access-date=10 March 2012 }}{{Dead link|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> bundan avval [[York universiteti]]da (2003–2006) iqtisodiyot bo‘limi rahbari bo‘lgan hamda shu yerda professor sifatida faoliyat yuritgan (1992–2003),<ref>{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/story.asp?storyCode=188900&sectioncode=8 |title=Wisdom in a set of blue boxes |publisher=Times Higher Education |date=28 May 2004 |access-date=10 March 2012}}</ref> shuningdek [[Swansea universiteti]]da (1991–1992),<ref>[https://archive.today/20120911180952/http://www.swan.ac.uk/sbe/economics/alumni/big_91.jpg Alumni 1991 photo] swan.ac.uk</ref> [[Essex universiteti]]da dotsent (Reader) (1987–1991) va [[Birkbeck College]] (London universiteti)da o‘qituvchi (1983–1987) lavozimlarida ishlagan. ==Ta’lim== Dixon 1980-yilda [[Balliol College]], [[Oxford|Oksford universiteti]]da [[falsafa]], [[siyosat]] va [[iqtisodiyot]] yo‘nalishi bo‘yicha bakalavr darajasini olgan. So‘ngra u [[Nuffield College]], [[Oksford universiteti]]da [[Nobel mukofoti]] laureati ser [[James Mirrlees]] rahbarligida [[PhD]] (doktorlik) ilmiy darajasini bajargan<ref>{{cite web |url=http://books.global-investor.com/books/117413/Huw-David-Dixon/Controversies-in-Macroeconomics/ |title=Controversies in Macroeconomics (Book) by Huw David Dixon &#124; Global Investor Bookshop |publisher=Books.global-investor.com |access-date=10 March 2012 |archive-url=https://archive.today/20120707152905/http://books.global-investor.com/books/117413/Huw-David-Dixon/Controversies-in-Macroeconomics/ |archive-date=7 July 2012 |url-status=dead }}</ref> va 1984-yilda uni tamomlagan. ==Asarlari== Dixon [http://huwdixon.org/SurfingEconomics/index.html Surfing Economics] nomli kitob muallifi bo‘lib, unda yangi keynschilik iqtisodiyoti, [[tabiiy ishsizlik darajasi (monetarizm)|tabiiy ishsizlik darajasi]], cheklangan ratsionallik, ijtimoiy o‘rganish nazariyasi hamda [[iqtisodiyot]] tushunchalarini yoritib beradi. ==Faoliyati== [[File:Huw Dixon 1992.JPG|thumb|Huw Dixon 1992-yilda, Royal Economic Society konferensiyasi raisi sifatida, [[Jagdish Bhagwati]] (taklif etilgan ma’ruzachi) va [[David Forbes Hendry|ser David Hendry]] (RES prezidenti) bilan]] Dixon 1991–2001-yillarda [[Iqtisodiy siyosat tadqiqotlari markazi|CEPR]] a’zosi bo‘lgan,<ref>{{cite web|url=http://www.cepr.org/pubs/bulletin/dps/dp636.htm |title=Imperfect Competition Macroeconomic effects |publisher=Cepr.org |access-date=10 March 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050503045429/http://www.cepr.org/Pubs/bulletin/dps/dp636.htm |archive-date=3 May 2005 }}</ref> 1996–2001-yillarda [[Royal Economic Society]] kengashi a’zosi bo‘lgan va 2000-yildan buyon [[CESifo Economic Studies|CESifo]] institutining ilmiy xodimi hisoblanadi.<ref>{{cite web |url=http://www.cesifo-group.de/portal/page/portal/ifoHome/a-rts/a8resnet/10resnetmemb/_NETMEMBER_DATA?p_person_id=111 |title=CESifo Research Network Member Page |website=www.cesifo-group.de |access-date=6 June 2022 |archive-url=https://archive.today/20120802153838/http://www.cesifo-group.de/portal/page/portal/ifoHome/a-rts/a8resnet/10resnetmemb/_NETMEMBER_DATA?p_person_id=111 |archive-date=2 August 2012 |url-status=dead}}</ref> U 1986–1993-yillarda ''[[Review of Economic Studies]]'' tahrir hay’ati a’zosi bo‘lgan,<ref>{{cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/4782775 |title=Approximate Bertrand Equilibria in a Replicated Industry. |date=30 August 1983 |access-date=10 March 2012}}</ref> shuningdek ''Journal of Industrial Economics'' jurnalida ham faoliyat yuritgan. U 1994–1999-yillarda ''[[Economic Journal]]'' jurnalining “Controversies” bo‘limini tahrir qilgan va 1992-yilda [[Royal Economic Society]] konferensiyasi raisi bo‘lgan.<ref>{{cite web|url=http://www.resconference.org.uk/index.php?option=com_content&view=article&id=145:programme-chair-and-committee&catid=18:res2011-royal-holloway&Itemid=26 |title=Programme Chair and Committee |publisher=Resconference.org.uk |access-date=10 March 2012}}</ref> Dixon iqtisodiyotning ko‘plab yo‘nalishlarida tadqiqot olib borgan va Yevropaning yetakchi iqtisodchilaridan biri sifatida ta’riflangan.<ref>{{cite web|url=http://us.macmillan.com/book.aspx?isbn=9780333760611 |title=Surfing Economics &#124; Huw David Dixon &#124; Macmillan |publisher=Us.macmillan.com |date=4 December 2009 |access-date=10 March 2012}}</ref> [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Iqtisod]] [[Turkum:1958-yilda tugʻilganlar]] ssejc5lre6wfbty9jo6succws2ev5vy 5988240 5988105 2026-04-10T19:31:32Z Ranoxa 221044 5988240 wikitext text/x-wiki '''Huw David Dixon''' (/hjuː ˈdɛvəd ˈdɪksən/;<ref>"Huw" is a [http://www.behindthename.com/name/huw Welsh] spelling of the English name "Hugh" and is pronounced [https://downloads.bbc.co.uk/rmhttp/wales/livinginwales/hugh.mp3 /hju:/].</ref> 1958-yilda tug‘ilgan) — britaniyalik [[iqtisodchi]]. U 2006-yildan buyon [[Cardiff Business School]]da professor bo‘lib ishlaydi,<ref>{{cite web |url=http://www.caerdydd.ac.uk/carbs/econ/dixonh/index.html |title=Cardiff Business School&nbsp;– Huw D Dixon |publisher=Caerdydd.ac.uk |access-date=10 March 2012 }}{{Dead link|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> bundan avval [[York universiteti]]da (2003–2006) iqtisodiyot bo‘limi rahbari bo‘lgan hamda shu yerda professor sifatida faoliyat yuritgan (1992–2003),<ref>{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/story.asp?storyCode=188900&sectioncode=8 |title=Wisdom in a set of blue boxes |publisher=Times Higher Education |date=28 May 2004 |access-date=10 March 2012}}</ref> shuningdek [[Swansea universiteti]]da (1991–1992),<ref>[https://archive.today/20120911180952/http://www.swan.ac.uk/sbe/economics/alumni/big_91.jpg Alumni 1991 photo] swan.ac.uk</ref> [[Essex universiteti]]da dotsent (Reader) (1987–1991) va [[Birkbeck College]] (London universiteti)da o‘qituvchi (1983–1987) lavozimlarida ishlagan. ==Ta’lim== Dixon 1980-yilda [[Balliol College]], [[Oxford|Oksford universiteti]]da [[falsafa]], [[siyosat]] va [[iqtisodiyot]] yo‘nalishi bo‘yicha bakalavr darajasini olgan. So‘ngra u [[Nuffield College]], [[Oksford universiteti]]da [[Nobel mukofoti]] laureati ser [[James Mirrlees]] rahbarligida [[PhD]] (doktorlik) ilmiy darajasini bajargan<ref>{{cite web |url=http://books.global-investor.com/books/117413/Huw-David-Dixon/Controversies-in-Macroeconomics/ |title=Controversies in Macroeconomics (Book) by Huw David Dixon &#124; Global Investor Bookshop |publisher=Books.global-investor.com |access-date=10 March 2012 |archive-url=https://archive.today/20120707152905/http://books.global-investor.com/books/117413/Huw-David-Dixon/Controversies-in-Macroeconomics/ |archive-date=7 July 2012 |url-status=dead }}</ref> va 1984-yilda uni tamomlagan. ==Asarlari== Dixon [http://huwdixon.org/SurfingEconomics/index.html Surfing Economics] nomli kitob muallifi bo‘lib, unda yangi keynschilik iqtisodiyoti, [[tabiiy ishsizlik darajasi (monetarizm)|tabiiy ishsizlik darajasi]], cheklangan ratsionallik, ijtimoiy o‘rganish nazariyasi hamda [[iqtisodiyot]] tushunchalarini yoritib bergan. ==Faoliyati== [[File:Huw Dixon 1992.JPG|thumb|Huw Dixon 1992-yilda, Royal Economic Society konferensiyasi raisi sifatida, [[Jagdish Bhagwati]] (taklif etilgan ma’ruzachi) va [[David Forbes Hendry|ser David Hendry]] (RES prezidenti) bilan]] Dixon 1991–2001-yillarda [[Iqtisodiy siyosat tadqiqotlari markazi|CEPR]] a’zosi bo‘lgan,<ref>{{cite web|url=http://www.cepr.org/pubs/bulletin/dps/dp636.htm |title=Imperfect Competition Macroeconomic effects |publisher=Cepr.org |access-date=10 March 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050503045429/http://www.cepr.org/Pubs/bulletin/dps/dp636.htm |archive-date=3 May 2005 }}</ref> 1996–2001-yillarda [[Royal Economic Society]] kengashi a’zosi bo‘lgan va 2000-yildan buyon [[CESifo Economic Studies|CESifo]] institutining ilmiy xodimi hisoblanadi.<ref>{{cite web |url=http://www.cesifo-group.de/portal/page/portal/ifoHome/a-rts/a8resnet/10resnetmemb/_NETMEMBER_DATA?p_person_id=111 |title=CESifo Research Network Member Page |website=www.cesifo-group.de |access-date=6 June 2022 |archive-url=https://archive.today/20120802153838/http://www.cesifo-group.de/portal/page/portal/ifoHome/a-rts/a8resnet/10resnetmemb/_NETMEMBER_DATA?p_person_id=111 |archive-date=2 August 2012 |url-status=dead}}</ref> U 1986–1993-yillarda ''[[Review of Economic Studies]]'' tahrir hay’ati a’zosi bo‘lgan,<ref>{{cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/4782775 |title=Approximate Bertrand Equilibria in a Replicated Industry. |date=30 August 1983 |access-date=10 March 2012}}</ref> shuningdek ''Journal of Industrial Economics'' jurnalida ham faoliyat yuritgan. U 1994–1999-yillarda ''[[Economic Journal]]'' jurnalining “Controversies” bo‘limini tahrir qilgan va 1992-yilda [[Royal Economic Society]] konferensiyasi raisi bo‘lgan.<ref>{{cite web|url=http://www.resconference.org.uk/index.php?option=com_content&view=article&id=145:programme-chair-and-committee&catid=18:res2011-royal-holloway&Itemid=26 |title=Programme Chair and Committee |publisher=Resconference.org.uk |access-date=10 March 2012}}</ref> Dixon iqtisodiyotning ko‘plab yo‘nalishlarida tadqiqot olib borgan va Yevropaning yetakchi iqtisodchilaridan biri sifatida ta’riflangan.<ref>{{cite web|url=http://us.macmillan.com/book.aspx?isbn=9780333760611 |title=Surfing Economics &#124; Huw David Dixon &#124; Macmillan |publisher=Us.macmillan.com |date=4 December 2009 |access-date=10 March 2012}}</ref> [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Iqtisod]] [[Turkum:1958-yilda tugʻilganlar]] 5lkhyu22kfzcsblhnd60385brczklny 5988460 5988240 2026-04-11T08:08:50Z Ranoxa 221044 5988460 wikitext text/x-wiki '''Huw David Dixon''' (/hjuː ˈdɛvəd ˈdɪksən/;<ref>"Huw" is a [http://www.behindthename.com/name/huw Welsh] spelling of the English name "Hugh" and is pronounced [https://downloads.bbc.co.uk/rmhttp/wales/livinginwales/hugh.mp3 /hju:/].</ref> 1958-yilda tug‘ilgan) — britaniyalik [[iqtisodchi]]. U 2006-yildan buyon [[Cardiff Business School]]da professor bo‘lib ishlaydi<ref>{{cite web |url=http://www.caerdydd.ac.uk/carbs/econ/dixonh/index.html |title=Cardiff Business School&nbsp;– Huw D Dixon |publisher=Caerdydd.ac.uk |access-date=10 March 2012 }}{{Dead link|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, bundan avval [[York universiteti]]da (2003–2006) iqtisodiyot bo‘limi rahbari bo‘lgan hamda shu yerda professor sifatida faoliyat yuritgan (1992–2003)<ref>{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/story.asp?storyCode=188900&sectioncode=8 |title=Wisdom in a set of blue boxes |publisher=Times Higher Education |date=28 May 2004 |access-date=10 March 2012}}</ref>, shuningdek [[Swansea universiteti]]da (1991–1992)<ref>[https://archive.today/20120911180952/http://www.swan.ac.uk/sbe/economics/alumni/big_91.jpg Alumni 1991 photo] swan.ac.uk</ref>, [[Essex universiteti]]da dotsent (Reader) (1987–1991) va [[Birkbeck College]] (London universiteti)da o‘qituvchi (1983–1987) lavozimlarida ishlagan. ==Ta’limi== Dixon 1980-yilda [[Balliol College]], [[Oxford|Oksford universiteti]]da [[falsafa]], [[siyosat]] va [[iqtisodiyot]] yo‘nalishi bo‘yicha bakalavr darajasini olgan. So‘ngra u [[Nuffield College]], [[Oksford universiteti]]da [[Nobel mukofoti]] laureati ser [[James Mirrlees]] rahbarligida [[PhD]] (doktorlik) ilmiy darajasini bajargan<ref>{{cite web |url=http://books.global-investor.com/books/117413/Huw-David-Dixon/Controversies-in-Macroeconomics/ |title=Controversies in Macroeconomics (Book) by Huw David Dixon &#124; Global Investor Bookshop |publisher=Books.global-investor.com |access-date=10 March 2012 |archive-url=https://archive.today/20120707152905/http://books.global-investor.com/books/117413/Huw-David-Dixon/Controversies-in-Macroeconomics/ |archive-date=7 July 2012 |url-status=dead }}</ref> va 1984-yilda uni tamomlagan. ==Asarlari== Dixon [http://huwdixon.org/SurfingEconomics/index.html Surfing Economics] nomli kitob muallifi bo‘lib, unda yangi keynschilik iqtisodiyoti, [[tabiiy ishsizlik darajasi (monetarizm)|tabiiy ishsizlik darajasi]], cheklangan ratsionallik, ijtimoiy o‘rganish nazariyasi hamda [[iqtisodiyot]] tushunchalarini yoritib bergan. ==Faoliyati== [[File:Huw Dixon 1992.JPG|thumb|Huw Dixon 1992-yilda, Royal Economic Society konferensiyasi raisi sifatida, [[Jagdish Bhagwati]] (taklif etilgan ma’ruzachi) va [[David Forbes Hendry|ser David Hendry]] (RES prezidenti) bilan]] Dixon 1991–2001-yillarda [[Iqtisodiy siyosat tadqiqotlari markazi|CEPR]] a’zosi bo‘lgan<ref>{{cite web|url=http://www.cepr.org/pubs/bulletin/dps/dp636.htm |title=Imperfect Competition Macroeconomic effects |publisher=Cepr.org |access-date=10 March 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050503045429/http://www.cepr.org/Pubs/bulletin/dps/dp636.htm |archive-date=3 May 2005 }}</ref>, 1996–2001-yillarda [[Royal Economic Society]] kengashi a’zosi bo‘lgan va 2000-yildan buyon [[CESifo Economic Studies|CESifo]] institutining ilmiy xodimi hisoblanadi<ref>{{cite web |url=http://www.cesifo-group.de/portal/page/portal/ifoHome/a-rts/a8resnet/10resnetmemb/_NETMEMBER_DATA?p_person_id=111 |title=CESifo Research Network Member Page |website=www.cesifo-group.de |access-date=6 June 2022 |archive-url=https://archive.today/20120802153838/http://www.cesifo-group.de/portal/page/portal/ifoHome/a-rts/a8resnet/10resnetmemb/_NETMEMBER_DATA?p_person_id=111 |archive-date=2 August 2012 |url-status=dead}}</ref>. U 1986–1993-yillarda ''[[Review of Economic Studies]]'' tahrir hay’ati a’zosi bo‘lgan<ref>{{cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/4782775 |title=Approximate Bertrand Equilibria in a Replicated Industry. |date=30 August 1983 |access-date=10 March 2012}}</ref>, shuningdek ''Journal of Industrial Economics'' jurnalida ham faoliyat yuritgan. U 1994–1999-yillarda ''[[Economic Journal]]'' jurnalining “Controversies” bo‘limini tahrir qilgan va 1992-yilda [[Royal Economic Society]] konferensiyasi raisi bo‘lgan<ref>{{cite web|url=http://www.resconference.org.uk/index.php?option=com_content&view=article&id=145:programme-chair-and-committee&catid=18:res2011-royal-holloway&Itemid=26 |title=Programme Chair and Committee |publisher=Resconference.org.uk |access-date=10 March 2012}}</ref>. Dixon iqtisodiyotning ko‘plab yo‘nalishlarida tadqiqot olib borgan va Yevropaning yetakchi iqtisodchilaridan biri sifatida ta’riflangan<ref>{{cite web|url=http://us.macmillan.com/book.aspx?isbn=9780333760611 |title=Surfing Economics &#124; Huw David Dixon &#124; Macmillan |publisher=Us.macmillan.com |date=4 December 2009 |access-date=10 March 2012}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Iqtisod]] [[Turkum:1958-yilda tugʻilganlar]] l6clcmc50gwimjieo0g8d8pc679z22i Distinto amanecer 0 1364011 5988107 2026-04-10T18:22:15Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988107 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Julio Bracho]] | producer = [[Emilio Gómez Muriel]] | writer = [[Max Aub]] (play) <br> [[Xavier Villaurrutia]] <br> Julio Bracho | starring = [[Andrea Palma (aktrisa)|Andrea Palma]] <br> [[Pedro Armendáriz]] <br> [[Alberto Galán]] | music = [[Raúl Lavista]] | cinematography = [[Gabriel Figueroa]] | editing = [[Gloria Schoemann]] | studio = Films Mundiales | distributor = Films Mundiales | released = {{Film date|1943|11|18|df=yes}} | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Distinto amanecer''' – 1943-yilda rejissyor [[Julio Bracho]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] [[triller film]]i. Bosh rollarni [[Andrea Palma (aktrisa)|Andrea Palma]], [[Pedro Armendáriz]] va [[Alberto Galán]] ijro etgan<ref>Mora p.66-68</ref>. ==Rollarda== * [[Andrea Palma (aktrisa)|Andrea Palma]] — Julieta * [[Pedro Armendáriz]] — Octavio * [[Alberto Galán]] — Ignacio Elizalde * [[Narciso Busquets]] — Juanito * [[Maruja Grifell]] — Ruizning xotini * [[Manuel Arvide]] — Gunman * Lucila Bowling — Gloria * [[Manuel Dondé]] — Gunman * [[Gaspar Henaine]] — Poyezd assistenti == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Mora, Carl J. ''Mexican Cinema: Reflections of a Society''. University of California Press, 1989. == Havolalar == * {{IMDb title|0035807}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 38xwknbkuy03qeqjrgjhofzp3kbbi25 5988109 5988107 2026-04-10T18:22:36Z Ahror Akramovich 75193 5988109 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Julio Bracho]] | producer = [[Emilio Gómez Muriel]] | writer = [[Max Aub]] (pyesa) <br> [[Xavier Villaurrutia]] <br> Julio Bracho | starring = [[Andrea Palma (aktrisa)|Andrea Palma]] <br> [[Pedro Armendáriz]] <br> [[Alberto Galán]] | music = [[Raúl Lavista]] | cinematography = [[Gabriel Figueroa]] | editing = [[Gloria Schoemann]] | studio = Films Mundiales | distributor = Films Mundiales | released = {{Film date|1943|11|18|df=yes}} | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Distinto amanecer''' – 1943-yilda rejissyor [[Julio Bracho]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] [[triller film]]i. Bosh rollarni [[Andrea Palma (aktrisa)|Andrea Palma]], [[Pedro Armendáriz]] va [[Alberto Galán]] ijro etgan<ref>Mora p.66-68</ref>. ==Rollarda== * [[Andrea Palma (aktrisa)|Andrea Palma]] — Julieta * [[Pedro Armendáriz]] — Octavio * [[Alberto Galán]] — Ignacio Elizalde * [[Narciso Busquets]] — Juanito * [[Maruja Grifell]] — Ruizning xotini * [[Manuel Arvide]] — Gunman * Lucila Bowling — Gloria * [[Manuel Dondé]] — Gunman * [[Gaspar Henaine]] — Poyezd assistenti == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Mora, Carl J. ''Mexican Cinema: Reflections of a Society''. University of California Press, 1989. == Havolalar == * {{IMDb title|0035807}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} hwv7tecwkvkm2kc25yv3jkq690ptgs3 Arriba las mujeres 0 1364012 5988111 2026-04-10T18:24:19Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988111 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Carlos Orellana]], | producer = [[José Rodríguez Granada]] | writer = [[Carlos Orellana]](ssenariy)<br>[[Teodoro J. Remírez]] (pyesa)<br>[[Joselito Rodríguez]] (kreditlanmagan)<ref name=monsivais></ref> | starring = [[Carlos Orellana]] | music = [[Raúl Lavista]]<ref name=monsivais></ref> | cinematography = [[José Ortiz Ramos]]<ref name=monsivais></ref> | editing = | distributor = | released = {{Film date|1943}} | runtime = 82 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Arriba las mujeres''' – 1943-yilda rejissyor [[Carlos Orellana]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] filmi. Bosh rollarni [[Carlos Orellana]], [[Consuelo Guerrero de Luna]], [[Antonio Badú]] va [[Pedro Infante]] ijro etgan<ref name=monsivais>{{cite book |last=Monsiváis |first=Carlos |date=2012 |title=Pedro Infante. Las leyes del querer (Pedro Infante. The laws of love) |url=https://books.google.com/books?id=5HBWQDjHu_4C |location=Mexico City, Mexico |publisher=Penguin Random House Grupo Editorial México |isbn=9786071115584}}</ref><ref name=avina>{{cite news |last=Avina |first=Rafael |date=19 April 2019 |title=La partida de Pedro y el azaroso encuentro entre Ismael Rodriguez y Pedro Infante en Mexicanos al grito de guerra (The passing of Pedro Infante and the chance meeting at the Mexican national anthem) |url=https://www.cineforever.com/2019/04/19/la-partida-de-pedro-y-el-azaroso-encuentro-entre-ismael-rodriguez-y-pedro-infante-en-mexicanos-al-grito-de-guerra/ |work=Cineforever |location=Aguascalientes, México |access-date=21 November 2020 |archive-date=6 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190706151227/https://www.cineforever.com/2019/04/19/la-partida-de-pedro-y-el-azaroso-encuentro-entre-ismael-rodriguez-y-pedro-infante-en-mexicanos-al-grito-de-guerra/ |url-status=dead }}</ref>. == Rollarda == * [[Consuelo Guerrero de Luna]]<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=En la Cineteca Nacional se recordó a las cinco grandes del cine cómico (Honoring the five greats of comic cinema at the National Cinematheque)|url=https://cineparallevar.mx/2016/08/26/en-la-cineteca-nacional-se-recordo-a-las-cinco-grandes-del-cine-comico/ |work=Cine Para Llevar |location=Metepec, México |date=26 August 2016 |access-date=21 November 2020}}</ref> — Felicidad * [[Carlos Orellana]] — Laureano * [[Antonio Badú]] — Zaid Bazur * [[Amparo Morillo]] — Luz Tenue * [[Pedro Infante]] — Chuy * [[Margarita Cortés]] * [[Víctor Urruchúa]] — Enrique * [[Virginia Zurí]] — Amalia * [[Manuel Noriega Ruiz]] — Don Próspero (— Manolo Noriega) * [[Arturo Soto Rangel]] — Juez Leobardo (— A. Soto Rangel) * [[Carolina Barret]] — Tacha * María Luisa Orellana == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{IMDb title|0035649}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} arzj0nlif2qi7poc3tqz7b3k8h1spc1 Arsenio Lupin 0 1364013 5988114 2026-04-10T18:25:50Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988114 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Ramón Peón]] | producer = Ramón Pereda | based_on = ''[[Arsène Lupin]]'' — [[Maurice Leblanc]] | writer = [[Antonio Helú]] <br> Ramón Pereda | narrator = | starring = [[Ramón Pereda]] <br> [[Adriana Lamar]] <br> [[Juan Pulido]] <br> [[José Baviera]] | music = [[Leo Cardona]] | cinematography = [[Jesús Hernández (cinematographer)|Jesús Hernández]] | editing = [[Alfredo Rosas Priego]] | studio = Pereda Films | distributor = Azteca Films | released = {{Film date|1947|11|19|df=y}} | runtime = 77 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Arsenio Lupin''' – 1947-yilda rejissyor [[Ramón Peón]] tomonidan suratga olingan mistik jinoyat janridagi [[Meksika]] filmi. Bosh rollarni [[Ramón Pereda]], [[Adriana Lamar]], [[Juan Pulido]] va [[José Baviera]] ijro etgan<ref>Riera p.58</ref><ref>Pitts p.5</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Pitts, Michael R. ''Famous Movie Detectives II''. Scarecrow Press, 1991. * Riera, Emilio García. ''Historia documental del cine mexicano: 1945''. Ediciones Era, 1969. == Havolalar == * {{IMDb title|0139860}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} i5z3ekujm9jx2iy3q5pyk89403fer99 John Franklin Crowell 0 1364014 5988116 2026-04-10T18:26:28Z Tewayev 117920 „{{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = John Franklin Crowell | asl ismi = | tasvir = | uzunlik = | izoh = | tartib = | lavozim = [[Duke universiteti]] prezidenti | bayroq = | bayroq2 = | ismi ostida = | boshlanish davri = 1887-yil | tugash davri = 1894-yil | premyer = | prezident = | spiker = | senat raisi = | vitse-prezident = | gubernator = | vitse-gubernator = | vazir = | bosh vazir = | birinchi vazir = | monarx = | noib = | kansler = | parlam...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988116 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = John Franklin Crowell | asl ismi = | tasvir = | uzunlik = | izoh = | tartib = | lavozim = [[Duke universiteti]] prezidenti | bayroq = | bayroq2 = | ismi ostida = | boshlanish davri = 1887-yil | tugash davri = 1894-yil | premyer = | prezident = | spiker = | senat raisi = | vitse-prezident = | gubernator = | vitse-gubernator = | vazir = | bosh vazir = | birinchi vazir = | monarx = | noib = | kansler = | parlament = | lider = | hokim = | hokim yordamchisi = | hukmdor = | hukmdor yordamchisi = | yordamchisi = | muvaqqat = | muxolif = | oʻrinbosar = | oʻtmishdoshi = | vorisi = | avvalgisi = [[Marquis Lafayette Wood]] | keyingisi = [[John Carlisle Kilgo]] | toj kiydirish marosimi = | 1belginomi = | 1matnnomi = | 2belginomi = | 2matnnomi = | 3belginomi = | 3matnnomi = | 4belginomi = | 4matnnomi = | 5belginomi = | 5matnnomi = | tartib_2 = | lavozim_2 = | bayroq_2= | bayroq2_2= | ismi ostida_2 = | boshlanish davri_2 = | tugash davri_2 = | premyer_2 = | prezident_2 = | vitse-prezident_2 = | gubernator_2 = | vitse-gubernator_2 = | vazir_2 = | bosh vazir_2 = | birinchi vazir_2 = | monarx_2 = | noib_2 = | kansler_2 = | parlament_2 = | lider_2 = | hokim_2 = | hokim yordamchisi_2 = | hukmdor_2 = | hukmdor yordamchisi_2 = | yordamchisi_2 = | muvaqqat_2 = | muxolif_2 = | oʻrinbosar_2 = | oʻtmishdoshi_2 = | vorisi_2 = | avvalgisi_2 = | keyingisi_2 = | toj kiydirish marosimi_2 = | 1belginomi_2 = | 1matnnomi_2 = | 2belginomi_2 = | 2matnnomi_2 = | 3belginomi_2 = | 3matnnomi_2 = | 4belginomi_2 = | 4matnnomi_2 = | 5belginomi_2 = | 5matnnomi_2 = | tartib_3 = | lavozim_3 = | bayroq_3= | bayroq2_3= | ismi ostida_3 = | boshlanish davri_3 = | tugash davri_3 = | premyer_3 = | prezident_3 = | vitse-prezident_3 = | gubernator_3 = | vitse-gubernator_3 = | vazir_3 = | bosh vazir_3 = | birinchi vazir_3 = | monarx_3 = | noib_3 = | kansler_3 = | parlament_3 = | lider_3 = | hokim_3 = | hokim yordamchisi_3 = | hukmdor_3 = | hukmdor yordamchisi_3 = | yordamchisi_3 = | muvaqqat_3 = | muxolif_3 = | oʻrinbosar_3 = | oʻtmishdoshi_3 = | vorisi_3 = | avvalgisi_3 = | keyingisi_3 = | toj kiydirish marosimi_3 = | 1belginomi_3 = | 1matnnomi_3 = | 2belginomi_3 = | 2matnnomi_3 = | 3belginomi_3 = | 3matnnomi_3 = | 4belginomi_3 = | 4matnnomi_3 = | 5belginomi_3 = | 5matnnomi_3 = | tartib_4 = | lavozim_4 = | bayroq_4= | bayroq2_4= | ismi ostida_4 = | boshlanish davri_4 = | tugash davri_4 = | premyer_4 = | prezident_4 = | vitse-prezident_4 = | gubernator_4 = | vitse-gubernator_4 = | vazir_4 = | bosh vazir_4 = | birinchi vazir_4 = | monarx_4 = | noib_4 = | kansler_4 = | parlament_4 = | lider_4 = | hokim_4 = | hokim yordamchisi_4 = | hukmdor_4 = | hukmdor yordamchisi_4 = | yordamchisi_4 = | muvaqqat_4 = | muxolif_4 = | oʻrinbosar_4 = | oʻtmishdoshi_4 = | vorisi_4 = | avvalgisi_4 = | keyingisi_4 = | toj kiydirish marosimi_4 = | 1belginomi_4 = | 1matnnomi_4 = | 2belginomi_4 = | 2matnnomi_4 = | 3belginomi_4 = | 3matnnomi_4 = | 4belginomi_4 = | 4matnnomi_4 = | 5belginomi_4 = | 5matnnomi_4 = | tartib_5 = | lavozim_5 = | bayroq_5= | bayroq2_5= | ismi ostida_5 = | boshlanish davri_5 = | tugash davri_5 = | premyer_5 = | prezident_5 = | vitse-prezident_5 = | gubernator_5 = | vitse-gubernator_5 = | vazir_5 = | bosh vazir_5 = | birinchi vazir_5 = | monarx_5 = | noib_5 = | kansler_5 = | parlament_5 = | lider_5 = | hokim_5 = | hokim yordamchisi_5 = | hukmdor_5 = | hukmdor yordamchisi_5 = | yordamchisi_5 = | muvaqqat_5 = | muxolif_5 = | oʻrinbosar_5 = | oʻtmishdoshi_5 = | vorisi_5 = | avvalgisi_5 = | keyingisi_5 = | toj kiydirish marosimi_5 = | 1belginomi_5 = | 1matnnomi_5 = | 2belginomi_5 = | 2matnnomi_5 = | 3belginomi_5 = | 3matnnomi_5 = | 4belginomi_5 = | 4matnnomi_5 = | 5belginomi_5 = | 5matnnomi_5 = | tartib_6 = | lavozim_6 = | bayroq_6= | bayroq2_6= | ismi ostida_6 = | boshlanish davri_6 = | tugash davri_6 = | premyer_6 = | prezident_6 = | vitse-prezident_6 = | gubernator_6 = | vitse-gubernator_6 = | vazir_6 = | bosh vazir_6 = | birinchi vazir_6 = | monarx_6 = | noib_6 = | kansler_6 = | parlament_6 = | lider_6 = | hokim_6 = | hokim yordamchisi_6 = | hukmdor_6 = | hukmdor yordamchisi_6 = | yordamchisi_6 = | muvaqqat_6 = | muxolif_6 = | oʻrinbosar_6 = | oʻtmishdoshi_6 = | vorisi_6 = | avvalgisi_6 = | keyingisi_6 = | toj kiydirish marosimi_2 = | 1belginomi_6 = | 1matnnomi_6 = | 2belginomi_6 = | 2matnnomi_6 = | 3belginomi_6 = | 3matnnomi_6 = | 4belginomi_6 = | 4matnnomi_6 = | 5belginomi_6 = | 5matnnomi_6 = | talaffuzi = | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = {{Birth date|1857|11|1}} | tavallud_joyi = [[York (Pennsylvania)]] | vafot sanasi = {{Death date and age|1931|8|6|1857|11|1}} | vafot joyi = [[East Orange]], [[Nyu-Jersi]] | vafot sababi = | dafn etilgan joyi = | fuqaroligi = | millati = | partiya = | boshqa partiya = | boʻyi = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | nikohsiz jufti = | munosabatlar = | qarindoshlari = | istiqomat joyi = | dini = | taʼlim = | alma_mater = [[Yale universiteti]]<br>[[Columbia universiteti]]<br>[[Berlin universiteti]] | kasbi = | mashhur ishlari = | maoshi = | kabinet = | qoʻmitalar = | portfolio = | ilmiy unvoni = | unvoni = | maʼlumoti = | mukofotlari = | blanka1 = | matn1 = | blanka2 = | matn2 = | blanka3 = | matn3 = | blanka4 = | matn4 = | blanka5 = | matn5 = | imzosi = | sayt = | taxallus = | mansubligi = | qoʻshin turi = | xizmat qilgan yillari = | harbiy_mukofotlari = | harbiy_blanka1 = | harbiy_matn1 = | harbiy_blanka2 = | harbiy_matn2 = | harbiy_blanka3 = | harbiy_matn3 = | harbiy_blanka4 = | harbiy_matn4 = | harbiy_blanka5 = | harbiy_matn5 = | modul = | modul2 = | modul3 = | modul4 = | modul5 = | izohlar = | sana = | yil = | manba = }} dovrhv7mf5ikf0ailbh8ss5toz1hzvs 5988181 5988116 2026-04-10T18:49:46Z Tewayev 117920 5988181 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = John Franklin Crowell | asl ismi = | tasvir = | uzunlik = | izoh = | tartib = | lavozim = [[Duke universiteti]] prezidenti | bayroq = | bayroq2 = | ismi ostida = | boshlanish davri = 1887-yil | tugash davri = 1894-yil | premyer = | prezident = | spiker = | senat raisi = | vitse-prezident = | gubernator = | vitse-gubernator = | vazir = | bosh vazir = | birinchi vazir = | monarx = | noib = | kansler = | parlament = | lider = | hokim = | hokim yordamchisi = | hukmdor = | hukmdor yordamchisi = | yordamchisi = | muvaqqat = | muxolif = | oʻrinbosar = | oʻtmishdoshi = | vorisi = | avvalgisi = [[Marquis Lafayette Wood]] | keyingisi = [[John Carlisle Kilgo]] | toj kiydirish marosimi = | 1belginomi = | 1matnnomi = | 2belginomi = | 2matnnomi = | 3belginomi = | 3matnnomi = | 4belginomi = | 4matnnomi = | 5belginomi = | 5matnnomi = | tartib_2 = | lavozim_2 = | bayroq_2= | bayroq2_2= | ismi ostida_2 = | boshlanish davri_2 = | tugash davri_2 = | premyer_2 = | prezident_2 = | vitse-prezident_2 = | gubernator_2 = | vitse-gubernator_2 = | vazir_2 = | bosh vazir_2 = | birinchi vazir_2 = | monarx_2 = | noib_2 = | kansler_2 = | parlament_2 = | lider_2 = | hokim_2 = | hokim yordamchisi_2 = | hukmdor_2 = | hukmdor yordamchisi_2 = | yordamchisi_2 = | muvaqqat_2 = | muxolif_2 = | oʻrinbosar_2 = | oʻtmishdoshi_2 = | vorisi_2 = | avvalgisi_2 = | keyingisi_2 = | toj kiydirish marosimi_2 = | 1belginomi_2 = | 1matnnomi_2 = | 2belginomi_2 = | 2matnnomi_2 = | 3belginomi_2 = | 3matnnomi_2 = | 4belginomi_2 = | 4matnnomi_2 = | 5belginomi_2 = | 5matnnomi_2 = | tartib_3 = | lavozim_3 = | bayroq_3= | bayroq2_3= | ismi ostida_3 = | boshlanish davri_3 = | tugash davri_3 = | premyer_3 = | prezident_3 = | vitse-prezident_3 = | gubernator_3 = | vitse-gubernator_3 = | vazir_3 = | bosh vazir_3 = | birinchi vazir_3 = | monarx_3 = | noib_3 = | kansler_3 = | parlament_3 = | lider_3 = | hokim_3 = | hokim yordamchisi_3 = | hukmdor_3 = | hukmdor yordamchisi_3 = | yordamchisi_3 = | muvaqqat_3 = | muxolif_3 = | oʻrinbosar_3 = | oʻtmishdoshi_3 = | vorisi_3 = | avvalgisi_3 = | keyingisi_3 = | toj kiydirish marosimi_3 = | 1belginomi_3 = | 1matnnomi_3 = | 2belginomi_3 = | 2matnnomi_3 = | 3belginomi_3 = | 3matnnomi_3 = | 4belginomi_3 = | 4matnnomi_3 = | 5belginomi_3 = | 5matnnomi_3 = | tartib_4 = | lavozim_4 = | bayroq_4= | bayroq2_4= | ismi ostida_4 = | boshlanish davri_4 = | tugash davri_4 = | premyer_4 = | prezident_4 = | vitse-prezident_4 = | gubernator_4 = | vitse-gubernator_4 = | vazir_4 = | bosh vazir_4 = | birinchi vazir_4 = | monarx_4 = | noib_4 = | kansler_4 = | parlament_4 = | lider_4 = | hokim_4 = | hokim yordamchisi_4 = | hukmdor_4 = | hukmdor yordamchisi_4 = | yordamchisi_4 = | muvaqqat_4 = | muxolif_4 = | oʻrinbosar_4 = | oʻtmishdoshi_4 = | vorisi_4 = | avvalgisi_4 = | keyingisi_4 = | toj kiydirish marosimi_4 = | 1belginomi_4 = | 1matnnomi_4 = | 2belginomi_4 = | 2matnnomi_4 = | 3belginomi_4 = | 3matnnomi_4 = | 4belginomi_4 = | 4matnnomi_4 = | 5belginomi_4 = | 5matnnomi_4 = | tartib_5 = | lavozim_5 = | bayroq_5= | bayroq2_5= | ismi ostida_5 = | boshlanish davri_5 = | tugash davri_5 = | premyer_5 = | prezident_5 = | vitse-prezident_5 = | gubernator_5 = | vitse-gubernator_5 = | vazir_5 = | bosh vazir_5 = | birinchi vazir_5 = | monarx_5 = | noib_5 = | kansler_5 = | parlament_5 = | lider_5 = | hokim_5 = | hokim yordamchisi_5 = | hukmdor_5 = | hukmdor yordamchisi_5 = | yordamchisi_5 = | muvaqqat_5 = | muxolif_5 = | oʻrinbosar_5 = | oʻtmishdoshi_5 = | vorisi_5 = | avvalgisi_5 = | keyingisi_5 = | toj kiydirish marosimi_5 = | 1belginomi_5 = | 1matnnomi_5 = | 2belginomi_5 = | 2matnnomi_5 = | 3belginomi_5 = | 3matnnomi_5 = | 4belginomi_5 = | 4matnnomi_5 = | 5belginomi_5 = | 5matnnomi_5 = | tartib_6 = | lavozim_6 = | bayroq_6= | bayroq2_6= | ismi ostida_6 = | boshlanish davri_6 = | tugash davri_6 = | premyer_6 = | prezident_6 = | vitse-prezident_6 = | gubernator_6 = | vitse-gubernator_6 = | vazir_6 = | bosh vazir_6 = | birinchi vazir_6 = | monarx_6 = | noib_6 = | kansler_6 = | parlament_6 = | lider_6 = | hokim_6 = | hokim yordamchisi_6 = | hukmdor_6 = | hukmdor yordamchisi_6 = | yordamchisi_6 = | muvaqqat_6 = | muxolif_6 = | oʻrinbosar_6 = | oʻtmishdoshi_6 = | vorisi_6 = | avvalgisi_6 = | keyingisi_6 = | toj kiydirish marosimi_2 = | 1belginomi_6 = | 1matnnomi_6 = | 2belginomi_6 = | 2matnnomi_6 = | 3belginomi_6 = | 3matnnomi_6 = | 4belginomi_6 = | 4matnnomi_6 = | 5belginomi_6 = | 5matnnomi_6 = | talaffuzi = | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = {{Birth date|1857|11|1}} | tavallud_joyi = [[York (Pennsylvania)]] | vafot sanasi = {{Death date and age|1931|8|6|1857|11|1}} | vafot joyi = [[East Orange]], [[Nyu-Jersi]] | vafot sababi = | dafn etilgan joyi = | fuqaroligi = | millati = | partiya = | boshqa partiya = | boʻyi = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | nikohsiz jufti = | munosabatlar = | qarindoshlari = | istiqomat joyi = | dini = | taʼlim = | alma_mater = [[Yale universiteti]]<br />[[Columbia universiteti]]<br />[[Berlin universiteti]] | kasbi = | mashhur ishlari = | maoshi = | kabinet = | qoʻmitalar = | portfolio = | ilmiy unvoni = | unvoni = | maʼlumoti = | mukofotlari = | blanka1 = | matn1 = | blanka2 = | matn2 = | blanka3 = | matn3 = | blanka4 = | matn4 = | blanka5 = | matn5 = | imzosi = | sayt = | taxallus = | mansubligi = | qoʻshin turi = | xizmat qilgan yillari = | harbiy_mukofotlari = | harbiy_blanka1 = | harbiy_matn1 = | harbiy_blanka2 = | harbiy_matn2 = | harbiy_blanka3 = | harbiy_matn3 = | harbiy_blanka4 = | harbiy_matn4 = | harbiy_blanka5 = | harbiy_matn5 = | modul = | modul2 = | modul3 = | modul4 = | modul5 = | izohlar = | sana = | yil = | manba = }} '''John Franklin Crowell''' (1-noyabr, 1857-yil — 6-avgust, 1931-yil) — [[Duke universiteti]]ning avvalgi nomi boʻlgan Trinity kolleji prezidenti sifatida 1887–1894-yillarda faoliyat yuritgan. Crowell [[Yale universiteti]], [[Columbia universiteti]] va [[Berlin universiteti]]da [[iqtisodiyot]] boʻyicha tahsil olgan. U 1883-yilda, Yaledan [[baklavr]] darajasini olganidan koʻp oʻtmay, Pennsilvaniyadagi Schuylkill seminariyasi (keyinchalik Albright kolleji)da taʼlim boshqaruvi sohasidagi faoliyatini boshlagan<ref name="NYT19310807">{{cite news |title=Dr. J.F. Crowell, Educator, Is Dead |work=New York Times |date=7 August 1931 |page=17}}</ref>. Crowell 1887-yilda Laura Kistler Getzga uylangan, biroq u bir yil oʻtib vafot etgan<ref name="NCP">{{cite web |last1=Russell |first1=Mattie U. |title=John Franklin Crowell |url=https://www.ncpedia.org/biography/crowell-john-franklin |website=NCpedia |access-date=2 April 2026}}</ref> 1891-yilda u Caroline Haas Pascoega uylangan.<ref name="NCP"></ref>. ==Trinity kolleji== Crowell asosan Trinity kollejining [[Shimoliy Karolina]]ga ko‘chirilishini boshqargani va [[Joseph L. Armstrong]] bilan birgalikda o‘quv dasturini Germaniya tadqiqot universitetlari modeliga moslab isloh qilgani bilan tanilgan. Shu maqsadda raqobatchi talaba adabiy jamiyatlarini o‘z kutubxonalarini yagona kollej fondiga birlashtirishga ko‘ndirgan. Crowell shaxsan kitoblarni kataloglashtirgan va talabalarni ilmiy izlanishlarga undash uchun ma’lumotlar stolida ishlagan. Shuningdek, Crowell kollej shioridagi lotin tilidagi xatolarni tuzatgan, Trinityda tashrif buyuruvchi ma’ruzachilar sonini oshirgan hamda bir nechta talaba ilmiy nashrlarini tashkil etishda yordam bergan. Ulardan biri — ''The Archive'' adabiy jurnali — [[AQSh]]dagi eng qadimiy shunday nashrlardan ikkinchisi hisoblanadi<ref>[http://library.duke.edu/uarchives/history/histnotes/j_f_crowell.html John Franklin Crowell<!-- bot-generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130307042621/http://library.duke.edu/uarchives/history/histnotes/j_f_crowell.html |date=2013-03-07 }} at library.duke.edu</ref>. Crowell 1888–1889-yillarda kollejning [[futbol]] jamoasiga ham bosh murabbiylik qilgan va 3–2 natija qayd etgan. ==Bosh murabbiylik rekordi== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Yil !! Jamoa !! Umumiy natija !! Konferensiya !! O‘rin !! Pley-off/Boul |- ! colspan="6" style="text-align:center;" | Trinity Blue and White (Mustaqil) (1888–1889-yillar) |- | [[1888|1888-yil]] || Trinity || 2–1 || — || — || — |- | [[1889|1889-yil]] || Trinity || 1–1 || — || — || — |- ! colspan="2" style="text-align:right;" | Trinity jami: ! 3–2 || — || — || — |- ! colspan="2" style="text-align:right;" | Umumiy: ! 3–2 || — || — || — |} == Kollejdan keyingi davr == [[Duke universiteti]]dan iste’foga chiqqach, Crowell 1895–1897-yillarda [[Smith kolleji]]da [[Iqtisodiyot]] va [[Sotsiologiya]] bo‘limi rahbari bo‘lib ishlagan<ref name="NYT19310807"></ref>. Shuningdek, Crowell 1897-yilda [[Columbia universiteti]]dan iqtisodiyot fanlar bo'yicha falsafa doktorlik darajasini olgan<ref name="JEI200503">{{cite journal |last1=Vaughn |first1=Gerald F. |title=Organized Speculation as an Institution: John Franklin Crowell and the U.S. Industrial Commission Report on Distribution of Farm Products |journal=Journal of Economic Issues |date=March 2005 |volume=39 |issue=1 |pages=221-233}}</ref>. Keyinchalik Crowell 1906–1915-yillarda ''[[The Wall Street Journal]]'' gazetasida yozuvchi va muharrir oʻrinbosari sifatida faoliyat yuritgan<ref name="DUA">{{cite web |title=John Franklin Crowell Records and Papers, 1883-1932 and undated |url=https://archives.lib.duke.edu/catalog/uaprescrowell |website=Duke University Archives |access-date=2 April 2026}}</ref> Nyu-Yorkda yashagan davrida Crowell ko‘pincha siyosatchi [[Seth Low]] bilan yaqin aloqada bo‘lgan.<ref name="NYT19310807"></ref>. Crowell 1917-yilda Trinity tomonidan faxriy „LL.D“ darajasi bilan taqdirlangan<ref>[http://library.duke.edu/uarchives/history/presidents.html Duke's Presidents] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130328085742/http://library.duke.edu/uarchives/history/presidents.html |date=March 28, 2013 }}. ''Duke University Archives.'' Accessed on January 29, 2008.</ref>. Hayotining so‘nggi yillarini Crowell [[East Orange]], [[Nyu-Jersi]]da o‘tkazgan va 1931-yilning 6-avgustida o‘z uyida vafot etgan<ref name="NYT19310807"></ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://archive.org/stream/menofmarkinameri00gate#page/n343/mode/2up Men of Mark in America] Biografiya va portreti {{Authority control}} [[Turkum:1857-yilda tug'ilganlar]] [[Turkum:1931-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] fqddlwptqcn7ix3ubrl6tz5yf5hct9x 5988188 5988181 2026-04-10T18:51:43Z Tewayev 117920 5988188 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = John Franklin Crowell | asl ismi = | tasvir = | uzunlik = | izoh = | tartib = | lavozim = [[Duke universiteti]] prezidenti | bayroq = | bayroq2 = | ismi ostida = | boshlanish davri = 1887-yil | tugash davri = 1894-yil | premyer = | prezident = | spiker = | senat raisi = | vitse-prezident = | gubernator = | vitse-gubernator = | vazir = | bosh vazir = | birinchi vazir = | monarx = | noib = | kansler = | parlament = | lider = | hokim = | hokim yordamchisi = | hukmdor = | hukmdor yordamchisi = | yordamchisi = | muvaqqat = | muxolif = | oʻrinbosar = | oʻtmishdoshi = | vorisi = | avvalgisi = [[Marquis Lafayette Wood]] | keyingisi = [[John Carlisle Kilgo]] | toj kiydirish marosimi = | 1belginomi = | 1matnnomi = | 2belginomi = | 2matnnomi = | 3belginomi = | 3matnnomi = | 4belginomi = | 4matnnomi = | 5belginomi = | 5matnnomi = | tartib_2 = | lavozim_2 = | bayroq_2= | bayroq2_2= | ismi ostida_2 = | boshlanish davri_2 = | tugash davri_2 = | premyer_2 = | prezident_2 = | vitse-prezident_2 = | gubernator_2 = | vitse-gubernator_2 = | vazir_2 = | bosh vazir_2 = | birinchi vazir_2 = | monarx_2 = | noib_2 = | kansler_2 = | parlament_2 = | lider_2 = | hokim_2 = | hokim yordamchisi_2 = | hukmdor_2 = | hukmdor yordamchisi_2 = | yordamchisi_2 = | muvaqqat_2 = | muxolif_2 = | oʻrinbosar_2 = | oʻtmishdoshi_2 = | vorisi_2 = | avvalgisi_2 = | keyingisi_2 = | toj kiydirish marosimi_2 = | 1belginomi_2 = | 1matnnomi_2 = | 2belginomi_2 = | 2matnnomi_2 = | 3belginomi_2 = | 3matnnomi_2 = | 4belginomi_2 = | 4matnnomi_2 = | 5belginomi_2 = | 5matnnomi_2 = | tartib_3 = | lavozim_3 = | bayroq_3= | bayroq2_3= | ismi ostida_3 = | boshlanish davri_3 = | tugash davri_3 = | premyer_3 = | prezident_3 = | vitse-prezident_3 = | gubernator_3 = | vitse-gubernator_3 = | vazir_3 = | bosh vazir_3 = | birinchi vazir_3 = | monarx_3 = | noib_3 = | kansler_3 = | parlament_3 = | lider_3 = | hokim_3 = | hokim yordamchisi_3 = | hukmdor_3 = | hukmdor yordamchisi_3 = | yordamchisi_3 = | muvaqqat_3 = | muxolif_3 = | oʻrinbosar_3 = | oʻtmishdoshi_3 = | vorisi_3 = | avvalgisi_3 = | keyingisi_3 = | toj kiydirish marosimi_3 = | 1belginomi_3 = | 1matnnomi_3 = | 2belginomi_3 = | 2matnnomi_3 = | 3belginomi_3 = | 3matnnomi_3 = | 4belginomi_3 = | 4matnnomi_3 = | 5belginomi_3 = | 5matnnomi_3 = | tartib_4 = | lavozim_4 = | bayroq_4= | bayroq2_4= | ismi ostida_4 = | boshlanish davri_4 = | tugash davri_4 = | premyer_4 = | prezident_4 = | vitse-prezident_4 = | gubernator_4 = | vitse-gubernator_4 = | vazir_4 = | bosh vazir_4 = | birinchi vazir_4 = | monarx_4 = | noib_4 = | kansler_4 = | parlament_4 = | lider_4 = | hokim_4 = | hokim yordamchisi_4 = | hukmdor_4 = | hukmdor yordamchisi_4 = | yordamchisi_4 = | muvaqqat_4 = | muxolif_4 = | oʻrinbosar_4 = | oʻtmishdoshi_4 = | vorisi_4 = | avvalgisi_4 = | keyingisi_4 = | toj kiydirish marosimi_4 = | 1belginomi_4 = | 1matnnomi_4 = | 2belginomi_4 = | 2matnnomi_4 = | 3belginomi_4 = | 3matnnomi_4 = | 4belginomi_4 = | 4matnnomi_4 = | 5belginomi_4 = | 5matnnomi_4 = | tartib_5 = | lavozim_5 = | bayroq_5= | bayroq2_5= | ismi ostida_5 = | boshlanish davri_5 = | tugash davri_5 = | premyer_5 = | prezident_5 = | vitse-prezident_5 = | gubernator_5 = | vitse-gubernator_5 = | vazir_5 = | bosh vazir_5 = | birinchi vazir_5 = | monarx_5 = | noib_5 = | kansler_5 = | parlament_5 = | lider_5 = | hokim_5 = | hokim yordamchisi_5 = | hukmdor_5 = | hukmdor yordamchisi_5 = | yordamchisi_5 = | muvaqqat_5 = | muxolif_5 = | oʻrinbosar_5 = | oʻtmishdoshi_5 = | vorisi_5 = | avvalgisi_5 = | keyingisi_5 = | toj kiydirish marosimi_5 = | 1belginomi_5 = | 1matnnomi_5 = | 2belginomi_5 = | 2matnnomi_5 = | 3belginomi_5 = | 3matnnomi_5 = | 4belginomi_5 = | 4matnnomi_5 = | 5belginomi_5 = | 5matnnomi_5 = | tartib_6 = | lavozim_6 = | bayroq_6= | bayroq2_6= | ismi ostida_6 = | boshlanish davri_6 = | tugash davri_6 = | premyer_6 = | prezident_6 = | vitse-prezident_6 = | gubernator_6 = | vitse-gubernator_6 = | vazir_6 = | bosh vazir_6 = | birinchi vazir_6 = | monarx_6 = | noib_6 = | kansler_6 = | parlament_6 = | lider_6 = | hokim_6 = | hokim yordamchisi_6 = | hukmdor_6 = | hukmdor yordamchisi_6 = | yordamchisi_6 = | muvaqqat_6 = | muxolif_6 = | oʻrinbosar_6 = | oʻtmishdoshi_6 = | vorisi_6 = | avvalgisi_6 = | keyingisi_6 = | toj kiydirish marosimi_2 = | 1belginomi_6 = | 1matnnomi_6 = | 2belginomi_6 = | 2matnnomi_6 = | 3belginomi_6 = | 3matnnomi_6 = | 4belginomi_6 = | 4matnnomi_6 = | 5belginomi_6 = | 5matnnomi_6 = | talaffuzi = | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = {{Birth date|1857|11|1}} | tavallud_joyi = [[York (Pennsylvania)]] | vafot sanasi = {{Death date and age|1931|8|6|1857|11|1}} | vafot joyi = [[East Orange]], [[Nyu-Jersi]] | vafot sababi = | dafn etilgan joyi = | fuqaroligi = | millati = | partiya = | boshqa partiya = | boʻyi = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | nikohsiz jufti = | munosabatlar = | qarindoshlari = | istiqomat joyi = | dini = | taʼlim = | alma_mater = [[Yale universiteti]]<br />[[Columbia universiteti]]<br />[[Berlin universiteti]] | kasbi = | mashhur ishlari = | maoshi = | kabinet = | qoʻmitalar = | portfolio = | ilmiy unvoni = | unvoni = | maʼlumoti = | mukofotlari = | blanka1 = | matn1 = | blanka2 = | matn2 = | blanka3 = | matn3 = | blanka4 = | matn4 = | blanka5 = | matn5 = | imzosi = | sayt = | taxallus = | mansubligi = | qoʻshin turi = | xizmat qilgan yillari = | harbiy_mukofotlari = | harbiy_blanka1 = | harbiy_matn1 = | harbiy_blanka2 = | harbiy_matn2 = | harbiy_blanka3 = | harbiy_matn3 = | harbiy_blanka4 = | harbiy_matn4 = | harbiy_blanka5 = | harbiy_matn5 = | modul = | modul2 = | modul3 = | modul4 = | modul5 = | izohlar = | sana = | yil = | manba = }} '''John Franklin Crowell''' (1-noyabr, 1857-yil — 6-avgust, 1931-yil) — [[Duke universiteti]]ning avvalgi nomi boʻlgan Trinity kolleji prezidenti sifatida 1887–1894-yillarda faoliyat yuritgan. Crowell [[Yale universiteti]], [[Columbia universiteti]] va [[Berlin universiteti]]da [[iqtisodiyot]] boʻyicha tahsil olgan. U 1883-yilda, Yaledan [[bakalavr]] darajasini olganidan koʻp oʻtmay, Pennsilvaniyadagi Schuylkill seminariyasi (keyinchalik Albright kolleji)da taʼlim boshqaruvi sohasidagi faoliyatini boshlagan<ref name="NYT19310807">{{cite news |title=Dr. J.F. Crowell, Educator, Is Dead |work=New York Times |date=7 August 1931 |page=17}}</ref>. Crowell 1887-yilda Laura Kistler Getzga uylangan, biroq u bir yil oʻtib vafot etgan<ref name="NCP">{{cite web |last1=Russell |first1=Mattie U. |title=John Franklin Crowell |url=https://www.ncpedia.org/biography/crowell-john-franklin |website=NCpedia |access-date=2 April 2026}}</ref> 1891-yilda u Caroline Haas Pascoega uylangan.<ref name="NCP"></ref>. ==Trinity kolleji== Crowell asosan Trinity kollejining [[Shimoliy Karolina]]ga ko‘chirilishini boshqargani va [[Joseph L. Armstrong]] bilan birgalikda o‘quv dasturini Germaniya tadqiqot universitetlari modeliga moslab isloh qilgani bilan tanilgan. Shu maqsadda raqobatchi talaba adabiy jamiyatlarini o‘z kutubxonalarini yagona kollej fondiga birlashtirishga ko‘ndirgan. Crowell shaxsan kitoblarni kataloglashtirgan va talabalarni ilmiy izlanishlarga undash uchun ma’lumotlar stolida ishlagan. Shuningdek, Crowell kollej shioridagi lotin tilidagi xatolarni tuzatgan, Trinityda tashrif buyuruvchi ma’ruzachilar sonini oshirgan hamda bir nechta talaba ilmiy nashrlarini tashkil etishda yordam bergan. Ulardan biri — ''The Archive'' adabiy jurnali — [[AQSh]]dagi eng qadimiy shunday nashrlardan ikkinchisi hisoblanadi<ref>[http://library.duke.edu/uarchives/history/histnotes/j_f_crowell.html John Franklin Crowell<!-- bot-generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130307042621/http://library.duke.edu/uarchives/history/histnotes/j_f_crowell.html |date=2013-03-07 }} at library.duke.edu</ref>. Crowell 1888–1889-yillarda kollejning [[futbol]] jamoasiga ham bosh murabbiylik qilgan va 3–2 natija qayd etgan. ==Bosh murabbiylik rekordi== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Yil !! Jamoa !! Umumiy natija !! Konferensiya !! O‘rin !! Pley-off/Boul |- ! colspan="6" style="text-align:center;" | Trinity Blue and White (Mustaqil) (1888–1889-yillar) |- | [[1888|1888-yil]] || Trinity || 2–1 || — || — || — |- | [[1889|1889-yil]] || Trinity || 1–1 || — || — || — |- ! colspan="2" style="text-align:right;" | Trinity jami: ! 3–2 || — || — || — |- ! colspan="2" style="text-align:right;" | Umumiy: ! 3–2 || — || — || — |} == Kollejdan keyingi davr == [[Duke universiteti]]dan iste’foga chiqqach, Crowell 1895–1897-yillarda [[Smith kolleji]]da [[Iqtisodiyot]] va [[Sotsiologiya]] bo‘limi rahbari bo‘lib ishlagan<ref name="NYT19310807"></ref>. Shuningdek, Crowell 1897-yilda [[Columbia universiteti]]dan iqtisodiyot fanlar bo'yicha falsafa doktorlik darajasini olgan<ref name="JEI200503">{{cite journal |last1=Vaughn |first1=Gerald F. |title=Organized Speculation as an Institution: John Franklin Crowell and the U.S. Industrial Commission Report on Distribution of Farm Products |journal=Journal of Economic Issues |date=March 2005 |volume=39 |issue=1 |pages=221-233}}</ref>. Keyinchalik Crowell 1906–1915-yillarda ''[[The Wall Street Journal]]'' gazetasida yozuvchi va muharrir oʻrinbosari sifatida faoliyat yuritgan<ref name="DUA">{{cite web |title=John Franklin Crowell Records and Papers, 1883-1932 and undated |url=https://archives.lib.duke.edu/catalog/uaprescrowell |website=Duke University Archives |access-date=2 April 2026}}</ref> Nyu-Yorkda yashagan davrida Crowell ko‘pincha siyosatchi [[Seth Low]] bilan yaqin aloqada bo‘lgan.<ref name="NYT19310807"></ref>. Crowell 1917-yilda Trinity tomonidan faxriy „LL.D“ darajasi bilan taqdirlangan<ref>[http://library.duke.edu/uarchives/history/presidents.html Duke's Presidents] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130328085742/http://library.duke.edu/uarchives/history/presidents.html |date=March 28, 2013 }}. ''Duke University Archives.'' Accessed on January 29, 2008.</ref>. Hayotining so‘nggi yillarini Crowell [[East Orange]], [[Nyu-Jersi]]da o‘tkazgan va 1931-yilning 6-avgustida o‘z uyida vafot etgan<ref name="NYT19310807"></ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://archive.org/stream/menofmarkinameri00gate#page/n343/mode/2up Men of Mark in America] Biografiya va portreti {{Authority control}} [[Turkum:1857-yilda tug'ilganlar]] [[Turkum:1931-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] sfoucajh84ac3g8ql83actqz0ah4qem ¡Así se quiere en Jalisco! 0 1364015 5988119 2026-04-10T18:27:04Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988119 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Fernando de Fuentes]] | writer = [[Carlos Arniches]] (roman), Fernando de Fuentes va [[Antonio Guzmán Aguilera]] | producer = Fernando de Fuentes va [[Jesús Grovas]] | starring = | cinematography = [[John W. Boyle]] va [[Agustín Martínez Solares]] | editing = | music = [[Manuel Esperón]] va [[Juan José Espinosa]] | distributor = | released = {{Film date|1942}} | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''¡Así se quiere en Jalisco!''' – 1942-yilda rejissyor [[Fernando de Fuentes]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] filmi. Film Meksikada rangli tasvirda suratga olingan ilk film sifatida qayd etilgan<ref>p.556 Allan, Elkan; National Film Theatre ''A Guide to World Cinema: Covering 7,200 films of 1950-84 Including Capsule Reviews and Stills from the Programmes of the National Film Theatre, London'' Whittet Books in association with the British Film Institute, 1985</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{IMDb title|0034479}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 7jt34ayi4kmlf570h2gcv8qtyndilt4 5988121 5988119 2026-04-10T18:27:26Z Ahror Akramovich 75193 5988121 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Fernando de Fuentes]] | writer = [[Carlos Arniches]] (roman), Fernando de Fuentes va [[Antonio Guzmán Aguilera]] | producer = Fernando de Fuentes va [[Jesús Grovas]] | starring = | cinematography = [[John W. Boyle]] va [[Agustín Martínez Solares]] | editing = | music = [[Manuel Esperón]] va [[Juan José Espinosa]] | distributor = | released = {{Film date|1942}} | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''¡Así se quiere en Jalisco!''' – 1942-yilda rejissyor [[Fernando de Fuentes]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] filmi. Meksikada rangli tasvirda suratga olingan ilk film sifatida qayd etilgan<ref>p.556 Allan, Elkan; National Film Theatre ''A Guide to World Cinema: Covering 7,200 films of 1950-84 Including Capsule Reviews and Stills from the Programmes of the National Film Theatre, London'' Whittet Books in association with the British Film Institute, 1985</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{IMDb title|0034479}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 16li2cexeoncokrdonrn20csa0w22gf El socio 0 1364016 5988124 2026-04-10T18:28:37Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988124 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Roberto Gavaldón]] | producer = [[Carlos Carriedo Galván]] <br> [[Raúl Gutiérrez E.]] | writer = [[Tito Davison]] | based_on = {{based on|''The Partner''|[[Jenaro Prieto]]}} | starring = [[Hugo del Carril]] <br /> [[Gloria Marín]] <br /> [[Nelly Montiel]] | music = [[Manuel Esperón]] <br /> [[Rosalío Ramírez]] | cinematography = [[Raúl Martínez Solares]] | editing = [[Gloria Schoemann]] | studio = | distributor = | released = {{film date|1946|04|18|df=yes}} | runtime = 106 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''El socio''' — 1946-yilda rejissyor [[Roberto Gavaldón]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] drama filmi. Bosh rollarni [[Hugo del Carril]], [[Gloria Marín]] va [[Nelly Montiel]] ijro etgan<ref>Pilcher, p. 118</ref>. Film [[Jenaro Prieto]]ning 1928-yilda yozilgan „The Partner“ romani asosida suratga olingan. Dekoratsiyalari badiiy rahbar [[Manuel Fontanals]] tomonidan yaratilgan. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Pilcher, Jeffrey M. ''Cantinflas and the Chaos of Mexican Modernity''. Rowman & Littlefield, 2001. == Havolalar == * {{IMDb title|0219315}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} okyd0gfdeavf7xazipivqyg18x5gomc Charles Engel 0 1364017 5988125 2026-04-10T18:29:35Z Bobonorova Hulkar 138656 „'''Charles Engel''' — amerikalik iqtisodchi hamda Madison shahridagi Wiskonsin universiteti iqtisodiyot fakultetining Hester nomidagi professori hisoblanadi. Uning ilmiy tadqiqotlari asosan nominal va real valyuta kurslarining oʻzgarishi masalalariga qaratilgan. == Karyerasi == Engel 1977-yilda Chapel Hilldagi Shimoliy Carolina universitetini bakalavr darajasi bilan tamomlagan. 1983-yilda [[Berkeley]] shahridagi [[Kaliforniya universiteti]]da...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988125 wikitext text/x-wiki '''Charles Engel''' — amerikalik iqtisodchi hamda Madison shahridagi Wiskonsin universiteti iqtisodiyot fakultetining Hester nomidagi professori hisoblanadi. Uning ilmiy tadqiqotlari asosan nominal va real valyuta kurslarining oʻzgarishi masalalariga qaratilgan. == Karyerasi == Engel 1977-yilda Chapel Hilldagi Shimoliy Carolina universitetini bakalavr darajasi bilan tamomlagan. 1983-yilda [[Berkeley]] shahridagi [[Kaliforniya universiteti]]da iqtisodiyot boʻyicha doktorlik darajasini olgach, u Wisconsin-Madison universitetiga oʻtishdan oldin [[Virjiniya]] va [[Vashington]] universitetlarida oʻqituvchi boʻlib ishlagan<ref name=cv>{{cite web|last=Engel|first=Charles M.|title=Curriculum Vitae|url=http://www.ssc.wisc.edu/~cengel/vita.htm|publisher=University of Wisconsin|accessdate=19 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202171819/http://www.ssc.wisc.edu/~cengel/vita.htm|archive-date=2 February 2014|url-status=dead}}</ref>. U 1989-yildan buyon Milliy iqtisodiy tadqiqotlar byurosida ilmiy xodim sifatida faoliyat yuritib kelmoqda<ref>{{cite web|title=Charles Engel|url=http://www.nber.org/people/charles_engel|work=The National Bureau of Economic Research|accessdate=19 January 2014}}</ref>. U 2001-yildan beri xalqaro iqtisodiyot sohasidagi eng nufuzli nashrlardan biri sanalgan Journal of International Economics jurnalining muharriri lavozimida ishlab kelmoqda. U 2002-yilning aprelidan 2008-yilning martiga qadar American Economic Review jurnalining tahririyat hay’ati aʼzosi boʻlib ishlagan. U 2008-yildan buyon [[Dallas]] Federal rezerv banki qoshidagi Globallashuv va monetar siyosat institutida katta ilmiy xodim boʻlib faoliyat yuritmoqda<ref>{{cite web|title=Globalization & Monetary Policy Institute|url=http://www.dallasfed.org/institute/fellows.cfm|work=Federal Reserve Bank of Dallas|accessdate=19 January 2014|archive-date=7 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170707170617/https://www.dallasfed.org/institute/fellows.cfm|url-status=dead}}</ref>. == Hissalari == Uning John Rogers bilan hammualliflikda yozgan „Chegara qanchalik keng?“ (How Wide is the Border?) nomli ilmiy ishi turli mamlakat shaharlari oʻrtasidagi narxlar tafovutini empirik tarzda oʻrganadi. Tadqiqot natijasida yagona narx qonunining xalqaro darajada buzilish koʻlami juda yuqori ekanligi aniqlangan<ref>{{cite journal|last=Engel|first=Charles|author2=John H. Rogers|title=How Wide is the Border?|journal=American Economic Review|year=1996|volume=86|pages=1112–25 |url=http://www.ssc.wisc.edu/~cengel/PublishedPapers/HowWideIsBorder.pdf|accessdate=19 January 2014}}</ref>. Ushbu maqola xalqaro miqyosdagi narxlar tafovutiga „chegara effekti“ning taʼsirini oʻrganuvchi iqtisodiy tadqiqotlarning uzoq davom etgan silsilasini boshlab berdi. Ijtimoiy fanlar iqtiboslik indeksi maʼlumotlariga koʻra, ushbu maqola eng nufuzli iqtisodiy jurnallarda chop etilgan ishlar orasida eng yuqori koʻrsatkichga ega boʻlgan (top 1 foizga kiruvchi) maqolalar qatoridan joy olgan<ref>{{cite journal|last=Gorodnichenko|first=Yuriy|author2=Linda L. Tesar|title=Border Effect or Country Effect? Seattle May Not Be So Far from Vancouver After All.|journal=American Economic Journal: Macroeconomics|year=2009|volume=1|issue=1|pages=219–41|url=http://www-personal.umich.edu/~ltesar/pdf/BORDER2008.pdf|accessdate=19 January 2014|doi=10.1257/mac.1.1.219}}</ref>. Engel oʻzining 1999-yildagi ishida AQSHning real valyuta kursi tebranishlarining asosiy qismi savdo qilinadigan tovarlar narxlari oʻzgarishi hisobiga yuzaga kelishini aniqlagan. Bu oʻsha davrdagi anʼanaviy qarashlarga, yaʼni real valyuta kursi asosan savdo qilinmaydigan tovarlar narxlari tebranishi natijasida oʻzgaradi degan tushunchaga zid edi. Shu tariqa, bu tadqiqot iqtisodiy adabiyotlarda yagona narx qonuni bilan bogʻliq yana bir empirik jumboqni yuzaga keltirgan. == Manbalar == {{manbalar}} kjx1ismeids2ehpgbt5nt8joknk4umy 5988127 5988125 2026-04-10T18:30:21Z Bobonorova Hulkar 138656 [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988127 wikitext text/x-wiki '''Charles Engel''' — amerikalik iqtisodchi hamda Madison shahridagi Wiskonsin universiteti iqtisodiyot fakultetining Hester nomidagi professori hisoblanadi. Uning ilmiy tadqiqotlari asosan nominal va real valyuta kurslarining oʻzgarishi masalalariga qaratilgan. == Karyerasi == Engel 1977-yilda Chapel Hilldagi Shimoliy Carolina universitetini bakalavr darajasi bilan tamomlagan. 1983-yilda [[Berkeley]] shahridagi [[Kaliforniya universiteti]]da iqtisodiyot boʻyicha doktorlik darajasini olgach, u Wisconsin-Madison universitetiga oʻtishdan oldin [[Virjiniya]] va [[Vashington]] universitetlarida oʻqituvchi boʻlib ishlagan<ref name=cv>{{cite web|last=Engel|first=Charles M.|title=Curriculum Vitae|url=http://www.ssc.wisc.edu/~cengel/vita.htm|publisher=University of Wisconsin|accessdate=19 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202171819/http://www.ssc.wisc.edu/~cengel/vita.htm|archive-date=2 February 2014|url-status=dead}}</ref>. U 1989-yildan buyon Milliy iqtisodiy tadqiqotlar byurosida ilmiy xodim sifatida faoliyat yuritib kelmoqda<ref>{{cite web|title=Charles Engel|url=http://www.nber.org/people/charles_engel|work=The National Bureau of Economic Research|accessdate=19 January 2014}}</ref>. U 2001-yildan beri xalqaro iqtisodiyot sohasidagi eng nufuzli nashrlardan biri sanalgan Journal of International Economics jurnalining muharriri lavozimida ishlab kelmoqda. U 2002-yilning aprelidan 2008-yilning martiga qadar American Economic Review jurnalining tahririyat hay’ati aʼzosi boʻlib ishlagan. U 2008-yildan buyon [[Dallas]] Federal rezerv banki qoshidagi Globallashuv va monetar siyosat institutida katta ilmiy xodim boʻlib faoliyat yuritmoqda<ref>{{cite web|title=Globalization & Monetary Policy Institute|url=http://www.dallasfed.org/institute/fellows.cfm|work=Federal Reserve Bank of Dallas|accessdate=19 January 2014|archive-date=7 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170707170617/https://www.dallasfed.org/institute/fellows.cfm|url-status=dead}}</ref>. == Hissalari == Uning John Rogers bilan hammualliflikda yozgan „Chegara qanchalik keng?“ (How Wide is the Border?) nomli ilmiy ishi turli mamlakat shaharlari oʻrtasidagi narxlar tafovutini empirik tarzda oʻrganadi. Tadqiqot natijasida yagona narx qonunining xalqaro darajada buzilish koʻlami juda yuqori ekanligi aniqlangan<ref>{{cite journal|last=Engel|first=Charles|author2=John H. Rogers|title=How Wide is the Border?|journal=American Economic Review|year=1996|volume=86|pages=1112–25 |url=http://www.ssc.wisc.edu/~cengel/PublishedPapers/HowWideIsBorder.pdf|accessdate=19 January 2014}}</ref>. Ushbu maqola xalqaro miqyosdagi narxlar tafovutiga „chegara effekti“ning taʼsirini oʻrganuvchi iqtisodiy tadqiqotlarning uzoq davom etgan silsilasini boshlab berdi. Ijtimoiy fanlar iqtiboslik indeksi maʼlumotlariga koʻra, ushbu maqola eng nufuzli iqtisodiy jurnallarda chop etilgan ishlar orasida eng yuqori koʻrsatkichga ega boʻlgan (top 1 foizga kiruvchi) maqolalar qatoridan joy olgan<ref>{{cite journal|last=Gorodnichenko|first=Yuriy|author2=Linda L. Tesar|title=Border Effect or Country Effect? Seattle May Not Be So Far from Vancouver After All.|journal=American Economic Journal: Macroeconomics|year=2009|volume=1|issue=1|pages=219–41|url=http://www-personal.umich.edu/~ltesar/pdf/BORDER2008.pdf|accessdate=19 January 2014|doi=10.1257/mac.1.1.219}}</ref>. Engel oʻzining 1999-yildagi ishida AQSHning real valyuta kursi tebranishlarining asosiy qismi savdo qilinadigan tovarlar narxlari oʻzgarishi hisobiga yuzaga kelishini aniqlagan. Bu oʻsha davrdagi anʼanaviy qarashlarga, yaʼni real valyuta kursi asosan savdo qilinmaydigan tovarlar narxlari tebranishi natijasida oʻzgaradi degan tushunchaga zid edi. Shu tariqa, bu tadqiqot iqtisodiy adabiyotlarda yagona narx qonuni bilan bogʻliq yana bir empirik jumboqni yuzaga keltirgan. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] pn7qye9vdrpylzs1opvspna2nj33xhv 5988128 5988127 2026-04-10T18:30:33Z Bobonorova Hulkar 138656 [[Turkum:Iqtisodachilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988128 wikitext text/x-wiki '''Charles Engel''' — amerikalik iqtisodchi hamda Madison shahridagi Wiskonsin universiteti iqtisodiyot fakultetining Hester nomidagi professori hisoblanadi. Uning ilmiy tadqiqotlari asosan nominal va real valyuta kurslarining oʻzgarishi masalalariga qaratilgan. == Karyerasi == Engel 1977-yilda Chapel Hilldagi Shimoliy Carolina universitetini bakalavr darajasi bilan tamomlagan. 1983-yilda [[Berkeley]] shahridagi [[Kaliforniya universiteti]]da iqtisodiyot boʻyicha doktorlik darajasini olgach, u Wisconsin-Madison universitetiga oʻtishdan oldin [[Virjiniya]] va [[Vashington]] universitetlarida oʻqituvchi boʻlib ishlagan<ref name=cv>{{cite web|last=Engel|first=Charles M.|title=Curriculum Vitae|url=http://www.ssc.wisc.edu/~cengel/vita.htm|publisher=University of Wisconsin|accessdate=19 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202171819/http://www.ssc.wisc.edu/~cengel/vita.htm|archive-date=2 February 2014|url-status=dead}}</ref>. U 1989-yildan buyon Milliy iqtisodiy tadqiqotlar byurosida ilmiy xodim sifatida faoliyat yuritib kelmoqda<ref>{{cite web|title=Charles Engel|url=http://www.nber.org/people/charles_engel|work=The National Bureau of Economic Research|accessdate=19 January 2014}}</ref>. U 2001-yildan beri xalqaro iqtisodiyot sohasidagi eng nufuzli nashrlardan biri sanalgan Journal of International Economics jurnalining muharriri lavozimida ishlab kelmoqda. U 2002-yilning aprelidan 2008-yilning martiga qadar American Economic Review jurnalining tahririyat hay’ati aʼzosi boʻlib ishlagan. U 2008-yildan buyon [[Dallas]] Federal rezerv banki qoshidagi Globallashuv va monetar siyosat institutida katta ilmiy xodim boʻlib faoliyat yuritmoqda<ref>{{cite web|title=Globalization & Monetary Policy Institute|url=http://www.dallasfed.org/institute/fellows.cfm|work=Federal Reserve Bank of Dallas|accessdate=19 January 2014|archive-date=7 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170707170617/https://www.dallasfed.org/institute/fellows.cfm|url-status=dead}}</ref>. == Hissalari == Uning John Rogers bilan hammualliflikda yozgan „Chegara qanchalik keng?“ (How Wide is the Border?) nomli ilmiy ishi turli mamlakat shaharlari oʻrtasidagi narxlar tafovutini empirik tarzda oʻrganadi. Tadqiqot natijasida yagona narx qonunining xalqaro darajada buzilish koʻlami juda yuqori ekanligi aniqlangan<ref>{{cite journal|last=Engel|first=Charles|author2=John H. Rogers|title=How Wide is the Border?|journal=American Economic Review|year=1996|volume=86|pages=1112–25 |url=http://www.ssc.wisc.edu/~cengel/PublishedPapers/HowWideIsBorder.pdf|accessdate=19 January 2014}}</ref>. Ushbu maqola xalqaro miqyosdagi narxlar tafovutiga „chegara effekti“ning taʼsirini oʻrganuvchi iqtisodiy tadqiqotlarning uzoq davom etgan silsilasini boshlab berdi. Ijtimoiy fanlar iqtiboslik indeksi maʼlumotlariga koʻra, ushbu maqola eng nufuzli iqtisodiy jurnallarda chop etilgan ishlar orasida eng yuqori koʻrsatkichga ega boʻlgan (top 1 foizga kiruvchi) maqolalar qatoridan joy olgan<ref>{{cite journal|last=Gorodnichenko|first=Yuriy|author2=Linda L. Tesar|title=Border Effect or Country Effect? Seattle May Not Be So Far from Vancouver After All.|journal=American Economic Journal: Macroeconomics|year=2009|volume=1|issue=1|pages=219–41|url=http://www-personal.umich.edu/~ltesar/pdf/BORDER2008.pdf|accessdate=19 January 2014|doi=10.1257/mac.1.1.219}}</ref>. Engel oʻzining 1999-yildagi ishida AQSHning real valyuta kursi tebranishlarining asosiy qismi savdo qilinadigan tovarlar narxlari oʻzgarishi hisobiga yuzaga kelishini aniqlagan. Bu oʻsha davrdagi anʼanaviy qarashlarga, yaʼni real valyuta kursi asosan savdo qilinmaydigan tovarlar narxlari tebranishi natijasida oʻzgaradi degan tushunchaga zid edi. Shu tariqa, bu tadqiqot iqtisodiy adabiyotlarda yagona narx qonuni bilan bogʻliq yana bir empirik jumboqni yuzaga keltirgan. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] [[Turkum:Iqtisodachilar]] g3jnovsirikmv3d7csahh9555jlp5qr 5988129 5988128 2026-04-10T18:30:37Z Bobonorova Hulkar 138656 [[Turkum:Iqtisodachilar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988129 wikitext text/x-wiki '''Charles Engel''' — amerikalik iqtisodchi hamda Madison shahridagi Wiskonsin universiteti iqtisodiyot fakultetining Hester nomidagi professori hisoblanadi. Uning ilmiy tadqiqotlari asosan nominal va real valyuta kurslarining oʻzgarishi masalalariga qaratilgan. == Karyerasi == Engel 1977-yilda Chapel Hilldagi Shimoliy Carolina universitetini bakalavr darajasi bilan tamomlagan. 1983-yilda [[Berkeley]] shahridagi [[Kaliforniya universiteti]]da iqtisodiyot boʻyicha doktorlik darajasini olgach, u Wisconsin-Madison universitetiga oʻtishdan oldin [[Virjiniya]] va [[Vashington]] universitetlarida oʻqituvchi boʻlib ishlagan<ref name=cv>{{cite web|last=Engel|first=Charles M.|title=Curriculum Vitae|url=http://www.ssc.wisc.edu/~cengel/vita.htm|publisher=University of Wisconsin|accessdate=19 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202171819/http://www.ssc.wisc.edu/~cengel/vita.htm|archive-date=2 February 2014|url-status=dead}}</ref>. U 1989-yildan buyon Milliy iqtisodiy tadqiqotlar byurosida ilmiy xodim sifatida faoliyat yuritib kelmoqda<ref>{{cite web|title=Charles Engel|url=http://www.nber.org/people/charles_engel|work=The National Bureau of Economic Research|accessdate=19 January 2014}}</ref>. U 2001-yildan beri xalqaro iqtisodiyot sohasidagi eng nufuzli nashrlardan biri sanalgan Journal of International Economics jurnalining muharriri lavozimida ishlab kelmoqda. U 2002-yilning aprelidan 2008-yilning martiga qadar American Economic Review jurnalining tahririyat hay’ati aʼzosi boʻlib ishlagan. U 2008-yildan buyon [[Dallas]] Federal rezerv banki qoshidagi Globallashuv va monetar siyosat institutida katta ilmiy xodim boʻlib faoliyat yuritmoqda<ref>{{cite web|title=Globalization & Monetary Policy Institute|url=http://www.dallasfed.org/institute/fellows.cfm|work=Federal Reserve Bank of Dallas|accessdate=19 January 2014|archive-date=7 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170707170617/https://www.dallasfed.org/institute/fellows.cfm|url-status=dead}}</ref>. == Hissalari == Uning John Rogers bilan hammualliflikda yozgan „Chegara qanchalik keng?“ (How Wide is the Border?) nomli ilmiy ishi turli mamlakat shaharlari oʻrtasidagi narxlar tafovutini empirik tarzda oʻrganadi. Tadqiqot natijasida yagona narx qonunining xalqaro darajada buzilish koʻlami juda yuqori ekanligi aniqlangan<ref>{{cite journal|last=Engel|first=Charles|author2=John H. Rogers|title=How Wide is the Border?|journal=American Economic Review|year=1996|volume=86|pages=1112–25 |url=http://www.ssc.wisc.edu/~cengel/PublishedPapers/HowWideIsBorder.pdf|accessdate=19 January 2014}}</ref>. Ushbu maqola xalqaro miqyosdagi narxlar tafovutiga „chegara effekti“ning taʼsirini oʻrganuvchi iqtisodiy tadqiqotlarning uzoq davom etgan silsilasini boshlab berdi. Ijtimoiy fanlar iqtiboslik indeksi maʼlumotlariga koʻra, ushbu maqola eng nufuzli iqtisodiy jurnallarda chop etilgan ishlar orasida eng yuqori koʻrsatkichga ega boʻlgan (top 1 foizga kiruvchi) maqolalar qatoridan joy olgan<ref>{{cite journal|last=Gorodnichenko|first=Yuriy|author2=Linda L. Tesar|title=Border Effect or Country Effect? Seattle May Not Be So Far from Vancouver After All.|journal=American Economic Journal: Macroeconomics|year=2009|volume=1|issue=1|pages=219–41|url=http://www-personal.umich.edu/~ltesar/pdf/BORDER2008.pdf|accessdate=19 January 2014|doi=10.1257/mac.1.1.219}}</ref>. Engel oʻzining 1999-yildagi ishida AQSHning real valyuta kursi tebranishlarining asosiy qismi savdo qilinadigan tovarlar narxlari oʻzgarishi hisobiga yuzaga kelishini aniqlagan. Bu oʻsha davrdagi anʼanaviy qarashlarga, yaʼni real valyuta kursi asosan savdo qilinmaydigan tovarlar narxlari tebranishi natijasida oʻzgaradi degan tushunchaga zid edi. Shu tariqa, bu tadqiqot iqtisodiy adabiyotlarda yagona narx qonuni bilan bogʻliq yana bir empirik jumboqni yuzaga keltirgan. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] pn7qye9vdrpylzs1opvspna2nj33xhv 5988130 5988129 2026-04-10T18:30:49Z Bobonorova Hulkar 138656 [[Turkum:Iqtisodchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988130 wikitext text/x-wiki '''Charles Engel''' — amerikalik iqtisodchi hamda Madison shahridagi Wiskonsin universiteti iqtisodiyot fakultetining Hester nomidagi professori hisoblanadi. Uning ilmiy tadqiqotlari asosan nominal va real valyuta kurslarining oʻzgarishi masalalariga qaratilgan. == Karyerasi == Engel 1977-yilda Chapel Hilldagi Shimoliy Carolina universitetini bakalavr darajasi bilan tamomlagan. 1983-yilda [[Berkeley]] shahridagi [[Kaliforniya universiteti]]da iqtisodiyot boʻyicha doktorlik darajasini olgach, u Wisconsin-Madison universitetiga oʻtishdan oldin [[Virjiniya]] va [[Vashington]] universitetlarida oʻqituvchi boʻlib ishlagan<ref name=cv>{{cite web|last=Engel|first=Charles M.|title=Curriculum Vitae|url=http://www.ssc.wisc.edu/~cengel/vita.htm|publisher=University of Wisconsin|accessdate=19 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202171819/http://www.ssc.wisc.edu/~cengel/vita.htm|archive-date=2 February 2014|url-status=dead}}</ref>. U 1989-yildan buyon Milliy iqtisodiy tadqiqotlar byurosida ilmiy xodim sifatida faoliyat yuritib kelmoqda<ref>{{cite web|title=Charles Engel|url=http://www.nber.org/people/charles_engel|work=The National Bureau of Economic Research|accessdate=19 January 2014}}</ref>. U 2001-yildan beri xalqaro iqtisodiyot sohasidagi eng nufuzli nashrlardan biri sanalgan Journal of International Economics jurnalining muharriri lavozimida ishlab kelmoqda. U 2002-yilning aprelidan 2008-yilning martiga qadar American Economic Review jurnalining tahririyat hay’ati aʼzosi boʻlib ishlagan. U 2008-yildan buyon [[Dallas]] Federal rezerv banki qoshidagi Globallashuv va monetar siyosat institutida katta ilmiy xodim boʻlib faoliyat yuritmoqda<ref>{{cite web|title=Globalization & Monetary Policy Institute|url=http://www.dallasfed.org/institute/fellows.cfm|work=Federal Reserve Bank of Dallas|accessdate=19 January 2014|archive-date=7 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170707170617/https://www.dallasfed.org/institute/fellows.cfm|url-status=dead}}</ref>. == Hissalari == Uning John Rogers bilan hammualliflikda yozgan „Chegara qanchalik keng?“ (How Wide is the Border?) nomli ilmiy ishi turli mamlakat shaharlari oʻrtasidagi narxlar tafovutini empirik tarzda oʻrganadi. Tadqiqot natijasida yagona narx qonunining xalqaro darajada buzilish koʻlami juda yuqori ekanligi aniqlangan<ref>{{cite journal|last=Engel|first=Charles|author2=John H. Rogers|title=How Wide is the Border?|journal=American Economic Review|year=1996|volume=86|pages=1112–25 |url=http://www.ssc.wisc.edu/~cengel/PublishedPapers/HowWideIsBorder.pdf|accessdate=19 January 2014}}</ref>. Ushbu maqola xalqaro miqyosdagi narxlar tafovutiga „chegara effekti“ning taʼsirini oʻrganuvchi iqtisodiy tadqiqotlarning uzoq davom etgan silsilasini boshlab berdi. Ijtimoiy fanlar iqtiboslik indeksi maʼlumotlariga koʻra, ushbu maqola eng nufuzli iqtisodiy jurnallarda chop etilgan ishlar orasida eng yuqori koʻrsatkichga ega boʻlgan (top 1 foizga kiruvchi) maqolalar qatoridan joy olgan<ref>{{cite journal|last=Gorodnichenko|first=Yuriy|author2=Linda L. Tesar|title=Border Effect or Country Effect? Seattle May Not Be So Far from Vancouver After All.|journal=American Economic Journal: Macroeconomics|year=2009|volume=1|issue=1|pages=219–41|url=http://www-personal.umich.edu/~ltesar/pdf/BORDER2008.pdf|accessdate=19 January 2014|doi=10.1257/mac.1.1.219}}</ref>. Engel oʻzining 1999-yildagi ishida AQSHning real valyuta kursi tebranishlarining asosiy qismi savdo qilinadigan tovarlar narxlari oʻzgarishi hisobiga yuzaga kelishini aniqlagan. Bu oʻsha davrdagi anʼanaviy qarashlarga, yaʼni real valyuta kursi asosan savdo qilinmaydigan tovarlar narxlari tebranishi natijasida oʻzgaradi degan tushunchaga zid edi. Shu tariqa, bu tadqiqot iqtisodiy adabiyotlarda yagona narx qonuni bilan bogʻliq yana bir empirik jumboqni yuzaga keltirgan. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Amerikalik iqtisodchilar]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] i6o5uetbrthkbixvu1qdi0hkflqzg7e Tía Candela 0 1364018 5988126 2026-04-10T18:30:10Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988126 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director =[[Julián Soler]] | producer =Abel Salazar | writer = [[Alfredo Salazar (aktyor)|Alfredo Salazar]] <br> Julián Soler | narrator = | starring = [[Sara García]] <br> [[Abel Salazar (aktyor)|Abel Salazar]] <br> [[Manolo Fábregas]] | music = [[Rosalío Ramírez]] | cinematography = [[Jorge Stahl Jr.]] | editing =[[Jorge Bustos]] | distributor = | released = {{Film date|1948|12|1|df=y}} | runtime = 85 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Tía Candela''' – 1948-yilda rejissyor [[Julián Soler]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Sara García]], [[Abel Salazar (aktyor)|Abel Salazar]] va [[Manolo Fábregas]] ijro etgan<ref>Agrasánchez p.62</ref><ref>Riera p.256</ref>. ==Rollarda== * [[Sara García]] — Candelaria López y Polvorilla, Tía Candela * [[Abel Salazar (aktyor)|Abel Salazar]] * [[Manolo Fábregas]] * [[Esperanza Issa]] * [[Florencio Castelló]] * [[José Torvay]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Agrasánchez, Rogelio. ''Cine Mexicano: Posters from the Golden Age, 1936-1956''. Chronicle Books, 2001. * Riera, Emilio García. Historia documental del cine mexicano: 1946-1948. Universidad de Guadalajara, 1992. == Havolalar == * {{IMDb title|0180268}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 2zonwknr4vaftx67nqbp3d3zvuqrzxc Otoño y primavera 0 1364019 5988131 2026-04-10T18:31:23Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988131 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Otoño y primavera''' – 1949-yilda rejissyor [[Adolfo Fernández Bustamante]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] drama filmi. Film dekoratsiyalari [[Ramón Rodríguez Granada]] tomonidan yaratilgan<ref>Gubern p.50</ref>. ==Rollarda== * [[Perla Aguiar]] * Irma Bonola * [[Eva Calvo (aktrisa)|Eva Calvo]] * Milagros Carrillo * Micaela Castejón * [[Prudencia Grifell]] * Luis Alfonso Lavalle * [[Rita Macedo]] * Paco Martinez * Pablo Mendizábal * José Luis Menéndez * [[Lina Montes]] * Carmen Novelty * Elvia Pedroza * [[Óscar Pulido]] * Josette Simo * [[Emilio Tuero]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Román Gubern. ''El Cine Español en el Exilio''. Lumen, 1976. == Havolalar == * {{IMDb title|0249860}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} qtwvgnm513j7snh8fr37mws6w00irmw Yuriy Bazhal 0 1364020 5988132 2026-04-10T18:31:59Z Bobonorova Hulkar 138656 „'''Yuriy Bazhal''' ([[1950-yil]] [[26-noyabr]]da tugʻilgan) — iqtisodiy nazariya, innovatsiyalar va texnologik rivojlanish sohasida faoliyat yurituvchi [[ukraina]]lik olim. U [[Iqtisodiyot]] [[Fan doktori|fanlari doktori]], [[professor]] hamda 2010-yilda akademik unvonini olgan. == Bigorafiyasi == Yuriy Bazhal [[1950-yil]]da [[Odessa]]da tugʻilgan. U [[1971-yil]]da Odessa davlat iqtisodiyot universitetining rejalashtirish-iqtisod fakultetini...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988132 wikitext text/x-wiki '''Yuriy Bazhal''' ([[1950-yil]] [[26-noyabr]]da tugʻilgan) — iqtisodiy nazariya, innovatsiyalar va texnologik rivojlanish sohasida faoliyat yurituvchi [[ukraina]]lik olim. U [[Iqtisodiyot]] [[Fan doktori|fanlari doktori]], [[professor]] hamda 2010-yilda akademik unvonini olgan. == Bigorafiyasi == Yuriy Bazhal [[1950-yil]]da [[Odessa]]da tugʻilgan. U [[1971-yil]]da Odessa davlat iqtisodiyot universitetining rejalashtirish-iqtisod fakultetini tamomlagan. [[1988-yil]]dan boshlab u [[Ukraina SSR Fanlar akademiyasi]]ning Iqtisodiyot institutida, 1997–1999-yillarda esa Ukraina Milliy Fanlar akademiyasining Iqtisodiy prognozlash institutida faoliyat yuritgan. [[1994-yil]]dan u Kyiv-Mohyla Akademiyasi Milliy universitetida dars bera boshlagan. [[2000-yil]]dan Iqtisodiyot nazariyasi kafedrasi mudiri boʻlgan, 2000–2006-yillarda esa Iqtisodiyot fakulteti dekani lavozimida ishlagan. == Ilmiy natijalari == Yuriy Bazhal 160 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi boʻlib, ular orasida 14 ta yakka yoki hammualliflikdagi [[monografiya]], 5 ta oʻquv qoʻllanma, shuningdek [[Ukraina]] va xorijiy ilmiy jurnallarda chop etilgan maqolalar mavjud. == Mukofotlari == * Ukrainada xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (2015-yil 15-oktyabr) — milliy taʼlimni rivojlantirishga qoʻshgan salmoqli shaxsiy hissasi, yuqori malakali mutaxassislar tayyorlashdagi xizmatlari, koʻp yillik samarali ilmiy-pedagogik faoliyati hamda National University of [[Kyiv-Mohyla Akademiyasi]] tashkil etilganining 400 yilligi munosabati bilan berilgan<ref>Указ Президента Украины от 16 мая 2013 года № 279/2013 «[https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/279/2013 О присуждении Государственных премий Украины в области науки и техники 2012 года] {{Архивировано|url=https://archive.today/20130629074533/zakon.rada.gov.ua/laws/show/279/2013 |date=2013-06-29 }}»{{ref|uk}}</ref>. * Ukraina fan va texnologiya sohasidagi davlat mukofoti (2012-yil) — „Innovatsion rivojlanish strategiyasini zamonaviy boshqaruv algoritmlari asosida amalga oshirish“ nomli ish uchun (mualliflar jamoasi tarkibida) taqdim etilgan<ref>Указ Президента Украины от 15 октября 2015 года № 586/2015 «[http://www.president.gov.ua/documents/5862015-19508 О награждении государственными наградами Украины работников Национального университета „Киево-Могилянская академия“] {{Wayback|url=http://www.president.gov.ua/documents/5862015-19508 |date=20151016143300 }}»{{ref|uk}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} dehuu832dyqzw5pqu8cqfj0m52sfehk 5988134 5988132 2026-04-10T18:32:33Z Bobonorova Hulkar 138656 [[Turkum:Iqtisodchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988134 wikitext text/x-wiki '''Yuriy Bazhal''' ([[1950-yil]] [[26-noyabr]]da tugʻilgan) — iqtisodiy nazariya, innovatsiyalar va texnologik rivojlanish sohasida faoliyat yurituvchi [[ukraina]]lik olim. U [[Iqtisodiyot]] [[Fan doktori|fanlari doktori]], [[professor]] hamda 2010-yilda akademik unvonini olgan. == Bigorafiyasi == Yuriy Bazhal [[1950-yil]]da [[Odessa]]da tugʻilgan. U [[1971-yil]]da Odessa davlat iqtisodiyot universitetining rejalashtirish-iqtisod fakultetini tamomlagan. [[1988-yil]]dan boshlab u [[Ukraina SSR Fanlar akademiyasi]]ning Iqtisodiyot institutida, 1997–1999-yillarda esa Ukraina Milliy Fanlar akademiyasining Iqtisodiy prognozlash institutida faoliyat yuritgan. [[1994-yil]]dan u Kyiv-Mohyla Akademiyasi Milliy universitetida dars bera boshlagan. [[2000-yil]]dan Iqtisodiyot nazariyasi kafedrasi mudiri boʻlgan, 2000–2006-yillarda esa Iqtisodiyot fakulteti dekani lavozimida ishlagan. == Ilmiy natijalari == Yuriy Bazhal 160 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi boʻlib, ular orasida 14 ta yakka yoki hammualliflikdagi [[monografiya]], 5 ta oʻquv qoʻllanma, shuningdek [[Ukraina]] va xorijiy ilmiy jurnallarda chop etilgan maqolalar mavjud. == Mukofotlari == * Ukrainada xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (2015-yil 15-oktyabr) — milliy taʼlimni rivojlantirishga qoʻshgan salmoqli shaxsiy hissasi, yuqori malakali mutaxassislar tayyorlashdagi xizmatlari, koʻp yillik samarali ilmiy-pedagogik faoliyati hamda National University of [[Kyiv-Mohyla Akademiyasi]] tashkil etilganining 400 yilligi munosabati bilan berilgan<ref>Указ Президента Украины от 16 мая 2013 года № 279/2013 «[https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/279/2013 О присуждении Государственных премий Украины в области науки и техники 2012 года] {{Архивировано|url=https://archive.today/20130629074533/zakon.rada.gov.ua/laws/show/279/2013 |date=2013-06-29 }}»{{ref|uk}}</ref>. * Ukraina fan va texnologiya sohasidagi davlat mukofoti (2012-yil) — „Innovatsion rivojlanish strategiyasini zamonaviy boshqaruv algoritmlari asosida amalga oshirish“ nomli ish uchun (mualliflar jamoasi tarkibida) taqdim etilgan<ref>Указ Президента Украины от 15 октября 2015 года № 586/2015 «[http://www.president.gov.ua/documents/5862015-19508 О награждении государственными наградами Украины работников Национального университета „Киево-Могилянская академия“] {{Wayback|url=http://www.president.gov.ua/documents/5862015-19508 |date=20151016143300 }}»{{ref|uk}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] aopbvm7keizsimib6upqiyc88c72jks 5988135 5988134 2026-04-10T18:32:40Z Bobonorova Hulkar 138656 [[Turkum:Odessada tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988135 wikitext text/x-wiki '''Yuriy Bazhal''' ([[1950-yil]] [[26-noyabr]]da tugʻilgan) — iqtisodiy nazariya, innovatsiyalar va texnologik rivojlanish sohasida faoliyat yurituvchi [[ukraina]]lik olim. U [[Iqtisodiyot]] [[Fan doktori|fanlari doktori]], [[professor]] hamda 2010-yilda akademik unvonini olgan. == Bigorafiyasi == Yuriy Bazhal [[1950-yil]]da [[Odessa]]da tugʻilgan. U [[1971-yil]]da Odessa davlat iqtisodiyot universitetining rejalashtirish-iqtisod fakultetini tamomlagan. [[1988-yil]]dan boshlab u [[Ukraina SSR Fanlar akademiyasi]]ning Iqtisodiyot institutida, 1997–1999-yillarda esa Ukraina Milliy Fanlar akademiyasining Iqtisodiy prognozlash institutida faoliyat yuritgan. [[1994-yil]]dan u Kyiv-Mohyla Akademiyasi Milliy universitetida dars bera boshlagan. [[2000-yil]]dan Iqtisodiyot nazariyasi kafedrasi mudiri boʻlgan, 2000–2006-yillarda esa Iqtisodiyot fakulteti dekani lavozimida ishlagan. == Ilmiy natijalari == Yuriy Bazhal 160 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi boʻlib, ular orasida 14 ta yakka yoki hammualliflikdagi [[monografiya]], 5 ta oʻquv qoʻllanma, shuningdek [[Ukraina]] va xorijiy ilmiy jurnallarda chop etilgan maqolalar mavjud. == Mukofotlari == * Ukrainada xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (2015-yil 15-oktyabr) — milliy taʼlimni rivojlantirishga qoʻshgan salmoqli shaxsiy hissasi, yuqori malakali mutaxassislar tayyorlashdagi xizmatlari, koʻp yillik samarali ilmiy-pedagogik faoliyati hamda National University of [[Kyiv-Mohyla Akademiyasi]] tashkil etilganining 400 yilligi munosabati bilan berilgan<ref>Указ Президента Украины от 16 мая 2013 года № 279/2013 «[https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/279/2013 О присуждении Государственных премий Украины в области науки и техники 2012 года] {{Архивировано|url=https://archive.today/20130629074533/zakon.rada.gov.ua/laws/show/279/2013 |date=2013-06-29 }}»{{ref|uk}}</ref>. * Ukraina fan va texnologiya sohasidagi davlat mukofoti (2012-yil) — „Innovatsion rivojlanish strategiyasini zamonaviy boshqaruv algoritmlari asosida amalga oshirish“ nomli ish uchun (mualliflar jamoasi tarkibida) taqdim etilgan<ref>Указ Президента Украины от 15 октября 2015 года № 586/2015 «[http://www.president.gov.ua/documents/5862015-19508 О награждении государственными наградами Украины работников Национального университета „Киево-Могилянская академия“] {{Wayback|url=http://www.president.gov.ua/documents/5862015-19508 |date=20151016143300 }}»{{ref|uk}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Odessada tugʻilganlar]] sndotnbsakluumpt9x39lhrdbbw3ytz 5988136 5988135 2026-04-10T18:32:51Z Bobonorova Hulkar 138656 [[Turkum:1950-yilda tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988136 wikitext text/x-wiki '''Yuriy Bazhal''' ([[1950-yil]] [[26-noyabr]]da tugʻilgan) — iqtisodiy nazariya, innovatsiyalar va texnologik rivojlanish sohasida faoliyat yurituvchi [[ukraina]]lik olim. U [[Iqtisodiyot]] [[Fan doktori|fanlari doktori]], [[professor]] hamda 2010-yilda akademik unvonini olgan. == Bigorafiyasi == Yuriy Bazhal [[1950-yil]]da [[Odessa]]da tugʻilgan. U [[1971-yil]]da Odessa davlat iqtisodiyot universitetining rejalashtirish-iqtisod fakultetini tamomlagan. [[1988-yil]]dan boshlab u [[Ukraina SSR Fanlar akademiyasi]]ning Iqtisodiyot institutida, 1997–1999-yillarda esa Ukraina Milliy Fanlar akademiyasining Iqtisodiy prognozlash institutida faoliyat yuritgan. [[1994-yil]]dan u Kyiv-Mohyla Akademiyasi Milliy universitetida dars bera boshlagan. [[2000-yil]]dan Iqtisodiyot nazariyasi kafedrasi mudiri boʻlgan, 2000–2006-yillarda esa Iqtisodiyot fakulteti dekani lavozimida ishlagan. == Ilmiy natijalari == Yuriy Bazhal 160 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi boʻlib, ular orasida 14 ta yakka yoki hammualliflikdagi [[monografiya]], 5 ta oʻquv qoʻllanma, shuningdek [[Ukraina]] va xorijiy ilmiy jurnallarda chop etilgan maqolalar mavjud. == Mukofotlari == * Ukrainada xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (2015-yil 15-oktyabr) — milliy taʼlimni rivojlantirishga qoʻshgan salmoqli shaxsiy hissasi, yuqori malakali mutaxassislar tayyorlashdagi xizmatlari, koʻp yillik samarali ilmiy-pedagogik faoliyati hamda National University of [[Kyiv-Mohyla Akademiyasi]] tashkil etilganining 400 yilligi munosabati bilan berilgan<ref>Указ Президента Украины от 16 мая 2013 года № 279/2013 «[https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/279/2013 О присуждении Государственных премий Украины в области науки и техники 2012 года] {{Архивировано|url=https://archive.today/20130629074533/zakon.rada.gov.ua/laws/show/279/2013 |date=2013-06-29 }}»{{ref|uk}}</ref>. * Ukraina fan va texnologiya sohasidagi davlat mukofoti (2012-yil) — „Innovatsion rivojlanish strategiyasini zamonaviy boshqaruv algoritmlari asosida amalga oshirish“ nomli ish uchun (mualliflar jamoasi tarkibida) taqdim etilgan<ref>Указ Президента Украины от 15 октября 2015 года № 586/2015 «[http://www.president.gov.ua/documents/5862015-19508 О награждении государственными наградами Украины работников Национального университета „Киево-Могилянская академия“] {{Wayback|url=http://www.president.gov.ua/documents/5862015-19508 |date=20151016143300 }}»{{ref|uk}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Odessada tugʻilganlar]] [[Turkum:1950-yilda tugʻilganlar]] obqz9oztchfay8zj9iig8q0p3ykgol3 5988137 5988136 2026-04-10T18:33:01Z Bobonorova Hulkar 138656 [[Turkum:26-noyabrda tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988137 wikitext text/x-wiki '''Yuriy Bazhal''' ([[1950-yil]] [[26-noyabr]]da tugʻilgan) — iqtisodiy nazariya, innovatsiyalar va texnologik rivojlanish sohasida faoliyat yurituvchi [[ukraina]]lik olim. U [[Iqtisodiyot]] [[Fan doktori|fanlari doktori]], [[professor]] hamda 2010-yilda akademik unvonini olgan. == Bigorafiyasi == Yuriy Bazhal [[1950-yil]]da [[Odessa]]da tugʻilgan. U [[1971-yil]]da Odessa davlat iqtisodiyot universitetining rejalashtirish-iqtisod fakultetini tamomlagan. [[1988-yil]]dan boshlab u [[Ukraina SSR Fanlar akademiyasi]]ning Iqtisodiyot institutida, 1997–1999-yillarda esa Ukraina Milliy Fanlar akademiyasining Iqtisodiy prognozlash institutida faoliyat yuritgan. [[1994-yil]]dan u Kyiv-Mohyla Akademiyasi Milliy universitetida dars bera boshlagan. [[2000-yil]]dan Iqtisodiyot nazariyasi kafedrasi mudiri boʻlgan, 2000–2006-yillarda esa Iqtisodiyot fakulteti dekani lavozimida ishlagan. == Ilmiy natijalari == Yuriy Bazhal 160 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi boʻlib, ular orasida 14 ta yakka yoki hammualliflikdagi [[monografiya]], 5 ta oʻquv qoʻllanma, shuningdek [[Ukraina]] va xorijiy ilmiy jurnallarda chop etilgan maqolalar mavjud. == Mukofotlari == * Ukrainada xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (2015-yil 15-oktyabr) — milliy taʼlimni rivojlantirishga qoʻshgan salmoqli shaxsiy hissasi, yuqori malakali mutaxassislar tayyorlashdagi xizmatlari, koʻp yillik samarali ilmiy-pedagogik faoliyati hamda National University of [[Kyiv-Mohyla Akademiyasi]] tashkil etilganining 400 yilligi munosabati bilan berilgan<ref>Указ Президента Украины от 16 мая 2013 года № 279/2013 «[https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/279/2013 О присуждении Государственных премий Украины в области науки и техники 2012 года] {{Архивировано|url=https://archive.today/20130629074533/zakon.rada.gov.ua/laws/show/279/2013 |date=2013-06-29 }}»{{ref|uk}}</ref>. * Ukraina fan va texnologiya sohasidagi davlat mukofoti (2012-yil) — „Innovatsion rivojlanish strategiyasini zamonaviy boshqaruv algoritmlari asosida amalga oshirish“ nomli ish uchun (mualliflar jamoasi tarkibida) taqdim etilgan<ref>Указ Президента Украины от 15 октября 2015 года № 586/2015 «[http://www.president.gov.ua/documents/5862015-19508 О награждении государственными наградами Украины работников Национального университета „Киево-Могилянская академия“] {{Wayback|url=http://www.president.gov.ua/documents/5862015-19508 |date=20151016143300 }}»{{ref|uk}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Odessada tugʻilganlar]] [[Turkum:1950-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:26-noyabrda tugʻilganlar]] 6gf5vwth4bqslfpgpegh4g9wpfbhiiq 5988145 5988137 2026-04-10T18:35:41Z Bobonorova Hulkar 138656 5988145 wikitext text/x-wiki '''Yuriy Bazhal''' ([[1950-yil]] [[26-noyabr]]da tugʻilgan) — iqtisodiy nazariya, innovatsiyalar va texnologik rivojlanish sohasida faoliyat yurituvchi [[ukraina]]lik olim. U [[Iqtisodiyot]] [[Fan doktori|fanlari doktori]], [[professor]] hamda 2010-yilda akademik unvonini olgan. == Bigorafiyasi == Yuriy Bazhal [[1950-yil]]da [[Odessa]]da tugʻilgan. U [[1971-yil]]da Odessa davlat iqtisodiyot universitetining rejalashtirish-iqtisod fakultetini tamomlagan. [[1988-yil]]dan boshlab u [[Ukraina SSR Fanlar akademiyasi]]ning Iqtisodiyot institutida, 1997–1999-yillarda esa Ukraina Milliy Fanlar akademiyasining Iqtisodiy prognozlash institutida faoliyat yuritgan. [[1994-yil]]dan u Kyiv-Mohyla Akademiyasi Milliy universitetida dars bera boshlagan. [[2000-yil]]dan Iqtisodiyot nazariyasi kafedrasi mudiri boʻlgan, 2000–2006-yillarda esa Iqtisodiyot fakulteti dekani lavozimida ishlagan. == Ilmiy natijalari == Yuriy Bazhal 160 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi boʻlib, ular orasida 14 ta yakka yoki hammualliflikdagi [[monografiya]], 5 ta oʻquv qoʻllanma, shuningdek [[Ukraina]] va xorijiy ilmiy jurnallarda chop etilgan maqolalar mavjud. == Mukofotlari == * Ukrainada xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (2015-yil 15-oktyabr) — milliy taʼlimni rivojlantirishga qoʻshgan salmoqli shaxsiy hissasi, yuqori malakali mutaxassislar tayyorlashdagi xizmatlari, koʻp yillik samarali ilmiy-pedagogik faoliyati hamda National University of [[Kyiv-Mohyla Akademiyasi]] tashkil etilganining 400 yilligi munosabati bilan berilgan<ref>Ukaz Prezidenta Ukraini ot 16 maya 2013 goda № 279/2013 „[https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/279/2013 O prisujdenii Gosudarstvennix premiy Ukraini v oblasti nauki i texniki 2012 goda] {{Архивировано|url=https://archive.today/20130629074533/zakon.rada.gov.ua/laws/show/279/2013 |date=2013-06-29 }}“{{ref|uk}}</ref>. * Ukraina fan va texnologiya sohasidagi davlat mukofoti (2012-yil) — „Innovatsion rivojlanish strategiyasini zamonaviy boshqaruv algoritmlari asosida amalga oshirish“ nomli ish uchun (mualliflar jamoasi tarkibida) taqdim etilgan<ref>Ukaz Prezidenta Ukraini ot 15 oktyabrya 2015 goda № 586/2015 "[http://www.president.gov.ua/documents/5862015-19508 O nagrajdenii gosudarstvennimi nagradami Ukraini rabotnikov Natsionalnogo universiteta „Kievo-Mogilyanskaya akademiya“] {{Wayback|url=http://www.president.gov.ua/documents/5862015-19508 |date=20151016143300 }}"{{ref|uk}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Odessada tugʻilganlar]] [[Turkum:1950-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:26-noyabrda tugʻilganlar]] m7svlywz9j7st3tw4cycq47csbbatos ¡Ay qué rechula es Puebla! 0 1364021 5988133 2026-04-10T18:32:26Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988133 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[René Cardona]] | producer = | writer = Ernesto Cortázar,<br />[[Tito Davison]] | narrator = | starring = [[Antonio Badú]],<br />[[Sara García]],<br />[[Jorge Reyes (Meksikalik aktyor)|Jorge Reyes]] | music = | cinematography = | editing = | distributor = | released = {{Film date|1946}} | runtime = | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''¡Ay qué rechula es Puebla!''' – 1946-yilda rejissyor [[René Cardona]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] filmi. Bosh rollarni [[Antonio Badú]], [[Sara García]] va [[Jorge Reyes (Meksikalik aktyor)|Jorge Reyes]] ijro etgan. == Havolalar == * {{IMDb title|0180334}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 47i7l3pc3mfx4dfax1t5ymau61p8o50 El baisano Jalil 0 1364022 5988138 2026-04-10T18:33:56Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988138 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Joaquín Pardavé]], [[Roberto Gavaldón]] | producer = [[Gregorio Walerstein]] | writer = [[Adolfo Fernández Bustamante]] (hikoya), [[Alberto Novión]] pyesa "[[El gringo Baratieri]]", [[Joaquín Pardavé]] adaptatsiya | narrator = | starring =[[Sara García]] | music = [[Mario Ruiz Armengol]] | cinematography = Víctor Herrera | editing = | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''El baisano Jalil''' – 1942-yilda rejissyorlar tomonidan [[Joaquín Pardavé]] va [[Roberto Gavaldón]] suratga olingan [[Meksika]] filmi. Bosh rolni [[Sara García]] ijro etgan. Film syujeti XIX asr boshlarida Meksikaga kelgan livanlik muhojirlar haqida hikoya qiladi. == Havolalar == * {{IMDb title|0179664}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} bxumpxtgtailp3uyee2w82ggu76kkt8 Sokrat Dodbiba 0 1364023 5988139 2026-04-10T18:34:10Z MrKrasav4ik 116296 „{{Short description|Albaniyalik iqtisodchi va siyosatchi}} {{Infobox person | name = Sokrat Anastas Dodbiba | image = Sokrat Dodbiba (retouched).jpg | alt = | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = 17-mart 1898-yil | birth_place = [[Elbasan]], [[Ottoman Empire]] (hozirgi [[Albania]]) | death_date = 20-oktyabr 1956-yil (58...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988139 wikitext text/x-wiki {{Short description|Albaniyalik iqtisodchi va siyosatchi}} {{Infobox person | name = Sokrat Anastas Dodbiba | image = Sokrat Dodbiba (retouched).jpg | alt = | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = 17-mart 1898-yil | birth_place = [[Elbasan]], [[Ottoman Empire]] (hozirgi [[Albania]]) | death_date = 20-oktyabr 1956-yil (58 yosh) | death_place = [[Burrel Prison]], [[Burrel (town)|Burrel]], [[People's Socialist Republic of Albania]] | other_names = | occupation = Iqtisodchi, xizmatchi, siyosatchi | years_active = | known_for = 1943–44-yillarda Albaniya moliya vaziri | notable_works = | parents = Anastas Dodbiba (ota), Polikseni Nosi (ona) | relatives = [[Lef Nosi]] (tog‘a), Vasil Nosi (amakivachcha), Jani Dodbiba (aka), [[Pirro Dodbiba]] (jiyan), Niko Dodbiba (jiyan), Bardhyl Dodbiba (jiyan), Henrieta Dodbiba (jiyan) | family = Dodbiba | signature = Sokrat Dodbiba (nënshkrim).svg | signature_size = 100px }} '''Sokrat Dodbiba''' (17-mart 1898-yil — 20-oktyabr 1956-yil) — albaniyalik iqtisodchi va siyosatchi boʻlib, 1943–44-yillarda Albaniya moliya vaziri sifatida xizmat qilgan. == Hayoti == Dodbiba Elbasan shahrida, oʻsha paytda Usmonli imperiyasi tarkibida boʻlgan hududda, hozirgi Albaniya hududida tugʻilgan. U [[Elbasan Castle|"Kala" (qal’a) mahallasi]]dagi pravoslav xristian jamoasiga mansub edi. U Anastas Dodbiba va Polikseni Nosi (albaniyalik siyosatchi [[Lef Nosi]]ning singlisi) farzandi edi. Boshlangʻich taʼlimni oʻz mahallasidagi maktabda oldi, avval yunon tilida, keyin esa alban tilida oʻqidi. Keyinchalik u Istanbuldagi [[Robert College]]da tahsil oldi, u yerda unga boshqa ustozlar qatorida [[Sali Nivica]] ham dars bergan.<ref name="agj">{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20150622030235/http://agjencia.info/2010/02/22/dodbibajt-familja-qe-shpetoi-thesarin-e-shtetit-shqiptar/ Dodbibajt, familja që shpëtoi thesarin e shtetit shqiptar (in Albanian)]}}</ref> 1921-yilda u Vena (Avstriya)ga borib, Iqtisodiy fanlar fakultetida oliy taʼlim oldi. Shu davrda u alban talabalarining „Albania“ jamiyatida faol ishtirok etdi va ushbu jamiyatning „Djalëria“ gazetasi tashkil etilishiga hissa qoʻshdi. U iqtisodiy siyosat (Political Economy) yoʻnalishida diplom bilan Albaniyaga qaytdi. 1932-yilda Moliya vazirligida qarzdorlik boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlay boshladi. U „Ekonomisti shqiptar“ gazetasini ham nashr etishga mas’ul boʻlgan, chunki u ilgari matbuotda bir nechta maqolalar yozgan edi. Keyinchalik u Moliya vazirligining bosh maʼmuri, soʻng esa Albaniya Milliy banki komissari lavozimlariga koʻtarildi va 1943-yilgacha shu yerda ishladi.<ref name="agj"/> 1943–44 yillardagi Albaniyaning fashistlar tomonidan bosib olinishi davrida u Rexhep Mitrovica kabinetida moliya vaziri boʻldi. Uning yutuqlaridan biri Italiya bankida saqlangan 120 million oltin frankni ({{langx|sq|franga ari}}) Milliy bankka qaytarib olish boʻldi. Shu davrda u Albaniyaga birinchi marta pul bosib chiqarish uskunalarini olib keldi.<ref name="agj"/> Shu bilan birga, uning baʼzi jiyanlari qarama-qarshi tomonda, yaʼni Milliy ozodlik harakati partizanlari safida edi. Eng mashhuri [[Pirro Dodbiba]] boʻlib, u keyinchalik Albaniya qishloq xoʻjaligi vaziri va partiya siyosiy byurosi aʼzosi boʻlgan.<ref>[https://books.google.com/books?id=HTU1AAAAIAAJ&q=pilo+peristeri The International Year Book and Statesmenʼs Whoʻs Who, 1983 International Publications Service, Jan 1, 1983, p.23]</ref> 1944-yil dekabrda u kommunistlar tomonidan hibsga olindi. U 1945-yildagi maxsus sudda sudlangan koʻplab siyosiy arboblardan biri edi.<ref name="Nesturi">{{citation|url=https://www.shqiperia.com/Si-u-arrestua-dhe-pse-u-denua-me-vdekje-Gjergj-Bubani.9084/| language =Albanian |publisher =shqiperia.com |title =Si u arrestua dhe pse u denua me vdekje Gjergj Bubani|trans-title=How Gjergj Bubani got arrested and sentenced to death|author=Kliton Nesturi| year =2009}}</ref><ref name="Buda">{{citation| author=Aleks Buda| page=355| url=https://books.google.com/books?id=NDNBAQAAIAAJ&q=gjyqi+special+1945| publisher=Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë| title=Fjalor enciklopedik shqiptar| year=1985|oclc=15296028|quote=GJYQI SPECIAL. Gjykatë e posaçme e krijuar me vendimin e KANÇ, dt.25.12.1944, për të gjykuar kriminelët kryesorë të luftës, shqiptarë e të huaj. Trupi gjykues përbëhej nga 9 veta.}}</ref><ref name="Radi">{{Cite web |url=http://www.radiandradi.com/skeda-e-lazer-radit-dhe-gjyqi-special-13-prill-1945/testata-kryesore/gazeta/ |title=Skeda e Lazër Radit dhe Gjyqi Special (in Albanian) |access-date=2015-06-22 |archive-date=2015-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150622064021/http://www.radiandradi.com/skeda-e-lazer-radit-dhe-gjyqi-special-13-prill-1945/testata-kryesore/gazeta/ |url-status=dead }}</ref> U 30 yillik qamoq jazosiga hukm qilindi va 1956-yilda Burrel qamoqxonasida vafot etdi.<ref name="agj"/> == Manbalar == {{manbalar}} 4xguc41qd70o73xtgj393hsceyqsocf 5988140 5988139 2026-04-10T18:34:25Z MrKrasav4ik 116296 [[Turkum:Siyosatchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988140 wikitext text/x-wiki {{Short description|Albaniyalik iqtisodchi va siyosatchi}} {{Infobox person | name = Sokrat Anastas Dodbiba | image = Sokrat Dodbiba (retouched).jpg | alt = | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = 17-mart 1898-yil | birth_place = [[Elbasan]], [[Ottoman Empire]] (hozirgi [[Albania]]) | death_date = 20-oktyabr 1956-yil (58 yosh) | death_place = [[Burrel Prison]], [[Burrel (town)|Burrel]], [[People's Socialist Republic of Albania]] | other_names = | occupation = Iqtisodchi, xizmatchi, siyosatchi | years_active = | known_for = 1943–44-yillarda Albaniya moliya vaziri | notable_works = | parents = Anastas Dodbiba (ota), Polikseni Nosi (ona) | relatives = [[Lef Nosi]] (tog‘a), Vasil Nosi (amakivachcha), Jani Dodbiba (aka), [[Pirro Dodbiba]] (jiyan), Niko Dodbiba (jiyan), Bardhyl Dodbiba (jiyan), Henrieta Dodbiba (jiyan) | family = Dodbiba | signature = Sokrat Dodbiba (nënshkrim).svg | signature_size = 100px }} '''Sokrat Dodbiba''' (17-mart 1898-yil — 20-oktyabr 1956-yil) — albaniyalik iqtisodchi va siyosatchi boʻlib, 1943–44-yillarda Albaniya moliya vaziri sifatida xizmat qilgan. == Hayoti == Dodbiba Elbasan shahrida, oʻsha paytda Usmonli imperiyasi tarkibida boʻlgan hududda, hozirgi Albaniya hududida tugʻilgan. U [[Elbasan Castle|"Kala" (qal’a) mahallasi]]dagi pravoslav xristian jamoasiga mansub edi. U Anastas Dodbiba va Polikseni Nosi (albaniyalik siyosatchi [[Lef Nosi]]ning singlisi) farzandi edi. Boshlangʻich taʼlimni oʻz mahallasidagi maktabda oldi, avval yunon tilida, keyin esa alban tilida oʻqidi. Keyinchalik u Istanbuldagi [[Robert College]]da tahsil oldi, u yerda unga boshqa ustozlar qatorida [[Sali Nivica]] ham dars bergan.<ref name="agj">{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20150622030235/http://agjencia.info/2010/02/22/dodbibajt-familja-qe-shpetoi-thesarin-e-shtetit-shqiptar/ Dodbibajt, familja që shpëtoi thesarin e shtetit shqiptar (in Albanian)]}}</ref> 1921-yilda u Vena (Avstriya)ga borib, Iqtisodiy fanlar fakultetida oliy taʼlim oldi. Shu davrda u alban talabalarining „Albania“ jamiyatida faol ishtirok etdi va ushbu jamiyatning „Djalëria“ gazetasi tashkil etilishiga hissa qoʻshdi. U iqtisodiy siyosat (Political Economy) yoʻnalishida diplom bilan Albaniyaga qaytdi. 1932-yilda Moliya vazirligida qarzdorlik boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlay boshladi. U „Ekonomisti shqiptar“ gazetasini ham nashr etishga mas’ul boʻlgan, chunki u ilgari matbuotda bir nechta maqolalar yozgan edi. Keyinchalik u Moliya vazirligining bosh maʼmuri, soʻng esa Albaniya Milliy banki komissari lavozimlariga koʻtarildi va 1943-yilgacha shu yerda ishladi.<ref name="agj"/> 1943–44 yillardagi Albaniyaning fashistlar tomonidan bosib olinishi davrida u Rexhep Mitrovica kabinetida moliya vaziri boʻldi. Uning yutuqlaridan biri Italiya bankida saqlangan 120 million oltin frankni ({{langx|sq|franga ari}}) Milliy bankka qaytarib olish boʻldi. Shu davrda u Albaniyaga birinchi marta pul bosib chiqarish uskunalarini olib keldi.<ref name="agj"/> Shu bilan birga, uning baʼzi jiyanlari qarama-qarshi tomonda, yaʼni Milliy ozodlik harakati partizanlari safida edi. Eng mashhuri [[Pirro Dodbiba]] boʻlib, u keyinchalik Albaniya qishloq xoʻjaligi vaziri va partiya siyosiy byurosi aʼzosi boʻlgan.<ref>[https://books.google.com/books?id=HTU1AAAAIAAJ&q=pilo+peristeri The International Year Book and Statesmenʼs Whoʻs Who, 1983 International Publications Service, Jan 1, 1983, p.23]</ref> 1944-yil dekabrda u kommunistlar tomonidan hibsga olindi. U 1945-yildagi maxsus sudda sudlangan koʻplab siyosiy arboblardan biri edi.<ref name="Nesturi">{{citation|url=https://www.shqiperia.com/Si-u-arrestua-dhe-pse-u-denua-me-vdekje-Gjergj-Bubani.9084/| language =Albanian |publisher =shqiperia.com |title =Si u arrestua dhe pse u denua me vdekje Gjergj Bubani|trans-title=How Gjergj Bubani got arrested and sentenced to death|author=Kliton Nesturi| year =2009}}</ref><ref name="Buda">{{citation| author=Aleks Buda| page=355| url=https://books.google.com/books?id=NDNBAQAAIAAJ&q=gjyqi+special+1945| publisher=Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë| title=Fjalor enciklopedik shqiptar| year=1985|oclc=15296028|quote=GJYQI SPECIAL. Gjykatë e posaçme e krijuar me vendimin e KANÇ, dt.25.12.1944, për të gjykuar kriminelët kryesorë të luftës, shqiptarë e të huaj. Trupi gjykues përbëhej nga 9 veta.}}</ref><ref name="Radi">{{Cite web |url=http://www.radiandradi.com/skeda-e-lazer-radit-dhe-gjyqi-special-13-prill-1945/testata-kryesore/gazeta/ |title=Skeda e Lazër Radit dhe Gjyqi Special (in Albanian) |access-date=2015-06-22 |archive-date=2015-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150622064021/http://www.radiandradi.com/skeda-e-lazer-radit-dhe-gjyqi-special-13-prill-1945/testata-kryesore/gazeta/ |url-status=dead }}</ref> U 30 yillik qamoq jazosiga hukm qilindi va 1956-yilda Burrel qamoqxonasida vafot etdi.<ref name="agj"/> == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Siyosatchilar]] nhj3krw2mstttye60zdpf2qv6js28jo 5988141 5988140 2026-04-10T18:34:35Z MrKrasav4ik 116296 [[Turkum:Iqtisodchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988141 wikitext text/x-wiki {{Short description|Albaniyalik iqtisodchi va siyosatchi}} {{Infobox person | name = Sokrat Anastas Dodbiba | image = Sokrat Dodbiba (retouched).jpg | alt = | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = 17-mart 1898-yil | birth_place = [[Elbasan]], [[Ottoman Empire]] (hozirgi [[Albania]]) | death_date = 20-oktyabr 1956-yil (58 yosh) | death_place = [[Burrel Prison]], [[Burrel (town)|Burrel]], [[People's Socialist Republic of Albania]] | other_names = | occupation = Iqtisodchi, xizmatchi, siyosatchi | years_active = | known_for = 1943–44-yillarda Albaniya moliya vaziri | notable_works = | parents = Anastas Dodbiba (ota), Polikseni Nosi (ona) | relatives = [[Lef Nosi]] (tog‘a), Vasil Nosi (amakivachcha), Jani Dodbiba (aka), [[Pirro Dodbiba]] (jiyan), Niko Dodbiba (jiyan), Bardhyl Dodbiba (jiyan), Henrieta Dodbiba (jiyan) | family = Dodbiba | signature = Sokrat Dodbiba (nënshkrim).svg | signature_size = 100px }} '''Sokrat Dodbiba''' (17-mart 1898-yil — 20-oktyabr 1956-yil) — albaniyalik iqtisodchi va siyosatchi boʻlib, 1943–44-yillarda Albaniya moliya vaziri sifatida xizmat qilgan. == Hayoti == Dodbiba Elbasan shahrida, oʻsha paytda Usmonli imperiyasi tarkibida boʻlgan hududda, hozirgi Albaniya hududida tugʻilgan. U [[Elbasan Castle|"Kala" (qal’a) mahallasi]]dagi pravoslav xristian jamoasiga mansub edi. U Anastas Dodbiba va Polikseni Nosi (albaniyalik siyosatchi [[Lef Nosi]]ning singlisi) farzandi edi. Boshlangʻich taʼlimni oʻz mahallasidagi maktabda oldi, avval yunon tilida, keyin esa alban tilida oʻqidi. Keyinchalik u Istanbuldagi [[Robert College]]da tahsil oldi, u yerda unga boshqa ustozlar qatorida [[Sali Nivica]] ham dars bergan.<ref name="agj">{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20150622030235/http://agjencia.info/2010/02/22/dodbibajt-familja-qe-shpetoi-thesarin-e-shtetit-shqiptar/ Dodbibajt, familja që shpëtoi thesarin e shtetit shqiptar (in Albanian)]}}</ref> 1921-yilda u Vena (Avstriya)ga borib, Iqtisodiy fanlar fakultetida oliy taʼlim oldi. Shu davrda u alban talabalarining „Albania“ jamiyatida faol ishtirok etdi va ushbu jamiyatning „Djalëria“ gazetasi tashkil etilishiga hissa qoʻshdi. U iqtisodiy siyosat (Political Economy) yoʻnalishida diplom bilan Albaniyaga qaytdi. 1932-yilda Moliya vazirligida qarzdorlik boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlay boshladi. U „Ekonomisti shqiptar“ gazetasini ham nashr etishga mas’ul boʻlgan, chunki u ilgari matbuotda bir nechta maqolalar yozgan edi. Keyinchalik u Moliya vazirligining bosh maʼmuri, soʻng esa Albaniya Milliy banki komissari lavozimlariga koʻtarildi va 1943-yilgacha shu yerda ishladi.<ref name="agj"/> 1943–44 yillardagi Albaniyaning fashistlar tomonidan bosib olinishi davrida u Rexhep Mitrovica kabinetida moliya vaziri boʻldi. Uning yutuqlaridan biri Italiya bankida saqlangan 120 million oltin frankni ({{langx|sq|franga ari}}) Milliy bankka qaytarib olish boʻldi. Shu davrda u Albaniyaga birinchi marta pul bosib chiqarish uskunalarini olib keldi.<ref name="agj"/> Shu bilan birga, uning baʼzi jiyanlari qarama-qarshi tomonda, yaʼni Milliy ozodlik harakati partizanlari safida edi. Eng mashhuri [[Pirro Dodbiba]] boʻlib, u keyinchalik Albaniya qishloq xoʻjaligi vaziri va partiya siyosiy byurosi aʼzosi boʻlgan.<ref>[https://books.google.com/books?id=HTU1AAAAIAAJ&q=pilo+peristeri The International Year Book and Statesmenʼs Whoʻs Who, 1983 International Publications Service, Jan 1, 1983, p.23]</ref> 1944-yil dekabrda u kommunistlar tomonidan hibsga olindi. U 1945-yildagi maxsus sudda sudlangan koʻplab siyosiy arboblardan biri edi.<ref name="Nesturi">{{citation|url=https://www.shqiperia.com/Si-u-arrestua-dhe-pse-u-denua-me-vdekje-Gjergj-Bubani.9084/| language =Albanian |publisher =shqiperia.com |title =Si u arrestua dhe pse u denua me vdekje Gjergj Bubani|trans-title=How Gjergj Bubani got arrested and sentenced to death|author=Kliton Nesturi| year =2009}}</ref><ref name="Buda">{{citation| author=Aleks Buda| page=355| url=https://books.google.com/books?id=NDNBAQAAIAAJ&q=gjyqi+special+1945| publisher=Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë| title=Fjalor enciklopedik shqiptar| year=1985|oclc=15296028|quote=GJYQI SPECIAL. Gjykatë e posaçme e krijuar me vendimin e KANÇ, dt.25.12.1944, për të gjykuar kriminelët kryesorë të luftës, shqiptarë e të huaj. Trupi gjykues përbëhej nga 9 veta.}}</ref><ref name="Radi">{{Cite web |url=http://www.radiandradi.com/skeda-e-lazer-radit-dhe-gjyqi-special-13-prill-1945/testata-kryesore/gazeta/ |title=Skeda e Lazër Radit dhe Gjyqi Special (in Albanian) |access-date=2015-06-22 |archive-date=2015-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150622064021/http://www.radiandradi.com/skeda-e-lazer-radit-dhe-gjyqi-special-13-prill-1945/testata-kryesore/gazeta/ |url-status=dead }}</ref> U 30 yillik qamoq jazosiga hukm qilindi va 1956-yilda Burrel qamoqxonasida vafot etdi.<ref name="agj"/> == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Siyosatchilar]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] s7phu52z67y97h74qro90g4mdmgets2 5988221 5988141 2026-04-10T19:07:43Z MrKrasav4ik 116296 5988221 wikitext text/x-wiki {{Short description|Albaniyalik iqtisodchi va siyosatchi}} {{Infobox person | name = Sokrat Anastas Dodbiba | image = Sokrat Dodbiba (retouched).jpg | alt = | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = 17-mart 1898-yil | birth_place = [[Elbasan]], [[Ottoman Empire]] (hozirgi [[Albania]]) | death_date = 20-oktyabr 1956-yil (58 yosh) | death_place = [[Burrel Prison]], [[Burrel (town)|Burrel]], [[People's Socialist Republic of Albania]] | other_names = | occupation = Iqtisodchi, xizmatchi, siyosatchi | years_active = | known_for = 1943–44-yillarda Albaniya moliya vaziri | notable_works = | parents = Anastas Dodbiba (ota), Polikseni Nosi (ona) | relatives = [[Lef Nosi]] (tog‘a), Vasil Nosi (amakivachcha), Jani Dodbiba (aka), [[Pirro Dodbiba]] (jiyan), Niko Dodbiba (jiyan), Bardhyl Dodbiba (jiyan), Henrieta Dodbiba (jiyan) | family = Dodbiba | signature = Sokrat Dodbiba (nënshkrim).svg | signature_size = 100px }} '''Sokrat Dodbiba''' (17-mart 1898-yil — 20-oktyabr 1956-yil) — albaniyalik [[iqtisodchi]] va [[siyosatchi]] boʻlib, 1943–44-yillarda Albaniya moliya vaziri sifatida xizmat qilgan. == Hayoti == Dodbiba Elbasan shahrida, oʻsha paytda Usmonli imperiyasi tarkibida boʻlgan hududda, hozirgi Albaniya hududida tugʻilgan. U [[Elbasan Castle|"Kala" (qal’a) mahallasi]]dagi pravoslav xristian jamoasiga mansub edi. U Anastas Dodbiba va Polikseni Nosi (albaniyalik siyosatchi [[Lef Nosi]]ning singlisi) farzandi edi. Boshlangʻich taʼlimni oʻz mahallasidagi maktabda oldi, avval yunon tilida, keyin esa alban tilida oʻqidi. Keyinchalik u Istanbuldagi [[Robert College]]da tahsil oldi, u yerda unga boshqa ustozlar qatorida [[Sali Nivica]] ham dars bergan.<ref name="agj">{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20150622030235/http://agjencia.info/2010/02/22/dodbibajt-familja-qe-shpetoi-thesarin-e-shtetit-shqiptar/ Dodbibajt, familja që shpëtoi thesarin e shtetit shqiptar (in Albanian)]}}</ref> 1921-yilda u [[Vena (shahar)|Venaga]] borib, Iqtisodiy fanlar fakultetida oliy taʼlim oldi. Shu davrda u alban talabalarining „Albania“ jamiyatida faol ishtirok etdi va ushbu jamiyatning „Djalëria“ gazetasi tashkil etilishiga hissa qoʻshdi. U iqtisodiy siyosat yoʻnalishida diplom bilan Albaniyaga qaytdi. 1932-yilda Moliya vazirligida qarzdorlik boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlay boshladi. U „Ekonomisti shqiptar“ gazetasini ham nashr etishga mas’ul boʻlgan, chunki u ilgari matbuotda bir nechta maqolalar yozgan edi. Keyinchalik u Moliya vazirligining bosh maʼmuri, soʻng esa Albaniya Milliy banki komissari lavozimlariga koʻtarildi va 1943-yilgacha shu yerda ishladi.<ref name="agj"/> 1943–44 yillardagi Albaniyaning fashistlar tomonidan bosib olinishi davrida u Rexhep Mitrovica kabinetida moliya vaziri boʻldi. Uning yutuqlaridan biri Italiya bankida saqlangan 120 million oltin frankni ({{langx|sq|franga ari}}) Milliy bankka qaytarib olish boʻldi. Shu davrda u Albaniyaga birinchi marta pul bosib chiqarish uskunalarini olib keldi.<ref name="agj"/> Shu bilan birga, uning baʼzi jiyanlari qarama-qarshi tomonda, yaʼni Milliy ozodlik harakati partizanlari safida edi. Eng mashhuri [[Pirro Dodbiba]] boʻlib, u keyinchalik [[Albaniya]] qishloq xoʻjaligi vaziri va partiya siyosiy byurosi aʼzosi boʻlgan.<ref>[https://books.google.com/books?id=HTU1AAAAIAAJ&q=pilo+peristeri The International Year Book and Statesmenʼs Whoʻs Who, 1983 International Publications Service, Jan 1, 1983, p.23]</ref> 1944-yil dekabrda u kommunistlar tomonidan hibsga olindi. U 1945-yildagi maxsus sudda sudlangan koʻplab siyosiy arboblardan biri edi.<ref name="Nesturi">{{citation|url=https://www.shqiperia.com/Si-u-arrestua-dhe-pse-u-denua-me-vdekje-Gjergj-Bubani.9084/| language =Albanian |publisher =shqiperia.com |title =Si u arrestua dhe pse u denua me vdekje Gjergj Bubani|trans-title=How Gjergj Bubani got arrested and sentenced to death|author=Kliton Nesturi| year =2009}}</ref><ref name="Buda">{{citation| author=Aleks Buda| page=355| url=https://books.google.com/books?id=NDNBAQAAIAAJ&q=gjyqi+special+1945| publisher=Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë| title=Fjalor enciklopedik shqiptar| year=1985|oclc=15296028|quote=GJYQI SPECIAL. Gjykatë e posaçme e krijuar me vendimin e KANÇ, dt.25.12.1944, për të gjykuar kriminelët kryesorë të luftës, shqiptarë e të huaj. Trupi gjykues përbëhej nga 9 veta.}}</ref><ref name="Radi">{{Cite web |url=http://www.radiandradi.com/skeda-e-lazer-radit-dhe-gjyqi-special-13-prill-1945/testata-kryesore/gazeta/ |title=Skeda e Lazër Radit dhe Gjyqi Special (in Albanian) |access-date=2015-06-22 |archive-date=2015-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150622064021/http://www.radiandradi.com/skeda-e-lazer-radit-dhe-gjyqi-special-13-prill-1945/testata-kryesore/gazeta/ |url-status=dead }}</ref> U 30 yillik qamoq jazosiga hukm qilindi va 1956-yilda Burrel qamoqxonasida vafot etdi.<ref name="agj"/> == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Siyosatchilar]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] ibh3dtiv9l3ncg5n14ilexin7nbmyru El barchante Neguib 0 1364024 5988142 2026-04-10T18:35:05Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988142 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Joaquín Pardavé]] | producer = [[Gregorio Wallerstein]] | writer = [[Joaquin Pardave]], [[Carlos Orellana]], [[Ramiro Gomez]] | narrator = | starring = [[Joaquín Pardavé]], [[Sara García]] va [[Jorge Ancira]] | music = [[Federico Ruiz (bastakor)|Federico Ruiz]] va [[Rosalio Ramirez]] | cinematography = [[Jose Ortiz Ramos]] | editing = | distributor = | released = {{Film date|1946|09|13|df=y}} | runtime = 90 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''El barchante Neguib''' – 1946-yilda suratga olingan [[Meksika]] filmi. Bosh rollarni [[Joaquín Pardavé]] va [[Sara García]] ijro etgan. == Havolalar == * {{IMDb title|0179667}} *[https://web.archive.org/web/20160303205902/http://www.metroflog.com/mexicanmovie79/20110226/1 More Credits] {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 855fsp81fgh7n54t3og8e21mf97zu56 5988147 5988142 2026-04-10T18:35:56Z Ahror Akramovich 75193 5988147 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Joaquín Pardavé]] | producer = [[Gregorio Wallerstein]] | writer = [[Joaquin Pardave]], [[Carlos Orellana]], [[Ramiro Gomez]] | narrator = | starring = [[Joaquín Pardavé]], [[Sara García]] va [[Jorge Ancira]] | music = [[Federico Ruiz (bastakor)|Federico Ruiz]] va [[Rosalio Ramirez]] | cinematography = [[Jose Ortiz Ramos]] | editing = | distributor = | released = {{Film date|1946|09|13|df=y}} | runtime = 90 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''El barchante Neguib''' — 1946-yilda suratga olingan [[Meksika]] filmi. Bosh rollarni [[Joaquín Pardavé]] („Neguib“) va [[Sara García]] („Sara“) ijro etgan. == Havolalar == * {{IMDb title|0179667}} * [https://web.archive.org/web/20160303205902/http://www.metroflog.com/mexicanmovie79/20110226/1 More Credits] {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} r75whnk2xezuyczvz78bvzoamoyimp3 Gipermarket 0 1364025 5988144 2026-04-10T18:35:39Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 „[[File:MoA 172.jpg|thumb|[[Filippin]]dagi Osiyo gipermarketi, [[Pasay]], [[Metro Manila]]dagi [[SM Mall of Asia]]da joylashgan [[SM Retail#Retail brands|SM Hypermarket]] filiali]] '''Gipermarket''' yoki '''superstore''' — bu [[supermarket]] va [[universam]]ni birlashtirgan [[katta-quti do‘kon]]dir<ref>{{Cite news|url=https://www.investopedia.com/terms/h/hypermarket.asp|title=Hypermarket|date=24 June 2007|work=Investopedia|access-date=26 Septem...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988144 wikitext text/x-wiki [[File:MoA 172.jpg|thumb|[[Filippin]]dagi Osiyo gipermarketi, [[Pasay]], [[Metro Manila]]dagi [[SM Mall of Asia]]da joylashgan [[SM Retail#Retail brands|SM Hypermarket]] filiali]] '''Gipermarket''' yoki '''superstore''' — bu [[supermarket]] va [[universam]]ni birlashtirgan [[katta-quti do‘kon]]dir<ref>{{Cite news|url=https://www.investopedia.com/terms/h/hypermarket.asp|title=Hypermarket|date=24 June 2007|work=Investopedia|access-date=26 September 2018|language=en-US}}</ref>. Natijada, bir tom ostida toʻliq [[oziq-ovqat do‘koni|oziq-ovqat]] liniyalari va [[mahsulot (biznes)|umumiy tovarlarni]] oʻz ichiga olgan keng qamrovli [[chakana savdo]] ob’ekti paydo boʻladi. Nazariy jihatdan, gipermarketlar mijozlarga barcha muntazam xarid ehtiyojlarini bir safarda qondirish imkonini beradi. ''Gipermarket'' atamasi ({{langx|fr|hypermarché}}) 1968 yilda fransuz savdo mutaxassisi Jak Pikte tomonidan yaratilgan{{sfn|Grimmeau|2013|p=3}}. Gipermarketlar, boshqa [[katta-quti do‘konlari]] kabi, odatda yuqori hajmli, past [[foyda marjasi|marjali]] [[savdo]]ga qaratilgan biznes modellariga ega. Odatda {{convert|5000|to|15000|m2|sqft}} maydonni egallab, ular odatda istalgan vaqtda 200 000 dan ortiq turdagi tovarlarga ega. Katta [[yer maydoni|izlari]] tufayli koʻplab gipermarketlar avtomobil bilan oson yetib borish mumkin boʻlgan [[shahar atrofi]] yoki shahar tashqarisidagi joylarni tanlaydi. == Tarixi == === Kanada === [[Loblaws]] 1979 yilda oʻzining [[Real Canadian Superstore]] tarmogʻini yaratdi. U asosan oziq-ovqat mahsulotlarini sotadi, shu bilan birga kiyim-kechak, elektronika va uy-roʻzgʻor buyumlarini ham chakana sotadi. Kanadadagi uning eng katta raqobatchisi [[Walmart Canada|Walmart]] hisoblanadi. Bular Kanadaning ikkita asosiy gipermarketidir. === Yevropa === 1961 yilda, Belgiya qonunlarining universal doʻkonlar hajmini cheklovchi qoidalari bekor qilinganidan soʻng, belgiyalik chakana sotuvchi [[GB (supermarket)|Grand Bazar]] ''SuperBazar'' nomi ostida uchta gipermarket ochdi. 9 sentyabrda Bryugge ochilgan birinchisi 3300 kvadrat metr (36 000 kv ft) maydonni egallagan boʻlsa, Bryusselning Audergem shahridagi ikkinchisi 9100 kvadrat metr (98 000 kv ft) maydonni egallab, bu gipermarket kontseptsiyasining muhim ilk namunasi sifatida qayd etilgan{{sfn|Grimmeau|2013|pp=1–3}}. Bu kontseptsiyani Qoʻshma Shtatlarga tez-tez qilgan sayohatlaridan, xususan [[Paramus, New Jersey]]dagi [[Grand Union (supermarket)|Grand Union]]ning „Grand Way“ markazidan ilhomlangan holda qabul qilgan belgiyalik bozor muhandisi edi{{sfn|Grimmeau|2013|pp=2;7}}. [[Carrefour]] oʻzining birinchi gipermarketini 1963 yilda [[Sainte-Geneviève-des-Bois, Essonne|Sainte-Geneviève-des-Bois]], [[Fransiya]]da ochdi<ref name=":0">{{Cite web |title=How first out of town superstore changed the UK |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-23900465}}</ref>. Hamkor asoschilarga kolumbiyalik-amerikalik marketing ijrochi direktori [[Bernardo Trujillo]]ning taʼlimotlari taʼsir koʻrsatgan, u [[NCR Voyix|NCR korporatsiyasi]]ning marketing kampaniyasi doirasida [[ijrochi ta’lim]] bergan<ref name="lesechosbernardolaccoucheur">{{cite news|title=Bernardo Trujillo, l'accoucheur des grandes surfaces|url=https://www.lesechos.fr/08/12/1999/LesEchos/18042-153-ECH_bernardo-trujillo--l-accoucheur-des-grandes-surfaces.htm|access-date=10 February 2018|work=Les Echos|date=8 December 1999|archive-date=18 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118122313/https://www.lesechos.fr/08/12/1999/LesEchos/18042-153-ECH_bernardo-trujillo--l-accoucheur-des-grandes-surfaces.htm|url-status=dead}}</ref>. Fransiyada gipermarketlar odatda shaharlar tashqarisidagi [[savdo markazi|savdo markazlarida]] ({{langx|fr|centre commercial }} yoki ''centre d’achats'') joylashgan, biroq baʼzilari shahar markazida mavjud. Ular keng avtoturargohlar bilan oʻralgan va odatda kiyim-kechak, sport anjomlari, avtomobil buyumlari va boshqalarni sotuvchi boshqa ixtisoslashtirilgan [[katta-quti do‘konlari|superstorelar]] bilan yonma-yon joylashgan. Super va gipermarketlarning muvaffaqiyatlaridan soʻng va kichikroq doʻkonlar biznesdan siqib chiqarilishidan qoʻrqib, [[Fransiya]] gipermarketlar qurishni qiyinlashtiruvchi va gipermarket tarmoqlarining oʻz yetkazib beruvchilariga nisbatan qoʻllashi mumkin boʻlgan iqtisodiy taʼsir kuchini cheklovchi qonunlar qabul qildi (''Loi Galland''). Buyuk Britaniyada birinchi gipermarket West Bridgfordda edi. U 110 000 kv ft maydonga ega edi va 1964 yilda ochilgan<ref name=":0" />. == Manbalar == {{manbalar}} 6kd1tzv1jliaxbnh4klz7qphxkn9m36 5988146 5988144 2026-04-10T18:35:55Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Iqtisod]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988146 wikitext text/x-wiki [[File:MoA 172.jpg|thumb|[[Filippin]]dagi Osiyo gipermarketi, [[Pasay]], [[Metro Manila]]dagi [[SM Mall of Asia]]da joylashgan [[SM Retail#Retail brands|SM Hypermarket]] filiali]] '''Gipermarket''' yoki '''superstore''' — bu [[supermarket]] va [[universam]]ni birlashtirgan [[katta-quti do‘kon]]dir<ref>{{Cite news|url=https://www.investopedia.com/terms/h/hypermarket.asp|title=Hypermarket|date=24 June 2007|work=Investopedia|access-date=26 September 2018|language=en-US}}</ref>. Natijada, bir tom ostida toʻliq [[oziq-ovqat do‘koni|oziq-ovqat]] liniyalari va [[mahsulot (biznes)|umumiy tovarlarni]] oʻz ichiga olgan keng qamrovli [[chakana savdo]] ob’ekti paydo boʻladi. Nazariy jihatdan, gipermarketlar mijozlarga barcha muntazam xarid ehtiyojlarini bir safarda qondirish imkonini beradi. ''Gipermarket'' atamasi ({{langx|fr|hypermarché}}) 1968 yilda fransuz savdo mutaxassisi Jak Pikte tomonidan yaratilgan{{sfn|Grimmeau|2013|p=3}}. Gipermarketlar, boshqa [[katta-quti do‘konlari]] kabi, odatda yuqori hajmli, past [[foyda marjasi|marjali]] [[savdo]]ga qaratilgan biznes modellariga ega. Odatda {{convert|5000|to|15000|m2|sqft}} maydonni egallab, ular odatda istalgan vaqtda 200 000 dan ortiq turdagi tovarlarga ega. Katta [[yer maydoni|izlari]] tufayli koʻplab gipermarketlar avtomobil bilan oson yetib borish mumkin boʻlgan [[shahar atrofi]] yoki shahar tashqarisidagi joylarni tanlaydi. == Tarixi == === Kanada === [[Loblaws]] 1979 yilda oʻzining [[Real Canadian Superstore]] tarmogʻini yaratdi. U asosan oziq-ovqat mahsulotlarini sotadi, shu bilan birga kiyim-kechak, elektronika va uy-roʻzgʻor buyumlarini ham chakana sotadi. Kanadadagi uning eng katta raqobatchisi [[Walmart Canada|Walmart]] hisoblanadi. Bular Kanadaning ikkita asosiy gipermarketidir. === Yevropa === 1961 yilda, Belgiya qonunlarining universal doʻkonlar hajmini cheklovchi qoidalari bekor qilinganidan soʻng, belgiyalik chakana sotuvchi [[GB (supermarket)|Grand Bazar]] ''SuperBazar'' nomi ostida uchta gipermarket ochdi. 9 sentyabrda Bryugge ochilgan birinchisi 3300 kvadrat metr (36 000 kv ft) maydonni egallagan boʻlsa, Bryusselning Audergem shahridagi ikkinchisi 9100 kvadrat metr (98 000 kv ft) maydonni egallab, bu gipermarket kontseptsiyasining muhim ilk namunasi sifatida qayd etilgan{{sfn|Grimmeau|2013|pp=1–3}}. Bu kontseptsiyani Qoʻshma Shtatlarga tez-tez qilgan sayohatlaridan, xususan [[Paramus, New Jersey]]dagi [[Grand Union (supermarket)|Grand Union]]ning „Grand Way“ markazidan ilhomlangan holda qabul qilgan belgiyalik bozor muhandisi edi{{sfn|Grimmeau|2013|pp=2;7}}. [[Carrefour]] oʻzining birinchi gipermarketini 1963 yilda [[Sainte-Geneviève-des-Bois, Essonne|Sainte-Geneviève-des-Bois]], [[Fransiya]]da ochdi<ref name=":0">{{Cite web |title=How first out of town superstore changed the UK |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-23900465}}</ref>. Hamkor asoschilarga kolumbiyalik-amerikalik marketing ijrochi direktori [[Bernardo Trujillo]]ning taʼlimotlari taʼsir koʻrsatgan, u [[NCR Voyix|NCR korporatsiyasi]]ning marketing kampaniyasi doirasida [[ijrochi ta’lim]] bergan<ref name="lesechosbernardolaccoucheur">{{cite news|title=Bernardo Trujillo, l'accoucheur des grandes surfaces|url=https://www.lesechos.fr/08/12/1999/LesEchos/18042-153-ECH_bernardo-trujillo--l-accoucheur-des-grandes-surfaces.htm|access-date=10 February 2018|work=Les Echos|date=8 December 1999|archive-date=18 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118122313/https://www.lesechos.fr/08/12/1999/LesEchos/18042-153-ECH_bernardo-trujillo--l-accoucheur-des-grandes-surfaces.htm|url-status=dead}}</ref>. Fransiyada gipermarketlar odatda shaharlar tashqarisidagi [[savdo markazi|savdo markazlarida]] ({{langx|fr|centre commercial }} yoki ''centre d’achats'') joylashgan, biroq baʼzilari shahar markazida mavjud. Ular keng avtoturargohlar bilan oʻralgan va odatda kiyim-kechak, sport anjomlari, avtomobil buyumlari va boshqalarni sotuvchi boshqa ixtisoslashtirilgan [[katta-quti do‘konlari|superstorelar]] bilan yonma-yon joylashgan. Super va gipermarketlarning muvaffaqiyatlaridan soʻng va kichikroq doʻkonlar biznesdan siqib chiqarilishidan qoʻrqib, [[Fransiya]] gipermarketlar qurishni qiyinlashtiruvchi va gipermarket tarmoqlarining oʻz yetkazib beruvchilariga nisbatan qoʻllashi mumkin boʻlgan iqtisodiy taʼsir kuchini cheklovchi qonunlar qabul qildi (''Loi Galland''). Buyuk Britaniyada birinchi gipermarket West Bridgfordda edi. U 110 000 kv ft maydonga ega edi va 1964 yilda ochilgan<ref name=":0" />. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisod]] h4qio0ozfm1vjcld3wjxpjaizxgqf93 5988148 5988146 2026-04-10T18:36:16Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Savdo]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988148 wikitext text/x-wiki [[File:MoA 172.jpg|thumb|[[Filippin]]dagi Osiyo gipermarketi, [[Pasay]], [[Metro Manila]]dagi [[SM Mall of Asia]]da joylashgan [[SM Retail#Retail brands|SM Hypermarket]] filiali]] '''Gipermarket''' yoki '''superstore''' — bu [[supermarket]] va [[universam]]ni birlashtirgan [[katta-quti do‘kon]]dir<ref>{{Cite news|url=https://www.investopedia.com/terms/h/hypermarket.asp|title=Hypermarket|date=24 June 2007|work=Investopedia|access-date=26 September 2018|language=en-US}}</ref>. Natijada, bir tom ostida toʻliq [[oziq-ovqat do‘koni|oziq-ovqat]] liniyalari va [[mahsulot (biznes)|umumiy tovarlarni]] oʻz ichiga olgan keng qamrovli [[chakana savdo]] ob’ekti paydo boʻladi. Nazariy jihatdan, gipermarketlar mijozlarga barcha muntazam xarid ehtiyojlarini bir safarda qondirish imkonini beradi. ''Gipermarket'' atamasi ({{langx|fr|hypermarché}}) 1968 yilda fransuz savdo mutaxassisi Jak Pikte tomonidan yaratilgan{{sfn|Grimmeau|2013|p=3}}. Gipermarketlar, boshqa [[katta-quti do‘konlari]] kabi, odatda yuqori hajmli, past [[foyda marjasi|marjali]] [[savdo]]ga qaratilgan biznes modellariga ega. Odatda {{convert|5000|to|15000|m2|sqft}} maydonni egallab, ular odatda istalgan vaqtda 200 000 dan ortiq turdagi tovarlarga ega. Katta [[yer maydoni|izlari]] tufayli koʻplab gipermarketlar avtomobil bilan oson yetib borish mumkin boʻlgan [[shahar atrofi]] yoki shahar tashqarisidagi joylarni tanlaydi. == Tarixi == === Kanada === [[Loblaws]] 1979 yilda oʻzining [[Real Canadian Superstore]] tarmogʻini yaratdi. U asosan oziq-ovqat mahsulotlarini sotadi, shu bilan birga kiyim-kechak, elektronika va uy-roʻzgʻor buyumlarini ham chakana sotadi. Kanadadagi uning eng katta raqobatchisi [[Walmart Canada|Walmart]] hisoblanadi. Bular Kanadaning ikkita asosiy gipermarketidir. === Yevropa === 1961 yilda, Belgiya qonunlarining universal doʻkonlar hajmini cheklovchi qoidalari bekor qilinganidan soʻng, belgiyalik chakana sotuvchi [[GB (supermarket)|Grand Bazar]] ''SuperBazar'' nomi ostida uchta gipermarket ochdi. 9 sentyabrda Bryugge ochilgan birinchisi 3300 kvadrat metr (36 000 kv ft) maydonni egallagan boʻlsa, Bryusselning Audergem shahridagi ikkinchisi 9100 kvadrat metr (98 000 kv ft) maydonni egallab, bu gipermarket kontseptsiyasining muhim ilk namunasi sifatida qayd etilgan{{sfn|Grimmeau|2013|pp=1–3}}. Bu kontseptsiyani Qoʻshma Shtatlarga tez-tez qilgan sayohatlaridan, xususan [[Paramus, New Jersey]]dagi [[Grand Union (supermarket)|Grand Union]]ning „Grand Way“ markazidan ilhomlangan holda qabul qilgan belgiyalik bozor muhandisi edi{{sfn|Grimmeau|2013|pp=2;7}}. [[Carrefour]] oʻzining birinchi gipermarketini 1963 yilda [[Sainte-Geneviève-des-Bois, Essonne|Sainte-Geneviève-des-Bois]], [[Fransiya]]da ochdi<ref name=":0">{{Cite web |title=How first out of town superstore changed the UK |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-23900465}}</ref>. Hamkor asoschilarga kolumbiyalik-amerikalik marketing ijrochi direktori [[Bernardo Trujillo]]ning taʼlimotlari taʼsir koʻrsatgan, u [[NCR Voyix|NCR korporatsiyasi]]ning marketing kampaniyasi doirasida [[ijrochi ta’lim]] bergan<ref name="lesechosbernardolaccoucheur">{{cite news|title=Bernardo Trujillo, l'accoucheur des grandes surfaces|url=https://www.lesechos.fr/08/12/1999/LesEchos/18042-153-ECH_bernardo-trujillo--l-accoucheur-des-grandes-surfaces.htm|access-date=10 February 2018|work=Les Echos|date=8 December 1999|archive-date=18 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118122313/https://www.lesechos.fr/08/12/1999/LesEchos/18042-153-ECH_bernardo-trujillo--l-accoucheur-des-grandes-surfaces.htm|url-status=dead}}</ref>. Fransiyada gipermarketlar odatda shaharlar tashqarisidagi [[savdo markazi|savdo markazlarida]] ({{langx|fr|centre commercial }} yoki ''centre d’achats'') joylashgan, biroq baʼzilari shahar markazida mavjud. Ular keng avtoturargohlar bilan oʻralgan va odatda kiyim-kechak, sport anjomlari, avtomobil buyumlari va boshqalarni sotuvchi boshqa ixtisoslashtirilgan [[katta-quti do‘konlari|superstorelar]] bilan yonma-yon joylashgan. Super va gipermarketlarning muvaffaqiyatlaridan soʻng va kichikroq doʻkonlar biznesdan siqib chiqarilishidan qoʻrqib, [[Fransiya]] gipermarketlar qurishni qiyinlashtiruvchi va gipermarket tarmoqlarining oʻz yetkazib beruvchilariga nisbatan qoʻllashi mumkin boʻlgan iqtisodiy taʼsir kuchini cheklovchi qonunlar qabul qildi (''Loi Galland''). Buyuk Britaniyada birinchi gipermarket West Bridgfordda edi. U 110 000 kv ft maydonga ega edi va 1964 yilda ochilgan<ref name=":0" />. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisod]] [[Turkum:Savdo]] 2s5beuyt7mp7x5i94y09ow7sfwh6zvb Jeffrey M. Lacker 0 1364026 5988151 2026-04-10T18:38:45Z GhostUch1xa 243420 „{{short description|Amerikalik iqtisodchi}} '''Jeffrey M. Lacker''' (1955-yil 27-sentabrda tug‘ilgan) — amerikalik [[iqtisodchi]] bo‘lib, 2017-yil 4-aprelgacha Richmond Federal zaxira banki prezidenti lavozimida faoliyat yuritgan. U, shuningdek, [[Virjiniya Hamdo‘stlik universiteti]] Richmond, Virjiniyadagi Biznes maktabi iqtisodiyot bo‘limida faxriy professor bo‘lgan.<ref>{{Cite news|url=https://news.vcu.edu/article/Former_Richmond_F...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988151 wikitext text/x-wiki {{short description|Amerikalik iqtisodchi}} '''Jeffrey M. Lacker''' (1955-yil 27-sentabrda tug‘ilgan) — amerikalik [[iqtisodchi]] bo‘lib, 2017-yil 4-aprelgacha Richmond Federal zaxira banki prezidenti lavozimida faoliyat yuritgan. U, shuningdek, [[Virjiniya Hamdo‘stlik universiteti]] Richmond, Virjiniyadagi Biznes maktabi iqtisodiyot bo‘limida faxriy professor bo‘lgan.<ref>{{Cite news|url=https://news.vcu.edu/article/Former_Richmond_Fed_president_Jeffrey_Lacker_to_join_VCU_School|title=Former Richmond Fed president Jeffrey Lacker to join VCU School of Business|access-date=2018-10-22|language=en}}</ref> Dastlabki hayoti Lacker [[Lexington, Kentucky]]da tug‘ilgan va Rijvud, Nyu-Jersida ulg‘aygan.<ref>Harper, Christine. "A Conversation with Jeffrey M. Lacker", Tashqi aloqalar kengashi, May 9, 2013.</ref> U 1977-yilda Franklin va Marshall kollejida iqtisodiyot bo‘yicha bakalavr darajasini olgan. Bitirgach, Filadelfiyadagi Wharton Ekonometric Forecasting Associates tashkilotida ishlagan. Keyinchalik u Viskonsin-Medison universitetida iqtisodiyot bo‘yicha PhD darajasini 1984-yilda qo‘lga kiritgan. 1984–1989-yillarda [[Purdue universiteti]]ning [[Krannert menejment maktab]]ida iqtisodiyot bo‘yicha assistent professor bo‘lib ishlagan. Federal rezerv tizimidagi faoliyati Lacker 1989-yilda Richmond Federal zaxira bankiga iqtisodchi sifatida ishga kirgan. Keyinchalik: 1994-yilda tadqiqot bo‘limi rahbari, 1996-yilda vitse-prezident, 1999-yilda katta vitse-prezident va tadqiqot departamenti direktori bo‘lgan. 2004-yil 1-avgustda u Richmond Federal rezerv bankining yettinchi prezidenti sifatida ish boshlagan. U Federal ochiq bozor qo‘mitasie (FOMC) a’zosi sifatida pul-kredit siyosati bo‘yicha qarorlar qabul qilishda ishtirok etgan. Muhim qarorlari: 2006-yilda foiz stavkalarini oshirish tarafdori bo‘lib, bir necha yig‘ilishlarda yakka qarshi ovoz bergan. 2009-yilda pul bazasini kengaytirish bo‘yicha alternativ choralarni qo‘llab-quvvatlagan. 2012-yilda [[Miqdoriy yumshatish]] siyosatiga qarshi chiqqan. 2015-yilda foiz stavkalarini oshirish tarafdori bo‘lgan yagona ovoz egasi bo‘lgan. U ko‘pincha mustaqil fikr bildirgani uchun “maverick” (mustaqil qaror qiluvchi) sifatida ta’riflangan. Iste’fosi 2017-yil 4-aprelda Lacker kutilmaganda iste’foga chiqdi. Sabab: 2012-yilda u maxfiy Federal rezerv ma’lumotlarini moliyaviy tahlilchi bilan muhokama qilganini tan oldi, va bu haqda ichki tekshiruvda to‘liq ma’lumot bermagan. Tekshiruvlar: Federal rezerv, Tovar fyucherslari bo‘yicha savdo komissiyasi, AQSh prokuraturasi tomonidan o‘tkazilgan, ammo hech qanday jinoiy ayblov qo‘yilmagan. Keyingi faoliyati 2018-yilda u [[Virjiniya Hamdo‘stlik universiteti]] Biznes maktabida iqtisodiyot bo‘limiga faxriy professor sifatida tayinlangan. Boshqa faoliyatlari Lacker pul-kredit siyosati, moliya va to‘lov tizimlari bo‘yicha ko‘plab ilmiy maqolalar muallifi hisoblanadi. U: [[Uilyam va Meri kolleji]]da dars bergan, [[Shveysariya Milliy banki]]da mehmon tadqiqotchi bo‘lgan. Shuningdek, u quyidagi asar muallifi: ''From Real Bills to Too Big to Fail: H. Parker Willis and the Fed's First Century'' U quyidagi tashkilotlarda faol: [[Iqtisodiy ta’lim kengashi]] direktori, World Affairs Council of Greater Richmond a’zosi, [[Richmond universiteti]] vasiylar kengashi a’zosi. Shaxsiy hayoti Jeffrey Lacker [[Lexington, Kentucky]]da tug‘ilgan. Uning ota-onasi: William Ralph Lacker Marion Pharis Spears Lacker Turmush o‘rtog‘i: Lisa Halberstadt Farzandlari: Benjamin Daniel References {{Reflist}} hjzrnrdabkyvhme7m6vla0q5z8xxoxx Oleh Bilorus 0 1364027 5988152 2026-04-10T18:38:55Z Bobonorova Hulkar 138656 „'''Oleh Hryhoryovych Bilorus''' ([[1939-yil]] [[14-oktyabr]]da tug‘ilgan) — [[ukraina]]lik [[siyosatchi]], [[iqtisodiyot]] [[Fan doktori|fanlari doktori]], [[professor]] hamda [[Ukraina Milliy Fanlar akademiyasi]]ning a’zosi.“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988152 wikitext text/x-wiki '''Oleh Hryhoryovych Bilorus''' ([[1939-yil]] [[14-oktyabr]]da tug‘ilgan) — [[ukraina]]lik [[siyosatchi]], [[iqtisodiyot]] [[Fan doktori|fanlari doktori]], [[professor]] hamda [[Ukraina Milliy Fanlar akademiyasi]]ning a’zosi. bg1qhuqb6pe7kz9y6fgkdwh5acncodw 5988155 5988152 2026-04-10T18:39:33Z Bobonorova Hulkar 138656 5988155 wikitext text/x-wiki {{thr|[[Foydalanuvchi:Bobonorova Hulkar|Bobonorova Hulkar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Bobonorova Hulkar|munozara]]) 18:39, 2026-yil 10-aprel (UTC)}} '''Oleh Hryhoryovych Bilorus''' ([[1939-yil]] [[14-oktyabr]]da tug‘ilgan) — [[ukraina]]lik [[siyosatchi]], [[iqtisodiyot]] [[Fan doktori|fanlari doktori]], [[professor]] hamda [[Ukraina Milliy Fanlar akademiyasi]]ning a’zosi. e696s457lfjervlkq33ci4ks1yzk2hr Dmytro Derevytskyy 0 1364028 5988158 2026-04-10T18:41:59Z Bobonorova Hulkar 138656 „{{thr|~~~~}} '''Dmytro Derevytskyy''' (ukraincha: Дмитро Деревицький) — [[ukraina]]lik [[tadbirkor]] va [[Allo Group of Companies]] asoschisi.“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988158 wikitext text/x-wiki {{thr|[[Foydalanuvchi:Bobonorova Hulkar|Bobonorova Hulkar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Bobonorova Hulkar|munozara]]) 18:41, 2026-yil 10-aprel (UTC)}} '''Dmytro Derevytskyy''' (ukraincha: Дмитро Деревицький) — [[ukraina]]lik [[tadbirkor]] va [[Allo Group of Companies]] asoschisi. fbsv6jn3vlgihqzs5ztzftg5gf4ihie Niko Gjyzari 0 1364029 5988159 2026-04-10T18:42:32Z MrKrasav4ik 116296 „{{Infobox person | name = Niko Gjyzari | image = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1934|11|10|df=yes}} | birth_place = [[Vlorë]], [[Alban Qirolligi (1928–1939)|Alban Qirolligi]] | death_date = | death_place = | nationality = Albaniyalik | occupation = Iqtisodchi, siyosatchi | known_for = Albaniya mol...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988159 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Niko Gjyzari | image = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1934|11|10|df=yes}} | birth_place = [[Vlorë]], [[Alban Qirolligi (1928–1939)|Alban Qirolligi]] | death_date = | death_place = | nationality = Albaniyalik | occupation = Iqtisodchi, siyosatchi | known_for = Albaniya moliya vaziri, Albaniya Davlat banki direktori | education = [[Tirana universiteti]] | spouse = | children = | parents = | relatives = | signature = Niko Gjyzari (nënshkrim).svg | signature_size = 100px }} '''Niko Gjyzari''' (10-noyabr 1934-yil tugʻilgan) — albaniyalik [[iqtisodchi]] va [[siyosatchi]] boʻlib, Çarçani II hukumati davrida Albaniya moliya vaziri, keyinchalik esa [[Albanian State Bank]] direktori boʻlib ishlagan. U shuningdek [[Albaniya Mehnat partiyasi]] 10-partiya kongressida siyosiy byuroga nomzod aʼzo etib saylangan.<ref name="Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet">{{cite book|title=Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet|last=Dervishi|first=Kastriot|year=2012|publisher=Shtëpia Botuese "55"|location=Tiranë|isbn=978-9994356225|page=132|oclc=861296248 }}</ref> == Biografiyasi == Niko Gjyzari 1934-yil 10-noyabrda [[Vlora]], oʻsha paytda [[Alban Qirolligi]] tarkibida tugʻilgan. U boshlangʻich taʼlimni Vlorë shahrida olgan, keyinchalik Tirana shahridagi „11 Yanvar“ moliya texnik maktabida oʻqigan. 1961-yilda [[Tirana universiteti]] iqtisodiyot fakultetini tamomlagan. 1956–1974-yillarda u Vlorë okrugi ijroiya qoʻmitasida inspektor va moliya boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan. 1974–1975-yillarda Moliya vazirligida byudjet direktori lavozimida ishladi. 1975–1984-yillarda Moliya vaziri oʻrinbosari boʻldi va 1984–1985-yillarda Albaniya moliya vaziri lavozimiga koʻtarildi. Vazirlikdan keyin u Davlat rejalashtirish komissiyasi raisi boʻlib ishladi (1990-yilgacha). Shu yili u Vazirlar Kengashi bosh kotibi etib tayinlandi. 1991-yil yanvarida u [[Albanian State Bank]] direktori boʻldi. 1991-yil iyun oyida u Mehnat partiyasi 10-kongressida Siyosiy byuroga nomzod aʼzo boʻldi. 1991-yil avgustdan 1992-yil maygacha Davlat banki direktor oʻrinbosari lavozimida ishladi.<ref>{{cite book |last1=Krasniqi |first1=Afrim |title=Sistemet Politike në Shqipëri (1912–2008) |publisher=Shtypshkronja "EMAL" |location=Tiranë |isbn=978-99956-19-36-7 |edition=2nd}}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} swfcwk63isozeyq057isqlh2s7zs9lk Benedetto Cotrugli 0 1364030 5988160 2026-04-10T18:43:20Z Omonovas 201946 „[[File:Cotrugli - Della mercatura, 1602 - 122.jpg|thumb|''Della mercatura'', 1602.]] '''Benedetto Cotrugli''' ({{langx|hr|Benedikt "Beno" Kotruljević}}; 1416–1469) — [[Ragusa (provinsiya)|Ragusalik]] [[savdogar]], [[iqtisodchi]], olim, [[diplomat]] va [[gumanizm|gumanist]]. == Hayoti == Benedetto Cotrugli savdogar oilasida, Uyg‘onish davrida Ragusa Respublikasi tarkibiga kirgan boy dengizbo‘yi shahri Ragusada (hozirgi Dubrovnik respubl...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988160 wikitext text/x-wiki [[File:Cotrugli - Della mercatura, 1602 - 122.jpg|thumb|''Della mercatura'', 1602.]] '''Benedetto Cotrugli''' ({{langx|hr|Benedikt "Beno" Kotruljević}}; 1416–1469) — [[Ragusa (provinsiya)|Ragusalik]] [[savdogar]], [[iqtisodchi]], olim, [[diplomat]] va [[gumanizm|gumanist]]. == Hayoti == Benedetto Cotrugli savdogar oilasida, Uyg‘onish davrida Ragusa Respublikasi tarkibiga kirgan boy dengizbo‘yi shahri Ragusada (hozirgi [[Dubrovnik respublikasi]]) tug‘ilgan. Bu shahar-davlat O‘rta yer dengizi savdo tarmoqlaridagi muhim ishtiroki bilan mashhur. Mintaqaning madaniy va iqtisodiy rivojlanishida katta rol o‘ynagan<ref name=":0" />. Yoshligidan Cotrugli Ragusaning faol savdo muhitida voyaga yetgan. Uning oilasining savdo bilan shug‘ullanishi unga savdogarlik faoliyatining murakkab jihatlari bilan erta tanishish imkonini bergan, bu esa Ragusa [[zodagon]]lari uchun odatiy hol edi. Ushbu tajriba uning iqtisodiy nazariya va amaliyotlarga bo‘lgan dastlabki qiziqishini shakllantirgan va keyinchalik u buni o‘z asarlarida rivojlantirgan<ref name=":1">{{Cite journal |last=Duzer |first=Van |date=2013 |title=Benedetto Cotrugli's Lost Mappamundi Found—Three Times |url=https://www.jstor.org/stable/23481624 |journal=Imago Mundi |volume=65 |issue=1 |pages=1–14 |doi=10.1080/03085694.2013.731200 |jstor=23481624|url-access=subscription }}</ref>. Ragusa Respublikasi xalqaro savdo markazi sifatida Cotrugliga O‘rta yer dengizi bo‘ylab iqtisodiy aloqalarni chuqur tushunish imkonini bergan. Bu tajribalar uning savdo va [[tijorat]] haqidagi qarashlarini shakllantirishda muhim rol o‘ynagan va u buni o‘zining mashhur asari ''[[Della mercatura e del mercante perfetto]]'' (Savdo san’ati haqida kitob)da bayon etgan<ref name=":1" />. U [[Neapol qirolligi]] [[diplomat]]i sifatida taxminan 15 yil davomida [[Neapol]] saroyida faoliyat yuritgan, u yerda ko‘plab muhokamalar olib borgan va gumanistik qarashlarini rivojlantirgan. 1451-yildan 1469-yilgacha u Neapolda yashagan<ref name=":0">Niall Ferguson, ''The Square and the Tower'', pp. 68–70</ref>. U [[L'Aquila|Akvila]] shahrida vafot etgan. == Ta’lim == Cotruglining [[Bolonya universiteti]]dagi ta’limi aniq kurslar yoki dasturlar nuqtai nazaridan batafsil ma’lum emas. Biroq, Uyg‘onish davridagi ushbu nufuzli universitetning ilmiy muhiti va [[gumanizm|gumanistik]] o‘quv dasturi uning intellektual rivojlanishiga katta ta’sir ko‘rsatgan. Gumanistik ta’lim unga axloq, [[falsafa]] va ilm-fan bo‘yicha keng bilimlar bergan va u bularni keyinchalik savdo va iqtisodiyotga tatbiq etgan<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Cotruglining gumanistik va amaliy ta’lim uyg‘unligi unga savdo va buxgalteriya sohalariga katta hissa qo‘shish imkonini bergan. Uning faoliyati [[Uyg‘onish davri]]ning mukammal ta’lim olgan shaxs idealini aks ettiradi va bu bilimlarning amaliy faoliyatga qanday ta’sir ko‘rsatishini namoyon etadi. Uning ishlari zamonaviy iqtisodiy amaliyotlarning shakllanishiga sezilarli hissa qo‘shgan<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Cite journal |last=Sangster |first=Alan |date=December 2018 |title=Benedetto cotrugli on double entry Bookkeeping |url=https://www.researchgate.net/publication/330218367 |journal=De Computis |volume=15 |issue=2 |pages=22–38 |doi=10.26784/issn.1886-1881.v15i2.332 |via=ResearchGate|doi-access=free }}</ref>. == Saqlanib qolgan qo‘lyozmalar == Cotruglining "Libro de l'Arte de la Mercatura" (''Savdo san’ati haqida kitob'') asarining eng qadimgi saqlanib qolgan nusxasi [[Malta milliy kutubxonasi]]da saqlanadi va 1475-yilga tegishli. Asl qo‘lyozma esa 1458-yilda yozilgan<ref>Basil S. Yamey (1994). "Benedikt Kotruljević on bookkeeping (1458)". ''Accounting, Business & Financial History'' '''4(1)''': 43–50.</ref>. Ushbu qo‘lyozma, ayniqsa, [[buxgalteriya hisobi|ikkiyoqlama buxgalteriya hisobiga]] bag‘ishlangan bobi bilan mashhur bo‘lib, bu mavzudagi eng qadimgi yozma manbalardan biri hisoblanadi<ref name=":2" />. 1458-yildagi "[[Della mercatura e del mercante perfetto]]" [[qo‘lyozma]]si matnidan so‘ng ilova sifatida inventar ro‘yxati va ko‘plab jurnal yozuvlari keltirilgan. Unda [[buxgalteriya hisobi|ikkiyoqlama buxgalteriya tizimi]]ning dastlabki tavsiflaridan biri mavjud<ref name="Zubrinic">{{cite web|url=http://www.croatianhistory.net/etf/et22a1.html|title=History of Croatian|first=Darko|last=Zubrinic|publisher=|accessdate=26 December 2016}}</ref><ref name="SIESC 2007 in CROATIA">{{cite web|url=http://www.croatianhistory.net/etf/siesc2.html|title=SIESC Croatia 2|publisher=|accessdate=26 December 2016}}</ref>. Bu tavsif [[Luka Pacholi]] tomonidan 1494-yilda yozilgan "[[Summa de arithmetica]]" asaridan oldin paydo bo‘lgan. Cotruglining "Savdo san’ati haqida kitob" asari zamonaviy kelishuvlar haqidagi kitoblarning XV asrdagi muqobili sifatida baholanadi<ref name=":0" />. == Manbalar == {{manbalar}} 9izba59mz4qkrtux0i9rodps9r35c4o 5988161 5988160 2026-04-10T18:43:40Z Omonovas 201946 5988161 wikitext text/x-wiki [[File:Cotrugli - Della mercatura, 1602 - 122.jpg|thumb|''Della mercatura'', 1602.]] '''Benedetto Cotrugli''' ({{langx|hr|Benedikt "Beno" Kotruljević}}; 1416–1469) — [[Ragusa (provinsiya)|Ragusalik]] [[savdogar]], [[iqtisodchi]], olim, [[diplomat]] va [[gumanizm|gumanist]]. == Hayoti == Benedetto Cotrugli savdogar oilasida, Uygʻonish davrida Ragusa Respublikasi tarkibiga kirgan boy dengizboʻyi shahri Ragusada (hozirgi [[Dubrovnik respublikasi]]) tugʻilgan. Bu shahar-davlat Oʻrta yer dengizi savdo tarmoqlaridagi muhim ishtiroki bilan mashhur. Mintaqaning madaniy va iqtisodiy rivojlanishida katta rol oʻynagan<ref name=":0" />. Yoshligidan Cotrugli Ragusaning faol savdo muhitida voyaga yetgan. Uning oilasining savdo bilan shugʻullanishi unga savdogarlik faoliyatining murakkab jihatlari bilan erta tanishish imkonini bergan, bu esa Ragusa [[zodagon]]lari uchun odatiy hol edi. Ushbu tajriba uning iqtisodiy nazariya va amaliyotlarga boʻlgan dastlabki qiziqishini shakllantirgan va keyinchalik u buni oʻz asarlarida rivojlantirgan<ref name=":1">{{Cite journal |last=Duzer |first=Van |date=2013 |title=Benedetto Cotrugli's Lost Mappamundi Found—Three Times |url=https://www.jstor.org/stable/23481624 |journal=Imago Mundi |volume=65 |issue=1 |pages=1–14 |doi=10.1080/03085694.2013.731200 |jstor=23481624|url-access=subscription }}</ref>. Ragusa Respublikasi xalqaro savdo markazi sifatida Cotrugliga Oʻrta yer dengizi boʻylab iqtisodiy aloqalarni chuqur tushunish imkonini bergan. Bu tajribalar uning savdo va [[tijorat]] haqidagi qarashlarini shakllantirishda muhim rol oʻynagan va u buni oʻzining mashhur asari ''[[Della mercatura e del mercante perfetto]]'' (Savdo sanʼati haqida kitob)da bayon etgan<ref name=":1" />. U [[Neapol qirolligi]] [[diplomat]]i sifatida taxminan 15 yil davomida [[Neapol]] saroyida faoliyat yuritgan, u yerda koʻplab muhokamalar olib borgan va gumanistik qarashlarini rivojlantirgan. 1451-yildan 1469-yilgacha u Neapolda yashagan<ref name=":0">Niall Ferguson, ''The Square and the Tower'', pp. 68–70</ref>. U [[L'Aquila|Akvila]] shahrida vafot etgan. == Taʼlim == Cotruglining [[Bolonya universiteti]]dagi taʼlimi aniq kurslar yoki dasturlar nuqtai nazaridan batafsil maʼlum emas. Biroq, Uygʻonish davridagi ushbu nufuzli universitetning ilmiy muhiti va [[gumanizm|gumanistik]] oʻquv dasturi uning intellektual rivojlanishiga katta taʼsir koʻrsatgan. Gumanistik taʼlim unga axloq, [[falsafa]] va ilm-fan boʻyicha keng bilimlar bergan va u bularni keyinchalik savdo va iqtisodiyotga tatbiq etgan<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Cotruglining gumanistik va amaliy taʼlim uygʻunligi unga savdo va buxgalteriya sohalariga katta hissa qoʻshish imkonini bergan. Uning faoliyati [[Uyg‘onish davri]]ning mukammal taʼlim olgan shaxs idealini aks ettiradi va bu bilimlarning amaliy faoliyatga qanday taʼsir koʻrsatishini namoyon etadi. Uning ishlari zamonaviy iqtisodiy amaliyotlarning shakllanishiga sezilarli hissa qoʻshgan<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Cite journal |last=Sangster |first=Alan |date=December 2018 |title=Benedetto cotrugli on double entry Bookkeeping |url=https://www.researchgate.net/publication/330218367 |journal=De Computis |volume=15 |issue=2 |pages=22–38 |doi=10.26784/issn.1886-1881.v15i2.332 |via=ResearchGate|doi-access=free }}</ref>. == Saqlanib qolgan qoʻlyozmalar == Cotruglining „Libro de l’Arte de la Mercatura“ (''Savdo sanʼati haqida kitob'') asarining eng qadimgi saqlanib qolgan nusxasi [[Malta milliy kutubxonasi]]da saqlanadi va 1475-yilga tegishli. Asl qoʻlyozma esa 1458-yilda yozilgan<ref>Basil S. Yamey (1994). „Benedikt Kotruljević on bookkeeping (1458)“. ''Accounting, Business & Financial History'' '''4(1)''': 43–50.</ref>. Ushbu qoʻlyozma, ayniqsa, [[buxgalteriya hisobi|ikkiyoqlama buxgalteriya hisobiga]] bagʻishlangan bobi bilan mashhur boʻlib, bu mavzudagi eng qadimgi yozma manbalardan biri hisoblanadi<ref name=":2" />. 1458-yildagi „[[Della mercatura e del mercante perfetto]]“ [[qo‘lyozma]]si matnidan soʻng ilova sifatida inventar roʻyxati va koʻplab jurnal yozuvlari keltirilgan. Unda [[buxgalteriya hisobi|ikkiyoqlama buxgalteriya tizimi]]ning dastlabki tavsiflaridan biri mavjud<ref name="Zubrinic">{{cite web|url=http://www.croatianhistory.net/etf/et22a1.html|title=History of Croatian|first=Darko|last=Zubrinic|publisher=|accessdate=26 December 2016}}</ref><ref name="SIESC 2007 in CROATIA">{{cite web|url=http://www.croatianhistory.net/etf/siesc2.html|title=SIESC Croatia 2|publisher=|accessdate=26 December 2016}}</ref>. Bu tavsif [[Luka Pacholi]] tomonidan 1494-yilda yozilgan „[[Summa de arithmetica]]“ asaridan oldin paydo boʻlgan. Cotruglining „Savdo sanʼati haqida kitob“ asari zamonaviy kelishuvlar haqidagi kitoblarning XV asrdagi muqobili sifatida baholanadi<ref name=":0" />. == Manbalar == {{manbalar}} hxbloaii1upypsnam35t98v994n9duo 5988163 5988161 2026-04-10T18:43:58Z Omonovas 201946 [[Turkum:Iqtisodiyot]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988163 wikitext text/x-wiki [[File:Cotrugli - Della mercatura, 1602 - 122.jpg|thumb|''Della mercatura'', 1602.]] '''Benedetto Cotrugli''' ({{langx|hr|Benedikt "Beno" Kotruljević}}; 1416–1469) — [[Ragusa (provinsiya)|Ragusalik]] [[savdogar]], [[iqtisodchi]], olim, [[diplomat]] va [[gumanizm|gumanist]]. == Hayoti == Benedetto Cotrugli savdogar oilasida, Uygʻonish davrida Ragusa Respublikasi tarkibiga kirgan boy dengizboʻyi shahri Ragusada (hozirgi [[Dubrovnik respublikasi]]) tugʻilgan. Bu shahar-davlat Oʻrta yer dengizi savdo tarmoqlaridagi muhim ishtiroki bilan mashhur. Mintaqaning madaniy va iqtisodiy rivojlanishida katta rol oʻynagan<ref name=":0" />. Yoshligidan Cotrugli Ragusaning faol savdo muhitida voyaga yetgan. Uning oilasining savdo bilan shugʻullanishi unga savdogarlik faoliyatining murakkab jihatlari bilan erta tanishish imkonini bergan, bu esa Ragusa [[zodagon]]lari uchun odatiy hol edi. Ushbu tajriba uning iqtisodiy nazariya va amaliyotlarga boʻlgan dastlabki qiziqishini shakllantirgan va keyinchalik u buni oʻz asarlarida rivojlantirgan<ref name=":1">{{Cite journal |last=Duzer |first=Van |date=2013 |title=Benedetto Cotrugli's Lost Mappamundi Found—Three Times |url=https://www.jstor.org/stable/23481624 |journal=Imago Mundi |volume=65 |issue=1 |pages=1–14 |doi=10.1080/03085694.2013.731200 |jstor=23481624|url-access=subscription }}</ref>. Ragusa Respublikasi xalqaro savdo markazi sifatida Cotrugliga Oʻrta yer dengizi boʻylab iqtisodiy aloqalarni chuqur tushunish imkonini bergan. Bu tajribalar uning savdo va [[tijorat]] haqidagi qarashlarini shakllantirishda muhim rol oʻynagan va u buni oʻzining mashhur asari ''[[Della mercatura e del mercante perfetto]]'' (Savdo sanʼati haqida kitob)da bayon etgan<ref name=":1" />. U [[Neapol qirolligi]] [[diplomat]]i sifatida taxminan 15 yil davomida [[Neapol]] saroyida faoliyat yuritgan, u yerda koʻplab muhokamalar olib borgan va gumanistik qarashlarini rivojlantirgan. 1451-yildan 1469-yilgacha u Neapolda yashagan<ref name=":0">Niall Ferguson, ''The Square and the Tower'', pp. 68–70</ref>. U [[L'Aquila|Akvila]] shahrida vafot etgan. == Taʼlim == Cotruglining [[Bolonya universiteti]]dagi taʼlimi aniq kurslar yoki dasturlar nuqtai nazaridan batafsil maʼlum emas. Biroq, Uygʻonish davridagi ushbu nufuzli universitetning ilmiy muhiti va [[gumanizm|gumanistik]] oʻquv dasturi uning intellektual rivojlanishiga katta taʼsir koʻrsatgan. Gumanistik taʼlim unga axloq, [[falsafa]] va ilm-fan boʻyicha keng bilimlar bergan va u bularni keyinchalik savdo va iqtisodiyotga tatbiq etgan<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Cotruglining gumanistik va amaliy taʼlim uygʻunligi unga savdo va buxgalteriya sohalariga katta hissa qoʻshish imkonini bergan. Uning faoliyati [[Uyg‘onish davri]]ning mukammal taʼlim olgan shaxs idealini aks ettiradi va bu bilimlarning amaliy faoliyatga qanday taʼsir koʻrsatishini namoyon etadi. Uning ishlari zamonaviy iqtisodiy amaliyotlarning shakllanishiga sezilarli hissa qoʻshgan<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Cite journal |last=Sangster |first=Alan |date=December 2018 |title=Benedetto cotrugli on double entry Bookkeeping |url=https://www.researchgate.net/publication/330218367 |journal=De Computis |volume=15 |issue=2 |pages=22–38 |doi=10.26784/issn.1886-1881.v15i2.332 |via=ResearchGate|doi-access=free }}</ref>. == Saqlanib qolgan qoʻlyozmalar == Cotruglining „Libro de l’Arte de la Mercatura“ (''Savdo sanʼati haqida kitob'') asarining eng qadimgi saqlanib qolgan nusxasi [[Malta milliy kutubxonasi]]da saqlanadi va 1475-yilga tegishli. Asl qoʻlyozma esa 1458-yilda yozilgan<ref>Basil S. Yamey (1994). „Benedikt Kotruljević on bookkeeping (1458)“. ''Accounting, Business & Financial History'' '''4(1)''': 43–50.</ref>. Ushbu qoʻlyozma, ayniqsa, [[buxgalteriya hisobi|ikkiyoqlama buxgalteriya hisobiga]] bagʻishlangan bobi bilan mashhur boʻlib, bu mavzudagi eng qadimgi yozma manbalardan biri hisoblanadi<ref name=":2" />. 1458-yildagi „[[Della mercatura e del mercante perfetto]]“ [[qo‘lyozma]]si matnidan soʻng ilova sifatida inventar roʻyxati va koʻplab jurnal yozuvlari keltirilgan. Unda [[buxgalteriya hisobi|ikkiyoqlama buxgalteriya tizimi]]ning dastlabki tavsiflaridan biri mavjud<ref name="Zubrinic">{{cite web|url=http://www.croatianhistory.net/etf/et22a1.html|title=History of Croatian|first=Darko|last=Zubrinic|publisher=|accessdate=26 December 2016}}</ref><ref name="SIESC 2007 in CROATIA">{{cite web|url=http://www.croatianhistory.net/etf/siesc2.html|title=SIESC Croatia 2|publisher=|accessdate=26 December 2016}}</ref>. Bu tavsif [[Luka Pacholi]] tomonidan 1494-yilda yozilgan „[[Summa de arithmetica]]“ asaridan oldin paydo boʻlgan. Cotruglining „Savdo sanʼati haqida kitob“ asari zamonaviy kelishuvlar haqidagi kitoblarning XV asrdagi muqobili sifatida baholanadi<ref name=":0" />. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] 03b9g551tumw137vv8o2wnsvt5xw5n6 5988164 5988163 2026-04-10T18:44:08Z Omonovas 201946 [[Turkum:Iqtisodchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988164 wikitext text/x-wiki [[File:Cotrugli - Della mercatura, 1602 - 122.jpg|thumb|''Della mercatura'', 1602.]] '''Benedetto Cotrugli''' ({{langx|hr|Benedikt "Beno" Kotruljević}}; 1416–1469) — [[Ragusa (provinsiya)|Ragusalik]] [[savdogar]], [[iqtisodchi]], olim, [[diplomat]] va [[gumanizm|gumanist]]. == Hayoti == Benedetto Cotrugli savdogar oilasida, Uygʻonish davrida Ragusa Respublikasi tarkibiga kirgan boy dengizboʻyi shahri Ragusada (hozirgi [[Dubrovnik respublikasi]]) tugʻilgan. Bu shahar-davlat Oʻrta yer dengizi savdo tarmoqlaridagi muhim ishtiroki bilan mashhur. Mintaqaning madaniy va iqtisodiy rivojlanishida katta rol oʻynagan<ref name=":0" />. Yoshligidan Cotrugli Ragusaning faol savdo muhitida voyaga yetgan. Uning oilasining savdo bilan shugʻullanishi unga savdogarlik faoliyatining murakkab jihatlari bilan erta tanishish imkonini bergan, bu esa Ragusa [[zodagon]]lari uchun odatiy hol edi. Ushbu tajriba uning iqtisodiy nazariya va amaliyotlarga boʻlgan dastlabki qiziqishini shakllantirgan va keyinchalik u buni oʻz asarlarida rivojlantirgan<ref name=":1">{{Cite journal |last=Duzer |first=Van |date=2013 |title=Benedetto Cotrugli's Lost Mappamundi Found—Three Times |url=https://www.jstor.org/stable/23481624 |journal=Imago Mundi |volume=65 |issue=1 |pages=1–14 |doi=10.1080/03085694.2013.731200 |jstor=23481624|url-access=subscription }}</ref>. Ragusa Respublikasi xalqaro savdo markazi sifatida Cotrugliga Oʻrta yer dengizi boʻylab iqtisodiy aloqalarni chuqur tushunish imkonini bergan. Bu tajribalar uning savdo va [[tijorat]] haqidagi qarashlarini shakllantirishda muhim rol oʻynagan va u buni oʻzining mashhur asari ''[[Della mercatura e del mercante perfetto]]'' (Savdo sanʼati haqida kitob)da bayon etgan<ref name=":1" />. U [[Neapol qirolligi]] [[diplomat]]i sifatida taxminan 15 yil davomida [[Neapol]] saroyida faoliyat yuritgan, u yerda koʻplab muhokamalar olib borgan va gumanistik qarashlarini rivojlantirgan. 1451-yildan 1469-yilgacha u Neapolda yashagan<ref name=":0">Niall Ferguson, ''The Square and the Tower'', pp. 68–70</ref>. U [[L'Aquila|Akvila]] shahrida vafot etgan. == Taʼlim == Cotruglining [[Bolonya universiteti]]dagi taʼlimi aniq kurslar yoki dasturlar nuqtai nazaridan batafsil maʼlum emas. Biroq, Uygʻonish davridagi ushbu nufuzli universitetning ilmiy muhiti va [[gumanizm|gumanistik]] oʻquv dasturi uning intellektual rivojlanishiga katta taʼsir koʻrsatgan. Gumanistik taʼlim unga axloq, [[falsafa]] va ilm-fan boʻyicha keng bilimlar bergan va u bularni keyinchalik savdo va iqtisodiyotga tatbiq etgan<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Cotruglining gumanistik va amaliy taʼlim uygʻunligi unga savdo va buxgalteriya sohalariga katta hissa qoʻshish imkonini bergan. Uning faoliyati [[Uyg‘onish davri]]ning mukammal taʼlim olgan shaxs idealini aks ettiradi va bu bilimlarning amaliy faoliyatga qanday taʼsir koʻrsatishini namoyon etadi. Uning ishlari zamonaviy iqtisodiy amaliyotlarning shakllanishiga sezilarli hissa qoʻshgan<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Cite journal |last=Sangster |first=Alan |date=December 2018 |title=Benedetto cotrugli on double entry Bookkeeping |url=https://www.researchgate.net/publication/330218367 |journal=De Computis |volume=15 |issue=2 |pages=22–38 |doi=10.26784/issn.1886-1881.v15i2.332 |via=ResearchGate|doi-access=free }}</ref>. == Saqlanib qolgan qoʻlyozmalar == Cotruglining „Libro de l’Arte de la Mercatura“ (''Savdo sanʼati haqida kitob'') asarining eng qadimgi saqlanib qolgan nusxasi [[Malta milliy kutubxonasi]]da saqlanadi va 1475-yilga tegishli. Asl qoʻlyozma esa 1458-yilda yozilgan<ref>Basil S. Yamey (1994). „Benedikt Kotruljević on bookkeeping (1458)“. ''Accounting, Business & Financial History'' '''4(1)''': 43–50.</ref>. Ushbu qoʻlyozma, ayniqsa, [[buxgalteriya hisobi|ikkiyoqlama buxgalteriya hisobiga]] bagʻishlangan bobi bilan mashhur boʻlib, bu mavzudagi eng qadimgi yozma manbalardan biri hisoblanadi<ref name=":2" />. 1458-yildagi „[[Della mercatura e del mercante perfetto]]“ [[qo‘lyozma]]si matnidan soʻng ilova sifatida inventar roʻyxati va koʻplab jurnal yozuvlari keltirilgan. Unda [[buxgalteriya hisobi|ikkiyoqlama buxgalteriya tizimi]]ning dastlabki tavsiflaridan biri mavjud<ref name="Zubrinic">{{cite web|url=http://www.croatianhistory.net/etf/et22a1.html|title=History of Croatian|first=Darko|last=Zubrinic|publisher=|accessdate=26 December 2016}}</ref><ref name="SIESC 2007 in CROATIA">{{cite web|url=http://www.croatianhistory.net/etf/siesc2.html|title=SIESC Croatia 2|publisher=|accessdate=26 December 2016}}</ref>. Bu tavsif [[Luka Pacholi]] tomonidan 1494-yilda yozilgan „[[Summa de arithmetica]]“ asaridan oldin paydo boʻlgan. Cotruglining „Savdo sanʼati haqida kitob“ asari zamonaviy kelishuvlar haqidagi kitoblarning XV asrdagi muqobili sifatida baholanadi<ref name=":0" />. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] bwmxwxm4zi6elcb1fqdtymy2uys7rz4 5988165 5988164 2026-04-10T18:44:22Z Omonovas 201946 [[Turkum:1416-yilda tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988165 wikitext text/x-wiki [[File:Cotrugli - Della mercatura, 1602 - 122.jpg|thumb|''Della mercatura'', 1602.]] '''Benedetto Cotrugli''' ({{langx|hr|Benedikt "Beno" Kotruljević}}; 1416–1469) — [[Ragusa (provinsiya)|Ragusalik]] [[savdogar]], [[iqtisodchi]], olim, [[diplomat]] va [[gumanizm|gumanist]]. == Hayoti == Benedetto Cotrugli savdogar oilasida, Uygʻonish davrida Ragusa Respublikasi tarkibiga kirgan boy dengizboʻyi shahri Ragusada (hozirgi [[Dubrovnik respublikasi]]) tugʻilgan. Bu shahar-davlat Oʻrta yer dengizi savdo tarmoqlaridagi muhim ishtiroki bilan mashhur. Mintaqaning madaniy va iqtisodiy rivojlanishida katta rol oʻynagan<ref name=":0" />. Yoshligidan Cotrugli Ragusaning faol savdo muhitida voyaga yetgan. Uning oilasining savdo bilan shugʻullanishi unga savdogarlik faoliyatining murakkab jihatlari bilan erta tanishish imkonini bergan, bu esa Ragusa [[zodagon]]lari uchun odatiy hol edi. Ushbu tajriba uning iqtisodiy nazariya va amaliyotlarga boʻlgan dastlabki qiziqishini shakllantirgan va keyinchalik u buni oʻz asarlarida rivojlantirgan<ref name=":1">{{Cite journal |last=Duzer |first=Van |date=2013 |title=Benedetto Cotrugli's Lost Mappamundi Found—Three Times |url=https://www.jstor.org/stable/23481624 |journal=Imago Mundi |volume=65 |issue=1 |pages=1–14 |doi=10.1080/03085694.2013.731200 |jstor=23481624|url-access=subscription }}</ref>. Ragusa Respublikasi xalqaro savdo markazi sifatida Cotrugliga Oʻrta yer dengizi boʻylab iqtisodiy aloqalarni chuqur tushunish imkonini bergan. Bu tajribalar uning savdo va [[tijorat]] haqidagi qarashlarini shakllantirishda muhim rol oʻynagan va u buni oʻzining mashhur asari ''[[Della mercatura e del mercante perfetto]]'' (Savdo sanʼati haqida kitob)da bayon etgan<ref name=":1" />. U [[Neapol qirolligi]] [[diplomat]]i sifatida taxminan 15 yil davomida [[Neapol]] saroyida faoliyat yuritgan, u yerda koʻplab muhokamalar olib borgan va gumanistik qarashlarini rivojlantirgan. 1451-yildan 1469-yilgacha u Neapolda yashagan<ref name=":0">Niall Ferguson, ''The Square and the Tower'', pp. 68–70</ref>. U [[L'Aquila|Akvila]] shahrida vafot etgan. == Taʼlim == Cotruglining [[Bolonya universiteti]]dagi taʼlimi aniq kurslar yoki dasturlar nuqtai nazaridan batafsil maʼlum emas. Biroq, Uygʻonish davridagi ushbu nufuzli universitetning ilmiy muhiti va [[gumanizm|gumanistik]] oʻquv dasturi uning intellektual rivojlanishiga katta taʼsir koʻrsatgan. Gumanistik taʼlim unga axloq, [[falsafa]] va ilm-fan boʻyicha keng bilimlar bergan va u bularni keyinchalik savdo va iqtisodiyotga tatbiq etgan<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Cotruglining gumanistik va amaliy taʼlim uygʻunligi unga savdo va buxgalteriya sohalariga katta hissa qoʻshish imkonini bergan. Uning faoliyati [[Uyg‘onish davri]]ning mukammal taʼlim olgan shaxs idealini aks ettiradi va bu bilimlarning amaliy faoliyatga qanday taʼsir koʻrsatishini namoyon etadi. Uning ishlari zamonaviy iqtisodiy amaliyotlarning shakllanishiga sezilarli hissa qoʻshgan<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Cite journal |last=Sangster |first=Alan |date=December 2018 |title=Benedetto cotrugli on double entry Bookkeeping |url=https://www.researchgate.net/publication/330218367 |journal=De Computis |volume=15 |issue=2 |pages=22–38 |doi=10.26784/issn.1886-1881.v15i2.332 |via=ResearchGate|doi-access=free }}</ref>. == Saqlanib qolgan qoʻlyozmalar == Cotruglining „Libro de l’Arte de la Mercatura“ (''Savdo sanʼati haqida kitob'') asarining eng qadimgi saqlanib qolgan nusxasi [[Malta milliy kutubxonasi]]da saqlanadi va 1475-yilga tegishli. Asl qoʻlyozma esa 1458-yilda yozilgan<ref>Basil S. Yamey (1994). „Benedikt Kotruljević on bookkeeping (1458)“. ''Accounting, Business & Financial History'' '''4(1)''': 43–50.</ref>. Ushbu qoʻlyozma, ayniqsa, [[buxgalteriya hisobi|ikkiyoqlama buxgalteriya hisobiga]] bagʻishlangan bobi bilan mashhur boʻlib, bu mavzudagi eng qadimgi yozma manbalardan biri hisoblanadi<ref name=":2" />. 1458-yildagi „[[Della mercatura e del mercante perfetto]]“ [[qo‘lyozma]]si matnidan soʻng ilova sifatida inventar roʻyxati va koʻplab jurnal yozuvlari keltirilgan. Unda [[buxgalteriya hisobi|ikkiyoqlama buxgalteriya tizimi]]ning dastlabki tavsiflaridan biri mavjud<ref name="Zubrinic">{{cite web|url=http://www.croatianhistory.net/etf/et22a1.html|title=History of Croatian|first=Darko|last=Zubrinic|publisher=|accessdate=26 December 2016}}</ref><ref name="SIESC 2007 in CROATIA">{{cite web|url=http://www.croatianhistory.net/etf/siesc2.html|title=SIESC Croatia 2|publisher=|accessdate=26 December 2016}}</ref>. Bu tavsif [[Luka Pacholi]] tomonidan 1494-yilda yozilgan „[[Summa de arithmetica]]“ asaridan oldin paydo boʻlgan. Cotruglining „Savdo sanʼati haqida kitob“ asari zamonaviy kelishuvlar haqidagi kitoblarning XV asrdagi muqobili sifatida baholanadi<ref name=":0" />. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:1416-yilda tugʻilganlar]] pgi28cm2x0b47yfwaig8goa7kk6a8ta 5988166 5988165 2026-04-10T18:44:34Z Omonovas 201946 [[Turkum:1469-yilda vafot etganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988166 wikitext text/x-wiki [[File:Cotrugli - Della mercatura, 1602 - 122.jpg|thumb|''Della mercatura'', 1602.]] '''Benedetto Cotrugli''' ({{langx|hr|Benedikt "Beno" Kotruljević}}; 1416–1469) — [[Ragusa (provinsiya)|Ragusalik]] [[savdogar]], [[iqtisodchi]], olim, [[diplomat]] va [[gumanizm|gumanist]]. == Hayoti == Benedetto Cotrugli savdogar oilasida, Uygʻonish davrida Ragusa Respublikasi tarkibiga kirgan boy dengizboʻyi shahri Ragusada (hozirgi [[Dubrovnik respublikasi]]) tugʻilgan. Bu shahar-davlat Oʻrta yer dengizi savdo tarmoqlaridagi muhim ishtiroki bilan mashhur. Mintaqaning madaniy va iqtisodiy rivojlanishida katta rol oʻynagan<ref name=":0" />. Yoshligidan Cotrugli Ragusaning faol savdo muhitida voyaga yetgan. Uning oilasining savdo bilan shugʻullanishi unga savdogarlik faoliyatining murakkab jihatlari bilan erta tanishish imkonini bergan, bu esa Ragusa [[zodagon]]lari uchun odatiy hol edi. Ushbu tajriba uning iqtisodiy nazariya va amaliyotlarga boʻlgan dastlabki qiziqishini shakllantirgan va keyinchalik u buni oʻz asarlarida rivojlantirgan<ref name=":1">{{Cite journal |last=Duzer |first=Van |date=2013 |title=Benedetto Cotrugli's Lost Mappamundi Found—Three Times |url=https://www.jstor.org/stable/23481624 |journal=Imago Mundi |volume=65 |issue=1 |pages=1–14 |doi=10.1080/03085694.2013.731200 |jstor=23481624|url-access=subscription }}</ref>. Ragusa Respublikasi xalqaro savdo markazi sifatida Cotrugliga Oʻrta yer dengizi boʻylab iqtisodiy aloqalarni chuqur tushunish imkonini bergan. Bu tajribalar uning savdo va [[tijorat]] haqidagi qarashlarini shakllantirishda muhim rol oʻynagan va u buni oʻzining mashhur asari ''[[Della mercatura e del mercante perfetto]]'' (Savdo sanʼati haqida kitob)da bayon etgan<ref name=":1" />. U [[Neapol qirolligi]] [[diplomat]]i sifatida taxminan 15 yil davomida [[Neapol]] saroyida faoliyat yuritgan, u yerda koʻplab muhokamalar olib borgan va gumanistik qarashlarini rivojlantirgan. 1451-yildan 1469-yilgacha u Neapolda yashagan<ref name=":0">Niall Ferguson, ''The Square and the Tower'', pp. 68–70</ref>. U [[L'Aquila|Akvila]] shahrida vafot etgan. == Taʼlim == Cotruglining [[Bolonya universiteti]]dagi taʼlimi aniq kurslar yoki dasturlar nuqtai nazaridan batafsil maʼlum emas. Biroq, Uygʻonish davridagi ushbu nufuzli universitetning ilmiy muhiti va [[gumanizm|gumanistik]] oʻquv dasturi uning intellektual rivojlanishiga katta taʼsir koʻrsatgan. Gumanistik taʼlim unga axloq, [[falsafa]] va ilm-fan boʻyicha keng bilimlar bergan va u bularni keyinchalik savdo va iqtisodiyotga tatbiq etgan<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Cotruglining gumanistik va amaliy taʼlim uygʻunligi unga savdo va buxgalteriya sohalariga katta hissa qoʻshish imkonini bergan. Uning faoliyati [[Uyg‘onish davri]]ning mukammal taʼlim olgan shaxs idealini aks ettiradi va bu bilimlarning amaliy faoliyatga qanday taʼsir koʻrsatishini namoyon etadi. Uning ishlari zamonaviy iqtisodiy amaliyotlarning shakllanishiga sezilarli hissa qoʻshgan<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Cite journal |last=Sangster |first=Alan |date=December 2018 |title=Benedetto cotrugli on double entry Bookkeeping |url=https://www.researchgate.net/publication/330218367 |journal=De Computis |volume=15 |issue=2 |pages=22–38 |doi=10.26784/issn.1886-1881.v15i2.332 |via=ResearchGate|doi-access=free }}</ref>. == Saqlanib qolgan qoʻlyozmalar == Cotruglining „Libro de l’Arte de la Mercatura“ (''Savdo sanʼati haqida kitob'') asarining eng qadimgi saqlanib qolgan nusxasi [[Malta milliy kutubxonasi]]da saqlanadi va 1475-yilga tegishli. Asl qoʻlyozma esa 1458-yilda yozilgan<ref>Basil S. Yamey (1994). „Benedikt Kotruljević on bookkeeping (1458)“. ''Accounting, Business & Financial History'' '''4(1)''': 43–50.</ref>. Ushbu qoʻlyozma, ayniqsa, [[buxgalteriya hisobi|ikkiyoqlama buxgalteriya hisobiga]] bagʻishlangan bobi bilan mashhur boʻlib, bu mavzudagi eng qadimgi yozma manbalardan biri hisoblanadi<ref name=":2" />. 1458-yildagi „[[Della mercatura e del mercante perfetto]]“ [[qo‘lyozma]]si matnidan soʻng ilova sifatida inventar roʻyxati va koʻplab jurnal yozuvlari keltirilgan. Unda [[buxgalteriya hisobi|ikkiyoqlama buxgalteriya tizimi]]ning dastlabki tavsiflaridan biri mavjud<ref name="Zubrinic">{{cite web|url=http://www.croatianhistory.net/etf/et22a1.html|title=History of Croatian|first=Darko|last=Zubrinic|publisher=|accessdate=26 December 2016}}</ref><ref name="SIESC 2007 in CROATIA">{{cite web|url=http://www.croatianhistory.net/etf/siesc2.html|title=SIESC Croatia 2|publisher=|accessdate=26 December 2016}}</ref>. Bu tavsif [[Luka Pacholi]] tomonidan 1494-yilda yozilgan „[[Summa de arithmetica]]“ asaridan oldin paydo boʻlgan. Cotruglining „Savdo sanʼati haqida kitob“ asari zamonaviy kelishuvlar haqidagi kitoblarning XV asrdagi muqobili sifatida baholanadi<ref name=":0" />. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:1416-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1469-yilda vafot etganlar]] q133spdtxglbci3fhvr277q8tng3mhz 5988170 5988166 2026-04-10T18:46:35Z Omonovas 201946 /* Hayoti */ 5988170 wikitext text/x-wiki [[File:Cotrugli - Della mercatura, 1602 - 122.jpg|thumb|''Della mercatura'', 1602.]] '''Benedetto Cotrugli''' ({{langx|hr|Benedikt "Beno" Kotruljević}}; 1416–1469) — [[Ragusa (provinsiya)|Ragusalik]] [[savdogar]], [[iqtisodchi]], olim, [[diplomat]] va [[gumanizm|gumanist]]. == Hayoti == Benedetto Cotrugli savdogar oilasida, [[Uygʻonish davri]]da [[Ragusa (provinsiya)|Ragusa Respublikasi]] tarkibiga kirgan boy dengizboʻyi shahri Ragusada (hozirgi [[Dubrovnik respublikasi]]) tugʻilgan. Bu shahar-davlat [[Oʻrta yer dengizi]] savdo tarmoqlaridagi muhim ishtiroki bilan mashhur. Mintaqaning madaniy va iqtisodiy rivojlanishida katta rol oʻynagan<ref name=":0" />. Yoshligidan Cotrugli Ragusaning faol savdo muhitida voyaga yetgan. Uning oilasining savdo bilan shugʻullanishi unga savdogarlik faoliyatining murakkab jihatlari bilan erta tanishish imkonini bergan, bu esa Ragusa [[zodagon]]lari uchun odatiy hol bo'lgan. Ushbu tajriba uning iqtisodiy nazariya va amaliyotlarga boʻlgan dastlabki qiziqishini shakllantirgan va keyinchalik u buni oʻz asarlarida rivojlantirgan<ref name=":1">{{Cite journal |last=Duzer |first=Van |date=2013 |title=Benedetto Cotrugli's Lost Mappamundi Found—Three Times |url=https://www.jstor.org/stable/23481624 |journal=Imago Mundi |volume=65 |issue=1 |pages=1–14 |doi=10.1080/03085694.2013.731200 |jstor=23481624|url-access=subscription }}</ref>. Ragusa Respublikasi xalqaro savdo markazi sifatida Cotrugliga Oʻrta yer dengizi boʻylab iqtisodiy aloqalarni chuqur tushunish imkonini bergan. Bu tajribalar uning savdo va [[tijorat]] haqidagi qarashlarini shakllantirishda muhim rol oʻynagan va u buni oʻzining mashhur asari ''[[Della mercatura e del mercante perfetto]]'' (Savdo sanʼati haqida kitob)da bayon etgan<ref name=":1" />. U [[Neapol qirolligi]] [[diplomat]]i sifatida taxminan 15 yil davomida [[Neapol]] saroyida faoliyat yuritgan, u yerda koʻplab muhokamalar olib borgan va gumanistik qarashlarini rivojlantirgan. 1451-yildan 1469-yilgacha u Neapolda yashagan<ref name=":0">Niall Ferguson, ''The Square and the Tower'', pp. 68–70</ref>. U [[L'Aquila|Akvila]] shahrida vafot etgan. == Taʼlim == Cotruglining [[Bolonya universiteti]]dagi taʼlimi aniq kurslar yoki dasturlar nuqtai nazaridan batafsil maʼlum emas. Biroq, Uygʻonish davridagi ushbu nufuzli universitetning ilmiy muhiti va [[gumanizm|gumanistik]] oʻquv dasturi uning intellektual rivojlanishiga katta taʼsir koʻrsatgan. Gumanistik taʼlim unga axloq, [[falsafa]] va ilm-fan boʻyicha keng bilimlar bergan va u bularni keyinchalik savdo va iqtisodiyotga tatbiq etgan<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Cotruglining gumanistik va amaliy taʼlim uygʻunligi unga savdo va buxgalteriya sohalariga katta hissa qoʻshish imkonini bergan. Uning faoliyati [[Uyg‘onish davri]]ning mukammal taʼlim olgan shaxs idealini aks ettiradi va bu bilimlarning amaliy faoliyatga qanday taʼsir koʻrsatishini namoyon etadi. Uning ishlari zamonaviy iqtisodiy amaliyotlarning shakllanishiga sezilarli hissa qoʻshgan<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Cite journal |last=Sangster |first=Alan |date=December 2018 |title=Benedetto cotrugli on double entry Bookkeeping |url=https://www.researchgate.net/publication/330218367 |journal=De Computis |volume=15 |issue=2 |pages=22–38 |doi=10.26784/issn.1886-1881.v15i2.332 |via=ResearchGate|doi-access=free }}</ref>. == Saqlanib qolgan qoʻlyozmalar == Cotruglining „Libro de l’Arte de la Mercatura“ (''Savdo sanʼati haqida kitob'') asarining eng qadimgi saqlanib qolgan nusxasi [[Malta milliy kutubxonasi]]da saqlanadi va 1475-yilga tegishli. Asl qoʻlyozma esa 1458-yilda yozilgan<ref>Basil S. Yamey (1994). „Benedikt Kotruljević on bookkeeping (1458)“. ''Accounting, Business & Financial History'' '''4(1)''': 43–50.</ref>. Ushbu qoʻlyozma, ayniqsa, [[buxgalteriya hisobi|ikkiyoqlama buxgalteriya hisobiga]] bagʻishlangan bobi bilan mashhur boʻlib, bu mavzudagi eng qadimgi yozma manbalardan biri hisoblanadi<ref name=":2" />. 1458-yildagi „[[Della mercatura e del mercante perfetto]]“ [[qo‘lyozma]]si matnidan soʻng ilova sifatida inventar roʻyxati va koʻplab jurnal yozuvlari keltirilgan. Unda [[buxgalteriya hisobi|ikkiyoqlama buxgalteriya tizimi]]ning dastlabki tavsiflaridan biri mavjud<ref name="Zubrinic">{{cite web|url=http://www.croatianhistory.net/etf/et22a1.html|title=History of Croatian|first=Darko|last=Zubrinic|publisher=|accessdate=26 December 2016}}</ref><ref name="SIESC 2007 in CROATIA">{{cite web|url=http://www.croatianhistory.net/etf/siesc2.html|title=SIESC Croatia 2|publisher=|accessdate=26 December 2016}}</ref>. Bu tavsif [[Luka Pacholi]] tomonidan 1494-yilda yozilgan „[[Summa de arithmetica]]“ asaridan oldin paydo boʻlgan. Cotruglining „Savdo sanʼati haqida kitob“ asari zamonaviy kelishuvlar haqidagi kitoblarning XV asrdagi muqobili sifatida baholanadi<ref name=":0" />. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:1416-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1469-yilda vafot etganlar]] cvy02k7n2183ba5dzxnq7cvnf94n8sl Iqtisodiy rag'batlantirish 0 1364031 5988167 2026-04-10T18:45:13Z GhostUch1xa 243420 „{{Short description|Iqtisodiyotni rag'batlantirishga urinishlar uchun pul-kredit yoki fiskal siyosatdan foydalanish}} {{Redirect|Rag'batlantirish to'g'risidagi qonun}} {{More citations needed|date=October 2021}} [[File:Economic Policy - Intervention Strategy Matrix.png|thumb|350px|right|Turli sharoitlarda odatiy aralashuv strategiyalari]] Iqtisodiyotda, '''rag'batlantirish''' iqtisodiyotni [[rag'batlantirish]] uchun [[pul-kredit siyosati]] yoki ...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988167 wikitext text/x-wiki {{Short description|Iqtisodiyotni rag'batlantirishga urinishlar uchun pul-kredit yoki fiskal siyosatdan foydalanish}} {{Redirect|Rag'batlantirish to'g'risidagi qonun}} {{More citations needed|date=October 2021}} [[File:Economic Policy - Intervention Strategy Matrix.png|thumb|350px|right|Turli sharoitlarda odatiy aralashuv strategiyalari]] Iqtisodiyotda, '''rag'batlantirish''' iqtisodiyotni [[rag'batlantirish]] uchun [[pul-kredit siyosati]] yoki [[fiskal siyosat]]dan (yoki umuman [[barqarorlashtirish siyosati]]dan) foydalanishga urinishlarga ishora qiladi. Rag'batlantirish, shuningdek, foiz stavkalarini pasaytirish va [[miqdoriy yumshatish]] kabi pul-kredit [[Siyosat|siyosatlariga]] ham ishora qilishi mumkin. Rag'batlantirish ba'zan og'zaki ravishda "'''nasosni haydash'''" yoki "'''nasos haydash'''" deb ataladi. ==Tushuncha== [[Tanazzul]] davrida ishlab chiqarish va [[bandlik]] [[talab (iqtisodiyot)|talab]] etishmasligi sababli o'zlarining barqaror salohiyatidan ancha past bo'ladi. Talabni oshirish o'sishni rag'batlantiradi va rag'batlantirishdan kelib chiqadigan har qanday salbiy yon ta'sirlar yumshoq bo'ladi deb umid qilinadi. '''Fiskal rag'batlantirish''' davlat iste'molini yoki transferlarni oshirishga yoki soliqlarni kamaytirishga, [[davlat qarzi]]ning o'sish sur'atini oshirishga ishora qiladi. [[Keynschi iqtisodiyot]] tarafdorlari rag'batlantirish [[ko'paytuvchi (iqtisodiyot)|ko'paytuvchi]] effekti orqali bu bo'shliqni qisman yoki to'liq to'ldirish uchun yetarli [[iqtisodiy o'sish]]ga olib keladi deb faraz qiladi. '''Pul-kredit rag'batlantirishи''' foiz stavkalarini pasaytirish, [[miqdoriy yumshatish]] yoki pul yoki kredit miqdorini oshirishning boshqa usullariga ishora qiladi. ==Iqtisodchilar qarashlari== [[Milton Friedman]] [[Buyuk Depressiya]] [[Federal zaxira tizimi]] pul massasi va tezligining to'satdan kamayishiga qarshi chora ko'rmaganligi sababli yuz berganligi haqida dalil keltirgan. [[Ben Bernanke]] esa, aksincha, muammo pul etishmasligi emas, [[Kredit (moliya)|kredit]] etishmasligi ekanligini ta'kidlagan va shu sababli, [[Buyuk Tanazzul]] davrida Bernanke boshchiligidagi [[Federal zaxira tizimi]] iqtisodiyotni izga solish uchun qo'shimcha likvidlik (pul) emas, qo'shimcha kredit taqdim etgan. Jeff Hummel bu ikki ziddiyatli tushuntirishning turli oqibatlarini tahlil qilgan. [[Federal Reserve Bank of Richmond]] prezidenti [[Jeffrey M. Lacker]], Renee Haltom bilan birgalikda, Bernanke yechimini tanqid qilgan, chunki u "ortiqcha xavf olishni rag'batlantiradi va moliyaviy beqarorlikka hissa qo'shadi." [[Thomas M. Humphrey]] va [[Richard Timberlake]] o'zlarining "Oltin, haqiqiy veksellar ta'limoti va Fed: 1922–1938-yillardagi pul tartibsizligining manbalari" kitobida [[Buyuk Depressiya]]ning sabab omili sifatida [[haqiqiy veksellar ta'limoti]]ga e'tibor qaratgan. Fiskal rag'batlantirish odatda [[inflyatsiya]]ni oshiradi va shu sababli odatiy markaziy bank tomonidan bunga qarshi chora ko'rilishi kerak deb ko'pincha ta'kidlanadi. Shu sababli faqat pul-kredit rag'batlantirishi ishlashi mumkin. Qarshi dalillar shuni aytadiki, agar [[Quvvatdan foydalanish#Ishlab chiqarish bo'shlig'i foiz formulasi|ishlab chiqarish bo'shlig'i]] yetarlicha yuqori bo'lsa, inflyatsiya xavfi past bo'ladi, yoki tanazzullarda inflyatsiya juda past, lekin markaziy banklar hukumatning fiskal rag'batlantirishisiz kerakli inflyatsiya darajasiga erisha olmaydi. Pul-kredit rag'batlantirishи ko'pincha yanada neytral deb hisoblanadi: foiz stavkalarini pasaytirish qo'shimcha [[investitsiya]]larni foydali qiladi, lekin faqat eng qo'shimcha investitsiyalarni, hukumat investitsiyalarni hal qiladigan fiskal rag'batlantirish esa [[jamoat tanlovi nazariyasi]] orqali [[populizm]]ga yoki [[korrupsiya]]ga olib kelishi mumkin. Biroq, hukumat yangi yo'llar yoki temir yo'llar ulardan foydalanmaydiganlarga ham foyda keltirishidek [[tashqi ta'sirlar]]ni ham hisobga olishi va hatto foydasiz bo'lsa-da, yanada foydali investitsiyalarni tanlashi mumkin. [[Keynschi iqtisodiyot]] tarafdorlari odatda rag'batlantirishni qo'llab-quvvatlaydi. [[Avstriya iqtisodiy maktabi]] va [[Ratsional kutishlar]] iqtisodchilari odatda rag'batlantirishga qarshi. ==Muhim misollar== {{Expand section|Ma'lumot juda cheklangan|date=February 2021}} * [[1977-yilgi Iqtisodiy rag'batlantirishni mablag' bilan ta'minlash to'g'risidagi qonun]] [[95-chi Qo'shma Shtatlar Kongressi]] tomonidan qabul qilingan va 1977-yil 13-mayda Prezident [[Jimmy Carter]] tomonidan imzolangan rag'batlantirish paketi edi. * [[2008-yilgi Iqtisodiy rag'batlantirish to'g'risidagi qonun]], 2008-yil 13-fevralda Prezident [[George W. Bush]] tomonidan imzolangan va 2008-yilda Qo'shma Shtatlar iqtisodiyotini qo'llab-quvvatlash uchun mo'ljallangan edi. * Birlashgan Qirollikdagi [[Gordon Braun vazirligining hukumati]] [[Buyuk Tanazzul]]dan keyingi fiskal rag'batlantirishni amalga oshirgan birinchi hukumat bo'ldi, jumladan 2010-yildan oldinroq sarflangan £3 milliard investitsiya xarajatlari, asosiy stavka to'lovchilari uchun £145 soliq imtiyozi, 2,5% QQS qisqartirilishi, banklarni milliylashtirilishi, kichik va o'rta biznes uchun £20 milliard kreditlar sxemasi va subsidiyalangan avtomobil utilizatsiya sxemasi. * [[2009-yilgi Amerika Tiklanish va Qayta Investitsiya to'g'risidagi qonun]] [[111-chi Qo'shma Shtatlar Kongressi]] tomonidan qabul qilingan va [[Buyuk Tanazzul]]ga javoban ishlab chiqilgan rag'batlantirish paketi bo'lib, 2009-yil fevralida Prezident [[Barack Obama]] tomonidan imzolangan. * [[Thai Khem Khaeng]] 2009-yilda [[Abhisit Vejjajiva]] hukumati tomonidan joriy etilgan Tailand iqtisodiy rag'batlantirish investitsiya dasturi edi. * [[Keniya iqtisodiy rag'batlantirish dasturi]] iqtisodiy o'sishni rag'batlantirish va [[Keniya iqtisodiyoti]]ni [[2007–2008-yilgi Keniya inqirozi]] va [[Buyuk Tanazzul]]dan olib chiqish uchun [[Keniya hukumati]] tomonidan boshlangan sarflash rejasi edi. * 2008–2009-yillardagi [[Xitoy iqtisodiy rag'batlantirish dasturi]] [[2008-yilgi moliyaviy inqiroz]] davrida joriy etilgan ¥4 trillion miqdoridagi rag'batlantirish edi. * Prezident [[Donald Trump]] tomonidan 2020-yil martda imzolangan [[COVID-19 pandemiyasi]]ga javoban $2 trillion [[CARES to'g'risidagi qonun]]. * $1,9 trillion [[2021-yilgi Amerika Qutqaruv Rejasi to'g'risidagi qonun]] [[Joe Biden]] tomonidan 2021-yil 11-martda imzolangan. * [[Iyul oyidagi ish o'rinlari rag'batlantirishи]] Irlandiya hukumati tomonidan [[Irlandiya Respublikasidagi COVID-19 pandemiyasi]]ning iqtisodiy ta'siriga javoban 2020-yil 23-iyulda e'lon qilingan €7,4 milliard rag'batlantirish paketi edi. * [[Xitoy Respublikasi hukumati]] [[Buyuk Tanazzul]] davrida [[ROC iste'molchi voucherlari]]ni va [[Tayvan]]dagi [[COVID-19 inqirozi]] davrida [[Uch tomonlama rag'batlantirish voucherlari]]ni chiqargan. ==Shuningdek qarang== * {{section link|Yalpi asosiy kapital shakllanishi|Iqtisodiy tahlil}} * [[NAIRU]] * [[Buyuk inqiroz milliy fiskal siyosat javobi]] * [[Siyosat aralashmasi]] 4iz8mt9hmxycrd8p7nryj3yqcmbq41k Oleksandr Kovalenko 0 1364032 5988168 2026-04-10T18:45:48Z Bobonorova Hulkar 138656 „'''Oleksandr Mykolayovych Kovalenko''' ([[ukraincha]]: Олександр Миколайович Коваленко; [[1935-yil]] [[9-may]] – [[2021-yil]] [[29-iyun]]) — [[ukraina]]lik [[iqtisodchi]] va [[siyosatchi]]. U 1990–1991-yillarda [[Ukraina Moliya vazirligi|Ukraina Moliya vaziri]] lavozimida ishlagan va mustaqil Ukraina moliya tizimining ilk bosqichida ushbu soha rahbarlaridan biri bo‘lgan.“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988168 wikitext text/x-wiki '''Oleksandr Mykolayovych Kovalenko''' ([[ukraincha]]: Олександр Миколайович Коваленко; [[1935-yil]] [[9-may]] – [[2021-yil]] [[29-iyun]]) — [[ukraina]]lik [[iqtisodchi]] va [[siyosatchi]]. U 1990–1991-yillarda [[Ukraina Moliya vazirligi|Ukraina Moliya vaziri]] lavozimida ishlagan va mustaqil Ukraina moliya tizimining ilk bosqichida ushbu soha rahbarlaridan biri bo‘lgan. mbzszv20rq7it5l9qbkwmpezs1if9p0 5988169 5988168 2026-04-10T18:46:09Z Bobonorova Hulkar 138656 5988169 wikitext text/x-wiki {{thr|[[Foydalanuvchi:Bobonorova Hulkar|Bobonorova Hulkar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Bobonorova Hulkar|munozara]]) 18:46, 2026-yil 10-aprel (UTC)}} '''Oleksandr Mykolayovych Kovalenko''' ([[ukraincha]]: Олександр Миколайович Коваленко; [[1935-yil]] [[9-may]] – [[2021-yil]] [[29-iyun]]) — [[ukraina]]lik [[iqtisodchi]] va [[siyosatchi]]. U 1990–1991-yillarda [[Ukraina Moliya vazirligi|Ukraina Moliya vaziri]] lavozimida ishlagan va mustaqil Ukraina moliya tizimining ilk bosqichida ushbu soha rahbarlaridan biri bo‘lgan. l7zcchltrd9mrqqooya69lw2v5sscjk 5988391 5988169 2026-04-11T06:21:53Z Artemev Nikolay 46453 Artemev Nikolay [[Oleksandr Mykolayovych Kovalenko]] sahifasini [[Oleksandr Kovalenko]]ga koʻchirdi 5988169 wikitext text/x-wiki {{thr|[[Foydalanuvchi:Bobonorova Hulkar|Bobonorova Hulkar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Bobonorova Hulkar|munozara]]) 18:46, 2026-yil 10-aprel (UTC)}} '''Oleksandr Mykolayovych Kovalenko''' ([[ukraincha]]: Олександр Миколайович Коваленко; [[1935-yil]] [[9-may]] – [[2021-yil]] [[29-iyun]]) — [[ukraina]]lik [[iqtisodchi]] va [[siyosatchi]]. U 1990–1991-yillarda [[Ukraina Moliya vazirligi|Ukraina Moliya vaziri]] lavozimida ishlagan va mustaqil Ukraina moliya tizimining ilk bosqichida ushbu soha rahbarlaridan biri bo‘lgan. l7zcchltrd9mrqqooya69lw2v5sscjk To‘liq bandlik 0 1364033 5988171 2026-04-10T18:47:26Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 „'''Toʻliq bandlik''' — bu hech qanday [[ishsizlik]] yoki hech qanday [[siklik ishsizlik]] yoki [[ishsizlik#siklik ishsizlik|tanqis-taklif ishsizligi]] mavjud boʻlmagan [[iqtisodiy]] vaziyatdir<ref>{{Citation | last1 = O'Sullivan | first1 = Arthur | author-link = Arthur O'Sullivan (economist) | first2 = Steven M. | last2 = Sheffrin | author-link2 = Steven M. Sheffrin | title = Economics: Principles in Action | publisher = Pearson Prentice Hall...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988171 wikitext text/x-wiki '''Toʻliq bandlik''' — bu hech qanday [[ishsizlik]] yoki hech qanday [[siklik ishsizlik]] yoki [[ishsizlik#siklik ishsizlik|tanqis-taklif ishsizligi]] mavjud boʻlmagan [[iqtisodiy]] vaziyatdir<ref>{{Citation | last1 = O'Sullivan | first1 = Arthur | author-link = Arthur O'Sullivan (economist) | first2 = Steven M. | last2 = Sheffrin | author-link2 = Steven M. Sheffrin | title = Economics: Principles in Action | publisher = Pearson Prentice Hall | year = 2003 | location = Upper Saddle River, New Jersey | page = 335 | isbn = 0-13-063085-3}}</ref>. Iqtisodchilar toʻliq bandlikni turlicha taʼriflaydilar. Toʻliq bandlik barcha ishsizlikning yoʻqolishi va 100% [[bandlik-populyatsiya nisbati]]ni talab qilishi mumkin. Boshqa iqtisodchilar uchun toʻliq bandlik [[tarkibiy ishsizlik]] va [[friksion ishsizlik]] saqlanib qolganda ham yuzaga kelishi mumkin. Masalan, yaxshiroq ish qidirish jarayonida qisqa muddatga „ish oʻrtasida“ boʻlgan ishchilar toʻliq bandlikka zid hisoblanmaydi, chunki bunday ishsizlik tsiklik emas, friksiondir. Toʻliq bandlikka ega iqtisodiyotda, shuningdek, [[yarim kunlik ish|yarim kunlik]] ishchilar oʻz malaka darajasiga mos ish topa olmaydigan ishsizlik yoki [[yetarli darajada bandlik]] boʻlishi mumkin<ref>E McGaughey, 'Will Robots Automate Your Job Away? Full Employment, Basic Income, and Economic Democracy' (2018) [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3044448 SSRN, part 2, charts at 6, 10 and 22]</ref>, chunki bunday ishsizlik tsiklik emas, tarkibiy hisoblanadi. Toʻliq bandlik — bu nuqtadan keyin kengaytiruvchi fiskal va/yoki [[pul-kredit siyosati]] [[inflyatsiya]]ga sabab boʻlmasdan ishsizlikni yanada kamaytira olmaydigan nuqtani belgilaydi. Boshqa iqtisodchilar toʻliq bandlikni [[inflyatsiya]] barqaror boʻlgan ishsizlik darajasi deb biladilar. Tezlashuvchi inflyatsiyadan qochish tarafdorligi [[Ishsizlikning tezlashmaydigan inflyatsiya darajasi|Ishsizlikning tezlashmaydigan inflyatsiya darajasi (NAIRU)]] tushunchasiga asoslangan nazariyaga asoslangan va uni qoʻllab-quvvatlovchilar odatda toʻliq bandlik haqida gapirganda NAIRU nazarda tutadilar<ref>{{Citation | last = Coe | first = David T | title = Nominal Wages. The NAIRU and Wage Flexibility. | publisher = Organisation for Economic Co-operation and Development | url = http://www.oecd.org/dataoecd/59/19/33917832.pdf }}</ref><ref>{{Cite web | url=https://www.vox.com/2014/11/14/7027823/nairu-natural-rate-unemployment | title=The NAIRU, explained: Why economists don't want unemployment to drop too low | date=14 November 2014 }}</ref>. NAIRU, shuningdek, [[Milton Friedman]] va boshqalar tomonidan ishsizlikning „tabiiy“ darajasi sifatida ham taʼriflangan. Bunday qarashlar [[Barqarorlik#Iqtisodiy barqarorlik|barqarorlikni]] taʼkidlashga moyil boʻlib, hukumat ishsizlik darajasini NAIRU dan pastda abadiy ushlab tura olmasligini taʼkidlaydi: ishsizlik NAIRU dan past boʻlganda inflyatsiya oʻsishda davom etadi. Qoʻshma Shtatlar uchun iqtisodchi [[William T. Dickens]] toʻliq bandlik ishsizlik darajasi vaqt oʻtishi bilan juda oʻzgarganligini, ammo 2000-yillar davomida fuqarolik ishchi kuchining taxminan 5,5 foiziga teng ekanligini aniqladi<ref>{{cite web|url=http://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2009/7/unemployment%20dickens/07_unemployment_dickens.pdf |title= Unemployment Dickens |access-date=2013-06-28 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416005807/http://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2009/7/unemployment%20dickens/07_unemployment_dickens.pdf |archive-date=2015-04-16 }}</ref>. Soʻnggi paytlarda iqtisodchilar toʻliq bandlik mumkin boʻlgan ishsizlik darajalarining „diapazoni“ni ifodalashi fikrini taʼkidlamoqdalar. Masalan, 1999 yilda Qoʻshma Shtatlarda, [[Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti]] (OECD) „toʻliq bandlik ishsizlik darajasi“ni 4% dan 6,4% gacha deb baholaydi. Bu toʻliq bandlikdagi taxminiy ishsizlik darajasi, bahoning [[standart xatosi]] qoʻshilgan yoki ayirilgan holda<ref>{{Cite journal |date=December 2000 |title=V. Revised OECD measures of structural unemployment |url=http://www.oecd.org/dataoecd/44/50/2086120.pdf |journal=OECD Economic Outlook |issue=68 |pages=155–168 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050219121855/http://www.oecd.org/dataoecd/44/50/2086120.pdf |archive-date=19 February 2005}}</ref>. Ishchi kuchining toʻliq bandligi tushunchasi [[potentsial mahsulot]] yoki potentsial [[real yalpi ichki mahsulot]] va [[Yalpi taklif#Turli qamrovlar|uzoq muddatli yalpi taklif (LRAS)]] egri chizigʻi tushunchalariga mos keladi. [[Neoklassik iqtisodiyot|Neoklassik]] makroiqtisodiyotda yalpi real YaIMning eng yuqori barqaror darajasi yoki „potentsial“ vertikal LRAS egri chizigʻiga mos keladi: real YaIMga boʻlgan talabning har qanday oshishi uzoq muddatda faqat narxlarning oshishiga olib kelishi mumkin, mahsulotning har qanday oshishi esa vaqtinchalikdir. == Manbalar == {{manbalar}} qztjsbzli903fhcc5vbtubr578ul01p 5988172 5988171 2026-04-10T18:47:51Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988172 wikitext text/x-wiki '''Toʻliq bandlik''' — bu hech qanday [[ishsizlik]] yoki hech qanday [[siklik ishsizlik]] yoki [[ishsizlik#siklik ishsizlik|tanqis-taklif ishsizligi]] mavjud boʻlmagan [[iqtisodiy]] vaziyatdir<ref>{{Citation | last1 = O'Sullivan | first1 = Arthur | author-link = Arthur O'Sullivan (economist) | first2 = Steven M. | last2 = Sheffrin | author-link2 = Steven M. Sheffrin | title = Economics: Principles in Action | publisher = Pearson Prentice Hall | year = 2003 | location = Upper Saddle River, New Jersey | page = 335 | isbn = 0-13-063085-3}}</ref>. Iqtisodchilar toʻliq bandlikni turlicha taʼriflaydilar. Toʻliq bandlik barcha ishsizlikning yoʻqolishi va 100% [[bandlik-populyatsiya nisbati]]ni talab qilishi mumkin. Boshqa iqtisodchilar uchun toʻliq bandlik [[tarkibiy ishsizlik]] va [[friksion ishsizlik]] saqlanib qolganda ham yuzaga kelishi mumkin. Masalan, yaxshiroq ish qidirish jarayonida qisqa muddatga „ish oʻrtasida“ boʻlgan ishchilar toʻliq bandlikka zid hisoblanmaydi, chunki bunday ishsizlik tsiklik emas, friksiondir. Toʻliq bandlikka ega iqtisodiyotda, shuningdek, [[yarim kunlik ish|yarim kunlik]] ishchilar oʻz malaka darajasiga mos ish topa olmaydigan ishsizlik yoki [[yetarli darajada bandlik]] boʻlishi mumkin<ref>E McGaughey, 'Will Robots Automate Your Job Away? Full Employment, Basic Income, and Economic Democracy' (2018) [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3044448 SSRN, part 2, charts at 6, 10 and 22]</ref>, chunki bunday ishsizlik tsiklik emas, tarkibiy hisoblanadi. Toʻliq bandlik — bu nuqtadan keyin kengaytiruvchi fiskal va/yoki [[pul-kredit siyosati]] [[inflyatsiya]]ga sabab boʻlmasdan ishsizlikni yanada kamaytira olmaydigan nuqtani belgilaydi. Boshqa iqtisodchilar toʻliq bandlikni [[inflyatsiya]] barqaror boʻlgan ishsizlik darajasi deb biladilar. Tezlashuvchi inflyatsiyadan qochish tarafdorligi [[Ishsizlikning tezlashmaydigan inflyatsiya darajasi|Ishsizlikning tezlashmaydigan inflyatsiya darajasi (NAIRU)]] tushunchasiga asoslangan nazariyaga asoslangan va uni qoʻllab-quvvatlovchilar odatda toʻliq bandlik haqida gapirganda NAIRU nazarda tutadilar<ref>{{Citation | last = Coe | first = David T | title = Nominal Wages. The NAIRU and Wage Flexibility. | publisher = Organisation for Economic Co-operation and Development | url = http://www.oecd.org/dataoecd/59/19/33917832.pdf }}</ref><ref>{{Cite web | url=https://www.vox.com/2014/11/14/7027823/nairu-natural-rate-unemployment | title=The NAIRU, explained: Why economists don't want unemployment to drop too low | date=14 November 2014 }}</ref>. NAIRU, shuningdek, [[Milton Friedman]] va boshqalar tomonidan ishsizlikning „tabiiy“ darajasi sifatida ham taʼriflangan. Bunday qarashlar [[Barqarorlik#Iqtisodiy barqarorlik|barqarorlikni]] taʼkidlashga moyil boʻlib, hukumat ishsizlik darajasini NAIRU dan pastda abadiy ushlab tura olmasligini taʼkidlaydi: ishsizlik NAIRU dan past boʻlganda inflyatsiya oʻsishda davom etadi. Qoʻshma Shtatlar uchun iqtisodchi [[William T. Dickens]] toʻliq bandlik ishsizlik darajasi vaqt oʻtishi bilan juda oʻzgarganligini, ammo 2000-yillar davomida fuqarolik ishchi kuchining taxminan 5,5 foiziga teng ekanligini aniqladi<ref>{{cite web|url=http://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2009/7/unemployment%20dickens/07_unemployment_dickens.pdf |title= Unemployment Dickens |access-date=2013-06-28 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416005807/http://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2009/7/unemployment%20dickens/07_unemployment_dickens.pdf |archive-date=2015-04-16 }}</ref>. Soʻnggi paytlarda iqtisodchilar toʻliq bandlik mumkin boʻlgan ishsizlik darajalarining „diapazoni“ni ifodalashi fikrini taʼkidlamoqdalar. Masalan, 1999 yilda Qoʻshma Shtatlarda, [[Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti]] (OECD) „toʻliq bandlik ishsizlik darajasi“ni 4% dan 6,4% gacha deb baholaydi. Bu toʻliq bandlikdagi taxminiy ishsizlik darajasi, bahoning [[standart xatosi]] qoʻshilgan yoki ayirilgan holda<ref>{{Cite journal |date=December 2000 |title=V. Revised OECD measures of structural unemployment |url=http://www.oecd.org/dataoecd/44/50/2086120.pdf |journal=OECD Economic Outlook |issue=68 |pages=155–168 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050219121855/http://www.oecd.org/dataoecd/44/50/2086120.pdf |archive-date=19 February 2005}}</ref>. Ishchi kuchining toʻliq bandligi tushunchasi [[potentsial mahsulot]] yoki potentsial [[real yalpi ichki mahsulot]] va [[Yalpi taklif#Turli qamrovlar|uzoq muddatli yalpi taklif (LRAS)]] egri chizigʻi tushunchalariga mos keladi. [[Neoklassik iqtisodiyot|Neoklassik]] makroiqtisodiyotda yalpi real YaIMning eng yuqori barqaror darajasi yoki „potentsial“ vertikal LRAS egri chizigʻiga mos keladi: real YaIMga boʻlgan talabning har qanday oshishi uzoq muddatda faqat narxlarning oshishiga olib kelishi mumkin, mahsulotning har qanday oshishi esa vaqtinchalikdir. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] 0el1kjrouosuuxf8246c7xb2ulivr5s 5988173 5988172 2026-04-10T18:48:04Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Ishsizlik]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988173 wikitext text/x-wiki '''Toʻliq bandlik''' — bu hech qanday [[ishsizlik]] yoki hech qanday [[siklik ishsizlik]] yoki [[ishsizlik#siklik ishsizlik|tanqis-taklif ishsizligi]] mavjud boʻlmagan [[iqtisodiy]] vaziyatdir<ref>{{Citation | last1 = O'Sullivan | first1 = Arthur | author-link = Arthur O'Sullivan (economist) | first2 = Steven M. | last2 = Sheffrin | author-link2 = Steven M. Sheffrin | title = Economics: Principles in Action | publisher = Pearson Prentice Hall | year = 2003 | location = Upper Saddle River, New Jersey | page = 335 | isbn = 0-13-063085-3}}</ref>. Iqtisodchilar toʻliq bandlikni turlicha taʼriflaydilar. Toʻliq bandlik barcha ishsizlikning yoʻqolishi va 100% [[bandlik-populyatsiya nisbati]]ni talab qilishi mumkin. Boshqa iqtisodchilar uchun toʻliq bandlik [[tarkibiy ishsizlik]] va [[friksion ishsizlik]] saqlanib qolganda ham yuzaga kelishi mumkin. Masalan, yaxshiroq ish qidirish jarayonida qisqa muddatga „ish oʻrtasida“ boʻlgan ishchilar toʻliq bandlikka zid hisoblanmaydi, chunki bunday ishsizlik tsiklik emas, friksiondir. Toʻliq bandlikka ega iqtisodiyotda, shuningdek, [[yarim kunlik ish|yarim kunlik]] ishchilar oʻz malaka darajasiga mos ish topa olmaydigan ishsizlik yoki [[yetarli darajada bandlik]] boʻlishi mumkin<ref>E McGaughey, 'Will Robots Automate Your Job Away? Full Employment, Basic Income, and Economic Democracy' (2018) [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3044448 SSRN, part 2, charts at 6, 10 and 22]</ref>, chunki bunday ishsizlik tsiklik emas, tarkibiy hisoblanadi. Toʻliq bandlik — bu nuqtadan keyin kengaytiruvchi fiskal va/yoki [[pul-kredit siyosati]] [[inflyatsiya]]ga sabab boʻlmasdan ishsizlikni yanada kamaytira olmaydigan nuqtani belgilaydi. Boshqa iqtisodchilar toʻliq bandlikni [[inflyatsiya]] barqaror boʻlgan ishsizlik darajasi deb biladilar. Tezlashuvchi inflyatsiyadan qochish tarafdorligi [[Ishsizlikning tezlashmaydigan inflyatsiya darajasi|Ishsizlikning tezlashmaydigan inflyatsiya darajasi (NAIRU)]] tushunchasiga asoslangan nazariyaga asoslangan va uni qoʻllab-quvvatlovchilar odatda toʻliq bandlik haqida gapirganda NAIRU nazarda tutadilar<ref>{{Citation | last = Coe | first = David T | title = Nominal Wages. The NAIRU and Wage Flexibility. | publisher = Organisation for Economic Co-operation and Development | url = http://www.oecd.org/dataoecd/59/19/33917832.pdf }}</ref><ref>{{Cite web | url=https://www.vox.com/2014/11/14/7027823/nairu-natural-rate-unemployment | title=The NAIRU, explained: Why economists don't want unemployment to drop too low | date=14 November 2014 }}</ref>. NAIRU, shuningdek, [[Milton Friedman]] va boshqalar tomonidan ishsizlikning „tabiiy“ darajasi sifatida ham taʼriflangan. Bunday qarashlar [[Barqarorlik#Iqtisodiy barqarorlik|barqarorlikni]] taʼkidlashga moyil boʻlib, hukumat ishsizlik darajasini NAIRU dan pastda abadiy ushlab tura olmasligini taʼkidlaydi: ishsizlik NAIRU dan past boʻlganda inflyatsiya oʻsishda davom etadi. Qoʻshma Shtatlar uchun iqtisodchi [[William T. Dickens]] toʻliq bandlik ishsizlik darajasi vaqt oʻtishi bilan juda oʻzgarganligini, ammo 2000-yillar davomida fuqarolik ishchi kuchining taxminan 5,5 foiziga teng ekanligini aniqladi<ref>{{cite web|url=http://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2009/7/unemployment%20dickens/07_unemployment_dickens.pdf |title= Unemployment Dickens |access-date=2013-06-28 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416005807/http://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2009/7/unemployment%20dickens/07_unemployment_dickens.pdf |archive-date=2015-04-16 }}</ref>. Soʻnggi paytlarda iqtisodchilar toʻliq bandlik mumkin boʻlgan ishsizlik darajalarining „diapazoni“ni ifodalashi fikrini taʼkidlamoqdalar. Masalan, 1999 yilda Qoʻshma Shtatlarda, [[Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti]] (OECD) „toʻliq bandlik ishsizlik darajasi“ni 4% dan 6,4% gacha deb baholaydi. Bu toʻliq bandlikdagi taxminiy ishsizlik darajasi, bahoning [[standart xatosi]] qoʻshilgan yoki ayirilgan holda<ref>{{Cite journal |date=December 2000 |title=V. Revised OECD measures of structural unemployment |url=http://www.oecd.org/dataoecd/44/50/2086120.pdf |journal=OECD Economic Outlook |issue=68 |pages=155–168 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050219121855/http://www.oecd.org/dataoecd/44/50/2086120.pdf |archive-date=19 February 2005}}</ref>. Ishchi kuchining toʻliq bandligi tushunchasi [[potentsial mahsulot]] yoki potentsial [[real yalpi ichki mahsulot]] va [[Yalpi taklif#Turli qamrovlar|uzoq muddatli yalpi taklif (LRAS)]] egri chizigʻi tushunchalariga mos keladi. [[Neoklassik iqtisodiyot|Neoklassik]] makroiqtisodiyotda yalpi real YaIMning eng yuqori barqaror darajasi yoki „potentsial“ vertikal LRAS egri chizigʻiga mos keladi: real YaIMga boʻlgan talabning har qanday oshishi uzoq muddatda faqat narxlarning oshishiga olib kelishi mumkin, mahsulotning har qanday oshishi esa vaqtinchalikdir. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] [[Turkum:Ishsizlik]] 37980n9b51go2pjye9bqdnupipghxuk 5988174 5988173 2026-04-10T18:48:14Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Ishsizlik]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988174 wikitext text/x-wiki '''Toʻliq bandlik''' — bu hech qanday [[ishsizlik]] yoki hech qanday [[siklik ishsizlik]] yoki [[ishsizlik#siklik ishsizlik|tanqis-taklif ishsizligi]] mavjud boʻlmagan [[iqtisodiy]] vaziyatdir<ref>{{Citation | last1 = O'Sullivan | first1 = Arthur | author-link = Arthur O'Sullivan (economist) | first2 = Steven M. | last2 = Sheffrin | author-link2 = Steven M. Sheffrin | title = Economics: Principles in Action | publisher = Pearson Prentice Hall | year = 2003 | location = Upper Saddle River, New Jersey | page = 335 | isbn = 0-13-063085-3}}</ref>. Iqtisodchilar toʻliq bandlikni turlicha taʼriflaydilar. Toʻliq bandlik barcha ishsizlikning yoʻqolishi va 100% [[bandlik-populyatsiya nisbati]]ni talab qilishi mumkin. Boshqa iqtisodchilar uchun toʻliq bandlik [[tarkibiy ishsizlik]] va [[friksion ishsizlik]] saqlanib qolganda ham yuzaga kelishi mumkin. Masalan, yaxshiroq ish qidirish jarayonida qisqa muddatga „ish oʻrtasida“ boʻlgan ishchilar toʻliq bandlikka zid hisoblanmaydi, chunki bunday ishsizlik tsiklik emas, friksiondir. Toʻliq bandlikka ega iqtisodiyotda, shuningdek, [[yarim kunlik ish|yarim kunlik]] ishchilar oʻz malaka darajasiga mos ish topa olmaydigan ishsizlik yoki [[yetarli darajada bandlik]] boʻlishi mumkin<ref>E McGaughey, 'Will Robots Automate Your Job Away? Full Employment, Basic Income, and Economic Democracy' (2018) [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3044448 SSRN, part 2, charts at 6, 10 and 22]</ref>, chunki bunday ishsizlik tsiklik emas, tarkibiy hisoblanadi. Toʻliq bandlik — bu nuqtadan keyin kengaytiruvchi fiskal va/yoki [[pul-kredit siyosati]] [[inflyatsiya]]ga sabab boʻlmasdan ishsizlikni yanada kamaytira olmaydigan nuqtani belgilaydi. Boshqa iqtisodchilar toʻliq bandlikni [[inflyatsiya]] barqaror boʻlgan ishsizlik darajasi deb biladilar. Tezlashuvchi inflyatsiyadan qochish tarafdorligi [[Ishsizlikning tezlashmaydigan inflyatsiya darajasi|Ishsizlikning tezlashmaydigan inflyatsiya darajasi (NAIRU)]] tushunchasiga asoslangan nazariyaga asoslangan va uni qoʻllab-quvvatlovchilar odatda toʻliq bandlik haqida gapirganda NAIRU nazarda tutadilar<ref>{{Citation | last = Coe | first = David T | title = Nominal Wages. The NAIRU and Wage Flexibility. | publisher = Organisation for Economic Co-operation and Development | url = http://www.oecd.org/dataoecd/59/19/33917832.pdf }}</ref><ref>{{Cite web | url=https://www.vox.com/2014/11/14/7027823/nairu-natural-rate-unemployment | title=The NAIRU, explained: Why economists don't want unemployment to drop too low | date=14 November 2014 }}</ref>. NAIRU, shuningdek, [[Milton Friedman]] va boshqalar tomonidan ishsizlikning „tabiiy“ darajasi sifatida ham taʼriflangan. Bunday qarashlar [[Barqarorlik#Iqtisodiy barqarorlik|barqarorlikni]] taʼkidlashga moyil boʻlib, hukumat ishsizlik darajasini NAIRU dan pastda abadiy ushlab tura olmasligini taʼkidlaydi: ishsizlik NAIRU dan past boʻlganda inflyatsiya oʻsishda davom etadi. Qoʻshma Shtatlar uchun iqtisodchi [[William T. Dickens]] toʻliq bandlik ishsizlik darajasi vaqt oʻtishi bilan juda oʻzgarganligini, ammo 2000-yillar davomida fuqarolik ishchi kuchining taxminan 5,5 foiziga teng ekanligini aniqladi<ref>{{cite web|url=http://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2009/7/unemployment%20dickens/07_unemployment_dickens.pdf |title= Unemployment Dickens |access-date=2013-06-28 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416005807/http://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2009/7/unemployment%20dickens/07_unemployment_dickens.pdf |archive-date=2015-04-16 }}</ref>. Soʻnggi paytlarda iqtisodchilar toʻliq bandlik mumkin boʻlgan ishsizlik darajalarining „diapazoni“ni ifodalashi fikrini taʼkidlamoqdalar. Masalan, 1999 yilda Qoʻshma Shtatlarda, [[Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti]] (OECD) „toʻliq bandlik ishsizlik darajasi“ni 4% dan 6,4% gacha deb baholaydi. Bu toʻliq bandlikdagi taxminiy ishsizlik darajasi, bahoning [[standart xatosi]] qoʻshilgan yoki ayirilgan holda<ref>{{Cite journal |date=December 2000 |title=V. Revised OECD measures of structural unemployment |url=http://www.oecd.org/dataoecd/44/50/2086120.pdf |journal=OECD Economic Outlook |issue=68 |pages=155–168 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050219121855/http://www.oecd.org/dataoecd/44/50/2086120.pdf |archive-date=19 February 2005}}</ref>. Ishchi kuchining toʻliq bandligi tushunchasi [[potentsial mahsulot]] yoki potentsial [[real yalpi ichki mahsulot]] va [[Yalpi taklif#Turli qamrovlar|uzoq muddatli yalpi taklif (LRAS)]] egri chizigʻi tushunchalariga mos keladi. [[Neoklassik iqtisodiyot|Neoklassik]] makroiqtisodiyotda yalpi real YaIMning eng yuqori barqaror darajasi yoki „potentsial“ vertikal LRAS egri chizigʻiga mos keladi: real YaIMga boʻlgan talabning har qanday oshishi uzoq muddatda faqat narxlarning oshishiga olib kelishi mumkin, mahsulotning har qanday oshishi esa vaqtinchalikdir. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] 0el1kjrouosuuxf8246c7xb2ulivr5s 5988175 5988174 2026-04-10T18:48:27Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Iqtisodiyot']] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988175 wikitext text/x-wiki '''Toʻliq bandlik''' — bu hech qanday [[ishsizlik]] yoki hech qanday [[siklik ishsizlik]] yoki [[ishsizlik#siklik ishsizlik|tanqis-taklif ishsizligi]] mavjud boʻlmagan [[iqtisodiy]] vaziyatdir<ref>{{Citation | last1 = O'Sullivan | first1 = Arthur | author-link = Arthur O'Sullivan (economist) | first2 = Steven M. | last2 = Sheffrin | author-link2 = Steven M. Sheffrin | title = Economics: Principles in Action | publisher = Pearson Prentice Hall | year = 2003 | location = Upper Saddle River, New Jersey | page = 335 | isbn = 0-13-063085-3}}</ref>. Iqtisodchilar toʻliq bandlikni turlicha taʼriflaydilar. Toʻliq bandlik barcha ishsizlikning yoʻqolishi va 100% [[bandlik-populyatsiya nisbati]]ni talab qilishi mumkin. Boshqa iqtisodchilar uchun toʻliq bandlik [[tarkibiy ishsizlik]] va [[friksion ishsizlik]] saqlanib qolganda ham yuzaga kelishi mumkin. Masalan, yaxshiroq ish qidirish jarayonida qisqa muddatga „ish oʻrtasida“ boʻlgan ishchilar toʻliq bandlikka zid hisoblanmaydi, chunki bunday ishsizlik tsiklik emas, friksiondir. Toʻliq bandlikka ega iqtisodiyotda, shuningdek, [[yarim kunlik ish|yarim kunlik]] ishchilar oʻz malaka darajasiga mos ish topa olmaydigan ishsizlik yoki [[yetarli darajada bandlik]] boʻlishi mumkin<ref>E McGaughey, 'Will Robots Automate Your Job Away? Full Employment, Basic Income, and Economic Democracy' (2018) [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3044448 SSRN, part 2, charts at 6, 10 and 22]</ref>, chunki bunday ishsizlik tsiklik emas, tarkibiy hisoblanadi. Toʻliq bandlik — bu nuqtadan keyin kengaytiruvchi fiskal va/yoki [[pul-kredit siyosati]] [[inflyatsiya]]ga sabab boʻlmasdan ishsizlikni yanada kamaytira olmaydigan nuqtani belgilaydi. Boshqa iqtisodchilar toʻliq bandlikni [[inflyatsiya]] barqaror boʻlgan ishsizlik darajasi deb biladilar. Tezlashuvchi inflyatsiyadan qochish tarafdorligi [[Ishsizlikning tezlashmaydigan inflyatsiya darajasi|Ishsizlikning tezlashmaydigan inflyatsiya darajasi (NAIRU)]] tushunchasiga asoslangan nazariyaga asoslangan va uni qoʻllab-quvvatlovchilar odatda toʻliq bandlik haqida gapirganda NAIRU nazarda tutadilar<ref>{{Citation | last = Coe | first = David T | title = Nominal Wages. The NAIRU and Wage Flexibility. | publisher = Organisation for Economic Co-operation and Development | url = http://www.oecd.org/dataoecd/59/19/33917832.pdf }}</ref><ref>{{Cite web | url=https://www.vox.com/2014/11/14/7027823/nairu-natural-rate-unemployment | title=The NAIRU, explained: Why economists don't want unemployment to drop too low | date=14 November 2014 }}</ref>. NAIRU, shuningdek, [[Milton Friedman]] va boshqalar tomonidan ishsizlikning „tabiiy“ darajasi sifatida ham taʼriflangan. Bunday qarashlar [[Barqarorlik#Iqtisodiy barqarorlik|barqarorlikni]] taʼkidlashga moyil boʻlib, hukumat ishsizlik darajasini NAIRU dan pastda abadiy ushlab tura olmasligini taʼkidlaydi: ishsizlik NAIRU dan past boʻlganda inflyatsiya oʻsishda davom etadi. Qoʻshma Shtatlar uchun iqtisodchi [[William T. Dickens]] toʻliq bandlik ishsizlik darajasi vaqt oʻtishi bilan juda oʻzgarganligini, ammo 2000-yillar davomida fuqarolik ishchi kuchining taxminan 5,5 foiziga teng ekanligini aniqladi<ref>{{cite web|url=http://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2009/7/unemployment%20dickens/07_unemployment_dickens.pdf |title= Unemployment Dickens |access-date=2013-06-28 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416005807/http://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2009/7/unemployment%20dickens/07_unemployment_dickens.pdf |archive-date=2015-04-16 }}</ref>. Soʻnggi paytlarda iqtisodchilar toʻliq bandlik mumkin boʻlgan ishsizlik darajalarining „diapazoni“ni ifodalashi fikrini taʼkidlamoqdalar. Masalan, 1999 yilda Qoʻshma Shtatlarda, [[Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti]] (OECD) „toʻliq bandlik ishsizlik darajasi“ni 4% dan 6,4% gacha deb baholaydi. Bu toʻliq bandlikdagi taxminiy ishsizlik darajasi, bahoning [[standart xatosi]] qoʻshilgan yoki ayirilgan holda<ref>{{Cite journal |date=December 2000 |title=V. Revised OECD measures of structural unemployment |url=http://www.oecd.org/dataoecd/44/50/2086120.pdf |journal=OECD Economic Outlook |issue=68 |pages=155–168 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050219121855/http://www.oecd.org/dataoecd/44/50/2086120.pdf |archive-date=19 February 2005}}</ref>. Ishchi kuchining toʻliq bandligi tushunchasi [[potentsial mahsulot]] yoki potentsial [[real yalpi ichki mahsulot]] va [[Yalpi taklif#Turli qamrovlar|uzoq muddatli yalpi taklif (LRAS)]] egri chizigʻi tushunchalariga mos keladi. [[Neoklassik iqtisodiyot|Neoklassik]] makroiqtisodiyotda yalpi real YaIMning eng yuqori barqaror darajasi yoki „potentsial“ vertikal LRAS egri chizigʻiga mos keladi: real YaIMga boʻlgan talabning har qanday oshishi uzoq muddatda faqat narxlarning oshishiga olib kelishi mumkin, mahsulotning har qanday oshishi esa vaqtinchalikdir. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] [[Turkum:Iqtisodiyot']] srl0wpgl76d8rih7j4ht88tzidc8gle 5988176 5988175 2026-04-10T18:48:33Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Iqtisodiyot']] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988176 wikitext text/x-wiki '''Toʻliq bandlik''' — bu hech qanday [[ishsizlik]] yoki hech qanday [[siklik ishsizlik]] yoki [[ishsizlik#siklik ishsizlik|tanqis-taklif ishsizligi]] mavjud boʻlmagan [[iqtisodiy]] vaziyatdir<ref>{{Citation | last1 = O'Sullivan | first1 = Arthur | author-link = Arthur O'Sullivan (economist) | first2 = Steven M. | last2 = Sheffrin | author-link2 = Steven M. Sheffrin | title = Economics: Principles in Action | publisher = Pearson Prentice Hall | year = 2003 | location = Upper Saddle River, New Jersey | page = 335 | isbn = 0-13-063085-3}}</ref>. Iqtisodchilar toʻliq bandlikni turlicha taʼriflaydilar. Toʻliq bandlik barcha ishsizlikning yoʻqolishi va 100% [[bandlik-populyatsiya nisbati]]ni talab qilishi mumkin. Boshqa iqtisodchilar uchun toʻliq bandlik [[tarkibiy ishsizlik]] va [[friksion ishsizlik]] saqlanib qolganda ham yuzaga kelishi mumkin. Masalan, yaxshiroq ish qidirish jarayonida qisqa muddatga „ish oʻrtasida“ boʻlgan ishchilar toʻliq bandlikka zid hisoblanmaydi, chunki bunday ishsizlik tsiklik emas, friksiondir. Toʻliq bandlikka ega iqtisodiyotda, shuningdek, [[yarim kunlik ish|yarim kunlik]] ishchilar oʻz malaka darajasiga mos ish topa olmaydigan ishsizlik yoki [[yetarli darajada bandlik]] boʻlishi mumkin<ref>E McGaughey, 'Will Robots Automate Your Job Away? Full Employment, Basic Income, and Economic Democracy' (2018) [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3044448 SSRN, part 2, charts at 6, 10 and 22]</ref>, chunki bunday ishsizlik tsiklik emas, tarkibiy hisoblanadi. Toʻliq bandlik — bu nuqtadan keyin kengaytiruvchi fiskal va/yoki [[pul-kredit siyosati]] [[inflyatsiya]]ga sabab boʻlmasdan ishsizlikni yanada kamaytira olmaydigan nuqtani belgilaydi. Boshqa iqtisodchilar toʻliq bandlikni [[inflyatsiya]] barqaror boʻlgan ishsizlik darajasi deb biladilar. Tezlashuvchi inflyatsiyadan qochish tarafdorligi [[Ishsizlikning tezlashmaydigan inflyatsiya darajasi|Ishsizlikning tezlashmaydigan inflyatsiya darajasi (NAIRU)]] tushunchasiga asoslangan nazariyaga asoslangan va uni qoʻllab-quvvatlovchilar odatda toʻliq bandlik haqida gapirganda NAIRU nazarda tutadilar<ref>{{Citation | last = Coe | first = David T | title = Nominal Wages. The NAIRU and Wage Flexibility. | publisher = Organisation for Economic Co-operation and Development | url = http://www.oecd.org/dataoecd/59/19/33917832.pdf }}</ref><ref>{{Cite web | url=https://www.vox.com/2014/11/14/7027823/nairu-natural-rate-unemployment | title=The NAIRU, explained: Why economists don't want unemployment to drop too low | date=14 November 2014 }}</ref>. NAIRU, shuningdek, [[Milton Friedman]] va boshqalar tomonidan ishsizlikning „tabiiy“ darajasi sifatida ham taʼriflangan. Bunday qarashlar [[Barqarorlik#Iqtisodiy barqarorlik|barqarorlikni]] taʼkidlashga moyil boʻlib, hukumat ishsizlik darajasini NAIRU dan pastda abadiy ushlab tura olmasligini taʼkidlaydi: ishsizlik NAIRU dan past boʻlganda inflyatsiya oʻsishda davom etadi. Qoʻshma Shtatlar uchun iqtisodchi [[William T. Dickens]] toʻliq bandlik ishsizlik darajasi vaqt oʻtishi bilan juda oʻzgarganligini, ammo 2000-yillar davomida fuqarolik ishchi kuchining taxminan 5,5 foiziga teng ekanligini aniqladi<ref>{{cite web|url=http://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2009/7/unemployment%20dickens/07_unemployment_dickens.pdf |title= Unemployment Dickens |access-date=2013-06-28 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416005807/http://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2009/7/unemployment%20dickens/07_unemployment_dickens.pdf |archive-date=2015-04-16 }}</ref>. Soʻnggi paytlarda iqtisodchilar toʻliq bandlik mumkin boʻlgan ishsizlik darajalarining „diapazoni“ni ifodalashi fikrini taʼkidlamoqdalar. Masalan, 1999 yilda Qoʻshma Shtatlarda, [[Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti]] (OECD) „toʻliq bandlik ishsizlik darajasi“ni 4% dan 6,4% gacha deb baholaydi. Bu toʻliq bandlikdagi taxminiy ishsizlik darajasi, bahoning [[standart xatosi]] qoʻshilgan yoki ayirilgan holda<ref>{{Cite journal |date=December 2000 |title=V. Revised OECD measures of structural unemployment |url=http://www.oecd.org/dataoecd/44/50/2086120.pdf |journal=OECD Economic Outlook |issue=68 |pages=155–168 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050219121855/http://www.oecd.org/dataoecd/44/50/2086120.pdf |archive-date=19 February 2005}}</ref>. Ishchi kuchining toʻliq bandligi tushunchasi [[potentsial mahsulot]] yoki potentsial [[real yalpi ichki mahsulot]] va [[Yalpi taklif#Turli qamrovlar|uzoq muddatli yalpi taklif (LRAS)]] egri chizigʻi tushunchalariga mos keladi. [[Neoklassik iqtisodiyot|Neoklassik]] makroiqtisodiyotda yalpi real YaIMning eng yuqori barqaror darajasi yoki „potentsial“ vertikal LRAS egri chizigʻiga mos keladi: real YaIMga boʻlgan talabning har qanday oshishi uzoq muddatda faqat narxlarning oshishiga olib kelishi mumkin, mahsulotning har qanday oshishi esa vaqtinchalikdir. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] 0el1kjrouosuuxf8246c7xb2ulivr5s 5988177 5988176 2026-04-10T18:48:51Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 [[Turkum:Iqtisodiyot]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988177 wikitext text/x-wiki '''Toʻliq bandlik''' — bu hech qanday [[ishsizlik]] yoki hech qanday [[siklik ishsizlik]] yoki [[ishsizlik#siklik ishsizlik|tanqis-taklif ishsizligi]] mavjud boʻlmagan [[iqtisodiy]] vaziyatdir<ref>{{Citation | last1 = O'Sullivan | first1 = Arthur | author-link = Arthur O'Sullivan (economist) | first2 = Steven M. | last2 = Sheffrin | author-link2 = Steven M. Sheffrin | title = Economics: Principles in Action | publisher = Pearson Prentice Hall | year = 2003 | location = Upper Saddle River, New Jersey | page = 335 | isbn = 0-13-063085-3}}</ref>. Iqtisodchilar toʻliq bandlikni turlicha taʼriflaydilar. Toʻliq bandlik barcha ishsizlikning yoʻqolishi va 100% [[bandlik-populyatsiya nisbati]]ni talab qilishi mumkin. Boshqa iqtisodchilar uchun toʻliq bandlik [[tarkibiy ishsizlik]] va [[friksion ishsizlik]] saqlanib qolganda ham yuzaga kelishi mumkin. Masalan, yaxshiroq ish qidirish jarayonida qisqa muddatga „ish oʻrtasida“ boʻlgan ishchilar toʻliq bandlikka zid hisoblanmaydi, chunki bunday ishsizlik tsiklik emas, friksiondir. Toʻliq bandlikka ega iqtisodiyotda, shuningdek, [[yarim kunlik ish|yarim kunlik]] ishchilar oʻz malaka darajasiga mos ish topa olmaydigan ishsizlik yoki [[yetarli darajada bandlik]] boʻlishi mumkin<ref>E McGaughey, 'Will Robots Automate Your Job Away? Full Employment, Basic Income, and Economic Democracy' (2018) [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3044448 SSRN, part 2, charts at 6, 10 and 22]</ref>, chunki bunday ishsizlik tsiklik emas, tarkibiy hisoblanadi. Toʻliq bandlik — bu nuqtadan keyin kengaytiruvchi fiskal va/yoki [[pul-kredit siyosati]] [[inflyatsiya]]ga sabab boʻlmasdan ishsizlikni yanada kamaytira olmaydigan nuqtani belgilaydi. Boshqa iqtisodchilar toʻliq bandlikni [[inflyatsiya]] barqaror boʻlgan ishsizlik darajasi deb biladilar. Tezlashuvchi inflyatsiyadan qochish tarafdorligi [[Ishsizlikning tezlashmaydigan inflyatsiya darajasi|Ishsizlikning tezlashmaydigan inflyatsiya darajasi (NAIRU)]] tushunchasiga asoslangan nazariyaga asoslangan va uni qoʻllab-quvvatlovchilar odatda toʻliq bandlik haqida gapirganda NAIRU nazarda tutadilar<ref>{{Citation | last = Coe | first = David T | title = Nominal Wages. The NAIRU and Wage Flexibility. | publisher = Organisation for Economic Co-operation and Development | url = http://www.oecd.org/dataoecd/59/19/33917832.pdf }}</ref><ref>{{Cite web | url=https://www.vox.com/2014/11/14/7027823/nairu-natural-rate-unemployment | title=The NAIRU, explained: Why economists don't want unemployment to drop too low | date=14 November 2014 }}</ref>. NAIRU, shuningdek, [[Milton Friedman]] va boshqalar tomonidan ishsizlikning „tabiiy“ darajasi sifatida ham taʼriflangan. Bunday qarashlar [[Barqarorlik#Iqtisodiy barqarorlik|barqarorlikni]] taʼkidlashga moyil boʻlib, hukumat ishsizlik darajasini NAIRU dan pastda abadiy ushlab tura olmasligini taʼkidlaydi: ishsizlik NAIRU dan past boʻlganda inflyatsiya oʻsishda davom etadi. Qoʻshma Shtatlar uchun iqtisodchi [[William T. Dickens]] toʻliq bandlik ishsizlik darajasi vaqt oʻtishi bilan juda oʻzgarganligini, ammo 2000-yillar davomida fuqarolik ishchi kuchining taxminan 5,5 foiziga teng ekanligini aniqladi<ref>{{cite web|url=http://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2009/7/unemployment%20dickens/07_unemployment_dickens.pdf |title= Unemployment Dickens |access-date=2013-06-28 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416005807/http://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2009/7/unemployment%20dickens/07_unemployment_dickens.pdf |archive-date=2015-04-16 }}</ref>. Soʻnggi paytlarda iqtisodchilar toʻliq bandlik mumkin boʻlgan ishsizlik darajalarining „diapazoni“ni ifodalashi fikrini taʼkidlamoqdalar. Masalan, 1999 yilda Qoʻshma Shtatlarda, [[Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti]] (OECD) „toʻliq bandlik ishsizlik darajasi“ni 4% dan 6,4% gacha deb baholaydi. Bu toʻliq bandlikdagi taxminiy ishsizlik darajasi, bahoning [[standart xatosi]] qoʻshilgan yoki ayirilgan holda<ref>{{Cite journal |date=December 2000 |title=V. Revised OECD measures of structural unemployment |url=http://www.oecd.org/dataoecd/44/50/2086120.pdf |journal=OECD Economic Outlook |issue=68 |pages=155–168 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050219121855/http://www.oecd.org/dataoecd/44/50/2086120.pdf |archive-date=19 February 2005}}</ref>. Ishchi kuchining toʻliq bandligi tushunchasi [[potentsial mahsulot]] yoki potentsial [[real yalpi ichki mahsulot]] va [[Yalpi taklif#Turli qamrovlar|uzoq muddatli yalpi taklif (LRAS)]] egri chizigʻi tushunchalariga mos keladi. [[Neoklassik iqtisodiyot|Neoklassik]] makroiqtisodiyotda yalpi real YaIMning eng yuqori barqaror darajasi yoki „potentsial“ vertikal LRAS egri chizigʻiga mos keladi: real YaIMga boʻlgan talabning har qanday oshishi uzoq muddatda faqat narxlarning oshishiga olib kelishi mumkin, mahsulotning har qanday oshishi esa vaqtinchalikdir. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] [[Turkum:Iqtisodiyot]] ro8b2dagk9d5842ntktcmsyzgxtcpup Rozeta Hajdari 0 1364034 5988178 2026-04-10T18:49:03Z MrKrasav4ik 116296 „{{Infobox person | name = Rozeta Hajdari | image = Rozeta Hajdari - portret, Kuvendi i Kosovës.jpg | caption = Parlament a’zosi sifatidagi rasmiy portret | birth_date = {{birth date and age|1974|6|10}} | birth_place = [[Rakosh]], [[Peja]], [[Kosovo]], [[Yugoslaviya Sotsialistik Federativ Respublikasi|Yugoslaviya]] (hozirgi [[Kosovo]]) | nationality = kosovalik | education = [[Prishtina universiteti]]<br />Linnaeus univers...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988178 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Rozeta Hajdari | image = Rozeta Hajdari - portret, Kuvendi i Kosovës.jpg | caption = Parlament a’zosi sifatidagi rasmiy portret | birth_date = {{birth date and age|1974|6|10}} | birth_place = [[Rakosh]], [[Peja]], [[Kosovo]], [[Yugoslaviya Sotsialistik Federativ Respublikasi|Yugoslaviya]] (hozirgi [[Kosovo]]) | nationality = kosovalik | education = [[Prishtina universiteti]]<br />[[Linnaeus universiteti]] | occupation = iqtisodchi, siyosatchi | known_for = [[Kosovo sanoat, tadbirkorlik va savdo vaziri]] | office = [[Kosovo sanoat, tadbirkorlik va savdo vaziri]] | term_start = 2021-yil 22-mart{{efn|2025-yil 23-martdan buyon muvaqqat}} | office1 = [[Kosovo iqtisodiyot vazirligi|Iqtisodiyot, bandlik, savdo, sanoat, tadbirkorlik va strategik investitsiyalar vaziri]] | term_start1 = 2020-yil 4-fevral | term_end1 = 2020-yil 3-iyun | party = partiyasiz ([[Vetëvendosje]] tomonidan nomzod qilib koʻrsatilgan) | signature = Rozeta Hajdari (nënshkrim).svg }} '''Rozeta Hajdari''' (1974-yil 10-iyun, [[Rakosh]], [[Peja]], [[Kosovo]]) — kosovalik iqtisodchi va siyosatchi. Hozirda u [[Kosovo]] Respublikasining sanoat, tadbirkorlik va savdo vaziri lavozimida faoliyat yuritmoqda. U avvalroq 2020-yilda iqtisodiyot, bandlik, savdo va strategik investitsiyalar vaziri boʻlib ishlagan. == Biografiyasi == Rozeta Hajdari 1974-yil 10-iyunda oʻsha paytda [[Yugoslaviya Sotsialistik Federativ Respublikasi]] tarkibidagi [[Kosovo]]ning Rakosh qishlogʻida tugʻilgan. U boshlangʻich va oʻrta taʼlimni Kosovoda olgan. Keyinchalik [[Prishtina universiteti]]da iqtisodiyot yoʻnalishida tahsil oldi. Magistratura bosqichini esa [[Shvetsiya]]dagi [[Linnaeus universiteti]]da yakunlagan. == Kasbiy faoliyati == Hajdari 20 yildan ortiq vaqt davomida xalqaro rivojlanish tashkilotlari, davlat muassasalari va biznes sohalarida iqtisodiyot, taʼlim, boshqaruv va davlat islohotlari yoʻnalishlarida ishlagan. U siyosat ishlab chiqish, rejalashtirish, monitoring va baholash jarayonlarida ishtirok etgan. Shuningdek, u [[Peja]] shahridagi [[Haxhi Zeka universiteti]] va [[RIT Kosovo]]da iqtisodiyot va menejment fanlaridan dars bergan. == Siyosiy faoliyati == 2020-yil fevral oyida u [[Albin Kurti]] boshchiligidagi birinchi hukumatda iqtisodiyot, bandlik, savdo, sanoat, tadbirkorlik va strategik investitsiyalar vaziri etib tayinlandi. Bu davrda u bir nechta ilgari alohida vazirliklarga boʻlingan sohalarni boshqargani sababli „super vazir“ sifatida tanilgan. U oʻz faoliyati davomida: * davlatga qarashli korxonalar boshqaruv kengashlarida oʻzgarishlar amalga oshirdi; * savdo siyosatida Serbiyaga nisbatan oʻzaro tenglik (reciprocitet) tamoyilini ilgari surdi; * Kosovoning shimoliy hududida elektr energiyasi toʻlovlarini tartibga solish boʻyicha reja ishlab chiqdi; * COVID-19 pandemiyasi davrida iqtisodiy choralarni qoʻllab-quvvatladi. 2021-yilgi parlament saylovlarida u [[Vetëvendosje]] harakati nomidan nomzod boʻldi. Keyinchalik mandatdan voz kechib, 2021-yil mart oyida ikkinchi Kurti hukumatida sanoat, tadbirkorlik va savdo vaziri lavozimiga qayta tayinlandi. == Vazirlik faoliyati (2021–hozirgacha) == Vazir sifatida u sanoat siyosatini isloh qilish, investitsiyalarni jalb etish va iqtisodiy rivojlanishni qoʻllab-quvvatlashga eʼtibor qaratdi. Uning boshqaruvi davrida: * 11 ta qonun loyihasi ishlab chiqildi; * [[Expo 2020 Dubai]] koʻrgazmasida Kosovo ishtirok etishi taʼminlandi; * iqtisodiy va institutsional islohotlar amalga oshirildi. == Taʼlim faoliyati == Rozeta Hajdari akademik faoliyat bilan ham shugʻullangan boʻlib, iqtisodiyot va boshqaruv fanlaridan maʼruzalar oʻqigan. == Manbalar == <references /> 40x1xbay6pujq7495ajmp9mt0wpf489 5988179 5988178 2026-04-10T18:49:35Z MrKrasav4ik 116296 [[Turkum:Iqtisodchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988179 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Rozeta Hajdari | image = Rozeta Hajdari - portret, Kuvendi i Kosovës.jpg | caption = Parlament a’zosi sifatidagi rasmiy portret | birth_date = {{birth date and age|1974|6|10}} | birth_place = [[Rakosh]], [[Peja]], [[Kosovo]], [[Yugoslaviya Sotsialistik Federativ Respublikasi|Yugoslaviya]] (hozirgi [[Kosovo]]) | nationality = kosovalik | education = [[Prishtina universiteti]]<br />[[Linnaeus universiteti]] | occupation = iqtisodchi, siyosatchi | known_for = [[Kosovo sanoat, tadbirkorlik va savdo vaziri]] | office = [[Kosovo sanoat, tadbirkorlik va savdo vaziri]] | term_start = 2021-yil 22-mart{{efn|2025-yil 23-martdan buyon muvaqqat}} | office1 = [[Kosovo iqtisodiyot vazirligi|Iqtisodiyot, bandlik, savdo, sanoat, tadbirkorlik va strategik investitsiyalar vaziri]] | term_start1 = 2020-yil 4-fevral | term_end1 = 2020-yil 3-iyun | party = partiyasiz ([[Vetëvendosje]] tomonidan nomzod qilib koʻrsatilgan) | signature = Rozeta Hajdari (nënshkrim).svg }} '''Rozeta Hajdari''' (1974-yil 10-iyun, [[Rakosh]], [[Peja]], [[Kosovo]]) — kosovalik iqtisodchi va siyosatchi. Hozirda u [[Kosovo]] Respublikasining sanoat, tadbirkorlik va savdo vaziri lavozimida faoliyat yuritmoqda. U avvalroq 2020-yilda iqtisodiyot, bandlik, savdo va strategik investitsiyalar vaziri boʻlib ishlagan. == Biografiyasi == Rozeta Hajdari 1974-yil 10-iyunda oʻsha paytda [[Yugoslaviya Sotsialistik Federativ Respublikasi]] tarkibidagi [[Kosovo]]ning Rakosh qishlogʻida tugʻilgan. U boshlangʻich va oʻrta taʼlimni Kosovoda olgan. Keyinchalik [[Prishtina universiteti]]da iqtisodiyot yoʻnalishida tahsil oldi. Magistratura bosqichini esa [[Shvetsiya]]dagi [[Linnaeus universiteti]]da yakunlagan. == Kasbiy faoliyati == Hajdari 20 yildan ortiq vaqt davomida xalqaro rivojlanish tashkilotlari, davlat muassasalari va biznes sohalarida iqtisodiyot, taʼlim, boshqaruv va davlat islohotlari yoʻnalishlarida ishlagan. U siyosat ishlab chiqish, rejalashtirish, monitoring va baholash jarayonlarida ishtirok etgan. Shuningdek, u [[Peja]] shahridagi [[Haxhi Zeka universiteti]] va [[RIT Kosovo]]da iqtisodiyot va menejment fanlaridan dars bergan. == Siyosiy faoliyati == 2020-yil fevral oyida u [[Albin Kurti]] boshchiligidagi birinchi hukumatda iqtisodiyot, bandlik, savdo, sanoat, tadbirkorlik va strategik investitsiyalar vaziri etib tayinlandi. Bu davrda u bir nechta ilgari alohida vazirliklarga boʻlingan sohalarni boshqargani sababli „super vazir“ sifatida tanilgan. U oʻz faoliyati davomida: * davlatga qarashli korxonalar boshqaruv kengashlarida oʻzgarishlar amalga oshirdi; * savdo siyosatida Serbiyaga nisbatan oʻzaro tenglik (reciprocitet) tamoyilini ilgari surdi; * Kosovoning shimoliy hududida elektr energiyasi toʻlovlarini tartibga solish boʻyicha reja ishlab chiqdi; * COVID-19 pandemiyasi davrida iqtisodiy choralarni qoʻllab-quvvatladi. 2021-yilgi parlament saylovlarida u [[Vetëvendosje]] harakati nomidan nomzod boʻldi. Keyinchalik mandatdan voz kechib, 2021-yil mart oyida ikkinchi Kurti hukumatida sanoat, tadbirkorlik va savdo vaziri lavozimiga qayta tayinlandi. == Vazirlik faoliyati (2021–hozirgacha) == Vazir sifatida u sanoat siyosatini isloh qilish, investitsiyalarni jalb etish va iqtisodiy rivojlanishni qoʻllab-quvvatlashga eʼtibor qaratdi. Uning boshqaruvi davrida: * 11 ta qonun loyihasi ishlab chiqildi; * [[Expo 2020 Dubai]] koʻrgazmasida Kosovo ishtirok etishi taʼminlandi; * iqtisodiy va institutsional islohotlar amalga oshirildi. == Taʼlim faoliyati == Rozeta Hajdari akademik faoliyat bilan ham shugʻullangan boʻlib, iqtisodiyot va boshqaruv fanlaridan maʼruzalar oʻqigan. == Manbalar == <references /> [[Turkum:Iqtisodchilar]] dgcxwpgyeabkbx20v28wwylc4do8oaj 5988180 5988179 2026-04-10T18:49:44Z MrKrasav4ik 116296 [[Turkum:Siyosatchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988180 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Rozeta Hajdari | image = Rozeta Hajdari - portret, Kuvendi i Kosovës.jpg | caption = Parlament a’zosi sifatidagi rasmiy portret | birth_date = {{birth date and age|1974|6|10}} | birth_place = [[Rakosh]], [[Peja]], [[Kosovo]], [[Yugoslaviya Sotsialistik Federativ Respublikasi|Yugoslaviya]] (hozirgi [[Kosovo]]) | nationality = kosovalik | education = [[Prishtina universiteti]]<br />[[Linnaeus universiteti]] | occupation = iqtisodchi, siyosatchi | known_for = [[Kosovo sanoat, tadbirkorlik va savdo vaziri]] | office = [[Kosovo sanoat, tadbirkorlik va savdo vaziri]] | term_start = 2021-yil 22-mart{{efn|2025-yil 23-martdan buyon muvaqqat}} | office1 = [[Kosovo iqtisodiyot vazirligi|Iqtisodiyot, bandlik, savdo, sanoat, tadbirkorlik va strategik investitsiyalar vaziri]] | term_start1 = 2020-yil 4-fevral | term_end1 = 2020-yil 3-iyun | party = partiyasiz ([[Vetëvendosje]] tomonidan nomzod qilib koʻrsatilgan) | signature = Rozeta Hajdari (nënshkrim).svg }} '''Rozeta Hajdari''' (1974-yil 10-iyun, [[Rakosh]], [[Peja]], [[Kosovo]]) — kosovalik iqtisodchi va siyosatchi. Hozirda u [[Kosovo]] Respublikasining sanoat, tadbirkorlik va savdo vaziri lavozimida faoliyat yuritmoqda. U avvalroq 2020-yilda iqtisodiyot, bandlik, savdo va strategik investitsiyalar vaziri boʻlib ishlagan. == Biografiyasi == Rozeta Hajdari 1974-yil 10-iyunda oʻsha paytda [[Yugoslaviya Sotsialistik Federativ Respublikasi]] tarkibidagi [[Kosovo]]ning Rakosh qishlogʻida tugʻilgan. U boshlangʻich va oʻrta taʼlimni Kosovoda olgan. Keyinchalik [[Prishtina universiteti]]da iqtisodiyot yoʻnalishida tahsil oldi. Magistratura bosqichini esa [[Shvetsiya]]dagi [[Linnaeus universiteti]]da yakunlagan. == Kasbiy faoliyati == Hajdari 20 yildan ortiq vaqt davomida xalqaro rivojlanish tashkilotlari, davlat muassasalari va biznes sohalarida iqtisodiyot, taʼlim, boshqaruv va davlat islohotlari yoʻnalishlarida ishlagan. U siyosat ishlab chiqish, rejalashtirish, monitoring va baholash jarayonlarida ishtirok etgan. Shuningdek, u [[Peja]] shahridagi [[Haxhi Zeka universiteti]] va [[RIT Kosovo]]da iqtisodiyot va menejment fanlaridan dars bergan. == Siyosiy faoliyati == 2020-yil fevral oyida u [[Albin Kurti]] boshchiligidagi birinchi hukumatda iqtisodiyot, bandlik, savdo, sanoat, tadbirkorlik va strategik investitsiyalar vaziri etib tayinlandi. Bu davrda u bir nechta ilgari alohida vazirliklarga boʻlingan sohalarni boshqargani sababli „super vazir“ sifatida tanilgan. U oʻz faoliyati davomida: * davlatga qarashli korxonalar boshqaruv kengashlarida oʻzgarishlar amalga oshirdi; * savdo siyosatida Serbiyaga nisbatan oʻzaro tenglik (reciprocitet) tamoyilini ilgari surdi; * Kosovoning shimoliy hududida elektr energiyasi toʻlovlarini tartibga solish boʻyicha reja ishlab chiqdi; * COVID-19 pandemiyasi davrida iqtisodiy choralarni qoʻllab-quvvatladi. 2021-yilgi parlament saylovlarida u [[Vetëvendosje]] harakati nomidan nomzod boʻldi. Keyinchalik mandatdan voz kechib, 2021-yil mart oyida ikkinchi Kurti hukumatida sanoat, tadbirkorlik va savdo vaziri lavozimiga qayta tayinlandi. == Vazirlik faoliyati (2021–hozirgacha) == Vazir sifatida u sanoat siyosatini isloh qilish, investitsiyalarni jalb etish va iqtisodiy rivojlanishni qoʻllab-quvvatlashga eʼtibor qaratdi. Uning boshqaruvi davrida: * 11 ta qonun loyihasi ishlab chiqildi; * [[Expo 2020 Dubai]] koʻrgazmasida Kosovo ishtirok etishi taʼminlandi; * iqtisodiy va institutsional islohotlar amalga oshirildi. == Taʼlim faoliyati == Rozeta Hajdari akademik faoliyat bilan ham shugʻullangan boʻlib, iqtisodiyot va boshqaruv fanlaridan maʼruzalar oʻqigan. == Manbalar == <references /> [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Siyosatchilar]] hylznmgahfc150a0bths2oezmss79k8 5988225 5988180 2026-04-10T19:12:09Z MrKrasav4ik 116296 5988225 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Rozeta Hajdari | image = Rozeta Hajdari - portret, Kuvendi i Kosovës.jpg | caption = Parlament a’zosi sifatidagi rasmiy portret | birth_date = {{birth date and age|1974|6|10}} | birth_place = [[Rakosh]], [[Peja]], [[Kosovo]], [[Yugoslaviya Sotsialistik Federativ Respublikasi|Yugoslaviya]] (hozirgi [[Kosovo]]) | nationality = kosovalik | education = [[Prishtina universiteti]]<br />[[Linnaeus universiteti]] | occupation = iqtisodchi, siyosatchi | known_for = [[Kosovo sanoat, tadbirkorlik va savdo vaziri]] | office = [[Kosovo sanoat, tadbirkorlik va savdo vaziri]] | term_start = 2021-yil 22-mart{{efn|2025-yil 23-martdan buyon muvaqqat}} | office1 = [[Kosovo iqtisodiyot vazirligi|Iqtisodiyot, bandlik, savdo, sanoat, tadbirkorlik va strategik investitsiyalar vaziri]] | term_start1 = 2020-yil 4-fevral | term_end1 = 2020-yil 3-iyun | party = partiyasiz ([[Vetëvendosje]] tomonidan nomzod qilib koʻrsatilgan) | signature = Rozeta Hajdari (nënshkrim).svg }} '''Rozeta Hajdari''' (1974-yil 10-iyun, [[Rakosh]], [[Peja]], [[Kosovo]]) — kosovalik [[iqtisodchi]] va [[siyosatchi]]. Hozirda u [[Kosovo]] Respublikasining sanoat, tadbirkorlik va savdo vaziri lavozimida faoliyat yuritmoqda. U avvalroq 2020-yilda iqtisodiyot, bandlik, savdo va strategik investitsiyalar vaziri boʻlib ishlagan. == Biografiyasi == Rozeta Hajdari 1974-yil 10-iyunda oʻsha paytda [[Yugoslaviya Sotsialistik Federativ Respublikasi]] tarkibidagi [[Kosovo]]ning Rakosh qishlogʻida tugʻilgan. U boshlangʻich va oʻrta taʼlimni Kosovoda olgan. Keyinchalik [[Prishtina universiteti]]da iqtisodiyot yoʻnalishida tahsil oldi. Magistratura bosqichini esa [[Shvetsiya]]dagi [[Linnaeus universiteti]]da yakunlagan. == Kasbiy faoliyati == Hajdari 20 yildan ortiq vaqt davomida xalqaro rivojlanish tashkilotlari, davlat muassasalari va biznes sohalarida iqtisodiyot, taʼlim, boshqaruv va davlat islohotlari yoʻnalishlarida ishlagan. U siyosat ishlab chiqish, rejalashtirish, monitoring va baholash jarayonlarida ishtirok etgan. Shuningdek, u [[Peja]] shahridagi [[Haxhi Zeka universiteti]] va [[RIT Kosovo]]da iqtisodiyot va menejment fanlaridan dars bergan. == Siyosiy faoliyati == 2020-yil fevral oyida u [[Albin Kurti]] boshchiligidagi birinchi hukumatda iqtisodiyot, bandlik, savdo, sanoat, tadbirkorlik va strategik investitsiyalar vaziri etib tayinlandi. Bu davrda u bir nechta ilgari alohida vazirliklarga boʻlingan sohalarni boshqargani sababli „super vazir“ sifatida tanilgan. U oʻz faoliyati davomida: * davlatga qarashli korxonalar boshqaruv kengashlarida oʻzgarishlar amalga oshirdi; * savdo siyosatida [[Serbiya|Serbiyaga]] nisbatan oʻzaro tenglik (reciprocitet) tamoyilini ilgari surdi; * Kosovoning shimoliy hududida elektr energiyasi toʻlovlarini tartibga solish boʻyicha reja ishlab chiqdi; * COVID-19 pandemiyasi davrida iqtisodiy choralarni qoʻllab-quvvatladi. 2021-yilgi parlament saylovlarida u [[Vetëvendosje]] harakati nomidan nomzod boʻldi. Keyinchalik mandatdan voz kechib, 2021-yil mart oyida ikkinchi Kurti hukumatida sanoat, tadbirkorlik va savdo vaziri lavozimiga qayta tayinlandi. == Vazirlik faoliyati (2021–hozirgacha) == Vazir sifatida u sanoat siyosatini isloh qilish, investitsiyalarni jalb etish va iqtisodiy rivojlanishni qoʻllab-quvvatlashga eʼtibor qaratdi. Uning boshqaruvi davrida: * 11 ta qonun loyihasi ishlab chiqildi; * [[Expo 2020 Dubai]] koʻrgazmasida Kosovo ishtirok etishi taʼminlandi; * iqtisodiy va institutsional islohotlar amalga oshirildi. == Taʼlim faoliyati == Rozeta Hajdari akademik faoliyat bilan ham shugʻullangan boʻlib, iqtisodiyot va boshqaruv fanlaridan maʼruzalar oʻqigan. == Manbalar == <references /> [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Siyosatchilar]] srsjrdnfuqhz89gyzhpbm9322zth2xq 5988227 5988225 2026-04-10T19:17:10Z MrKrasav4ik 116296 5988227 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Rozeta Hajdari | image = Rozeta Hajdari - portret, Kuvendi i Kosovës.jpg | caption = Parlament a’zosi sifatidagi rasmiy portret | birth_date = {{birth date and age|1974|6|10}} | birth_place = [[Rakosh]], [[Peja]], [[Kosovo]], [[Yugoslaviya Sotsialistik Federativ Respublikasi|Yugoslaviya]] (hozirgi [[Kosovo]]) | nationality = kosovalik | education = [[Prishtina universiteti]]<br />[[Linnaeus universiteti]] | occupation = iqtisodchi, siyosatchi | known_for = [[Kosovo sanoat, tadbirkorlik va savdo vaziri]] | office = [[Kosovo sanoat, tadbirkorlik va savdo vaziri]] | term_start = 2021-yil 22-mart{{efn|2025-yil 23-martdan buyon muvaqqat}} | office1 = [[Kosovo iqtisodiyot vazirligi|Iqtisodiyot, bandlik, savdo, sanoat, tadbirkorlik va strategik investitsiyalar vaziri]] | term_start1 = 2020-yil 4-fevral | term_end1 = 2020-yil 3-iyun | party = partiyasiz ([[Vetëvendosje]] tomonidan nomzod qilib koʻrsatilgan) | signature = Rozeta Hajdari (nënshkrim).svg }} '''Rozeta Hajdari''' (1974-yil 10-iyun, [[Rakosh]], [[Peja]], [[Kosovo]]) — kosovalik [[iqtisodchi]] va [[siyosatchi]]. Hozirda u [[Kosovo]] Respublikasining sanoat, tadbirkorlik va savdo vaziri lavozimida faoliyat yuritmoqda. U avvalroq 2020-yilda iqtisodiyot, bandlik, savdo va strategik investitsiyalar vaziri boʻlib ishlagan. == Biografiyasi == Rozeta Hajdari 1974-yil 10-iyunda oʻsha paytda [[Yugoslaviya Sotsialistik Federativ Respublikasi]] tarkibidagi [[Kosovo]]ning Rakosh qishlogʻida tugʻilgan. U boshlangʻich va oʻrta taʼlimni Kosovoda olgan. Keyinchalik [[Prishtina universiteti]]da iqtisodiyot yoʻnalishida tahsil oldi. Magistratura bosqichini esa [[Shvetsiya]]dagi [[Linnaeus universiteti]]da yakunlagan. == Kasbiy faoliyati == Hajdari 20 yildan ortiq vaqt davomida xalqaro rivojlanish tashkilotlari, davlat muassasalari va biznes sohalarida iqtisodiyot, taʼlim, boshqaruv va davlat islohotlari yoʻnalishlarida ishlagan. U siyosat ishlab chiqish, rejalashtirish, monitoring va baholash jarayonlarida ishtirok etgan. Shuningdek, u [[Peja]] shahridagi [[Haxhi Zeka universiteti]] va [[RIT Kosovo]]da iqtisodiyot va menejment fanlaridan dars bergan. == Siyosiy faoliyati == 2020-yil fevral oyida u [[Albin Kurti]] boshchiligidagi birinchi hukumatda iqtisodiyot, bandlik, savdo, sanoat, tadbirkorlik va strategik investitsiyalar vaziri etib tayinlandi<ref>{{cite web |title=Rozeta Hajdari |url=https://metriku.com/rozeta-hajdari |website=Metriku |access-date=15 May 2022}}</ref>. Bu davrda u bir nechta ilgari alohida vazirliklarga boʻlingan sohalarni boshqargani sababli „super vazir“ sifatida tanilgan<ref>{{cite web |title=Ish ministrja Hajdari reagon pas shkarkimit të bordeve: Qeveria Hoti po punon për shtetin e kapur |url=https://telegrafi.com/ish-ministrja-hajdari-reagon-pas-shkarkimit-te-bordeve-qeveria-hoti-po-punon-per-shtetin-e-kapur/ |website=Telegrafi |access-date=15 May 2022}}</ref>. U oʻz faoliyati davomida: * davlatga qarashli korxonalar boshqaruv kengashlarida oʻzgarishlar amalga oshirdi; * savdo siyosatida [[Serbiya|Serbiyaga]] nisbatan oʻzaro tenglik tamoyilini ilgari surdi<ref>{{cite web |title=Hajdari: Pa reciprocitet nuk ka barazi, nuk ka shtet as sovranitet |url=https://telegrafi.com/hajdari-pa-reciprocitet-nuk-ka-barazi-nuk-ka-shtet-sovranitet/ |website=Telegrafi |access-date=15 May 2022}}</ref>; * Kosovoning shimoliy hududida elektr energiyasi toʻlovlarini tartibga solish boʻyicha reja ishlab chiqdi; * COVID-19 pandemiyasi davrida iqtisodiy choralarni qoʻllab-quvvatladi. 2021-yilgi parlament saylovlarida u [[Vetëvendosje]] harakati nomidan nomzod boʻldi. Keyinchalik mandatdan voz kechib, 2021-yil mart oyida ikkinchi Kurti hukumatida sanoat, tadbirkorlik va savdo vaziri lavozimiga qayta tayinlandi. == Vazirlik faoliyati (2021–hozirgacha) == Vazir sifatida u sanoat siyosatini isloh qilish, investitsiyalarni jalb etish va iqtisodiy rivojlanishni qoʻllab-quvvatlashga eʼtibor qaratdi. Uning boshqaruvi davrida: * 11 ta qonun loyihasi ishlab chiqildi; * [[Expo 2020 Dubai]] koʻrgazmasida Kosovo ishtirok etishi taʼminlandi; * iqtisodiy va institutsional islohotlar amalga oshirildi. == Taʼlim faoliyati == Rozeta Hajdari akademik faoliyat bilan ham shugʻullangan boʻlib, iqtisodiyot va boshqaruv fanlaridan maʼruzalar oʻqigan. == Manbalar == <references /> [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Siyosatchilar]] rncyzeoqb7bo5793fjerl41pa0toefm OFCE 0 1364035 5988183 2026-04-10T18:50:35Z Ahror Akramovich 75193 „{{Tashkilot bilgiqutisi |nomi = OFCE | tasvir = Place Catalogne, Paris.JPG | caption2 = 2017-yildan beri OFCE tashkiloti joylashgan [[Parij]]dagi 10, Place de Catalogne binosi |qisqartma = OFCE |maqsadi = iqtisodiy-siyosiy tadqiqotlar |ishga_tushgan_sanasi = 1981 |joylashuvi = 10, Place de Catalogne, [[Parij]], [[Fransiya]] |prezident = [[Xavier Ragot]] |vebsayti = https://www.ofce.sciences-po.fr/ |Oʻrinbosari = |tili = |xaritada = }} '''Observ...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988183 wikitext text/x-wiki {{Tashkilot bilgiqutisi |nomi = OFCE | tasvir = Place Catalogne, Paris.JPG | caption2 = 2017-yildan beri OFCE tashkiloti joylashgan [[Parij]]dagi 10, Place de Catalogne binosi |qisqartma = OFCE |maqsadi = iqtisodiy-siyosiy tadqiqotlar |ishga_tushgan_sanasi = 1981 |joylashuvi = 10, Place de Catalogne, [[Parij]], [[Fransiya]] |prezident = [[Xavier Ragot]] |vebsayti = https://www.ofce.sciences-po.fr/ |Oʻrinbosari = |tili = |xaritada = }} '''Observatoire Français des Conjonctures Économiques''' ({{lit|Fransiya iqtisodiy jarayonlar kuzatuv markazi}}), odatda '''OFCE''' qisqartmasi bilan ataladi, [[Fransiya]]ning [[Parij]] shahrida joylashgan nufuzli iqtisodiy-siyosiy tahlil markazi hisoblanadi. Asosan davlat tomonidan moliyalashtiriladi hamda [[Sciences Po]] oliy taʼlim tashkiloti qoshida faoliyat yuritadi. OFCE tadqiqotlari muntazam ravishda Fransiya ommaviy axborot vositalarida yoritib boriladi va Fransiya hamda Yevropa davlatlarining davlat organlari bilan doimiy hamkorlik aloqalariga ega. 2023-yil may holatiga koʻra, OFCE [[Research Papers in Economics|RePEc]] tashabbusi tomonidan iqtisodiy tahlil markazlari orasida dunyo boʻyicha 16-oʻrinda (va Fransiyada 1-oʻrinda) qayd etilgan. == Manbalar == {{manbalar|2}} 84i4rhssfomhgshg7jkq6ap5i50d11k 5988194 5988183 2026-04-10T18:53:56Z Ahror Akramovich 75193 5988194 wikitext text/x-wiki {{Tashkilot bilgiqutisi |nomi = OFCE | tasvir = Place Catalogne, Paris.JPG | caption2 = 2017-yildan beri OFCE tashkiloti joylashgan [[Parij]]dagi 10, Place de Catalogne binosi |qisqartma = OFCE |maqsadi = iqtisodiy-siyosiy tadqiqotlar |ishga_tushgan_sanasi = 1981 |joylashuvi = 10, Place de Catalogne, [[Parij]], [[Fransiya]] |prezident = [[Xavier Ragot]] |vebsayti = https://www.ofce.sciences-po.fr/ |Oʻrinbosari = |tili = |xaritada = }} '''Observatoire Français des Conjonctures Économiques''' ({{lit|Fransiya iqtisodiy jarayonlar kuzatuv markazi}}), odatda '''OFCE''' qisqartmasi bilan ataladi, [[Fransiya]]ning [[Parij]] shahrida joylashgan nufuzli iqtisodiy-siyosiy tahlil markazi hisoblanadi. Asosan davlat tomonidan moliyalashtiriladi hamda [[Sciences Po]] oliy taʼlim tashkiloti qoshida faoliyat yuritadi. OFCE tadqiqotlari muntazam ravishda Fransiya ommaviy axborot vositalarida yoritib boriladi va Fransiya hamda Yevropa davlatlarining davlat organlari bilan doimiy hamkorlik aloqalariga ega. 2023-yil may holatiga koʻra, OFCE [[Research Papers in Economics|RePEc]] tashabbusi tomonidan iqtisodiy tahlil markazlari orasida dunyo boʻyicha 16-oʻrinda (va Fransiyada 1-oʻrinda) qayd etilgan. == Tarixi == [[File:Paris - 67-69 Quai d'Orsay (24410878722).jpg|thumb|Parijdagi 69, quai d’Orsay manzilida joylashgan bino — 2017-yilgacha OFCEning qarorgohi boʻlib xizmat qilgan daryo boʻyidagi tarixiy inshoot hisoblanadi.]] OFCE 1981-yilda [[René Lenoir]] va [[Baudouin Prot]] tomonidan tashkil etilgan<ref>{{cite web |website=Gallica |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k3328928h |title=L'Information économique et sociale |publisher=La Documentation Française |year=1979 |author=René Lenoir & Baudouin Prot }}</ref>. U uzoq vaqt davomida [[Parij]]dagi 69, Quai d’Orsay manzilida, [[Sena (daryo)|Sena daryosi]] boʻyida joylashgan binoda faoliyat yuritgan. 2017-yil mart oyida 10, place de Catalogne manzilidagi zamonaviyroq ofislarga koʻchib oʻtgan<ref>{{cite web |website=Sciences Po |url=https://www.sciencespo.fr/newsletter/archive-56438d2ef61ecd43c5d0c915eeceb641.html |title=L'OFCE change d'adresse |year=2017}}</ref>. OFCEning prezidentlari quyidagilar boʻlgan: * 1981–1989: [[Jean-Marcel Jeanneney]] * 1989–2010: [[Jean-Paul Fitoussi]]<ref>{{cite web |website=OFCE Blog |title=Jean-Paul Fitoussi, brillant économiste et penseur de la société |author=Xavier Ragot |date={{date|2022/04/19}} |url=https://www.ofce.sciences-po.fr/blog/a-la-memoire-de-jean-paul-fitoussi-2/ }}</ref> * 2011–2013: Philippe Weil<ref>{{cite web |website=Les Échos |title=Vives tensions à la tête de l'OFCE |author=Frédéric Schaeffer & Isabelle Couet |date={{date|2013/12/24}} |url=https://www.lesechos.fr/2013/12/vives-tensions-a-la-tete-de-lofce-333678 }}</ref> * 2014-yildan: {{ill|Xavier Ragot|fr}}<ref>{{cite web |website=Les Échos |title=Xavier Ragot, économiste en chef à l'OFCE |author=Michèle Warnet |date={{date|2014/09/12}} |url=https://www.lesechos.fr/2014/09/xavier-ragot-economiste-en-chef-a-lofce-1103756 }}</ref> == Manbalar == {{manbalar|2}} q8jmpl2xzvqoso27c62kjyxphd3gkzl 5988195 5988194 2026-04-10T18:54:19Z Ahror Akramovich 75193 /* Tarixi */ 5988195 wikitext text/x-wiki {{Tashkilot bilgiqutisi |nomi = OFCE | tasvir = Place Catalogne, Paris.JPG | caption2 = 2017-yildan beri OFCE tashkiloti joylashgan [[Parij]]dagi 10, Place de Catalogne binosi |qisqartma = OFCE |maqsadi = iqtisodiy-siyosiy tadqiqotlar |ishga_tushgan_sanasi = 1981 |joylashuvi = 10, Place de Catalogne, [[Parij]], [[Fransiya]] |prezident = [[Xavier Ragot]] |vebsayti = https://www.ofce.sciences-po.fr/ |Oʻrinbosari = |tili = |xaritada = }} '''Observatoire Français des Conjonctures Économiques''' ({{lit|Fransiya iqtisodiy jarayonlar kuzatuv markazi}}), odatda '''OFCE''' qisqartmasi bilan ataladi, [[Fransiya]]ning [[Parij]] shahrida joylashgan nufuzli iqtisodiy-siyosiy tahlil markazi hisoblanadi. Asosan davlat tomonidan moliyalashtiriladi hamda [[Sciences Po]] oliy taʼlim tashkiloti qoshida faoliyat yuritadi. OFCE tadqiqotlari muntazam ravishda Fransiya ommaviy axborot vositalarida yoritib boriladi va Fransiya hamda Yevropa davlatlarining davlat organlari bilan doimiy hamkorlik aloqalariga ega. 2023-yil may holatiga koʻra, OFCE [[Research Papers in Economics|RePEc]] tashabbusi tomonidan iqtisodiy tahlil markazlari orasida dunyo boʻyicha 16-oʻrinda (va Fransiyada 1-oʻrinda) qayd etilgan. == Tarixi == [[File:Paris - 67-69 Quai d'Orsay (24410878722).jpg|thumb|Parijdagi 69, quai d’Orsay manzilida joylashgan bino — 2017-yilgacha OFCEning qarorgohi boʻlib xizmat qilgan daryo boʻyidagi tarixiy inshoot hisoblanadi.]] OFCE 1981-yilda [[René Lenoir]] va [[Baudouin Prot]] tomonidan tashkil etilgan<ref>{{cite web |website=Gallica |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k3328928h |title=L'Information économique et sociale |publisher=La Documentation Française |year=1979 |author=René Lenoir & Baudouin Prot }}</ref>. U uzoq vaqt davomida [[Parij]]dagi 69, Quai d’Orsay manzilida, [[Sena (daryo)|Sena daryosi]] boʻyida joylashgan binoda faoliyat yuritgan. 2017-yil mart oyida 10, place de Catalogne manzilidagi zamonaviyroq ofislarga koʻchib oʻtgan<ref>{{cite web |website=Sciences Po |url=https://www.sciencespo.fr/newsletter/archive-56438d2ef61ecd43c5d0c915eeceb641.html |title=L'OFCE change d'adresse |year=2017}}</ref>. OFCEning prezidentlari quyidagilar boʻlgan: * 1981–1989: [[Jean-Marcel Jeanneney]] * 1989–2010: [[Jean-Paul Fitoussi]]<ref>{{cite web |website=OFCE Blog |title=Jean-Paul Fitoussi, brillant économiste et penseur de la société |author=Xavier Ragot |date={{date|2022/04/19}} |url=https://www.ofce.sciences-po.fr/blog/a-la-memoire-de-jean-paul-fitoussi-2/ }}</ref> * 2011–2013: Philippe Weil<ref>{{cite web |website=Les Échos |title=Vives tensions à la tête de l'OFCE |author=Frédéric Schaeffer & Isabelle Couet |date={{date|2013/12/24}} |url=https://www.lesechos.fr/2013/12/vives-tensions-a-la-tete-de-lofce-333678 }}</ref> * 2014-yildan: {{ill|Xavier Ragot|fr}}<ref>{{cite web |website=Les Échos |title=Xavier Ragot, économiste en chef à l'OFCE |author=Michèle Warnet |date={{date|2014/09/12}} |url=https://www.lesechos.fr/2014/09/xavier-ragot-economiste-en-chef-a-lofce-1103756 }}</ref> == Yana qarang == * [[Ifo Institute for Economic Research]] * [[Dezernat Zukunft]] == Manbalar == {{manbalar|2}} isbl8h1rzwujxdl9e8i4coqn9yh00jf 5988196 5988195 2026-04-10T18:54:43Z Ahror Akramovich 75193 /* Tarixi */ 5988196 wikitext text/x-wiki {{Tashkilot bilgiqutisi |nomi = OFCE | tasvir = Place Catalogne, Paris.JPG | caption2 = 2017-yildan beri OFCE tashkiloti joylashgan [[Parij]]dagi 10, Place de Catalogne binosi |qisqartma = OFCE |maqsadi = iqtisodiy-siyosiy tadqiqotlar |ishga_tushgan_sanasi = 1981 |joylashuvi = 10, Place de Catalogne, [[Parij]], [[Fransiya]] |prezident = [[Xavier Ragot]] |vebsayti = https://www.ofce.sciences-po.fr/ |Oʻrinbosari = |tili = |xaritada = }} '''Observatoire Français des Conjonctures Économiques''' ({{lit|Fransiya iqtisodiy jarayonlar kuzatuv markazi}}), odatda '''OFCE''' qisqartmasi bilan ataladi, [[Fransiya]]ning [[Parij]] shahrida joylashgan nufuzli iqtisodiy-siyosiy tahlil markazi hisoblanadi. Asosan davlat tomonidan moliyalashtiriladi hamda [[Sciences Po]] oliy taʼlim tashkiloti qoshida faoliyat yuritadi. OFCE tadqiqotlari muntazam ravishda Fransiya ommaviy axborot vositalarida yoritib boriladi va Fransiya hamda Yevropa davlatlarining davlat organlari bilan doimiy hamkorlik aloqalariga ega. 2023-yil may holatiga koʻra, OFCE [[Research Papers in Economics|RePEc]] tashabbusi tomonidan iqtisodiy tahlil markazlari orasida dunyo boʻyicha 16-oʻrinda (va Fransiyada 1-oʻrinda) qayd etilgan. == Tarixi == [[File:Paris - 67-69 Quai d'Orsay (24410878722).jpg|thumb|Parijdagi 69, quai d’Orsay manzilida joylashgan bino — 2017-yilgacha OFCEning qarorgohi boʻlib xizmat qilgan daryo boʻyidagi tarixiy inshoot hisoblanadi.]] OFCE 1981-yilda [[René Lenoir]] va [[Baudouin Prot]] tomonidan tashkil etilgan<ref>{{cite web |website=Gallica |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k3328928h |title=L'Information économique et sociale |publisher=La Documentation Française |year=1979 |author=René Lenoir & Baudouin Prot }}</ref>. U uzoq vaqt davomida [[Parij]]dagi 69, Quai d’Orsay manzilida, [[Sena (daryo)|Sena daryosi]] boʻyida joylashgan binoda faoliyat yuritgan. 2017-yil mart oyida 10, place de Catalogne manzilidagi zamonaviyroq ofislarga koʻchib oʻtgan<ref>{{cite web |website=Sciences Po |url=https://www.sciencespo.fr/newsletter/archive-56438d2ef61ecd43c5d0c915eeceb641.html |title=L'OFCE change d'adresse |year=2017}}</ref>. OFCEning prezidentlari quyidagilar boʻlgan: * 1981–1989: [[Jean-Marcel Jeanneney]] * 1989–2010: [[Jean-Paul Fitoussi]]<ref>{{cite web |website=OFCE Blog |title=Jean-Paul Fitoussi, brillant économiste et penseur de la société |author=Xavier Ragot |date={{date|2022/04/19}} |url=https://www.ofce.sciences-po.fr/blog/a-la-memoire-de-jean-paul-fitoussi-2/ }}</ref> * 2011–2013: Philippe Weil<ref>{{cite web |website=Les Échos |title=Vives tensions à la tête de l'OFCE |author=Frédéric Schaeffer & Isabelle Couet |date={{date|2013/12/24}} |url=https://www.lesechos.fr/2013/12/vives-tensions-a-la-tete-de-lofce-333678 }}</ref> * 2014-yildan: {{ill|Xavier Ragot|fr}}<ref>{{cite web |website=Les Échos |title=Xavier Ragot, économiste en chef à l'OFCE |author=Michèle Warnet |date={{date|2014/09/12}} |url=https://www.lesechos.fr/2014/09/xavier-ragot-economiste-en-chef-a-lofce-1103756 }}</ref> == CEPII bilan birlashish == == Yana qarang == * [[Ifo Institute for Economic Research]] * [[Dezernat Zukunft]] == Manbalar == {{manbalar|2}} 4x6dt54e4j85u4jk8zvh12uh19a6ahv 5988198 5988196 2026-04-10T18:55:26Z Ahror Akramovich 75193 /* CEPII bilan birlashish */ 5988198 wikitext text/x-wiki {{Tashkilot bilgiqutisi |nomi = OFCE | tasvir = Place Catalogne, Paris.JPG | caption2 = 2017-yildan beri OFCE tashkiloti joylashgan [[Parij]]dagi 10, Place de Catalogne binosi |qisqartma = OFCE |maqsadi = iqtisodiy-siyosiy tadqiqotlar |ishga_tushgan_sanasi = 1981 |joylashuvi = 10, Place de Catalogne, [[Parij]], [[Fransiya]] |prezident = [[Xavier Ragot]] |vebsayti = https://www.ofce.sciences-po.fr/ |Oʻrinbosari = |tili = |xaritada = }} '''Observatoire Français des Conjonctures Économiques''' ({{lit|Fransiya iqtisodiy jarayonlar kuzatuv markazi}}), odatda '''OFCE''' qisqartmasi bilan ataladi, [[Fransiya]]ning [[Parij]] shahrida joylashgan nufuzli iqtisodiy-siyosiy tahlil markazi hisoblanadi. Asosan davlat tomonidan moliyalashtiriladi hamda [[Sciences Po]] oliy taʼlim tashkiloti qoshida faoliyat yuritadi. OFCE tadqiqotlari muntazam ravishda Fransiya ommaviy axborot vositalarida yoritib boriladi va Fransiya hamda Yevropa davlatlarining davlat organlari bilan doimiy hamkorlik aloqalariga ega. 2023-yil may holatiga koʻra, OFCE [[Research Papers in Economics|RePEc]] tashabbusi tomonidan iqtisodiy tahlil markazlari orasida dunyo boʻyicha 16-oʻrinda (va Fransiyada 1-oʻrinda) qayd etilgan. == Tarixi == [[File:Paris - 67-69 Quai d'Orsay (24410878722).jpg|thumb|Parijdagi 69, quai d’Orsay manzilida joylashgan bino — 2017-yilgacha OFCEning qarorgohi boʻlib xizmat qilgan daryo boʻyidagi tarixiy inshoot hisoblanadi.]] OFCE 1981-yilda [[René Lenoir]] va [[Baudouin Prot]] tomonidan tashkil etilgan<ref>{{cite web |website=Gallica |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k3328928h |title=L'Information économique et sociale |publisher=La Documentation Française |year=1979 |author=René Lenoir & Baudouin Prot }}</ref>. U uzoq vaqt davomida [[Parij]]dagi 69, Quai d’Orsay manzilida, [[Sena (daryo)|Sena daryosi]] boʻyida joylashgan binoda faoliyat yuritgan. 2017-yil mart oyida 10, place de Catalogne manzilidagi zamonaviyroq ofislarga koʻchib oʻtgan<ref>{{cite web |website=Sciences Po |url=https://www.sciencespo.fr/newsletter/archive-56438d2ef61ecd43c5d0c915eeceb641.html |title=L'OFCE change d'adresse |year=2017}}</ref>. OFCEning prezidentlari quyidagilar boʻlgan: * 1981–1989: [[Jean-Marcel Jeanneney]] * 1989–2010: [[Jean-Paul Fitoussi]]<ref>{{cite web |website=OFCE Blog |title=Jean-Paul Fitoussi, brillant économiste et penseur de la société |author=Xavier Ragot |date={{date|2022/04/19}} |url=https://www.ofce.sciences-po.fr/blog/a-la-memoire-de-jean-paul-fitoussi-2/ }}</ref> * 2011–2013: Philippe Weil<ref>{{cite web |website=Les Échos |title=Vives tensions à la tête de l'OFCE |author=Frédéric Schaeffer & Isabelle Couet |date={{date|2013/12/24}} |url=https://www.lesechos.fr/2013/12/vives-tensions-a-la-tete-de-lofce-333678 }}</ref> * 2014-yildan: {{ill|Xavier Ragot|fr}}<ref>{{cite web |website=Les Échos |title=Xavier Ragot, économiste en chef à l'OFCE |author=Michèle Warnet |date={{date|2014/09/12}} |url=https://www.lesechos.fr/2014/09/xavier-ragot-economiste-en-chef-a-lofce-1103756 }}</ref> == CEPII bilan birlashish == 2023-yil oxirida iqtisodchilar [[Jean-Luc Tavernier]] va [[Nicolas Véron]] tomonidan hukumat buyurtmasi asosida tayyorlangan hisobotda OFCEni xalqaro iqtisodiyotga ixtisoslashgan, davlat tomonidan moliyalashtiriladigan yana bir tahlil markazi — [[CEPII]] bilan birlashtirish tavsiya etildi. Mazkur hisobot eʼlon qilingach, [[Élisabeth Borne]] ushbu tavsiyani qoʻllab-quvvatlagan<ref>{{cite web |website=French government website |url=https://www.gouvernement.fr/communique/analyse-economique-et-evaluation-des-politiques-publiques |date={{date|2022/12/22}} |title=Analyse économique et évaluation des politiques publiques}}</ref>. == Yana qarang == * [[Ifo Institute for Economic Research]] * [[Dezernat Zukunft]] == Manbalar == {{manbalar|2}} tltpckib1b1m8ov9pimyq58t9noddgy Munozara:John Franklin Crowell 1 1364036 5988185 2026-04-10T18:50:54Z Tewayev 117920 „{{munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988185 wikitext text/x-wiki {{munozara}} srjk8qw7fnryrp5m66amrx671fy75ox Kamomadli xarajatlar 0 1364037 5988186 2026-04-10T18:51:32Z GhostUch1xa 243420 „ [[Byudjet jarayoni|Byudjet jarayoni]] doirasida, '''defitsit xarajat''' — ma'lum bir vaqt davomida xarajatlar [[daromad]]dan oshib ketadigan miqdor bo'lib, oddiygina '''defitsit''', yoki '''byudjet defitsiti''' deb ham ataladi, [[byudjet profitsiti]]ning teskarisi. Atama davlat, xususiy kompaniya yoki shaxs byudjetiga nisbatan qo'llanilishi mumkin. Iqtisodiyotdagi munozarali markaziy nuqta bo'lgan davlat defitsit xarajati [[Buyuk Depressiya]]dan...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988186 wikitext text/x-wiki [[Byudjet jarayoni|Byudjet jarayoni]] doirasida, '''defitsit xarajat''' — ma'lum bir vaqt davomida xarajatlar [[daromad]]dan oshib ketadigan miqdor bo'lib, oddiygina '''defitsit''', yoki '''byudjet defitsiti''' deb ham ataladi, [[byudjet profitsiti]]ning teskarisi. Atama davlat, xususiy kompaniya yoki shaxs byudjetiga nisbatan qo'llanilishi mumkin. Iqtisodiyotdagi munozarali markaziy nuqta bo'lgan davlat defitsit xarajati [[Buyuk Depressiya]]dan so'ng birinchi marta [[John Maynard Keynes]] tomonidan zaruriy iqtisodiy vosita sifatida aniqlangan. == Munozara == Davlat defitsit xarajati iqtisodiyotda munozarali markaziy nuqta bo'lib, taniqli iqtisodchilar turli qarashlarga ega. [[Asosiy oqim iqtisodiyoti]] pozitsiyasi shundan iboratki, defitsit xarajat [[tsiklga qarshi]] [[fiskal siyosat]]ning bir qismi sifatida maqsadga muvofiq va zaruriy, ammo [[tarkibiy defitsit]] (ya'ni doimiy defitsit) bo'lmasligi kerak: hukumat [[yig'ilgan talab]]dagi kamomadni qoplash uchun [[tanazzul]]lar davrida defitsit bilan ishlashi, ammo boom davrlarida profitsit bilan ishlashi kerak, shunda [[iqtisodiy tsikl]] davomida sof defitsit bo'lmaydi (ya'ni faqat [[tsiklik defitsit]]lar bo'lishi, tarkibiy defitsitlar emas). Bu [[Keynschi iqtisodiyot]]dan kelib chiqqan va 1930-yillardagi [[Buyuk Depressiya]] va 1950-yillardagi [[Urushdan keyingi davr|Ikkinchi Jahon Urushidan keyingi]] davr orasida e'tirofga sazovor bo'lgan. Bu pozitsiya ikki tomondan ham tanqid qilinadi: federal darajadagi [[fiskal konservatizm]] tarafdorlari defitsit xarajat har doim yomon siyosat deb ta'kidlasa, ba'zi [[post-Keynschi]] iqtisodchilar — xususan [[Chartalizm|neo-chartalistlar]] yoki [[Zamonaviy pul nazariyasi]] tarafdorlari — defitsit xarajat yangi pul chiqarish uchun zaruriy, va faqat fiskal rag'batlantirish uchun emas, deb ta'kidlaydi. Ko'pchilik iqtisodchilar fikricha, tanazzullar davrida hukumat ataylab defitsit bilan ishlash orqali iqtisodiyotni rag'batlantirishi mumkin. Inqirozlarni yengish uchun [[John Maynard Keynes]] talab qilgan defitsit xarajat uning iqtisodiyot nazariyasining pul-kredit tomonidir. Investitsiya haqiqiy jamg'armaga tengligidan kelib chiqqanda, to'plangan pul aktivlari qarz quvvatiga teng. Shu sababli, inqiroz davrida pulni ortiqcha jamg'arish, odatda bu holat yuzaga kelmagani uchun, [[Qarz|qarz olish]]ning oshgan darajalariga mos kelishi kerak — natijada pul jamg'arilishi mumkin bo'lgan daromadlar kamayar ekan, davolanadigan daromadlarning qulab tushishini qoplash uchun yuqori qarz darajasi zarur bo'lganda, inqiroz kuchayadi. Davlatning defitsiti xususiy sektor uchun mos pul aktivlarini to'plash imkonini beradi va iqtisodiyotning tanazzulini oldini oladi, xususiy pul jamg'armalarini xususiy qarz tufayli tugab ketishining oldini oladi. Daromad profitsitlari qanday qilib mos xarajat profitsitlarini majburiy qilishini va bu o'z navbatida iqtisodiy tanazzulga qanday olib kelishini tasvirlovchi pul-kredit mexanizmi [[Wolfgang Stützel]] tomonidan keyinroq uning [[Balanslar mexanikasi]] vositasida tushuntirilgan. 1996-yilda Iqtisodiyot bo'yicha Nobel xotirasiga oid mukofotiga sazovor bo'lgan AQSh iqtisodchisi [[William Vickrey]] defitsitlarni isrofgarchilik xarajat sifatida ko'rishni Moliyaviy Fundamentalizmning o'zining №1 xatosi deb aniqlagan va shunday izoh bergan: {{quote|"Bu xato ko'rinishida [[soxta analogiya]]dan kelib chiqadi — shaxslar tomonidan qarz olish bilan. Hozirgi voqelik deyarli buning teskarisidir. Defitsitlar shaxslarning sof tasarruf etiluvchi daromadiga qo'shadi, daromad oluvchilar uchun daromad tashkil etuvchi davlat to'lovlari soliqlar, to'lovlar va boshqa to'lovlarda tasarruf etiluvchi daromaddan olingan miqdordan oshib ketadigan darajada. Bu qo'shilgan xarid quvvati, sarflanganida, xususiy ishlab chiqarish uchun bozorlar taqdim etadi, ishlab chiqaruvchilarni qo'shimcha ishlab chiqarish quvvatlariga investitsiya qilishga rag'batlantiradi, bu kelajakka qoldirilgan haqiqiy merosning bir qismi bo'ladi. Bu infratuzilma, ta'lim, tadqiqot va shu kabilarga davlat investitsiyalariga qo'shimcha. Foyda izlovchi xususiy investitsiya orqali qayta ishlash mumkin bo'lganidan ortiq o'sib borayotgan yalpi ichki mahsulot (YaIM)dan jamg'armalarni qayta ishlash uchun yetarli bo'lgan yirikroq defitsitlar iqtisodiy gunoh emas, balki iqtisodiy zaruriyatdir. Haqiqiy ishlab chiqarish maksimal mumkin bo'lgan o'sish natijasida o'sayotgan bo'shliqdan ortiq defitsitlar muammolarga olib kelishi mumkin, ammo biz bu darajadan hech qanday yaqin emasmiz. Hatto analogiyaning o'zi ham nuqsonli. Agar General Motors, AT&T va individual uy xo'jaliklari federal hukumatga nisbatan qo'llanilayotgan tarzda byudjetlarini muvozanatlashga majbur etilganida, korporativ obligatsiyalar, ipoteka kreditlari, bank kreditlari bo'lmay qolar va avtomobillar, telefonlar va uylar ancha kamroq bo'lar edi."||Moliyaviy Fundamentalizmning 15 o'lim xatosi}} === Fiskal konservatizm === [[Fiskal konservatizm]] tarafdorlari hukumat har doim [[muvozanatlashtirilgan byudjet]] bilan (va to'lanmagan qarzlarni to'lash uchun profitsit bilan) ishlashi kerak va defitsit xarajat har doim yomon siyosat deb ta'kidlab, Keynschilikni rad etadi. [[Neoklassik iqtisodiyot|Neoklassik]] moyillikdagi [[Chikago iqtisodiyot maktabi]] fiskal konservativ g'oyalarni qo'llab-quvvatlagan. Qo'shma Shtatlarning ko'plab shtatlari o'z shtat konstitutsiyasida [[muvozanatlashtirilgan byudjet to'g'risidagi tuzatma]]ga ega, va [[Evropa Valyuta Ittifoqi]]ning [[Barqarorlik va O'sish Pakti]] YaIMning 3% va undan yuqori davlat defitsitlarini jazolaydi. Fiskal konservatizm tarafdorlari zamonaviy iqtisodiyotning asoschisi [[Adam Smit]]ga borib taqaladi. Fiskal konservatizm [[oltin standart]] bilan bog'liq va hozir eskirgan [[G'aznachilik nuqtai nazari]] orqali ifodalangan holda Buyuk Depressiyagacha hukmron pozitsiya bo'lgan. Defitsit xarajatga qarshi odatiy argument [[Hukumat-Uy xo'jaligi analogiyasi]]dir: ''uy xo'jaliklari'' defitsit bilan ishlashmasligi kerak — ehtiyotkorlikdan kelib chiqib, sarflashdan oldin pulga ega bo'lish kerak — va uy xo'jaligi uchun to'g'ri bo'lgani millat va uning hukumati uchun ham to'g'ri. Shunga o'xshash argument shundan iboratki, bugungi defitsit xarajat kelajakda soliqlarning oshishini talab qiladi, bu esa kelajak avlodlarga yuk bo'ladi. Boshqalar esa qarz ham ''tomonidan'' va ham ''ga'' xususiy shaxslar tomonidan qarzdor bo'lganligi sababli, davlat qarzining ''sof'' yuki yo'q, faqat qarzni qaytarishga majbur bo'lganlardan (hukumat, soliq to'lovchilar tomonidan qo'llab-quvvatlangan) qarzni ushlab turuvchilarga (davlat obligatsiyalari egalari) boylik o'tkazish (qayta taqsimlash) mavjud deb ta'kidlaydi. [[Avstriya iqtisodiyot maktabi]] bilan bog'liq fikrlarning o'xshash yo'nalishi shundan iboratki, davlat defitsitlari [[inflyatsion]]dir. Yumshoq yoki mo''tadil inflyatsiyadan boshqasi iqtisodiyotda odatda yomon narsa sifatida qabul qilinadi. Amalda bu hukumatlar qarzlarni pul bosish, pul taklifini oshirish va inflyatsiya yaratish orqali to'laydi, deb ta'kidlanadi, va ba'zilar tomonidan fiat pulga qarshi va [[qattiq pul (siyosat)|qattiq pul]]ni, xususan oltin standartni qo'llab-quvvatlash argumenti sifatida yanada rivojlantiriladi. === Post-Keynschi iqtisodiyot === Ba'zi Post-Keynschi iqtisodchilar defitsit xarajat zaruriy deb ta'kidlaydi, pul taklifini yaratish uchun (Chartalizm) yoki xususiy investitsiya orqali qondirilishi mumkin bo'lganidan ortiq jamg'armaga bo'lgan talabni qondirish uchun. [[Chartalist]]lar defitsit xarajat mantiqan zaruriy deb ta'kidlaydi, chunki ularning fikricha, [[fiat pul]] defitsit xarajat orqali *yaratiladi*: fiat pul chiqarilmasdan va sarflanmasdan oldin soliqlar orqali yig'ilishi mumkin emas; muomaladagi fiat pul miqdori aynan [[davlat qarzi]]ga teng — sarflangan, ammo soliqlar orqali yig'ilmagan pul. Bir hazilomuz iborada, "fiat pul hukumatlari 'sarfla va soliq ol', [[soliq ol va sarfla]] emas" — defitsit xarajat birinchi keladi. Chartalistlar millatlar uy xo'jaliklaridan tubdan farq qiladi deb ta'kidlaydi. Faqat o'z valyutasida qarzi bo'lgan fiat pul tizimidagi hukumatlar o'zlarining foiz to'laydigan obligatsiya qarzlarini to'lash uchun boshqa majburiyatlar — fiat pullarini chiqarishi mumkin. Ular majburan bankrot bo'lolmaydi, chunki bu fiat pul ularning iqtisodiyotida qarzlarni to'lash uchun ishlatiladi, uy xo'jaligi majburiyatlari esa bunday ishlatilmaydi. Chartalistlar tarkibiy defitsit kengayuvchi iqtisodiyotda [[pul kengayishi]] uchun *zaruriy* deb ta'kidlaydi: iqtisodiyot o'ssa, pul taklifi ham o'sishi kerak, bu esa davlat defitsit xarajati orqali amalga oshirilishi kerak. Xususiy sektor jamg'armalari davlat sektori defisitlariga teng, sentgacha. Yetarli defitsit xarajat bo'lmaganda, pul taklifi iqtisodiyotdagi [[moliyaviy leverej]]ni oshirish orqali oshishi mumkin — [[bank puli]] miqdori o'sar ekan, [[bazaviy pul]] taklifi o'zgarishsiz qoladi yoki sekinroq o'sadi va shunday qilib nisbat (leverej = kredit/baza) oshadi — bu [[kredit pufagi]] va [[moliyaviy inqiroz]]ga olib kelishi mumkin. Chartalizm iqtisodiyotda kichik ozchilik qarashlari; u yillar davomida tarafdorlarga ega bo'lsa-da va u 6p8r1ut4icqga104g3nebgtzbbsueag Ruslan Grinberg 0 1364038 5988187 2026-04-10T18:51:43Z Callmeshoma 251173 „'''Ruslan Semyonovich Grinberg''' (1946-yil 26-fevral, [[Moskva]]) — [[rossiya]]<nowiki/>lik iqtisodchi, [[Rossiya fanlar akademiyasi|Rossiya Fanlar akademiyasi]]<nowiki/>ning muxbir aʼzosi (2006). Rossiya Fanlar akademiyasining [[Iqtisodiyot]] instituti direktori (2005 yildan 2015 yilgacha), hozirda uning ilmiy rahbari. Iqtisodiyot fanlari doktori (1996). == Biografiyasi == [[Moskva davlat universiteti]]<nowiki/>ning iqtisodiyot fakultetini (...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988187 wikitext text/x-wiki '''Ruslan Semyonovich Grinberg''' (1946-yil 26-fevral, [[Moskva]]) — [[rossiya]]<nowiki/>lik iqtisodchi, [[Rossiya fanlar akademiyasi|Rossiya Fanlar akademiyasi]]<nowiki/>ning muxbir aʼzosi (2006). Rossiya Fanlar akademiyasining [[Iqtisodiyot]] instituti direktori (2005 yildan 2015 yilgacha), hozirda uning ilmiy rahbari. Iqtisodiyot fanlari doktori (1996). == Biografiyasi == [[Moskva davlat universiteti]]<nowiki/>ning iqtisodiyot fakultetini (1968), keyin [[G. V. Plexanov]] nomidagi [[Moskva]] xalq xoʻjaligi institutining kunduzgi [[aspiranturasi]]<nowiki/>ni tugatgan (1971). 1975-yilda u „Kapitalizm valyuta tizimida Gʻarbiy [[Olmoniya (Germaniya)|Germaniya]] markasi“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi va shu bilan iqtisod fanlari nomzodi ilmiy darajasini oldi. 1995-yilda "Bozor islohotlari sharoitida [[inflyatsiya]] va inflyatsiyaga qarshi siyosat (Markaziy va Sharqiy [[Yevropa]] mamlakatlari tajribasi) " mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilib, iqtisodiyot fanlari doktori ilmiy darajasini oldi<ref>{{Cite web|url=https://search.rsl.ru/ru/record/01009693844|title=Гринберг, Руслан Семенович (1946-). - Западногерманская марка в валютной системе капитализма : диссертация ... кандидата экономических наук : 08.00.10. - Москва, 1975. - 184 с. - Search RSL|lang=ru-RU|website=search.rsl.ru|access-date=2025-06-13}}</ref>. 1972-1981-yillarda [[SSSR]] Davlat narxlar qoʻmitasining Narxlarni shakllantirish ilmiy-tadqiqot institutida ishlagan<ref>{{Cite web|url=https://search.rsl.ru/ru/record/01000155276|title=Гринберг, Руслан Семенович (1946-). - Инфляция и антиинфляционная политика в условиях рыночных реформ : Опыт стран Центр. и Вост. Европы : диссертация ... доктора экономических наук : 08.00.29. - Москва, 1995. - 244 с. - Search RSL|lang=ru-RU|website=search.rsl.ru|access-date=2025-06-13}}</ref>. 1981-yildan [[SSSR]] FA Jahon sotsialistik tizimi iqtisodiyoti institutida ishlagan (1990-yilda Xalqaro iqtisodiy va siyosiy tadqiqotlar instituti deb oʻzgartirilgan), [[2003-yil]]<nowiki/>dan [[2005-yil]]<nowiki/>gacha direktor boʻlgan. [[Moskva davlat universiteti]] siyosatshunoslik fakultetining davlat siyosati kafedrasida, Moskva davlat universitetining [[Moskva]] [[iqtisodiyot]] maktabida va [[Chexov]] nomidagi Moskva davlat texnika universiteti maktab-studiyasining menejment va ijro sanʼati iqtisodiyoti kafedrasida dars beradi. Moskva iqtisodiy forumi hamraisi. „Oʻzgarishlar dunyosi“ jurnalining bosh muharriri, „Iqtisodiyot masalalari“ jurnalining tahrir hay’ati aʼzosi. Rossiya yahudiylari kongressi jamoatchilik kengashi aʼzosi, Xalqaro menejment akademiyasi akademigi. 2007-yilda Abalkinning taklifiga koʻra, u International [[Kondratiyev|N. D. Kondratiyev]] Foundation prezidenti lavozimida uning oʻrnini egalladi. == Ijtimoiy oʻrni == [[2022-yil]] fevral oyida u rossiyalik olimlar va ilmiy jurnalistlarning [[Rossiya]]<nowiki/>ning [[Ukraina]]<nowiki/>ga bostirib kirishini qoralagan va Rossiya qoʻshinlarini Ukraina hududidan olib chiqishga chaqirgan ochiq maktubiga imzo chekdi. 2015-yilda jurnalist [[Lev Moskovkin]]<nowiki/>ning yozishicha, „[[Moskovskaya pravda]]“ gazetasining Oliy maktab [[professor]]larining [[Kondratev]] sikllarini rad etish sabablari haqidagi savoliga javob berar ekan, Grinberg „Oliy maktab professorlarining mafkurasini yoqtirmasligini“ taʼkidladi. Sababi bor va bu bizning barcha qiyinchiliklarimizning tabiatidir. Bu deyarli 25-yildan beri davom etayotgan erkin bozorga mutlaq soʻzsiz sodiqlikdir. Natijada deyarli hamma narsa yopildi — hunar-texnika universitetlari, oliy oʻquv yurtlari, iloji boricha oʻzingizni qutqaring. Mana hozir biz bularning barchasiga haq toʻlayapmiz. Va bu mantra hali ham davlatdan kichikroq. Ammo bu hazil tuygʻusini yoʻqotish kerak. Ha, bu [[VShE]]<nowiki/>dan kelyapti. Butun tabiat ana shunda. Miyadagi falsafa oʻzgarmaguncha, mushukning rangi muhim emas, faqat sichqonlarni ovlasa boʻlgani, degan paradigma oʻzgarmaydi. Yoʻq, ular oq mushukning: „[[Valyuta]] cheklovlari — bu bozorga xos boʻlmagan chora“ boʻlishini xohlashadi. == Manbalar == tby4ueljakn3fnjdejhhvl6dfpg0mbk 5988193 5988187 2026-04-10T18:53:14Z Callmeshoma 251173 5988193 wikitext text/x-wiki '''Ruslan Semyonovich Grinberg''' (1946-yil 26-fevral, [[Moskva]]) — [[rossiya]]<nowiki/>lik iqtisodchi, [[Rossiya fanlar akademiyasi|Rossiya Fanlar akademiyasi]]<nowiki/>ning muxbir aʼzosi (2006). Rossiya Fanlar akademiyasining [[Iqtisodiyot]] instituti direktori (2005 yildan 2015 yilgacha), hozirda uning ilmiy rahbari. Iqtisodiyot fanlari doktori (1996). == Biografiyasi == [[Moskva davlat universiteti]]<nowiki/>ning iqtisodiyot fakultetini (1968), keyin [[G. V. Plexanov]] nomidagi [[Moskva]] xalq xoʻjaligi institutining kunduzgi [[aspiranturasi]]<nowiki/>ni tugatgan (1971). 1975-yilda u „Kapitalizm valyuta tizimida Gʻarbiy [[Olmoniya (Germaniya)|Germaniya]] markasi“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi va shu bilan iqtisod fanlari nomzodi ilmiy darajasini oldi. 1995-yilda "Bozor islohotlari sharoitida [[inflyatsiya]] va inflyatsiyaga qarshi siyosat (Markaziy va Sharqiy [[Yevropa]] mamlakatlari tajribasi) " mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilib, iqtisodiyot fanlari doktori ilmiy darajasini oldi<ref>{{Cite web|url=https://search.rsl.ru/ru/record/01009693844|title=Гринберг, Руслан Семенович (1946-). - Западногерманская марка в валютной системе капитализма : диссертация ... кандидата экономических наук : 08.00.10. - Москва, 1975. - 184 с. - Search RSL|lang=ru-RU|website=search.rsl.ru|access-date=2025-06-13}}</ref>. 1972-1981-yillarda [[SSSR]] Davlat narxlar qoʻmitasining Narxlarni shakllantirish ilmiy-tadqiqot institutida ishlagan<ref>{{Cite web|url=https://search.rsl.ru/ru/record/01000155276|title=Гринберг, Руслан Семенович (1946-). - Инфляция и антиинфляционная политика в условиях рыночных реформ : Опыт стран Центр. и Вост. Европы : диссертация ... доктора экономических наук : 08.00.29. - Москва, 1995. - 244 с. - Search RSL|lang=ru-RU|website=search.rsl.ru|access-date=2025-06-13}}</ref>. 1981-yildan [[SSSR]] FA Jahon sotsialistik tizimi iqtisodiyoti institutida ishlagan (1990-yilda Xalqaro iqtisodiy va siyosiy tadqiqotlar instituti deb oʻzgartirilgan), [[2003-yil]]<nowiki/>dan [[2005-yil]]<nowiki/>gacha direktor boʻlgan. [[Moskva davlat universiteti]] siyosatshunoslik fakultetining davlat siyosati kafedrasida, Moskva davlat universitetining [[Moskva]] [[iqtisodiyot]] maktabida va [[Chexov]] nomidagi Moskva davlat texnika universiteti maktab-studiyasining menejment va ijro sanʼati iqtisodiyoti kafedrasida dars beradi. Moskva iqtisodiy forumi hamraisi. „Oʻzgarishlar dunyosi“ jurnalining bosh muharriri, „Iqtisodiyot masalalari“ jurnalining tahrir hay’ati aʼzosi. Rossiya yahudiylari kongressi jamoatchilik kengashi aʼzosi, Xalqaro menejment akademiyasi akademigi. 2007-yilda Abalkinning taklifiga koʻra, u International [[Kondratiyev|N. D. Kondratiyev]] Foundation prezidenti lavozimida uning oʻrnini egalladi. == Ijtimoiy oʻrni == [[2022-yil]] fevral oyida u rossiyalik olimlar va ilmiy jurnalistlarning [[Rossiya]]<nowiki/>ning [[Ukraina]]<nowiki/>ga bostirib kirishini qoralagan va Rossiya qoʻshinlarini Ukraina hududidan olib chiqishga chaqirgan ochiq maktubiga imzo chekdi. 2015-yilda jurnalist [[Lev Moskovkin]]<nowiki/>ning yozishicha, „[[Moskovskaya pravda]]“ gazetasining Oliy maktab [[professor]]larining [[Kondratev]] sikllarini rad etish sabablari haqidagi savoliga javob berar ekan, Grinberg „Oliy maktab professorlarining mafkurasini yoqtirmasligini“ taʼkidladi. Sababi bor va bu bizning barcha qiyinchiliklarimizning tabiatidir. Bu deyarli 25-yildan beri davom etayotgan erkin bozorga mutlaq soʻzsiz sodiqlikdir. Natijada deyarli hamma narsa yopildi — hunar-texnika universitetlari, oliy oʻquv yurtlari, iloji boricha oʻzingizni qutqaring. Mana hozir biz bularning barchasiga haq toʻlayapmiz. Va bu mantra hali ham davlatdan kichikroq. Ammo bu hazil tuygʻusini yoʻqotish kerak. Ha, bu [[VShE]]<nowiki/>dan kelyapti. Butun tabiat ana shunda. Miyadagi falsafa oʻzgarmaguncha, mushukning rangi muhim emas, faqat sichqonlarni ovlasa boʻlgani, degan paradigma oʻzgarmaydi. Yoʻq, ular oq mushukning: „[[Valyuta]] cheklovlari — bu bozorga xos boʻlmagan chora“ boʻlishini xohlashadi. == Manbalar == <references /> [[Turkum:Iqtisodchilar]] [[Turkum:Iqtisodiyot]] li855q1xs6l2wc6ytknlxn3jdvoh1sq Mitrush Kuteli 0 1364039 5988197 2026-04-10T18:55:05Z MrKrasav4ik 116296 „{{Infobox writer | name = Mitrush Kuteli | image = Mitrush Kuteli (portrait).jpg | caption = Kuteli 1930-yillarda | pseudonym = Mitrush Kuteli, Janus, Dr. Pas, Izedin Jashar Kutrulija | birth_date = {{birth date|df=yes|1907|09|13}} | birth_place = [[Pogradec]], [[Manastir Viloyati]], [[Usmonli imperiyasi]] (hozirgi [[Albaniya]]) | death_date = {{death date and age|df=yes|1967|05|04|1907|09|13}} | death_place =...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988197 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = Mitrush Kuteli | image = Mitrush Kuteli (portrait).jpg | caption = Kuteli 1930-yillarda | pseudonym = Mitrush Kuteli, Janus, Dr. Pas, Izedin Jashar Kutrulija | birth_date = {{birth date|df=yes|1907|09|13}} | birth_place = [[Pogradec]], [[Manastir Viloyati]], [[Usmonli imperiyasi]] (hozirgi [[Albaniya]]) | death_date = {{death date and age|df=yes|1967|05|04|1907|09|13}} | death_place = [[Tirana]], [[Albaniya Xalq Respublikasi]] | occupation = yozuvchi, iqtisodchi, tarjimon | period = 1933–1967 | genre = roman, hikoya, adabiy tarjima | notableworks = ''Netë shqiptare'', ''Ago Jakupi'', ''Kapllan Aga i Shaban Shpatës'', ''Sulm e lotë'', ''Tregime të moçme shqiptare'', ''Këngë e britma nga qyteti i djegur'' | spouse = Efterpi Pasko (Skendi) | signature = Mitrush Kuteli (nënshkrim).svg }} '''Mitrush Kuteli''' (1907-yil 13-sentabr — 1967-yil 4-may), asl ismi '''Dhimitër Pasko''' — albaniyalik yozuvchi, iqtisodchi, adabiy tanqidchi va tarjimon. U zamonaviy alban nasrining asoschilaridan biri hisoblanadi. == Biografiyasi == Mitrush Kuteli Pogradec shahrida tugʻilgan. U iqtisodiy taʼlimni Gretsiya va Ruminiyada olgan, keyinchalik Buxarestda iqtisodiyot boʻyicha diplom va doktorlik darajasini olgan.<ref name="elsie2010">{{cite book |last=Elsie |first=Robert |title=Historical Dictionary of Albania |year=2010 |publisher=Scarecrow Press |page=256}}</ref> U Ruminiyada alban tilidagi ''Shqipëri e re'' gazetasini boshqargan va jurnalist sifatida faoliyat yuritgan.<ref name="segel2012">{{cite book |last=Segel |first=Harold B. |title=East European Prison Literature, 1945–1990 |year=2012 |publisher=University of Pittsburgh Press |page=412}}</ref> 1934-yildan boshlab Ruminiya iqtisodiyot tizimida yuqori lavozimlarda ishlagan, shuningdek bank direktori boʻlgan.<ref name="elsie2010"/> == Adabiy faoliyati == Kuteli 1942-yilda Albaniyaga qaytganidan soʻng adabiy faoliyatini kengaytirdi. U Ikkinchi jahon urushi davrida oʻzining eng muhim asarlarini yozdi. U alban xalq ogʻzaki ijodini yozma adabiyotga aylantirishda katta hissa qoʻshgan.<ref name="hamiti2013">{{cite book |last=Hamiti |first=Sabri |title=Letërsia moderne shqipe |year=2013 |publisher=UET Press |page=413}}</ref> == Qamoq va keyingi hayoti == Ikkinchi jahon urushidan keyin u siyosiy sabablarga koʻra hibsga olingan va 15 yil qamoq jazosiga hukm qilingan. Keyinchalik ozod etilgan.<ref name="elsie2010"/> == Vafoti == Mitrush Kuteli 1967-yilda Tirana shahrida yurak xurujidan vafot etgan.<ref name="elsie2010"/> == Asarlari (tanlangan) == * ''Netë shqiptare'' (1938) * ''Ago Jakupi e të tjera rrëfime'' (1943) * ''Sulm e lotë'' (1943) * ''Kapllan Aga i Shaban Shpatës'' (1944) * ''Tregime të moçme shqiptare'' (1965) == Manbalar == {{reflist}} g8d3ol1pm6fpxeix92vl3tryl15cszf 5988224 5988197 2026-04-10T19:10:52Z MrKrasav4ik 116296 5988224 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = Mitrush Kuteli | image = Mitrush Kuteli (portrait).jpg | caption = Kuteli 1930-yillarda | pseudonym = Mitrush Kuteli, Janus, Dr. Pas, Izedin Jashar Kutrulija | birth_date = {{birth date|df=yes|1907|09|13}} | birth_place = [[Pogradec]], [[Manastir Viloyati]], [[Usmonli imperiyasi]] (hozirgi [[Albaniya]]) | death_date = {{death date and age|df=yes|1967|05|04|1907|09|13}} | death_place = [[Tirana]], [[Albaniya Xalq Respublikasi]] | occupation = yozuvchi, iqtisodchi, tarjimon | period = 1933–1967 | genre = roman, hikoya, adabiy tarjima | notableworks = ''Netë shqiptare'', ''Ago Jakupi'', ''Kapllan Aga i Shaban Shpatës'', ''Sulm e lotë'', ''Tregime të moçme shqiptare'', ''Këngë e britma nga qyteti i djegur'' | spouse = Efterpi Pasko (Skendi) | signature = Mitrush Kuteli (nënshkrim).svg }} '''Mitrush Kuteli''' (1907-yil 13-sentabr — 1967-yil 4-may), asl ismi '''Dhimitër Pasko''' — albaniyalik [[yozuvchi]], [[iqtisodchi]], adabiy tanqidchi va tarjimon. U zamonaviy alban nasrining asoschilaridan biri hisoblanadi. == Biografiyasi == Mitrush Kuteli Pogradec shahrida tugʻilgan. U iqtisodiy taʼlimni [[Gretsiya]] va [[Ruminiya|Ruminiyada]] olgan, keyinchalik [[Buxarest|Buxarestda]] iqtisodiyot boʻyicha diplom va doktorlik darajasini olgan.<ref name="elsie2010">{{cite book |last=Elsie |first=Robert |title=Historical Dictionary of Albania |year=2010 |publisher=Scarecrow Press |page=256}}</ref> U Ruminiyada alban tilidagi ''Shqipëri e re'' gazetasini boshqargan va jurnalist sifatida faoliyat yuritgan.<ref name="segel2012">{{cite book |last=Segel |first=Harold B. |title=East European Prison Literature, 1945–1990 |year=2012 |publisher=University of Pittsburgh Press |page=412}}</ref> 1934-yildan boshlab Ruminiya iqtisodiyot tizimida yuqori lavozimlarda ishlagan, shuningdek bank direktori boʻlgan.<ref name="elsie2010" /> == Adabiy faoliyati == Kuteli 1942-yilda Albaniyaga qaytganidan soʻng adabiy faoliyatini kengaytirdi. U Ikkinchi jahon urushi davrida oʻzining eng muhim asarlarini yozdi. U alban xalq ogʻzaki ijodini yozma adabiyotga aylantirishda katta hissa qoʻshgan.<ref name="hamiti2013">{{cite book |last=Hamiti |first=Sabri |title=Letërsia moderne shqipe |year=2013 |publisher=UET Press |page=413}}</ref> == Qamoq va keyingi hayoti == Ikkinchi jahon urushidan keyin u siyosiy sabablarga koʻra hibsga olingan va 15 yil qamoq jazosiga hukm qilingan. Keyinchalik ozod etilgan.<ref name="elsie2010"/> == Vafoti == Mitrush Kuteli 1967-yilda Tirana shahrida yurak xurujidan vafot etgan.<ref name="elsie2010"/> == Asarlari (tanlangan) == * ''Netë shqiptare'' (1938) * ''Ago Jakupi e të tjera rrëfime'' (1943) * ''Sulm e lotë'' (1943) * ''Kapllan Aga i Shaban Shpatës'' (1944) * ''Tregime të moçme shqiptare'' (1965) == Manbalar == {{reflist}} oue50a052iskwcnubkffhrdji1it7jc Munozara:OFCE 1 1364040 5988201 2026-04-10T18:56:11Z Ahror Akramovich 75193 „{{Munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988201 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry Real yalpi ichki mahsulot 0 1364041 5988203 2026-04-10T18:56:55Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 „'''Real yalpi ichki mahsulot''' ('''real YaIM''') — bu narx oʻzgarishlariga (yaʼni [[inflyatsiya (iqtisodiyot)|inflyatsiya]] yoki [[deflyatsiya]]) tuzatilgan iqtisodiy [[mahsulot (iqtisodiyot)|mahsulot]] qiymatining [[makroiqtisodiyot|makroiqtisodiy]] oʻlchovidir<ref>{{cite web|url=https://www.investopedia.com/terms/r/realgdp.asp|title=Real Gross Domestic Product (GDP)|first=Will|last=Kenton|website=Investopedia.com|access-date=2 April 2019}}...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988203 wikitext text/x-wiki '''Real yalpi ichki mahsulot''' ('''real YaIM''') — bu narx oʻzgarishlariga (yaʼni [[inflyatsiya (iqtisodiyot)|inflyatsiya]] yoki [[deflyatsiya]]) tuzatilgan iqtisodiy [[mahsulot (iqtisodiyot)|mahsulot]] qiymatining [[makroiqtisodiyot|makroiqtisodiy]] oʻlchovidir<ref>{{cite web|url=https://www.investopedia.com/terms/r/realgdp.asp|title=Real Gross Domestic Product (GDP)|first=Will|last=Kenton|website=Investopedia.com|access-date=2 April 2019}}</ref>. Ushbu tuzatishlar pul qiymati oʻlchovi — [[Yalpi ichki mahsulot#Nominal YaIM va YaIMga tuzatishlar|nominal YaIM]] — ni umumiy mahsulot miqdorining [[Indeks (iqtisodiyot)|indeksiga]] aylantiradi. YaIM umumiy mahsulot boʻlsa-da, u birinchi navbatda umumiy xarajatlarga ([[iste’molchi xarajatlari]], sanoat tomonidan amalga oshirilgan investitsiyalar, eksportning importdan oshib ketishi va davlat xarajatlari yigʻindisi) juda yaqin boʻlgani uchun foydalidir. Inflyatsiya tufayli nominal YaIM jismoniy mahsulot oʻzgarmagan taqdirda ham oshishi mumkin va shuning uchun iqtisodiyotdagi haqiqiy oʻsishni aks ettirmaydi. Shuning uchun real YaIM oʻsishini olish uchun YaIM inflyatsiya darajasiga (daraja oʻlchanadigan vaqt birliklarining darajasiga koʻtarilgan holda) boʻlinishi kerak. Turli tashkilotlar har xil turdagi 'Real YaIM' oʻlchovlaridan foydalanadi, masalan, [[Birlashgan Millatlar Tashkilotining Savdo va rivojlanish konferensiyasi|UNCTAD]] 2015 yilgi doimiy narxlar va [[valyuta kursi]]lardan foydalanadi, [[Federal Reserve Economic Data|FRED]] esa 2009 yilgi doimiy narxlar va valyuta kurslaridan foydalanadi va yaqinda [[Jahon banki]] 2005 yildan 2010 yilgi doimiy narxlar va valyuta kurslariga oʻtdi<ref>{{cite web|url=https://fred.stlouisfed.org/series/GDPC1|title=Real Gross Domestic Product|last=U.S. Bureau of Economic Analysis|date=1 January 1947|website=FRED, Federal Reserve Bank of St. Louis|access-date=2 April 2019}}</ref><ref name="unctad.org">{{cite web |title=UNCTADstat - Table view |url=https://unctadstat.unctad.org/wds/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=95 |access-date=20 February 2024 |website=Unctadstat.unctad.org}}</ref><ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD?year_high_desc=false|title=GDP (constant 2010 US$) - Data|website=Data.worldbank.org|access-date=2 April 2019}}</ref>. Real YaIM real [[yalpi ichki daromad]] bilan taqqoslanadi, u narx oʻzgarishlariga boshqa usul bilan tuzatiladi. == Nominal YaIM bilan farqi == Real YaIM [[iqtisodiyot]]da real va nominal qiymatlar oʻrtasidagi farqning namunasidir. Nominal yalpi ichki mahsulot maʼlum bir geografik mintaqada, odatda mamlakatda ishlab chiqarilgan barcha yakuniy tovarlarning [[bozor qiymati]] sifatida aniqlanadi; bu ishlab chiqarilgan tovar va xizmatlar miqdoriga va ularning tegishli narxlariga bogʻliq. Agar turli yillardagi real YaIMlar hisoblansa, har biri oʻz yilidagi miqdorlardan foydalangan holda, lekin barchasi bir xil bazis yilidagi narxlardan foydalangan holda, bu real YaIMlardagi farqlar faqat hajmdagi farqlarni aks ettiradi. [[YaIM deflyatori]] deb ataladigan indeksni har bir yil uchun nominal YaIMni real YaIMga boʻlish orqali olish mumkin, shuning uchun bazis yili uchun YaIM deflyatori 100 ga teng boʻladi. Bu iqtisodiyotdagi narx oʻzgarishining (inflyatsiya yoki deflyatsiya) umumiy darajasi haqida maʼlumot beradi. : Yil <math>t</math> uchun YaIM deflyatori <math>=\frac{Nominal;GDP_t}{Real;GDP_t}\times100</math> Yillik asosdagi real YaIM oʻsishi bu inflyatsiyaga tuzatilgan nominal [[YaIM o‘sishi]]dir. U odatda foiz sifatida ifodalanadi. „YaIM“ real YaIMdan farqlash uchun „[[nominal YaIM|nominal]]“ yoki „joriy“ yoki „tarixiy“ YaIMga ishora qilishi mumkin. Real YaIM baʼzan „doimiy“ YaIM deb ataladi, chunki u doimiy narxlarda ifodalanadi. Kontekstga qarab, „YaIM“ real YaIMga ham ishora qilishi mumkin. == Manbalar == {{manbalar}} 3sc1c2d0791tj3o1t9suz0y7c39os7d 5988208 5988203 2026-04-10T18:57:57Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 5988208 wikitext text/x-wiki '''Real yalpi ichki mahsulot''' ('''real YaIM''') — bu narx oʻzgarishlariga (yaʼni [[inflyatsiya (iqtisodiyot)|inflyatsiya]] yoki [[deflyatsiya]]) tuzatilgan iqtisodiy [[mahsulot (iqtisodiyot)|mahsulot]] qiymatining [[makroiqtisodiyot|makroiqtisodiy]] oʻlchovidir<ref>{{cite web|url=https://www.investopedia.com/terms/r/realgdp.asp|title=Real Gross Domestic Product (GDP)|first=Will|last=Kenton|website=Investopedia.com|access-date=2 April 2019}}</ref>. Ushbu tuzatishlar pul qiymati oʻlchovi — [[Yalpi ichki mahsulot#Nominal YaIM va YaIMga tuzatishlar|nominal YaIM]] — ni umumiy mahsulot miqdorining [[Indeks (iqtisodiyot)|indeksiga]] aylantiradi. YaIM umumiy mahsulot boʻlsa-da, u birinchi navbatda umumiy xarajatlarga ([[iste’molchi xarajatlari]], sanoat tomonidan amalga oshirilgan investitsiyalar, eksportning importdan oshib ketishi va davlat xarajatlari yigʻindisi) juda yaqin boʻlgani uchun foydalidir. Inflyatsiya tufayli nominal YaIM jismoniy mahsulot oʻzgarmagan taqdirda ham oshishi mumkin va shuning uchun iqtisodiyotdagi haqiqiy oʻsishni aks ettirmaydi. Shuning uchun real YaIM oʻsishini olish uchun YaIM inflyatsiya darajasiga (daraja oʻlchanadigan vaqt birliklarining darajasiga koʻtarilgan holda) boʻlinishi kerak. Turli tashkilotlar har xil turdagi 'Real YaIM' oʻlchovlaridan foydalanadi, masalan, [[Birlashgan Millatlar Tashkilotining Savdo va rivojlanish konferensiyasi|UNCTAD]] 2015 yilgi doimiy narxlar va [[valyuta kursi]]lardan foydalanadi, [[Federal Reserve Economic Data|FRED]] esa 2009 yilgi doimiy narxlar va valyuta kurslaridan foydalanadi va yaqinda [[Jahon banki]] 2005 yildan 2010 yilgi doimiy narxlar va valyuta kurslariga oʻtdi<ref>{{cite web|url=https://fred.stlouisfed.org/series/GDPC1|title=Real Gross Domestic Product|last=U.S. Bureau of Economic Analysis|date=1 January 1947|website=FRED, Federal Reserve Bank of St. Louis|access-date=2 April 2019}}</ref><ref name="unctad.org">{{cite web |title=UNCTADstat - Table view |url=https://unctadstat.unctad.org/wds/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=95 |access-date=20 February 2024 |website=Unctadstat.unctad.org}}</ref><ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD?year_high_desc=false|title=GDP (constant 2010 US$) - Data|website=Data.worldbank.org|access-date=2 April 2019}}</ref>. Real YaIM real [[yalpi ichki daromad]] bilan taqqoslanadi, u narx oʻzgarishlariga boshqa usul bilan tuzatiladi. == Nominal YaIM bilan farqi == Real YaIM [[iqtisodiyot]]da real va nominal qiymatlar oʻrtasidagi farqning namunasidir. Nominal yalpi ichki mahsulot maʼlum bir geografik mintaqada, odatda mamlakatda ishlab chiqarilgan barcha yakuniy tovarlarning [[bozor qiymati]] sifatida aniqlanadi; bu ishlab chiqarilgan tovar va xizmatlar miqdoriga va ularning tegishli narxlariga bogʻliq. Agar turli yillardagi real YaIMlar hisoblansa, har biri oʻz yilidagi miqdorlardan foydalangan holda, lekin barchasi bir xil bazis yilidagi narxlardan foydalangan holda, bu real YaIMlardagi farqlar faqat hajmdagi farqlarni aks ettiradi. [[YaIM deflyatori]] deb ataladigan indeksni har bir yil uchun nominal YaIMni real YaIMga boʻlish orqali olish mumkin, shuning uchun bazis yili uchun YaIM deflyatori 100 ga teng boʻladi. Bu iqtisodiyotdagi narx oʻzgarishining (inflyatsiya yoki deflyatsiya) umumiy darajasi haqida maʼlumot beradi. : Yil <math>t</math> uchun YaIM deflyatori <math>=\frac{Nominal;GDP_t}{Real;GDP_t}\times100</math> Yillik asosdagi real YaIM oʻsishi bu inflyatsiyaga tuzatilgan nominal [[YaIM o‘sishi]]dir. U odatda foiz sifatida ifodalanadi. „YaIM“ real YaIMdan farqlash uchun „[[nominal YaIM|nominal]]“ yoki „joriy“ yoki „tarixiy“ YaIMga ishora qilishi mumkin. Real YaIM baʼzan „doimiy“ YaIM deb ataladi, chunki u doimiy narxlarda ifodalanadi. Kontekstga qarab, „YaIM“ real YaIMga ham ishora qilishi mumkin. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] b508fvfej989kn55h9g5pd5wweru6nr 5988260 5988208 2026-04-10T19:43:44Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 5988260 wikitext text/x-wiki '''Real yalpi ichki mahsulot''' ('''real YaIM''') — bu narx oʻzgarishlariga (yaʼni [[inflyatsiya (iqtisodiyot)|inflyatsiya]] yoki [[deflyatsiya]]) tuzatilgan iqtisodiy [[mahsulot (iqtisodiyot)|mahsulot]] qiymatining [[makroiqtisodiyot|makroiqtisodiy]] oʻlchovidir<ref>{{cite web|url=https://www.investopedia.com/terms/r/realgdp.asp|title=Real Gross Domestic Product (GDP)|first=Will|last=Kenton|website=Investopedia.com|access-date=2 April 2019}}</ref>. Ushbu tuzatishlar pul qiymati oʻlchovi — [[Yalpi ichki mahsulot#Nominal YaIM va YaIMga tuzatishlar|nominal YaIM]] — ni umumiy mahsulot miqdorining [[Indeks (iqtisodiyot)|indeksiga]] aylantiradi. YaIM umumiy mahsulot boʻlsa-da, u birinchi navbatda umumiy xarajatlarga ([[iste’molchi xarajatlari]], sanoat tomonidan amalga oshirilgan investitsiyalar, eksportning importdan oshib ketishi va davlat xarajatlari yigʻindisi) juda yaqin boʻlgani uchun foydalidir. Inflyatsiya tufayli nominal YaIM jismoniy mahsulot oʻzgarmagan taqdirda ham oshishi mumkin va shuning uchun iqtisodiyotdagi haqiqiy oʻsishni aks ettirmaydi. Shuning uchun real YaIM oʻsishini olish uchun YaIM inflyatsiya darajasiga (daraja oʻlchanadigan vaqt birliklarining darajasiga koʻtarilgan holda) boʻlinishi kerak. Turli tashkilotlar har xil turdagi 'Real YaIM' oʻlchovlaridan foydalanadi, masalan, [[Birlashgan Millatlar Tashkilotining Savdo va rivojlanish konferensiyasi|UNCTAD]] 2015-yilgi doimiy narxlar va [[valyuta kursi]]lardan foydalanadi, [[Federal Reserve Economic Data|FRED]] esa 2009-yilgi doimiy narxlar va valyuta kurslaridan foydalanadi va yaqinda [[Jahon banki]] 2005-yildan 2010-yilgi doimiy narxlar va valyuta kurslariga oʻtdi<ref>{{cite web|url=https://fred.stlouisfed.org/series/GDPC1|title=Real Gross Domestic Product|last=U.S. Bureau of Economic Analysis|date=1 January 1947|website=FRED, Federal Reserve Bank of St. Louis|access-date=2 April 2019}}</ref><ref name="unctad.org">{{cite web |title=UNCTADstat - Table view |url=https://unctadstat.unctad.org/wds/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=95 |access-date=20 February 2024 |website=Unctadstat.unctad.org}}</ref><ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD?year_high_desc=false|title=GDP (constant 2010 US$) - Data|website=Data.worldbank.org|access-date=2 April 2019}}</ref>. Real YaIM real [[yalpi ichki daromad]] bilan taqqoslanadi, u narx oʻzgarishlariga boshqa usul bilan tuzatiladi. == Nominal YaIM bilan farqi == Real YaIM [[iqtisodiyot]]da real va nominal qiymatlar oʻrtasidagi farqning namunasidir. Nominal yalpi ichki mahsulot maʼlum bir geografik mintaqada, odatda mamlakatda ishlab chiqarilgan barcha yakuniy tovarlarning [[bozor qiymati]] sifatida aniqlanadi; bu ishlab chiqarilgan tovar va xizmatlar miqdoriga va ularning tegishli narxlariga bogʻliq. Agar turli yillardagi real YaIMlar hisoblansa, har biri oʻz yilidagi miqdorlardan foydalangan holda, lekin barchasi bir xil bazis yilidagi narxlardan foydalangan holda, bu real YaIMlardagi farqlar faqat hajmdagi farqlarni aks ettiradi. [[YaIM deflyatori]] deb ataladigan indeksni har bir yil uchun nominal YaIMni real YaIMga boʻlish orqali olish mumkin, shuning uchun bazis yili uchun YaIM deflyatori 100 ga teng boʻladi. Bu iqtisodiyotdagi narx oʻzgarishining (inflyatsiya yoki deflyatsiya) umumiy darajasi haqida maʼlumot beradi. : Yil <math>t</math> uchun YaIM deflyatori <math>=\frac{Nominal;GDP_t}{Real;GDP_t}\times100</math> Yillik asosdagi real YaIM oʻsishi bu inflyatsiyaga tuzatilgan nominal [[YaIM o‘sishi]]dir. U odatda foiz sifatida ifodalanadi. „YaIM“ real YaIMdan farqlash uchun „[[nominal YaIM|nominal]]“ yoki „joriy“ yoki „tarixiy“ YaIMga ishora qilishi mumkin. Real YaIM baʼzan „doimiy“ YaIM deb ataladi, chunki u doimiy narxlarda ifodalanadi. Kontekstga qarab, „YaIM“ real YaIMga ham ishora qilishi mumkin. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] a8yp1de10w9jmrz75kymamqs7mjpxyx 5988294 5988260 2026-04-10T20:07:12Z Quwanishbaev Berdiyar 201944 5988294 wikitext text/x-wiki '''Real yalpi ichki mahsulot''' ('''real YaIM''') — bu narx oʻzgarishlariga (yaʼni [[inflyatsiya]] yoki [[deflyatsiya]]) tuzatilgan iqtisodiy [[mahsulot]] qiymatining [[makroiqtisodiyot|makroiqtisodiy]] oʻlchovidir<ref>{{cite web|url=https://www.investopedia.com/terms/r/realgdp.asp|title=Real Gross Domestic Product (GDP)|first=Will|last=Kenton|website=Investopedia.com|access-date=2 April 2019}}</ref>. Ushbu tuzatishlar pul qiymati oʻlchovi — [[Yalpi ichki mahsulot#Nominal YaIM va YaIMga tuzatishlar|nominal YaIM]] — ni umumiy mahsulot miqdorining [[indeks]]iga aylantiradi. YaIM umumiy mahsulot boʻlsa-da, u birinchi navbatda umumiy xarajatlarga (iste’molchi xarajatlari, sanoat tomonidan amalga oshirilgan investitsiyalar, eksportning importdan oshib ketishi va davlat xarajatlari yigʻindisi) juda yaqin boʻlgani uchun foydalidir. Inflyatsiya tufayli nominal YaIM jismoniy mahsulot oʻzgarmagan taqdirda ham oshishi mumkin va shuning uchun iqtisodiyotdagi haqiqiy oʻsishni aks ettirmaydi. Shuning uchun real YaIM oʻsishini olish uchun YaIM inflyatsiya darajasiga boʻlinishi kerak. Turli tashkilotlar har xil turdagi Real YaIM oʻlchovlaridan foydalanadi, masalan, UNCTAD 2015-yilgi doimiy narxlar va [[valyuta kursi]]lardan foydalanadi, FRED esa 2009-yilgi doimiy narxlar va valyuta kurslaridan foydalanadi va yaqinda [[Jahon banki]] 2005-yildan 2010-yilgi doimiy narxlar va valyuta kurslariga oʻtdi<ref>{{cite web|url=https://fred.stlouisfed.org/series/GDPC1|title=Real Gross Domestic Product|last=U.S. Bureau of Economic Analysis|date=1 January 1947|website=FRED, Federal Reserve Bank of St. Louis|access-date=2 April 2019}}</ref><ref name="unctad.org">{{cite web |title=UNCTADstat - Table view |url=https://unctadstat.unctad.org/wds/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=95 |access-date=20 February 2024 |website=Unctadstat.unctad.org}}</ref><ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD?year_high_desc=false|title=GDP (constant 2010 US$) - Data|website=Data.worldbank.org|access-date=2 April 2019}}</ref>. Real YaIM real [[yalpi ichki daromad]] bilan taqqoslanadi, u narx oʻzgarishlariga boshqa usul bilan tuzatiladi. == Nominal YaIM bilan farqi == Real YaIM [[iqtisodiyot]]da real va nominal qiymatlar oʻrtasidagi farqning namunasidir. Nominal yalpi ichki mahsulot maʼlum bir geografik mintaqada, odatda mamlakatda ishlab chiqarilgan barcha yakuniy tovarlarning bozor qiymati sifatida aniqlanadi; bu ishlab chiqarilgan tovar va xizmatlar miqdoriga va ularning tegishli narxlariga bogʻliq. Agar turli yillardagi real YaIMlar hisoblansa, har biri oʻz yilidagi miqdorlardan foydalangan holda, lekin barchasi bir xil bazis yilidagi narxlardan foydalangan holda, bu real YaIMlardagi farqlar faqat hajmdagi farqlarni aks ettiradi. [[Yalpi ichki mahsulot deflyatori|YaIM deflyatori]] deb ataladigan indeksni har bir yil uchun nominal YaIMni real YaIMga boʻlish orqali olish mumkin, shuning uchun bazis yili uchun YaIM deflyatori 100 ga teng boʻladi. Bu iqtisodiyotdagi narx oʻzgarishining (inflyatsiya yoki deflyatsiya) umumiy darajasi haqida maʼlumot beradi. : Yil <math>t</math> uchun YaIM deflyatori <math>=\frac{Nominal GDP_t}{Real GDP_t}\times100</math> Yillik asosdagi real YaIM oʻsishi bu inflyatsiyaga tuzatilgan nominal YaIM o‘sishidir. U odatda foiz sifatida ifodalanadi. „YaIM“ real YaIMdan farqlash uchun „nominal“ yoki „joriy“ yoki „tarixiy“ YaIMga ishora qilishi mumkin. Real YaIM baʼzan „doimiy“ YaIM deb ataladi, chunki u doimiy narxlarda ifodalanadi. Kontekstga qarab, „YaIM“ real YaIMga ham ishora qilishi mumkin. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Iqtisodiyot]] [[Turkum:Iqtisodiy atamalar]] 4uijc7urh830rxy02u4to4ly2i12wdu Muvozanatli byudjet 0 1364042 5988204 2026-04-10T18:56:57Z GhostUch1xa 243420 „ '''Muvozanatli byudjet''' (ayniqsa [[government|hukumat]] byudjeti) — bu [[budget|byudjet]] bo‘lib, unda [[revenue|daromadlar]] [[expenditure|xarajatlar]]ga teng bo‘ladi. Shunday qilib, na byudjet defitsiti va na byudjet profitsiti mavjud bo‘ladi (hisoblar “muvozanatda” bo‘ladi). Umuman olganda, bu defitsitsiz byudjet bo‘lib, ayrim hollarda '''byudjet profitsiti''' ham bo‘lishi mumkin.<ref>{{cite book | last1 = O'Sullivan | firs...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988204 wikitext text/x-wiki '''Muvozanatli byudjet''' (ayniqsa [[government|hukumat]] byudjeti) — bu [[budget|byudjet]] bo‘lib, unda [[revenue|daromadlar]] [[expenditure|xarajatlar]]ga teng bo‘ladi. Shunday qilib, na byudjet defitsiti va na byudjet profitsiti mavjud bo‘ladi (hisoblar “muvozanatda” bo‘ladi). Umuman olganda, bu defitsitsiz byudjet bo‘lib, ayrim hollarda '''byudjet profitsiti''' ham bo‘lishi mumkin.<ref>{{cite book | last1 = O'Sullivan | first1 = Arthur | first2 = Steven M. | last2 = Sheffrin | title = Economics: Principles in Action | publisher = Pearson Prentice Hall | year = 2003 | location = Upper Saddle River, New Jersey | pages = 376, 403 | isbn = 0-13-063085-3}}</ref> ''Tsiklik jihatdan muvozanatli byudjet'' — bu har yili teng bo‘lishi shart bo‘lmagan, lekin [[economic cycle|iqtisodiy sikl]] davomida muvozanatlashadigan byudjetdir: iqtisodiy o‘sish davrida profitsit, pasayish davrida esa defitsit yuzaga keladi va ular vaqt o‘tishi bilan bir-birini qoplaydi. Muvozanatli byudjetlar va byudjet defitsiti masalasi iqtisodiyot nazariyasida ham, siyosatda ham bahsli mavzu hisoblanadi. Ba’zi iqtisodchilar defitsitdan muvozanatli byudjetga o‘tish foiz stavkalarini kamaytiradi, investitsiyalarni oshiradi va uzoq muddatda iqtisodiy o‘sishni tezlashtiradi deb hisoblaydi.<ref name=uoqz>{{cite news| url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/politics/special/budget/stories/050497.htm | title=Winners and Losers In a Balanced Budget | date=4 May 1997}}</ref> Boshqa iqtisodchilar esa, ayniqsa [[Modern Monetary Theory|MMT]] tarafdorlari, davlat o‘z valyutasini chiqarish imkoniga ega bo‘lsa, muvozanatli byudjet zarur emasligini ta’kidlaydi. == Iqtisodiy qarashlar == [[Keynschilik ]]iqtisodiyot nuqtai nazaridan, tsiklik muvozanatli byudjet ma’qul hisoblanadi. Bu yondashuvga ko‘ra, defitsit va profitsitlar iqtisodiyot uchun '''avtomatik stabilizator''' vazifasini bajaradi: inqiroz davrida defitsit — iqtisodiy rag‘batlantirish beradi o‘sish davrida profitsit — iqtisodiy “sovutish” vazifasini bajaradi Biroq, davlat qarzi juda katta bo‘lsa, qo‘shimcha rag‘batlantirish tavsiya etilmaydi. Ba’zi boshqa iqtisodiy maktablar: [[neoclassical economics|neoklassik iqtisodiyot]] — defitsit zararli deb hisoblaydi [[Austrian school of economics|Avstriya maktabi]] — davlat aralashuviga qarshi [[post-Keynesian economics|post-keynsiy iqtisodiyot]] — defitsit zarur bo‘lishi mumkin deb hisoblaydi Post-keynsiy yondashuvga ko‘ra, iqtisodiyotda yetarli talabni ta’minlash uchun davlat defitsiti ba’zan '''zarur''' hisoblanadi. == Zamonaviy Pul Nazariyasi (MMT) == [[Modern monetary theory|Zamonaviy Pul Nazariyasi]] (MMT) iqtisodchilari quyidagilarni ta’kidlaydi: Agar davlat: o‘z valyutasini chiqarayotgan bo‘lsa kursni boshqa valyutaga bog‘lamagan bo‘lsa katta tashqi qarzga ega bo‘lmasa unda u '''hech qachon pul tugashi''' muammosiga duch kelmaydi. Shu sababli: byudjetni muvozanatlash shart emas asosiy cheklov — [[inflation|inflyatsiya]] MMT tarafdorlari davlat defitsiti: xususiy sektor daromadini oshiradi jamg‘arma yaratadi bandlikni oshiradi deb hisoblaydi. == Siyosiy qarashlar == === Amerika Qo‘shma Shtatlari === AQShda [[fiscal conservatism|fiskal konservatizm]] tarafdorlari muvozanatli byudjetni muhim deb biladi. Ko‘plab shtatlarda byudjet defitsitini cheklovchi qonunlar mavjud. Oxirgi marta federal byudjet profitsit bilan [[2001 United States federal budget|2001-yilda]] (Prezident Bill Klinton davrida) yakunlangan. === Shvetsiya === 1990-yillardagi moliyaviy inqirozdan keyin Shvetsiya: iqtisodiy sikl davomida profitsit maqsadini joriy qildi davlat qarzini kamaytirishga e’tibor qaratdi === Buyuk Britaniya === 2015-yilda [[George Osborne]] iqtisodiy o‘sish davrida byudjet profitsitini majburiy qilishni taklif qilgan, ammo bu taklif ko‘plab iqtisodchilar tomonidan tanqid qilingan. == Muvozanatli byudjet multiplikatori == Muvozanatli byudjet sharoitida ham iqtisodiyotga ijobiy ta’sir ko‘rsatish mumkin. Δ 𝑌 Δ 𝐺 ∣ Δ 𝑇 = Δ 𝐺 = 1 ΔG ΔY ​ ​ ΔT=ΔG ​ =1 Bu natija [[Trygve Haavelmo|Haavelmo teoremasi]] deb ataladi va shuni ko‘rsatadiki: davlat xarajatlari oshsa va soliqlar aynan shu miqdorda oshirilsa → umumiy talab baribir oshadi. == Xulosa == Muvozanatli byudjet: iqtisodiy barqarorlik uchun muhim vosita lekin har doim zarur emas (ayniqsa MMT nuqtai nazarida) siyosiy va nazariy jihatdan bahsli tushuncha b11oil1zjwichg6xlphw13sq6z74mzm 5988586 5988204 2026-04-11T11:35:14Z GhostUch1xa 243420 5988586 wikitext text/x-wiki '''Muvozanatli byudjet''' (ayniqsa [[hukumat]] byudjeti) — bu [[byudjet]]<nowiki/>da [[daromad]]lar [[xarajatlar]]ga teng bo‘ladi. Shunday qilib, na byudjet defitsiti(byudjetda yetarli mablagʻ boʻlmasligi) va na byudjet profitsiti(byudjetda ortiqcha summa qolishi) mavjud bo‘ladi (hisoblar “muvozanatda” bo‘ladi). Umuman olganda, bu defitsitsiz byudjet bo‘lib, ayrim hollarda '''byudjet profitsiti''' ham bo‘lishi mumkin.<ref>{{cite book | last1 = O'Sullivan | first1 = Arthur | first2 = Steven M. | last2 = Sheffrin | title = Economics: Principles in Action | publisher = Pearson Prentice Hall | year = 2003 | location = Upper Saddle River, New Jersey | pages = 376, 403 | isbn = 0-13-063085-3}}</ref> ''Tsiklik jihatdan muvozanatli byudjet'' — bu har yili teng bo‘lishi shart bo‘lmagan, lekin [[iqtisodiy sikl]] davomida muvozanatlashadigan byudjetdir: iqtisodiy o‘sish davrida profitsit, pasayish davrida esa defitsit yuzaga keladi va ular vaqt o‘tishi bilan bir-birini qoplaydi. Muvozanatli byudjetlar va byudjet defitsiti masalasi iqtisodiyot nazariyasida ham, siyosatda ham bahsli mavzu hisoblanadi. Ba’zi iqtisodchilar defitsitdan muvozanatli byudjetga o‘tish foiz stavkalarini kamaytiradi, investitsiyalarni oshiradi va uzoq muddatda iqtisodiy o‘sishni tezlashtiradi deb hisoblaydi.<ref name=uoqz>{{cite news| url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/politics/special/budget/stories/050497.htm | title=Winners and Losers In a Balanced Budget | date=4 May 1997}}</ref> Boshqa iqtisodchilar esa, ayniqsa [[Zamonaviy Pul Nazariyasi|MMT]] tarafdorlari, davlat o‘z valyutasini chiqarish imkoniga ega bo‘lsa, muvozanatli byudjet zarur emasligini ta’kidlaydi. == Iqtisodiy qarashlar == [[Keynschilik ]]iqtisodiyot nuqtai nazaridan, tsiklik muvozanatli byudjet ma’qul hisoblanadi. Bu yondashuvga ko‘ra, defitsit va profitsitlar iqtisodiyot uchun '''avtomatik stabilizator''' vazifasini bajaradi: inqiroz davrida defitsit — iqtisodiy rag‘batlantirish beradi o‘sish davrida profitsit — iqtisodiy “sovutish” vazifasini bajaradi Biroq, davlat qarzi juda katta bo‘lsa, qo‘shimcha rag‘batlantirish tavsiya etilmaydi. Ba’zi boshqa iqtisodiy maktablar: [[neoklassik iqtisodiyot]] — defitsit zararli deb hisoblaydi [[Avstriya iqtisodiy maktabi]] — davlat aralashuviga qarshi [[post-keynsiy iqtisodiyot]] — defitsit zarur bo‘lishi mumkin deb hisoblaydi Post-keynsiy yondashuvga ko‘ra, iqtisodiyotda yetarli talabni ta’minlash uchun davlat defitsiti ba’zan '''zarur''' hisoblanadi. == Zamonaviy Pul Nazariyasi (MMT) == [[Zamonaviy Pul Nazariyasi]] (MMT) iqtisodchilari quyidagilarni ta’kidlaydi: Agar davlat: o‘z valyutasini chiqarayotgan bo‘lsa kursni boshqa valyutaga bog‘lamagan bo‘lsa katta tashqi qarzga ega bo‘lmasa unda u '''hech qachon pul tugashi''' muammosiga duch kelmaydi. Shu sababli: byudjetni muvozanatlash shart emas asosiy cheklov — [[Inflyatsiya]] MMT tarafdorlari davlat defitsiti: xususiy sektor daromadini oshiradi jamg‘arma yaratadi bandlikni oshiradi deb hisoblaydi. == Siyosiy qarashlar == === Amerika Qo‘shma Shtatlari === AQShda [[fiskal]] konservatizm tarafdorlari muvozanatli byudjetni muhim deb biladi. Ko‘plab shtatlarda byudjet defitsitini cheklovchi qonunlar mavjud. Oxirgi marta federal byudjet profitsit bilan 2001-yilda (Prezident Bill Klinton davrida) yakunlangan. === Shvetsiya === 1990-yillardagi moliyaviy inqirozdan keyin Shvetsiya: iqtisodiy sikl davomida profitsit maqsadini joriy qildi davlat qarzini kamaytirishga e’tibor qaratdi === Buyuk Britaniya === 2015-yilda [[George Osborne]] iqtisodiy o‘sish davrida byudjet profitsitini majburiy qilishni taklif qilgan, ammo bu taklif ko‘plab iqtisodchilar tomonidan tanqid qilingan. == Muvozanatli byudjet multiplikatori == Muvozanatli byudjet sharoitida ham iqtisodiyotga ijobiy ta’sir ko‘rsatish mumkin. Δ 𝑌 Δ 𝐺 ∣ Δ 𝑇 = Δ 𝐺 = 1 ΔG ΔY ​ ​ ΔT=ΔG ​ =1 Bu natija [[Haavelmo teoremasi]] deb ataladi va shuni ko‘rsatadiki: davlat xarajatlari oshsa va soliqlar aynan shu miqdorda oshirilsa → umumiy talab baribir oshadi. == Xulosa == Muvozanatli byudjet: iqtisodiy barqarorlik uchun muhim vosita lekin har doim zarur emas (ayniqsa MMT nuqtai nazarida) siyosiy va nazariy jihatdan bahsli tushuncha 7z5r2tp19h6gqlomq92gvonn8hu7pcm Munozara:David Forbes Hendry 1 1364043 5988212 2026-04-10T18:58:59Z Ranoxa 221044 /* Iqtisodiyot haftaligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 5988212 wikitext text/x-wiki '''Ser David Forbes Hendry''', [[British Academy|FBA]] [[Chartered Statistician|CStat]] (1944-yil 6-martda tug‘ilgan) — britaniyalik [[ekonometrika|ekonometrik]] olim bo‘lib, hozirda iqtisodiyot professori hisoblanadi va 2001–2007-yillarda [[Oksford universiteti]] iqtisodiyot bo‘limi rahbari bo‘lgan. Shuningdek, u [[Nuffield College, Oxford]]da professor-fellow lavozimida faoliyat yuritgan.<ref>{{cite web|title=Sir David F. Hendry, Kt|url=http://www.nuff.ox.ac.uk/users/hendry/|publisher=[[Nuffield College, Oxford]]|access-date=18 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130605015408/http://www.nuff.ox.ac.uk/users/hendry/|archive-date=5 June 2013|url-status=dead}}</ref> U [[Nottingham]] shahrida tug‘ilgan. 1966-yilda [[Aberdin universiteti]]da iqtisodiyot yo‘nalishi bo‘yicha birinchi darajali imtiyozli M.A. darajasini olgan. Shundan so‘ng u [[London iqtisodiyot maktabi]]da tahsil olib, 1967-yilda ekonometrika va matematik iqtisodiyot yo‘nalishida (a’lo baholar bilan) MSc darajasini tamomlagan. 1970-yilda [[London iqtisodiyot maktabi]]da [[John Denis Sargan]] rahbarligida PhD darajasini olgan va 1982-yilda [[Oksford universiteti]]da iqtisodiyot professori lavozimiga tayinlangunga qadar LSEda avval o‘qituvchi, so‘ng katta o‘qituvchi (reader) va nihoyat professor lavozimlarida faoliyat yuritgan. Hendry, shuningdek, 1987-yildan 1991-yilgacha [[Duke universiteti]]da tadqiqot professori sifatida ishlagan. Uning ilmiy ishlari asosan vaqt qatorlari ekonometrikasi hamda [[pul]]ga talab ekonometrikasiga bag‘ishlangan. So‘nggi yillarda u prognozlash nazariyasi hamda modellarni avtomatik qurish masalalari ustida ham ishlagan. Shuningdek, u [[Oksford]]dagi Nuffield kollejida joylashgan „Climate Econometrics“ tadqiqot markazining hamraisi sifatida iqlim o‘zgarishi ekonometrikasini ham o‘rgangan.<ref>{{Cite web|url=http://www.climateeconometrics.org/people/|title=People|date=21 September 2015|website=Climate Econometrics|language=en-GB|access-date=28 March 2019|archive-date=28 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328115143/http://www.climateeconometrics.org/people/|url-status=live}}</ref> U [[Britaniya akademiyasi]], [[ekonometrika]] jamiyati, Amerika iqtisodiy assotsiatsiyasining faxriy a’zosi hamda Amerika [[san’at va fanlar akademiyasi]]ning faxriy a’zosi etib saylangan. 2001-yilda u faxriy doktorlik (dr. philos. h.c.) unvonini [[Norvegiya Fan va Texnologiya Universiteti|Norvegiya Fan va Texnologiya Universiteti (NTNU)]]dan olgan.<ref>{{Cite web|url=https://www.ntnu.edu/phd/honorary-doctors|title=Honorary Doctors|website=www.ntnu.edu|language=en|access-date=30 August 2018|archive-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402081522/https://www.ntnu.edu/phd/honorary-doctors|url-status=live}}</ref> U yana yettita boshqa faxriy doktorlik unvoniga ham ega bo‘lgan.<ref>Cord, Robert (2021), ed. The Palgrave Companion to Oxford Economics. Palgrave Macmillan. p.565. ISBN 978-3-030-58470-2</ref> Uning eng so‘nggi kitobi — Hendry, D. F. va B. Nielsen (2007), „Econometric Modeling: A Likelihood Approach“ (Princeton University Press). „The Methodology and Practice of Econometrics: A Festschrift in Honour of David F. Hendry“ nomli asar Jennifer L. Castle va Neil Shephard tomonidan tahrir qilingan bo‘lib, 2009-yilda Oxford University Press tomonidan nashr etilgan. csip7jaqjqrcftm62y84m42iqwvgjm5 5988217 5988212 2026-04-10T19:06:21Z Ranoxa 221044 Sahifadagi barcha matn oʻchirib tashlandi 5988217 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 Hermoso ideal 0 1364044 5988214 2026-04-10T19:00:18Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988214 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Alejandro Galindo (rejissyor)|Alejandro Galindo]] | producer = [[José M. Noriega]] | based_on = ''[[Beau Ideal (roman)|Beau Ideal]]'' — [[P.C. Wren]] | writer = Alejandro Galindo <br> [[Salvador Novo]] | narrator = | starring = Conchita Martínez <br> [[Rodolfo Landa]] <br> [[Alejandro Ciangherotti]] | music =[[Raúl Lavista]] | cinematography = [[José Ortiz Ramos]] | editing = [[Jorge Bustos]] | studio =Ramex Films | distributor = [[RKO Pictures|RKO Radio Pictures de México]] | released = {{Film date|1948|12|25|df=y}} | runtime = 81 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Hermoso ideal''' – 1948-yilda rejissyor [[Alejandro Galindo (rejissyor)|Alejandro Galindo]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] sarguzasht filmi. Bosh rollarni [[Conchita Martínez]], [[Rodolfo Landa]] va [[Alejandro Ciangherotti]] ijro etgan<ref>Wilt p.104</ref><ref>Riera p.122</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Riera, Emilio García. ''Historia documental del cine mexicano: 1946-1948''. Universidad de Guadalajara, 1992 * Wilt, David E. ''The Mexican Filmography, 1916 through 2001''. McFarland, 2024. == Havolalar == * {{IMDb title|0039458}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} ej6ajv4ull33d8nzawr5yscx0arcx8p ¡Qué lindo es Michoacán! 0 1364045 5988215 2026-04-10T19:01:32Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988215 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Ismael Rodríguez]] | producer = | writer = Ernesto Cortázar <br> Álvaro Gálvez y Fuentes | narrator = | starring = [[Tito Guízar]] <br> [[Gloria Marín]] <br> [[Víctor Manuel Mendoza]] | music = Francisco Domínguez | cinematography = José Ortiz Ramos | editing = [[Jorge Busto]] | studio = Producciones Rodríguez Hermanos | distributor = Clasa Films Mundiales | released = {{film date|1943|01|01|df=y}} | runtime = 112 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''¡Qué lindo es Michoacán!''' – 1943-yilda rejissyor [[Ismael Rodríguez]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] musiqiy komediya filmi. Bosh rollarni [[Tito Guízar]], [[Gloria Marín]] va [[Víctor Manuel Mendoza]] ijro etgan<ref>Hellier-Tinoco p.282</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Ruth Hellier-Tinoco. ''Embodying Mexico: Tourism, Nationalism & Performance''. [[Oxford University Press]], 2011. {{ISBN|978-0-19-534036-5}}. == Havolalar == * {{IMDb title|0229087}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} oqkfawv6ygq2ce6nrmwdrexnthuz9eq Davlat sektori 0 1364046 5988216 2026-04-10T19:03:06Z Erxo'jayeva Sevinch 222589 yangi maqola 5988216 wikitext text/x-wiki '''Davlat sektori''' (yoki jamoat sektori) — bu iqtisodiyotning davlat xizmatlari va davlat korxonalaridan tashkil topgan qismidir. Davlat sektori tarkibiga jamoat tovarlari va hukumat tomonidan taqdim etiladigan xizmatlar kiradi, masalan: harbiy xizmatlar, huquqni muhofaza qilish organlari, jamoat infratuzilmasi, jamoat transporti, davlat ta’limi, shuningdek, sog‘liqni saqlash tizimi va hukumatda ishlovchilar (masalan, saylangan mansabdor shaxslar). Davlat sektori shuningdek, to‘lov qilmagan shaxslarni ham foydalanishdan chetlatib bo‘lmaydigan xizmatlarni (masalan, ko‘cha yoritilishi) yoki butun jamiyatga foyda keltiradigan xizmatlarni taqdim etishi mumkin (faqat individual foydalanuvchiga emas). Davlat korxonalari (yoki davlatga qarashli korxonalar) — bu davlat mulkida bo‘lgan, o‘zini o‘zi moliyalashtiradigan tijorat korxonalari bo‘lib, ular turli xil xususiy tovarlar va xizmatlarni sotish uchun ishlab chiqaradi hamda odatda tijorat tamoyillari asosida faoliyat yuritadi. Davlat sektoriga kirmaydigan tashkilotlar xususiy sektor yoki ixtiyoriy sektor tarkibiga kiradi. Xususiy sektor — bu korxona egalari uchun foyda olishni maqsad qilgan iqtisodiy tarmoqlardan iborat. Ixtiyoriy (fuqarolik yoki ijtimoiy) sektor esa foyda olishni ko‘zlamaydigan, fuqarolik jamiyatini rivojlantirishga qaratilgan turli xil notijorat tashkilotlarni o‘z ichiga oladi. United Kingdomda “kengroq davlat sektori” (wider public sector) atamasi ko‘pincha qo‘llaniladi. Bu atama markaziy hukumatdan tashqarida faoliyat yurituvchi davlat sektori tashkilotlarini anglatadi<ref>Glover, A., [http://sites.telfer.uottawa.ca/womensenterprise/files/2014/06/Procurement-Glover-Review_Eng.pdf Accelerating the SME economic engine: through transparent, simple and strategic procurement], paragraph 4.26, accessed 7 October 2022</ref>. eve0ld6ersp9garohul5079l1thqyip Bel Ami (1947 film) 0 1364047 5988234 2026-04-10T19:28:38Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988234 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Antonio Momplet]] | producer = [[Gregorio Walerstein]] | based_on = ''[[Bel Ami]]'' — [[Guy de Maupassant]] | writer = Leopoldo Baeza y Aceves <br> [[Tito Davison]] <br> Francisco Navarro <br> [[Xavier Villaurrutia]] | starring =[[Armando Calvo]] <br> [[Gloria Marín]] <br> [[Andrea Palma (aktrisa)|Andrea Palma]] | music = [[Rosalío Ramírez]] <br> [[Federico Ruiz (bastakor)|Federico Ruiz]] | editing = [[Jorge Bustos]] <br> [[Mario González (editor)|Mario González]] | studio =Filmex | distributor =Clasa-Mohme | released = {{Film date|1947|2|27|df=y}} | runtime = 102 minutes | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Bel Ami''' – 1947-yilda rejissyor [[Antonio Momplet]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] tarixiy drama filmi. Bosh rollarni [[Armando Calvo]], [[Gloria Marín]] va [[Andrea Palma]] ijro etgan. Film dekoratsiyalari badiiy rahbar [[Edward Fitzgerald]] tomonidan yaratilgan<ref>De España p.171</ref><ref>Riera p.84</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Amador, María Luisa & Blanco, Jorge Ayala . ''Cartelera cinematográfica, 1940–1949''. Centro Universitario de Estudios Cinematográficos, Universidad Nacional Autónoma de México, 1982. * De España, Rafael. ''Directory of Spanish and Portuguese film-makers and films''. Greenwood Press, 1994. * Riera, Emilio García . Historia documental del cine mexicano: 1946–1948. Universidad de Guadalajara, 1992. == Havolalar == * {{IMDb title|0131989}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} qvqts0vnz17ccgdeoftx7tj8jt5rav8 5988236 5988234 2026-04-10T19:29:09Z Ahror Akramovich 75193 5988236 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Antonio Momplet]] | producer = [[Gregorio Walerstein]] | based_on = ''[[Bel Ami (roman)|Bel Ami]]'' — [[Guy de Maupassant]] | writer = Leopoldo Baeza y Aceves <br> [[Tito Davison]] <br> Francisco Navarro <br> [[Xavier Villaurrutia]] | starring =[[Armando Calvo]] <br> [[Gloria Marín]] <br> [[Andrea Palma (aktrisa)|Andrea Palma]] | music = [[Rosalío Ramírez]] <br> [[Federico Ruiz (bastakor)|Federico Ruiz]] | editing = [[Jorge Bustos]] <br> [[Mario González (editor)|Mario González]] | studio =Filmex | distributor =Clasa-Mohme | released = {{Film date|1947|2|27|df=y}} | runtime = 102 minutes | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Bel Ami''' – 1947-yilda rejissyor [[Antonio Momplet]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] tarixiy drama filmi. Bosh rollarni [[Armando Calvo]], [[Gloria Marín]] va [[Andrea Palma]] ijro etgan. Film dekoratsiyalari badiiy rahbar [[Edward Fitzgerald]] tomonidan yaratilgan<ref>De España p.171</ref><ref>Riera p.84</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Amador, María Luisa & Blanco, Jorge Ayala . ''Cartelera cinematográfica, 1940–1949''. Centro Universitario de Estudios Cinematográficos, Universidad Nacional Autónoma de México, 1982. * De España, Rafael. ''Directory of Spanish and Portuguese film-makers and films''. Greenwood Press, 1994. * Riera, Emilio García . Historia documental del cine mexicano: 1946–1948. Universidad de Guadalajara, 1992. == Havolalar == * {{IMDb title|0131989}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} di37li5v1tgpo3x8jvvh8upf8jnzl0u La casa embrujada 0 1364048 5988237 2026-04-10T19:29:58Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988237 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Fernando A. Rivero]] | producer = [[Eduardo Quevedo]] | writer = David T. Bamberg <br> Fernando A. Rivero<br> [[Norman Foster]] | starring = [[David T. Bamberg]] <br> [[Katy Jurado]] | music = [[Jorge Pérez (bastakor)|Jorge Pérez]] | cinematography = [[Ignacio Torres (cinematographer)|Ignacio Torres]] | editing = [[Rafael Portillo]] | studio = Producciones Eduardo Quevedo | distributor = | released = {{Film date|1949}} | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''La casa embrujada''' – 1949-yilda rejissyor [[Fernando A. Rivero]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] mistik filmi. Bosh rollarni [[David T. Bamberg]] va [[Katy Jurado]] ijro etgan<ref>Cotter p.17</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Cotter, Bob. ''The Mexican Masked Wrestler and Monster Filmography''. McFarland & Company, 2005. == Havolalar == * {{IMDb title|0219581}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 2z6vwnqq91qq73xhgjwa5zi3ytqj6nx El as negro 0 1364049 5988238 2026-04-10T19:31:14Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988238 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[René Cardona]] | writer = [[David T. Bamberg]] <br> René Cardona <br> [[Felipe Subervielle]] | producer = Felipe Subervielle | starring = David T. Bamberg <br> [[Manuel Medel]] | cinematography = [[Gabriel Figueroa]] | editing = [[Gloria Schoemann]] | music = Manuel Esperón | studio = Films Mundiales | distributor = | released = {{Film date|1944|06|10|df=yes}} | runtime = 78 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''El as negro''' – 1944-yilda rejissyor [[René Cardona]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] mistik filmi. Bosh rollarni [[David T. Bamberg]] va [[Manuel Medel]] ijro etgan<ref>Cotter p.17</ref>. ==Rollarda== * [[ David T. Bamberg]] — Fu Manchu * Tony Díaz * [[Janice Logan]] * Chel López * [[Manuel Medel]] * [[Salvador Quiroz]] * [[Charles Stevens (aktyor)|Charles Stevens]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Cotter, Bob. ''The Mexican Masked Wrestler and Monster Filmography''. McFarland & Company, 2005. == Havolalar == * {{IMDb title|0035650}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} sjwz9ay6gkag86e86rr6t5f4o5rwz34 Lindy effekti 0 1364050 5988241 2026-04-10T19:32:02Z Shirin Khaydaralieva 130186 „'''Lindy effekti''' (shuningdek, ''Lindy qonuni'' deb ham ataladi <ref name=Eliazar2017>{{cite journal|last1=Eliazar|first1=Iddo |date=November 2017 |title=Lindy's Law|journal=Physica A: Statistical Mechanics and Its Applications|volume=486|pages=797–805 |bibcode=2017PhyA..486..797E|doi=10.1016/j.physa.2017.05.077 |s2cid=125349686}}</ref>) — bu nazariy hodisa boʻlib, unga koʻra ayrim buzilmaydigan narsalarning (masalan, texnologiya yoki gʻo...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988241 wikitext text/x-wiki '''Lindy effekti''' (shuningdek, ''Lindy qonuni'' deb ham ataladi <ref name=Eliazar2017>{{cite journal|last1=Eliazar|first1=Iddo |date=November 2017 |title=Lindy's Law|journal=Physica A: Statistical Mechanics and Its Applications|volume=486|pages=797–805 |bibcode=2017PhyA..486..797E|doi=10.1016/j.physa.2017.05.077 |s2cid=125349686}}</ref>) — bu nazariy hodisa boʻlib, unga koʻra ayrim buzilmaydigan narsalarning (masalan, texnologiya yoki gʻoya) kelajakdagi yashash davomiyligi ularning hozirgi yoshiga mutanosib boʻladi. Yaʼni, biror narsa qanchalik uzoq vaqt davomida mavjud boʻlib kelgan boʻlsa yoki ishlatilayotgan boʻlsa, uning kelajakda ham shuncha uzoq yashash ehtimoli yuqori boʻladi. Uzoq umr koʻrish esa oʻz navbatida oʻzgarishlarga, eskirishga yoki raqobatga nisbatan chidamlilikni va kelajakda ham mavjud boʻlib qolish ehtimolining yuqoriligini anglatadi <ref name=Taleb2012>{{cite book |author=Nassim Nicholas Taleb |year=2012 |title=Antifragile: Things That Gain from Disorder |publisher=Random House |page=[https://archive.org/details/isbn_9781400067824/page/514 514] |url=https://archive.org/details/isbn_9781400067824 |url-access=registration |isbn=9781400067824}}</ref>. Lindy effektiga koʻra, vaqt oʻtishi bilan „oʻlim darajasi“ kamayadi. Matematik jihatdan bu hodisa umr davomiyligining Pareto ehtimollik taqsimotiga boʻysunishi bilan izohlanadi. Mazkur tushuncha nomi [[Lindy's Delicatessen]] nomli mashhur restoran bilan bogʻliq. Aynan shu joyda komiklar tomonidan norasmiy tarzda quyidagi gʻoya ilgari surilgan: agar bir spektakl ikki hafta davom etgan boʻlsa, u yana ikki hafta davom etishi kutiladi; agar u ikki yil davom etgan boʻlsa, yana ikki yil davom etishi ehtimoli mavjud. Keyinchalik bu gʻoya matematiklar va statistiklar tomonidan nazariy jihatdan asoslab berilgan<ref name=Taleb2007>{{cite book |author=Nassim Nicholas Taleb |year=2007 |title=The Black Swan: The Impact of the Highly Improbable |publisher=Random House |page=[https://archive.org/details/blackswanimpacto00tale/page/159 159] |url=https://archive.org/details/blackswanimpacto00tale |url-access=registration |quote=Like many biological variables, life expectancy. |isbn=9781588365835}}</ref>. [[Nassim Nicholas Taleb]] Lindy effektini „yutuvchi toʻsiqdan masofa“ (absorbing barrier) tushunchasi orqali izohlaydi <ref>{{Cite web|url=https://www.academia.edu/44944654 |title=Lindy as a Distance from an Absorbing Barrier (Chapter from SILENT RISK)|last1=Taleb|first1=Nassim Nicholas}}</ref>. Lindy effekti faqat buzilmaydigan yoki „majburiy tugash muddati“ga ega boʻlmagan narsalarga nisbatan qoʻllanadi, masalan, kitoblar <ref name=Taleb2012/>. Inson esa buziluvchi mavjudot hisoblanadi: rivojlangan mamlakatlarda oʻrtacha umr davomiyligi taxminan 80 yilni tashkil etadi. Shu sababli Lindy effekti alohida inson umriga tatbiq etilmaydi. Masalan, odatda 10 yoshli insonning keyingi bir yil ichida vafot etish ehtimoli 100 yoshli insonnikiga qaraganda ancha past boʻladi, holbuki Lindy effekti bunga teskari natijani bashorat qilgan boʻlardi. [[File:Lindys Restaurant Broadway and 51st Street New York City.JPG|thumb|Nyu-York shahridagi Broadvey va 51-koʻchadagi Lindy’s delicatessen doʻkoni]] == Manbalar == {{manbalar}} j65s9d95aawuwe7mr5tkbv0yqk5j0kl 5988261 5988241 2026-04-10T19:44:46Z Shirin Khaydaralieva 130186 [[Turkum:Nazariyalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988261 wikitext text/x-wiki '''Lindy effekti''' (shuningdek, ''Lindy qonuni'' deb ham ataladi <ref name=Eliazar2017>{{cite journal|last1=Eliazar|first1=Iddo |date=November 2017 |title=Lindy's Law|journal=Physica A: Statistical Mechanics and Its Applications|volume=486|pages=797–805 |bibcode=2017PhyA..486..797E|doi=10.1016/j.physa.2017.05.077 |s2cid=125349686}}</ref>) — bu nazariy hodisa boʻlib, unga koʻra ayrim buzilmaydigan narsalarning (masalan, texnologiya yoki gʻoya) kelajakdagi yashash davomiyligi ularning hozirgi yoshiga mutanosib boʻladi. Yaʼni, biror narsa qanchalik uzoq vaqt davomida mavjud boʻlib kelgan boʻlsa yoki ishlatilayotgan boʻlsa, uning kelajakda ham shuncha uzoq yashash ehtimoli yuqori boʻladi. Uzoq umr koʻrish esa oʻz navbatida oʻzgarishlarga, eskirishga yoki raqobatga nisbatan chidamlilikni va kelajakda ham mavjud boʻlib qolish ehtimolining yuqoriligini anglatadi <ref name=Taleb2012>{{cite book |author=Nassim Nicholas Taleb |year=2012 |title=Antifragile: Things That Gain from Disorder |publisher=Random House |page=[https://archive.org/details/isbn_9781400067824/page/514 514] |url=https://archive.org/details/isbn_9781400067824 |url-access=registration |isbn=9781400067824}}</ref>. Lindy effektiga koʻra, vaqt oʻtishi bilan „oʻlim darajasi“ kamayadi. Matematik jihatdan bu hodisa umr davomiyligining Pareto ehtimollik taqsimotiga boʻysunishi bilan izohlanadi. Mazkur tushuncha nomi [[Lindy's Delicatessen]] nomli mashhur restoran bilan bogʻliq. Aynan shu joyda komiklar tomonidan norasmiy tarzda quyidagi gʻoya ilgari surilgan: agar bir spektakl ikki hafta davom etgan boʻlsa, u yana ikki hafta davom etishi kutiladi; agar u ikki yil davom etgan boʻlsa, yana ikki yil davom etishi ehtimoli mavjud. Keyinchalik bu gʻoya matematiklar va statistiklar tomonidan nazariy jihatdan asoslab berilgan<ref name=Taleb2007>{{cite book |author=Nassim Nicholas Taleb |year=2007 |title=The Black Swan: The Impact of the Highly Improbable |publisher=Random House |page=[https://archive.org/details/blackswanimpacto00tale/page/159 159] |url=https://archive.org/details/blackswanimpacto00tale |url-access=registration |quote=Like many biological variables, life expectancy. |isbn=9781588365835}}</ref>. [[Nassim Nicholas Taleb]] Lindy effektini „yutuvchi toʻsiqdan masofa“ (absorbing barrier) tushunchasi orqali izohlaydi <ref>{{Cite web|url=https://www.academia.edu/44944654 |title=Lindy as a Distance from an Absorbing Barrier (Chapter from SILENT RISK)|last1=Taleb|first1=Nassim Nicholas}}</ref>. Lindy effekti faqat buzilmaydigan yoki „majburiy tugash muddati“ga ega boʻlmagan narsalarga nisbatan qoʻllanadi, masalan, kitoblar <ref name=Taleb2012/>. Inson esa buziluvchi mavjudot hisoblanadi: rivojlangan mamlakatlarda oʻrtacha umr davomiyligi taxminan 80 yilni tashkil etadi. Shu sababli Lindy effekti alohida inson umriga tatbiq etilmaydi. Masalan, odatda 10 yoshli insonning keyingi bir yil ichida vafot etish ehtimoli 100 yoshli insonnikiga qaraganda ancha past boʻladi, holbuki Lindy effekti bunga teskari natijani bashorat qilgan boʻlardi. [[File:Lindys Restaurant Broadway and 51st Street New York City.JPG|thumb|Nyu-York shahridagi Broadvey va 51-koʻchadagi Lindy’s delicatessen doʻkoni]] == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Nazariyalar]] qjsfuhmuxvvdeuxdgwrofr457vr2uet 5988264 5988261 2026-04-10T19:45:16Z Shirin Khaydaralieva 130186 [[Turkum:Iqtisodiy nazariyalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988264 wikitext text/x-wiki '''Lindy effekti''' (shuningdek, ''Lindy qonuni'' deb ham ataladi <ref name=Eliazar2017>{{cite journal|last1=Eliazar|first1=Iddo |date=November 2017 |title=Lindy's Law|journal=Physica A: Statistical Mechanics and Its Applications|volume=486|pages=797–805 |bibcode=2017PhyA..486..797E|doi=10.1016/j.physa.2017.05.077 |s2cid=125349686}}</ref>) — bu nazariy hodisa boʻlib, unga koʻra ayrim buzilmaydigan narsalarning (masalan, texnologiya yoki gʻoya) kelajakdagi yashash davomiyligi ularning hozirgi yoshiga mutanosib boʻladi. Yaʼni, biror narsa qanchalik uzoq vaqt davomida mavjud boʻlib kelgan boʻlsa yoki ishlatilayotgan boʻlsa, uning kelajakda ham shuncha uzoq yashash ehtimoli yuqori boʻladi. Uzoq umr koʻrish esa oʻz navbatida oʻzgarishlarga, eskirishga yoki raqobatga nisbatan chidamlilikni va kelajakda ham mavjud boʻlib qolish ehtimolining yuqoriligini anglatadi <ref name=Taleb2012>{{cite book |author=Nassim Nicholas Taleb |year=2012 |title=Antifragile: Things That Gain from Disorder |publisher=Random House |page=[https://archive.org/details/isbn_9781400067824/page/514 514] |url=https://archive.org/details/isbn_9781400067824 |url-access=registration |isbn=9781400067824}}</ref>. Lindy effektiga koʻra, vaqt oʻtishi bilan „oʻlim darajasi“ kamayadi. Matematik jihatdan bu hodisa umr davomiyligining Pareto ehtimollik taqsimotiga boʻysunishi bilan izohlanadi. Mazkur tushuncha nomi [[Lindy's Delicatessen]] nomli mashhur restoran bilan bogʻliq. Aynan shu joyda komiklar tomonidan norasmiy tarzda quyidagi gʻoya ilgari surilgan: agar bir spektakl ikki hafta davom etgan boʻlsa, u yana ikki hafta davom etishi kutiladi; agar u ikki yil davom etgan boʻlsa, yana ikki yil davom etishi ehtimoli mavjud. Keyinchalik bu gʻoya matematiklar va statistiklar tomonidan nazariy jihatdan asoslab berilgan<ref name=Taleb2007>{{cite book |author=Nassim Nicholas Taleb |year=2007 |title=The Black Swan: The Impact of the Highly Improbable |publisher=Random House |page=[https://archive.org/details/blackswanimpacto00tale/page/159 159] |url=https://archive.org/details/blackswanimpacto00tale |url-access=registration |quote=Like many biological variables, life expectancy. |isbn=9781588365835}}</ref>. [[Nassim Nicholas Taleb]] Lindy effektini „yutuvchi toʻsiqdan masofa“ (absorbing barrier) tushunchasi orqali izohlaydi <ref>{{Cite web|url=https://www.academia.edu/44944654 |title=Lindy as a Distance from an Absorbing Barrier (Chapter from SILENT RISK)|last1=Taleb|first1=Nassim Nicholas}}</ref>. Lindy effekti faqat buzilmaydigan yoki „majburiy tugash muddati“ga ega boʻlmagan narsalarga nisbatan qoʻllanadi, masalan, kitoblar <ref name=Taleb2012/>. Inson esa buziluvchi mavjudot hisoblanadi: rivojlangan mamlakatlarda oʻrtacha umr davomiyligi taxminan 80 yilni tashkil etadi. Shu sababli Lindy effekti alohida inson umriga tatbiq etilmaydi. Masalan, odatda 10 yoshli insonning keyingi bir yil ichida vafot etish ehtimoli 100 yoshli insonnikiga qaraganda ancha past boʻladi, holbuki Lindy effekti bunga teskari natijani bashorat qilgan boʻlardi. [[File:Lindys Restaurant Broadway and 51st Street New York City.JPG|thumb|Nyu-York shahridagi Broadvey va 51-koʻchadagi Lindy’s delicatessen doʻkoni]] == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Nazariyalar]] [[Turkum:Iqtisodiy nazariyalar]] gsikyrd3x9bjz0pctfztkagdumerwsn 5988276 5988264 2026-04-10T19:52:59Z Shirin Khaydaralieva 130186 5988276 wikitext text/x-wiki '''Lindy effekti''' (shuningdek, ''Lindy qonuni'' deb ham ataladi<ref name=Eliazar2017>{{cite journal|last1=Eliazar|first1=Iddo |date=November 2017 |title=Lindy's Law|journal=Physica A: Statistical Mechanics and Its Applications|volume=486|pages=797–805 |bibcode=2017PhyA..486..797E|doi=10.1016/j.physa.2017.05.077 |s2cid=125349686}}</ref>) — bu nazariy hodisa boʻlib, unga koʻra ayrim buzilmaydigan narsalarning (masalan, texnologiya yoki gʻoya) kelajakdagi yashash davomiyligi ularning hozirgi yoshiga mutanosib boʻladi. Yaʼni, biror narsa qanchalik uzoq vaqt davomida mavjud boʻlib kelgan boʻlsa yoki ishlatilayotgan boʻlsa, uning kelajakda ham shuncha uzoq yashash ehtimoli yuqori boʻladi. Uzoq umr koʻrish esa oʻz navbatida oʻzgarishlarga, eskirishga yoki raqobatga nisbatan chidamlilikni va kelajakda ham mavjud boʻlib qolish ehtimolining yuqoriligini anglatadi <ref name=Taleb2012>{{cite book |author=Nassim Nicholas Taleb |year=2012 |title=Antifragile: Things That Gain from Disorder |publisher=Random House |page=[https://archive.org/details/isbn_9781400067824/page/514 514] |url=https://archive.org/details/isbn_9781400067824 |url-access=registration |isbn=9781400067824}}</ref>. Lindy effektiga koʻra, vaqt oʻtishi bilan „oʻlim darajasi“ kamayadi. Matematik jihatdan bu hodisa umr davomiyligining Pareto ehtimollik taqsimotiga boʻysunishi bilan izohlanadi. Mazkur tushuncha nomi [[Lindy's Delicatessen]] nomli mashhur restoran bilan bogʻliq. Aynan shu joyda komiklar tomonidan norasmiy tarzda quyidagi gʻoya ilgari surilgan: agar bir spektakl ikki hafta davom etgan boʻlsa, u yana ikki hafta davom etishi kutiladi; agar u ikki yil davom etgan boʻlsa, yana ikki yil davom etishi ehtimoli mavjud. Keyinchalik bu gʻoya matematiklar va statistiklar tomonidan nazariy jihatdan asoslab berilgan<ref name=Taleb2007>{{cite book |author=Nassim Nicholas Taleb |year=2007 |title=The Black Swan: The Impact of the Highly Improbable |publisher=Random House |page=[https://archive.org/details/blackswanimpacto00tale/page/159 159] |url=https://archive.org/details/blackswanimpacto00tale |url-access=registration |quote=Like many biological variables, life expectancy. |isbn=9781588365835}}</ref>. [[Nassim Nicholas Taleb]] Lindy effektini „yutuvchi toʻsiqdan masofa“ (absorbing barrier) tushunchasi orqali izohlaydi <ref>{{Cite web|url=https://www.academia.edu/44944654 |title=Lindy as a Distance from an Absorbing Barrier (Chapter from SILENT RISK)|last1=Taleb|first1=Nassim Nicholas}}</ref>. Lindy effekti faqat buzilmaydigan yoki „majburiy tugash muddati“ga ega boʻlmagan narsalarga nisbatan qoʻllanadi, masalan, kitoblar <ref name=Taleb2012/>. Inson esa buziluvchi mavjudot hisoblanadi: rivojlangan mamlakatlarda oʻrtacha umr davomiyligi taxminan 80 yilni tashkil etadi. Shu sababli Lindy effekti alohida inson umriga tatbiq etilmaydi. Masalan, odatda 10 yoshli insonning keyingi bir yil ichida vafot etish ehtimoli 100 yoshli insonnikiga qaraganda ancha past boʻladi, holbuki Lindy effekti bunga teskari natijani bashorat qilgan boʻlardi. [[File:Lindys Restaurant Broadway and 51st Street New York City.JPG|thumb|Nyu-York shahridagi Broadvey va 51-koʻchadagi Lindy’s delicatessen doʻkoni]] == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Nazariyalar]] [[Turkum:Iqtisodiy nazariyalar]] 64asou999uxwsed6kkheksqw9ge2yne La oveja Negra 0 1364051 5988242 2026-04-10T19:32:16Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988242 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Ismael Rodríguez]] | producer = [[Manuel R. Ojeda]] | writer = [[Rogelio A. González]] <br> Ismael Rodríguez | narrator = | starring = [[Fernando Soler]] <br> [[Pedro Infante]] <br> [[Andrés Soler]] | music =[[Raúl Lavista]] | editing = [[Fernando Martínez Álvarez]] | studio = Producciones Rodríguez Hermanos | distributor = | released = {{Film date|1949|12|24|df=y}} | runtime = 104 minutes | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''La oveja Negra''' – 1949-yilda rejissyor [[Ismael Rodríguez]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] drama filmi. Bosh rollarni [[Fernando Soler]], [[Pedro Infante]] va [[Andrés Soler]] ijro etgan<ref>Riera p.88</ref><ref>Mraz p.140</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Mraz, John. ''Looking for Mexico: Modern Visual Culture and National Identity''. Duke University Press, 2009. * Riera, Emilio García. ''Historia documental del cine mexicano: 1949-1950''. Universidad de Guadalajara, 1992 == Havolalar == * {{IMDb title|0041725}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} cvk37vcosigtw7sj2ho4fj8zyyr1hym El herrero 0 1364052 5988243 2026-04-10T19:33:07Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988243 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | starring = [[Carlos Orellana]] | music = | cinematography = | editing = | distributor = | released = {{Film date|1944}} | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''El herrero''' – 1944-yilda suratga olingan [[Meksika]] drama filmi. Bosh rolni [[Carlos Orellana]] ijro etgan. == Havolalar == * {{IMDb title|0235457}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 08sxunuefwai4d30w3kzws5zmun83au Borrasca humana 0 1364053 5988244 2026-04-10T19:34:09Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988244 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | starring = [[Carlos Orellana]] | music = | cinematography = | editing = | distributor = | released = {{Film date|1940}} | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Borrasca humana''' – 1940-yilda rejissyor [[José Bohr]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] filmi. Bosh rollarni [[Carlos Orellana]] va [[José Bohr]] ijro etgan. ==Rollarda== *[[Julio Ahuet]] *[[Crox Alvarado]] *[[José Bohr]] *[[Elena D'Orgaz]] *[[Lucy Delgado]] *[[Tito Novaro]] *[[Carlos Orellana]] *[[Armando Velasco]] == Havolalar == * {{IMDb title|0231288}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 6hvrrx4b3x33eieg66br088jpwsrjtu Bugambilia 0 1364054 5988245 2026-04-10T19:35:21Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988245 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Emilio Fernández]] | producer = Felipe Subervielle | writer = Emilio Fernández<br>[[Mauricio Magdaleno]] | starring = [[Dolores del Río]]<br>[[Pedro Armendáriz]]<br>[[Julio Villarreal]] | music = Raúl Lavista | cinematography = [[Gabriel Figueroa]] | editing = [[Gloria Schoemann]] | distributor = Films Mundiales | released = {{Film date|1945|11|02|df=y}} | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Bugambilia''' – 1945-yilda rejissyor [[Emilio Fernández]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] drama, romantika filmi. Bosh rollarni [[Dolores del Río]] va [[Pedro Armendáriz]] ijro etgan. ==Rollarda== * [[Dolores del Río]] .... Amalia de los Robles * [[Pedro Armendáriz]] .... Ricardo Rojas * [[Julio Villarreal]] .... Don Fernando de los Robles * [[Alberto Galán]] .... Luis Felipe * [[Stella Inda]] .... Zarca * [[Arturo Soto Rangel]] .... Cura * Concha Sanza .... Nana Nicanora * [[Roberto Cañedo]] .... Alberto, el poeta * [[José Elías Moreno]] .... Socio de Ricardo * [[Maruja Grifell]] .... Matilde, la chismosa * [[Felipe de Alba]] .... invitado a fiesta == Havolalar == *{{IMDb title|0036678}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} l2cswux8ntv72m73knwxm64ifpy3bab Toros, amor y gloria 0 1364055 5988246 2026-04-10T19:36:10Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988246 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Raúl de Anda]] | producer = | writer = | narrator = | starring = [[Sara García]] | music = | cinematography = [[Thadeus Brooks]] | editing = [[Carlos Savage]] | distributor = | released = {{Film date|1944}} | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Toros, amor y gloria''' – 1944-yilda rejissyor [[Raúl de Anda]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] filmi. Bosh rolni [[Sara García]] ijro etgan. == Havolalar == * {{IMDb title|0124906}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} kx0u7g38ts4opspwtu34ql674yqj8u8 Café de chinos 0 1364056 5988248 2026-04-10T19:37:32Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988248 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Joselito Rodríguez]] | producer = [[Astor Films]] | writer = [[Carlos Orellana]] (hikoya), [[Joselito Rodríguez]] (hikoya) | narrator = | starring =[[Carlos Orellana]], [[Abel Salazar (aktyor)|Abel Salazar]], [[Amanda del Llano]] | music = | cinematography = | editing = | distributor = | released = {{Film date|1949|09|02|df=y}} | runtime = 107 minutes | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Café de chinos''' — 1949-yilda suratga olingan [[Meksika]] filmi. Bosh rolni [[Carlos Orellana]] ijro etgan. Film Astor Films, S. A. tomonidan ishlab chiqarilgan va tarqatilgan. Ushbu kompaniyaning Amerikada film ishlab chiqarish va tarqatish kompaniyasi Astor Pictures bilan bogʻliqligi haqida hech qanday maʼlumot mavjud emas. == Havolalar == * {{IMDb title|0255861}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} i2n1kco1oq3g4lg1m4k0xqrlu4wygk5 Caminito alegre 0 1364057 5988251 2026-04-10T19:38:31Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988251 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Miguel Morayta]] | producer = | writer = | starring = [[Sara García]]<br>[[Isabela Corona]] | music = | cinematography = | editing = | distributor = | released = {{Film date|1944|2|17|Mexico|df=y}} | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Caminito alegre''' – 1944-yilda rejissyor [[Miguel Morayta]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] komediya drama filmi. Bosh rollarni [[Sara García]] va [[Isabela Corona]] ijro etgan. Filmning badiiy rahbari [[Manuel Fontanals]] bo‘lgan<ref name="Peralta Gilabert">Peralta Gilabert, p. 336</ref><ref>Yankelevich, p. 231</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == *Peralta Gilabert, Rosa. ''Manuel Fontanals, escenógrafo: teatro, cine y exilio''. Editorial Fundamentos, 2007. *Yankelevich, Pablo. ''México, país refugio: la experiencia de los exilios en el siglo XX''. Plaza y Valdes, 2002. == Havolalar == * {{IMDb title|0179700}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} q2iugp5fpb37zdavz0p98ricn8f2pwg 5988252 5988251 2026-04-10T19:38:48Z Ahror Akramovich 75193 5988252 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Miguel Morayta]] | producer = | writer = | starring = [[Sara García]]<br>[[Isabela Corona]] | music = | cinematography = | editing = | distributor = | released = {{Film date|1944|2|17|Mexiko|df=y}} | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Caminito alegre''' – 1944-yilda rejissyor [[Miguel Morayta]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] komediya drama filmi. Bosh rollarni [[Sara García]] va [[Isabela Corona]] ijro etgan. Filmning badiiy rahbari [[Manuel Fontanals]] bo‘lgan<ref name="Peralta Gilabert">Peralta Gilabert, p. 336</ref><ref>Yankelevich, p. 231</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == *Peralta Gilabert, Rosa. ''Manuel Fontanals, escenógrafo: teatro, cine y exilio''. Editorial Fundamentos, 2007. *Yankelevich, Pablo. ''México, país refugio: la experiencia de los exilios en el siglo XX''. Plaza y Valdes, 2002. == Havolalar == * {{IMDb title|0179700}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 1nh9j1ufidboxyra1k21hao51va2djk Canta y no llores... 0 1364058 5988254 2026-04-10T19:40:26Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988254 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = Alfonso Patiño Gómez | producer = Salvador Elizondo | writer = | screenplay = Alfonso Patiño Gómez | story = {{plainlist| * Mane Sierra * A. Guzmán Aguilera * Carlos Ortega}} | starring = {{plainlist| * [[Irma Vila]] * [[Carlos López Moctezuma]]}} | narrator = Irma Vila | music = {{plainlist| * José de Pérez * Federico Ruiz * Rosalío Ramírez}} | cinematography = Agustín Martínez Solares | editing = Jorge Bustos | studio = Estudios Clasa | distributor = | released = {{film date|1949|10|19|Mexico|df=yes}} | runtime = 79 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Canta y no llores...''' – 1949-yilda rejissyor [[Alfonso Patiño Gómez]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] musiqiy filmi. Bosh rollarni [[Irma Vila]] va [[Carlos López Moctezuma]] ijro etgan<ref name="Historia documental del cine mexicano: 1949-1950">{{cite book|last1=García Riera|first1=Emilio|title=Historia documental del cine mexicano: 1949-1950|date=1997|publisher=[[University of Guadalajara]]|isbn=9688954284|pages=72–73}}</ref>. ==Rollarda== * [[Irma Vila]] — Rosario "La Tapatía" * [[Carlos López Moctezuma]] — Enrique * [[Rodolfo Landa]] — Gabriel * [[Nelly Montiel]] — Altagracia * [[Felipe de Alba]] — Chuy Anaya * [[María Gentil Arcos]] — Rosarioning onasi * Manolo Noriega — Rosarioning bobosi == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{IMDb title|0041224}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 3s96ovi42043l7tg0jkwo14k1iywcd9 Cantaclaro 0 1364059 5988257 2026-04-10T19:42:00Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988257 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Julio Bracho]] | producer = [[Francis Alstock]] | writer = [[Rómulo Gallegos]] (roman) <br> [[Jesús Cárdenas]] <br> Julio Bracho | starring = [[Esther Fernández]] <br> [[Antonio Badú]] <br> [[Alberto Galán]] | music = [[Manuel Esperón]] | cinematography = [[Gabriel Figueroa]] | editing = [[Gloria Schoemann]] | studio = Producciones Interamericanas | distributor = | released = {{Film date|1946|01|29|df=yes}} | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Cantaclaro''' – 1946-yilda rejissyor [[Julio Bracho]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] drama filmi. Bosh rollarni [[Esther Fernández]], [[Antonio Badú]] va [[Alberto Galán]] ijro etgan<ref name="Ibarra222">{{cite book|last1=Ibarra|first1=Jesús|title=Los Bracho: tres generaciones de cine mexicano|date=2006|publisher=UNAM|isbn=970-32-3074-1|page=222|url=https://books.google.com/books?id=twzhutuv5eUC&q=Cantaclaro&pg=PA222|language=es}}</ref>. == Rollarda == * [[Esther Fernández]] — Rosangela / Angela Rosa * [[Antonio Badú]] — Florentino Coronado Cantaclaro * [[Alberto Galán]] — Doktor Juan Crisostomo Payara * Paco Fuentes — Juan Parado * Rafael Lanzetta — Guarriqueño * [[Fanny Schiller]] — Doña Nico * [[Rafael Alcayde]] — Carlos Jaramillo * Ángel T. Sala — Coronel Buitrago * [[Alejandro Ciangherotti]] — Juan el Veguero * [[Maruja Grifell]] — Nana * [[Arturo Soto Rangel]] — Don Aquilino * [[Gilberto González (aktyor)|Gilberto González]] * [[Salvador Quiroz]] * [[Roberto Cañedo]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{IMDb title|0218075}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 9pna222bzxr2eie13ps98c2r25gajia El Capitán Malacara 0 1364060 5988258 2026-04-10T19:43:10Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988258 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Carlos Orellana]] | producer = | based_on = {{Based on|''El Capitán Veneno''|[[Pedro Antonio de Alarcón]]}} | screenplay = Carlos Orellana | starring = | music = | cinematography = | editing = | distributor = | released = {{Film date|1945}} | runtime = 89 minut<ref name="RieraMacotela1984">{{cite book|last1=Riera|first1=Emilio García|last2=Macotela|first2=Fernando|title=La guía del cine mexicano de la pantalla grande a la televisión, 1919-1984|url=https://books.google.com/books?id=CsouAAAAYAAJ|accessdate=27 February 2011|year=1984|publisher=Patria Grande, Editorial, S.A. de C.V.|isbn=978-968-39-0029-6|page=89}}</ref> | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''El Capitán Malacara''' – 1945-yilda rejissyor [[Carlos Orellana]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] filmi. Bosh rollarni [[Pedro Armendáriz]] va [[Manolita Saval]] ijro etgan. ==Rollarda== *[[Pedro Armendáriz]] *[[Manolita Saval]] *[[Armando Soto La Marina]] *[[Amelia Wilhelmy]] *[[Mimí Derba]] *[[Elena D'Orgaz]] *[[Ramón Vallarino]] *[[Luis Alcoriza]] *[[Roberto Cañedo]] *[[Lauro Benítez]] *[[Manuel Noriega]] *[[Ramiro Gómez Kemp]] *[[Consuelo Segarra]] *[[Velia Martinez]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{IMDb title|0139914|El Capitán Malacara}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} b80mjuq3n0u7hsj4y69feelhyty6d6i Embrujo antillano 0 1364061 5988262 2026-04-10T19:44:53Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988262 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Juan Orol]] | producer = Juan Orol<br />Octavio Gómez Castro<br/>Geza P. Polaty | writer = [[Egon Eis]]<br />Juan Orol | starring = [[María Antonieta Pons]]<br />[[Blanquita Amaro]]<br />[[Ramón Armengod]] | cinematography = [[John Stumar]] | editing = Geza P. Polaty | music = [[Julio Brito]]<br/>[[Osvaldo Farrés]] | studio = Hispano Continental Films | distributor = Clasa-Mohme | released = {{Film date|1947|10|15|México}} | runtime = 125 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Embrujo antillano''' – 1947-yilda rejissyor [[Juan Orol]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] musiqiy drama filmi. Bosh rollarni [[María Antonieta Pons]], [[Ramón Armengod]] va [[Blanquita Amaro]] ijro etgan<ref>Osuna p.30</ref>. ==Rollarda== * [[María Antonieta Pons]] — Caridad * [[Ramón Armengod]] — Ramiro * [[Blanquita Amaro]] — Ana María * [[Federico Piñero]] — Bonifacio * [[Alberto Garrido (aktyor)|Alberto Garrido]] — Bolerito * [[Carlos Badías]] — Ñico * [[Sergio Orta]] — Gordito * [[Julio Gallo (aktyor)|Julio Gallo]] — Tano * [[Caridad Ríos]] — Mercé * [[Fedora Capdevila]] — Ramona * [[Julito Díaz]] — Secretario * [[Kiko Mendive]] — Musiqachi == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{IMDb title|0218957|Caribbean Enchantmento}} * [http://www.cinematecacubana.com/scripts/prodView.asp?idproduct=1513 ''Cinemateca Cubana: Embrujo antillano''] {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 139zv80e74skdl0tks97vfrfrjl7m7e 5988263 5988262 2026-04-10T19:45:11Z Ahror Akramovich 75193 5988263 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Juan Orol]] | producer = Juan Orol<br />Octavio Gómez Castro<br/>Geza P. Polaty | writer = [[Egon Eis]]<br />Juan Orol | starring = [[María Antonieta Pons]]<br />[[Blanquita Amaro]]<br />[[Ramón Armengod]] | cinematography = [[John Stumar]] | editing = Geza P. Polaty | music = [[Julio Brito]]<br/>[[Osvaldo Farrés]] | studio = Hispano Continental Films | distributor = Clasa-Mohme | released = {{Film date|1947|10|15|Méxiko}} | runtime = 125 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Embrujo antillano''' – 1947-yilda rejissyor [[Juan Orol]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] musiqiy drama filmi. Bosh rollarni [[María Antonieta Pons]], [[Ramón Armengod]] va [[Blanquita Amaro]] ijro etgan<ref>Osuna p.30</ref>. ==Rollarda== * [[María Antonieta Pons]] — Caridad * [[Ramón Armengod]] — Ramiro * [[Blanquita Amaro]] — Ana María * [[Federico Piñero]] — Bonifacio * [[Alberto Garrido (aktyor)|Alberto Garrido]] — Bolerito * [[Carlos Badías]] — Ñico * [[Sergio Orta]] — Gordito * [[Julio Gallo (aktyor)|Julio Gallo]] — Tano * [[Caridad Ríos]] — Mercé * [[Fedora Capdevila]] — Ramona * [[Julito Díaz]] — Secretario * [[Kiko Mendive]] — Musiqachi == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{IMDb title|0218957|Caribbean Enchantmento}} * [http://www.cinematecacubana.com/scripts/prodView.asp?idproduct=1513 ''Cinemateca Cubana: Embrujo antillano''] {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} oqpda4un7k03pso682vog4y78uf9v2y Rosa del Caribe 0 1364062 5988267 2026-04-10T19:46:08Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988267 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[José Benavides hijo]] | producer = [[Mauricio de la Serna]] | based_on = | writer = [[Marco Aurelio Galindo]] | starring = [[María Elena Marqués]] <br> [[Víctor Junco]] <br> [[Katy Jurado]] | music = [[Manuel Esperón]] | cinematography = [[Agustín Martínez Solares]] | editing = [[Jorge Bustos]] | studio = | distributor = Transoceanic Film | released = {{Film date|1946|1|10|df=y}} | runtime = 91 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Rosa del Caribe''' — 1946-yilda rejissyor [[José Benavides hijo]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] drama filmi. Bosh rollarni [[María Elena Marqués]], [[Víctor Junco]] va [[Katy Jurado]] ijro etgan<ref>Riera p.210</ref><ref>''Anuario Cinematográfico Latino Americano: 1946-47, Volume 1''. Ediciones Acla, 1947. p.188</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Riera, Emilio García. ''Historia documental del cine mexicano: 1943-1945''. Universidad de Guadalajara, 1992. == Havolalar == * {{IMDb title|0220737}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 20vqpnnn15p1yx9jicztrgarslm0gx4 La casa de la Troya 0 1364063 5988269 2026-04-10T19:47:33Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988269 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Carlos Orellana]] | producer = [[Gonzalo Elvira]], [[Rodolfo Lowenthal]] (kreditlanmagan) | writer = [[Manuel Altolaguirre]] (adaptatsiya & qoʻshimcha dialog), [[Egon Eis]] (adaptatsiya & qoʻshimcha dialog), [[Carlos Orellana]] (adaptatsiya & qoʻshimcha dialog), [[Alejandro Pérez Lugín]] (roman) | starring = [[Armando Calvo]] <br> [[Rosario Granados]] <br> [[Ángel Garasa]] | music = [[Antonio Díaz Conde]] | cinematography = [[José Ortiz Ramos]] | editing = | distributor = | released = {{Film date|1948}} | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''La casa de la Troya''' – 1948-yilda suratga olingan [[Meksika]] filmi. Bosh rollarni [[Armando Calvo]], [[Rosario Granados]], [[Ángel Garasa]] va [[Luis Alcoriza]] ijro etgan. Film [[Alejandro Pérez Lugín]]ning shu nomli romani asosida suratga olingan. == Havolalar == * {{IMDb title|0221056}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} bogstrkf0a9j0lo0sr8fx46t74otp3t Chachita la de Triana 0 1364064 5988271 2026-04-10T19:49:06Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988271 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Ismael Rodríguez]] | producer = [[Armando Espinosa]] | writer = [[Enrique Bohorques Bohorques]] <br> [[Carlos González Dueñas]] <br> [[Rogelio A. González]] <br> [[Vicente Oroná]] <br> [[Francisco Pando]] <br> Ismael Rodríguez <br> [[Pedro de Urdimalas]] | narrator = | starring = [[Evita Muñoz]] <br> [[Carlos Martínez Baena]] <br> [[René Cardona]] | music =[[Rosalío Ramírez]] | cinematography = [[Agustín Jiménez]] | studio =Producciones Rodríguez Hermanos | distributor = | released = {{Film date|1947|11|5|df=y}} | runtime = 98 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Chachita la de Triana''' – 1947-yilda rejissyor [[Ismael Rodríguez]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] komediya drama filmi. Bosh rollarni [[Evita Muñoz]], [[Carlos Martínez Baena]] va [[René Cardona]] ijro etgan<ref>Riera p.150</ref><ref>Wilt p.103</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Riera, Emilio García. ''Historia documental del cine mexicano: 1946-1948''. Universidad de Guadalajara, 1992 * Wilt, David E. ''The Mexican Filmography, 1916 through 2001''. McFarland, 2024. == Havolalar == * {{IMDb title|0249432}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 9b2xp7nlo9ox8vhz1zidpjs23fz2of4 Cristóbal Colón 0 1364065 5988273 2026-04-10T19:50:18Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988273 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[José Díaz Morales]] | producer = [[Francisco Hormaechea de la Sota]] | based_on = | writer = José Díaz Morales | narrator = | starring =[[Julio Villarreal]] <br> [[Consuelo Frank]] <br> [[Lina Montes]] | music =[[Rodolfo Halffter]] | editing = [[Mario del Río]] | studio = Columbus Films | distributor = [[Columbia Pictures]] | released = {{Film date|1943|6|24|df=y}} | runtime = 135 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Cristóbal Colón''' – 1943-yilda rejissyor [[José Díaz Morales]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] tarixiy drama filmi. Bosh rollarni [[Julio Villarreal]], [[Consuelo Frank]] va [[Lina Montes]] ijro etgan<ref>Wilt p.63</ref><ref>Noriega & Ricci p.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Noriega, Chon A. & Ricci, Steven. ''The Mexican Cinema Project''. UCLA Film and Television Archive, 1994. * Wilt, David E. ''The Mexican Filmography, 1916 through 2001''. McFarland, 2024. == Havolalar == * {{IMDb title|0217342}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} iupw1z5tlsnqwlx40mlbfvivgtp7lxi El circo 0 1364066 5988275 2026-04-10T19:52:20Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988275 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Miguel M. Delgado]] | producer = {{ubl|[[Jacques Gelman]]|[[Santiago Reachi]]}} | writer = {{ubl|[[Jaime Salvador]]|Miguel M. Delgado}} | narrator = | starring = {{ubl|[[Cantinflas|Mario Moreno «Cantinflas»]]|[[Gloria Lynch]]}} | music = [[Manuel Esperón]] | cinematography = [[Gabriel Figueroa]] | editing = [[Jorge Busto]] | studio = Posa Films | distributor = | released = {{Film date|1943|03|11|df=yes}} | runtime = 90 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''El circo''' – 1943-yilda rejissyor [[Miguel M. Delgado]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Mario Moreno «Cantinflas»]] va [[Gloria Lynch]] ijro etgan<ref>Zolov p.94</ref>. ==Rollarda== * [[Mario Moreno]] — Cantinflas * [[Gloria Lynch]] — Rosalinda * [[Estanislao Shilinsky Bachanska|Estanislao Shilinsky]] — Tantanalar rahbari * [[Eduardo Arozamena]] — Coronel * [[Ángel T. Sala]] — Don Elías * [[Rafael Burglete]] * [[Tito Novaro]] — Ricardo * [[Leonid Kinskey]] — Cliente ruso zapatero * [[Julio Ahuet]] * [[Arcady Boytler]] * [[Manuel Dondé]] * [[Pedro Elviro]] * [[Edmundo Espino]] * [[Juan García (Meksikalik aktyor)|Juan García]] * [[Ana María Hernández]] — Espectadora circo * [[Alfonso Jiménez]] * [[Guillermo Meneses (aktyor)|Guillermo Meneses]] * [[Roberto Y. Palacios]] — Cliente zapatero * [[Ignacio Peón]] — Espectador circo * [[Charles Rooner]] — Mr. Arnold == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Eric Zolov. ''Iconic Mexico: An Encyclopedia from Acapulco to Zócalo''. ABC-CLIO, 2015. == Havolalar == * {{IMDb title|0034597}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} fl2sev10dmsyrhspk2ame5rj5zu3gsj Jahon taekvondo federasiyasi 0 1364067 5988279 2026-04-10T19:57:14Z Shirin Khaydaralieva 130186 Shirin Khaydaralieva [[Jahon taekvondo federasiyasi]] sahifasini [[Jahon taekvondo federatsiyasi]]ga koʻchirdi 5988279 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Jahon taekvondo federatsiyasi]] rz3j2l1gsml3i5kg8ky9b842mpyr9oi Munozara:Jahon taekvondo federasiyasi 1 1364068 5988281 2026-04-10T19:57:15Z Shirin Khaydaralieva 130186 Shirin Khaydaralieva [[Munozara:Jahon taekvondo federasiyasi]] sahifasini [[Munozara:Jahon taekvondo federatsiyasi]]ga koʻchirdi 5988281 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Munozara:Jahon taekvondo federatsiyasi]] iu750haxk60kyj3vp0rhuwm6e7vp6ec Club verde 0 1364069 5988283 2026-04-10T19:57:50Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988283 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Club verde''' — 1945-yilda rejissyor [[Raphael J. Sevilla]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] musiqiy drama filmi. Bosh rollarni [[Emilio Tuero]], [[Emilia Guiú]] va [[Celia Montalván]] ijro etgan<ref name="Salinas2005">{{cite book|last=Salinas|first=Sergio Negrete|title=Todo México|url=https://books.google.com/books?id=2BMLAAAAYAAJ|year=2005|publisher=Enciclopedia de México|language=Spanish|page=103|isbn=9781564090713}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{IMDb title|0219598|Club verde}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 46gtp3c7uaaux39j1llv957lykc2xxh El colmillo de Buda 0 1364070 5988284 2026-04-10T19:59:14Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988284 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | producer =[[Fernando de Fuentes]] | released = {{Film date|1949}} | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''El colmillo de Buda''' – 1949-yilda suratga olingan [[Meksika]] filmi. Film voqealari [[Pedro Muñoz Seca]]ning pyesasiga asoslangan. == Havolalar == * {{IMDb title|0146572}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} m1uf1nt0y0rf8yloob01pzmz0v2tffx Como yo te quería 0 1364071 5988285 2026-04-10T20:00:06Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988285 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | starring = [[Sara García]] | released = {{Film date|1945}} | runtime = | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Como yo te quería''' – 1945-yilda suratga olingan [[Meksika]] filmi. Bosh rolni [[Sara García]] ijro etgan. == Havolalar == * {{IMDb title|0179733}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 12nl6n2spg9ndbkup38nmtsfgz1x57q Confidencias de un ruletero 0 1364072 5988287 2026-04-10T20:01:43Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988287 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Alejandro Galindo (rejissyor)|Alejandro Galindo]] | producer = César Santos Galindo | writer = [[Gunther Gerszo]] <br> Alejandro Galindo | narrator = | starring = [[Adalberto Martínez|Adalberto Martínez «Resortes»]] <br> [[Lilia Prado]] <br> [[Conchita Gentil Arcos]] <br>[[Maruja Grifell]] | music = [[Raúl Lavista]] | cinematography = Domingo Carrillo | editing = [[Carlos Savage]] | studio = Producciones Azteca | distributor = | released = {{Film date|1949|12|16|df=yes}} | runtime = 100 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Confidencias de un ruletero''' – 1949-yilda rejissyor [[Alejandro Galindo]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Adalberto Martínez «Resortes»]], [[Lilia Prado]], [[Conchita Gentil Arcos]] va [[Maruja Grifell]] ijro etgan<ref>Agrasánchez p.32</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Rogelio Agrasánchez. ''Cine Mexicano: Posters from the Golden Age, 1936-1956''. Chronicle Books, 2001. == Havolalar == * {{IMDb title|0041258}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} myrdtho15heurr4qu69htpkab95fsiz Coqueta 0 1364073 5988289 2026-04-10T20:02:50Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988289 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Fernando A. Rivero]] | writer = {{ubl|[[Álvaro Custodio]]|[[Mauricio Magdaleno]]|Fernando A. Rivero|[[Carlos Sampelayo]]}} | narrator = | starring = {{ubl|[[Ninón Sevilla]]|[[Agustín Lara]]|[[Víctor Junco]]}} | music = [[Antonio Díaz Conde]] | editing = [[Alfredo Rosas Priego]] | studio = Producciones Calderón | distributor = | released = {{Film date|1949|07|22|df=yes}} | runtime = 87 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Coqueta''' – 1949-yilda rejissyor [[Fernando A. Rivero]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] musiqiy filmi. Bosh rollarni [[Ninón Sevilla]], [[Agustín Lara]] va [[Víctor Junco]] ijro etgan<ref>Wood, p. 287</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Andrew Grant Wood. ''Agustin Lara: A Cultural Biography''. OUP USA, 2014. == Havolalar == * {{IMDb title|0135844}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 6zolkch7i92cf9ru14nbdlh8vok41s2 Esquina, bajan...! 0 1364074 5988291 2026-04-10T20:04:35Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988291 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Alejandro Galindo (rejissyor)|Alejandro Galindo]] | writer = Alejandro Galindo | starring = [[David Silva (aktyor)|David Silva]] <br> [[Fernando Soto (Meksikalik aktyor)|Fernando Soto]] <br> [[Olga Jiménez]] | music = [[Nacho Garcia]] <br> [[Raúl Lavista]] <br> [[Felipe Bermejo]] | cinematography = [[José Ortiz Ramos]] | studio = Producciones Rodríguez Hermanos | released = {{Film date|1948|08|13|df=yes}} | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Esquina, bajan...!''' – 1948-yilda rejissyor [[Alejandro Galindo (rejissyor)|Alejandro Galindo]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] romantik komediya filmi. Bosh rollarni [[David Silva (aktyor)|David Silva]], [[Fernando Soto (Meksikalik aktyor)|Fernando Soto]] va [[Olga Jiménez]] ijro etgan<ref>Segre p.123</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Segre, Erica. ''Intersected Identities: Strategies of Visualisation in Nineteenth- and Twentieth-century Mexican Culture''. Berghahn Books, 2007. == Havolalar == * {{IMDb title|0040327}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 1f5ibvgc45pslkavb7c8n683tk75ji6 La corte de faraón 0 1364075 5988292 2026-04-10T20:06:13Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988292 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''La corte de faraón''' – 1944-yilda rejissyor [[Julio Bracho]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] musiqiy komediya filmi. Bosh rollarni [[Mapy Cortés]], [[Roberto Soto]] va [[Fernando Cortés]] ijro etgan. == Rollarda== * Mapy Cortés — Lota * Roberto Soto — Faraón * Fernando Cortés — Putifar * Consuelo Guerrero de Luna — Faraona (Consuelo G. de Luna) * Alfredo Varela — Casto José (Alfredo Varela Jr.) * Ernesto Alonso — Micerino * Lucila Bowling — Secretaria de Raquel (Lucille Bowling) * Fanny Schiller — Viuda * Eugenia Galindo — Viuda * Carmen Delgado — Viuda * Octavio Martínez * Manuel Noriega * Manuel Dondé * Jesús Valero * Humberto Rodríguez * Pedro Elviro (Pitouto) * Paco Martínez (Francisco Martínez) * Julio Daneri * Alfredo de Soto * José Ruvalcaba (José Rubalcava) * Maruja Grifell (María Griffel) * Alfredo Varela padre (Alfredo Varela Sr.) * F. Meléndez del Valle * Ari Ana == Havolalar == * {{IMDb title|0208070|La corte de faraón}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 23178bgo9w4tz2hvudhaitx3fo22efh El Conde de Montecristo 0 1364076 5988295 2026-04-10T20:08:06Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988295 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director =[[Roberto Gavaldón]] <br> [[Chano Urueta]] | producer = [[Gregorio Walerstein]] <br> [[Simon Wischnack]] | writer = [[Alexandre Dumas]] (roman) <br> Chano Urueta | narrator = | starring =[[Arturo de Córdova]] <br> [[Mapy Cortés]] <br> [[Anita Blanch]] | music = [[Raúl Lavista]] | cinematography = [[Agustín Martínez Solares]] | editing =[[Charles L. Kimball]] | studio =Cinematográfica Filmex | distributor = | released = {{Film date|1942|04|29|df=yes}} | runtime = 165 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''El Conde de Montecristo''' – 1942-yilda rejissyorlar [[Roberto Gavaldón]] va [[Chano Urueta]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] tarixiy sarguzasht filmi. Bosh rollarni [[Arturo de Córdova]], [[Mapy Cortés]], [[Rafael Baledón]] va [[Esperanza Baur]] ijro etgan. ==Rollarda== * [[Arturo de Córdova]] — Edmundo Dantés / Conde de Montecristo * [[Mapy Cortés]] — Haydée * [[Anita Blanch]] — Condesa Eloisa de Villefort * [[Consuelo Frank]] — Condesa Mercedes de Morcef * [[Gloria Marín]] — Baronesa Herminia de Danglars * [[Miguel Arenas]] — Gerardo Villefort * [[Julio Villarreal]] — Abate Faria * [[Carlos López Moctezuma]] — Baron Danglars * [[Esperanza Baur]] — Valentina Villefort * [[Rafael Baledón]] — Maximiliano Morrel * [[Abel Salazar (aktyor)|Abel Salazar]] — Alberto de Morcef * [[Tito Junco (Meksikalik aktyor)|Tito Junco]] — Luciano Debray * Amparo Morillo * Víctor Velázquez — Beauchamp * José Morcillo — Gaspard Caderousse * [[Agustín Isunza]] * Blanca Rosa Otero * [[René Cardona]] — Fernando Mondego / Conde de Morcef * [[Domingo Soler]] — Señor Morell == Havolalar == *{{IMDb title|id=0033482|title=The Count of Monte Cristo}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 16s3ytb55201chceandp1cxg55nq6ge Cortesana 0 1364077 5988296 2026-04-10T20:09:23Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988296 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Alberto Gout]] | producer = [[Alfonso Rosas Priego]] | writer = {{ubl|Alberto Gout|[[Antonio Monsell]]|[[Sebastián Gabriel Rovira]]}} | narrator = | starring = {{ubl|[[Crox Alvarado]]|[[Meche Barba]]|[[Gustavo Rojo]]}} | music = [[Agustín Lara]] | editing = [[Alfredo Rosas Priego]] | studio = Producciones Rosas Priego | distributor = | released = {{Film date|1948|05|12|df=yes}} | runtime = 91 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Cortesana''' – 1948-yilda rejissyor [[Alberto Gout]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] drama filmi. Bosh rollarni [[Crox Alvarado]], [[Meche Barba]] va [[Gustavo Rojo]] ijro etgan<ref>Wood p.258</ref>. ==Rollarda== * [[Crox Alvarado]] * [[Meche Barba]] * [[Pepe Delgado]] * [[Leopoldo Francés]] * [[Raúl Guerrero]] * [[Daniel 'Chino' Herrera]] * [[Toña la Negra]] * [[David Lama]] * [[Kika Meyer]] * [[Chimi Monterrey]] * [[Pepita Morillo]] * [[Blanca Estela Pavón]] * [[Humberto Rodríguez (aktyor)|Humberto Rodríguez]] * [[Gustavo Rojo]] * [[Rubén Rojo]] * [[Arturo Soto Rangel]] * [[Juan Bruno Tarraza]] * [[María Luisa Velázquez]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Andrew Grant Wood. ''Agustin Lara: A Cultural Biography''. OUP USA, 2014. == Havolalar == * {{IMDb title|0221093}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} h3wnlts8htxm7h3viyv68lpeacmn6ti Creo en Dios 0 1364078 5988297 2026-04-10T20:10:23Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988297 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Fernando de Fuentes]] | editing = | distributor = | released = {{Film date|1941}} | runtime = 105 minu | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Creo en Dios''' – 1941-yilda rejissyor [[Fernando de Fuentes]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] filmi. == Havolalar == * {{IMDb title|0032365}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 7cqorvp6vatwui6qh6xc90u2df17fu7 Crimen en la alcoba 0 1364079 5988298 2026-04-10T20:11:30Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988298 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Emilio Gómez Muriel]] | producer = | writer = [[Jesús Cárdenas]]<br>[[Emilio Gómez Muriel]]<br>[[Rafael Solana]] | narrator = | starring = [[Carlos Orellana]] | music = | cinematography = [[Raúl Martínez Solares]] | editing = [[Jorge Busto]] | distributor = | released = {{Film date|1946}} | runtime = | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Crimen en la alcoba''' – 1946-yilda suratga olingan [[Meksika]] filmi. Bosh rolni [[Carlos Orellana]] ijro etgan. == Havolalar == * {{IMDb title|0243837}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} g5pjr71bexkqz1x7mgst0i9hkhq49m7 Cruel destino 0 1364080 5988299 2026-04-10T20:12:52Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988299 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Juan Orol]] | producer = Juan Orol | based_on = | writer = Juan Orol | starring = [[María Antonieta Pons]] <br> [[Juan José Martínez Casado]] <br> [[Florencio Castelló]] | music = [[Chucho Monge]] | editing = [[Alfredo Rosas Priego]] | studio = España Sono Films | distributor = | released = {{Film date|1944|8|23|df=y}} | runtime = 106 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Cruel destino''' – 1944-yilda rejissyor [[Juan Orol]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] musiqiy drama filmi. Bosh rollarni [[María Antonieta Pons]], [[Juan José Martínez Casado]] va [[Florencio Castelló]] ijro etgan<ref>Alfaro p.131</ref><ref>Riera p.90</ref>. ==Rollarda== * [[María Antonieta Pons]] — Alice * [[Juan José Martínez Casado]] — Armando * [[Florencio Castelló]] * [[José Eduardo Pérez]] * [[Carolina Barret]] * [[Manuel Noriega (aktyor)|Manuel Noriega]] * [[José Pulido (aktyor)|José Pulido]] * [[Jorge Arriaga]] * [[Guillermo Familiar]] * [[Gilberto González (aktyor)|Gilberto González]] * [[Raúl Guerrero]] * [[Chel López]] * [[Kiko Mendive]] * [[Joaquín Roche]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Alfaro, Eduardo de la Vega. ''Juan Orol''. Universidad de Guadalajara, 1987. * Riera, Emilio García. ''Historia documental del cine mexicano: 1943-1945''. Universidad de Guadalajara, 1992. == Havolalar == * {{IMDb title|0235319}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 7c5b5s9vpkl8vfudv6ri9mrqfo7zg75 Un cuerpo de mujer 0 1364081 5988300 2026-04-10T20:13:51Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988300 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | writer = [[Luis Alcoriza]] | released = {{Film date|1949}} | runtime = | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Un cuerpo de mujer''' – 1949-yilda suratga olingan [[Meksika]] filmi. Film ssenariysi [[Luis Alcoriza]] tomonidan yozilgan. == Havolalar == * {{IMDb title|id=|title=Un cuerpo de mujer }} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 6yoq5ze91k09939cs1hnpqj4czwizzp La hija del regimiento 0 1364082 5988301 2026-04-10T20:17:07Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988301 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director =[[Jaime Salvador]] | producer = [[Óscar Dancigers]] <br> [[Michael Salkind]] | writer = [[Neftali Beltrán]] <br> Jaime Salvador | starring =[[Mapy Cortés]] <br> [[José Cibrián]] <br> [[Fernando Soto (Meksikalik aktyor)|Fernando Soto "Mantequilla"]] | music = [[Rodolfo Halffter]] | cinematography = [[Raúl Martínez Solares]] | editing = [[Rafael Ceballos]] | studio = Águila Films | distributor = | released = {{Film date|1944|10|6|df=yes}} | runtime = 97 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''La hija del regimiento''' – 1944-yilda rejissyor [[Jaime Salvador]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] musiqiy komediya filmi. Bosh rollarni [[Mapy Cortés]], [[José Cibrián]] va [[Fernando Soto (Meksikalik aktyor)|Fernando Soto "Mantequilla"]] ijro etgan<ref>Gubern p.184</ref><ref>Riera p.136</ref>. ==Rollarda== * [[Mapy Cortés]] — Rosaura * [[José Cibrián]] — Teniente Orlando * [[Federico Piñero]] — Teniente Filemón * [[Consuelo Guerrero de Luna]] — Tía * [[Virginia Zurí]] — Duquesa * [[Fernando Soto (Meksikalik aktyor)|Fernando Soto "Mantequilla"]] — Sargento cartucho * [[Luis G. Barreiro]] — Médico * [[Eduardo Casado]] — Príncipe * [[Lucila Molina]] — Nadia * [[Roberto Meyer]] — Ministro * [[Carlos Villarías]] — Alcalde * [[Pedro Elviro]] — Boticario * [[Fernando Cortés]] — Coronel Basilio == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Gubern, Román. ''Cine español en el exilio, 1936-1939''. Lumen, 1976. * Riera, Emilio García. ''Historia documental del cine mexicano: 1943–1945''. Universidad de Guadalajara, 1992. == Havolalar == * {{IMDb title|0219781}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 6oneja8s9n7o6dtadua2ivu2k718gl4 Un día con el Diablo 0 1364083 5988302 2026-04-10T20:19:18Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988302 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Miguel M. Delgado]] | producer = [[Jacques Gelman]] <br> [[Santiago Reachi]] | writer = [[Jaime Salvador]] | narrator = | starring = [[Cantinflas|Mario Moreno «Cantinflas»]] <br> [[Susana Cora]] <br> [[Andrés Soler]] <br> [[Miguel Arenas]] | music = [[Rosalío Ramírez]] | cinematography = [[Gabriel Figueroa]] | editing = | studio = Posa Films | distributor = | released = {{Film date|1945|11|30|df=yes}} | runtime = 100 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Un día con el Diablo''' – 1945-yilda rejissyor [[Miguel M. Delgado]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Cantinflas|Mario Moreno «Cantinflas»]], [[Susana Cora]], [[Miguel Arenas]] va [[Andrés Soler]] ijro etgan<ref>Stavans, p. 91.</ref>. == Rollarda == * [[Mario Moreno]] — Cantinflas / Juan Pérez * [[Susana Cora]] — Coronelning qizi * [[Miguel Arenas]] — Coronel * [[Andrés Soler]] — Shayton / Politsiyachi * [[Susana Cora]] * Lauro Benítez * [[Roberto Corell]] * [[Manuel Dondé]] * [[Pedro Elviro]] * [[Juan García (Meksikalik aktyor)|Juan García]] * Rafael Icardo * Pepe Nava * [[Óscar Pulido]] * José Eduardo Pérez * [[Salvador Quiroz]] * Humberto Rodríguez * Ángel T. Sala * [[Estanislao Shilinsky]] * [[Hernán Vera]] — Nerón * [[Roberto Cañedo]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Stavans, Ilan. ''The Riddle of Cantinflas: Essays on Hispanic Popular Culture, Revised and Expanded Edition''. UNM Press, 2012. == Havolalar == * {{IMDb title|0161535}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} 14st0xrh8ll71nx542b61zkcsrizhdk Del rancho a la capital 0 1364084 5988304 2026-04-10T20:21:26Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988304 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = Raúl de Anda | producer = Raúl de Anda | writer = Domingo Soler<br/>Raúl de Anda | music = Felipe Bermejo | cinematography = Raúl Martínez Solares | editing = | studio = Producciones Raúl de Anda | released = {{Film date|1942}} | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''Del rancho a la capital''' – 1942-yilda rejissyor [[Raúl de Anda]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] sarguzasht komediya filmi. Bosh rollarni [[Domingo Soler]], [[Susana Guízar]] va [[Pedro Armendáriz]] ijro etgan. == Cast == * Domingo Soler — Domingo Rodríguez * Susana Guízar — María de la Fuente * Pedro Armendáriz — Pedro Rodríguez * Carlos López Moctezuma — Carlos Arteaga y Campobello * Margarita Cortés — Angélica de la Fuente * Manolo Fábregas — Julián de la Fuente (Manuel Fábregas) * Armando Soto La Marina — Chicote * Victoria Argota — Victoria de la Fuente * Fanny Schiller — Doña Consuelo de Rodríguez * Víctor Velázquez — Víctor * Josefina Romagnoli — Chata, amiga de María * Paco Martínez — Don Manuel * Carolina Barret — Cuquita (kreditlanmagan) * Roberto Cañedo — Raqsga tushgan yigit (kreditlanmagan) * Conchita Gentil Arcos — Doña Mercedes (kreditlanmagan) * Max Langler — Don Rigoberto (kreditlanmagan) * Leonor de Martorel — Don Rigobertoning xotini (kreditlanmagan) * José L. Murillo — Ziyofat mehmoni (kreditlanmagan) * José Ignacio Rocha — Ziyofat mehmoni (kreditlanmagan) == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{IMDb title|0231440|Del rancho a la capital}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} kocdnlyn6hvs0kor54ek6tu6bbbcwky La devoradora 0 1364085 5988305 2026-04-10T20:23:18Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola 5988305 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Fernando de Fuentes]] | producer =Fernando de Fuentes <br> [[Jesús Grovas]] | writer = [[Paulino Masip]] <br> Fernando de Fuentes | narrator = | starring =[[María Félix]] <br> [[Luis Aldás]] <br> [[Julio Villarreal]] | music = [[Agustín Lara]] <br> [[Rosalío Ramírez]] | editing =[[Jorge Bustos]] | studio = [[Producciónes Grovas]] | distributor = | released = {{Film date|1946|4|18|df=yes}} | runtime =117 minut | mamlakat = {{MEX}} | til = [[Ispan tili]] }} '''La devoradora''' — 1946-yilda rejissyor [[Fernando de Fuentes]] tomonidan suratga olingan jinoyat drama janridagi [[Meksika]] filmi. Bosh rollarni [[María Félix]], [[Luis Aldás]] va [[Julio Villarreal]] ijro etgan<ref>Thornton p.63</ref><ref>Balderston, Gonzalez & Lopez p.555</ref><ref>Mraz p.150</ref>. == Rollarda == * [[María Félix]] — Diana de Arellano * [[Luis Aldás]] — Miguel Iturbe * [[Julio Villarreal]] — Don Adolfo Gil * [[Felipe de Alba]] — Pablo Ortega * [[Arturo Soto Rangel]] — Don Manuel Ortega * [[Conchita Gentil Arcos]] — Jacinta * [[Salvador Quiroz]] — Inspector * [[Manuel Arvide]] — Ricardo Galván * [[Manuel Trejo Morales]] — Ernesto * [[Salvador García (qoʻshiqchi)|Salvador García]] — Cantante * [[Joaquín Roche]] — Mayordomo * [[Humberto Rodríguez (aktyor)|Humberto Rodríguez]] — Gregorio, portero == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Balderston, Daniel, Gonzalez, Mike & Lopez, Ana M. ''Encyclopedia of Contemporary Latin American and Caribbean Cultures''. Routledge, 2002. * Mraz, John. ''Looking for Mexico: Modern Visual Culture and National Identity''. Duke University Press, 2009. * Spicer, Andrew. ''Historical Dictionary of Film Noir''. Scarecrow Press, 2010. * Thornton, Niamh. ''María Félix: A Mexican Film Star and Her Legacy''. Boydell & Brewer, 2023. == Havolalar == * {{IMDb title|0038473}} {{1940-yillar-Meksika-film-stub}} es8ypqfpg6oj127uflfl2wf3x36xn88 Foydalanuvchi munozarasi:Salijanovna 3 1364087 5988326 2026-04-11T04:40:35Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 Vikipediyaga xush kelibsiz! 5988326 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:35px; padding-left:1em" | [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma]] [[Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma|Tez boshlash uchun qoʻllanma]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" | Vikipediyaga xush kelibsiz, [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Vikipediya:Dars]] [[Vikipediya:Dars|Birinchi qadam]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | [[Vikipediya]] [[VP:Foydalanuvchilar|foydalanuvchilari]] nomidan uning oʻzbek tilidagi boʻlimiga kelganingiz bilan qutlayman. Umid qilamizki, siz loyihada ishtirok etishdan behad mamnun boʻlasiz. Ishtirok etishning asosiy tamoyillariga eʼtibor bering: [[Vikipediya:Bemalol tahrirlang|bemalol tahrirlang]] va [[Vikipediya:Ezgu maqsadni koʻzlang|ezgu maqsadni koʻzlang]]. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Munozara sahifalarida tasvirda koʻrsatilgan tugmani bosish orqali imzo qoʻyish mumkin.]] Vikipediyada maqolalar ostiga imzo qoʻyilmaydi (mualliflar roʻyxati avtomatik shakllanib boradi va maqolaning tahrirlar tarixidan olinishi mumkin boʻladi), biroq [[Vikipediya:Forum|forumdagi]] muhokamalarda yoki alohida sahifalarning munozaralarida ishtirok etishni istasangiz — iltimos, toʻrtta tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisi bilan yoki asboblar panelidagi mos tugmachani bosish yoʻli bilan [[Vikipediya:Imzo|imzo cheking]]. Bunda foydalanuvchi nomingizni qoʻlda kiritish talab etilmaydi. [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|Foydalanuvchi sahifangizda]] oʻzingiz haqingizdagi ayrim maʼlumotlar haqida xabar berishingiz mumkin — masalan, [[Vikipediya:Bobil|qaysi tillarni bilishingiz]] yoki [[Vikipediya:Andozalar/Ishtirokchilar/Qiziqishlar|qiziqishlaringiz]]. Endi boshlayotganlarning tez-tez qiladigan xatolaridan biri — mualliflik huquqlarini buzishdir. Vikipediyada mualliflik huquqi egasining ruxsatisiz matnlardan nusxa koʻchirish taqiqlanadi. Batafsil maʼlumot uchun [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] sahifasiga nazar soling. Yozilgan matn imlosini tuzatish kabi koʻp mehnat talab qiladigan amallarni bajarish uchun tahrirlash oynasining tagida joylashgan [[Vikipediya:Vikifikator|Vikifikator]] funksiyasidan foydalanishingiz mumkin. Agar siz bitta tahrir bilan maqola yarata olmasangiz va uni yozishni keyinroq davom ettirmoqchi boʻlsangiz, bu haqda boshqa foydalanuvchilarni xabardor qilish uchun maqola matnining eng boshiga <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> kodini qoldiring. Agar sizda savollar tugʻilib qolsa, [[Vikipediya:Yordam|Yordam sahifasidan]] foydalaning. Agar savollaringizga u yerda javob topa olmagan boʻlsangiz, unda uni loyiha [[Vikipediya:Forum/Yordam|forumida]] yoki {{plainlink|1=https://t.me/uzwikichat|2=Telegram chatda}} bering yoki [[Special:MyTalk|shaxsiy munozara sahifangizni]] tahrirlang: u yerga <code><nowiki>{{yordam kerak}}</nowiki></code> kodini va savolingiz matnini yozing — sizga albatta yordam berishadi. [[Q:Bosh Sahifa|Vikiiqtibos]], [[Wikt:Bosh Sahifa|Vikilugʻat]], [[d:Wikidata:Main Page|Vikimaʼlumotlar]], [[Commons:Main Page|Vikiombor]] kabi Vikipediyaga qardosh boshqa loyihalar ham bor. Ularni boyitishga ham hissa qoʻshishingiz mumkin. Va yana bir marotaba, xush kelibsiz! </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Uzbek Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Uzbek skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Vikipediya:Elchixona|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Vikipediya:Maqolalarni nomlash]] [[Vikipediya:Maqolalarni nomlash|Maqolalarni nomlash]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Yordam:Maqola qanday yoziladi?]] Maqola qanday yoziladi? Qarang: [[Yordam:Maqola qanday yoziladi?|Maqola ustaxonasi]] / {{plainlink|1=https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L|2=Videodarslar}} |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar]] [[Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar|Qoida va koʻrsatmalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Vikipediya:Tasvirlar]] [[Vikipediya:Tasvirlar|Tasvirlar bilan bezash]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|Mualliflik huquqlari]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Vikipediya:Glossariy]] [[Vikipediya:Glossariy|Glossariy]] |} {{#if:| }} [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 04:40, 2026-yil 11-aprel (UTC) oxc1lof5lmgivhtbx1j7bz6x6rzvn5r Iste'mol narxlari indeksi 0 1364088 5988328 2026-04-11T04:41:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 Abdufattohov Ibrohimjon [[Iste'mol narxlari indeksi]] sahifasini [[Iste’mol narxlari indeksi]]ga koʻchirdi 5988328 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Iste’mol narxlari indeksi]] fzlsssthl2rauy0w9apnkhp64waxth1 Napialus chongqingensis 0 1364089 5988330 2026-04-11T04:44:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988330 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Napialus chongqingensis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Napialus chongqingensis''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Xitoy]]ning [[Chongqing]] hududida uchraydi. Tur nomi ham shu hudud nomidan olingan<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q6964887}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} gs5fmdqo8cctxmom69bjr49ygad44l7 Napialus hunanensis 0 1364090 5988331 2026-04-11T04:45:15Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988331 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Napialus | rang = hayvon | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | urug‘ = Napialus | tasvir = }} '''Napialus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]]lar urug‘i. Ushbu urug‘ [[Xitoy]]ning [[Hunan]] provinsiyasida uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q6964886}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} gbrn8hp0ogy5lauzpkrk2mvjpqckalv Turkmanistonda vaqt 0 1364091 5988333 2026-04-11T04:55:11Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988333 wikitext text/x-wiki '''Turkmanistonda vaqt''' — [[Turkmaniston]] vaqti (TMT) ([[UTC+05:00]]) bilan belgilanadi, garchi hududilarining katta qismi geografik jihatdan [[UTC+04:00]] vaqt mintaqasiga to‘g‘ri kelsa ham. Turkmaniston hozirda [[DST|yozgi vaqtni]] qo‘llamaydi<ref>{{Cite web|title=Time Zone & Clock Changes in Ashgabat, Turkmenistan|url=https://www.timeanddate.com/time/zone/turkmenistan/ashgabat|access-date=2021-05-06|website=www.timeanddate.com|language=en}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Osiyo mavzusi}} 9m6kiglr0ueu9m6mo0nildyc6b1kn0u 5988334 5988333 2026-04-11T04:56:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 [[Turkum:Mamlakatlar boʻyicha vaqt]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988334 wikitext text/x-wiki '''Turkmanistonda vaqt''' — [[Turkmaniston]] vaqti (TMT) ([[UTC+05:00]]) bilan belgilanadi, garchi hududilarining katta qismi geografik jihatdan [[UTC+04:00]] vaqt mintaqasiga to‘g‘ri kelsa ham. Turkmaniston hozirda [[DST|yozgi vaqtni]] qo‘llamaydi<ref>{{Cite web|title=Time Zone & Clock Changes in Ashgabat, Turkmenistan|url=https://www.timeanddate.com/time/zone/turkmenistan/ashgabat|access-date=2021-05-06|website=www.timeanddate.com|language=en}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Osiyo mavzusi}} [[Turkum:Mamlakatlar boʻyicha vaqt]] tjlrx3ddnl47mxycw6zgyi5zrilrsdb 5988335 5988334 2026-04-11T04:56:12Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 [[Turkum:Turkmaniston geografiyasi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988335 wikitext text/x-wiki '''Turkmanistonda vaqt''' — [[Turkmaniston]] vaqti (TMT) ([[UTC+05:00]]) bilan belgilanadi, garchi hududilarining katta qismi geografik jihatdan [[UTC+04:00]] vaqt mintaqasiga to‘g‘ri kelsa ham. Turkmaniston hozirda [[DST|yozgi vaqtni]] qo‘llamaydi<ref>{{Cite web|title=Time Zone & Clock Changes in Ashgabat, Turkmenistan|url=https://www.timeanddate.com/time/zone/turkmenistan/ashgabat|access-date=2021-05-06|website=www.timeanddate.com|language=en}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Osiyo mavzusi}} [[Turkum:Mamlakatlar boʻyicha vaqt]] [[Turkum:Turkmaniston geografiyasi]] awud08gk4d4jt31ptfha5i169nqf1ow Munozara:Turkmanistonda vaqt 1 1364092 5988337 2026-04-11T05:07:11Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 „{{Mavzuli oylik loyihasi}} {{Turkmaniston oyligi}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988337 wikitext text/x-wiki {{Mavzuli oylik loyihasi}} {{Turkmaniston oyligi}} knzqm4p3afc2f5hx8lac3uva3eej2wb Foydalanuvchi munozarasi:0712 vip 3 1364093 5988341 2026-04-11T05:08:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 Vikipediyaga xush kelibsiz! 5988341 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:35px; padding-left:1em" | [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma]] [[Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma|Tez boshlash uchun qoʻllanma]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" | Vikipediyaga xush kelibsiz, [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Vikipediya:Dars]] [[Vikipediya:Dars|Birinchi qadam]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | [[Vikipediya]] [[VP:Foydalanuvchilar|foydalanuvchilari]] nomidan uning oʻzbek tilidagi boʻlimiga kelganingiz bilan qutlayman. Umid qilamizki, siz loyihada ishtirok etishdan behad mamnun boʻlasiz. Ishtirok etishning asosiy tamoyillariga eʼtibor bering: [[Vikipediya:Bemalol tahrirlang|bemalol tahrirlang]] va [[Vikipediya:Ezgu maqsadni koʻzlang|ezgu maqsadni koʻzlang]]. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Munozara sahifalarida tasvirda koʻrsatilgan tugmani bosish orqali imzo qoʻyish mumkin.]] Vikipediyada maqolalar ostiga imzo qoʻyilmaydi (mualliflar roʻyxati avtomatik shakllanib boradi va maqolaning tahrirlar tarixidan olinishi mumkin boʻladi), biroq [[Vikipediya:Forum|forumdagi]] muhokamalarda yoki alohida sahifalarning munozaralarida ishtirok etishni istasangiz — iltimos, toʻrtta tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisi bilan yoki asboblar panelidagi mos tugmachani bosish yoʻli bilan [[Vikipediya:Imzo|imzo cheking]]. Bunda foydalanuvchi nomingizni qoʻlda kiritish talab etilmaydi. [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|Foydalanuvchi sahifangizda]] oʻzingiz haqingizdagi ayrim maʼlumotlar haqida xabar berishingiz mumkin — masalan, [[Vikipediya:Bobil|qaysi tillarni bilishingiz]] yoki [[Vikipediya:Andozalar/Ishtirokchilar/Qiziqishlar|qiziqishlaringiz]]. Endi boshlayotganlarning tez-tez qiladigan xatolaridan biri — mualliflik huquqlarini buzishdir. Vikipediyada mualliflik huquqi egasining ruxsatisiz matnlardan nusxa koʻchirish taqiqlanadi. Batafsil maʼlumot uchun [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] sahifasiga nazar soling. Yozilgan matn imlosini tuzatish kabi koʻp mehnat talab qiladigan amallarni bajarish uchun tahrirlash oynasining tagida joylashgan [[Vikipediya:Vikifikator|Vikifikator]] funksiyasidan foydalanishingiz mumkin. Agar siz bitta tahrir bilan maqola yarata olmasangiz va uni yozishni keyinroq davom ettirmoqchi boʻlsangiz, bu haqda boshqa foydalanuvchilarni xabardor qilish uchun maqola matnining eng boshiga <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> kodini qoldiring. Agar sizda savollar tugʻilib qolsa, [[Vikipediya:Yordam|Yordam sahifasidan]] foydalaning. Agar savollaringizga u yerda javob topa olmagan boʻlsangiz, unda uni loyiha [[Vikipediya:Forum/Yordam|forumida]] yoki {{plainlink|1=https://t.me/uzwikichat|2=Telegram chatda}} bering yoki [[Special:MyTalk|shaxsiy munozara sahifangizni]] tahrirlang: u yerga <code><nowiki>{{yordam kerak}}</nowiki></code> kodini va savolingiz matnini yozing — sizga albatta yordam berishadi. [[Q:Bosh Sahifa|Vikiiqtibos]], [[Wikt:Bosh Sahifa|Vikilugʻat]], [[d:Wikidata:Main Page|Vikimaʼlumotlar]], [[Commons:Main Page|Vikiombor]] kabi Vikipediyaga qardosh boshqa loyihalar ham bor. Ularni boyitishga ham hissa qoʻshishingiz mumkin. Va yana bir marotaba, xush kelibsiz! </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Uzbek Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Uzbek skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Vikipediya:Elchixona|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Vikipediya:Maqolalarni nomlash]] [[Vikipediya:Maqolalarni nomlash|Maqolalarni nomlash]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Yordam:Maqola qanday yoziladi?]] Maqola qanday yoziladi? Qarang: [[Yordam:Maqola qanday yoziladi?|Maqola ustaxonasi]] / {{plainlink|1=https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L|2=Videodarslar}} |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar]] [[Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar|Qoida va koʻrsatmalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Vikipediya:Tasvirlar]] [[Vikipediya:Tasvirlar|Tasvirlar bilan bezash]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|Mualliflik huquqlari]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Vikipediya:Glossariy]] [[Vikipediya:Glossariy|Glossariy]] |} {{#if:| }} [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 05:08, 2026-yil 11-aprel (UTC) ogjo29m4y7gxr5f37anx1hicagdtuw2 Eudalaca isorrhoa 0 1364094 5988342 2026-04-11T05:12:00Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988342 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Eudalaca isorrhoa | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Eudalaca isorrhoa''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref>{{Cite web |title=Eudalaca |url=https://www.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/exoporia/hepialoidea/hepialidae/eudalaca/ |access-date=2023-09-26 |website=www.funet.fi}}</ref><ref>{{Cite book |last=Transvaal Museum |url=http://archive.org/details/annalsoftran819211922tran |title=Annals of the Transvaal Museum |date=1908 |publisher=Pretoria : Transvaal Museum |others=Smithsonian Libraries}}</ref><ref>{{Cite web |title=Eudalaca |url=https://www.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/exoporia/hepialoidea/hepialidae/eudalaca/#19957 |access-date=2023-09-26 |website=www.funet.fi}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * ''Dalaca isorrhoa'' Meyrick, 1921; ''Ann. Transv. Mus.'' '''8''' (2): 142; '''TL''': Transvaal, Barberton * ''Eudalaca isorrhoa''; [NHM card]; Nielsen, Robinson & Wagner, 2000, ''J. Nat. Hist.'' '''34''': 837 (list) * Meyrick, 1921; Descriptions of South African Micro-Lepidoptera. Part 1 ''Ann. Transv. Mus.'' '''8''' (2) : 49-148 == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q5406427}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} o8hiihc1vauur8v79thxui0gsc8io6l Jawahar Planetariumi 0 1364095 5988343 2026-04-11T05:15:10Z Xumoshox Ismoilova 111327 „{{Muzey |nomi =Jawahar Planetariumi |original = |tasvir =Jawahar Planetarium, Allahabad Jan 2014 AJ.jpg |asos_solingan =1975-yil |joylashuvi =[[Hindiston]], [[Uttar-Pradesh]],<br> [[Prajagraj|Prayagraj]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{coord|25.45890|81.86024|type:landmark_globe:earth_region:IN|display=inline}} |direkt...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988343 wikitext text/x-wiki {{Muzey |nomi =Jawahar Planetariumi |original = |tasvir =Jawahar Planetarium, Allahabad Jan 2014 AJ.jpg |asos_solingan =1975-yil |joylashuvi =[[Hindiston]], [[Uttar-Pradesh]],<br> [[Prajagraj|Prayagraj]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{coord|25.45890|81.86024|type:landmark_globe:earth_region:IN|display=inline}} |direktor = |egasi =Jawaharlal Nehru Memorial Fund |jamoat_transporti = |oʻtish_yoʻli = |turi =ilmiy muzey |toʻplam = |havola = |sayt = |Commons = }} '''Jawahar Planetariumi''' [[Hindiston]]ning [[Uttar-Pradesh]] shtatidagi [[Prajagraj|Prayagraj]] shahrida joylashgan<ref>{{cite news |title=Schoolchildren imparted training to view solar eclipse|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-17/allahabad/28208771_1_giant-telescope-jawahar-planetarium-pramod-pandey |archive-url=https://web.archive.org/web/20120925063833/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-17/allahabad/28208771_1_giant-telescope-jawahar-planetarium-pramod-pandey |url-status=dead |archive-date=25 September 2012 |newspaper=[[The Times of India]] |date= 17 July 2009}}</ref>. U 1979-yilda qurilgan boʻlib, sobiq [[Nehru-Gandhi oilasi]] qarorgohi, hozirda esa muzey boʻlgan [[Anand Bhavan]] yonida joylashgan. Planetariumni 1964-yilda tashkil etilgan va bosh qarorgohi Nyu-Dehlidagi [[Teen Murti House]]da joylashgan „Jawaharlal Nehru Memorial Fund“ boshqaradi<ref>[https://www.jnmf.in/institutions.html Institutions] JNMF.</ref>. Har yili nufuzli „Jawaharlal Nehru Memorial Lecture“ ham planetariumda oʻtkaziladi; u Hindistonning birinchi bosh vaziri tugʻilgan kun — 14-noyabr munosabati bilan Jawaharlal Nehru Memorial Fund homiyligida tashkil etiladi<ref>{{cite news |title=Narayana Murthy to deliver Jawaharlal Nehru Memorial Lecture |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-11-07/allahabad/28087239_1_board-and-chief-mentor-n-r-narayana-murthy-infosys-technologies |archive-url=https://web.archive.org/web/20120925063840/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-11-07/allahabad/28087239_1_board-and-chief-mentor-n-r-narayana-murthy-infosys-technologies |url-status=dead |archive-date=25 September 2012 |newspaper=[[The Times of India]] |date=7 November 2009 }}</ref><ref>{{cite news |title=Lecture on genomic research|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-11-11/allahabad/28220665_1_human-genome-young-scientist-ra-mashelkar |archive-url=https://web.archive.org/web/20120925063844/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-11-11/allahabad/28220665_1_human-genome-young-scientist-ra-mashelkar |url-status=dead |archive-date=25 September 2012 |newspaper=[[The Times of India]]|date=11 November 2010 }}</ref>. == Yana qarang == * [[Hindistonda astroturizm]] * [[Nehru planetariumi]] * [[Svami Vivekananda planetariumi, Mangalor]] * [[Prayagrajdagi diqqatga sazovor joylar ro‘yxati]] * [[Planetariumlar ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} a1ydhnf1v7jbngjjhh0pkxmwk1637tk 5988344 5988343 2026-04-11T05:15:24Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Hindistondagi muzeylar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988344 wikitext text/x-wiki {{Muzey |nomi =Jawahar Planetariumi |original = |tasvir =Jawahar Planetarium, Allahabad Jan 2014 AJ.jpg |asos_solingan =1975-yil |joylashuvi =[[Hindiston]], [[Uttar-Pradesh]],<br> [[Prajagraj|Prayagraj]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{coord|25.45890|81.86024|type:landmark_globe:earth_region:IN|display=inline}} |direktor = |egasi =Jawaharlal Nehru Memorial Fund |jamoat_transporti = |oʻtish_yoʻli = |turi =ilmiy muzey |toʻplam = |havola = |sayt = |Commons = }} '''Jawahar Planetariumi''' [[Hindiston]]ning [[Uttar-Pradesh]] shtatidagi [[Prajagraj|Prayagraj]] shahrida joylashgan<ref>{{cite news |title=Schoolchildren imparted training to view solar eclipse|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-17/allahabad/28208771_1_giant-telescope-jawahar-planetarium-pramod-pandey |archive-url=https://web.archive.org/web/20120925063833/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-17/allahabad/28208771_1_giant-telescope-jawahar-planetarium-pramod-pandey |url-status=dead |archive-date=25 September 2012 |newspaper=[[The Times of India]] |date= 17 July 2009}}</ref>. U 1979-yilda qurilgan boʻlib, sobiq [[Nehru-Gandhi oilasi]] qarorgohi, hozirda esa muzey boʻlgan [[Anand Bhavan]] yonida joylashgan. Planetariumni 1964-yilda tashkil etilgan va bosh qarorgohi Nyu-Dehlidagi [[Teen Murti House]]da joylashgan „Jawaharlal Nehru Memorial Fund“ boshqaradi<ref>[https://www.jnmf.in/institutions.html Institutions] JNMF.</ref>. Har yili nufuzli „Jawaharlal Nehru Memorial Lecture“ ham planetariumda oʻtkaziladi; u Hindistonning birinchi bosh vaziri tugʻilgan kun — 14-noyabr munosabati bilan Jawaharlal Nehru Memorial Fund homiyligida tashkil etiladi<ref>{{cite news |title=Narayana Murthy to deliver Jawaharlal Nehru Memorial Lecture |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-11-07/allahabad/28087239_1_board-and-chief-mentor-n-r-narayana-murthy-infosys-technologies |archive-url=https://web.archive.org/web/20120925063840/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-11-07/allahabad/28087239_1_board-and-chief-mentor-n-r-narayana-murthy-infosys-technologies |url-status=dead |archive-date=25 September 2012 |newspaper=[[The Times of India]] |date=7 November 2009 }}</ref><ref>{{cite news |title=Lecture on genomic research|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-11-11/allahabad/28220665_1_human-genome-young-scientist-ra-mashelkar |archive-url=https://web.archive.org/web/20120925063844/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-11-11/allahabad/28220665_1_human-genome-young-scientist-ra-mashelkar |url-status=dead |archive-date=25 September 2012 |newspaper=[[The Times of India]]|date=11 November 2010 }}</ref>. == Yana qarang == * [[Hindistonda astroturizm]] * [[Nehru planetariumi]] * [[Svami Vivekananda planetariumi, Mangalor]] * [[Prayagrajdagi diqqatga sazovor joylar ro‘yxati]] * [[Planetariumlar ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Hindistondagi muzeylar]] ol98l28qpfxeomrwdg1jyiaczklnat5 Palpifer falkneri 0 1364096 5988345 2026-04-11T05:15:26Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988345 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Palpifer falkneri | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Palpifer falkneri''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Nepal]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7128701}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} qal3c4tjalefkw7eci8i7g8wgpxmuoz Palpifer madurensis 0 1364097 5988347 2026-04-11T05:16:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988347 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Palpifer madurensis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Palpifer madurensis''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Madura]] hududida uchraydi. Tur nomi ham shu hudud nomidan olingan<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7128703}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} 359ntfli98zaarabbzkzn9j0gc464ng Eudalaca leniflua 0 1364098 5988348 2026-04-11T05:17:39Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 ++ 5988348 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Eudalaca leniflua | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Eudalaca leniflua''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q5406429}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} 11phnflj1dttg7yakw1rxbhzqf1bjhk Javaharlal Neru muzeyi 0 1364099 5988349 2026-04-11T05:19:50Z Xumoshox Ismoilova 111327 „{{Muzey |nomi =Javaharlal Neru muzeyi |original = |tasvir =Jawaharlal Nehru Museum.JPG |asos_solingan = |joylashuvi =State Museum Road,<br />[[Itanagar]] 791111 |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{coord|27.102036|93.625003}} |direktor = |egasi = |jamoat_transporti = |oʻtish_yoʻli...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988349 wikitext text/x-wiki {{Muzey |nomi =Javaharlal Neru muzeyi |original = |tasvir =Jawaharlal Nehru Museum.JPG |asos_solingan = |joylashuvi =State Museum Road,<br />[[Itanagar]] 791111 |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{coord|27.102036|93.625003}} |direktor = |egasi = |jamoat_transporti = |oʻtish_yoʻli = |turi =etnografiya va arxeologiya |toʻplam = |havola = |sayt = |Commons = }} [[File:Monpa diorama.JPG|thumb|Diorama va [[monpa xalqi]]larining [[mum haykallar]]i Javaharlal Nehru muzeyida]] '''Javaharlal Nehru davlat muzeyi''' (yoki oddiygina '''Javaharlal Nehru muzeyi''') [[Arunachal-Pradesh]] shtatining [[Itanagar]] shahridagi davlat muzeyidir. 1980-yillarda tashkil etilgan boʻlib<ref>{{cite book |title=Arunachal Pradesh: past and present|author=H. G. Joshi |publisher=Mittal Publications |year=2005|isbn=8183240003 |page=59 |url=https://books.google.com/books?id=gGGAyVQJTRwC&dq=Jawaharlal+Nehru+Museum%2C+Itanagar&pg=PA59}}</ref>, u [[Hindiston]]ning [[Himolay]] shtatidagi [[qabila hayoti]]ning turli jihatlarini namoyish etadi. Bular qatoriga kiyim-kechak, bosh kiyimlar, qurollar, hunarmandchilik buyumlari, musiqa asboblari, zargarlik buyumlari va kundalik turmush hamda madaniyatga oid boshqa buyumlar, shuningdek, arxeologik topilmalar kiradi<ref name="BradnockBradnock2001">{{cite book |last1=Bradnock |first1=Robert|last2=Bradnock|first2=Roma|title=Indian Himalaya handbook: the travel guide|url=https://books.google.com/books?id=TyZGp_YVzb8C&pg=PA340|accessdate=3 April 2012|date=1 March 2001|publisher=Footprint Travel Guides|isbn=978-1-900949-79-8|page=340}}</ref><ref name=ita>{{cite web |title=Itanagar |url=http://arunachalpradesh.nic.in/itanagar.htm |date= |publisher=[[Government of Arunachal Pradesh]] |quote=Jawaharlal Nehru State Museum |access-date=5 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100623080225/http://arunachalpradesh.nic.in/itanagar.htm |archive-date=23 June 2010 |url-status=dead }}</ref>. Yillar davomida muzey shtat poytaxtida muhim turistik maskanga aylangan<ref name=ita/><ref>{{cite news |title=President to visit Arunachal Pradesh |url=http://www.hindu.com/2002/10/14/stories/2002101403721300.htm |archive-url=https://archive.today/20130125075202/http://www.hindu.com/2002/10/14/stories/2002101403721300.htm |url-status=dead |archive-date=25 January 2013 |newspaper=[[The Hindu]] |quote=..Jawaharlal Nehru State Museum..|date=14 October 2002 }}</ref>. == Toʻplam va faoliyat == Muzeyning birinchi qavati (yer qavati) keng qamrovli [[Etnografiya|etnografik]] toʻplamga ega boʻlib, anʼanaviy sanʼat asarlari, musiqa asboblari, diniy buyumlar va yogʻoch oʻymakorligi hamda qamish mahsulotlari kabi hunarmandchilik buyumlarini oʻz ichiga oladi, ikkinchi qavatida esa [[G‘arbiy Siyang tumani]]dagi [[Ita qal’asi]], Noksparbat va Malinitxan joylaridan topilgan arxeologik buyumlar saqlanadi<ref>{{Cite web |title=Must-visit: Jawaharlal Nehru State Museum, Itanagar |url=https://www.tourgenie.com/travel-diaries/travel-blogs/must-visit-jawaharlal-nehru-state-museum-itanagar |access-date=2024-06-17 |website=www.tourgenie.com |language=en}}</ref>. Toʻplamidan tashqari, muzey hunarmandchilik markazida anʼanaviy [[qamish]] mahsulotlari boʻyicha ustaxonani ham yuritadi. Muzey doʻkonida qabila hunarmandchiligi mahsulotlari sotiladi<ref>{{cite web |title=Arunachal Pradesh |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/war/arunachal-pradesh.htm |date= |publisher=[[Global Security]] }}</ref>. 2011-yilda shtatdan chiqqan va birinchi boʻlib [[Jomolungma|Everest choʻqqisi]]ni zabt etgan alpinist [[Tapi Mra]] oʻzining butun ekspeditsiya jihozlarini muzeyga hadya qilgan<ref>{{cite news |title=Everest {{sic|nolink=y|conquerer|expected=conqueror}} presents gear to museum |url=http://news.in.msn.com/national/article.aspx?cp-documentid=5446221 |archive-url=https://archive.today/20120715232814/http://news.in.msn.com/national/article.aspx?cp-documentid=5446221 |url-status=dead |archive-date=15 July 2012 |publisher= |date=17 Sep 2011 }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} i2g4pxb3xu9am8o3e910zrjf9lanmbt 5988350 5988349 2026-04-11T05:19:59Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Hindistondagi muzeylar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988350 wikitext text/x-wiki {{Muzey |nomi =Javaharlal Neru muzeyi |original = |tasvir =Jawaharlal Nehru Museum.JPG |asos_solingan = |joylashuvi =State Museum Road,<br />[[Itanagar]] 791111 |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{coord|27.102036|93.625003}} |direktor = |egasi = |jamoat_transporti = |oʻtish_yoʻli = |turi =etnografiya va arxeologiya |toʻplam = |havola = |sayt = |Commons = }} [[File:Monpa diorama.JPG|thumb|Diorama va [[monpa xalqi]]larining [[mum haykallar]]i Javaharlal Nehru muzeyida]] '''Javaharlal Nehru davlat muzeyi''' (yoki oddiygina '''Javaharlal Nehru muzeyi''') [[Arunachal-Pradesh]] shtatining [[Itanagar]] shahridagi davlat muzeyidir. 1980-yillarda tashkil etilgan boʻlib<ref>{{cite book |title=Arunachal Pradesh: past and present|author=H. G. Joshi |publisher=Mittal Publications |year=2005|isbn=8183240003 |page=59 |url=https://books.google.com/books?id=gGGAyVQJTRwC&dq=Jawaharlal+Nehru+Museum%2C+Itanagar&pg=PA59}}</ref>, u [[Hindiston]]ning [[Himolay]] shtatidagi [[qabila hayoti]]ning turli jihatlarini namoyish etadi. Bular qatoriga kiyim-kechak, bosh kiyimlar, qurollar, hunarmandchilik buyumlari, musiqa asboblari, zargarlik buyumlari va kundalik turmush hamda madaniyatga oid boshqa buyumlar, shuningdek, arxeologik topilmalar kiradi<ref name="BradnockBradnock2001">{{cite book |last1=Bradnock |first1=Robert|last2=Bradnock|first2=Roma|title=Indian Himalaya handbook: the travel guide|url=https://books.google.com/books?id=TyZGp_YVzb8C&pg=PA340|accessdate=3 April 2012|date=1 March 2001|publisher=Footprint Travel Guides|isbn=978-1-900949-79-8|page=340}}</ref><ref name=ita>{{cite web |title=Itanagar |url=http://arunachalpradesh.nic.in/itanagar.htm |date= |publisher=[[Government of Arunachal Pradesh]] |quote=Jawaharlal Nehru State Museum |access-date=5 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100623080225/http://arunachalpradesh.nic.in/itanagar.htm |archive-date=23 June 2010 |url-status=dead }}</ref>. Yillar davomida muzey shtat poytaxtida muhim turistik maskanga aylangan<ref name=ita/><ref>{{cite news |title=President to visit Arunachal Pradesh |url=http://www.hindu.com/2002/10/14/stories/2002101403721300.htm |archive-url=https://archive.today/20130125075202/http://www.hindu.com/2002/10/14/stories/2002101403721300.htm |url-status=dead |archive-date=25 January 2013 |newspaper=[[The Hindu]] |quote=..Jawaharlal Nehru State Museum..|date=14 October 2002 }}</ref>. == Toʻplam va faoliyat == Muzeyning birinchi qavati (yer qavati) keng qamrovli [[Etnografiya|etnografik]] toʻplamga ega boʻlib, anʼanaviy sanʼat asarlari, musiqa asboblari, diniy buyumlar va yogʻoch oʻymakorligi hamda qamish mahsulotlari kabi hunarmandchilik buyumlarini oʻz ichiga oladi, ikkinchi qavatida esa [[G‘arbiy Siyang tumani]]dagi [[Ita qal’asi]], Noksparbat va Malinitxan joylaridan topilgan arxeologik buyumlar saqlanadi<ref>{{Cite web |title=Must-visit: Jawaharlal Nehru State Museum, Itanagar |url=https://www.tourgenie.com/travel-diaries/travel-blogs/must-visit-jawaharlal-nehru-state-museum-itanagar |access-date=2024-06-17 |website=www.tourgenie.com |language=en}}</ref>. Toʻplamidan tashqari, muzey hunarmandchilik markazida anʼanaviy [[qamish]] mahsulotlari boʻyicha ustaxonani ham yuritadi. Muzey doʻkonida qabila hunarmandchiligi mahsulotlari sotiladi<ref>{{cite web |title=Arunachal Pradesh |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/war/arunachal-pradesh.htm |date= |publisher=[[Global Security]] }}</ref>. 2011-yilda shtatdan chiqqan va birinchi boʻlib [[Jomolungma|Everest choʻqqisi]]ni zabt etgan alpinist [[Tapi Mra]] oʻzining butun ekspeditsiya jihozlarini muzeyga hadya qilgan<ref>{{cite news |title=Everest {{sic|nolink=y|conquerer|expected=conqueror}} presents gear to museum |url=http://news.in.msn.com/national/article.aspx?cp-documentid=5446221 |archive-url=https://archive.today/20120715232814/http://news.in.msn.com/national/article.aspx?cp-documentid=5446221 |url-status=dead |archive-date=15 July 2012 |publisher= |date=17 Sep 2011 }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Hindistondagi muzeylar]] 8r65x7s9hhumi3z73u0jn3abdhxywpx Palpifer 0 1364100 5988351 2026-04-11T05:20:00Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988351 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Palpifer | rang = hayvon | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | urug‘ = Palpifer | tasvir = }} '''Palpifer''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]]lar urug‘i. Ushbu urug‘ ilk bor 1893-yilda George Hampson tomonidan tavsiflangan. Ushbu urug‘ga kiruvchi o‘nta tur [[Janubiy Osiyo]], [[Sharqiy Osiyo]] va [[Meksika]]ning ayrim hududlarida uchraydi<ref>{{cite book |last=Hampson |first=G. F. |authorlink=George Hampson |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/180068#page/5/mode/1up |title=The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma: Moths Volume I |publisher=Taylor and Francis |year=1892 |via=Biodiversity Heritage Library}}</ref>. ==Turlari== *''[[Palpifer falkneri]]'' *''[[Palpifer hopponis]]'' *''[[Palpifer madurensis]]'' *''[[Palpifer murinus]]'' *''[[Palpifer pellicia]]'' *''[[Palpifer sexnotatus]]'' *''[[Palpifer sordida]]'' *''[[Palpifer taprobanus]]'' *''[[Palpifer tavoyanus]]'' *''[[Palpifer umbrinus]]'' - == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[http://johngrehan.net/index.php/hepialidae/palpifer John R Grehan] Hepialidae - ''Palpifer'' {{Taxonbar |from=Q13856940}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} rhfw2n35afctu08z06gahdkkn435bkj Eudalaca leucocyma 0 1364101 5988352 2026-04-11T05:20:59Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988352 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Eudalaca leucocyma | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Eudalaca leucocyma''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q5406430}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} q253ehzelwhghu1nytj7pso85r1qy8g Eudalaca leucophaea 0 1364102 5988353 2026-04-11T05:21:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988353 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Eudalaca leucophaea | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Eudalaca leucophaea''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q5406432}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} 7zvn20najivrm9l509toka4mhxakt7o Tarix va madaniy meros muzeyi (Keralam) 0 1364103 5988354 2026-04-11T05:24:40Z Xumoshox Ismoilova 111327 „{{Muzey |nomi =Tarix va madaniy meros muzeyi |original = |tasvir =Keralam - Museum of History and Heritage.jpeg |asos_solingan = |joylashuvi = [[Thiruvananthapuram]], [[Kerala]],<br>[[Hindiston]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari = |direktor = |egasi = |jamoat_transporti = |o'tish_y...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988354 wikitext text/x-wiki {{Muzey |nomi =Tarix va madaniy meros muzeyi |original = |tasvir =Keralam - Museum of History and Heritage.jpeg |asos_solingan = |joylashuvi = [[Thiruvananthapuram]], [[Kerala]],<br>[[Hindiston]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari = |direktor = |egasi = |jamoat_transporti = |o'tish_yo'li = |turi = |toʻplam = |havola = |sayt = |Commons = }} '''Kerala Tarix va meros muzeyi''' [[Hindiston]]ning [[Kerala]] shtatidagi [[Tiruvanantapuram|Tiruvananthapuram]] shahrida joylashgan boʻlib, mavjud boʻlgan tarixdan oldingi va tarixiy dalillarga koʻra 3000 yildan ortiq davrni qamrab olgan Kerala tarixini va merosini hujjatlashtirishni maqsad qilgan muzey hisoblanadi<ref name='museum_official_websiteʻ></ref>. Bu Kerala turizmi va Kerala shtati arxeologiya departamentining qoʻshma loyihasidir<ref name='keralatourism'></ref>. Muzey mashhur [[Napier muzeyi]] va [[Tiruvananthapuram hayvonot bogʻi]] yaqinidagi Park View qarorgohida joylashgan<ref name='keralatourism'>{{cite web|title=Keralam - Museum of History and Heritage |url=https://www.keralatourism.org/destination/keralam-museum-history-thiruvananthapuram/540|website=Kerala Tourism|accessdate=24 October 2017}}</ref><ref name='museum_official_websiteʻ>{{cite web|title=KERALAM - Museum of history and heritage|url=http://www.museumkeralam.org/|website=Keralam - Museum|accessdate=24 October 2017}}</ref>. Mazmunni samarali yetkazish va foydalanuvchilar bilan oʻzaro aloqani taʼminlash maqsadida, muzey eksponatlarni yoritish uchun sensorli ekranli terminallar va hujjatli filmlarni namoyish etish uchun multimediali tizimlar kabi zamonaviy usullardan foydalanadi. == Asosiy eksponatlar == Muzey tarixiy ahamiyatga ega bir qancha diqqatga sazovor buyumlarni taqdim etadi, asosiy eksponatlardan baʼzilari quyidagilar: * [[Temir davri]] qabr buyumlari * Qadimgi Rim tangalari, masalan, ikki ming yil avvalgi qadimgi [[Rim imperiyasi]] va [[Chera imperiyasi]] oʻrtasidagi [[Malabar|Malabar sohillari]] (zamonaviy Kerala) boʻylab boʻlib oʻtgan qadimgi [[dengiz]] savdosi tarixini yoritib beruvchi [[rim]] dinorlari * [[Malayalam]] va [[Sanskrit|sanskrit]] tillaridagi taloq qogʻoz (palma bargi qoʻlyozmalari) toʻplami * [[Kottayam]]dagi [[Pundareekapuram ibodatxonasi]]dan olingan (milodiy taxminan XVII asr) [[Devoriy rassomlik|devoriy suratlar]] * [[Neolit]] davriga oid tosh qurollar ([[keltlar]]) * [[Braxma|Brahma]] haykali (milodiy taxminan XIV asr) * Yoga [[Narasimha]] [[murti]]si (milodiy taxminan XIV asr) * [[Nataraja]] haykali (milodiy taxminan XVI asr) == Yana qarang == * [[Palma bargi qoʻlyozmalar muzeyi (Tiruvananthapuram)]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} r8r3wh88mymc598iudvntjsdairffr1 5988355 5988354 2026-04-11T05:24:49Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Hindistondagi muzeylar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988355 wikitext text/x-wiki {{Muzey |nomi =Tarix va madaniy meros muzeyi |original = |tasvir =Keralam - Museum of History and Heritage.jpeg |asos_solingan = |joylashuvi = [[Thiruvananthapuram]], [[Kerala]],<br>[[Hindiston]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari = |direktor = |egasi = |jamoat_transporti = |o'tish_yo'li = |turi = |toʻplam = |havola = |sayt = |Commons = }} '''Kerala Tarix va meros muzeyi''' [[Hindiston]]ning [[Kerala]] shtatidagi [[Tiruvanantapuram|Tiruvananthapuram]] shahrida joylashgan boʻlib, mavjud boʻlgan tarixdan oldingi va tarixiy dalillarga koʻra 3000 yildan ortiq davrni qamrab olgan Kerala tarixini va merosini hujjatlashtirishni maqsad qilgan muzey hisoblanadi<ref name='museum_official_websiteʻ></ref>. Bu Kerala turizmi va Kerala shtati arxeologiya departamentining qoʻshma loyihasidir<ref name='keralatourism'></ref>. Muzey mashhur [[Napier muzeyi]] va [[Tiruvananthapuram hayvonot bogʻi]] yaqinidagi Park View qarorgohida joylashgan<ref name='keralatourism'>{{cite web|title=Keralam - Museum of History and Heritage |url=https://www.keralatourism.org/destination/keralam-museum-history-thiruvananthapuram/540|website=Kerala Tourism|accessdate=24 October 2017}}</ref><ref name='museum_official_websiteʻ>{{cite web|title=KERALAM - Museum of history and heritage|url=http://www.museumkeralam.org/|website=Keralam - Museum|accessdate=24 October 2017}}</ref>. Mazmunni samarali yetkazish va foydalanuvchilar bilan oʻzaro aloqani taʼminlash maqsadida, muzey eksponatlarni yoritish uchun sensorli ekranli terminallar va hujjatli filmlarni namoyish etish uchun multimediali tizimlar kabi zamonaviy usullardan foydalanadi. == Asosiy eksponatlar == Muzey tarixiy ahamiyatga ega bir qancha diqqatga sazovor buyumlarni taqdim etadi, asosiy eksponatlardan baʼzilari quyidagilar: * [[Temir davri]] qabr buyumlari * Qadimgi Rim tangalari, masalan, ikki ming yil avvalgi qadimgi [[Rim imperiyasi]] va [[Chera imperiyasi]] oʻrtasidagi [[Malabar|Malabar sohillari]] (zamonaviy Kerala) boʻylab boʻlib oʻtgan qadimgi [[dengiz]] savdosi tarixini yoritib beruvchi [[rim]] dinorlari * [[Malayalam]] va [[Sanskrit|sanskrit]] tillaridagi taloq qogʻoz (palma bargi qoʻlyozmalari) toʻplami * [[Kottayam]]dagi [[Pundareekapuram ibodatxonasi]]dan olingan (milodiy taxminan XVII asr) [[Devoriy rassomlik|devoriy suratlar]] * [[Neolit]] davriga oid tosh qurollar ([[keltlar]]) * [[Braxma|Brahma]] haykali (milodiy taxminan XIV asr) * Yoga [[Narasimha]] [[murti]]si (milodiy taxminan XIV asr) * [[Nataraja]] haykali (milodiy taxminan XVI asr) == Yana qarang == * [[Palma bargi qoʻlyozmalar muzeyi (Tiruvananthapuram)]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Hindistondagi muzeylar]] 041r0cc746d0elxqf0n2avqka9573hh Kriket muzeyi 0 1364104 5988356 2026-04-11T05:31:47Z Xumoshox Ismoilova 111327 „{{Muzey |nomi =Kriket muzeyi |original = |tasvir =Logo of Blades of Glory Cricket Museum, Pune.jpg |asos_solingan ={{Start date and age|2012}} |joylashuvi =[[Puna]], [[Maharashtra]],<br /> [[Hindiston]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{Coord|18|29|9.2328|N|73|50|36.7152|E|display=inline}} |direktor = |eg...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988356 wikitext text/x-wiki {{Muzey |nomi =Kriket muzeyi |original = |tasvir =Logo of Blades of Glory Cricket Museum, Pune.jpg |asos_solingan ={{Start date and age|2012}} |joylashuvi =[[Puna]], [[Maharashtra]],<br /> [[Hindiston]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{Coord|18|29|9.2328|N|73|50|36.7152|E|display=inline}} |direktor = |egasi = |jamoat_transporti = |oʻtish_yoʻli = |turi = |toʻplam =51,000 |havola = |sayt ={{URL|bladesofglorymuseum.com/}} |Commons = }} '''Kriket muzeyi''' kriket boʻyicha esdalik buyumlari muzeyi boʻlib, [[Hindiston]]ning [[Maharashtra|Maxarashtra]] shtatidagi [[Puna|Pune]] shahrida joylashgan. U sobiq [[Maxarashtra]] kriketchisi Rohan Pate tomonidan tashkil etilgan va 2012-yilda [[Sachin Tendulkar]] tomonidan ochilgan<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/off-the-field/Pune-basks-in-Blades-of-Glory/articleshow/13106458.cms|title=Pune basks in 'Blades of Glory'|newspaper=[[The Times of India]]|access-date=27 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160929213904/http://timesofindia.indiatimes.com/sports/off-the-field/Pune-basks-in-Blades-of-Glory/articleshow/13106458.cms|archive-date=29 September 2016|url-status=live}}</ref>. [[File:Virat Kohli's bat at Blades of Glory Cricket Museum, Pune.jpg|thumb|230x230px|[[Virat Koxli]]ning Kriket muzeyidagi imzolangan bitasi]] Muzeyda {{Convert|5000|ft2|abbr=on}} maydonli galereya mavjud boʻlib, unda 51 000 dan ortiq kriket buyumlari toʻplami saqlanadi. Ular orasida jahon chempionati gʻolib jamoalari sardorlari tomonidan imzolangan bitalar, Jahon chempionati gʻolib jamoalari aʼzolari tomonidan imzolangan bitalar, 2011-yilgi Kriket boʻyicha jahon chempionatida gʻolib chiqqan Hindiston terma jamoasining imzolangan futbolkalari, shuningdek, mashhur xalqaro kriketchilar tomonidan ishlatilgan va ular tomonidan imzolangan shaxsiy buyumlar bor<ref>{{cite news|url=http://www.merinews.com/article/memories-come-alive-in-blades-of-glory-cricket-museum/15888014.shtml|title=Memories come alive in 'Blades of Glory' cricket museum|publisher=Merinews|access-date=27 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817055941/http://www.merinews.com/article/memories-come-alive-in-blades-of-glory-cricket-museum/15888014.shtml|archive-date=17 August 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/kedar-jadhav-gifts-winning-odi-t-shirt-to-blades-of-glory-museum-4513302/|title=Kedar Jadhav gifts winning ODI t-shirt to Blades of Glory museum|date=8 February 2017|newspaper=[[Indian Express]]|language=en-IN|access-date=15 December 2023}}</ref>. 450 dan ortiq xalqaro kriketchi muzeyga tashrif buyurgan<ref>{{cite web|url=https://sport360.com/gallery/cricket_india/226842/inside-story-a-unique-cricketing-journey-through-history-at-punes-blades-of-glory-museum-in-india|title=A unique cricketing journey through history at Pune’s Blades of Glory museum in India|publisher=sport360.com|language=en-US|access-date=27 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170327044528/http://sport360.com/gallery/cricket_india/226842/inside-story-a-unique-cricketing-journey-through-history-at-punes-blades-of-glory-museum-in-india|archive-date=27 March 2017|url-status=live}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} o1r7mwv8htwc66dic671oqj2kddbupl 5988357 5988356 2026-04-11T05:31:57Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Hindistondagi muzeylar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988357 wikitext text/x-wiki {{Muzey |nomi =Kriket muzeyi |original = |tasvir =Logo of Blades of Glory Cricket Museum, Pune.jpg |asos_solingan ={{Start date and age|2012}} |joylashuvi =[[Puna]], [[Maharashtra]],<br /> [[Hindiston]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{Coord|18|29|9.2328|N|73|50|36.7152|E|display=inline}} |direktor = |egasi = |jamoat_transporti = |oʻtish_yoʻli = |turi = |toʻplam =51,000 |havola = |sayt ={{URL|bladesofglorymuseum.com/}} |Commons = }} '''Kriket muzeyi''' kriket boʻyicha esdalik buyumlari muzeyi boʻlib, [[Hindiston]]ning [[Maharashtra|Maxarashtra]] shtatidagi [[Puna|Pune]] shahrida joylashgan. U sobiq [[Maxarashtra]] kriketchisi Rohan Pate tomonidan tashkil etilgan va 2012-yilda [[Sachin Tendulkar]] tomonidan ochilgan<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/off-the-field/Pune-basks-in-Blades-of-Glory/articleshow/13106458.cms|title=Pune basks in 'Blades of Glory'|newspaper=[[The Times of India]]|access-date=27 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160929213904/http://timesofindia.indiatimes.com/sports/off-the-field/Pune-basks-in-Blades-of-Glory/articleshow/13106458.cms|archive-date=29 September 2016|url-status=live}}</ref>. [[File:Virat Kohli's bat at Blades of Glory Cricket Museum, Pune.jpg|thumb|230x230px|[[Virat Koxli]]ning Kriket muzeyidagi imzolangan bitasi]] Muzeyda {{Convert|5000|ft2|abbr=on}} maydonli galereya mavjud boʻlib, unda 51 000 dan ortiq kriket buyumlari toʻplami saqlanadi. Ular orasida jahon chempionati gʻolib jamoalari sardorlari tomonidan imzolangan bitalar, Jahon chempionati gʻolib jamoalari aʼzolari tomonidan imzolangan bitalar, 2011-yilgi Kriket boʻyicha jahon chempionatida gʻolib chiqqan Hindiston terma jamoasining imzolangan futbolkalari, shuningdek, mashhur xalqaro kriketchilar tomonidan ishlatilgan va ular tomonidan imzolangan shaxsiy buyumlar bor<ref>{{cite news|url=http://www.merinews.com/article/memories-come-alive-in-blades-of-glory-cricket-museum/15888014.shtml|title=Memories come alive in 'Blades of Glory' cricket museum|publisher=Merinews|access-date=27 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817055941/http://www.merinews.com/article/memories-come-alive-in-blades-of-glory-cricket-museum/15888014.shtml|archive-date=17 August 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/kedar-jadhav-gifts-winning-odi-t-shirt-to-blades-of-glory-museum-4513302/|title=Kedar Jadhav gifts winning ODI t-shirt to Blades of Glory museum|date=8 February 2017|newspaper=[[Indian Express]]|language=en-IN|access-date=15 December 2023}}</ref>. 450 dan ortiq xalqaro kriketchi muzeyga tashrif buyurgan<ref>{{cite web|url=https://sport360.com/gallery/cricket_india/226842/inside-story-a-unique-cricketing-journey-through-history-at-punes-blades-of-glory-museum-in-india|title=A unique cricketing journey through history at Pune’s Blades of Glory museum in India|publisher=sport360.com|language=en-US|access-date=27 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170327044528/http://sport360.com/gallery/cricket_india/226842/inside-story-a-unique-cricketing-journey-through-history-at-punes-blades-of-glory-museum-in-india|archive-date=27 March 2017|url-status=live}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Hindistondagi muzeylar]] 5sfv9to0sz021oylihzvi12a9q7b8fj INS Chapal 0 1364105 5988359 2026-04-11T05:36:38Z Xumoshox Ismoilova 111327 „{{Muzey |nomi =INS Chapal |original = |tasvir =INS Chapal (K94).jpg |asos_solingan = |joylashuvi =[[Hindiston]], [[Karnataka]],<br> [[Karvar]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{coord|14|48|51.7|N|74|07|37.4|E|display=inline}} |direktor = |egasi = |jamoat_transporti = |oʻtish_yo...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988359 wikitext text/x-wiki {{Muzey |nomi =INS Chapal |original = |tasvir =INS Chapal (K94).jpg |asos_solingan = |joylashuvi =[[Hindiston]], [[Karnataka]],<br> [[Karvar]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{coord|14|48|51.7|N|74|07|37.4|E|display=inline}} |direktor = |egasi = |jamoat_transporti = |oʻtish_yoʻli = |turi =Kema muzey |toʻplam = |havola = |sayt ={{URL|https://touristinindia.com/karwar-warship-museum-garden/}} |Commons = }} '''INS ''Chapal'' (K94)''' [[Hindiston dengiz floti]]ning Chamak turkumidagi raketa kateri edi<ref name=in-chamak>{{cite web|url=http://indiannavy.nic.in/missile_chamak.htm |title=Surface Ships of Indian Navy |accessdate=2012-04-24 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090619082432/http://indiannavy.nic.in/missile_chamak.htm |archivedate=2009-06-19 }}</ref><ref name=br-osa-II>{{cite web|url=http://www.bharat-rakshak.com/NAVY/Ships/Past/89-Osa-II-Class.html |title=Bharat-Rakshak.com :: NAVY - Osa II Class |accessdate=2009-08-10 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100209025043/http://www.bharat-rakshak.com/NAVY/Ships/Past/89-Osa-II-Class.html |archivedate=2010-02-09 }}</ref>. Hozir u [[Karnataka]] shtatining [[Karvar]] shahridagi [[Rabindranat Tagor plyaji]]da joylashgan muzey kemadir<ref name=hindu-museum>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2006/05/16/stories/2006051606990300.htm |title=The Hindu : Karnataka News : INS Chapal towed to the shore |website=www.hindu.com |access-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108181323/http://www.hindu.com/2006/05/16/stories/2006051606990300.htm |archive-date=8 November 2012 |url-status=dead}}</ref>. Ushbu harbiy kema hozir Hindistonning Karnataka shtati, Karvar shahridagi Rabindranat Tagor plyajida maxsus beton maydonchaga oʻrnatilgan. Muzey ichida kapitan, dengizchilar, shifokorlar va boshqalar sifatida kiyintirilgan manekenlar joylashtirilgan. Raketalarning nusxalari ham Harbiy kema muzeyi ichida namoyish etiladi. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} 4sm3tjho9or6a46gj9kplnsnp225zcv 5988360 5988359 2026-04-11T05:36:48Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:HIndistondagi muzeylar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988360 wikitext text/x-wiki {{Muzey |nomi =INS Chapal |original = |tasvir =INS Chapal (K94).jpg |asos_solingan = |joylashuvi =[[Hindiston]], [[Karnataka]],<br> [[Karvar]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{coord|14|48|51.7|N|74|07|37.4|E|display=inline}} |direktor = |egasi = |jamoat_transporti = |oʻtish_yoʻli = |turi =Kema muzey |toʻplam = |havola = |sayt ={{URL|https://touristinindia.com/karwar-warship-museum-garden/}} |Commons = }} '''INS ''Chapal'' (K94)''' [[Hindiston dengiz floti]]ning Chamak turkumidagi raketa kateri edi<ref name=in-chamak>{{cite web|url=http://indiannavy.nic.in/missile_chamak.htm |title=Surface Ships of Indian Navy |accessdate=2012-04-24 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090619082432/http://indiannavy.nic.in/missile_chamak.htm |archivedate=2009-06-19 }}</ref><ref name=br-osa-II>{{cite web|url=http://www.bharat-rakshak.com/NAVY/Ships/Past/89-Osa-II-Class.html |title=Bharat-Rakshak.com :: NAVY - Osa II Class |accessdate=2009-08-10 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100209025043/http://www.bharat-rakshak.com/NAVY/Ships/Past/89-Osa-II-Class.html |archivedate=2010-02-09 }}</ref>. Hozir u [[Karnataka]] shtatining [[Karvar]] shahridagi [[Rabindranat Tagor plyaji]]da joylashgan muzey kemadir<ref name=hindu-museum>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2006/05/16/stories/2006051606990300.htm |title=The Hindu : Karnataka News : INS Chapal towed to the shore |website=www.hindu.com |access-date=17 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108181323/http://www.hindu.com/2006/05/16/stories/2006051606990300.htm |archive-date=8 November 2012 |url-status=dead}}</ref>. Ushbu harbiy kema hozir Hindistonning Karnataka shtati, Karvar shahridagi Rabindranat Tagor plyajida maxsus beton maydonchaga oʻrnatilgan. Muzey ichida kapitan, dengizchilar, shifokorlar va boshqalar sifatida kiyintirilgan manekenlar joylashtirilgan. Raketalarning nusxalari ham Harbiy kema muzeyi ichida namoyish etiladi. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:HIndistondagi muzeylar]] t5x9wq4w1ufmfmoj3s3fhvlmcwkpn8a Gara Altyn (futbol klubi) 0 1364106 5988361 2026-04-11T05:40:10Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 „'''Gara Altyn futbol klubi''' — [[Turkmaniston]]ning [[Bolqonobod]] shahrida joylashgan [[futbol klubi]]. U 2008-yilda Turkmaniston futbolining oliy divizionida ishtirok etgan. [[Bolqonobod stadioni]] klubning asosiy stadioni va 10 000 tomoshabinga mo‘ljallangan. Jamoa oxirgi marta 2011-yilda Ýokary Liga musobaqasida qatnashgan. == Manbalar == {{manbalar}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988361 wikitext text/x-wiki '''Gara Altyn futbol klubi''' — [[Turkmaniston]]ning [[Bolqonobod]] shahrida joylashgan [[futbol klubi]]. U 2008-yilda Turkmaniston futbolining oliy divizionida ishtirok etgan. [[Bolqonobod stadioni]] klubning asosiy stadioni va 10 000 tomoshabinga mo‘ljallangan. Jamoa oxirgi marta 2011-yilda Ýokary Liga musobaqasida qatnashgan. == Manbalar == {{manbalar}} n1ltqnu91yt95zznlzhim7sjecksmkc 5988362 5988361 2026-04-11T05:40:43Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 5988362 wikitext text/x-wiki '''Gara Altyn futbol klubi''' — [[Turkmaniston]]ning [[Bolqonobod]] shahrida joylashgan [[futbol klubi]]. U 2008-yilda Turkmaniston futbolining oliy divizionida ishtirok etgan. [[Bolqonobod stadioni]] klubning asosiy stadioni va 10 000 tomoshabinga mo‘ljallangan. Jamoa oxirgi marta 2011-yilda Ýokary Liga musobaqasida qatnashgan<ref>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/team/soccer/gara-altyn-sk/12155/|title=Gara Altyn SK - Soccer - Team Profile - Results, fixtures, squad, statistics - Global Sports Archive}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Gara Altyn}} tfhzwl3elyv9selx910nmvi26sa3kof 5988365 5988362 2026-04-11T05:46:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 5988365 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Gara Altyn Balkanabat | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Gara Altyn Sport Kluby | nickname = Black Gold | short name = Gara Altyn | founded = 2008 | dissolved = | American = | ground = [[ Bolqonobod stadioni]],<br>[[ Bolqonobod ]] | capacity = 10,000 | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Turkmaniston Yokari ligasi]] | season = 2008 | position = 9-o‘rin | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = ff0000 | body1 = ff0000 | rightarm1 = ff0000 | shorts1 = ff0000 | socks1 = ff0000 | pattern_name1 = | current = }} '''Gara Altyn futbol klubi''' — [[Turkmaniston]]ning [[Bolqonobod]] shahrida joylashgan [[futbol klubi]]. U 2008-yilda Turkmaniston futbolining oliy divizionida ishtirok etgan. [[Bolqonobod stadioni]] klubning asosiy stadioni va 10 000 tomoshabinga mo‘ljallangan. Jamoa oxirgi marta 2011-yilda Ýokary Liga musobaqasida qatnashgan<ref>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/team/soccer/gara-altyn-sk/12155/|title=Gara Altyn SK - Soccer - Team Profile - Results, fixtures, squad, statistics - Global Sports Archive}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Gara Altyn}} ofumc5f42afemybqnajkyfqbujlc5ac 5988366 5988365 2026-04-11T05:46:50Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 [[Turkum:Turkmaniston futbol klublari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988366 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Gara Altyn Balkanabat | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Gara Altyn Sport Kluby | nickname = Black Gold | short name = Gara Altyn | founded = 2008 | dissolved = | American = | ground = [[ Bolqonobod stadioni]],<br>[[ Bolqonobod ]] | capacity = 10,000 | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Turkmaniston Yokari ligasi]] | season = 2008 | position = 9-o‘rin | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = ff0000 | body1 = ff0000 | rightarm1 = ff0000 | shorts1 = ff0000 | socks1 = ff0000 | pattern_name1 = | current = }} '''Gara Altyn futbol klubi''' — [[Turkmaniston]]ning [[Bolqonobod]] shahrida joylashgan [[futbol klubi]]. U 2008-yilda Turkmaniston futbolining oliy divizionida ishtirok etgan. [[Bolqonobod stadioni]] klubning asosiy stadioni va 10 000 tomoshabinga mo‘ljallangan. Jamoa oxirgi marta 2011-yilda Ýokary Liga musobaqasida qatnashgan<ref>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/team/soccer/gara-altyn-sk/12155/|title=Gara Altyn SK - Soccer - Team Profile - Results, fixtures, squad, statistics - Global Sports Archive}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Gara Altyn}} [[Turkum:Turkmaniston futbol klublari]] maarahyhylb21e6679veyli6cb2id2v 5988367 5988366 2026-04-11T05:47:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 5988367 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Gara Altyn Balkanabat | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Gara Altyn Sport Kluby | nickname = Black Gold | short name = Gara Altyn | founded = 2008 | dissolved = | American = | ground = [[ Bolqonobod stadioni]],<br>[[ Bolqonobod ]] | capacity = 10,000 | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Turkmaniston Yokari ligasi]] | season = 2008 | position = 9-o‘rin | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = ff0000 | body1 = ff0000 | rightarm1 = ff0000 | shorts1 = ff0000 | socks1 = ff0000 | pattern_name1 = | current = }} '''Gara Altyn futbol klubi''' — [[Turkmaniston]]ning [[Bolqonobod]] shahrida joylashgan [[futbol klubi]]. U 2008-yilda Turkmaniston futbolining oliy divizionida ishtirok etgan. [[Bolqonobod stadioni]] klubning asosiy stadioni va 10 000 tomoshabinga mo‘ljallangan. Jamoa oxirgi marta 2011-yilda Ýokary Liga musobaqasida qatnashgan<ref>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/team/soccer/gara-altyn-sk/12155/|title=Gara Altyn SK - Soccer - Team Profile - Results, fixtures, squad, statistics - Global Sports Archive}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Turkmaniston Yokari Ligasi}} {{DEFAULTSORT:Gara Altyn}} [[Turkum:Turkmaniston futbol klublari]] 8h0garkur3jmkjk368hv1zr4bcnjpp2 G'allaorol tumani Korizquduq QFY Mukuri qishlog‘i 0 1364107 5988363 2026-04-11T05:43:38Z Bolbekov Azamat 247968 G‘allaorol tumani Korizquduq QFY Mukuri qishlog‘i 5988363 wikitext text/x-wiki '''Mukuri''' '''qishlog‘i''' - G‘allaorol tumani Korizquduq mahallasi hududida joylashgan qishloqlardan biri hisoblanadi. Korizquduq mahallasida jami 6235 nafar aholi istiqomat qiladi (2025 yil).<ref>{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati toponimlari}}</ref> '''Mukuri''' - nomning ilk shakli Mukori. Qishloq nomi bo‘lgan mukori so‘zi arab tilida yuk tashuvchi hayvonlarini ijaraga beruvchi kishiga nisbatan qo‘llanilgan. Oykonimni B.O‘rinboyev “yuk tashuvchi hayvonlarni kira ishlash uchun beruvchi kishini mukori deb atashadi” deb izohlagan. O‘tmishda g‘alla va boshqa qishloq xo‘jalik ekinlari asosan yuk tashuvchi hayvonlar yordamida yanchilgan va tashib keltirilgan. Albatta, o‘sha davrlarda yuk tashuvchi hayvonlarni ijaraga beruvchi va undan daromad ko‘radigan odamlar bo‘lganligi aniq. O‘tgan asrning 50 yillaridan keyin zamonaviy yuk tashuvchi texnikalarni ko‘payishi mukori xizmatiga ehtiyoj qoldirmadi. Mukori so‘zi hozirda ishlatilmay qolgan bo‘lsa ham, ammo u joy nomi sifatida doimo o‘zini eslatib turadi.<ref>{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati toponimlari}}</ref> '''''Boshqa izoh:''''' X-XIX-asrlarda tojik tilida maqari so‘zi qo‘rg‘onli joy, qo‘rg‘on o‘rni ma’nosini bergan. Maqari so‘zi keyinchalik turkiy tilli xalqlar talaffuzida Mukuri tarzida o‘zgargan bo‘lishi mumkin.<ref>{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati toponimlari}}</ref> f73xn98w8g2r7nvq6azopbgop6yp2w6 Olga Misař 0 1364108 5988364 2026-04-11T05:45:47Z Panpanchik 72616 „[[File:12841095-misarolga02.jpg|thumb|Olga Misař]] '''Olga Misař''', asl familiyasi '''Popper''' (1876 — 1950), avstriyalik [[tinchlik faoli]], [[Feminizm|feminist]] va yozuvchi edi. 1910-yildan boshlab u Avstriyada ayollar harakati va saylov huquqi bilan bogʻliq faoliyatlarda ishtirok etgan. 1915-yil aprel oyida u Avstriyani [[Gaaga]]da boʻlib oʻtgan [[Xalqaro ayollar kongressi]]da vakil sifatida namoyish etdi. Keyinchalik u Tinchlik va...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988364 wikitext text/x-wiki [[File:12841095-misarolga02.jpg|thumb|Olga Misař]] '''Olga Misař''', asl familiyasi '''Popper''' (1876 — 1950), avstriyalik [[tinchlik faoli]], [[Feminizm|feminist]] va yozuvchi edi. 1910-yildan boshlab u Avstriyada ayollar harakati va saylov huquqi bilan bogʻliq faoliyatlarda ishtirok etgan. 1915-yil aprel oyida u Avstriyani [[Gaaga]]da boʻlib oʻtgan [[Xalqaro ayollar kongressi]]da vakil sifatida namoyish etdi. Keyinchalik u [[Tinchlik va erkinlik uchun xalqaro ayollar ligasi]]ning Avstriya boʻlimi boshqaruv hayʼati aʼzosi boʻlib ishladi va shu bilan birga markaziy tashkilot ishlarida ham qatnashdi. Koʻp yillar davomida u [[Urushga qarshilar xalqaro ligasi]] (WRI)da faol boʻlib, 1928-yilda Avstriyaning [[Sonntagberg]] shahrida oʻtkazilgan ikkinchi WRI konferensiyasini tashkil etdi. 1939-yil aprel oyida natsistlar rejimi tahdidi ostida eri va qizi bilan birga Olga Misař Londonga yaqin joylashgan Enfieldga qochib bordi va u yerda [[Tinchlik va erkinlik uchun xalqaro liga]]ning Britaniya boʻlimiga qoʻshildi<ref name=gw>{{cite web|url=https://www.geschichtewiki.wien.gv.at/Olga_Misa%C5%99|title=Personen Olga Misař|publisher=Stadt Wien|date=7 December 2022|accessdate=9 January 2023 |language=}}</ref><ref name=fib>{{cite web|url=https://fraueninbewegung.onb.ac.at/node/3160|title= Frauen in Bewegung 1848–1938: Misař, Olga |publisher=Österreichische Nationalbibliotek|author=Jammernegg, Lydia|accessdate=9 January 2023 |language=de}}</ref><ref name=jstor>{{cite web|url=https://www.jstor.org/stable/23777197|title=Olga Misaŕ zum Gedächtnis |publisher=JSTOR: Berliner Wissenschafts-Verlag, Vol 50|author=Steinitz, Martha|accessdate=9 January 2023|page=367- |language=de}}</ref>. == Yoshligi va oilasi == 1876-yil 11-dekabrda Vena shahrida tugʻilgan Olga Popper toʻqimachilik ishlab chiqaruvchisi Dietrich David Popper (1845–1925) va uning rafiqasi Friederike (familiyasi Engelsmann)ning qizi edi<ref>{{cite web|url=https://www.geni.com/people/Olga-Misa%C5%99/6000000015612844562|title=Olga Misař (Popper)|publisher=Geni|accessdate=10 January 2023|language=}}</ref>. Dastlab Vena shahrida yahudiy ota-onasi tarbiyasida ulgʻaygan, 11 yoshidan 18 yoshigacha Angliyada yashab, ikki tilda bemalol soʻzlashadigan boʻlib yetishgan. Venaga qaytgach, ota-onasining istaklariga qaramay, ingliz tili oʻqitib topgan puli evaziga oʻqishini davom ettiradi<ref name=jstor/>. 1899-yilda u matematika oʻqituvchisi Vladimir Misař (1872–1963)ga turmushga chiqdi; 1900-yilda ulardan egizak qizlar — Olga va Vera — tugʻildi<ref name=gw/>. == Faoliyati == Ayollar masalalariga qiziqqan holda, u 1910-yildan boshlab [[Avstriya ayollar uyushmasi]]ning munozara klubi boshqaruv hayʼati aʼzosi edi, 1911–1912-yillarda esa onalikni himoya qilish masalalariga bagʻishlangan ''Mitteilungen des Österreichischen Bundes für Mutterschutz'' gazetasining muharriri boʻlib ishladi<ref name=fib/><ref>{{cite web|url=https://fraueninbewegung.onb.ac.at/node/4810|title= Mitteilungen des Österreichischen Bundes für Mutterschutz |publisher=Österreichischer Bund für Mutterschutz|accessdate=10 January 2023 |language=de}}</ref>. 1915-yil aprel oyida ayollar uyushmasining faol aʼzosi sifatida u Gaagada boʻlib oʻtgan Xalqaro ayollar kongressida Avstriya delegatlaridan biri boʻlgan<ref name=fib/>. Avstriyaga qaytgach, boshqa avstriyalik delegat [[Yella Hertzka]] bilan birga mazkur kongress natijasida tashkil etilgan [[Tinchlik va erkinlik uchun xalqaro ayollar ligasi]]ning (WILPF) Avstriya boʻlimiga asos soldi<ref name=jstor/>. 1917-yilda Misař Avstriya ayollar uyushmasi bilan yaqindan bogʻliq boʻlgan Österreichisch Friedenspartei (Avstriya tinchlik partiyasi)ning hammuassisi boʻldi. U tashkilotning koʻplab namoyishlarida qatnashib, koʻpincha politsiya bilan muammolarga duch kelgan<ref name=jstor/>. U 1919-yil fevral oyidagi milliy saylovda Demokratische Mittelstandspartei (Demokratik oʻrta tabaqa partiyasi) nomzodi sifatida oʻz nomzodini qoʻydi, ammo saylanmadi<ref name=gw/>. 1921-yildan boshlab, Yella Hertzka bilan birga, Misař WILPFning Avstriya boʻlimi boshqaruv hayʼati aʼzosi boʻldi. U WILPFning markaziy tashkilotida ham faol boʻlib, qariyb 15 yil davomida yillik yigʻilishlarda qatnashdi<ref name=jstor/>. Urushga qarshilar xalqaro ligasining Avstriya boʻlimi kotibi sifatida u tashkilotni Avstriyada rivojlantirdi va 1928-yil 27–31-iyul kunlari [[Sonntagberg]], [[Quyi Avstriya]]da boʻlib oʻtgan Urushga qarshilar xalqaro ikkinchi konferensiyasini (2. Internationale Konferenz der Kriegsdienstgegner) tashkil etdi<ref name=fib/>. [[Kurt Schuschnigg]] hukumati davrida Urushga qarshilar Avstriya ittifoqi (Bund der Kriegsdienstgegner) tarqatib yuborildi va natijada Misař endi Avstriyada faoliyat yurita olmaydigan boʻldi. Shunga qaramay, u xalqaro tarmoqdagi ishtirokini davom ettirdi. 1938-yil mart oyida Misař va uning erining uyi tintuv qilindi, koʻplab kitoblari musodara qilindi. 1939-yil aprelida ular qizi Olga va uning eri bilan yashash uchun Londonga yaqin Enfieldga koʻchib oʻtishdi<ref name=gw/>. Eri bilan birga Olga Misařning surgun hayoti oson kechmadi. Ular tarjimonlik yoki repetitorlik uchun juda oz imkoniyat borligini koʻrib, asosan qizining oilasi koʻmagiga tayanishga majbur boʻlishdi. 1942–1948-yillarda ular Vladimir toʻqimachilik korxonasida ofis ishini topgan [[Huddersfield]] shahriga koʻchib oʻtishdi. Shundan soʻng ular yana Enfieldga qaytishdi<ref name=gw/>. Olga Misař 1950-yil 8-oktabrda [[London]]da vafot etgan<ref name=fib/>. == Nashrlari == * ''Neuen Liebesidealen entgegen'' (Yangi muhabbat ideallariga tomon, 1919). Kirish soʻzi — Brigitte Rath. Institut für Anarchismusforschung, Vena 2017, ISBN 978-3-9501925-8-2<ref>{{cite web|url=https://www.goodreads.com/book/show/58254509-neuen-liebesidealen-entgegen|title= Neuen Liebesidealen entgegen |publisher=Institut für Anarchismusforschung|author=Misař, Olga|accessdate=10 January 2023|isbn=978-3-9501925-8-2 |language=}}</ref>. == Yana qarang == * [[Tinchlik faollari roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} 3ur2ufcfgc5ye1c78bs3ta0tw4x2v0l G‘allaorol tumani Jiydali QFY Beshkal qishlog‘i 0 1364109 5988369 2026-04-11T05:51:22Z Bolbekov Azamat 247968 G‘allaorol tumani Jiydali QFY Mukuri qishlog‘i 5988369 wikitext text/x-wiki '''Beshkal''' '''qishlog‘i''' - G‘allaorol tumani Jiydali mahalasi hududida joylashgan qishloqlardan biri hisoblanadi. Jiydali mahallasida jami 7835 nafar aholi istiqomat qiladi (2025 yil).<ref>{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati toponimlari}}</ref> '''Beshkal''' - etnooykonim. Mahalliy aholi tomonidan, qishloq nomi Yangiobod deb o‘zgartirilgan. Aslida, joy nomini o‘zgartirish maqbul ish emas, chunki ular ota-bobolardan qolgan qimmatbaho yodgorlik, ma’naviy meros, uni asrab-avaylash kerak. Yuzning rajab bolasi degan katta bo‘lagi tarkibida boshqa urug‘lar (tuyoqli, chol, beshjuz, choljuvut) qatorida beshkal urug‘i ham qayd qilingan.<ref>{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati toponimlari}}</ref> B.O‘rinboyev joy nomiga quyidagicha sharh bergan: “mang‘it urug‘ining bir bo‘limi beshkal deyiladi. Arablarning rabotak urug‘i qorason, zambilto‘da, shamil va beshkal shoxobchalariga bo‘linadi. Etnonimdan qishloq nomi yaratilgan”. Mahalliy xalq o‘zini qo‘ng‘irot qabilasiga mansub deb xisoblashadi. Qo‘ng‘irot - o‘zbek qabilalaridan biri. Qo‘ng‘irotlarning asosiy qismi Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlarida yashaydi. Qozoq, qirg‘iz, qoraqolpoq xalqlari tarkibida ham qo‘ng‘irotlar bor. Respublikada, xususan, Zarafshon vodiysida 20 ga yaqin aholi punkti Qo‘ng‘irot deb atalgan.<ref>{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati toponimlari}}</ref> Nomning xalqona etimologiyasi bo‘yicha, qadimda ularning avlod-ajdodlari Surxondaryoda yashagan, boshida yarasi bo‘lgan beshta aka-uka kasallikdan qutilish maqsadida turli tomonlarga tarqalgan. Beshkal qishlog‘ining hozirgi aholisi uchinchi o‘g‘ilning oltinchi-yettinchi avlodlari hisoblanadi. Aytishlaricha, hozirga qadar aka-uka avlodlari orasida aloqa mavjud. Zomin tumanida ham shu nom bilan qishloq bor. Mang‘it, yuz va o‘zbeklashgan arablarda ham beshkal urug‘i bo‘lgan.  <ref>{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati toponimlari}}</ref> d6e4a4uvfjh3nmycidykyg6us6mogfi Liliana Zajbert 0 1364110 5988370 2026-04-11T05:53:43Z Panpanchik 72616 „{{Infobox person | name = Liliana Zajbert | image = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth year and age|2009}} | birth_place = | death_date = | death_place = | other_names = | education = | occupation = aktrisa, raqqosa | years_active = | spouse = | children = | relatives = | website = }}...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988370 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Liliana Zajbert | image = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth year and age|2009}} | birth_place = | death_date = | death_place = | other_names = | education = | occupation = aktrisa, raqqosa | years_active = | spouse = | children = | relatives = | website = }} '''Liliana Zajbert''' ({{IPA1|pl|liˈlja.na ˈzaj.bɛrt|lang}}; 2009-yilda tugʻilgan) polyak kino, televideniye va teatr aktrisasi hamda raqqosa. U 2023-yilgi sarguzasht janridagi bolalar filmi ''Poyezdda sayohat qilgan it''da bosh qahramon Zusiya rolini, shuningdek uning 2025-yildagi davomi ''Poyezdda sayohat qilgan it 2''da ham ijro etgan. == Hayoti == Liliana Zajbert 2009-yilda tugʻilgan<ref>{{cite web|url=https://www.filmweb.pl/person/Liliana+Zajbert-2855793|website=filmweb.pl|title=Liliana Zajbert|language=pl}}</ref><ref name=tvm>{{cite web|url=https://www.tvmazowsze.pl/artykul/5695,psychologicznie-pedagogicznie-porozmawiajmy-o-tym-kariera-filmowa-dzieci-liliana-zajbert|website=tvmazowsze.pl|title=Psychologicznie Pedagogicznie, porozmawiajmy o tym... - kariera filmowa dzieci/Liliana Zajbert|date=3 June 2024|language=pl|author=Małgorzata Gasik}}</ref>. U ijodiy faoliyatini bolalar [[Xalq raqsi|xalq raqslari]] guruhida raqqosa sifatida boshlagan, keyin esa sahnada aktyorlik qilishni davom ettirgan<ref name=tvm/>. Zajbert bir qator teleseriallarda suratga tushgan, jumladan, ''Komisarz Alex'' (2020), ''Qargʻa'' (2021), ''Mahkam ushla'' (2022), ''Rafi'' (2023), ''Mecenas Porada'' (2023) va ''Na signale'' (2023)<ref>{{cite web|url=https://www.filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=11194779|website=filmpolski.pl|title=Liliana Zajbert|language=pl}}</ref>. U 2023-yilgi sarguzasht janridagi bolalar filmi ''Poyezdda sayohat qilgan it''da, shuningdek uning 2025-yildagi davomi ''Poyezdda sayohat qilgan it 2''da bosh qahramon Zusiya rolini ijro etgan<ref>{{cite web|url=https://telemagazyn.pl/premiera-filmu-o-psie-ktory-jezdzil-koleja-zobacz-zdjecia-mateusz-damiecki-z-zona-paulina-monika-pikula-liliana-zajbert-i-inni/ar/c13-17830597|website=telemagazyn.pl|title=Premiera filmu 'O psie, który jeździł koleją'. Zobacz zdjęcia! Mateusz Damięcki z żoną Pauliną, Monika Pikuła, Liliana Zajbert i inni|language=pl|author=Magdalena Bohdanowicz|date=24 August 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://film.interia.pl/wiadomosci/news-o-psie-ktory-jezdzil-koleja-polskie-gwiazdy-w-adaptacji-popu,nId,6214124|website=film.interia.pl|title='O psie, który jeździł koleją': Polskie gwiazdy w adaptacji popularnej lektury|author=Krystian Zając|date=11 August 2022|language=pl}}</ref><ref>{{cite web|url=https://film.dziennik.pl/news/artykuly/9824864,o-psie-ktory-jezdzil-koleja-2-kiedy-gdzie-ogladac.html|website=film.dziennik.pl|title=Blisko 750 000 widzów. Dopisali ciąg dalszy do uwielbianej adaptacji lektury oprac. Piotr Kozłowski|language=pl|date=29 June 2025}}</ref>. == Filmografiyasi == === Filmlar === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | Yil ! scope="col" | Nomi ! scope="col" | Roli ! scope="col" class="unsortable" | Izohlar |- | 2023 | ''Poyezdda sayohat qilgan it'' | Zusiya | Bosh rol; badiiy film |- | 2024 | ''Vagarlar'' | Sara | Qisqa metrajli film |- | rowspan=2|2025 | ''Poyezdda sayohat qilgan it 2'' | Zusiya | Bosh rol; badiiy film |- | ''Oktava'' | Amanda | Qisqa metrajli film |} === Teleseriallar === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | Yil ! scope="col" | Nomi ! scope="col" | Roli ! scope="col" class="unsortable" | Izohlar |- | 2020 | ''Komisarz Alex'' | Asha | Epizod: „Ritaning oshxonasi“ |- | 2021 | ''Qargʻa'' | Qiz | 5-epizod |- | 2022 | ''Mahkam ushla'' | Yaśminaning dugonasi | 1-epizod |- | rowspan=3|2023 | ''Rafi'' | Ada Zyayska | 9-epizod |- | ''Mecenas Porada'' | Marisa Gavrish | Epizod: „Oʻzingga oʻyinchoq ayiqlar ol“ |- | ''Na signale'' | Zusiya | Epizod: „Moddaning isyoni“ |- |} === Polyak tilidagi dublyaj === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | Yil ! scope="col" | Nomi ! scope="col" | Roli ! scope="col" class="unsortable" | Izohlar |- | 2024 | ''Erik Stoneheart'' | Mariya | Badiiy film; dastlab 2022-yilda chiqarilgan |} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://www.imdb.com/name/nm12617823/ Liliana Zajbert] at [[IMDb]] * [https://www.filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=11194779 Liliana Zajbert] [[FilmPolski.pl]] saytida (polyakcha) * [https://www.filmweb.pl/person/Liliana+Zajbert-2855793 Liliana Zajbert] [[Filmweb]] saytida (polyakcha) {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Zajbert, Liliana}} dfqp25kppts8wjv4e1d49yc9lnhds83 5988371 5988370 2026-04-11T05:54:13Z Panpanchik 72616 [[Turkum:2009-yilda tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988371 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Liliana Zajbert | image = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth year and age|2009}} | birth_place = | death_date = | death_place = | other_names = | education = | occupation = aktrisa, raqqosa | years_active = | spouse = | children = | relatives = | website = }} '''Liliana Zajbert''' ({{IPA1|pl|liˈlja.na ˈzaj.bɛrt|lang}}; 2009-yilda tugʻilgan) polyak kino, televideniye va teatr aktrisasi hamda raqqosa. U 2023-yilgi sarguzasht janridagi bolalar filmi ''Poyezdda sayohat qilgan it''da bosh qahramon Zusiya rolini, shuningdek uning 2025-yildagi davomi ''Poyezdda sayohat qilgan it 2''da ham ijro etgan. == Hayoti == Liliana Zajbert 2009-yilda tugʻilgan<ref>{{cite web|url=https://www.filmweb.pl/person/Liliana+Zajbert-2855793|website=filmweb.pl|title=Liliana Zajbert|language=pl}}</ref><ref name=tvm>{{cite web|url=https://www.tvmazowsze.pl/artykul/5695,psychologicznie-pedagogicznie-porozmawiajmy-o-tym-kariera-filmowa-dzieci-liliana-zajbert|website=tvmazowsze.pl|title=Psychologicznie Pedagogicznie, porozmawiajmy o tym... - kariera filmowa dzieci/Liliana Zajbert|date=3 June 2024|language=pl|author=Małgorzata Gasik}}</ref>. U ijodiy faoliyatini bolalar [[Xalq raqsi|xalq raqslari]] guruhida raqqosa sifatida boshlagan, keyin esa sahnada aktyorlik qilishni davom ettirgan<ref name=tvm/>. Zajbert bir qator teleseriallarda suratga tushgan, jumladan, ''Komisarz Alex'' (2020), ''Qargʻa'' (2021), ''Mahkam ushla'' (2022), ''Rafi'' (2023), ''Mecenas Porada'' (2023) va ''Na signale'' (2023)<ref>{{cite web|url=https://www.filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=11194779|website=filmpolski.pl|title=Liliana Zajbert|language=pl}}</ref>. U 2023-yilgi sarguzasht janridagi bolalar filmi ''Poyezdda sayohat qilgan it''da, shuningdek uning 2025-yildagi davomi ''Poyezdda sayohat qilgan it 2''da bosh qahramon Zusiya rolini ijro etgan<ref>{{cite web|url=https://telemagazyn.pl/premiera-filmu-o-psie-ktory-jezdzil-koleja-zobacz-zdjecia-mateusz-damiecki-z-zona-paulina-monika-pikula-liliana-zajbert-i-inni/ar/c13-17830597|website=telemagazyn.pl|title=Premiera filmu 'O psie, który jeździł koleją'. Zobacz zdjęcia! Mateusz Damięcki z żoną Pauliną, Monika Pikuła, Liliana Zajbert i inni|language=pl|author=Magdalena Bohdanowicz|date=24 August 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://film.interia.pl/wiadomosci/news-o-psie-ktory-jezdzil-koleja-polskie-gwiazdy-w-adaptacji-popu,nId,6214124|website=film.interia.pl|title='O psie, który jeździł koleją': Polskie gwiazdy w adaptacji popularnej lektury|author=Krystian Zając|date=11 August 2022|language=pl}}</ref><ref>{{cite web|url=https://film.dziennik.pl/news/artykuly/9824864,o-psie-ktory-jezdzil-koleja-2-kiedy-gdzie-ogladac.html|website=film.dziennik.pl|title=Blisko 750 000 widzów. Dopisali ciąg dalszy do uwielbianej adaptacji lektury oprac. Piotr Kozłowski|language=pl|date=29 June 2025}}</ref>. == Filmografiyasi == === Filmlar === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | Yil ! scope="col" | Nomi ! scope="col" | Roli ! scope="col" class="unsortable" | Izohlar |- | 2023 | ''Poyezdda sayohat qilgan it'' | Zusiya | Bosh rol; badiiy film |- | 2024 | ''Vagarlar'' | Sara | Qisqa metrajli film |- | rowspan=2|2025 | ''Poyezdda sayohat qilgan it 2'' | Zusiya | Bosh rol; badiiy film |- | ''Oktava'' | Amanda | Qisqa metrajli film |} === Teleseriallar === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | Yil ! scope="col" | Nomi ! scope="col" | Roli ! scope="col" class="unsortable" | Izohlar |- | 2020 | ''Komisarz Alex'' | Asha | Epizod: „Ritaning oshxonasi“ |- | 2021 | ''Qargʻa'' | Qiz | 5-epizod |- | 2022 | ''Mahkam ushla'' | Yaśminaning dugonasi | 1-epizod |- | rowspan=3|2023 | ''Rafi'' | Ada Zyayska | 9-epizod |- | ''Mecenas Porada'' | Marisa Gavrish | Epizod: „Oʻzingga oʻyinchoq ayiqlar ol“ |- | ''Na signale'' | Zusiya | Epizod: „Moddaning isyoni“ |- |} === Polyak tilidagi dublyaj === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | Yil ! scope="col" | Nomi ! scope="col" | Roli ! scope="col" class="unsortable" | Izohlar |- | 2024 | ''Erik Stoneheart'' | Mariya | Badiiy film; dastlab 2022-yilda chiqarilgan |} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://www.imdb.com/name/nm12617823/ Liliana Zajbert] at [[IMDb]] * [https://www.filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=11194779 Liliana Zajbert] [[FilmPolski.pl]] saytida (polyakcha) * [https://www.filmweb.pl/person/Liliana+Zajbert-2855793 Liliana Zajbert] [[Filmweb]] saytida (polyakcha) {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Zajbert, Liliana}} [[Turkum:2009-yilda tugʻilganlar]] g72qy78diiwcojzi6g2tb9qt1rkc3h0 5988372 5988371 2026-04-11T05:54:23Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Polshalik aktrisalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988372 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Liliana Zajbert | image = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth year and age|2009}} | birth_place = | death_date = | death_place = | other_names = | education = | occupation = aktrisa, raqqosa | years_active = | spouse = | children = | relatives = | website = }} '''Liliana Zajbert''' ({{IPA1|pl|liˈlja.na ˈzaj.bɛrt|lang}}; 2009-yilda tugʻilgan) polyak kino, televideniye va teatr aktrisasi hamda raqqosa. U 2023-yilgi sarguzasht janridagi bolalar filmi ''Poyezdda sayohat qilgan it''da bosh qahramon Zusiya rolini, shuningdek uning 2025-yildagi davomi ''Poyezdda sayohat qilgan it 2''da ham ijro etgan. == Hayoti == Liliana Zajbert 2009-yilda tugʻilgan<ref>{{cite web|url=https://www.filmweb.pl/person/Liliana+Zajbert-2855793|website=filmweb.pl|title=Liliana Zajbert|language=pl}}</ref><ref name=tvm>{{cite web|url=https://www.tvmazowsze.pl/artykul/5695,psychologicznie-pedagogicznie-porozmawiajmy-o-tym-kariera-filmowa-dzieci-liliana-zajbert|website=tvmazowsze.pl|title=Psychologicznie Pedagogicznie, porozmawiajmy o tym... - kariera filmowa dzieci/Liliana Zajbert|date=3 June 2024|language=pl|author=Małgorzata Gasik}}</ref>. U ijodiy faoliyatini bolalar [[Xalq raqsi|xalq raqslari]] guruhida raqqosa sifatida boshlagan, keyin esa sahnada aktyorlik qilishni davom ettirgan<ref name=tvm/>. Zajbert bir qator teleseriallarda suratga tushgan, jumladan, ''Komisarz Alex'' (2020), ''Qargʻa'' (2021), ''Mahkam ushla'' (2022), ''Rafi'' (2023), ''Mecenas Porada'' (2023) va ''Na signale'' (2023)<ref>{{cite web|url=https://www.filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=11194779|website=filmpolski.pl|title=Liliana Zajbert|language=pl}}</ref>. U 2023-yilgi sarguzasht janridagi bolalar filmi ''Poyezdda sayohat qilgan it''da, shuningdek uning 2025-yildagi davomi ''Poyezdda sayohat qilgan it 2''da bosh qahramon Zusiya rolini ijro etgan<ref>{{cite web|url=https://telemagazyn.pl/premiera-filmu-o-psie-ktory-jezdzil-koleja-zobacz-zdjecia-mateusz-damiecki-z-zona-paulina-monika-pikula-liliana-zajbert-i-inni/ar/c13-17830597|website=telemagazyn.pl|title=Premiera filmu 'O psie, który jeździł koleją'. Zobacz zdjęcia! Mateusz Damięcki z żoną Pauliną, Monika Pikuła, Liliana Zajbert i inni|language=pl|author=Magdalena Bohdanowicz|date=24 August 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://film.interia.pl/wiadomosci/news-o-psie-ktory-jezdzil-koleja-polskie-gwiazdy-w-adaptacji-popu,nId,6214124|website=film.interia.pl|title='O psie, który jeździł koleją': Polskie gwiazdy w adaptacji popularnej lektury|author=Krystian Zając|date=11 August 2022|language=pl}}</ref><ref>{{cite web|url=https://film.dziennik.pl/news/artykuly/9824864,o-psie-ktory-jezdzil-koleja-2-kiedy-gdzie-ogladac.html|website=film.dziennik.pl|title=Blisko 750 000 widzów. Dopisali ciąg dalszy do uwielbianej adaptacji lektury oprac. Piotr Kozłowski|language=pl|date=29 June 2025}}</ref>. == Filmografiyasi == === Filmlar === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | Yil ! scope="col" | Nomi ! scope="col" | Roli ! scope="col" class="unsortable" | Izohlar |- | 2023 | ''Poyezdda sayohat qilgan it'' | Zusiya | Bosh rol; badiiy film |- | 2024 | ''Vagarlar'' | Sara | Qisqa metrajli film |- | rowspan=2|2025 | ''Poyezdda sayohat qilgan it 2'' | Zusiya | Bosh rol; badiiy film |- | ''Oktava'' | Amanda | Qisqa metrajli film |} === Teleseriallar === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | Yil ! scope="col" | Nomi ! scope="col" | Roli ! scope="col" class="unsortable" | Izohlar |- | 2020 | ''Komisarz Alex'' | Asha | Epizod: „Ritaning oshxonasi“ |- | 2021 | ''Qargʻa'' | Qiz | 5-epizod |- | 2022 | ''Mahkam ushla'' | Yaśminaning dugonasi | 1-epizod |- | rowspan=3|2023 | ''Rafi'' | Ada Zyayska | 9-epizod |- | ''Mecenas Porada'' | Marisa Gavrish | Epizod: „Oʻzingga oʻyinchoq ayiqlar ol“ |- | ''Na signale'' | Zusiya | Epizod: „Moddaning isyoni“ |- |} === Polyak tilidagi dublyaj === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | Yil ! scope="col" | Nomi ! scope="col" | Roli ! scope="col" class="unsortable" | Izohlar |- | 2024 | ''Erik Stoneheart'' | Mariya | Badiiy film; dastlab 2022-yilda chiqarilgan |} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://www.imdb.com/name/nm12617823/ Liliana Zajbert] at [[IMDb]] * [https://www.filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=11194779 Liliana Zajbert] [[FilmPolski.pl]] saytida (polyakcha) * [https://www.filmweb.pl/person/Liliana+Zajbert-2855793 Liliana Zajbert] [[Filmweb]] saytida (polyakcha) {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Zajbert, Liliana}} [[Turkum:2009-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Polshalik aktrisalar]] nu5a9cf7vyxchiu1wjjgwear01329gr Munozara:Liliana Zajbert 1 1364111 5988373 2026-04-11T05:55:20Z Panpanchik 72616 „{{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= kino|mamlakat=Polsha|mamlakat2=|mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988373 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= kino|mamlakat=Polsha|mamlakat2=|mamlakat3= }} keb1grjk00xdrfy7y5iw1cpymsaztq1 Eudalaca minuscula 0 1364112 5988374 2026-04-11T05:55:23Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988374 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Eudalaca minuscula | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Eudalaca minuscula''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q5406433}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} 1uf1vf1p7cigsaqd8stl39gxfio6dfy Eudalaca nomaqua 0 1364113 5988375 2026-04-11T05:56:19Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988375 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Eudalaca nomaqua | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Eudalaca nomaqua''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q5406436}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} qu9stm9wjdiuc4m9blspvjeumk4i27e Palpifer murinus 0 1364114 5988377 2026-04-11T06:00:24Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988377 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Palpifer murinus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Palpifer murinus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Hindiston]]da uchraydi. Lichinkalari [[Kolokaziya]] o‘simligi bilan oziqlanadi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q15639450}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} f9b3o50rekeb7yy0aycbfkoc9ye2gy4 Suzanna von Nathusius 0 1364115 5988378 2026-04-11T06:01:01Z Panpanchik 72616 „{{Infobox person |image=Suzanna von Nathusius, portrait 2008.jpg |imagesize=150px |caption=Suzanna von Nathusius, 2008-yil |birth_date={{birth date and age|2000|4|12|df=y}} |birth_place=[[Varshava]], [[Polsha]] }} [[File:KLAN 10 LECIE 14.11.2007 (32).jpg|thumb|Polsha seriali ''Klan''ning 10 yilligi tantanasida tortni kesayotgan Suzanna von Nathusius. 2007-yil 14-noyabr]] File:Suzanna von Nathusius, interview Warsaw.JPG|thumb|Suzanna von Nathusius...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988378 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |image=Suzanna von Nathusius, portrait 2008.jpg |imagesize=150px |caption=Suzanna von Nathusius, 2008-yil |birth_date={{birth date and age|2000|4|12|df=y}} |birth_place=[[Varshava]], [[Polsha]] }} [[File:KLAN 10 LECIE 14.11.2007 (32).jpg|thumb|Polsha seriali ''Klan''ning 10 yilligi tantanasida tortni kesayotgan Suzanna von Nathusius. 2007-yil 14-noyabr]] [[File:Suzanna von Nathusius, interview Warsaw.JPG|thumb|Suzanna von Nathusius ''Panorama'' (TVP 2) yangiliklar dasturi uchun intervyu bermoqda. 2007-yil 22-aprel]] '''Suzanna von Nathusius''' (2000-yil 12-aprelda tugʻilgan) — kelib chiqishi nemis boʻlgan polshalik [[Aktyor|televideniye aktrisasi]]. == Faoliyati == Uch yoshida Suzanna von Nathusiusni televizion reklamalar uchun tanlashgan. Yetti yoshida u ''Auschwitz: The Nazis and the 'Final Solution'' nomli [[BBC]] [[Hujjatli film|hujjatli film]] turkumida ilk bor filmda suratga tushdi<ref>{{cite news|last=Krasicki|first=Artur|language=Polish|title=Ze szkoły na plan|url=http://www.swiatseriali.pl/seriale/klan-380/news-ze-szkoly-na-plan,nId,280581|accessdate=March 12, 2013|newspaper=swiatseriali.pl|date=March 31, 2010}}</ref>. U koʻplab (TV, billboard, bosma) reklamalarida qatnashgan, jumladan 2005-yildagi uzoq davom etgan ommaviy axborot kampaniyasi ''Orange Go''da qatnashdi. 2004-yil fevral oyida u ilk bor Polshaning eng qadimgi seriali ''Klan''da (1997-yildan beri davlat teleradiokompaniyasi [[TVP1]]da efirga uzatiladi)<ref>website [http://www.klan.com.pl/aktorzy-klanu/ Klan.com.pl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090927053203/http://www.klan.com.pl/aktorzy-klanu/ |date=2009-09-27 }} (in Polish)</ref> Malgjojata (Malgosya) Borecka rolini ijro etdi; hozirda bu Polshadagi mashhurlik boʻyicha uchinchi serial hisoblanadi. 2009-yil fevralidagi besh yillik (''Klan''dagi) yubileyiga kelib, u allaqachon 160 qismda koʻrinish bergan edi. 2006-yildan beri u boshqa teleserial va filmlarda ham ikkinchi darajali rollarni ijro etib keladi. === Filmografiya === * ''Klan'' (2004–2013) — Malgjojata Borecka rolida (serial, TVP1) * ''Kriminalni'' (1 qism, 2006) — doʻkondagi qiz rolida (jinoyat seriali, [[TVN]]) * ''Hela v opałach'' (2006) (komediya, TVN) * ''Plebania'' (2 qism, 2007–2008) — Mariya rolida (serial, TVP1) * ''Kriminalni'' (1-qism, 2008) — jabrlanuvchilarning qizi rolida (jinoyat seriali, TVN) * ''Niech żyje pogrzeb'' (2008) — qiz rolida (badiiy film) <ref>''New Polish Films'', Polish Film Institute, The Association of Polish Filmmakers, [http://www.pisf.pl/files/wydawnictwa/2009/new_polish_feature_films_2009.pdf p. 103]</ref>. === Boshqa telefaoliyati === * 2005: ''Dziecięce Aktorki'', intervyu, 2005-yil 17-mart (turmush tarzi koʻrsatuvi, [[TVN Style]]) * 2005: ''Familiada'', 2005-yil 15-may (viktorina, [[TVP2]]) * 2005: ''Kava chi herbata?'', 2005-yil noyabr (ertalabki dastur, TVP1) * 2007: ''Panorama'', 2007-yil 22-aprel (yangiliklar, TVP 2) * 2007: ''Jubileusz 10-lecie Klanu'', 2007-yil 14-noyabr (maxsus dastur, TVP1) * 2008: ''Dzień Dobry TVN'', 2008-yil 21-yanvar (ertalabki dastur, TVN) * 2008: ''Festival Filmu Płocku'', 2008-yil 22-iyun (kinofestival, TVP1) * 2008: ''Red Light'', 2008-yil 10-sentabr (TVN7) * 2008: ''Dzień Otwarty TVP'', 2008-yil 14-sentabr (festival, TVP1, TVP2, [[TVP3]], [[TVP Polonia]]) * 2009: ''Rozmovi v Toku'', 2009-yil 28-aprel (tok-shou, TVN) * 2010: ''Kava chi herbata?'', 2010-yil 1-iyun, ''Dzień Dziecka'' (Bolalar kuni) (ertalabki dastur, TVP1) {{Clear}} == Hayoti == Suzanna von Nathusius — [[Olmoniya (Germaniya)|nemis]] noshiri va uning polshalik xotini oilasidagi uchinchi farzand<ref>webservice[[Fakt]], 24.12.2010 ,''[http://www.fakt.pl/Komu-puscil-sie-taki-wasik-To-nie-Malysz-,artykuly,91042,1.html Komu puścił się taki wąsik? To nie Małysz!]'', (in Polish)</ref>. U nemis va polyak [[Fuqarolik|fuqaroligi]]ga ega va Varshavadagi [[Katolik cherkovi|katolik]] maktabida oʻqigan. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{commons category|Suzanna von Nathusius}} * {{IMDb name|3084183|Suzanna von Nathusius}} * [http://www.filmpolski.pl/fp/index.php/1144903 FilmPolski.pl — Listing of Polish actors at the Film University in Łodz] (polyakcha) * [http://www.filmweb.pl/person/Suzanna+von+Nathusius-637219 FilmWeb.pl] — Database: Commercials and movies 4ya5grmi63l89ntlfdyutiy0km8utn7 5988379 5988378 2026-04-11T06:01:09Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Polshalik aktrisalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988379 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |image=Suzanna von Nathusius, portrait 2008.jpg |imagesize=150px |caption=Suzanna von Nathusius, 2008-yil |birth_date={{birth date and age|2000|4|12|df=y}} |birth_place=[[Varshava]], [[Polsha]] }} [[File:KLAN 10 LECIE 14.11.2007 (32).jpg|thumb|Polsha seriali ''Klan''ning 10 yilligi tantanasida tortni kesayotgan Suzanna von Nathusius. 2007-yil 14-noyabr]] [[File:Suzanna von Nathusius, interview Warsaw.JPG|thumb|Suzanna von Nathusius ''Panorama'' (TVP 2) yangiliklar dasturi uchun intervyu bermoqda. 2007-yil 22-aprel]] '''Suzanna von Nathusius''' (2000-yil 12-aprelda tugʻilgan) — kelib chiqishi nemis boʻlgan polshalik [[Aktyor|televideniye aktrisasi]]. == Faoliyati == Uch yoshida Suzanna von Nathusiusni televizion reklamalar uchun tanlashgan. Yetti yoshida u ''Auschwitz: The Nazis and the 'Final Solution'' nomli [[BBC]] [[Hujjatli film|hujjatli film]] turkumida ilk bor filmda suratga tushdi<ref>{{cite news|last=Krasicki|first=Artur|language=Polish|title=Ze szkoły na plan|url=http://www.swiatseriali.pl/seriale/klan-380/news-ze-szkoly-na-plan,nId,280581|accessdate=March 12, 2013|newspaper=swiatseriali.pl|date=March 31, 2010}}</ref>. U koʻplab (TV, billboard, bosma) reklamalarida qatnashgan, jumladan 2005-yildagi uzoq davom etgan ommaviy axborot kampaniyasi ''Orange Go''da qatnashdi. 2004-yil fevral oyida u ilk bor Polshaning eng qadimgi seriali ''Klan''da (1997-yildan beri davlat teleradiokompaniyasi [[TVP1]]da efirga uzatiladi)<ref>website [http://www.klan.com.pl/aktorzy-klanu/ Klan.com.pl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090927053203/http://www.klan.com.pl/aktorzy-klanu/ |date=2009-09-27 }} (in Polish)</ref> Malgjojata (Malgosya) Borecka rolini ijro etdi; hozirda bu Polshadagi mashhurlik boʻyicha uchinchi serial hisoblanadi. 2009-yil fevralidagi besh yillik (''Klan''dagi) yubileyiga kelib, u allaqachon 160 qismda koʻrinish bergan edi. 2006-yildan beri u boshqa teleserial va filmlarda ham ikkinchi darajali rollarni ijro etib keladi. === Filmografiya === * ''Klan'' (2004–2013) — Malgjojata Borecka rolida (serial, TVP1) * ''Kriminalni'' (1 qism, 2006) — doʻkondagi qiz rolida (jinoyat seriali, [[TVN]]) * ''Hela v opałach'' (2006) (komediya, TVN) * ''Plebania'' (2 qism, 2007–2008) — Mariya rolida (serial, TVP1) * ''Kriminalni'' (1-qism, 2008) — jabrlanuvchilarning qizi rolida (jinoyat seriali, TVN) * ''Niech żyje pogrzeb'' (2008) — qiz rolida (badiiy film) <ref>''New Polish Films'', Polish Film Institute, The Association of Polish Filmmakers, [http://www.pisf.pl/files/wydawnictwa/2009/new_polish_feature_films_2009.pdf p. 103]</ref>. === Boshqa telefaoliyati === * 2005: ''Dziecięce Aktorki'', intervyu, 2005-yil 17-mart (turmush tarzi koʻrsatuvi, [[TVN Style]]) * 2005: ''Familiada'', 2005-yil 15-may (viktorina, [[TVP2]]) * 2005: ''Kava chi herbata?'', 2005-yil noyabr (ertalabki dastur, TVP1) * 2007: ''Panorama'', 2007-yil 22-aprel (yangiliklar, TVP 2) * 2007: ''Jubileusz 10-lecie Klanu'', 2007-yil 14-noyabr (maxsus dastur, TVP1) * 2008: ''Dzień Dobry TVN'', 2008-yil 21-yanvar (ertalabki dastur, TVN) * 2008: ''Festival Filmu Płocku'', 2008-yil 22-iyun (kinofestival, TVP1) * 2008: ''Red Light'', 2008-yil 10-sentabr (TVN7) * 2008: ''Dzień Otwarty TVP'', 2008-yil 14-sentabr (festival, TVP1, TVP2, [[TVP3]], [[TVP Polonia]]) * 2009: ''Rozmovi v Toku'', 2009-yil 28-aprel (tok-shou, TVN) * 2010: ''Kava chi herbata?'', 2010-yil 1-iyun, ''Dzień Dziecka'' (Bolalar kuni) (ertalabki dastur, TVP1) {{Clear}} == Hayoti == Suzanna von Nathusius — [[Olmoniya (Germaniya)|nemis]] noshiri va uning polshalik xotini oilasidagi uchinchi farzand<ref>webservice[[Fakt]], 24.12.2010 ,''[http://www.fakt.pl/Komu-puscil-sie-taki-wasik-To-nie-Malysz-,artykuly,91042,1.html Komu puścił się taki wąsik? To nie Małysz!]'', (in Polish)</ref>. U nemis va polyak [[Fuqarolik|fuqaroligi]]ga ega va Varshavadagi [[Katolik cherkovi|katolik]] maktabida oʻqigan. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{commons category|Suzanna von Nathusius}} * {{IMDb name|3084183|Suzanna von Nathusius}} * [http://www.filmpolski.pl/fp/index.php/1144903 FilmPolski.pl — Listing of Polish actors at the Film University in Łodz] (polyakcha) * [http://www.filmweb.pl/person/Suzanna+von+Nathusius-637219 FilmWeb.pl] — Database: Commercials and movies [[Turkum:Polshalik aktrisalar]] 0tfoxjkvt06bgrdtoddzrwdyvk3llkm 5988380 5988379 2026-04-11T06:01:32Z Panpanchik 72616 5988380 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |image=Suzanna von Nathusius, portrait 2008.jpg |imagesize=150px |caption=Suzanna von Nathusius, 2008-yil |birth_date={{birth date and age|2000|4|12|df=y}} |birth_place=[[Varshava]], [[Polsha]] }} [[File:KLAN 10 LECIE 14.11.2007 (32).jpg|thumb|Polsha seriali ''Klan''ning 10 yilligi tantanasida tortni kesayotgan Suzanna von Nathusius. 2007-yil 14-noyabr]] [[File:Suzanna von Nathusius, interview Warsaw.JPG|thumb|Suzanna von Nathusius ''Panorama'' (TVP 2) yangiliklar dasturi uchun intervyu bermoqda. 2007-yil 22-aprel]] '''Suzanna von Nathusius''' (2000-yil 12-aprelda tugʻilgan) — kelib chiqishi nemis boʻlgan polshalik [[Aktyor|televideniye aktrisasi]]. == Faoliyati == Uch yoshida Suzanna von Nathusiusni televizion reklamalar uchun tanlashgan. Yetti yoshida u ''Auschwitz: The Nazis and the 'Final Solution'' nomli [[BBC]] [[Hujjatli film|hujjatli film]] turkumida ilk bor filmda suratga tushdi<ref>{{cite news|last=Krasicki|first=Artur|language=Polish|title=Ze szkoły na plan|url=http://www.swiatseriali.pl/seriale/klan-380/news-ze-szkoly-na-plan,nId,280581|accessdate=March 12, 2013|newspaper=swiatseriali.pl|date=March 31, 2010}}</ref>. U koʻplab (TV, billboard, bosma) reklamalarida qatnashgan, jumladan 2005-yildagi uzoq davom etgan ommaviy axborot kampaniyasi ''Orange Go''da qatnashdi. 2004-yil fevral oyida u ilk bor Polshaning eng qadimgi seriali ''Klan''da (1997-yildan beri davlat teleradiokompaniyasi [[TVP1]]da efirga uzatiladi)<ref>website [http://www.klan.com.pl/aktorzy-klanu/ Klan.com.pl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090927053203/http://www.klan.com.pl/aktorzy-klanu/ |date=2009-09-27 }} (in Polish)</ref> Malgjojata (Malgosya) Borecka rolini ijro etdi; hozirda bu Polshadagi mashhurlik boʻyicha uchinchi serial hisoblanadi. 2009-yil fevralidagi besh yillik (''Klan''dagi) yubileyiga kelib, u allaqachon 160 qismda koʻrinish bergan edi. 2006-yildan beri u boshqa teleserial va filmlarda ham ikkinchi darajali rollarni ijro etib keladi. === Filmografiya === * ''Klan'' (2004–2013) — Malgjojata Borecka rolida (serial, TVP1) * ''Kriminalni'' (1 qism, 2006) — doʻkondagi qiz rolida (jinoyat seriali, [[TVN]]) * ''Hela v opałach'' (2006) (komediya, TVN) * ''Plebania'' (2 qism, 2007–2008) — Mariya rolida (serial, TVP1) * ''Kriminalni'' (1-qism, 2008) — jabrlanuvchilarning qizi rolida (jinoyat seriali, TVN) * ''Niech żyje pogrzeb'' (2008) — qiz rolida (badiiy film) <ref>''New Polish Films'', Polish Film Institute, The Association of Polish Filmmakers, [http://www.pisf.pl/files/wydawnictwa/2009/new_polish_feature_films_2009.pdf p. 103]</ref>. === Boshqa telefaoliyati === * 2005: ''Dziecięce Aktorki'', intervyu, 2005-yil 17-mart (turmush tarzi koʻrsatuvi, [[TVN Style]]) * 2005: ''Familiada'', 2005-yil 15-may (viktorina, [[TVP2]]) * 2005: ''Kava chi herbata?'', 2005-yil noyabr (ertalabki dastur, TVP1) * 2007: ''Panorama'', 2007-yil 22-aprel (yangiliklar, TVP 2) * 2007: ''Jubileusz 10-lecie Klanu'', 2007-yil 14-noyabr (maxsus dastur, TVP1) * 2008: ''Dzień Dobry TVN'', 2008-yil 21-yanvar (ertalabki dastur, TVN) * 2008: ''Festival Filmu Płocku'', 2008-yil 22-iyun (kinofestival, TVP1) * 2008: ''Red Light'', 2008-yil 10-sentabr (TVN7) * 2008: ''Dzień Otwarty TVP'', 2008-yil 14-sentabr (festival, TVP1, TVP2, [[TVP3]], [[TVP Polonia]]) * 2009: ''Rozmovi v Toku'', 2009-yil 28-aprel (tok-shou, TVN) * 2010: ''Kava chi herbata?'', 2010-yil 1-iyun, ''Dzień Dziecka'' (Bolalar kuni) (ertalabki dastur, TVP1) == Hayoti == Suzanna von Nathusius — [[Olmoniya (Germaniya)|nemis]] noshiri va uning polshalik xotini oilasidagi uchinchi farzand<ref>webservice[[Fakt]], 24.12.2010 ,''[http://www.fakt.pl/Komu-puscil-sie-taki-wasik-To-nie-Malysz-,artykuly,91042,1.html Komu puścił się taki wąsik? To nie Małysz!]'', (in Polish)</ref>. U nemis va polyak [[Fuqarolik|fuqaroligi]]ga ega va Varshavadagi [[Katolik cherkovi|katolik]] maktabida oʻqigan. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{commons category|Suzanna von Nathusius}} * {{IMDb name|3084183|Suzanna von Nathusius}} * [http://www.filmpolski.pl/fp/index.php/1144903 FilmPolski.pl — Listing of Polish actors at the Film University in Łodz] (polyakcha) * [http://www.filmweb.pl/person/Suzanna+von+Nathusius-637219 FilmWeb.pl] — Database: Commercials and movies [[Turkum:Polshalik aktrisalar]] 5xe8pdk5bimde0hcxyndueigxe55yx9 Munozara:Suzanna von Nathusius 1 1364116 5988381 2026-04-11T06:02:00Z Panpanchik 72616 „{{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= kino|mamlakat=Polsha|mamlakat2=|mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988381 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= kino|mamlakat=Polsha|mamlakat2=|mamlakat3= }} keb1grjk00xdrfy7y5iw1cpymsaztq1 Eudalaca rivula 0 1364117 5988382 2026-04-11T06:04:19Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988382 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Eudalaca rivula | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Eudalaca rivula''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q5406441}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} qtw4z2yrngloaswg2aibpp66wbw88dg Eudalaca semicanus 0 1364118 5988383 2026-04-11T06:05:24Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988383 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Eudalaca semicanus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Eudalaca semicanus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q5406445}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} 7ar6izj22j2lptfdsepu4nc4dllnz3g Parapielus 0 1364119 5988384 2026-04-11T06:06:49Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 „{{Avtomatik taksonquti | nomi = Parapielus | rang = hayvon | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | urug‘ = Parapielus | tasvir = }} '''Parapielus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]]lar urug‘i. ==Turlari== *''[[Parapielus heimlichi]]'' <small>Ureta, 1956</small><ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |fir...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988384 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parapielus | rang = hayvon | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | urug‘ = Parapielus | tasvir = }} '''Parapielus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]]lar urug‘i. ==Turlari== *''[[Parapielus heimlichi]]'' <small>Ureta, 1956</small><ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. *''[[Parapielus luteicornis]]'' <small>Berg, 1882</small> *''[[Parapielus oberthuri]]'' <small>Viette, 1952</small> *''[[Parapielus reedi]]'' <small>Ureta, 1957</small> == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from1=Q7135671}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} pli5khudqo1njyxbrh2qx5ygbh92jlw Parapielus luteicornis 0 1364120 5988385 2026-04-11T06:08:12Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988385 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Parapielus luteicornis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Parapielus luteicornis''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Argentina]] va [[Chili]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7135673}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} rs9siype3k7usz0xago1pncb3fv3bk6 Eudalaca zernyi 0 1364121 5988386 2026-04-11T06:09:38Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988386 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Eudalaca zernyi | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Eudalaca zernyi''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Tanzaniya]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q5406454}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} c7dk9lyy9s3pitlo0qzr7tbbwke59ow Sarina Farhadi 0 1364122 5988387 2026-04-11T06:12:56Z Panpanchik 72616 „{{Infobox person | name = Sarina Farhadi | image = Sarina Farhadi.jpg | alt = | caption = Farhadi 2017-yilda | native_name = سارینا فرهادی | native_name_lang = Fa | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1998|4|27|df=y}} | birth_place = [[Isfahan]], [[Eron]] | education = | alma_mater = | occupation = aktrisa | yea...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988387 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Sarina Farhadi | image = Sarina Farhadi.jpg | alt = | caption = Farhadi 2017-yilda | native_name = سارینا فرهادی | native_name_lang = Fa | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1998|4|27|df=y}} | birth_place = [[Isfahan]], [[Eron]] | education = | alma_mater = | occupation = aktrisa | years_active = 2002–hozir | known_for = | notable_works = | style = | spouse = | children = | parents = [[Asgʻar Farhodiy]] {{small|(otasi)}}<br>[[Parisa Bakhtavar]] {{small|(onasi)}} | awards = }} '''Sarina Farhadi''' ({{Lang-fa|سارینا فرهادی}}; 27-aprel 1998-yilda tugʻilgan) — eronlik aktrisa. Kinorejissyorlar [[Asgʻar Farhodiy]] va [[Parisa Bakhtavar]]ning qizi boʻlib, u eng koʻp 2011-yilda suratga olingan, yuqori baholangan ''Ajralish'' dramatik filmida Termeh rolini ijro etgani bilan tanilgan, bu rol unga filmning ayol aktyorlar tarkibi bilan birgalikda Eng yaxshi aktrisa uchun Kumush ayiq mukofotini olib keldi<ref>{{cite web| url = https://www.imdb.com/name/nm4299072/|title=Sarina Farhadi - IMDb|website=[[IMDb]] |accessdate=3 April 2015}}</ref>. == Faoliyati == 2011-yilda u otasining ''Ajralish'' filmidagi ''Termeh'' roli uchun Berlin xalqaro kinofestivalida Eng yaxshi aktrisa uchun Kumush ayiq mukofotiga sazovor boʻldi<ref>{{cite web|last=Brooks|first=Brian|date=19 February 2011|title=Iran's "Separation" Wins Berlinale's Golden Bear|url=http://www.indiewire.com/article/irans_separation_wins_berlinales_golden_bear|work=[[Indiewire]]|accessdate=28 August 2014}}</ref>. Shuningdek, u ''Termeh'' roli uchun [[Leila Hatami]] va [[Sore Bayat]] bilan birga Palm-Springs xalqaro kinofestivalida eng yaxshi aktrisa sifatida FIPRESCI mukofotini qoʻlga kiritgan<ref>{{cite web|date=15 January 2012|title='Starbuck,' 'A Separation' among Palm Springs Film Fest winners|url=http://latimesblogs.latimes.com/movies/2012/01/starbuck-a-separation-among-palm-springs-film-fest-winners.html|accessdate=3 April 2015}}</ref>. == Filmografiya == === Kino === {| class="wikitable sortable" !Yil !Nomi !Roli !Rejissor |- |2008 |''Baraban'' |Razagiyning qizi |[[Parisa Bakhtavar]] |- |2011 |''Ajralish'' |Termeh |[[Asgʻar Farhodiy]] |- |2021 |''Qahramon'' |Nazanin |[[Asgʻar Farhodiy]] |} === Televizion === {| class="wikitable sortable" !Yil !Nomi !Roli !Rejissor !Tarmoq |- |2002 |''Poshte Konkuriha'' |Raminning qizi |[[Parisa Bakhtavar]] |[[IRIB TV5]] |} == Mukofot va nominatsiyalar == {| class="wikitable sortable" !Mukofot !Yil !Turkum !Nomzod qilingan asar !Natija |- ! scope="row"|[[Berlin xalqaro kinofestivali]] |[[2011]] |Eng yaxshi aktrisa | rowspan="3" |Ajralish |{{Gʻolib}} |- ! scope="row" |[[Fajr kinofestivali]] |2011 |Ikkinchi plandagi eng yaxshi aktrisa |{{Nom}} |- ! scope="row" |[[Palm-Springs xalqaro kinofestivali]] |2012 |FIPRESCI mukofoti — eng yaxshi aktrisa |{{Gʻolib}} |} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{IMDb name|4299072}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Farhadi, Sarina}} ro530myy7a1uukt9h6os8tchhbugdda 5988388 5988387 2026-04-11T06:13:23Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Eronlik aktrisalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988388 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Sarina Farhadi | image = Sarina Farhadi.jpg | alt = | caption = Farhadi 2017-yilda | native_name = سارینا فرهادی | native_name_lang = Fa | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1998|4|27|df=y}} | birth_place = [[Isfahan]], [[Eron]] | education = | alma_mater = | occupation = aktrisa | years_active = 2002–hozir | known_for = | notable_works = | style = | spouse = | children = | parents = [[Asgʻar Farhodiy]] {{small|(otasi)}}<br>[[Parisa Bakhtavar]] {{small|(onasi)}} | awards = }} '''Sarina Farhadi''' ({{Lang-fa|سارینا فرهادی}}; 27-aprel 1998-yilda tugʻilgan) — eronlik aktrisa. Kinorejissyorlar [[Asgʻar Farhodiy]] va [[Parisa Bakhtavar]]ning qizi boʻlib, u eng koʻp 2011-yilda suratga olingan, yuqori baholangan ''Ajralish'' dramatik filmida Termeh rolini ijro etgani bilan tanilgan, bu rol unga filmning ayol aktyorlar tarkibi bilan birgalikda Eng yaxshi aktrisa uchun Kumush ayiq mukofotini olib keldi<ref>{{cite web| url = https://www.imdb.com/name/nm4299072/|title=Sarina Farhadi - IMDb|website=[[IMDb]] |accessdate=3 April 2015}}</ref>. == Faoliyati == 2011-yilda u otasining ''Ajralish'' filmidagi ''Termeh'' roli uchun Berlin xalqaro kinofestivalida Eng yaxshi aktrisa uchun Kumush ayiq mukofotiga sazovor boʻldi<ref>{{cite web|last=Brooks|first=Brian|date=19 February 2011|title=Iran's "Separation" Wins Berlinale's Golden Bear|url=http://www.indiewire.com/article/irans_separation_wins_berlinales_golden_bear|work=[[Indiewire]]|accessdate=28 August 2014}}</ref>. Shuningdek, u ''Termeh'' roli uchun [[Leila Hatami]] va [[Sore Bayat]] bilan birga Palm-Springs xalqaro kinofestivalida eng yaxshi aktrisa sifatida FIPRESCI mukofotini qoʻlga kiritgan<ref>{{cite web|date=15 January 2012|title='Starbuck,' 'A Separation' among Palm Springs Film Fest winners|url=http://latimesblogs.latimes.com/movies/2012/01/starbuck-a-separation-among-palm-springs-film-fest-winners.html|accessdate=3 April 2015}}</ref>. == Filmografiya == === Kino === {| class="wikitable sortable" !Yil !Nomi !Roli !Rejissor |- |2008 |''Baraban'' |Razagiyning qizi |[[Parisa Bakhtavar]] |- |2011 |''Ajralish'' |Termeh |[[Asgʻar Farhodiy]] |- |2021 |''Qahramon'' |Nazanin |[[Asgʻar Farhodiy]] |} === Televizion === {| class="wikitable sortable" !Yil !Nomi !Roli !Rejissor !Tarmoq |- |2002 |''Poshte Konkuriha'' |Raminning qizi |[[Parisa Bakhtavar]] |[[IRIB TV5]] |} == Mukofot va nominatsiyalar == {| class="wikitable sortable" !Mukofot !Yil !Turkum !Nomzod qilingan asar !Natija |- ! scope="row"|[[Berlin xalqaro kinofestivali]] |[[2011]] |Eng yaxshi aktrisa | rowspan="3" |Ajralish |{{Gʻolib}} |- ! scope="row" |[[Fajr kinofestivali]] |2011 |Ikkinchi plandagi eng yaxshi aktrisa |{{Nom}} |- ! scope="row" |[[Palm-Springs xalqaro kinofestivali]] |2012 |FIPRESCI mukofoti — eng yaxshi aktrisa |{{Gʻolib}} |} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{IMDb name|4299072}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Farhadi, Sarina}} [[Turkum:Eronlik aktrisalar]] 1elvmdbjz2ptyr8cj7dducg1nzfylfa Munozara:Sarina Farhadi 1 1364123 5988389 2026-04-11T06:13:57Z Panpanchik 72616 „{{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= kino|mamlakat=Eron|mamlakat2=|mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988389 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= kino|mamlakat=Eron|mamlakat2=|mamlakat3= }} qikuskkvwf890cf78fzi3p0yg8sjcq4 Oleksandr Mykolayovych Kovalenko 0 1364124 5988392 2026-04-11T06:21:53Z Artemev Nikolay 46453 Artemev Nikolay [[Oleksandr Mykolayovych Kovalenko]] sahifasini [[Oleksandr Kovalenko]]ga koʻchirdi 5988392 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Oleksandr Kovalenko]] orseoscurbkzypfo8dknpffiksm0x7z Moldo Qilich 0 1364125 5988393 2026-04-11T06:22:19Z Panpanchik 72616 „'''Moldo Qilich Shamikan (Shamirkan) oʻgʻli''' ({{lang-ky|Молдо Кылыч Шамыркан уулу}}, tugʻilgan sanasi 1866-yil — vafot etgan sanasi 1917-yil) — qirgʻiz shoiri, improvizator, yozuvchi. Zamonaviy qirgʻiz adabiyotining asoschilaridan biri boʻlib, folklor ijodidan mualliflik asarlariga oʻtish davrini belgilab bergan. Qirgʻiz shoirlarining birinchi nashr etilgan asari Moldo Qilichning 1911-yilda [[Ufa|Ufada]] nashr...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988393 wikitext text/x-wiki '''Moldo Qilich Shamikan (Shamirkan) oʻgʻli''' ({{lang-ky|Молдо Кылыч Шамыркан уулу}}, tugʻilgan sanasi 1866-yil — vafot etgan sanasi 1917-yil) — qirgʻiz shoiri, improvizator, yozuvchi. Zamonaviy qirgʻiz adabiyotining asoschilaridan biri boʻlib, folklor ijodidan mualliflik asarlariga oʻtish davrini belgilab bergan. Qirgʻiz shoirlarining birinchi nashr etilgan asari Moldo Qilichning 1911-yilda [[Ufa|Ufada]] nashr etilgan „Qissa-i-Zilzala“ (Zilzila) dostoni boʻldi. Musulmon taʼlimini olgan Moldo [[qirg‘iz tili]]da arab harflari bilan yozgan. „Chu bayani“ dostonida oqin Qirgʻizistonda Rossiya tarkibiga kirish bilan bogʻliq oʻzgarishlarni optimistik ruhda tasvirlaydi, ammo uning dunyoqarashining asosi doimo [[Islom|islom]] dini boʻlib qoladi. Sovet davrida Moldo Qilich sheʼrlari birinchi marta 1925-yilda nashr etilgan, eng toʻliq nashr 1940-yilda amalga oshirilgan, ammo keyinchalik, urushdan keyin uning ijodiga rasmiy munosabat oʻzgargan va Moldo Qilich sheʼrlarini oʻrganish taqiqlangan. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://feb-web.ru/feb/ivl/vl8/vl8-2082.htm Qirgʻiz adabiyoti] {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Qilich, Moldo}} ra2viadtn828qmlobfsd1nutvtqpaxl 5988394 5988393 2026-04-11T06:25:53Z Panpanchik 72616 5988394 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Moldo Qilich | tasvir = | tasvir_eni = | izoh = | asl_ismi = {{lang-ky|Молдо Кылыч Шамыркан уулу}}<!-- bu parametrga faqat kishining ona tili lotin yozuviga asoslanmagan hollarda qiymat kiritilishi kerak (masalan, kirill, arab, xitoy yozuvlarida va h.k.). --> | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = 1866-yil<!-- {{tugʻilgan sanasi va yoshi|YYYY|OO|SS}}--> | tavallud_joyi = [[Qoʻchqor soyligi]] | vafot_sanasi = 1917-yil<!-- {{vafot sanasi va yoshi|YYYY|OO|SS|YYYY|OO|SS}}--> | vafot_joyi = | fuqaroligi = [[Rossiya imperiyasi]] | taʼlimi = | kasbi =yozuvchi, oqin | dini =[[Islom]] | faoliyat_yillari = | asarlari ="Qissa-i-Zilzala" (1911) | boʻyi = | unvoni = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | qarindoshlari = | mukofotlari = | veb-sayt = <!-- {{URL|sayt havolasi}}--> | imzosi =Moldo Kilich Kol Tamgasi.svg }} '''Moldo Qilich Shamikan (Shamirkan) oʻgʻli''' ({{lang-ky|Молдо Кылыч Шамыркан уулу}}, tugʻilgan sanasi 1866-yil — vafot etgan sanasi 1917-yil) — qirgʻiz shoiri, improvizator, yozuvchi. Zamonaviy qirgʻiz adabiyotining asoschilaridan biri boʻlib, folklor ijodidan mualliflik asarlariga oʻtish davrini belgilab bergan. Qirgʻiz shoirlarining birinchi nashr etilgan asari Moldo Qilichning 1911-yilda [[Ufa|Ufada]] nashr etilgan „Qissa-i-Zilzala“ (Zilzila) dostoni boʻldi. Musulmon taʼlimini olgan Moldo [[qirg‘iz tili]]da arab harflari bilan yozgan. „Chu bayani“ dostonida oqin Qirgʻizistonda Rossiya tarkibiga kirish bilan bogʻliq oʻzgarishlarni optimistik ruhda tasvirlaydi, ammo uning dunyoqarashining asosi doimo [[Islom|islom]] dini boʻlib qoladi. Sovet davrida Moldo Qilich sheʼrlari birinchi marta 1925-yilda nashr etilgan, eng toʻliq nashr 1940-yilda amalga oshirilgan, ammo keyinchalik, urushdan keyin uning ijodiga rasmiy munosabat oʻzgargan va Moldo Qilich sheʼrlarini oʻrganish taqiqlangan. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://feb-web.ru/feb/ivl/vl8/vl8-2082.htm Qirgʻiz adabiyoti] {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Qilich, Moldo}} r5g2uvg271ix8leipjdaomn9ixbn0md 5988396 5988394 2026-04-11T06:26:23Z Panpanchik 72616 5988396 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Moldo Qilich | tasvir = | tasvir_eni = | izoh = | asl_ismi = {{lang-ky|Молдо Кылыч Шамыркан уулу}}<!-- bu parametrga faqat kishining ona tili lotin yozuviga asoslanmagan hollarda qiymat kiritilishi kerak (masalan, kirill, arab, xitoy yozuvlarida va h.k.). --> | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = 1866-yil<!-- {{tugʻilgan sanasi va yoshi|YYYY|OO|SS}}--> | tavallud_joyi = [[Qoʻchqor soyligi]] | vafot_sanasi = 1917-yil<!-- {{vafot sanasi va yoshi|YYYY|OO|SS|YYYY|OO|SS}}--> | vafot_joyi = | fuqaroligi = [[Rossiya imperiyasi]] | taʼlimi = | kasbi =yozuvchi, oqin | dini =[[Islom]] | faoliyat_yillari = | asarlari =„Qissa-i-Zilzala“ (1911) | boʻyi = | unvoni = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | qarindoshlari = | mukofotlari = | veb-sayt = <!-- {{URL|sayt havolasi}}--> | imzosi =Молдо Кылыч Кол Тамгасы.svg }} '''Moldo Qilich Shamikan (Shamirkan) oʻgʻli''' ({{lang-ky|Молдо Кылыч Шамыркан уулу}}, tugʻilgan sanasi 1866-yil — vafot etgan sanasi 1917-yil) — qirgʻiz shoiri, improvizator, yozuvchi. Zamonaviy qirgʻiz adabiyotining asoschilaridan biri boʻlib, folklor ijodidan mualliflik asarlariga oʻtish davrini belgilab bergan. Qirgʻiz shoirlarining birinchi nashr etilgan asari Moldo Qilichning 1911-yilda [[Ufa|Ufada]] nashr etilgan „Qissa-i-Zilzala“ (Zilzila) dostoni boʻldi. Musulmon taʼlimini olgan Moldo [[qirg‘iz tili]]da arab harflari bilan yozgan. „Chu bayani“ dostonida oqin Qirgʻizistonda Rossiya tarkibiga kirish bilan bogʻliq oʻzgarishlarni optimistik ruhda tasvirlaydi, ammo uning dunyoqarashining asosi doimo [[Islom|islom]] dini boʻlib qoladi. Sovet davrida Moldo Qilich sheʼrlari birinchi marta 1925-yilda nashr etilgan, eng toʻliq nashr 1940-yilda amalga oshirilgan, ammo keyinchalik, urushdan keyin uning ijodiga rasmiy munosabat oʻzgargan va Moldo Qilich sheʼrlarini oʻrganish taqiqlangan. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://feb-web.ru/feb/ivl/vl8/vl8-2082.htm Qirgʻiz adabiyoti] {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Qilich, Moldo}} 5szkbe7eny79rbgxh8fjs4kmmblctb0 5988398 5988396 2026-04-11T06:28:36Z Panpanchik 72616 /* Manbalar */ 5988398 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Moldo Qilich | tasvir = | tasvir_eni = | izoh = | asl_ismi = {{lang-ky|Молдо Кылыч Шамыркан уулу}}<!-- bu parametrga faqat kishining ona tili lotin yozuviga asoslanmagan hollarda qiymat kiritilishi kerak (masalan, kirill, arab, xitoy yozuvlarida va h.k.). --> | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = 1866-yil<!-- {{tugʻilgan sanasi va yoshi|YYYY|OO|SS}}--> | tavallud_joyi = [[Qoʻchqor soyligi]] | vafot_sanasi = 1917-yil<!-- {{vafot sanasi va yoshi|YYYY|OO|SS|YYYY|OO|SS}}--> | vafot_joyi = | fuqaroligi = [[Rossiya imperiyasi]] | taʼlimi = | kasbi =yozuvchi, oqin | dini =[[Islom]] | faoliyat_yillari = | asarlari =„Qissa-i-Zilzala“ (1911) | boʻyi = | unvoni = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | qarindoshlari = | mukofotlari = | veb-sayt = <!-- {{URL|sayt havolasi}}--> | imzosi =Молдо Кылыч Кол Тамгасы.svg }} '''Moldo Qilich Shamikan (Shamirkan) oʻgʻli''' ({{lang-ky|Молдо Кылыч Шамыркан уулу}}, tugʻilgan sanasi 1866-yil — vafot etgan sanasi 1917-yil) — qirgʻiz shoiri, improvizator, yozuvchi. Zamonaviy qirgʻiz adabiyotining asoschilaridan biri boʻlib, folklor ijodidan mualliflik asarlariga oʻtish davrini belgilab bergan. Qirgʻiz shoirlarining birinchi nashr etilgan asari Moldo Qilichning 1911-yilda [[Ufa|Ufada]] nashr etilgan „Qissa-i-Zilzala“ (Zilzila) dostoni boʻldi. Musulmon taʼlimini olgan Moldo [[qirg‘iz tili]]da arab harflari bilan yozgan. „Chu bayani“ dostonida oqin Qirgʻizistonda Rossiya tarkibiga kirish bilan bogʻliq oʻzgarishlarni optimistik ruhda tasvirlaydi, ammo uning dunyoqarashining asosi doimo [[Islom|islom]] dini boʻlib qoladi. Sovet davrida Moldo Qilich sheʼrlari birinchi marta 1925-yilda nashr etilgan, eng toʻliq nashr 1940-yilda amalga oshirilgan, ammo keyinchalik, urushdan keyin uning ijodiga rasmiy munosabat oʻzgargan va Moldo Qilich sheʼrlarini oʻrganish taqiqlangan. == Asarlari == * „Chu bayoni“. * „Karma togʻ“. * „Qanotli“. * „Qoʻl gʻazali“. * „Qora Qoʻchqor“. * „Qiz-yigit“. * „Mol gʻazal“. * „Yotoqchilar“. * „Chuy qushlari.“ == Satiralari == * „Burgutning toʻyi“. * „Oʻn yetti raqs“. * „Kachanak Moldo Sulaymon“. * „Moʻldo Duysho.“ == Turkumlari == * „Zar-zamon“ * „Fuqarolar“. * „Safar“. == Juftliklari == * „Baytayloq“ va b. == Nashr etilgan kitoblari == * „Qissa-i-Zilzala“ (yaʼni zilzila), Qozon: Tip-lit. T-go D-ma „V. Yeremeev i A. Shashabrin“, 1911. * „Tamsillar“ (تمسل — ’), Moskva: SSSR xalqlari markaziy nashriyoti, 1925-yil. * Qanatuular, Frunze: Qirgʻizmambas, 1939-yil. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Davlat tili va ensiklopediya markazi. Qirgʻiz pedagogikasi (ensiklopedik oʻquv qoʻllanma). — B.: 2004. == Havolalar == * [http://feb-web.ru/feb/ivl/vl8/vl8-2082.htm Qirgʻiz adabiyoti] {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Qilich, Moldo}} 0jqpfam6wgmuwmy9sh17cq7yjhr9e17 5988399 5988398 2026-04-11T06:28:56Z Panpanchik 72616 [[Turkum:1866-yilda tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988399 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Moldo Qilich | tasvir = | tasvir_eni = | izoh = | asl_ismi = {{lang-ky|Молдо Кылыч Шамыркан уулу}}<!-- bu parametrga faqat kishining ona tili lotin yozuviga asoslanmagan hollarda qiymat kiritilishi kerak (masalan, kirill, arab, xitoy yozuvlarida va h.k.). --> | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = 1866-yil<!-- {{tugʻilgan sanasi va yoshi|YYYY|OO|SS}}--> | tavallud_joyi = [[Qoʻchqor soyligi]] | vafot_sanasi = 1917-yil<!-- {{vafot sanasi va yoshi|YYYY|OO|SS|YYYY|OO|SS}}--> | vafot_joyi = | fuqaroligi = [[Rossiya imperiyasi]] | taʼlimi = | kasbi =yozuvchi, oqin | dini =[[Islom]] | faoliyat_yillari = | asarlari =„Qissa-i-Zilzala“ (1911) | boʻyi = | unvoni = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | qarindoshlari = | mukofotlari = | veb-sayt = <!-- {{URL|sayt havolasi}}--> | imzosi =Молдо Кылыч Кол Тамгасы.svg }} '''Moldo Qilich Shamikan (Shamirkan) oʻgʻli''' ({{lang-ky|Молдо Кылыч Шамыркан уулу}}, tugʻilgan sanasi 1866-yil — vafot etgan sanasi 1917-yil) — qirgʻiz shoiri, improvizator, yozuvchi. Zamonaviy qirgʻiz adabiyotining asoschilaridan biri boʻlib, folklor ijodidan mualliflik asarlariga oʻtish davrini belgilab bergan. Qirgʻiz shoirlarining birinchi nashr etilgan asari Moldo Qilichning 1911-yilda [[Ufa|Ufada]] nashr etilgan „Qissa-i-Zilzala“ (Zilzila) dostoni boʻldi. Musulmon taʼlimini olgan Moldo [[qirg‘iz tili]]da arab harflari bilan yozgan. „Chu bayani“ dostonida oqin Qirgʻizistonda Rossiya tarkibiga kirish bilan bogʻliq oʻzgarishlarni optimistik ruhda tasvirlaydi, ammo uning dunyoqarashining asosi doimo [[Islom|islom]] dini boʻlib qoladi. Sovet davrida Moldo Qilich sheʼrlari birinchi marta 1925-yilda nashr etilgan, eng toʻliq nashr 1940-yilda amalga oshirilgan, ammo keyinchalik, urushdan keyin uning ijodiga rasmiy munosabat oʻzgargan va Moldo Qilich sheʼrlarini oʻrganish taqiqlangan. == Asarlari == * „Chu bayoni“. * „Karma togʻ“. * „Qanotli“. * „Qoʻl gʻazali“. * „Qora Qoʻchqor“. * „Qiz-yigit“. * „Mol gʻazal“. * „Yotoqchilar“. * „Chuy qushlari.“ == Satiralari == * „Burgutning toʻyi“. * „Oʻn yetti raqs“. * „Kachanak Moldo Sulaymon“. * „Moʻldo Duysho.“ == Turkumlari == * „Zar-zamon“ * „Fuqarolar“. * „Safar“. == Juftliklari == * „Baytayloq“ va b. == Nashr etilgan kitoblari == * „Qissa-i-Zilzala“ (yaʼni zilzila), Qozon: Tip-lit. T-go D-ma „V. Yeremeev i A. Shashabrin“, 1911. * „Tamsillar“ (تمسل — ’), Moskva: SSSR xalqlari markaziy nashriyoti, 1925-yil. * Qanatuular, Frunze: Qirgʻizmambas, 1939-yil. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Davlat tili va ensiklopediya markazi. Qirgʻiz pedagogikasi (ensiklopedik oʻquv qoʻllanma). — B.: 2004. == Havolalar == * [http://feb-web.ru/feb/ivl/vl8/vl8-2082.htm Qirgʻiz adabiyoti] {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Qilich, Moldo}} [[Turkum:1866-yilda tugʻilganlar]] qd3exijcezm4tydzw2i0r16ny2g6kkw 5988400 5988399 2026-04-11T06:29:06Z Panpanchik 72616 [[Turkum:1917-yilda vafot etganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988400 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Moldo Qilich | tasvir = | tasvir_eni = | izoh = | asl_ismi = {{lang-ky|Молдо Кылыч Шамыркан уулу}}<!-- bu parametrga faqat kishining ona tili lotin yozuviga asoslanmagan hollarda qiymat kiritilishi kerak (masalan, kirill, arab, xitoy yozuvlarida va h.k.). --> | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = 1866-yil<!-- {{tugʻilgan sanasi va yoshi|YYYY|OO|SS}}--> | tavallud_joyi = [[Qoʻchqor soyligi]] | vafot_sanasi = 1917-yil<!-- {{vafot sanasi va yoshi|YYYY|OO|SS|YYYY|OO|SS}}--> | vafot_joyi = | fuqaroligi = [[Rossiya imperiyasi]] | taʼlimi = | kasbi =yozuvchi, oqin | dini =[[Islom]] | faoliyat_yillari = | asarlari =„Qissa-i-Zilzala“ (1911) | boʻyi = | unvoni = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | qarindoshlari = | mukofotlari = | veb-sayt = <!-- {{URL|sayt havolasi}}--> | imzosi =Молдо Кылыч Кол Тамгасы.svg }} '''Moldo Qilich Shamikan (Shamirkan) oʻgʻli''' ({{lang-ky|Молдо Кылыч Шамыркан уулу}}, tugʻilgan sanasi 1866-yil — vafot etgan sanasi 1917-yil) — qirgʻiz shoiri, improvizator, yozuvchi. Zamonaviy qirgʻiz adabiyotining asoschilaridan biri boʻlib, folklor ijodidan mualliflik asarlariga oʻtish davrini belgilab bergan. Qirgʻiz shoirlarining birinchi nashr etilgan asari Moldo Qilichning 1911-yilda [[Ufa|Ufada]] nashr etilgan „Qissa-i-Zilzala“ (Zilzila) dostoni boʻldi. Musulmon taʼlimini olgan Moldo [[qirg‘iz tili]]da arab harflari bilan yozgan. „Chu bayani“ dostonida oqin Qirgʻizistonda Rossiya tarkibiga kirish bilan bogʻliq oʻzgarishlarni optimistik ruhda tasvirlaydi, ammo uning dunyoqarashining asosi doimo [[Islom|islom]] dini boʻlib qoladi. Sovet davrida Moldo Qilich sheʼrlari birinchi marta 1925-yilda nashr etilgan, eng toʻliq nashr 1940-yilda amalga oshirilgan, ammo keyinchalik, urushdan keyin uning ijodiga rasmiy munosabat oʻzgargan va Moldo Qilich sheʼrlarini oʻrganish taqiqlangan. == Asarlari == * „Chu bayoni“. * „Karma togʻ“. * „Qanotli“. * „Qoʻl gʻazali“. * „Qora Qoʻchqor“. * „Qiz-yigit“. * „Mol gʻazal“. * „Yotoqchilar“. * „Chuy qushlari.“ == Satiralari == * „Burgutning toʻyi“. * „Oʻn yetti raqs“. * „Kachanak Moldo Sulaymon“. * „Moʻldo Duysho.“ == Turkumlari == * „Zar-zamon“ * „Fuqarolar“. * „Safar“. == Juftliklari == * „Baytayloq“ va b. == Nashr etilgan kitoblari == * „Qissa-i-Zilzala“ (yaʼni zilzila), Qozon: Tip-lit. T-go D-ma „V. Yeremeev i A. Shashabrin“, 1911. * „Tamsillar“ (تمسل — ’), Moskva: SSSR xalqlari markaziy nashriyoti, 1925-yil. * Qanatuular, Frunze: Qirgʻizmambas, 1939-yil. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Davlat tili va ensiklopediya markazi. Qirgʻiz pedagogikasi (ensiklopedik oʻquv qoʻllanma). — B.: 2004. == Havolalar == * [http://feb-web.ru/feb/ivl/vl8/vl8-2082.htm Qirgʻiz adabiyoti] {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Qilich, Moldo}} [[Turkum:1866-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1917-yilda vafot etganlar]] jex7o1arugxrrv9lymvzutddci95sry 5988401 5988400 2026-04-11T06:29:18Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Qirgʻiz shoirlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988401 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Moldo Qilich | tasvir = | tasvir_eni = | izoh = | asl_ismi = {{lang-ky|Молдо Кылыч Шамыркан уулу}}<!-- bu parametrga faqat kishining ona tili lotin yozuviga asoslanmagan hollarda qiymat kiritilishi kerak (masalan, kirill, arab, xitoy yozuvlarida va h.k.). --> | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = 1866-yil<!-- {{tugʻilgan sanasi va yoshi|YYYY|OO|SS}}--> | tavallud_joyi = [[Qoʻchqor soyligi]] | vafot_sanasi = 1917-yil<!-- {{vafot sanasi va yoshi|YYYY|OO|SS|YYYY|OO|SS}}--> | vafot_joyi = | fuqaroligi = [[Rossiya imperiyasi]] | taʼlimi = | kasbi =yozuvchi, oqin | dini =[[Islom]] | faoliyat_yillari = | asarlari =„Qissa-i-Zilzala“ (1911) | boʻyi = | unvoni = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | qarindoshlari = | mukofotlari = | veb-sayt = <!-- {{URL|sayt havolasi}}--> | imzosi =Молдо Кылыч Кол Тамгасы.svg }} '''Moldo Qilich Shamikan (Shamirkan) oʻgʻli''' ({{lang-ky|Молдо Кылыч Шамыркан уулу}}, tugʻilgan sanasi 1866-yil — vafot etgan sanasi 1917-yil) — qirgʻiz shoiri, improvizator, yozuvchi. Zamonaviy qirgʻiz adabiyotining asoschilaridan biri boʻlib, folklor ijodidan mualliflik asarlariga oʻtish davrini belgilab bergan. Qirgʻiz shoirlarining birinchi nashr etilgan asari Moldo Qilichning 1911-yilda [[Ufa|Ufada]] nashr etilgan „Qissa-i-Zilzala“ (Zilzila) dostoni boʻldi. Musulmon taʼlimini olgan Moldo [[qirg‘iz tili]]da arab harflari bilan yozgan. „Chu bayani“ dostonida oqin Qirgʻizistonda Rossiya tarkibiga kirish bilan bogʻliq oʻzgarishlarni optimistik ruhda tasvirlaydi, ammo uning dunyoqarashining asosi doimo [[Islom|islom]] dini boʻlib qoladi. Sovet davrida Moldo Qilich sheʼrlari birinchi marta 1925-yilda nashr etilgan, eng toʻliq nashr 1940-yilda amalga oshirilgan, ammo keyinchalik, urushdan keyin uning ijodiga rasmiy munosabat oʻzgargan va Moldo Qilich sheʼrlarini oʻrganish taqiqlangan. == Asarlari == * „Chu bayoni“. * „Karma togʻ“. * „Qanotli“. * „Qoʻl gʻazali“. * „Qora Qoʻchqor“. * „Qiz-yigit“. * „Mol gʻazal“. * „Yotoqchilar“. * „Chuy qushlari.“ == Satiralari == * „Burgutning toʻyi“. * „Oʻn yetti raqs“. * „Kachanak Moldo Sulaymon“. * „Moʻldo Duysho.“ == Turkumlari == * „Zar-zamon“ * „Fuqarolar“. * „Safar“. == Juftliklari == * „Baytayloq“ va b. == Nashr etilgan kitoblari == * „Qissa-i-Zilzala“ (yaʼni zilzila), Qozon: Tip-lit. T-go D-ma „V. Yeremeev i A. Shashabrin“, 1911. * „Tamsillar“ (تمسل — ’), Moskva: SSSR xalqlari markaziy nashriyoti, 1925-yil. * Qanatuular, Frunze: Qirgʻizmambas, 1939-yil. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Davlat tili va ensiklopediya markazi. Qirgʻiz pedagogikasi (ensiklopedik oʻquv qoʻllanma). — B.: 2004. == Havolalar == * [http://feb-web.ru/feb/ivl/vl8/vl8-2082.htm Qirgʻiz adabiyoti] {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Qilich, Moldo}} [[Turkum:1866-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1917-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Qirgʻiz shoirlari]] kxvup3rr0qh1a6r9t69ne5j8jhuuvwe 5988402 5988401 2026-04-11T06:29:27Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Qirgʻizistonlik yozuvchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988402 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Moldo Qilich | tasvir = | tasvir_eni = | izoh = | asl_ismi = {{lang-ky|Молдо Кылыч Шамыркан уулу}}<!-- bu parametrga faqat kishining ona tili lotin yozuviga asoslanmagan hollarda qiymat kiritilishi kerak (masalan, kirill, arab, xitoy yozuvlarida va h.k.). --> | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = 1866-yil<!-- {{tugʻilgan sanasi va yoshi|YYYY|OO|SS}}--> | tavallud_joyi = [[Qoʻchqor soyligi]] | vafot_sanasi = 1917-yil<!-- {{vafot sanasi va yoshi|YYYY|OO|SS|YYYY|OO|SS}}--> | vafot_joyi = | fuqaroligi = [[Rossiya imperiyasi]] | taʼlimi = | kasbi =yozuvchi, oqin | dini =[[Islom]] | faoliyat_yillari = | asarlari =„Qissa-i-Zilzala“ (1911) | boʻyi = | unvoni = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | qarindoshlari = | mukofotlari = | veb-sayt = <!-- {{URL|sayt havolasi}}--> | imzosi =Молдо Кылыч Кол Тамгасы.svg }} '''Moldo Qilich Shamikan (Shamirkan) oʻgʻli''' ({{lang-ky|Молдо Кылыч Шамыркан уулу}}, tugʻilgan sanasi 1866-yil — vafot etgan sanasi 1917-yil) — qirgʻiz shoiri, improvizator, yozuvchi. Zamonaviy qirgʻiz adabiyotining asoschilaridan biri boʻlib, folklor ijodidan mualliflik asarlariga oʻtish davrini belgilab bergan. Qirgʻiz shoirlarining birinchi nashr etilgan asari Moldo Qilichning 1911-yilda [[Ufa|Ufada]] nashr etilgan „Qissa-i-Zilzala“ (Zilzila) dostoni boʻldi. Musulmon taʼlimini olgan Moldo [[qirg‘iz tili]]da arab harflari bilan yozgan. „Chu bayani“ dostonida oqin Qirgʻizistonda Rossiya tarkibiga kirish bilan bogʻliq oʻzgarishlarni optimistik ruhda tasvirlaydi, ammo uning dunyoqarashining asosi doimo [[Islom|islom]] dini boʻlib qoladi. Sovet davrida Moldo Qilich sheʼrlari birinchi marta 1925-yilda nashr etilgan, eng toʻliq nashr 1940-yilda amalga oshirilgan, ammo keyinchalik, urushdan keyin uning ijodiga rasmiy munosabat oʻzgargan va Moldo Qilich sheʼrlarini oʻrganish taqiqlangan. == Asarlari == * „Chu bayoni“. * „Karma togʻ“. * „Qanotli“. * „Qoʻl gʻazali“. * „Qora Qoʻchqor“. * „Qiz-yigit“. * „Mol gʻazal“. * „Yotoqchilar“. * „Chuy qushlari.“ == Satiralari == * „Burgutning toʻyi“. * „Oʻn yetti raqs“. * „Kachanak Moldo Sulaymon“. * „Moʻldo Duysho.“ == Turkumlari == * „Zar-zamon“ * „Fuqarolar“. * „Safar“. == Juftliklari == * „Baytayloq“ va b. == Nashr etilgan kitoblari == * „Qissa-i-Zilzala“ (yaʼni zilzila), Qozon: Tip-lit. T-go D-ma „V. Yeremeev i A. Shashabrin“, 1911. * „Tamsillar“ (تمسل — ’), Moskva: SSSR xalqlari markaziy nashriyoti, 1925-yil. * Qanatuular, Frunze: Qirgʻizmambas, 1939-yil. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Davlat tili va ensiklopediya markazi. Qirgʻiz pedagogikasi (ensiklopedik oʻquv qoʻllanma). — B.: 2004. == Havolalar == * [http://feb-web.ru/feb/ivl/vl8/vl8-2082.htm Qirgʻiz adabiyoti] {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Qilich, Moldo}} [[Turkum:1866-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1917-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Qirgʻiz shoirlari]] [[Turkum:Qirgʻizistonlik yozuvchilar]] 9wukwvj4ikzgmwqeqx6tqidq6kr9hsa Palpifer pellicia 0 1364126 5988395 2026-04-11T06:26:14Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988395 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Palpifer pellicia | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Palpifer pellicia''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1905-yilda Charles Swinhoe tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Hindiston]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar |from=Q15639460}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} os0xu7ko8nv5mbyar2ncwk1g8lej45w Palpifer sexnotatus 0 1364127 5988397 2026-04-11T06:27:45Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988397 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Palpifer sexnotatus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Palpifer sexnotatus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Hindiston]] va [[Yaponiya]]da uchraydi. Lichinkalari [[Amorfofallus]] va [[Kolokaziya]] o‘simliklari bilan oziqlanadi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7128705}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} 2bt6qllizhfy1v7vcyi1o3yxtg9pb88 Hanna Hacker 0 1364128 5988403 2026-04-11T06:34:28Z Panpanchik 72616 „'''Hanna Hacker''' (1956-yilda Vena shahrida tugʻilgan)<ref>{{cite web |access-date=2019-08-05 |title=Hanna Hacker |url=https://mediashop.at/autorin/173-hanna-hacker/ |website=Mediashop}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref> — [[Avstriya]]lik [[Sotsiologiya|sotsiolog]], tarixchi va tadqiqotchi. Uning ilmiy faoliyati [[Feminizm|feminizm]], kvir nazariyasi va [[postkolonializm]]ga qaratilgan<ref name=":0">{{cite web...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988403 wikitext text/x-wiki '''Hanna Hacker''' (1956-yilda Vena shahrida tugʻilgan)<ref>{{cite web |access-date=2019-08-05 |title=Hanna Hacker |url=https://mediashop.at/autorin/173-hanna-hacker/ |website=Mediashop}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref> — [[Avstriya]]lik [[Sotsiologiya|sotsiolog]], tarixchi va tadqiqotchi. Uning ilmiy faoliyati [[Feminizm|feminizm]], kvir nazariyasi va [[postkolonializm]]ga qaratilgan<ref name=":0">{{cite web |access-date=2019-08-05 |date=2017 |title=Kurzbiografie Hanna Hacker |url=https://www.univie.ac.at/zeitgeschichte/cms/uploads/hacker_kurzbio_zeitgeschichte_2017.pdf |website=Institut für Zeitgeschichte, Universität Wien}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. == Hayoti == Hanna Hacker 1974-yildan 1979-yilgacha [[Vena universiteti]]da sotsiologiya, shuningdek [[iqtisodiy tarix]] va [[Ijtimoiy tarix|ijtimoiy tarix]] yoʻnalishlarida tahsil olgan. Soʻngra 1980–1985-yillarda Vena universitetida sotsiologiya va zamonaviy tarix boʻyicha doktoranturada oʻqigan va 1986-yilda doktorlik darajasini olgan. 2011–2014-yillarda u Vena universitetining Xalqaro taraqqiyot instituti qoshida madaniy va ijtimoiy fanlar asosidagi taraqqiyot tadqiqotlari boʻyicha professorlik lavozimini egallagan<ref name=":0" />. 1986-yildan boshlab Hanna Hacker Avstriya va xalqaro universitetlarda, jumladan Markaziy Yevropa universitetida maʼruza oʻqigan. 1998-yildan buyon Vena universitetida sotsiologiyaning butun sohasi boʻyicha dars berish huquqiga ega<ref name=":0" />. Hozirda u Vena universitetida gender tadqiqotlari va taraqqiyot tadqiqotlari boʻyicha dars beradi<ref>{{cite web |access-date=2019-08-05 |title=u:find – Hanna Hacker |url=https://ufind.univie.ac.at/de/person.html?id=11604 |website=Universität Wien}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. Hanna Hacker koʻp yillar davomida Avstriyadagi avtonom ayollar va lezbiyanlar harakatida faol ishtirok etgan. Jumladan, u Venada joylashgan ''STICHWORT — Archive of the Womenʼs and Lesbian Movement'' arxivining hamasoschilaridan biridir<ref>{{cite web |access-date=2022-06-28 |date=2003 |pages=10–13 |title=20 Jahre STICHWORT – eine kleine Chronologie |type=Heft 16 |url=http://www.stichwort.or.at/newslett/nlartik13.htm}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. Hanna Hacker ''Österreichische Zeitschrift für Geschichtswissenschaften'' (ÖZG) jurnalining hammuallif‑tahrirchisi hisoblanadi. 1991–2012-yillarda u ''L’Homme. European Journal for Feminist Historical Studies'' jurnalini ham hammuallif sifatida tahrir qilgan. U [[Österreichische Gesellschaft für Geschlechterforschung]] jamiyatining hamasoschisidir<ref name=":0" />. [[Sabine Hark]] bilan birgalikda u 1991-yilda Berlinda birinchi ''Nemis lezbiyan tadqiqotlari simpoziumi''ni tashkil qilgan. == Asarlari == * ''Das lila Wien um 1900. Zur Ästhetik der Homosexualitäten''. Vena: [[Promedia]] 1986 (tahr., Neda Bei, Volfgang Fyorster va boshqalar bilan) * ''Frauen und Freundinnen. Studien zur „weiblichen Homosexualität“ am Beispiel Österreich 1870–1938''. Vaynxaym / Bazel: [[Beltz Verlag|Beltz]] 1987 * ''Donauwalzer Damenwahl. Frauenbewegte Zusammenhänge in Österreich''. Vena: Promedia 1989 ([[Brigitte Geiger]] bilan) * ''Gewalt ist: keine Frau. Der Akteurin oder eine Geschichte der Transgressionen''. Kenigshteyn/Taunus: [[Ulrike Helmer Verlag|Helmer]] 1998 * ''Whiteness''.(Maxsus son:) ''L’Homme. Europäische Zeitschrift für Feministische Geschichtswissenschaft'', 16, 2. Vena: [[Böhlau]] 2005 (tahr., [[Mineke Bosch]] bilan) * ''Norden. Süden. Cyberspace. Text und Technik gegen die Ungleichheit''. Vena: Promedia 2007 * ''Queer Entwickeln. Feministische und postkoloniale Analysen''. Vena: [[Mandelbaum Verlag|Mandelbaum]] 2012 * ''Geschlechterverhältnisse und neue Öffentlichkeiten. Feministische Perspektiven''. Myunster: [[Verlag Westfälisches Dampfboot|Verlag Westfälisches Dampfboot]] 2013 (tahr., [[Birgitt Riegraf|Birgit Riegraf]] va boshq. bilan) * ''Sexualitäten und Körperpolitik. JEP-Journal für Entwicklungspolitik'', 29, 1, 2013 (tahr.) * ''Frauen* und Freund_innen. Lesarten „weiblicher Homosexualität“, Österreich 1870–1938''. Vena: Zaglossus 2015 == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Hanna, Hacker}} j12ix4eljwetc12mr0cw6dhld3rjege 5988404 5988403 2026-04-11T06:34:50Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Gender tadqiqotlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988404 wikitext text/x-wiki '''Hanna Hacker''' (1956-yilda Vena shahrida tugʻilgan)<ref>{{cite web |access-date=2019-08-05 |title=Hanna Hacker |url=https://mediashop.at/autorin/173-hanna-hacker/ |website=Mediashop}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref> — [[Avstriya]]lik [[Sotsiologiya|sotsiolog]], tarixchi va tadqiqotchi. Uning ilmiy faoliyati [[Feminizm|feminizm]], kvir nazariyasi va [[postkolonializm]]ga qaratilgan<ref name=":0">{{cite web |access-date=2019-08-05 |date=2017 |title=Kurzbiografie Hanna Hacker |url=https://www.univie.ac.at/zeitgeschichte/cms/uploads/hacker_kurzbio_zeitgeschichte_2017.pdf |website=Institut für Zeitgeschichte, Universität Wien}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. == Hayoti == Hanna Hacker 1974-yildan 1979-yilgacha [[Vena universiteti]]da sotsiologiya, shuningdek [[iqtisodiy tarix]] va [[Ijtimoiy tarix|ijtimoiy tarix]] yoʻnalishlarida tahsil olgan. Soʻngra 1980–1985-yillarda Vena universitetida sotsiologiya va zamonaviy tarix boʻyicha doktoranturada oʻqigan va 1986-yilda doktorlik darajasini olgan. 2011–2014-yillarda u Vena universitetining Xalqaro taraqqiyot instituti qoshida madaniy va ijtimoiy fanlar asosidagi taraqqiyot tadqiqotlari boʻyicha professorlik lavozimini egallagan<ref name=":0" />. 1986-yildan boshlab Hanna Hacker Avstriya va xalqaro universitetlarda, jumladan Markaziy Yevropa universitetida maʼruza oʻqigan. 1998-yildan buyon Vena universitetida sotsiologiyaning butun sohasi boʻyicha dars berish huquqiga ega<ref name=":0" />. Hozirda u Vena universitetida gender tadqiqotlari va taraqqiyot tadqiqotlari boʻyicha dars beradi<ref>{{cite web |access-date=2019-08-05 |title=u:find – Hanna Hacker |url=https://ufind.univie.ac.at/de/person.html?id=11604 |website=Universität Wien}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. Hanna Hacker koʻp yillar davomida Avstriyadagi avtonom ayollar va lezbiyanlar harakatida faol ishtirok etgan. Jumladan, u Venada joylashgan ''STICHWORT — Archive of the Womenʼs and Lesbian Movement'' arxivining hamasoschilaridan biridir<ref>{{cite web |access-date=2022-06-28 |date=2003 |pages=10–13 |title=20 Jahre STICHWORT – eine kleine Chronologie |type=Heft 16 |url=http://www.stichwort.or.at/newslett/nlartik13.htm}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. Hanna Hacker ''Österreichische Zeitschrift für Geschichtswissenschaften'' (ÖZG) jurnalining hammuallif‑tahrirchisi hisoblanadi. 1991–2012-yillarda u ''L’Homme. European Journal for Feminist Historical Studies'' jurnalini ham hammuallif sifatida tahrir qilgan. U [[Österreichische Gesellschaft für Geschlechterforschung]] jamiyatining hamasoschisidir<ref name=":0" />. [[Sabine Hark]] bilan birgalikda u 1991-yilda Berlinda birinchi ''Nemis lezbiyan tadqiqotlari simpoziumi''ni tashkil qilgan. == Asarlari == * ''Das lila Wien um 1900. Zur Ästhetik der Homosexualitäten''. Vena: [[Promedia]] 1986 (tahr., Neda Bei, Volfgang Fyorster va boshqalar bilan) * ''Frauen und Freundinnen. Studien zur „weiblichen Homosexualität“ am Beispiel Österreich 1870–1938''. Vaynxaym / Bazel: [[Beltz Verlag|Beltz]] 1987 * ''Donauwalzer Damenwahl. Frauenbewegte Zusammenhänge in Österreich''. Vena: Promedia 1989 ([[Brigitte Geiger]] bilan) * ''Gewalt ist: keine Frau. Der Akteurin oder eine Geschichte der Transgressionen''. Kenigshteyn/Taunus: [[Ulrike Helmer Verlag|Helmer]] 1998 * ''Whiteness''.(Maxsus son:) ''L’Homme. Europäische Zeitschrift für Feministische Geschichtswissenschaft'', 16, 2. Vena: [[Böhlau]] 2005 (tahr., [[Mineke Bosch]] bilan) * ''Norden. Süden. Cyberspace. Text und Technik gegen die Ungleichheit''. Vena: Promedia 2007 * ''Queer Entwickeln. Feministische und postkoloniale Analysen''. Vena: [[Mandelbaum Verlag|Mandelbaum]] 2012 * ''Geschlechterverhältnisse und neue Öffentlichkeiten. Feministische Perspektiven''. Myunster: [[Verlag Westfälisches Dampfboot|Verlag Westfälisches Dampfboot]] 2013 (tahr., [[Birgitt Riegraf|Birgit Riegraf]] va boshq. bilan) * ''Sexualitäten und Körperpolitik. JEP-Journal für Entwicklungspolitik'', 29, 1, 2013 (tahr.) * ''Frauen* und Freund_innen. Lesarten „weiblicher Homosexualität“, Österreich 1870–1938''. Vena: Zaglossus 2015 == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Hanna, Hacker}} [[Turkum:Gender tadqiqotlar]] 2k395p4sz36yo520dl2udb6noaq0f4a 5988405 5988404 2026-04-11T06:35:02Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Avstriyalik ayol sotsiologlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988405 wikitext text/x-wiki '''Hanna Hacker''' (1956-yilda Vena shahrida tugʻilgan)<ref>{{cite web |access-date=2019-08-05 |title=Hanna Hacker |url=https://mediashop.at/autorin/173-hanna-hacker/ |website=Mediashop}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref> — [[Avstriya]]lik [[Sotsiologiya|sotsiolog]], tarixchi va tadqiqotchi. Uning ilmiy faoliyati [[Feminizm|feminizm]], kvir nazariyasi va [[postkolonializm]]ga qaratilgan<ref name=":0">{{cite web |access-date=2019-08-05 |date=2017 |title=Kurzbiografie Hanna Hacker |url=https://www.univie.ac.at/zeitgeschichte/cms/uploads/hacker_kurzbio_zeitgeschichte_2017.pdf |website=Institut für Zeitgeschichte, Universität Wien}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. == Hayoti == Hanna Hacker 1974-yildan 1979-yilgacha [[Vena universiteti]]da sotsiologiya, shuningdek [[iqtisodiy tarix]] va [[Ijtimoiy tarix|ijtimoiy tarix]] yoʻnalishlarida tahsil olgan. Soʻngra 1980–1985-yillarda Vena universitetida sotsiologiya va zamonaviy tarix boʻyicha doktoranturada oʻqigan va 1986-yilda doktorlik darajasini olgan. 2011–2014-yillarda u Vena universitetining Xalqaro taraqqiyot instituti qoshida madaniy va ijtimoiy fanlar asosidagi taraqqiyot tadqiqotlari boʻyicha professorlik lavozimini egallagan<ref name=":0" />. 1986-yildan boshlab Hanna Hacker Avstriya va xalqaro universitetlarda, jumladan Markaziy Yevropa universitetida maʼruza oʻqigan. 1998-yildan buyon Vena universitetida sotsiologiyaning butun sohasi boʻyicha dars berish huquqiga ega<ref name=":0" />. Hozirda u Vena universitetida gender tadqiqotlari va taraqqiyot tadqiqotlari boʻyicha dars beradi<ref>{{cite web |access-date=2019-08-05 |title=u:find – Hanna Hacker |url=https://ufind.univie.ac.at/de/person.html?id=11604 |website=Universität Wien}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. Hanna Hacker koʻp yillar davomida Avstriyadagi avtonom ayollar va lezbiyanlar harakatida faol ishtirok etgan. Jumladan, u Venada joylashgan ''STICHWORT — Archive of the Womenʼs and Lesbian Movement'' arxivining hamasoschilaridan biridir<ref>{{cite web |access-date=2022-06-28 |date=2003 |pages=10–13 |title=20 Jahre STICHWORT – eine kleine Chronologie |type=Heft 16 |url=http://www.stichwort.or.at/newslett/nlartik13.htm}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. Hanna Hacker ''Österreichische Zeitschrift für Geschichtswissenschaften'' (ÖZG) jurnalining hammuallif‑tahrirchisi hisoblanadi. 1991–2012-yillarda u ''L’Homme. European Journal for Feminist Historical Studies'' jurnalini ham hammuallif sifatida tahrir qilgan. U [[Österreichische Gesellschaft für Geschlechterforschung]] jamiyatining hamasoschisidir<ref name=":0" />. [[Sabine Hark]] bilan birgalikda u 1991-yilda Berlinda birinchi ''Nemis lezbiyan tadqiqotlari simpoziumi''ni tashkil qilgan. == Asarlari == * ''Das lila Wien um 1900. Zur Ästhetik der Homosexualitäten''. Vena: [[Promedia]] 1986 (tahr., Neda Bei, Volfgang Fyorster va boshqalar bilan) * ''Frauen und Freundinnen. Studien zur „weiblichen Homosexualität“ am Beispiel Österreich 1870–1938''. Vaynxaym / Bazel: [[Beltz Verlag|Beltz]] 1987 * ''Donauwalzer Damenwahl. Frauenbewegte Zusammenhänge in Österreich''. Vena: Promedia 1989 ([[Brigitte Geiger]] bilan) * ''Gewalt ist: keine Frau. Der Akteurin oder eine Geschichte der Transgressionen''. Kenigshteyn/Taunus: [[Ulrike Helmer Verlag|Helmer]] 1998 * ''Whiteness''.(Maxsus son:) ''L’Homme. Europäische Zeitschrift für Feministische Geschichtswissenschaft'', 16, 2. Vena: [[Böhlau]] 2005 (tahr., [[Mineke Bosch]] bilan) * ''Norden. Süden. Cyberspace. Text und Technik gegen die Ungleichheit''. Vena: Promedia 2007 * ''Queer Entwickeln. Feministische und postkoloniale Analysen''. Vena: [[Mandelbaum Verlag|Mandelbaum]] 2012 * ''Geschlechterverhältnisse und neue Öffentlichkeiten. Feministische Perspektiven''. Myunster: [[Verlag Westfälisches Dampfboot|Verlag Westfälisches Dampfboot]] 2013 (tahr., [[Birgitt Riegraf|Birgit Riegraf]] va boshq. bilan) * ''Sexualitäten und Körperpolitik. JEP-Journal für Entwicklungspolitik'', 29, 1, 2013 (tahr.) * ''Frauen* und Freund_innen. Lesarten „weiblicher Homosexualität“, Österreich 1870–1938''. Vena: Zaglossus 2015 == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Hanna, Hacker}} [[Turkum:Gender tadqiqotlar]] [[Turkum:Avstriyalik ayol sotsiologlar]] onvyjjvchto3nxz7lwgbul2y0gdqfjw 5988406 5988405 2026-04-11T06:35:15Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Avstriyalik ayol tarixchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988406 wikitext text/x-wiki '''Hanna Hacker''' (1956-yilda Vena shahrida tugʻilgan)<ref>{{cite web |access-date=2019-08-05 |title=Hanna Hacker |url=https://mediashop.at/autorin/173-hanna-hacker/ |website=Mediashop}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref> — [[Avstriya]]lik [[Sotsiologiya|sotsiolog]], tarixchi va tadqiqotchi. Uning ilmiy faoliyati [[Feminizm|feminizm]], kvir nazariyasi va [[postkolonializm]]ga qaratilgan<ref name=":0">{{cite web |access-date=2019-08-05 |date=2017 |title=Kurzbiografie Hanna Hacker |url=https://www.univie.ac.at/zeitgeschichte/cms/uploads/hacker_kurzbio_zeitgeschichte_2017.pdf |website=Institut für Zeitgeschichte, Universität Wien}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. == Hayoti == Hanna Hacker 1974-yildan 1979-yilgacha [[Vena universiteti]]da sotsiologiya, shuningdek [[iqtisodiy tarix]] va [[Ijtimoiy tarix|ijtimoiy tarix]] yoʻnalishlarida tahsil olgan. Soʻngra 1980–1985-yillarda Vena universitetida sotsiologiya va zamonaviy tarix boʻyicha doktoranturada oʻqigan va 1986-yilda doktorlik darajasini olgan. 2011–2014-yillarda u Vena universitetining Xalqaro taraqqiyot instituti qoshida madaniy va ijtimoiy fanlar asosidagi taraqqiyot tadqiqotlari boʻyicha professorlik lavozimini egallagan<ref name=":0" />. 1986-yildan boshlab Hanna Hacker Avstriya va xalqaro universitetlarda, jumladan Markaziy Yevropa universitetida maʼruza oʻqigan. 1998-yildan buyon Vena universitetida sotsiologiyaning butun sohasi boʻyicha dars berish huquqiga ega<ref name=":0" />. Hozirda u Vena universitetida gender tadqiqotlari va taraqqiyot tadqiqotlari boʻyicha dars beradi<ref>{{cite web |access-date=2019-08-05 |title=u:find – Hanna Hacker |url=https://ufind.univie.ac.at/de/person.html?id=11604 |website=Universität Wien}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. Hanna Hacker koʻp yillar davomida Avstriyadagi avtonom ayollar va lezbiyanlar harakatida faol ishtirok etgan. Jumladan, u Venada joylashgan ''STICHWORT — Archive of the Womenʼs and Lesbian Movement'' arxivining hamasoschilaridan biridir<ref>{{cite web |access-date=2022-06-28 |date=2003 |pages=10–13 |title=20 Jahre STICHWORT – eine kleine Chronologie |type=Heft 16 |url=http://www.stichwort.or.at/newslett/nlartik13.htm}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. Hanna Hacker ''Österreichische Zeitschrift für Geschichtswissenschaften'' (ÖZG) jurnalining hammuallif‑tahrirchisi hisoblanadi. 1991–2012-yillarda u ''L’Homme. European Journal for Feminist Historical Studies'' jurnalini ham hammuallif sifatida tahrir qilgan. U [[Österreichische Gesellschaft für Geschlechterforschung]] jamiyatining hamasoschisidir<ref name=":0" />. [[Sabine Hark]] bilan birgalikda u 1991-yilda Berlinda birinchi ''Nemis lezbiyan tadqiqotlari simpoziumi''ni tashkil qilgan. == Asarlari == * ''Das lila Wien um 1900. Zur Ästhetik der Homosexualitäten''. Vena: [[Promedia]] 1986 (tahr., Neda Bei, Volfgang Fyorster va boshqalar bilan) * ''Frauen und Freundinnen. Studien zur „weiblichen Homosexualität“ am Beispiel Österreich 1870–1938''. Vaynxaym / Bazel: [[Beltz Verlag|Beltz]] 1987 * ''Donauwalzer Damenwahl. Frauenbewegte Zusammenhänge in Österreich''. Vena: Promedia 1989 ([[Brigitte Geiger]] bilan) * ''Gewalt ist: keine Frau. Der Akteurin oder eine Geschichte der Transgressionen''. Kenigshteyn/Taunus: [[Ulrike Helmer Verlag|Helmer]] 1998 * ''Whiteness''.(Maxsus son:) ''L’Homme. Europäische Zeitschrift für Feministische Geschichtswissenschaft'', 16, 2. Vena: [[Böhlau]] 2005 (tahr., [[Mineke Bosch]] bilan) * ''Norden. Süden. Cyberspace. Text und Technik gegen die Ungleichheit''. Vena: Promedia 2007 * ''Queer Entwickeln. Feministische und postkoloniale Analysen''. Vena: [[Mandelbaum Verlag|Mandelbaum]] 2012 * ''Geschlechterverhältnisse und neue Öffentlichkeiten. Feministische Perspektiven''. Myunster: [[Verlag Westfälisches Dampfboot|Verlag Westfälisches Dampfboot]] 2013 (tahr., [[Birgitt Riegraf|Birgit Riegraf]] va boshq. bilan) * ''Sexualitäten und Körperpolitik. JEP-Journal für Entwicklungspolitik'', 29, 1, 2013 (tahr.) * ''Frauen* und Freund_innen. Lesarten „weiblicher Homosexualität“, Österreich 1870–1938''. Vena: Zaglossus 2015 == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Hanna, Hacker}} [[Turkum:Gender tadqiqotlar]] [[Turkum:Avstriyalik ayol sotsiologlar]] [[Turkum:Avstriyalik ayol tarixchilar]] 767rds3629yz7dnqc2c62c24lfkbnf0 Sirim Datuli 0 1364129 5988407 2026-04-11T06:41:18Z Panpanchik 72616 „'''Sirim Dotuli Botir''' ([[Qozoq tili|qozoqcha]]: Сырым Датұлы; {{lang-ar|سيريم ابن دات}} 1753–1802) [[Qozoqlar|qozoq]] urugʻi [[Bayuli]] rahbari va 1783–1797-yillarda Kichik Juz qozoqlarining milliy aksifeodal va mustamlakachilikka qarshi harakatlari yetakchisi boʻlgan. 1774-yilda Sirim Dotuli 1773–1775-yillardagi [[Pugachyov qoʻzgʻoloni|qoʻzgʻolon]] chogʻida [[Yemelyan Pugachyov|Pugachyov]]ga yordam bergan qo...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988407 wikitext text/x-wiki '''Sirim Dotuli Botir''' ([[Qozoq tili|qozoqcha]]: Сырым Датұлы; {{lang-ar|سيريم ابن دات}} 1753–1802) [[Qozoqlar|qozoq]] urugʻi [[Bayuli]] rahbari va 1783–1797-yillarda Kichik Juz qozoqlarining milliy aksifeodal va mustamlakachilikka qarshi harakatlari yetakchisi boʻlgan. 1774-yilda Sirim Dotuli 1773–1775-yillardagi [[Pugachyov qoʻzgʻoloni|qoʻzgʻolon]] chogʻida [[Yemelyan Pugachyov|Pugachyov]]ga yordam bergan qozoq otryadiga boshchilik qilgan. 1775-yil 22-iyun sanasi bilan saqlanib qolgan hisobotda graflar [[Aleksandr Suvorov]] Dotulini qoʻzgʻolonning faol ishtirokchilaridan biri sifatida tilga oladi. Biroq 1776-yil kuzida Dotuli tomonini oʻzgartirib, podsho maʼmuriyatiga yordam bera boshlaydi. Bu sadoqat 1783-yilgacha davom etdi, soʻng u yana qoʻzgʻolonchilarga qoʻshiladi. 1783-yilda Dotuli rahbarligida [[Kichik Juz]]da dehqonlar qoʻzgʻoloni boshlandi. Qoʻzgʻolon sabablari yer tanqisligi, podsho hukmdorlari tomonidan chorvadorlarga Uralning oʻng sohiliga koʻchishga taqiq qoʻyilishi, urugʻ oqsoqollari huquqlarining buzilishi, Nuralixon va sultonlar, Ural kazak qoʻshini hamda podsho maʼmuriyati tomonidan xalqqa nisbatan talon-toroj va zoʻravonliklar edi. Dotuli Ural kazaklari tomonidan qoʻlga olinib, 1784-yil bahorigacha qamoqda saqlanadi; soʻng uni singlisiga uylangan kuyovi [[Nuralixon]] toʻlab olib chiqadi<ref>{{Cite web |title=On The Uprising Led by Syrym Datuly |url=https://e-history.kz/en/news/show/7148 |access-date=2023-01-09 |website=e-history.kz |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=A tireless explorer of the Kazakh land |url=https://e-history.kz/en/news/show/33046 |access-date=2023-01-09 |website=e-history.kz |language=en}}</ref>. Uzoq davom etgan janglardan keyin Kichik Juzdagi qozoq urugʻlari tizimiga islohotlar kiritish, shu yoʻl bilan podsho maʼmuriyatiga tartib oʻrnatish imkonini berish uchun urinishlar boshlandi. Shunday urinishlardan biri 1785-yilda yetakchi boshliqlar yig'ilishi — [[Qurultoy|qurultoy]] chogʻida qilindi; unda Juzni uch qism yoki o'rdaga boʻlish taklifi ilgari surildi. Sirim Dotuli uchala o'rda, butun Kichik Juz boʻyicha birinchi maslahatchisi etib saylandi. Bu lavozimda u Sibir va Ufa general-gubernatori [[Iosif Igelstrom]] ishlab chiqqan islohotlarni joriy etishga intilgan podsho maʼmuriyatiga sodiqlik qasamyodini qildi<ref>{{Cite web |last=INFORM.KZ |date=2009-10-15 |title=NURALY KHAN |url=https://www.inform.kz/en/article/2205017 |access-date=2023-01-09 |website=Казинформ |language=en}}</ref>. Biroq oqsoqollar orasida maʼmuriyat va uning islohotlariga nisbatan ishonchsizlik mavjud edi, shu sababli bu masala boʻyicha qaror qabul qilish doimo kechiktirilib kelindi. 1786-yilda Nuralixon Kichik Juzdan quvib chiqarildi va podsho maʼmuriyati panasiga oʻtdi; maʼmuriyat uni Uvaga yubordi. Dashtdagi oʻz taʼsirining kamayishini tan olishni istamagan xon va sultonlar bir tomonda, Sirim Dotuli esa boshqa tomonda turgan bir vaqtda ular orasidagi nizolar 1786-yil avgustida avjiga chiqdi: ular Dotulini qoʻlga olib, faqat Nuralixon Juzga qaytarilgandagina uni ozod etishlarini bildirdilar. Igelstrom aralashuvidan soʻng u kuzda qoʻyib yuborildi; general-gubernator islohotni davom ettirish uchun uning qozoq jamoalaridagi taʼsiriga muhtoj edi. Biroq Dotuli qozoqlar uchun podsho maʼmuriyati bilan siyosiy va iqtisodiy aloqalarni mustahkamlashning mumkin boʻlgan foydasini tan olgan boʻlsa-da, ularga ishonmadi va islohotni pisand qilmasdan navbatdagi qoʻzgʻolon uchun zamin yaratdi. U qurol, otliq kuch va oziq-ovqat koʻrinishidagi yordam hamda magʻlubiyat bo'ladigan taqdirida koʻchmanchilar uchun yerlar olish maqsadida [[Xiva xonligi]] bilan muzokaralar olib bordi. 1789-yilda Igelstrom Juz maʼmuriyatining yangi loyihasini taqdim etdi, biroq u ham joriy qilinmadi. Koʻp yillik bosqinlar va janglardan soʻng qoʻzgʻolon 1797-yilda magʻlubiyat bilan tugadi va Sirim Dotuli urugʻdoshlari bilan Xiva xonligiga qochdi. U 1802-yilda vafot etgan<ref>{{Cite web |title=On The Uprising Led by Syrym Datuly |url=https://e-history.kz/en/news/show/7148 |access-date=2023-01-09 |website=e-history.kz |language=en}}</ref>. == Yana qarang == * [[Qozogʻiston tarixi]] * [[Qozoqlar roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Sirim Datuli}} 6t9iqqajya5d0mlaidcw9x3ch29osi6 5988408 5988407 2026-04-11T06:41:55Z Panpanchik 72616 [[Turkum:1753-yilda tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988408 wikitext text/x-wiki '''Sirim Dotuli Botir''' ([[Qozoq tili|qozoqcha]]: Сырым Датұлы; {{lang-ar|سيريم ابن دات}} 1753–1802) [[Qozoqlar|qozoq]] urugʻi [[Bayuli]] rahbari va 1783–1797-yillarda Kichik Juz qozoqlarining milliy aksifeodal va mustamlakachilikka qarshi harakatlari yetakchisi boʻlgan. 1774-yilda Sirim Dotuli 1773–1775-yillardagi [[Pugachyov qoʻzgʻoloni|qoʻzgʻolon]] chogʻida [[Yemelyan Pugachyov|Pugachyov]]ga yordam bergan qozoq otryadiga boshchilik qilgan. 1775-yil 22-iyun sanasi bilan saqlanib qolgan hisobotda graflar [[Aleksandr Suvorov]] Dotulini qoʻzgʻolonning faol ishtirokchilaridan biri sifatida tilga oladi. Biroq 1776-yil kuzida Dotuli tomonini oʻzgartirib, podsho maʼmuriyatiga yordam bera boshlaydi. Bu sadoqat 1783-yilgacha davom etdi, soʻng u yana qoʻzgʻolonchilarga qoʻshiladi. 1783-yilda Dotuli rahbarligida [[Kichik Juz]]da dehqonlar qoʻzgʻoloni boshlandi. Qoʻzgʻolon sabablari yer tanqisligi, podsho hukmdorlari tomonidan chorvadorlarga Uralning oʻng sohiliga koʻchishga taqiq qoʻyilishi, urugʻ oqsoqollari huquqlarining buzilishi, Nuralixon va sultonlar, Ural kazak qoʻshini hamda podsho maʼmuriyati tomonidan xalqqa nisbatan talon-toroj va zoʻravonliklar edi. Dotuli Ural kazaklari tomonidan qoʻlga olinib, 1784-yil bahorigacha qamoqda saqlanadi; soʻng uni singlisiga uylangan kuyovi [[Nuralixon]] toʻlab olib chiqadi<ref>{{Cite web |title=On The Uprising Led by Syrym Datuly |url=https://e-history.kz/en/news/show/7148 |access-date=2023-01-09 |website=e-history.kz |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=A tireless explorer of the Kazakh land |url=https://e-history.kz/en/news/show/33046 |access-date=2023-01-09 |website=e-history.kz |language=en}}</ref>. Uzoq davom etgan janglardan keyin Kichik Juzdagi qozoq urugʻlari tizimiga islohotlar kiritish, shu yoʻl bilan podsho maʼmuriyatiga tartib oʻrnatish imkonini berish uchun urinishlar boshlandi. Shunday urinishlardan biri 1785-yilda yetakchi boshliqlar yig'ilishi — [[Qurultoy|qurultoy]] chogʻida qilindi; unda Juzni uch qism yoki o'rdaga boʻlish taklifi ilgari surildi. Sirim Dotuli uchala o'rda, butun Kichik Juz boʻyicha birinchi maslahatchisi etib saylandi. Bu lavozimda u Sibir va Ufa general-gubernatori [[Iosif Igelstrom]] ishlab chiqqan islohotlarni joriy etishga intilgan podsho maʼmuriyatiga sodiqlik qasamyodini qildi<ref>{{Cite web |last=INFORM.KZ |date=2009-10-15 |title=NURALY KHAN |url=https://www.inform.kz/en/article/2205017 |access-date=2023-01-09 |website=Казинформ |language=en}}</ref>. Biroq oqsoqollar orasida maʼmuriyat va uning islohotlariga nisbatan ishonchsizlik mavjud edi, shu sababli bu masala boʻyicha qaror qabul qilish doimo kechiktirilib kelindi. 1786-yilda Nuralixon Kichik Juzdan quvib chiqarildi va podsho maʼmuriyati panasiga oʻtdi; maʼmuriyat uni Uvaga yubordi. Dashtdagi oʻz taʼsirining kamayishini tan olishni istamagan xon va sultonlar bir tomonda, Sirim Dotuli esa boshqa tomonda turgan bir vaqtda ular orasidagi nizolar 1786-yil avgustida avjiga chiqdi: ular Dotulini qoʻlga olib, faqat Nuralixon Juzga qaytarilgandagina uni ozod etishlarini bildirdilar. Igelstrom aralashuvidan soʻng u kuzda qoʻyib yuborildi; general-gubernator islohotni davom ettirish uchun uning qozoq jamoalaridagi taʼsiriga muhtoj edi. Biroq Dotuli qozoqlar uchun podsho maʼmuriyati bilan siyosiy va iqtisodiy aloqalarni mustahkamlashning mumkin boʻlgan foydasini tan olgan boʻlsa-da, ularga ishonmadi va islohotni pisand qilmasdan navbatdagi qoʻzgʻolon uchun zamin yaratdi. U qurol, otliq kuch va oziq-ovqat koʻrinishidagi yordam hamda magʻlubiyat bo'ladigan taqdirida koʻchmanchilar uchun yerlar olish maqsadida [[Xiva xonligi]] bilan muzokaralar olib bordi. 1789-yilda Igelstrom Juz maʼmuriyatining yangi loyihasini taqdim etdi, biroq u ham joriy qilinmadi. Koʻp yillik bosqinlar va janglardan soʻng qoʻzgʻolon 1797-yilda magʻlubiyat bilan tugadi va Sirim Dotuli urugʻdoshlari bilan Xiva xonligiga qochdi. U 1802-yilda vafot etgan<ref>{{Cite web |title=On The Uprising Led by Syrym Datuly |url=https://e-history.kz/en/news/show/7148 |access-date=2023-01-09 |website=e-history.kz |language=en}}</ref>. == Yana qarang == * [[Qozogʻiston tarixi]] * [[Qozoqlar roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Sirim Datuli}} [[Turkum:1753-yilda tugʻilganlar]] 1l7hzc8pxlok377ugizrvh0z6838apm 5988409 5988408 2026-04-11T06:42:07Z Panpanchik 72616 [[Turkum:1802-yilda vafot etganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988409 wikitext text/x-wiki '''Sirim Dotuli Botir''' ([[Qozoq tili|qozoqcha]]: Сырым Датұлы; {{lang-ar|سيريم ابن دات}} 1753–1802) [[Qozoqlar|qozoq]] urugʻi [[Bayuli]] rahbari va 1783–1797-yillarda Kichik Juz qozoqlarining milliy aksifeodal va mustamlakachilikka qarshi harakatlari yetakchisi boʻlgan. 1774-yilda Sirim Dotuli 1773–1775-yillardagi [[Pugachyov qoʻzgʻoloni|qoʻzgʻolon]] chogʻida [[Yemelyan Pugachyov|Pugachyov]]ga yordam bergan qozoq otryadiga boshchilik qilgan. 1775-yil 22-iyun sanasi bilan saqlanib qolgan hisobotda graflar [[Aleksandr Suvorov]] Dotulini qoʻzgʻolonning faol ishtirokchilaridan biri sifatida tilga oladi. Biroq 1776-yil kuzida Dotuli tomonini oʻzgartirib, podsho maʼmuriyatiga yordam bera boshlaydi. Bu sadoqat 1783-yilgacha davom etdi, soʻng u yana qoʻzgʻolonchilarga qoʻshiladi. 1783-yilda Dotuli rahbarligida [[Kichik Juz]]da dehqonlar qoʻzgʻoloni boshlandi. Qoʻzgʻolon sabablari yer tanqisligi, podsho hukmdorlari tomonidan chorvadorlarga Uralning oʻng sohiliga koʻchishga taqiq qoʻyilishi, urugʻ oqsoqollari huquqlarining buzilishi, Nuralixon va sultonlar, Ural kazak qoʻshini hamda podsho maʼmuriyati tomonidan xalqqa nisbatan talon-toroj va zoʻravonliklar edi. Dotuli Ural kazaklari tomonidan qoʻlga olinib, 1784-yil bahorigacha qamoqda saqlanadi; soʻng uni singlisiga uylangan kuyovi [[Nuralixon]] toʻlab olib chiqadi<ref>{{Cite web |title=On The Uprising Led by Syrym Datuly |url=https://e-history.kz/en/news/show/7148 |access-date=2023-01-09 |website=e-history.kz |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=A tireless explorer of the Kazakh land |url=https://e-history.kz/en/news/show/33046 |access-date=2023-01-09 |website=e-history.kz |language=en}}</ref>. Uzoq davom etgan janglardan keyin Kichik Juzdagi qozoq urugʻlari tizimiga islohotlar kiritish, shu yoʻl bilan podsho maʼmuriyatiga tartib oʻrnatish imkonini berish uchun urinishlar boshlandi. Shunday urinishlardan biri 1785-yilda yetakchi boshliqlar yig'ilishi — [[Qurultoy|qurultoy]] chogʻida qilindi; unda Juzni uch qism yoki o'rdaga boʻlish taklifi ilgari surildi. Sirim Dotuli uchala o'rda, butun Kichik Juz boʻyicha birinchi maslahatchisi etib saylandi. Bu lavozimda u Sibir va Ufa general-gubernatori [[Iosif Igelstrom]] ishlab chiqqan islohotlarni joriy etishga intilgan podsho maʼmuriyatiga sodiqlik qasamyodini qildi<ref>{{Cite web |last=INFORM.KZ |date=2009-10-15 |title=NURALY KHAN |url=https://www.inform.kz/en/article/2205017 |access-date=2023-01-09 |website=Казинформ |language=en}}</ref>. Biroq oqsoqollar orasida maʼmuriyat va uning islohotlariga nisbatan ishonchsizlik mavjud edi, shu sababli bu masala boʻyicha qaror qabul qilish doimo kechiktirilib kelindi. 1786-yilda Nuralixon Kichik Juzdan quvib chiqarildi va podsho maʼmuriyati panasiga oʻtdi; maʼmuriyat uni Uvaga yubordi. Dashtdagi oʻz taʼsirining kamayishini tan olishni istamagan xon va sultonlar bir tomonda, Sirim Dotuli esa boshqa tomonda turgan bir vaqtda ular orasidagi nizolar 1786-yil avgustida avjiga chiqdi: ular Dotulini qoʻlga olib, faqat Nuralixon Juzga qaytarilgandagina uni ozod etishlarini bildirdilar. Igelstrom aralashuvidan soʻng u kuzda qoʻyib yuborildi; general-gubernator islohotni davom ettirish uchun uning qozoq jamoalaridagi taʼsiriga muhtoj edi. Biroq Dotuli qozoqlar uchun podsho maʼmuriyati bilan siyosiy va iqtisodiy aloqalarni mustahkamlashning mumkin boʻlgan foydasini tan olgan boʻlsa-da, ularga ishonmadi va islohotni pisand qilmasdan navbatdagi qoʻzgʻolon uchun zamin yaratdi. U qurol, otliq kuch va oziq-ovqat koʻrinishidagi yordam hamda magʻlubiyat bo'ladigan taqdirida koʻchmanchilar uchun yerlar olish maqsadida [[Xiva xonligi]] bilan muzokaralar olib bordi. 1789-yilda Igelstrom Juz maʼmuriyatining yangi loyihasini taqdim etdi, biroq u ham joriy qilinmadi. Koʻp yillik bosqinlar va janglardan soʻng qoʻzgʻolon 1797-yilda magʻlubiyat bilan tugadi va Sirim Dotuli urugʻdoshlari bilan Xiva xonligiga qochdi. U 1802-yilda vafot etgan<ref>{{Cite web |title=On The Uprising Led by Syrym Datuly |url=https://e-history.kz/en/news/show/7148 |access-date=2023-01-09 |website=e-history.kz |language=en}}</ref>. == Yana qarang == * [[Qozogʻiston tarixi]] * [[Qozoqlar roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Sirim Datuli}} [[Turkum:1753-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1802-yilda vafot etganlar]] ipehc16qxalibb2pcrxuzeiw69db2si Sultonmaxmut Toraygʻirov 0 1364130 5988410 2026-04-11T06:49:37Z Panpanchik 72616 „{{Infobox person | name = Sultanmahmut Toraygʻirov | image = | image_size = | caption = | birth_date = {{birth date|1893|10|29|mf=y}} | birth_place = Kiziltu tumani (hozirgi [[Oqmoʻla (viloyat)|Oqmoʻla viloyati]] | death_date = {{death date|1920|5|21|mf=y}} | death_place = | occupation = [[shoir]], [[falsafa|faylasuf]] }} '''Sultonmaxmut Toraygʻirov''' ({{Lan...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988410 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Sultanmahmut Toraygʻirov | image = | image_size = | caption = | birth_date = {{birth date|1893|10|29|mf=y}} | birth_place = Kiziltu tumani (hozirgi [[Oqmoʻla (viloyat)|Oqmoʻla viloyati]] | death_date = {{death date|1920|5|21|mf=y}} | death_place = | occupation = [[shoir]], [[falsafa|faylasuf]] }} '''Sultonmaxmut Toraygʻirov''' ({{Lang-kk|Sultonmaxmut Torayğyrov}}, ''Sūltanmahmūt Toraiğyrov''; 29-oktabr 1893 — 21-may 1920) mashhur [[Qozoqlar|qozoq]] yozuvchisi va shoiri edi. U [[:ru:%D0%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%82%D1%83 (%D0%A1%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE-%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F %D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C)|Qiziltu]]da ([[Koʻkchatov|Kokshetav]] shahari yaqinida) tugʻilgan, ammo toʻrt yoshida [[Pavlodar (viloyat)|Pavlodar viloyati]]dagi [[Bayanavul|Bayanavul]]ga koʻchib oʻtgan. Toraygʻirov oʻzining birinchi sheʼrlarini atigi 13 yoshida yozgan. 1913-yildan boshlab u birinchi qozoq jurnali ''Aikap''ning muovini boʻlib ishlagan. 1914 va 1915-yillarda u [[Bayanavul|Bayanavul]]da oʻqituvchi boʻlib ishlagan. 1916-yilda Toraygʻirov Rossiyadagi [[Tomsk]] shahriga koʻchib oʻtdi, biroq keyingi yili [[Fevral inqilobi]] uni Qozogʻistondagi [[Semey]]ga qaytishga majbur qildi. Shu davrda u oʻz uslubini shakllantirdi va juda samarali ijod qildi. Toraygʻirov bir necha sheʼrlar toʻplamini nashr qildi va uning 1933-yilda vafotidan keyin chop etilgan ''Guljamol Qamar'' romani ilk [[Qozoq tili|qozoq tilidagi]] romanlardan biri boʻldi. U siyosiy jihatdan juda faol boʻlib, ham qozoq milliy manfaatlarini, ham yangi [[sovet]] gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlagan. Toraygʻirov 1920-yilda, 26 yoshida vafot etgan. [[Pavlodar]]dagi davlat universiteti va [[Toraygʻir]] koʻli Toraygʻirov nomi bilan ataladi. == Muhim asarlar == * ''Adashuvdagi hayot'' sheʼri, 1922-yilda nashr etilgan * ''Bechora'' sheʼri ({{Lang-ru|Бедняк}}) 1922-yilda nashr etilgan * ''Guljamol Qamar'' romani ({{Lang-ru|Красавица Камар}}) 1933-yilda nashr etilgan == Sheʼrlari == * ''Oʻqishdan maqsad nima?'' ({{Lang-ru|Что за цель в учении?}}) * ''Din'' ({{Lang-ru|Религия}}) * ''Taʼlim'' ({{Lang-ru|Учение}}) * ''Koʻr rohib'' ({{Lang-ru|Слепой монах}}) * ''Sarybas'' ({{Lang-kk|Сарыбас}}) (1913–1914) * ''Taqdir'' ({{Lang-ru|Судьба}}) * ''Ayt'' ({{Lang-kk|Айт}}) * ''Yozgi qoʻnalgʻa'' ({{Lang-ru|На кочевку}}) * ''qashshoqlik'' ({{Lang-ru|Бедность}}) * ''Xudoga ishonch'' ({{Lang-ru|Вера в бога}}) * ''Xollar Xoʻja'' ({{Lang-ru|Рябой ходжа}}) == Havolalar == * [http://www.history.kz/biogr/Toraigyr.php Sultonmaxmut Toraygʻirovning tarjimai holi (rus tilida)] {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Toraygʻirov, Sultanmaxmut}} 3sk40zu16q933q2waiu8p62nwu2ksaj 5988411 5988410 2026-04-11T06:49:48Z Panpanchik 72616 Panpanchik [[Sultanmahmut Toraygirov]] sahifasini [[Sultonmaxmut Toraygʻirov]]ga koʻchirdi 5988410 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Sultanmahmut Toraygʻirov | image = | image_size = | caption = | birth_date = {{birth date|1893|10|29|mf=y}} | birth_place = Kiziltu tumani (hozirgi [[Oqmoʻla (viloyat)|Oqmoʻla viloyati]] | death_date = {{death date|1920|5|21|mf=y}} | death_place = | occupation = [[shoir]], [[falsafa|faylasuf]] }} '''Sultonmaxmut Toraygʻirov''' ({{Lang-kk|Sultonmaxmut Torayğyrov}}, ''Sūltanmahmūt Toraiğyrov''; 29-oktabr 1893 — 21-may 1920) mashhur [[Qozoqlar|qozoq]] yozuvchisi va shoiri edi. U [[:ru:%D0%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%82%D1%83 (%D0%A1%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE-%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F %D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C)|Qiziltu]]da ([[Koʻkchatov|Kokshetav]] shahari yaqinida) tugʻilgan, ammo toʻrt yoshida [[Pavlodar (viloyat)|Pavlodar viloyati]]dagi [[Bayanavul|Bayanavul]]ga koʻchib oʻtgan. Toraygʻirov oʻzining birinchi sheʼrlarini atigi 13 yoshida yozgan. 1913-yildan boshlab u birinchi qozoq jurnali ''Aikap''ning muovini boʻlib ishlagan. 1914 va 1915-yillarda u [[Bayanavul|Bayanavul]]da oʻqituvchi boʻlib ishlagan. 1916-yilda Toraygʻirov Rossiyadagi [[Tomsk]] shahriga koʻchib oʻtdi, biroq keyingi yili [[Fevral inqilobi]] uni Qozogʻistondagi [[Semey]]ga qaytishga majbur qildi. Shu davrda u oʻz uslubini shakllantirdi va juda samarali ijod qildi. Toraygʻirov bir necha sheʼrlar toʻplamini nashr qildi va uning 1933-yilda vafotidan keyin chop etilgan ''Guljamol Qamar'' romani ilk [[Qozoq tili|qozoq tilidagi]] romanlardan biri boʻldi. U siyosiy jihatdan juda faol boʻlib, ham qozoq milliy manfaatlarini, ham yangi [[sovet]] gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlagan. Toraygʻirov 1920-yilda, 26 yoshida vafot etgan. [[Pavlodar]]dagi davlat universiteti va [[Toraygʻir]] koʻli Toraygʻirov nomi bilan ataladi. == Muhim asarlar == * ''Adashuvdagi hayot'' sheʼri, 1922-yilda nashr etilgan * ''Bechora'' sheʼri ({{Lang-ru|Бедняк}}) 1922-yilda nashr etilgan * ''Guljamol Qamar'' romani ({{Lang-ru|Красавица Камар}}) 1933-yilda nashr etilgan == Sheʼrlari == * ''Oʻqishdan maqsad nima?'' ({{Lang-ru|Что за цель в учении?}}) * ''Din'' ({{Lang-ru|Религия}}) * ''Taʼlim'' ({{Lang-ru|Учение}}) * ''Koʻr rohib'' ({{Lang-ru|Слепой монах}}) * ''Sarybas'' ({{Lang-kk|Сарыбас}}) (1913–1914) * ''Taqdir'' ({{Lang-ru|Судьба}}) * ''Ayt'' ({{Lang-kk|Айт}}) * ''Yozgi qoʻnalgʻa'' ({{Lang-ru|На кочевку}}) * ''qashshoqlik'' ({{Lang-ru|Бедность}}) * ''Xudoga ishonch'' ({{Lang-ru|Вера в бога}}) * ''Xollar Xoʻja'' ({{Lang-ru|Рябой ходжа}}) == Havolalar == * [http://www.history.kz/biogr/Toraigyr.php Sultonmaxmut Toraygʻirovning tarjimai holi (rus tilida)] {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Toraygʻirov, Sultanmaxmut}} 3sk40zu16q933q2waiu8p62nwu2ksaj 5988414 5988411 2026-04-11T06:50:56Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Qozoq shoirlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988414 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Sultanmahmut Toraygʻirov | image = | image_size = | caption = | birth_date = {{birth date|1893|10|29|mf=y}} | birth_place = Kiziltu tumani (hozirgi [[Oqmoʻla (viloyat)|Oqmoʻla viloyati]] | death_date = {{death date|1920|5|21|mf=y}} | death_place = | occupation = [[shoir]], [[falsafa|faylasuf]] }} '''Sultonmaxmut Toraygʻirov''' ({{Lang-kk|Sultonmaxmut Torayğyrov}}, ''Sūltanmahmūt Toraiğyrov''; 29-oktabr 1893 — 21-may 1920) mashhur [[Qozoqlar|qozoq]] yozuvchisi va shoiri edi. U [[:ru:%D0%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%82%D1%83 (%D0%A1%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE-%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F %D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C)|Qiziltu]]da ([[Koʻkchatov|Kokshetav]] shahari yaqinida) tugʻilgan, ammo toʻrt yoshida [[Pavlodar (viloyat)|Pavlodar viloyati]]dagi [[Bayanavul|Bayanavul]]ga koʻchib oʻtgan. Toraygʻirov oʻzining birinchi sheʼrlarini atigi 13 yoshida yozgan. 1913-yildan boshlab u birinchi qozoq jurnali ''Aikap''ning muovini boʻlib ishlagan. 1914 va 1915-yillarda u [[Bayanavul|Bayanavul]]da oʻqituvchi boʻlib ishlagan. 1916-yilda Toraygʻirov Rossiyadagi [[Tomsk]] shahriga koʻchib oʻtdi, biroq keyingi yili [[Fevral inqilobi]] uni Qozogʻistondagi [[Semey]]ga qaytishga majbur qildi. Shu davrda u oʻz uslubini shakllantirdi va juda samarali ijod qildi. Toraygʻirov bir necha sheʼrlar toʻplamini nashr qildi va uning 1933-yilda vafotidan keyin chop etilgan ''Guljamol Qamar'' romani ilk [[Qozoq tili|qozoq tilidagi]] romanlardan biri boʻldi. U siyosiy jihatdan juda faol boʻlib, ham qozoq milliy manfaatlarini, ham yangi [[sovet]] gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlagan. Toraygʻirov 1920-yilda, 26 yoshida vafot etgan. [[Pavlodar]]dagi davlat universiteti va [[Toraygʻir]] koʻli Toraygʻirov nomi bilan ataladi. == Muhim asarlar == * ''Adashuvdagi hayot'' sheʼri, 1922-yilda nashr etilgan * ''Bechora'' sheʼri ({{Lang-ru|Бедняк}}) 1922-yilda nashr etilgan * ''Guljamol Qamar'' romani ({{Lang-ru|Красавица Камар}}) 1933-yilda nashr etilgan == Sheʼrlari == * ''Oʻqishdan maqsad nima?'' ({{Lang-ru|Что за цель в учении?}}) * ''Din'' ({{Lang-ru|Религия}}) * ''Taʼlim'' ({{Lang-ru|Учение}}) * ''Koʻr rohib'' ({{Lang-ru|Слепой монах}}) * ''Sarybas'' ({{Lang-kk|Сарыбас}}) (1913–1914) * ''Taqdir'' ({{Lang-ru|Судьба}}) * ''Ayt'' ({{Lang-kk|Айт}}) * ''Yozgi qoʻnalgʻa'' ({{Lang-ru|На кочевку}}) * ''qashshoqlik'' ({{Lang-ru|Бедность}}) * ''Xudoga ishonch'' ({{Lang-ru|Вера в бога}}) * ''Xollar Xoʻja'' ({{Lang-ru|Рябой ходжа}}) == Havolalar == * [http://www.history.kz/biogr/Toraigyr.php Sultonmaxmut Toraygʻirovning tarjimai holi (rus tilida)] {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Toraygʻirov, Sultanmaxmut}} [[Turkum:Qozoq shoirlari]] 3478ylorjtwdypkic4j44gfu8fdv32c 5988415 5988414 2026-04-11T06:51:13Z Panpanchik 72616 /* Muhim asarlar */ 5988415 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Sultanmahmut Toraygʻirov | image = | image_size = | caption = | birth_date = {{birth date|1893|10|29|mf=y}} | birth_place = Kiziltu tumani (hozirgi [[Oqmoʻla (viloyat)|Oqmoʻla viloyati]] | death_date = {{death date|1920|5|21|mf=y}} | death_place = | occupation = [[shoir]], [[falsafa|faylasuf]] }} '''Sultonmaxmut Toraygʻirov''' ({{Lang-kk|Sultonmaxmut Torayğyrov}}, ''Sūltanmahmūt Toraiğyrov''; 29-oktabr 1893 — 21-may 1920) mashhur [[Qozoqlar|qozoq]] yozuvchisi va shoiri edi. U [[:ru:%D0%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%82%D1%83 (%D0%A1%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE-%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F %D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C)|Qiziltu]]da ([[Koʻkchatov|Kokshetav]] shahari yaqinida) tugʻilgan, ammo toʻrt yoshida [[Pavlodar (viloyat)|Pavlodar viloyati]]dagi [[Bayanavul|Bayanavul]]ga koʻchib oʻtgan. Toraygʻirov oʻzining birinchi sheʼrlarini atigi 13 yoshida yozgan. 1913-yildan boshlab u birinchi qozoq jurnali ''Aikap''ning muovini boʻlib ishlagan. 1914 va 1915-yillarda u [[Bayanavul|Bayanavul]]da oʻqituvchi boʻlib ishlagan. 1916-yilda Toraygʻirov Rossiyadagi [[Tomsk]] shahriga koʻchib oʻtdi, biroq keyingi yili [[Fevral inqilobi]] uni Qozogʻistondagi [[Semey]]ga qaytishga majbur qildi. Shu davrda u oʻz uslubini shakllantirdi va juda samarali ijod qildi. Toraygʻirov bir necha sheʼrlar toʻplamini nashr qildi va uning 1933-yilda vafotidan keyin chop etilgan ''Guljamol Qamar'' romani ilk [[Qozoq tili|qozoq tilidagi]] romanlardan biri boʻldi. U siyosiy jihatdan juda faol boʻlib, ham qozoq milliy manfaatlarini, ham yangi [[sovet]] gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlagan. Toraygʻirov 1920-yilda, 26 yoshida vafot etgan. [[Pavlodar]]dagi davlat universiteti va [[Toraygʻir]] koʻli Toraygʻirov nomi bilan ataladi. == Tanlangan asarlar == * ''Adashuvdagi hayot'' sheʼri, 1922-yilda nashr etilgan * ''Bechora'' sheʼri ({{Lang-ru|Бедняк}}) 1922-yilda nashr etilgan * ''Guljamol Qamar'' romani ({{Lang-ru|Красавица Камар}}) 1933-yilda nashr etilgan == Sheʼrlari == * ''Oʻqishdan maqsad nima?'' ({{Lang-ru|Что за цель в учении?}}) * ''Din'' ({{Lang-ru|Религия}}) * ''Taʼlim'' ({{Lang-ru|Учение}}) * ''Koʻr rohib'' ({{Lang-ru|Слепой монах}}) * ''Sarybas'' ({{Lang-kk|Сарыбас}}) (1913–1914) * ''Taqdir'' ({{Lang-ru|Судьба}}) * ''Ayt'' ({{Lang-kk|Айт}}) * ''Yozgi qoʻnalgʻa'' ({{Lang-ru|На кочевку}}) * ''qashshoqlik'' ({{Lang-ru|Бедность}}) * ''Xudoga ishonch'' ({{Lang-ru|Вера в бога}}) * ''Xollar Xoʻja'' ({{Lang-ru|Рябой ходжа}}) == Havolalar == * [http://www.history.kz/biogr/Toraigyr.php Sultonmaxmut Toraygʻirovning tarjimai holi (rus tilida)] {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Toraygʻirov, Sultanmaxmut}} [[Turkum:Qozoq shoirlari]] 4x52idb4rrejx3e2k7r16iup5iwl009 5988416 5988415 2026-04-11T06:51:39Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Qozogʻistonlik yozuvchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988416 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Sultanmahmut Toraygʻirov | image = | image_size = | caption = | birth_date = {{birth date|1893|10|29|mf=y}} | birth_place = Kiziltu tumani (hozirgi [[Oqmoʻla (viloyat)|Oqmoʻla viloyati]] | death_date = {{death date|1920|5|21|mf=y}} | death_place = | occupation = [[shoir]], [[falsafa|faylasuf]] }} '''Sultonmaxmut Toraygʻirov''' ({{Lang-kk|Sultonmaxmut Torayğyrov}}, ''Sūltanmahmūt Toraiğyrov''; 29-oktabr 1893 — 21-may 1920) mashhur [[Qozoqlar|qozoq]] yozuvchisi va shoiri edi. U [[:ru:%D0%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%82%D1%83 (%D0%A1%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE-%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F %D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C)|Qiziltu]]da ([[Koʻkchatov|Kokshetav]] shahari yaqinida) tugʻilgan, ammo toʻrt yoshida [[Pavlodar (viloyat)|Pavlodar viloyati]]dagi [[Bayanavul|Bayanavul]]ga koʻchib oʻtgan. Toraygʻirov oʻzining birinchi sheʼrlarini atigi 13 yoshida yozgan. 1913-yildan boshlab u birinchi qozoq jurnali ''Aikap''ning muovini boʻlib ishlagan. 1914 va 1915-yillarda u [[Bayanavul|Bayanavul]]da oʻqituvchi boʻlib ishlagan. 1916-yilda Toraygʻirov Rossiyadagi [[Tomsk]] shahriga koʻchib oʻtdi, biroq keyingi yili [[Fevral inqilobi]] uni Qozogʻistondagi [[Semey]]ga qaytishga majbur qildi. Shu davrda u oʻz uslubini shakllantirdi va juda samarali ijod qildi. Toraygʻirov bir necha sheʼrlar toʻplamini nashr qildi va uning 1933-yilda vafotidan keyin chop etilgan ''Guljamol Qamar'' romani ilk [[Qozoq tili|qozoq tilidagi]] romanlardan biri boʻldi. U siyosiy jihatdan juda faol boʻlib, ham qozoq milliy manfaatlarini, ham yangi [[sovet]] gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlagan. Toraygʻirov 1920-yilda, 26 yoshida vafot etgan. [[Pavlodar]]dagi davlat universiteti va [[Toraygʻir]] koʻli Toraygʻirov nomi bilan ataladi. == Tanlangan asarlar == * ''Adashuvdagi hayot'' sheʼri, 1922-yilda nashr etilgan * ''Bechora'' sheʼri ({{Lang-ru|Бедняк}}) 1922-yilda nashr etilgan * ''Guljamol Qamar'' romani ({{Lang-ru|Красавица Камар}}) 1933-yilda nashr etilgan == Sheʼrlari == * ''Oʻqishdan maqsad nima?'' ({{Lang-ru|Что за цель в учении?}}) * ''Din'' ({{Lang-ru|Религия}}) * ''Taʼlim'' ({{Lang-ru|Учение}}) * ''Koʻr rohib'' ({{Lang-ru|Слепой монах}}) * ''Sarybas'' ({{Lang-kk|Сарыбас}}) (1913–1914) * ''Taqdir'' ({{Lang-ru|Судьба}}) * ''Ayt'' ({{Lang-kk|Айт}}) * ''Yozgi qoʻnalgʻa'' ({{Lang-ru|На кочевку}}) * ''qashshoqlik'' ({{Lang-ru|Бедность}}) * ''Xudoga ishonch'' ({{Lang-ru|Вера в бога}}) * ''Xollar Xoʻja'' ({{Lang-ru|Рябой ходжа}}) == Havolalar == * [http://www.history.kz/biogr/Toraigyr.php Sultonmaxmut Toraygʻirovning tarjimai holi (rus tilida)] {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Toraygʻirov, Sultanmaxmut}} [[Turkum:Qozoq shoirlari]] [[Turkum:Qozogʻistonlik yozuvchilar]] stb6uzurv81lcwtp4a3gdwznlh3qltu 5988417 5988416 2026-04-11T06:52:06Z Panpanchik 72616 5988417 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Sultanmahmut Toraygʻirov | asl ismi = {{Lang-kk|Sultonmaxmut Torayğyrov}} | image = | image_size = | caption = | birth_date = {{birth date|1893|10|29|mf=y}} | birth_place = Kiziltu tumani (hozirgi [[Oqmoʻla (viloyat)|Oqmoʻla viloyati]] | death_date = {{death date|1920|5|21|mf=y}} | death_place = | occupation = [[shoir]], [[falsafa|faylasuf]] }} '''Sultonmaxmut Toraygʻirov''' ({{Lang-kk|Sultonmaxmut Torayğyrov}}, ''Sūltanmahmūt Toraiğyrov''; 29-oktabr 1893 — 21-may 1920) mashhur [[Qozoqlar|qozoq]] yozuvchisi va shoiri edi. U [[:ru:%D0%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%82%D1%83 (%D0%A1%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE-%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F %D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C)|Qiziltu]]da ([[Koʻkchatov|Kokshetav]] shahari yaqinida) tugʻilgan, ammo toʻrt yoshida [[Pavlodar (viloyat)|Pavlodar viloyati]]dagi [[Bayanavul|Bayanavul]]ga koʻchib oʻtgan. Toraygʻirov oʻzining birinchi sheʼrlarini atigi 13 yoshida yozgan. 1913-yildan boshlab u birinchi qozoq jurnali ''Aikap''ning muovini boʻlib ishlagan. 1914 va 1915-yillarda u [[Bayanavul|Bayanavul]]da oʻqituvchi boʻlib ishlagan. 1916-yilda Toraygʻirov Rossiyadagi [[Tomsk]] shahriga koʻchib oʻtdi, biroq keyingi yili [[Fevral inqilobi]] uni Qozogʻistondagi [[Semey]]ga qaytishga majbur qildi. Shu davrda u oʻz uslubini shakllantirdi va juda samarali ijod qildi. Toraygʻirov bir necha sheʼrlar toʻplamini nashr qildi va uning 1933-yilda vafotidan keyin chop etilgan ''Guljamol Qamar'' romani ilk [[Qozoq tili|qozoq tilidagi]] romanlardan biri boʻldi. U siyosiy jihatdan juda faol boʻlib, ham qozoq milliy manfaatlarini, ham yangi [[sovet]] gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlagan. Toraygʻirov 1920-yilda, 26 yoshida vafot etgan. [[Pavlodar]]dagi davlat universiteti va [[Toraygʻir]] koʻli Toraygʻirov nomi bilan ataladi. == Tanlangan asarlar == * ''Adashuvdagi hayot'' sheʼri, 1922-yilda nashr etilgan * ''Bechora'' sheʼri ({{Lang-ru|Бедняк}}) 1922-yilda nashr etilgan * ''Guljamol Qamar'' romani ({{Lang-ru|Красавица Камар}}) 1933-yilda nashr etilgan == Sheʼrlari == * ''Oʻqishdan maqsad nima?'' ({{Lang-ru|Что за цель в учении?}}) * ''Din'' ({{Lang-ru|Религия}}) * ''Taʼlim'' ({{Lang-ru|Учение}}) * ''Koʻr rohib'' ({{Lang-ru|Слепой монах}}) * ''Sarybas'' ({{Lang-kk|Сарыбас}}) (1913–1914) * ''Taqdir'' ({{Lang-ru|Судьба}}) * ''Ayt'' ({{Lang-kk|Айт}}) * ''Yozgi qoʻnalgʻa'' ({{Lang-ru|На кочевку}}) * ''qashshoqlik'' ({{Lang-ru|Бедность}}) * ''Xudoga ishonch'' ({{Lang-ru|Вера в бога}}) * ''Xollar Xoʻja'' ({{Lang-ru|Рябой ходжа}}) == Havolalar == * [http://www.history.kz/biogr/Toraigyr.php Sultonmaxmut Toraygʻirovning tarjimai holi (rus tilida)] {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Toraygʻirov, Sultanmaxmut}} [[Turkum:Qozoq shoirlari]] [[Turkum:Qozogʻistonlik yozuvchilar]] 6f8xutzapatckiil18xbhqu79zjdogp 5988418 5988417 2026-04-11T06:53:15Z Panpanchik 72616 5988418 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Sultanmahmut Toraygʻirov | asl ismi = {{Lang-kk|Sultonmaxmut Torayğyrov}} | image = | image_size = | caption = | birth_date = {{birth date|1893|10|29|mf=y}} | birth_place = Kiziltu tumani (hozirgi [[Oqmoʻla (viloyat)|Oqmoʻla viloyati]] | death_date = {{death date|1920|5|21|mf=y}} | death_place = | fuqaroligi = [[Rossiya imperiyasi]] | occupation = [[shoir]], [[falsafa|faylasuf]] }} '''Sultonmaxmut Toraygʻirov''' ({{Lang-kk|Sultonmaxmut Torayğyrov}}, ''Sūltanmahmūt Toraiğyrov''; 29-oktabr 1893 — 21-may 1920) mashhur [[Qozoqlar|qozoq]] yozuvchisi va shoiri edi. U [[:ru:%D0%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%82%D1%83 (%D0%A1%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE-%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F %D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C)|Qiziltu]]da ([[Koʻkchatov|Kokshetav]] shahari yaqinida) tugʻilgan, ammo toʻrt yoshida [[Pavlodar (viloyat)|Pavlodar viloyati]]dagi [[Bayanavul|Bayanavul]]ga koʻchib oʻtgan. Toraygʻirov oʻzining birinchi sheʼrlarini atigi 13 yoshida yozgan. 1913-yildan boshlab u birinchi qozoq jurnali ''Aikap''ning muovini boʻlib ishlagan. 1914 va 1915-yillarda u [[Bayanavul|Bayanavul]]da oʻqituvchi boʻlib ishlagan. 1916-yilda Toraygʻirov Rossiyadagi [[Tomsk]] shahriga koʻchib oʻtdi, biroq keyingi yili [[Fevral inqilobi]] uni Qozogʻistondagi [[Semey]]ga qaytishga majbur qildi. Shu davrda u oʻz uslubini shakllantirdi va juda samarali ijod qildi. Toraygʻirov bir necha sheʼrlar toʻplamini nashr qildi va uning 1933-yilda vafotidan keyin chop etilgan ''Guljamol Qamar'' romani ilk [[Qozoq tili|qozoq tilidagi]] romanlardan biri boʻldi. U siyosiy jihatdan juda faol boʻlib, ham qozoq milliy manfaatlarini, ham yangi [[sovet]] gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlagan. Toraygʻirov 1920-yilda, 26 yoshida vafot etgan. [[Pavlodar]]dagi davlat universiteti va [[Toraygʻir]] koʻli Toraygʻirov nomi bilan ataladi. == Tanlangan asarlar == * ''Adashuvdagi hayot'' sheʼri, 1922-yilda nashr etilgan * ''Bechora'' sheʼri ({{Lang-ru|Бедняк}}) 1922-yilda nashr etilgan * ''Guljamol Qamar'' romani ({{Lang-ru|Красавица Камар}}) 1933-yilda nashr etilgan == Sheʼrlari == * ''Oʻqishdan maqsad nima?'' ({{Lang-ru|Что за цель в учении?}}) * ''Din'' ({{Lang-ru|Религия}}) * ''Taʼlim'' ({{Lang-ru|Учение}}) * ''Koʻr rohib'' ({{Lang-ru|Слепой монах}}) * ''Sarybas'' ({{Lang-kk|Сарыбас}}) (1913–1914) * ''Taqdir'' ({{Lang-ru|Судьба}}) * ''Ayt'' ({{Lang-kk|Айт}}) * ''Yozgi qoʻnalgʻa'' ({{Lang-ru|На кочевку}}) * ''qashshoqlik'' ({{Lang-ru|Бедность}}) * ''Xudoga ishonch'' ({{Lang-ru|Вера в бога}}) * ''Xollar Xoʻja'' ({{Lang-ru|Рябой ходжа}}) == Havolalar == * [http://www.history.kz/biogr/Toraigyr.php Sultonmaxmut Toraygʻirovning tarjimai holi (rus tilida)] {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Toraygʻirov, Sultanmaxmut}} [[Turkum:Qozoq shoirlari]] [[Turkum:Qozogʻistonlik yozuvchilar]] 3vkwfrt0w4nlc7f8azuigj6pyi6iebs Sultanmahmut Toraygirov 0 1364131 5988412 2026-04-11T06:49:49Z Panpanchik 72616 Panpanchik [[Sultanmahmut Toraygirov]] sahifasini [[Sultonmaxmut Toraygʻirov]]ga koʻchirdi 5988412 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Sultonmaxmut Toraygʻirov]] 33dm8k7f92is83cyrwa31e2guse9fkf Eudalaca orthocosma 0 1364132 5988419 2026-04-11T06:59:04Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988419 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Eudalaca orthocosma | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Eudalaca orthocosma''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q5406438}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} ayxintdgaascswfa2dp5qwxdvf9pifi Qozogʻiston xalqi assambleyasi 0 1364133 5988420 2026-04-11T07:05:09Z Panpanchik 72616 „{{Tashkilot bilgiqutisi | name = Qozogʻiston xalqi assambleyasi <br> {{lang|kk|Қазақстан халқы ассамблеясы}}<br />{{lang|ru|{{small|Ассамблея народа Казахстана}}}} | logo = Emblem of Assembly of People of Kazakhstan.svg | background_color = #1A4C96 | leader1_type = Chairman |rais= [[Qasim-Jomart Toqayev]] | leader2_type = Deputy Chairman | Oʻrinbosari = = {{U...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988420 wikitext text/x-wiki {{Tashkilot bilgiqutisi | name = Qozogʻiston xalqi assambleyasi <br> {{lang|kk|Қазақстан халқы ассамблеясы}}<br />{{lang|ru|{{small|Ассамблея народа Казахстана}}}} | logo = Emblem of Assembly of People of Kazakhstan.svg | background_color = #1A4C96 | leader1_type = Chairman |rais= [[Qasim-Jomart Toqayev]] | leader2_type = Deputy Chairman | Oʻrinbosari = = {{Unbulleted list| * Marat Äzilhanov<ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-okimimen-marat-almasuly-azilhanov-kazakstan-halky-assambleyasy-toragasynyn-orynbasary-kazakstan-respublikasy-prezidenti-akimshiliginin-kazakstan-halky-assambleyasy-hatshylygynyn-mengerushisi-lauazymyna-tagayyndaldy-213528 |title=Мемлекет басшысының өкімімен Марат Алмасұлы Әзілханов Қазақстан халқы Ассамблеясы Төрағасының орынбасары, Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі лауазымына тағайындалды |language=kk |publisher=Official website of the [[President of Kazakhstan]] |date=21 April 2021 |access-date=20 February 2025}}</ref> }} | leader3_type = Founder |asoschilari = [[Nursultan Nazarbayev]] | foundation = {{Start date|1995|3|1|df=yes}} | joylashuvi = Aqmeşit koʻchasi, 3. [[Astana]] | ideology = | national = | seats1_title = [[Mäjilis]] | turi= siyosiy organ | website = [https://assembly.kz/r assembly.kz] | constitution = [[Constitution of the Republic of Kazakhstan]] }} '''Qozogʻiston xalqlari assambleyasi''' ({{Lang-kk|Қазақстан халқы ассамблеясы|Qazaqstan halqy assambleiasy}}) [[Qozogʻiston]]dagi mintaqaviy Xalqlar assambleyalari delegatlaridan iborat milliy siyosiy organdir<ref>{{Cite web|url=http://www.assembly.kz/index_en.php?ft=10008&type=10011 |title=Official site of the Assembly of People of Kazakhstan |publisher=Assembly.kz |date= |accessdate=2010-06-25 }}{{dead link|date=July 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Uning vazifasi mamlakatni tashkil etuvchi turli [[Qozogʻistonning etnik demografiyasi|etnik guruhlar]]ni milliy darajada ifodalash va Qozogʻiston jamiyatida etnik/diniy hamkorlikni mustahkamlashdan iborat<ref name="AKP11" /><ref>{{cite web |title=Kazakhstan's assembly to continue interethnic, religious harmony building in wake of recent political changes |url=https://astanatimes.com/2019/04/kazakhstans-assembly-to-continue-interethnic-religious-harmony-building-in-wake-of-recent-political-changes/ |date=14 April 2019 |first1=Aidana |last1=Yergaliyeva |website=The Astana Times }}</ref>. U 1995-yilda<ref name="upi1">{{cite web|title=Opinion: Kazakhstan's unique Assembly of People maintains ethnic harmony|url=http://www.upi.com/Top_News/Analysis/Outside-View/2015/05/04/Opinion-Kazakhstans-unique-Assembly-of-People-maintains-ethnic-harmony/5051430316093/|website=UPI.com |date= May 4, 2015 |first1=John C.K. |last1=Daly }}</ref> prezident [[Nursulton Nazarboyev]] tomonidan tashkil etilgan boʻlib, u 2021-yil apreliga qadar assambleya raisi lavozimida faoliyat yuritgan. Hozirda assambleyaga Qozogʻiston prezidenti [[Qasim-Jomart Toqayev]] raislik qiladi<ref name="newchair2021">{{cite news |title=Nazarbayev resigns as chair of Assembly of People of Kazakhstan |url=https://www.efe.com/efe/english/world/nazarbayev-resigns-as-chair-of-assembly-people-kazakhstan/50000262-4523764 |agency=Agencia EFE |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512163858/https://www.efe.com/efe/english/world/nazarbayev-resigns-as-chair-of-assembly-people-kazakhstan/50000262-4523764 |archive-date=May 12, 2021 |date=28 Apr 2021 }}</ref>. == Tashkilot == QXA Qozogʻistonda yashovchi barcha etnik guruhlardan boʻlgan 384 nafar vakildan, Mintaqaviy Xalqlar assambleyalaridan saylangan aʼzolardan iborat<ref name="AKP11">{{cite web|title=Kazakhstan to Counter Islamic Extremism with Education|url=http://www.silkroadreporters.com/2014/11/28/kazakhstans-counter-islamic-extremism-education/|website=Silk Road Reporters |first=John C. K. |last=Daly |date=November 28, 2014 |access-date=2014-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203223214/http://www.silkroadreporters.com/2014/11/28/kazakhstans-counter-islamic-extremism-education/#|archive-date=2014-12-03|url-status=dead}}</ref>. Qonunga koʻra, QXA qarorlarining barchasi davlat organlari va fuqarolik jamiyati institutlari tomonidan koʻrib chiqilishi lozim; QXA deputatlari qonun ijodkorligi jarayonida ishtirok etadi va qonun loyihalarini kiritishi mumkin<ref name="AKP11" />. QXA deputatlari 2023-yilgacha [[Majlis]]ga 9 nafar aʼzoni saylab kelgan va QXA parlament qabul qilgan barcha qonunlarni Qozogʻiston konstitutsiyasining etnik totuvlik va tenglik haqidagi moddalariga muvofiqligini taʼminlash maqsadida koʻrib chiqadi<ref name="AKP11" />. == Sessiyalar == * 2015: QXAning 22-sessiyasi 2015-yil 22-aprelda boʻlib oʻtgan boʻlib, unda QXXA tuzilganining 20 yilligi nishonlangan<ref name="upi1" />. Sessiya chogʻida Qozogʻiston prezidenti minnatdorchilik milliy kunini joriy etish va uni QXA tashkil etilgan sana — 1-martda nishonlashni taklif qildi<ref>{{cite web|title=Assembly of People of Kazakhstan Seeks to Strengthen Interethnic Harmony|url=http://astanatimes.com/2015/04/assembly-of-people-of-kazakhstan-seeks-to-strengthen-interethnic-harmony/|website=The Astana Times |date=24 April 2015 |first1=Malika |last1=Orazgaliyeva }}</ref><ref>{{Cite web|title=День благодарности впервые отмечается в Казахстане - Новости Казахстана - свежие, актуальные, последние новости об о всем|url=https://www.kazpravda.kz/news/kultura/den-blagodarnosti-vpervie-otmechaetsya-v-kazahstane/|access-date=2021-02-07|website=www.kazpravda.kz|language=ru}}</ref>. * 2016: 2016-yil 26-aprelda Qozogʻiston mustaqilligining 25yilligiga bagʻishlangan Qozogʻiston xalqlari assambleyasining 24yillik sessiyasi Ostona shahrida boʻlib oʻtdi. 2016-yilgi sessiyaning shiori „Mustaqillik. Totuvlik. Birlashgan millat kelajagi.“ edi<ref>{{cite web|title=Consolidation of Society around Common Values in Focus of Assembly of the People Session|url=http://astanatimes.com/2016/04/consolidation-of-society-around-common-values-in-focus-of-assembly-of-the-people-session/|website=The Astana Times |date=26 April 2016 |first1=Kamila |last1=Zhumabayeva }}</ref>. * 2019: 27-sessiya konferensiyasi 2019-yil 29-aprelda Nur-Sulton shahrida „Tinchlik va hamjihatlik formulasi: birlik va modernizatsiya“ shiori ostida oʻtkazildi<ref>{{cite web |title=27th Session of Assembly of People of Kazakhstan |url=https://kazakh-tv.kz/en/view/society/page_202619_27th-session-of-assembly-of-people-of-kazakhstan |website=kazakh-tv.kz}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.assembly.kz Rasmiy sahifa] {{Tashqi_havolalar}} 8hyenl5cwkijge5lxxdscxxgnv475py 5988421 5988420 2026-04-11T07:05:44Z Panpanchik 72616 [[Turkum:1995-yilda tashkil etilgan tashkilotlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988421 wikitext text/x-wiki {{Tashkilot bilgiqutisi | name = Qozogʻiston xalqi assambleyasi <br> {{lang|kk|Қазақстан халқы ассамблеясы}}<br />{{lang|ru|{{small|Ассамблея народа Казахстана}}}} | logo = Emblem of Assembly of People of Kazakhstan.svg | background_color = #1A4C96 | leader1_type = Chairman |rais= [[Qasim-Jomart Toqayev]] | leader2_type = Deputy Chairman | Oʻrinbosari = = {{Unbulleted list| * Marat Äzilhanov<ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-okimimen-marat-almasuly-azilhanov-kazakstan-halky-assambleyasy-toragasynyn-orynbasary-kazakstan-respublikasy-prezidenti-akimshiliginin-kazakstan-halky-assambleyasy-hatshylygynyn-mengerushisi-lauazymyna-tagayyndaldy-213528 |title=Мемлекет басшысының өкімімен Марат Алмасұлы Әзілханов Қазақстан халқы Ассамблеясы Төрағасының орынбасары, Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі лауазымына тағайындалды |language=kk |publisher=Official website of the [[President of Kazakhstan]] |date=21 April 2021 |access-date=20 February 2025}}</ref> }} | leader3_type = Founder |asoschilari = [[Nursultan Nazarbayev]] | foundation = {{Start date|1995|3|1|df=yes}} | joylashuvi = Aqmeşit koʻchasi, 3. [[Astana]] | ideology = | national = | seats1_title = [[Mäjilis]] | turi= siyosiy organ | website = [https://assembly.kz/r assembly.kz] | constitution = [[Constitution of the Republic of Kazakhstan]] }} '''Qozogʻiston xalqlari assambleyasi''' ({{Lang-kk|Қазақстан халқы ассамблеясы|Qazaqstan halqy assambleiasy}}) [[Qozogʻiston]]dagi mintaqaviy Xalqlar assambleyalari delegatlaridan iborat milliy siyosiy organdir<ref>{{Cite web|url=http://www.assembly.kz/index_en.php?ft=10008&type=10011 |title=Official site of the Assembly of People of Kazakhstan |publisher=Assembly.kz |date= |accessdate=2010-06-25 }}{{dead link|date=July 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Uning vazifasi mamlakatni tashkil etuvchi turli [[Qozogʻistonning etnik demografiyasi|etnik guruhlar]]ni milliy darajada ifodalash va Qozogʻiston jamiyatida etnik/diniy hamkorlikni mustahkamlashdan iborat<ref name="AKP11" /><ref>{{cite web |title=Kazakhstan's assembly to continue interethnic, religious harmony building in wake of recent political changes |url=https://astanatimes.com/2019/04/kazakhstans-assembly-to-continue-interethnic-religious-harmony-building-in-wake-of-recent-political-changes/ |date=14 April 2019 |first1=Aidana |last1=Yergaliyeva |website=The Astana Times }}</ref>. U 1995-yilda<ref name="upi1">{{cite web|title=Opinion: Kazakhstan's unique Assembly of People maintains ethnic harmony|url=http://www.upi.com/Top_News/Analysis/Outside-View/2015/05/04/Opinion-Kazakhstans-unique-Assembly-of-People-maintains-ethnic-harmony/5051430316093/|website=UPI.com |date= May 4, 2015 |first1=John C.K. |last1=Daly }}</ref> prezident [[Nursulton Nazarboyev]] tomonidan tashkil etilgan boʻlib, u 2021-yil apreliga qadar assambleya raisi lavozimida faoliyat yuritgan. Hozirda assambleyaga Qozogʻiston prezidenti [[Qasim-Jomart Toqayev]] raislik qiladi<ref name="newchair2021">{{cite news |title=Nazarbayev resigns as chair of Assembly of People of Kazakhstan |url=https://www.efe.com/efe/english/world/nazarbayev-resigns-as-chair-of-assembly-people-kazakhstan/50000262-4523764 |agency=Agencia EFE |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512163858/https://www.efe.com/efe/english/world/nazarbayev-resigns-as-chair-of-assembly-people-kazakhstan/50000262-4523764 |archive-date=May 12, 2021 |date=28 Apr 2021 }}</ref>. == Tashkilot == QXA Qozogʻistonda yashovchi barcha etnik guruhlardan boʻlgan 384 nafar vakildan, Mintaqaviy Xalqlar assambleyalaridan saylangan aʼzolardan iborat<ref name="AKP11">{{cite web|title=Kazakhstan to Counter Islamic Extremism with Education|url=http://www.silkroadreporters.com/2014/11/28/kazakhstans-counter-islamic-extremism-education/|website=Silk Road Reporters |first=John C. K. |last=Daly |date=November 28, 2014 |access-date=2014-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203223214/http://www.silkroadreporters.com/2014/11/28/kazakhstans-counter-islamic-extremism-education/#|archive-date=2014-12-03|url-status=dead}}</ref>. Qonunga koʻra, QXA qarorlarining barchasi davlat organlari va fuqarolik jamiyati institutlari tomonidan koʻrib chiqilishi lozim; QXA deputatlari qonun ijodkorligi jarayonida ishtirok etadi va qonun loyihalarini kiritishi mumkin<ref name="AKP11" />. QXA deputatlari 2023-yilgacha [[Majlis]]ga 9 nafar aʼzoni saylab kelgan va QXA parlament qabul qilgan barcha qonunlarni Qozogʻiston konstitutsiyasining etnik totuvlik va tenglik haqidagi moddalariga muvofiqligini taʼminlash maqsadida koʻrib chiqadi<ref name="AKP11" />. == Sessiyalar == * 2015: QXAning 22-sessiyasi 2015-yil 22-aprelda boʻlib oʻtgan boʻlib, unda QXXA tuzilganining 20 yilligi nishonlangan<ref name="upi1" />. Sessiya chogʻida Qozogʻiston prezidenti minnatdorchilik milliy kunini joriy etish va uni QXA tashkil etilgan sana — 1-martda nishonlashni taklif qildi<ref>{{cite web|title=Assembly of People of Kazakhstan Seeks to Strengthen Interethnic Harmony|url=http://astanatimes.com/2015/04/assembly-of-people-of-kazakhstan-seeks-to-strengthen-interethnic-harmony/|website=The Astana Times |date=24 April 2015 |first1=Malika |last1=Orazgaliyeva }}</ref><ref>{{Cite web|title=День благодарности впервые отмечается в Казахстане - Новости Казахстана - свежие, актуальные, последние новости об о всем|url=https://www.kazpravda.kz/news/kultura/den-blagodarnosti-vpervie-otmechaetsya-v-kazahstane/|access-date=2021-02-07|website=www.kazpravda.kz|language=ru}}</ref>. * 2016: 2016-yil 26-aprelda Qozogʻiston mustaqilligining 25yilligiga bagʻishlangan Qozogʻiston xalqlari assambleyasining 24yillik sessiyasi Ostona shahrida boʻlib oʻtdi. 2016-yilgi sessiyaning shiori „Mustaqillik. Totuvlik. Birlashgan millat kelajagi.“ edi<ref>{{cite web|title=Consolidation of Society around Common Values in Focus of Assembly of the People Session|url=http://astanatimes.com/2016/04/consolidation-of-society-around-common-values-in-focus-of-assembly-of-the-people-session/|website=The Astana Times |date=26 April 2016 |first1=Kamila |last1=Zhumabayeva }}</ref>. * 2019: 27-sessiya konferensiyasi 2019-yil 29-aprelda Nur-Sulton shahrida „Tinchlik va hamjihatlik formulasi: birlik va modernizatsiya“ shiori ostida oʻtkazildi<ref>{{cite web |title=27th Session of Assembly of People of Kazakhstan |url=https://kazakh-tv.kz/en/view/society/page_202619_27th-session-of-assembly-of-people-of-kazakhstan |website=kazakh-tv.kz}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.assembly.kz Rasmiy sahifa] {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:1995-yilda tashkil etilgan tashkilotlar]] f8na8gjaos3ky6ette8d1zhj3lnambw 5988422 5988421 2026-04-11T07:06:09Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Qozogʻiston siyosati]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988422 wikitext text/x-wiki {{Tashkilot bilgiqutisi | name = Qozogʻiston xalqi assambleyasi <br> {{lang|kk|Қазақстан халқы ассамблеясы}}<br />{{lang|ru|{{small|Ассамблея народа Казахстана}}}} | logo = Emblem of Assembly of People of Kazakhstan.svg | background_color = #1A4C96 | leader1_type = Chairman |rais= [[Qasim-Jomart Toqayev]] | leader2_type = Deputy Chairman | Oʻrinbosari = = {{Unbulleted list| * Marat Äzilhanov<ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-okimimen-marat-almasuly-azilhanov-kazakstan-halky-assambleyasy-toragasynyn-orynbasary-kazakstan-respublikasy-prezidenti-akimshiliginin-kazakstan-halky-assambleyasy-hatshylygynyn-mengerushisi-lauazymyna-tagayyndaldy-213528 |title=Мемлекет басшысының өкімімен Марат Алмасұлы Әзілханов Қазақстан халқы Ассамблеясы Төрағасының орынбасары, Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі лауазымына тағайындалды |language=kk |publisher=Official website of the [[President of Kazakhstan]] |date=21 April 2021 |access-date=20 February 2025}}</ref> }} | leader3_type = Founder |asoschilari = [[Nursultan Nazarbayev]] | foundation = {{Start date|1995|3|1|df=yes}} | joylashuvi = Aqmeşit koʻchasi, 3. [[Astana]] | ideology = | national = | seats1_title = [[Mäjilis]] | turi= siyosiy organ | website = [https://assembly.kz/r assembly.kz] | constitution = [[Constitution of the Republic of Kazakhstan]] }} '''Qozogʻiston xalqlari assambleyasi''' ({{Lang-kk|Қазақстан халқы ассамблеясы|Qazaqstan halqy assambleiasy}}) [[Qozogʻiston]]dagi mintaqaviy Xalqlar assambleyalari delegatlaridan iborat milliy siyosiy organdir<ref>{{Cite web|url=http://www.assembly.kz/index_en.php?ft=10008&type=10011 |title=Official site of the Assembly of People of Kazakhstan |publisher=Assembly.kz |date= |accessdate=2010-06-25 }}{{dead link|date=July 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Uning vazifasi mamlakatni tashkil etuvchi turli [[Qozogʻistonning etnik demografiyasi|etnik guruhlar]]ni milliy darajada ifodalash va Qozogʻiston jamiyatida etnik/diniy hamkorlikni mustahkamlashdan iborat<ref name="AKP11" /><ref>{{cite web |title=Kazakhstan's assembly to continue interethnic, religious harmony building in wake of recent political changes |url=https://astanatimes.com/2019/04/kazakhstans-assembly-to-continue-interethnic-religious-harmony-building-in-wake-of-recent-political-changes/ |date=14 April 2019 |first1=Aidana |last1=Yergaliyeva |website=The Astana Times }}</ref>. U 1995-yilda<ref name="upi1">{{cite web|title=Opinion: Kazakhstan's unique Assembly of People maintains ethnic harmony|url=http://www.upi.com/Top_News/Analysis/Outside-View/2015/05/04/Opinion-Kazakhstans-unique-Assembly-of-People-maintains-ethnic-harmony/5051430316093/|website=UPI.com |date= May 4, 2015 |first1=John C.K. |last1=Daly }}</ref> prezident [[Nursulton Nazarboyev]] tomonidan tashkil etilgan boʻlib, u 2021-yil apreliga qadar assambleya raisi lavozimida faoliyat yuritgan. Hozirda assambleyaga Qozogʻiston prezidenti [[Qasim-Jomart Toqayev]] raislik qiladi<ref name="newchair2021">{{cite news |title=Nazarbayev resigns as chair of Assembly of People of Kazakhstan |url=https://www.efe.com/efe/english/world/nazarbayev-resigns-as-chair-of-assembly-people-kazakhstan/50000262-4523764 |agency=Agencia EFE |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512163858/https://www.efe.com/efe/english/world/nazarbayev-resigns-as-chair-of-assembly-people-kazakhstan/50000262-4523764 |archive-date=May 12, 2021 |date=28 Apr 2021 }}</ref>. == Tashkilot == QXA Qozogʻistonda yashovchi barcha etnik guruhlardan boʻlgan 384 nafar vakildan, Mintaqaviy Xalqlar assambleyalaridan saylangan aʼzolardan iborat<ref name="AKP11">{{cite web|title=Kazakhstan to Counter Islamic Extremism with Education|url=http://www.silkroadreporters.com/2014/11/28/kazakhstans-counter-islamic-extremism-education/|website=Silk Road Reporters |first=John C. K. |last=Daly |date=November 28, 2014 |access-date=2014-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203223214/http://www.silkroadreporters.com/2014/11/28/kazakhstans-counter-islamic-extremism-education/#|archive-date=2014-12-03|url-status=dead}}</ref>. Qonunga koʻra, QXA qarorlarining barchasi davlat organlari va fuqarolik jamiyati institutlari tomonidan koʻrib chiqilishi lozim; QXA deputatlari qonun ijodkorligi jarayonida ishtirok etadi va qonun loyihalarini kiritishi mumkin<ref name="AKP11" />. QXA deputatlari 2023-yilgacha [[Majlis]]ga 9 nafar aʼzoni saylab kelgan va QXA parlament qabul qilgan barcha qonunlarni Qozogʻiston konstitutsiyasining etnik totuvlik va tenglik haqidagi moddalariga muvofiqligini taʼminlash maqsadida koʻrib chiqadi<ref name="AKP11" />. == Sessiyalar == * 2015: QXAning 22-sessiyasi 2015-yil 22-aprelda boʻlib oʻtgan boʻlib, unda QXXA tuzilganining 20 yilligi nishonlangan<ref name="upi1" />. Sessiya chogʻida Qozogʻiston prezidenti minnatdorchilik milliy kunini joriy etish va uni QXA tashkil etilgan sana — 1-martda nishonlashni taklif qildi<ref>{{cite web|title=Assembly of People of Kazakhstan Seeks to Strengthen Interethnic Harmony|url=http://astanatimes.com/2015/04/assembly-of-people-of-kazakhstan-seeks-to-strengthen-interethnic-harmony/|website=The Astana Times |date=24 April 2015 |first1=Malika |last1=Orazgaliyeva }}</ref><ref>{{Cite web|title=День благодарности впервые отмечается в Казахстане - Новости Казахстана - свежие, актуальные, последние новости об о всем|url=https://www.kazpravda.kz/news/kultura/den-blagodarnosti-vpervie-otmechaetsya-v-kazahstane/|access-date=2021-02-07|website=www.kazpravda.kz|language=ru}}</ref>. * 2016: 2016-yil 26-aprelda Qozogʻiston mustaqilligining 25yilligiga bagʻishlangan Qozogʻiston xalqlari assambleyasining 24yillik sessiyasi Ostona shahrida boʻlib oʻtdi. 2016-yilgi sessiyaning shiori „Mustaqillik. Totuvlik. Birlashgan millat kelajagi.“ edi<ref>{{cite web|title=Consolidation of Society around Common Values in Focus of Assembly of the People Session|url=http://astanatimes.com/2016/04/consolidation-of-society-around-common-values-in-focus-of-assembly-of-the-people-session/|website=The Astana Times |date=26 April 2016 |first1=Kamila |last1=Zhumabayeva }}</ref>. * 2019: 27-sessiya konferensiyasi 2019-yil 29-aprelda Nur-Sulton shahrida „Tinchlik va hamjihatlik formulasi: birlik va modernizatsiya“ shiori ostida oʻtkazildi<ref>{{cite web |title=27th Session of Assembly of People of Kazakhstan |url=https://kazakh-tv.kz/en/view/society/page_202619_27th-session-of-assembly-of-people-of-kazakhstan |website=kazakh-tv.kz}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.assembly.kz Rasmiy sahifa] {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:1995-yilda tashkil etilgan tashkilotlar]] [[Turkum:Qozogʻiston siyosati]] o0amzimhqkisu9dh2lwxrjfn1wimnz4 O'zgaruvchan xarajatlar 0 1364134 5988424 2026-04-11T07:08:02Z Tewayev 117920 Tewayev [[O'zgaruvchan xarajatlar]] sahifasini [[Oʻzgaruvchan xarajatlar]]ga koʻchirdi 5988424 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Oʻzgaruvchan xarajatlar]] 1thcoazq30gemx9jjq5pw2yehi246bn Munozara:O'zgaruvchan xarajatlar 1 1364135 5988426 2026-04-11T07:08:03Z Tewayev 117920 Tewayev [[Munozara:O'zgaruvchan xarajatlar]] sahifasini [[Munozara:Oʻzgaruvchan xarajatlar]]ga koʻchirdi 5988426 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Munozara:Oʻzgaruvchan xarajatlar]] 4h6sbog0zo35euf0ks6zapqpt5ql9ka Grete Meisel-Hess 0 1364136 5988427 2026-04-11T07:09:05Z Panpanchik 72616 „[[File:Grete Meisel Hess.jpg|thumb|right|Grete Meisel-Hess, taxminan 1920-yil]] '''Grete Meisel-Hess''' (1879-yil 18-aprel, [[Praga]] — 1922-yil 18-aprel, [[Berlin]]) avstriyalik yahudiy feministi boʻlib, ayollarning jinsiy ozodlikka boʻlgan ehtiyoji haqida romanlar, hikoyalar va esselar yozgan. Grete Meisel-Hess 1893-yildan 1908-yilgacha [[Vena (shahar)|Vena]]da yashagan. U ham [[Antisemitizm|antisemitizm]], ham [[Antifeminizm|antifeminizm]]...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988427 wikitext text/x-wiki [[File:Grete Meisel Hess.jpg|thumb|right|Grete Meisel-Hess, taxminan 1920-yil]] '''Grete Meisel-Hess''' (1879-yil 18-aprel, [[Praga]] — 1922-yil 18-aprel, [[Berlin]]) avstriyalik yahudiy feministi boʻlib, ayollarning jinsiy ozodlikka boʻlgan ehtiyoji haqida romanlar, hikoyalar va esselar yozgan. Grete Meisel-Hess 1893-yildan 1908-yilgacha [[Vena (shahar)|Vena]]da yashagan. U ham [[Antisemitizm|antisemitizm]], ham [[Antifeminizm|antifeminizm]]ni ilgʻor siyosat orqali yengib oʻtilishi lozim boʻlgan [[degenerasiya]] alomatlari deb hisoblagan<ref>Alison Rose, ''Jewish women in fin de siècle Vienna'', University of Texas Press, 2008, p. 100</ref>. U [[Franz Pfemfert]]ning ''[[Die Aktion]]'' jurnali uchun ham yozgan<ref>Kevin Repp, '„Sexualcrise und Rasse“: Feminist Eugenics at the Fin de Siècleʼ, in Suzanne L. Marchand, David F. Lindenfeld, ''Germany at the fin de siècle: culture, politics, and ideas'', p. 102</ref>. == Asarlari == * ''Die sexuelle Krise. Eine sozialpsychologische Untersuchung'', 1909. [[Eden]] va [[Sedar Pol]] tomonidan ''The sexual crisis: a critique of our sex life'' nomi bilan 1917-yilda ingliz tiliga tarjima qilingan. * ''Die Intellektuellen'' [Intellektuallar], 1911 * ''Sexuelle Rechte'', 1914 * ''Betrachtungen zur Frauenfrage'', 1914 * ''Die Bedeutung der Monogamie'', 1916 == Manbalar == {{Manbalar}} == Adabiyotlar == * Helga Thorson, ''Grete Meisel-Hess: The New Woman and the Sexual Crisis''. Rochester, Nyu-York: Camden House, 2022. n1qmtt0ohv1b91x4fgnnx1q7lgr3tfc 5988428 5988427 2026-04-11T07:10:17Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Avstriyalik feministlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988428 wikitext text/x-wiki [[File:Grete Meisel Hess.jpg|thumb|right|Grete Meisel-Hess, taxminan 1920-yil]] '''Grete Meisel-Hess''' (1879-yil 18-aprel, [[Praga]] — 1922-yil 18-aprel, [[Berlin]]) avstriyalik yahudiy feministi boʻlib, ayollarning jinsiy ozodlikka boʻlgan ehtiyoji haqida romanlar, hikoyalar va esselar yozgan. Grete Meisel-Hess 1893-yildan 1908-yilgacha [[Vena (shahar)|Vena]]da yashagan. U ham [[Antisemitizm|antisemitizm]], ham [[Antifeminizm|antifeminizm]]ni ilgʻor siyosat orqali yengib oʻtilishi lozim boʻlgan [[degenerasiya]] alomatlari deb hisoblagan<ref>Alison Rose, ''Jewish women in fin de siècle Vienna'', University of Texas Press, 2008, p. 100</ref>. U [[Franz Pfemfert]]ning ''[[Die Aktion]]'' jurnali uchun ham yozgan<ref>Kevin Repp, '„Sexualcrise und Rasse“: Feminist Eugenics at the Fin de Siècleʼ, in Suzanne L. Marchand, David F. Lindenfeld, ''Germany at the fin de siècle: culture, politics, and ideas'', p. 102</ref>. == Asarlari == * ''Die sexuelle Krise. Eine sozialpsychologische Untersuchung'', 1909. [[Eden]] va [[Sedar Pol]] tomonidan ''The sexual crisis: a critique of our sex life'' nomi bilan 1917-yilda ingliz tiliga tarjima qilingan. * ''Die Intellektuellen'' [Intellektuallar], 1911 * ''Sexuelle Rechte'', 1914 * ''Betrachtungen zur Frauenfrage'', 1914 * ''Die Bedeutung der Monogamie'', 1916 == Manbalar == {{Manbalar}} == Adabiyotlar == * Helga Thorson, ''Grete Meisel-Hess: The New Woman and the Sexual Crisis''. Rochester, Nyu-York: Camden House, 2022. [[Turkum:Avstriyalik feministlar]] 4tyfq2bhrkgsk263wzsyi36r7guud81 5988429 5988428 2026-04-11T07:10:30Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Avstriyalik ayol faollar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988429 wikitext text/x-wiki [[File:Grete Meisel Hess.jpg|thumb|right|Grete Meisel-Hess, taxminan 1920-yil]] '''Grete Meisel-Hess''' (1879-yil 18-aprel, [[Praga]] — 1922-yil 18-aprel, [[Berlin]]) avstriyalik yahudiy feministi boʻlib, ayollarning jinsiy ozodlikka boʻlgan ehtiyoji haqida romanlar, hikoyalar va esselar yozgan. Grete Meisel-Hess 1893-yildan 1908-yilgacha [[Vena (shahar)|Vena]]da yashagan. U ham [[Antisemitizm|antisemitizm]], ham [[Antifeminizm|antifeminizm]]ni ilgʻor siyosat orqali yengib oʻtilishi lozim boʻlgan [[degenerasiya]] alomatlari deb hisoblagan<ref>Alison Rose, ''Jewish women in fin de siècle Vienna'', University of Texas Press, 2008, p. 100</ref>. U [[Franz Pfemfert]]ning ''[[Die Aktion]]'' jurnali uchun ham yozgan<ref>Kevin Repp, '„Sexualcrise und Rasse“: Feminist Eugenics at the Fin de Siècleʼ, in Suzanne L. Marchand, David F. Lindenfeld, ''Germany at the fin de siècle: culture, politics, and ideas'', p. 102</ref>. == Asarlari == * ''Die sexuelle Krise. Eine sozialpsychologische Untersuchung'', 1909. [[Eden]] va [[Sedar Pol]] tomonidan ''The sexual crisis: a critique of our sex life'' nomi bilan 1917-yilda ingliz tiliga tarjima qilingan. * ''Die Intellektuellen'' [Intellektuallar], 1911 * ''Sexuelle Rechte'', 1914 * ''Betrachtungen zur Frauenfrage'', 1914 * ''Die Bedeutung der Monogamie'', 1916 == Manbalar == {{Manbalar}} == Adabiyotlar == * Helga Thorson, ''Grete Meisel-Hess: The New Woman and the Sexual Crisis''. Rochester, Nyu-York: Camden House, 2022. [[Turkum:Avstriyalik feministlar]] [[Turkum:Avstriyalik ayol faollar]] l2zcj7o37iavjk0esdouvgdpo4usj60 5988430 5988429 2026-04-11T07:10:41Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Avstriyalik ayol yozuvchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988430 wikitext text/x-wiki [[File:Grete Meisel Hess.jpg|thumb|right|Grete Meisel-Hess, taxminan 1920-yil]] '''Grete Meisel-Hess''' (1879-yil 18-aprel, [[Praga]] — 1922-yil 18-aprel, [[Berlin]]) avstriyalik yahudiy feministi boʻlib, ayollarning jinsiy ozodlikka boʻlgan ehtiyoji haqida romanlar, hikoyalar va esselar yozgan. Grete Meisel-Hess 1893-yildan 1908-yilgacha [[Vena (shahar)|Vena]]da yashagan. U ham [[Antisemitizm|antisemitizm]], ham [[Antifeminizm|antifeminizm]]ni ilgʻor siyosat orqali yengib oʻtilishi lozim boʻlgan [[degenerasiya]] alomatlari deb hisoblagan<ref>Alison Rose, ''Jewish women in fin de siècle Vienna'', University of Texas Press, 2008, p. 100</ref>. U [[Franz Pfemfert]]ning ''[[Die Aktion]]'' jurnali uchun ham yozgan<ref>Kevin Repp, '„Sexualcrise und Rasse“: Feminist Eugenics at the Fin de Siècleʼ, in Suzanne L. Marchand, David F. Lindenfeld, ''Germany at the fin de siècle: culture, politics, and ideas'', p. 102</ref>. == Asarlari == * ''Die sexuelle Krise. Eine sozialpsychologische Untersuchung'', 1909. [[Eden]] va [[Sedar Pol]] tomonidan ''The sexual crisis: a critique of our sex life'' nomi bilan 1917-yilda ingliz tiliga tarjima qilingan. * ''Die Intellektuellen'' [Intellektuallar], 1911 * ''Sexuelle Rechte'', 1914 * ''Betrachtungen zur Frauenfrage'', 1914 * ''Die Bedeutung der Monogamie'', 1916 == Manbalar == {{Manbalar}} == Adabiyotlar == * Helga Thorson, ''Grete Meisel-Hess: The New Woman and the Sexual Crisis''. Rochester, Nyu-York: Camden House, 2022. [[Turkum:Avstriyalik feministlar]] [[Turkum:Avstriyalik ayol faollar]] [[Turkum:Avstriyalik ayol yozuvchilar]] f4wjh7heibgxxpakgsw01ggrxu5isgn 5988431 5988430 2026-04-11T07:10:50Z Panpanchik 72616 [[Turkum:1879-yilda tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988431 wikitext text/x-wiki [[File:Grete Meisel Hess.jpg|thumb|right|Grete Meisel-Hess, taxminan 1920-yil]] '''Grete Meisel-Hess''' (1879-yil 18-aprel, [[Praga]] — 1922-yil 18-aprel, [[Berlin]]) avstriyalik yahudiy feministi boʻlib, ayollarning jinsiy ozodlikka boʻlgan ehtiyoji haqida romanlar, hikoyalar va esselar yozgan. Grete Meisel-Hess 1893-yildan 1908-yilgacha [[Vena (shahar)|Vena]]da yashagan. U ham [[Antisemitizm|antisemitizm]], ham [[Antifeminizm|antifeminizm]]ni ilgʻor siyosat orqali yengib oʻtilishi lozim boʻlgan [[degenerasiya]] alomatlari deb hisoblagan<ref>Alison Rose, ''Jewish women in fin de siècle Vienna'', University of Texas Press, 2008, p. 100</ref>. U [[Franz Pfemfert]]ning ''[[Die Aktion]]'' jurnali uchun ham yozgan<ref>Kevin Repp, '„Sexualcrise und Rasse“: Feminist Eugenics at the Fin de Siècleʼ, in Suzanne L. Marchand, David F. Lindenfeld, ''Germany at the fin de siècle: culture, politics, and ideas'', p. 102</ref>. == Asarlari == * ''Die sexuelle Krise. Eine sozialpsychologische Untersuchung'', 1909. [[Eden]] va [[Sedar Pol]] tomonidan ''The sexual crisis: a critique of our sex life'' nomi bilan 1917-yilda ingliz tiliga tarjima qilingan. * ''Die Intellektuellen'' [Intellektuallar], 1911 * ''Sexuelle Rechte'', 1914 * ''Betrachtungen zur Frauenfrage'', 1914 * ''Die Bedeutung der Monogamie'', 1916 == Manbalar == {{Manbalar}} == Adabiyotlar == * Helga Thorson, ''Grete Meisel-Hess: The New Woman and the Sexual Crisis''. Rochester, Nyu-York: Camden House, 2022. [[Turkum:Avstriyalik feministlar]] [[Turkum:Avstriyalik ayol faollar]] [[Turkum:Avstriyalik ayol yozuvchilar]] [[Turkum:1879-yilda tugʻilganlar]] 6zvmgqa9nti6v03yovab5qhcsbtzmb2 5988432 5988431 2026-04-11T07:11:00Z Panpanchik 72616 [[Turkum:1922-yilda vafot etganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988432 wikitext text/x-wiki [[File:Grete Meisel Hess.jpg|thumb|right|Grete Meisel-Hess, taxminan 1920-yil]] '''Grete Meisel-Hess''' (1879-yil 18-aprel, [[Praga]] — 1922-yil 18-aprel, [[Berlin]]) avstriyalik yahudiy feministi boʻlib, ayollarning jinsiy ozodlikka boʻlgan ehtiyoji haqida romanlar, hikoyalar va esselar yozgan. Grete Meisel-Hess 1893-yildan 1908-yilgacha [[Vena (shahar)|Vena]]da yashagan. U ham [[Antisemitizm|antisemitizm]], ham [[Antifeminizm|antifeminizm]]ni ilgʻor siyosat orqali yengib oʻtilishi lozim boʻlgan [[degenerasiya]] alomatlari deb hisoblagan<ref>Alison Rose, ''Jewish women in fin de siècle Vienna'', University of Texas Press, 2008, p. 100</ref>. U [[Franz Pfemfert]]ning ''[[Die Aktion]]'' jurnali uchun ham yozgan<ref>Kevin Repp, '„Sexualcrise und Rasse“: Feminist Eugenics at the Fin de Siècleʼ, in Suzanne L. Marchand, David F. Lindenfeld, ''Germany at the fin de siècle: culture, politics, and ideas'', p. 102</ref>. == Asarlari == * ''Die sexuelle Krise. Eine sozialpsychologische Untersuchung'', 1909. [[Eden]] va [[Sedar Pol]] tomonidan ''The sexual crisis: a critique of our sex life'' nomi bilan 1917-yilda ingliz tiliga tarjima qilingan. * ''Die Intellektuellen'' [Intellektuallar], 1911 * ''Sexuelle Rechte'', 1914 * ''Betrachtungen zur Frauenfrage'', 1914 * ''Die Bedeutung der Monogamie'', 1916 == Manbalar == {{Manbalar}} == Adabiyotlar == * Helga Thorson, ''Grete Meisel-Hess: The New Woman and the Sexual Crisis''. Rochester, Nyu-York: Camden House, 2022. [[Turkum:Avstriyalik feministlar]] [[Turkum:Avstriyalik ayol faollar]] [[Turkum:Avstriyalik ayol yozuvchilar]] [[Turkum:1879-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1922-yilda vafot etganlar]] r6lwz21k1tqp7nb14u4wpw4fxu7ekte Eudalaca stictigrapha 0 1364137 5988433 2026-04-11T07:12:55Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988433 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Eudalaca stictigrapha | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Eudalaca stictigrapha''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Zimbabve]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category}} *[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q5406447}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} met1mhfmrn474xw7ax4qjgp0pufm07q Eudalaca troglodytis 0 1364138 5988436 2026-04-11T07:16:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988436 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Eudalaca troglodytis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Eudalaca troglodytis''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q13617835}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} 1t84t298b6ulvxueq6gm5l00jmtp9na Sibylle Hamann 0 1364139 5988437 2026-04-11T07:16:35Z Panpanchik 72616 „[[File:Sibylle_Hamann_-_Buchmesse_Wien_2019.JPG|thumb|Sibylle Hamann 2019-yilgi Vena kitob yarmarkasida]] '''Sibylle Hamann''' (1966-yil 14-avgustda [[Vena (shahar)|Vena]]da tugʻilgan) — [[Avstriya]] siyosatchisi (Yashillar) va sobiq jurnalist. U 2019-yil 23-oktabrdan buyon Avstriya [[Milliy kengashi]] aʼzosi hisoblanadi. == Hayoti == Sibylle Hamann Vena shahrida oʻsib ulgʻaygan va shu yerda maktab taʼlimini tugatgan. Uning ota-onasi tarix...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988437 wikitext text/x-wiki [[File:Sibylle_Hamann_-_Buchmesse_Wien_2019.JPG|thumb|Sibylle Hamann 2019-yilgi Vena kitob yarmarkasida]] '''Sibylle Hamann''' (1966-yil 14-avgustda [[Vena (shahar)|Vena]]da tugʻilgan) — [[Avstriya]] siyosatchisi (Yashillar) va sobiq jurnalist. U 2019-yil 23-oktabrdan buyon Avstriya [[Milliy kengashi]] aʼzosi hisoblanadi. == Hayoti == Sibylle Hamann Vena shahrida oʻsib ulgʻaygan va shu yerda maktab taʼlimini tugatgan. Uning ota-onasi tarixchi [[Günther Hamann]] (1924–1994) va uning rafiqasi, taniqli yozuvchi va tarixchi [[Brigitte Hamann]] (1940–2016)dir. 1984-yilda u tarix, [[Etnologiya|etnologiya]], [[rus tili]] bilan birga [[Siyosatshunoslik|siyosatshunoslik]]ni oʻrganishni boshladi; bu boʻyicha u oʻqishni [[Vena universiteti]] va [[Berlin erkin universiteti]]da davom ettirdi hamda 1989-yilda Pekindagi [[Peking universiteti|Beida universiteti]]da olib borgan tadqiqot safarini ham oʻz ichiga olgan diplom ishi bilan yakunladi. Uning diplom ishi ''Xitoy Xalq Respublikasida ayollar mehnati va iqtisodiy islohotlar'' mavzusiga bagʻishlangan edi. Shundan soʻng Sibylle Hamann kundalik ''Kurier'' gazetasida jurnalist sifatida ishlashni boshladi; u yerda 1990–1994-yillar oraligʻida „Tashqi siyosat“ boʻlimida Sovet Ittifoqidagi oʻzgarishlar, Kavkaz va Yaqin Sharq, Janubiy Afrikadagi aparteid tuzumining tugashi hamda Ruandadagi fuqarolar urushi haqida xabar bergan. 1995-yilda u tahririyat aʼzosi sifatida ''Profil'' axborot jurnaliga oʻtdi va u yerda, xususan, Ruanda va oʻsha paytdagi [[Zair]] (hozirgi [[Kongo Demokratik Respublikasi]])dagi fuqarolar urushlari haqida Afrika boʻyicha tahliliy maqolalar yozdi. 1999-yildan 2001-yilgacha u Nyu-York shahrida mustaqil muxbir boʻlib ishladi; bu yerdan AQSh boʻylab va [[Karib havzasi]] mamlakatlariga koʻplab safarlar uyushtirib, ular haqida xabar tayyorlab bordi. 2001-yilda Sibylle Hamann ''Profil'' uchun Vena shahriga qaytdi va oʻsha paytda sodir boʻlgan AQShning „Tolibon“ga qarshi [[Afgʻonistondagi urush (2001–2021)|Afgʻoniston urushi]] haqida jurnalda lavhalar tayyorladi. 2004-yilda u bir yilga muxbir sifatida yana Nyu-Yorkka bordi. Sibylle Hamann 2006-yildan beri yana Venada yashaydi va mustaqil jurnalist sifatida burjua-liberal kundalik ''[[Die Presse]]'' gazetasida muntazam ustun, Vena haftalik gazetasi ''[[Falter]]''da hamda nemis feminist jurnali ''Emma'' va haftalik ''Die Zeit'' nashri uchun mehmon jurnalist sifatida maqolalar yozib keladi. 2006/2007-oʻquv yilida u Vena universiteti Jurnalistika tadqiqotlari institutida, [[Teodor Hercl]] maʼruzalari kursi doirasida, oʻqituvchi sifatida ishladi<ref>[https://publizistik.univie.ac.at/institut/herzl-dozentur/#c411468 ''Theodor Herzl-Dozentur für Poetik des Journalismus.''] Institut für Publizistik der Universität Wien,</ref>, soʻngra FHWien qoshidagi jurnalistika kursida ham dars berdi. U televideniye tomoshabinlariga eng koʻp ORFning munozara dasturlaridagi studiya mehmoni sifatida tanish. [[Burgteatr]]da Sibylle Hamann 2013–2015-yillarda sahnalashtirilgan [[Doron Rabinovici]] va [[Matthias Hartmann]]ning ''[[Die letzten Zeugen]]'' (inglizcha: ''Soʻnggi guvohlar'') loyihasida moderator sifatida ishtirok etgan. Hamann Venada yashaydi va ikki farzandning onasi. 2019-yil 6-iyulda boʻlib oʻtgan Yashillar federal qurultoyida u federal roʻyxatda uchinchi oʻrinni ([[Verner Kogler]] va [[Leonore Gewessler|Leonore Gevessler]]dan keyin) egallash uchun saylandi. 2019-yil 29-sentabrda oʻtkazilgan Milliy kengash saylovida u 2098 ta imtiyozli ovoz oldi<ref>{{cite web |access-date=2023-08-07 |author=Bundesministerium für Inneres |title=Nationalratswahl 2019 – Vorzugsstimmen bundesweit |url=https://www.bmi.gv.at/412/Nationalratswahlen/Nationalratswahl_2019/files/NRW19_Vorzugsstimmen_bundesweit_16102019.pdf}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. Hozirda Sibylle Hamann Yashillarning Milliy kengash fraksiyasi aʼzosi va oʻz partiyasining taʼlim masalalari boʻyicha matbuot kotibi hisoblanadi. U parlamentning taʼlim qoʻmitasi kotibi<ref>{{cite web |access-date=2023-08-07 |language=de |title=Unterrichtsausschuss {{!}} Parlament Österreich |url=https://www.parlament.gv.at/ausschuss/XXVII/A-UN/1/00899}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. va madaniyat qoʻmitasi, fan qoʻmitasi hamda ijtimoiy masalalar qoʻmitasi aʼzosidir<ref>{{cite web |access-date=2023-08-07 |language=de |title=Hamann Sibylle, Mag. {{!}} Parlament Österreich |url=https://www.parlament.gv.at/person/5668?selectedtab=AUS}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. Butun mamlakat boʻyicha amalga oshirilayotgan „100 maktab — 1000 imkoniyat“ dasturi uning taʼlim siyosatchisi sifatidagi tashabbusiga borib taqaladi. Bu dastur ayniqsa murakkab sharoitlarga ega boʻlgan 100 ta boshlangʻich va oʻrta maktabga taʼlimni rivojlantirishning yangi yoʻllarini sinab koʻrish imkonini beradi. Ushbu maskanlar yangi taʼlim konsepsiyalarini sinovdan oʻtkazishi va buning uchun qoʻshimcha resurslar olishi mumkin. Loyiha Vena universitetining tadqiqot guruhi tomonidan ilmiy jihatdan kuzatib borilmoqda<ref>{{cite web |access-date=2023-08-07 |language=de |title=100 Schulen – 1000 Chancen |url=https://100schulen.univie.ac.at/}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category-inline}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Hamann, Sibylle}} qnzybtttkhhkfkz1encvcgi9amcwtrw 5988438 5988437 2026-04-11T07:16:58Z Panpanchik 72616 [[Turkum:1966-yilda tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988438 wikitext text/x-wiki [[File:Sibylle_Hamann_-_Buchmesse_Wien_2019.JPG|thumb|Sibylle Hamann 2019-yilgi Vena kitob yarmarkasida]] '''Sibylle Hamann''' (1966-yil 14-avgustda [[Vena (shahar)|Vena]]da tugʻilgan) — [[Avstriya]] siyosatchisi (Yashillar) va sobiq jurnalist. U 2019-yil 23-oktabrdan buyon Avstriya [[Milliy kengashi]] aʼzosi hisoblanadi. == Hayoti == Sibylle Hamann Vena shahrida oʻsib ulgʻaygan va shu yerda maktab taʼlimini tugatgan. Uning ota-onasi tarixchi [[Günther Hamann]] (1924–1994) va uning rafiqasi, taniqli yozuvchi va tarixchi [[Brigitte Hamann]] (1940–2016)dir. 1984-yilda u tarix, [[Etnologiya|etnologiya]], [[rus tili]] bilan birga [[Siyosatshunoslik|siyosatshunoslik]]ni oʻrganishni boshladi; bu boʻyicha u oʻqishni [[Vena universiteti]] va [[Berlin erkin universiteti]]da davom ettirdi hamda 1989-yilda Pekindagi [[Peking universiteti|Beida universiteti]]da olib borgan tadqiqot safarini ham oʻz ichiga olgan diplom ishi bilan yakunladi. Uning diplom ishi ''Xitoy Xalq Respublikasida ayollar mehnati va iqtisodiy islohotlar'' mavzusiga bagʻishlangan edi. Shundan soʻng Sibylle Hamann kundalik ''Kurier'' gazetasida jurnalist sifatida ishlashni boshladi; u yerda 1990–1994-yillar oraligʻida „Tashqi siyosat“ boʻlimida Sovet Ittifoqidagi oʻzgarishlar, Kavkaz va Yaqin Sharq, Janubiy Afrikadagi aparteid tuzumining tugashi hamda Ruandadagi fuqarolar urushi haqida xabar bergan. 1995-yilda u tahririyat aʼzosi sifatida ''Profil'' axborot jurnaliga oʻtdi va u yerda, xususan, Ruanda va oʻsha paytdagi [[Zair]] (hozirgi [[Kongo Demokratik Respublikasi]])dagi fuqarolar urushlari haqida Afrika boʻyicha tahliliy maqolalar yozdi. 1999-yildan 2001-yilgacha u Nyu-York shahrida mustaqil muxbir boʻlib ishladi; bu yerdan AQSh boʻylab va [[Karib havzasi]] mamlakatlariga koʻplab safarlar uyushtirib, ular haqida xabar tayyorlab bordi. 2001-yilda Sibylle Hamann ''Profil'' uchun Vena shahriga qaytdi va oʻsha paytda sodir boʻlgan AQShning „Tolibon“ga qarshi [[Afgʻonistondagi urush (2001–2021)|Afgʻoniston urushi]] haqida jurnalda lavhalar tayyorladi. 2004-yilda u bir yilga muxbir sifatida yana Nyu-Yorkka bordi. Sibylle Hamann 2006-yildan beri yana Venada yashaydi va mustaqil jurnalist sifatida burjua-liberal kundalik ''[[Die Presse]]'' gazetasida muntazam ustun, Vena haftalik gazetasi ''[[Falter]]''da hamda nemis feminist jurnali ''Emma'' va haftalik ''Die Zeit'' nashri uchun mehmon jurnalist sifatida maqolalar yozib keladi. 2006/2007-oʻquv yilida u Vena universiteti Jurnalistika tadqiqotlari institutida, [[Teodor Hercl]] maʼruzalari kursi doirasida, oʻqituvchi sifatida ishladi<ref>[https://publizistik.univie.ac.at/institut/herzl-dozentur/#c411468 ''Theodor Herzl-Dozentur für Poetik des Journalismus.''] Institut für Publizistik der Universität Wien,</ref>, soʻngra FHWien qoshidagi jurnalistika kursida ham dars berdi. U televideniye tomoshabinlariga eng koʻp ORFning munozara dasturlaridagi studiya mehmoni sifatida tanish. [[Burgteatr]]da Sibylle Hamann 2013–2015-yillarda sahnalashtirilgan [[Doron Rabinovici]] va [[Matthias Hartmann]]ning ''[[Die letzten Zeugen]]'' (inglizcha: ''Soʻnggi guvohlar'') loyihasida moderator sifatida ishtirok etgan. Hamann Venada yashaydi va ikki farzandning onasi. 2019-yil 6-iyulda boʻlib oʻtgan Yashillar federal qurultoyida u federal roʻyxatda uchinchi oʻrinni ([[Verner Kogler]] va [[Leonore Gewessler|Leonore Gevessler]]dan keyin) egallash uchun saylandi. 2019-yil 29-sentabrda oʻtkazilgan Milliy kengash saylovida u 2098 ta imtiyozli ovoz oldi<ref>{{cite web |access-date=2023-08-07 |author=Bundesministerium für Inneres |title=Nationalratswahl 2019 – Vorzugsstimmen bundesweit |url=https://www.bmi.gv.at/412/Nationalratswahlen/Nationalratswahl_2019/files/NRW19_Vorzugsstimmen_bundesweit_16102019.pdf}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. Hozirda Sibylle Hamann Yashillarning Milliy kengash fraksiyasi aʼzosi va oʻz partiyasining taʼlim masalalari boʻyicha matbuot kotibi hisoblanadi. U parlamentning taʼlim qoʻmitasi kotibi<ref>{{cite web |access-date=2023-08-07 |language=de |title=Unterrichtsausschuss {{!}} Parlament Österreich |url=https://www.parlament.gv.at/ausschuss/XXVII/A-UN/1/00899}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. va madaniyat qoʻmitasi, fan qoʻmitasi hamda ijtimoiy masalalar qoʻmitasi aʼzosidir<ref>{{cite web |access-date=2023-08-07 |language=de |title=Hamann Sibylle, Mag. {{!}} Parlament Österreich |url=https://www.parlament.gv.at/person/5668?selectedtab=AUS}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. Butun mamlakat boʻyicha amalga oshirilayotgan „100 maktab — 1000 imkoniyat“ dasturi uning taʼlim siyosatchisi sifatidagi tashabbusiga borib taqaladi. Bu dastur ayniqsa murakkab sharoitlarga ega boʻlgan 100 ta boshlangʻich va oʻrta maktabga taʼlimni rivojlantirishning yangi yoʻllarini sinab koʻrish imkonini beradi. Ushbu maskanlar yangi taʼlim konsepsiyalarini sinovdan oʻtkazishi va buning uchun qoʻshimcha resurslar olishi mumkin. Loyiha Vena universitetining tadqiqot guruhi tomonidan ilmiy jihatdan kuzatib borilmoqda<ref>{{cite web |access-date=2023-08-07 |language=de |title=100 Schulen – 1000 Chancen |url=https://100schulen.univie.ac.at/}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category-inline}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Hamann, Sibylle}} [[Turkum:1966-yilda tugʻilganlar]] 2od5mazuflrmtxd6a7bs9jlentyht4b 5988439 5988438 2026-04-11T07:17:12Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Avstriyalik ayol siyosatchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988439 wikitext text/x-wiki [[File:Sibylle_Hamann_-_Buchmesse_Wien_2019.JPG|thumb|Sibylle Hamann 2019-yilgi Vena kitob yarmarkasida]] '''Sibylle Hamann''' (1966-yil 14-avgustda [[Vena (shahar)|Vena]]da tugʻilgan) — [[Avstriya]] siyosatchisi (Yashillar) va sobiq jurnalist. U 2019-yil 23-oktabrdan buyon Avstriya [[Milliy kengashi]] aʼzosi hisoblanadi. == Hayoti == Sibylle Hamann Vena shahrida oʻsib ulgʻaygan va shu yerda maktab taʼlimini tugatgan. Uning ota-onasi tarixchi [[Günther Hamann]] (1924–1994) va uning rafiqasi, taniqli yozuvchi va tarixchi [[Brigitte Hamann]] (1940–2016)dir. 1984-yilda u tarix, [[Etnologiya|etnologiya]], [[rus tili]] bilan birga [[Siyosatshunoslik|siyosatshunoslik]]ni oʻrganishni boshladi; bu boʻyicha u oʻqishni [[Vena universiteti]] va [[Berlin erkin universiteti]]da davom ettirdi hamda 1989-yilda Pekindagi [[Peking universiteti|Beida universiteti]]da olib borgan tadqiqot safarini ham oʻz ichiga olgan diplom ishi bilan yakunladi. Uning diplom ishi ''Xitoy Xalq Respublikasida ayollar mehnati va iqtisodiy islohotlar'' mavzusiga bagʻishlangan edi. Shundan soʻng Sibylle Hamann kundalik ''Kurier'' gazetasida jurnalist sifatida ishlashni boshladi; u yerda 1990–1994-yillar oraligʻida „Tashqi siyosat“ boʻlimida Sovet Ittifoqidagi oʻzgarishlar, Kavkaz va Yaqin Sharq, Janubiy Afrikadagi aparteid tuzumining tugashi hamda Ruandadagi fuqarolar urushi haqida xabar bergan. 1995-yilda u tahririyat aʼzosi sifatida ''Profil'' axborot jurnaliga oʻtdi va u yerda, xususan, Ruanda va oʻsha paytdagi [[Zair]] (hozirgi [[Kongo Demokratik Respublikasi]])dagi fuqarolar urushlari haqida Afrika boʻyicha tahliliy maqolalar yozdi. 1999-yildan 2001-yilgacha u Nyu-York shahrida mustaqil muxbir boʻlib ishladi; bu yerdan AQSh boʻylab va [[Karib havzasi]] mamlakatlariga koʻplab safarlar uyushtirib, ular haqida xabar tayyorlab bordi. 2001-yilda Sibylle Hamann ''Profil'' uchun Vena shahriga qaytdi va oʻsha paytda sodir boʻlgan AQShning „Tolibon“ga qarshi [[Afgʻonistondagi urush (2001–2021)|Afgʻoniston urushi]] haqida jurnalda lavhalar tayyorladi. 2004-yilda u bir yilga muxbir sifatida yana Nyu-Yorkka bordi. Sibylle Hamann 2006-yildan beri yana Venada yashaydi va mustaqil jurnalist sifatida burjua-liberal kundalik ''[[Die Presse]]'' gazetasida muntazam ustun, Vena haftalik gazetasi ''[[Falter]]''da hamda nemis feminist jurnali ''Emma'' va haftalik ''Die Zeit'' nashri uchun mehmon jurnalist sifatida maqolalar yozib keladi. 2006/2007-oʻquv yilida u Vena universiteti Jurnalistika tadqiqotlari institutida, [[Teodor Hercl]] maʼruzalari kursi doirasida, oʻqituvchi sifatida ishladi<ref>[https://publizistik.univie.ac.at/institut/herzl-dozentur/#c411468 ''Theodor Herzl-Dozentur für Poetik des Journalismus.''] Institut für Publizistik der Universität Wien,</ref>, soʻngra FHWien qoshidagi jurnalistika kursida ham dars berdi. U televideniye tomoshabinlariga eng koʻp ORFning munozara dasturlaridagi studiya mehmoni sifatida tanish. [[Burgteatr]]da Sibylle Hamann 2013–2015-yillarda sahnalashtirilgan [[Doron Rabinovici]] va [[Matthias Hartmann]]ning ''[[Die letzten Zeugen]]'' (inglizcha: ''Soʻnggi guvohlar'') loyihasida moderator sifatida ishtirok etgan. Hamann Venada yashaydi va ikki farzandning onasi. 2019-yil 6-iyulda boʻlib oʻtgan Yashillar federal qurultoyida u federal roʻyxatda uchinchi oʻrinni ([[Verner Kogler]] va [[Leonore Gewessler|Leonore Gevessler]]dan keyin) egallash uchun saylandi. 2019-yil 29-sentabrda oʻtkazilgan Milliy kengash saylovida u 2098 ta imtiyozli ovoz oldi<ref>{{cite web |access-date=2023-08-07 |author=Bundesministerium für Inneres |title=Nationalratswahl 2019 – Vorzugsstimmen bundesweit |url=https://www.bmi.gv.at/412/Nationalratswahlen/Nationalratswahl_2019/files/NRW19_Vorzugsstimmen_bundesweit_16102019.pdf}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. Hozirda Sibylle Hamann Yashillarning Milliy kengash fraksiyasi aʼzosi va oʻz partiyasining taʼlim masalalari boʻyicha matbuot kotibi hisoblanadi. U parlamentning taʼlim qoʻmitasi kotibi<ref>{{cite web |access-date=2023-08-07 |language=de |title=Unterrichtsausschuss {{!}} Parlament Österreich |url=https://www.parlament.gv.at/ausschuss/XXVII/A-UN/1/00899}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. va madaniyat qoʻmitasi, fan qoʻmitasi hamda ijtimoiy masalalar qoʻmitasi aʼzosidir<ref>{{cite web |access-date=2023-08-07 |language=de |title=Hamann Sibylle, Mag. {{!}} Parlament Österreich |url=https://www.parlament.gv.at/person/5668?selectedtab=AUS}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. Butun mamlakat boʻyicha amalga oshirilayotgan „100 maktab — 1000 imkoniyat“ dasturi uning taʼlim siyosatchisi sifatidagi tashabbusiga borib taqaladi. Bu dastur ayniqsa murakkab sharoitlarga ega boʻlgan 100 ta boshlangʻich va oʻrta maktabga taʼlimni rivojlantirishning yangi yoʻllarini sinab koʻrish imkonini beradi. Ushbu maskanlar yangi taʼlim konsepsiyalarini sinovdan oʻtkazishi va buning uchun qoʻshimcha resurslar olishi mumkin. Loyiha Vena universitetining tadqiqot guruhi tomonidan ilmiy jihatdan kuzatib borilmoqda<ref>{{cite web |access-date=2023-08-07 |language=de |title=100 Schulen – 1000 Chancen |url=https://100schulen.univie.ac.at/}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category-inline}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Hamann, Sibylle}} [[Turkum:1966-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Avstriyalik ayol siyosatchilar]] 75045z8ih9l44a76f56k4z4t1kjn23o 5988440 5988439 2026-04-11T07:17:23Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Avstriyalik ayol faollar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988440 wikitext text/x-wiki [[File:Sibylle_Hamann_-_Buchmesse_Wien_2019.JPG|thumb|Sibylle Hamann 2019-yilgi Vena kitob yarmarkasida]] '''Sibylle Hamann''' (1966-yil 14-avgustda [[Vena (shahar)|Vena]]da tugʻilgan) — [[Avstriya]] siyosatchisi (Yashillar) va sobiq jurnalist. U 2019-yil 23-oktabrdan buyon Avstriya [[Milliy kengashi]] aʼzosi hisoblanadi. == Hayoti == Sibylle Hamann Vena shahrida oʻsib ulgʻaygan va shu yerda maktab taʼlimini tugatgan. Uning ota-onasi tarixchi [[Günther Hamann]] (1924–1994) va uning rafiqasi, taniqli yozuvchi va tarixchi [[Brigitte Hamann]] (1940–2016)dir. 1984-yilda u tarix, [[Etnologiya|etnologiya]], [[rus tili]] bilan birga [[Siyosatshunoslik|siyosatshunoslik]]ni oʻrganishni boshladi; bu boʻyicha u oʻqishni [[Vena universiteti]] va [[Berlin erkin universiteti]]da davom ettirdi hamda 1989-yilda Pekindagi [[Peking universiteti|Beida universiteti]]da olib borgan tadqiqot safarini ham oʻz ichiga olgan diplom ishi bilan yakunladi. Uning diplom ishi ''Xitoy Xalq Respublikasida ayollar mehnati va iqtisodiy islohotlar'' mavzusiga bagʻishlangan edi. Shundan soʻng Sibylle Hamann kundalik ''Kurier'' gazetasida jurnalist sifatida ishlashni boshladi; u yerda 1990–1994-yillar oraligʻida „Tashqi siyosat“ boʻlimida Sovet Ittifoqidagi oʻzgarishlar, Kavkaz va Yaqin Sharq, Janubiy Afrikadagi aparteid tuzumining tugashi hamda Ruandadagi fuqarolar urushi haqida xabar bergan. 1995-yilda u tahririyat aʼzosi sifatida ''Profil'' axborot jurnaliga oʻtdi va u yerda, xususan, Ruanda va oʻsha paytdagi [[Zair]] (hozirgi [[Kongo Demokratik Respublikasi]])dagi fuqarolar urushlari haqida Afrika boʻyicha tahliliy maqolalar yozdi. 1999-yildan 2001-yilgacha u Nyu-York shahrida mustaqil muxbir boʻlib ishladi; bu yerdan AQSh boʻylab va [[Karib havzasi]] mamlakatlariga koʻplab safarlar uyushtirib, ular haqida xabar tayyorlab bordi. 2001-yilda Sibylle Hamann ''Profil'' uchun Vena shahriga qaytdi va oʻsha paytda sodir boʻlgan AQShning „Tolibon“ga qarshi [[Afgʻonistondagi urush (2001–2021)|Afgʻoniston urushi]] haqida jurnalda lavhalar tayyorladi. 2004-yilda u bir yilga muxbir sifatida yana Nyu-Yorkka bordi. Sibylle Hamann 2006-yildan beri yana Venada yashaydi va mustaqil jurnalist sifatida burjua-liberal kundalik ''[[Die Presse]]'' gazetasida muntazam ustun, Vena haftalik gazetasi ''[[Falter]]''da hamda nemis feminist jurnali ''Emma'' va haftalik ''Die Zeit'' nashri uchun mehmon jurnalist sifatida maqolalar yozib keladi. 2006/2007-oʻquv yilida u Vena universiteti Jurnalistika tadqiqotlari institutida, [[Teodor Hercl]] maʼruzalari kursi doirasida, oʻqituvchi sifatida ishladi<ref>[https://publizistik.univie.ac.at/institut/herzl-dozentur/#c411468 ''Theodor Herzl-Dozentur für Poetik des Journalismus.''] Institut für Publizistik der Universität Wien,</ref>, soʻngra FHWien qoshidagi jurnalistika kursida ham dars berdi. U televideniye tomoshabinlariga eng koʻp ORFning munozara dasturlaridagi studiya mehmoni sifatida tanish. [[Burgteatr]]da Sibylle Hamann 2013–2015-yillarda sahnalashtirilgan [[Doron Rabinovici]] va [[Matthias Hartmann]]ning ''[[Die letzten Zeugen]]'' (inglizcha: ''Soʻnggi guvohlar'') loyihasida moderator sifatida ishtirok etgan. Hamann Venada yashaydi va ikki farzandning onasi. 2019-yil 6-iyulda boʻlib oʻtgan Yashillar federal qurultoyida u federal roʻyxatda uchinchi oʻrinni ([[Verner Kogler]] va [[Leonore Gewessler|Leonore Gevessler]]dan keyin) egallash uchun saylandi. 2019-yil 29-sentabrda oʻtkazilgan Milliy kengash saylovida u 2098 ta imtiyozli ovoz oldi<ref>{{cite web |access-date=2023-08-07 |author=Bundesministerium für Inneres |title=Nationalratswahl 2019 – Vorzugsstimmen bundesweit |url=https://www.bmi.gv.at/412/Nationalratswahlen/Nationalratswahl_2019/files/NRW19_Vorzugsstimmen_bundesweit_16102019.pdf}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. Hozirda Sibylle Hamann Yashillarning Milliy kengash fraksiyasi aʼzosi va oʻz partiyasining taʼlim masalalari boʻyicha matbuot kotibi hisoblanadi. U parlamentning taʼlim qoʻmitasi kotibi<ref>{{cite web |access-date=2023-08-07 |language=de |title=Unterrichtsausschuss {{!}} Parlament Österreich |url=https://www.parlament.gv.at/ausschuss/XXVII/A-UN/1/00899}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. va madaniyat qoʻmitasi, fan qoʻmitasi hamda ijtimoiy masalalar qoʻmitasi aʼzosidir<ref>{{cite web |access-date=2023-08-07 |language=de |title=Hamann Sibylle, Mag. {{!}} Parlament Österreich |url=https://www.parlament.gv.at/person/5668?selectedtab=AUS}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. Butun mamlakat boʻyicha amalga oshirilayotgan „100 maktab — 1000 imkoniyat“ dasturi uning taʼlim siyosatchisi sifatidagi tashabbusiga borib taqaladi. Bu dastur ayniqsa murakkab sharoitlarga ega boʻlgan 100 ta boshlangʻich va oʻrta maktabga taʼlimni rivojlantirishning yangi yoʻllarini sinab koʻrish imkonini beradi. Ushbu maskanlar yangi taʼlim konsepsiyalarini sinovdan oʻtkazishi va buning uchun qoʻshimcha resurslar olishi mumkin. Loyiha Vena universitetining tadqiqot guruhi tomonidan ilmiy jihatdan kuzatib borilmoqda<ref>{{cite web |access-date=2023-08-07 |language=de |title=100 Schulen – 1000 Chancen |url=https://100schulen.univie.ac.at/}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category-inline}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Hamann, Sibylle}} [[Turkum:1966-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Avstriyalik ayol siyosatchilar]] [[Turkum:Avstriyalik ayol faollar]] 5dc825zkuwobjccivc6hq02j81nhrai 5988442 5988440 2026-04-11T07:17:41Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Avstriyalik ayol jurnalistlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988442 wikitext text/x-wiki [[File:Sibylle_Hamann_-_Buchmesse_Wien_2019.JPG|thumb|Sibylle Hamann 2019-yilgi Vena kitob yarmarkasida]] '''Sibylle Hamann''' (1966-yil 14-avgustda [[Vena (shahar)|Vena]]da tugʻilgan) — [[Avstriya]] siyosatchisi (Yashillar) va sobiq jurnalist. U 2019-yil 23-oktabrdan buyon Avstriya [[Milliy kengashi]] aʼzosi hisoblanadi. == Hayoti == Sibylle Hamann Vena shahrida oʻsib ulgʻaygan va shu yerda maktab taʼlimini tugatgan. Uning ota-onasi tarixchi [[Günther Hamann]] (1924–1994) va uning rafiqasi, taniqli yozuvchi va tarixchi [[Brigitte Hamann]] (1940–2016)dir. 1984-yilda u tarix, [[Etnologiya|etnologiya]], [[rus tili]] bilan birga [[Siyosatshunoslik|siyosatshunoslik]]ni oʻrganishni boshladi; bu boʻyicha u oʻqishni [[Vena universiteti]] va [[Berlin erkin universiteti]]da davom ettirdi hamda 1989-yilda Pekindagi [[Peking universiteti|Beida universiteti]]da olib borgan tadqiqot safarini ham oʻz ichiga olgan diplom ishi bilan yakunladi. Uning diplom ishi ''Xitoy Xalq Respublikasida ayollar mehnati va iqtisodiy islohotlar'' mavzusiga bagʻishlangan edi. Shundan soʻng Sibylle Hamann kundalik ''Kurier'' gazetasida jurnalist sifatida ishlashni boshladi; u yerda 1990–1994-yillar oraligʻida „Tashqi siyosat“ boʻlimida Sovet Ittifoqidagi oʻzgarishlar, Kavkaz va Yaqin Sharq, Janubiy Afrikadagi aparteid tuzumining tugashi hamda Ruandadagi fuqarolar urushi haqida xabar bergan. 1995-yilda u tahririyat aʼzosi sifatida ''Profil'' axborot jurnaliga oʻtdi va u yerda, xususan, Ruanda va oʻsha paytdagi [[Zair]] (hozirgi [[Kongo Demokratik Respublikasi]])dagi fuqarolar urushlari haqida Afrika boʻyicha tahliliy maqolalar yozdi. 1999-yildan 2001-yilgacha u Nyu-York shahrida mustaqil muxbir boʻlib ishladi; bu yerdan AQSh boʻylab va [[Karib havzasi]] mamlakatlariga koʻplab safarlar uyushtirib, ular haqida xabar tayyorlab bordi. 2001-yilda Sibylle Hamann ''Profil'' uchun Vena shahriga qaytdi va oʻsha paytda sodir boʻlgan AQShning „Tolibon“ga qarshi [[Afgʻonistondagi urush (2001–2021)|Afgʻoniston urushi]] haqida jurnalda lavhalar tayyorladi. 2004-yilda u bir yilga muxbir sifatida yana Nyu-Yorkka bordi. Sibylle Hamann 2006-yildan beri yana Venada yashaydi va mustaqil jurnalist sifatida burjua-liberal kundalik ''[[Die Presse]]'' gazetasida muntazam ustun, Vena haftalik gazetasi ''[[Falter]]''da hamda nemis feminist jurnali ''Emma'' va haftalik ''Die Zeit'' nashri uchun mehmon jurnalist sifatida maqolalar yozib keladi. 2006/2007-oʻquv yilida u Vena universiteti Jurnalistika tadqiqotlari institutida, [[Teodor Hercl]] maʼruzalari kursi doirasida, oʻqituvchi sifatida ishladi<ref>[https://publizistik.univie.ac.at/institut/herzl-dozentur/#c411468 ''Theodor Herzl-Dozentur für Poetik des Journalismus.''] Institut für Publizistik der Universität Wien,</ref>, soʻngra FHWien qoshidagi jurnalistika kursida ham dars berdi. U televideniye tomoshabinlariga eng koʻp ORFning munozara dasturlaridagi studiya mehmoni sifatida tanish. [[Burgteatr]]da Sibylle Hamann 2013–2015-yillarda sahnalashtirilgan [[Doron Rabinovici]] va [[Matthias Hartmann]]ning ''[[Die letzten Zeugen]]'' (inglizcha: ''Soʻnggi guvohlar'') loyihasida moderator sifatida ishtirok etgan. Hamann Venada yashaydi va ikki farzandning onasi. 2019-yil 6-iyulda boʻlib oʻtgan Yashillar federal qurultoyida u federal roʻyxatda uchinchi oʻrinni ([[Verner Kogler]] va [[Leonore Gewessler|Leonore Gevessler]]dan keyin) egallash uchun saylandi. 2019-yil 29-sentabrda oʻtkazilgan Milliy kengash saylovida u 2098 ta imtiyozli ovoz oldi<ref>{{cite web |access-date=2023-08-07 |author=Bundesministerium für Inneres |title=Nationalratswahl 2019 – Vorzugsstimmen bundesweit |url=https://www.bmi.gv.at/412/Nationalratswahlen/Nationalratswahl_2019/files/NRW19_Vorzugsstimmen_bundesweit_16102019.pdf}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. Hozirda Sibylle Hamann Yashillarning Milliy kengash fraksiyasi aʼzosi va oʻz partiyasining taʼlim masalalari boʻyicha matbuot kotibi hisoblanadi. U parlamentning taʼlim qoʻmitasi kotibi<ref>{{cite web |access-date=2023-08-07 |language=de |title=Unterrichtsausschuss {{!}} Parlament Österreich |url=https://www.parlament.gv.at/ausschuss/XXVII/A-UN/1/00899}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. va madaniyat qoʻmitasi, fan qoʻmitasi hamda ijtimoiy masalalar qoʻmitasi aʼzosidir<ref>{{cite web |access-date=2023-08-07 |language=de |title=Hamann Sibylle, Mag. {{!}} Parlament Österreich |url=https://www.parlament.gv.at/person/5668?selectedtab=AUS}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. Butun mamlakat boʻyicha amalga oshirilayotgan „100 maktab — 1000 imkoniyat“ dasturi uning taʼlim siyosatchisi sifatidagi tashabbusiga borib taqaladi. Bu dastur ayniqsa murakkab sharoitlarga ega boʻlgan 100 ta boshlangʻich va oʻrta maktabga taʼlimni rivojlantirishning yangi yoʻllarini sinab koʻrish imkonini beradi. Ushbu maskanlar yangi taʼlim konsepsiyalarini sinovdan oʻtkazishi va buning uchun qoʻshimcha resurslar olishi mumkin. Loyiha Vena universitetining tadqiqot guruhi tomonidan ilmiy jihatdan kuzatib borilmoqda<ref>{{cite web |access-date=2023-08-07 |language=de |title=100 Schulen – 1000 Chancen |url=https://100schulen.univie.ac.at/}}<!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --></ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category-inline}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Hamann, Sibylle}} [[Turkum:1966-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Avstriyalik ayol siyosatchilar]] [[Turkum:Avstriyalik ayol faollar]] [[Turkum:Avstriyalik ayol jurnalistlar]] 63fk9m3enm1g6lmqzkd6gene235qaic Eudalaca vaporalis 0 1364140 5988441 2026-04-11T07:17:26Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988441 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Eudalaca vaporalis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Eudalaca vaporalis''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q5406450}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} i04t2a5asfljmfslgul7ad60rtk9l8p Eudalaca vindex 0 1364141 5988443 2026-04-11T07:18:35Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988443 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Eudalaca vindex | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Eudalaca vindex''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q5406453}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} nv4x82szg6bg36opu69hw3ngkidx813 Palpifer sordida 0 1364142 5988444 2026-04-11T07:19:42Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988444 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Palpifer sordida | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Palpifer sordida''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1900-yilda Pieter Cornelius Tobias Snellen tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Indoneziya]]ning [[Yava]] orolida uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7128706}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} cbgm0j8cqkev7bw63ljome314w35h9s Phassus marcius 0 1364143 5988445 2026-04-11T07:20:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988445 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Phassus marcius | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Phassus marcius''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1892-yilda Herbert Druce tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Meksika]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera ) |journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf |access-date=2016-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160311132727/http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf |archive-date=2016-03-11 |url-status=dead }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar |from=Q7181061}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} sawzqomey2h8lvixp3hyisoxsayccn5 Şagadam FK 0 1364144 5988447 2026-04-11T07:22:08Z Umarxon III 18267 [[Şagadam (futbol klubi)]]ga yoʻnaltirildi 5988447 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Şagadam (futbol klubi)]] oarkqlnigj2wdc4et76znzrmpry0ng7 Turkum:1930-yillar Shvetsiya filmiga oid chala maqolalar 14 1364145 5988451 2026-04-11T07:26:15Z Ahror Akramovich 75193 „{{CatAutoTOC}} {{WPSS-cat}} {{Chala maqolalar turkumi |maqola=1930-yillar Shvetsiya filmlari |newstub=1930-yillar-Shvetsiya-film-stub |category=}} [[Turkum:Mamlakatlar bo‘yicha filmlar]] [[Turkum:Chala maqolalar turkumlari]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988451 wikitext text/x-wiki {{CatAutoTOC}} {{WPSS-cat}} {{Chala maqolalar turkumi |maqola=1930-yillar Shvetsiya filmlari |newstub=1930-yillar-Shvetsiya-film-stub |category=}} [[Turkum:Mamlakatlar bo‘yicha filmlar]] [[Turkum:Chala maqolalar turkumlari]] hkqjrj8cikm1ritu0g44cz9hzveb4ci Jeti Jargʻi 0 1364146 5988452 2026-04-11T07:27:18Z Panpanchik 72616 „{{Infobox | title = Jeti Jargʻi | label1 = Asl nomi | data1 = <nowiki>Жеті Жарғы</nowiki> | label2 = Oʻzbekcha tarjimasi | data2 =„Yetti Qonun“ | label3 = Joriy etuvchi | data3 = [[Qozoq xonligi|Toʻyqaxon]] | label4 = Joriy etish sanasi | data4 = taxminan 1680–1718 | label5 = Yurisprudensiya | data5 = [[Qozoq xonligi]] | label6 = Status | d...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988452 wikitext text/x-wiki {{Infobox | title = Jeti Jargʻi | label1 = Asl nomi | data1 = <nowiki>Жеті Жарғы</nowiki> | label2 = Oʻzbekcha tarjimasi | data2 =„Yetti Qonun“ | label3 = Joriy etuvchi | data3 = [[Qozoq xonligi|Toʻyqaxon]] | label4 = Joriy etish sanasi | data4 = taxminan 1680–1718 | label5 = Yurisprudensiya | data5 = [[Qozoq xonligi]] | label6 = Status | data6 = tarixiy }} '''Jeti Jargʻi''' ([[Qozoq tili|qozoqcha]]: „<nowiki>Жеті Жарғы</nowiki>“, soʻzma-soʻz maʼnosi „Yetti Qonun“) — taxminan 1680–1718‑yillarda [[Qozoq xonligi]]da [[Qozoq xonligi|Toʻyqaxon]] tomonidan joriy qilingan [[Huquq|qonun]]lar majmui edi<ref>{{cite web|author=Saken Uzbekuly |url=https://openlibrary.org/b/OL95012M/Khan_Tauke_i_pravovoi%CC%86_pami%CD%A1a%EF%B8%A1tnik__Zheti_zhargy |title=Khan Tauke i pravovoĭ pami͡a︡tnik "Zheti zhargy" |publisher=Open Library |access-date=2014-03-05}}</ref>. == Tarkibi == Jeti Jargʻi quyidagi 7 qonundan (jargʻi) iborat edi: * 1‑jargʻi: Yer qonuni ([[Qozoq tili|qozoqcha]]: <nowiki>Жер дауы</nowiki>), u koʻchmanchi xalqlar uchun oʻta muhim boʻlgan yaylovlar bilan bogʻliq yer nizolarini tartibga solgan, chunki ular tirikchilik va foyda uchun yaylovlarga tayanishardi * 2‑jargʻi: Oila qonuni; Rafail Zinurovga koʻra, u asosan islomiy [[Shariat|shariat]] qonunlariga tayangan va oilaviy hayotni, taloq tartibini hamda er‑xotin oʻrtasidagi masʼuliyat taqsimotini tartibga solgan. Shuningdek, u yettinchi avlodigacha qarindosh boʻlgan kishilarga oʻrtasidagi nikohni taqiqlagan<ref name=":0">{{Cite web |title=«Жети жаргы» («Семь установлений») Тауке-хана как великий памятник права: правовой обычай, судопроизводство и наказание |url=https://cyberleninka.ru/article/n/zheti-zhargy-sem-ustanovleniy-tauke-hana-kak-velikiy-pamyatnik-prava-pravovoy-obychay-sudoproizvodstvo-i-nakazanie/viewer |archive-url=https://web.archive.org/web/20240705091535/https://cyberleninka.ru/article/n/zheti-zhargy-sem-ustanovleniy-tauke-hana-kak-velikiy-pamyatnik-prava-pravovoy-obychay-sudoproizvodstvo-i-nakazanie/viewer |archive-date=2024-07-05 |access-date=2025-07-07 |website=cyberleninka.ru |url-status=live }}</ref>. * 3‑jargʻi: Harbiy qonun; u safarbarlik, qoʻshimcha lashkar chaqirish, sarkardalarni saylash va harbiy xizmat sharoitlariga oid masalalarni tartibga solgan * 4‑jargʻi: Sud qonuni; u sudga tortish tartibi va shartlarini, sud qarorlarini hamda baʼzan alohida qaror chiqarish uchun maxsus [[Qurultoy|qurultoylar]] chaqirilishini talab etadigan yirik ishlar qoidalarini belgilagan * 5‑jargʻi: Jinoyat qonuni; u qotillikdan tashqari barcha jinoyatlar uchun jazolarni tartibga solgan, chunki Jeti Jargʻi [[jinoyat]] va [[Roman-german huquq oilasi|fuqarolik]] (xususiy) huquqini bir‑biridan ajratmagan. Agar mahkum jarimani toʻlamasa, butun jamoa uni toʻlashga majbur boʻlgan. Bunday holda, mahkumning urugʻi uni oʻzlari lozim topgancha jazolash huquqiga ega boʻlgan * 6‑jargʻi: Qon qonuni; u qotillik va tan jarohati uchun jazoni tartibga solgan. Qon ([[Qozoq tili|qozoqcha]]:<nowiki>Құн</nowiki>) — qotil yoki uning urugʻi oʻldirilgan odam mansub boʻlgan urugʻga toʻlashga majbur boʻlgan tovon miqdori boʻlib, aks holda jabrlanuvchi urugʻi qon olishga haqli boʻlgan. Oddiy urugʻ aʼzosini oʻldirish 1000 qoʻy, oddiy ayolni oʻldirish 500 qoʻy miqdoridagi qon bilan baholangan; sultonning oʻlimi 7 erkakning qoniga teng boʻlgan; sulton yoki [[xoʻja]]ni haqorat qilish 9 qoʻy bilan tovon toʻlashni talab qilgan; nasroniylikka oʻtish mol‑mulkni musodara qilish uchun asos hisoblangan. Kufr soʻzlash oʻlim jazosiga sabab boʻlgan, ijro usuli toshboʻron qilish edi<ref name=":0" />. * 7‑jargʻi: Beva qonuni ([[Qozoq tili|qozoqcha]]: <nowiki>Жесір дауы</nowiki>); u bevaxonalar va yetimlarning mulkiy hamda shaxsiy huquqlarini, shuningdek ularning jamiyatdagi maqomini tartibga solgan. Shuningdek, u bevaxonalar va yetimlarni qoʻllab‑quvvatlash borasida jamoa aʼzolari va marhum er qarindoshlarining majburiyatlarini belgilagan. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Seit Kenzheahmetuli, Ulttik Adet Guryptyn Beimalim 220 Turi {{Tashqi_havolalar}} f12sjvk98owij81f5jb8uxtdhkg9yw0 5988453 5988452 2026-04-11T07:27:45Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Qozogʻiston siyosati]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988453 wikitext text/x-wiki {{Infobox | title = Jeti Jargʻi | label1 = Asl nomi | data1 = <nowiki>Жеті Жарғы</nowiki> | label2 = Oʻzbekcha tarjimasi | data2 =„Yetti Qonun“ | label3 = Joriy etuvchi | data3 = [[Qozoq xonligi|Toʻyqaxon]] | label4 = Joriy etish sanasi | data4 = taxminan 1680–1718 | label5 = Yurisprudensiya | data5 = [[Qozoq xonligi]] | label6 = Status | data6 = tarixiy }} '''Jeti Jargʻi''' ([[Qozoq tili|qozoqcha]]: „<nowiki>Жеті Жарғы</nowiki>“, soʻzma-soʻz maʼnosi „Yetti Qonun“) — taxminan 1680–1718‑yillarda [[Qozoq xonligi]]da [[Qozoq xonligi|Toʻyqaxon]] tomonidan joriy qilingan [[Huquq|qonun]]lar majmui edi<ref>{{cite web|author=Saken Uzbekuly |url=https://openlibrary.org/b/OL95012M/Khan_Tauke_i_pravovoi%CC%86_pami%CD%A1a%EF%B8%A1tnik__Zheti_zhargy |title=Khan Tauke i pravovoĭ pami͡a︡tnik "Zheti zhargy" |publisher=Open Library |access-date=2014-03-05}}</ref>. == Tarkibi == Jeti Jargʻi quyidagi 7 qonundan (jargʻi) iborat edi: * 1‑jargʻi: Yer qonuni ([[Qozoq tili|qozoqcha]]: <nowiki>Жер дауы</nowiki>), u koʻchmanchi xalqlar uchun oʻta muhim boʻlgan yaylovlar bilan bogʻliq yer nizolarini tartibga solgan, chunki ular tirikchilik va foyda uchun yaylovlarga tayanishardi * 2‑jargʻi: Oila qonuni; Rafail Zinurovga koʻra, u asosan islomiy [[Shariat|shariat]] qonunlariga tayangan va oilaviy hayotni, taloq tartibini hamda er‑xotin oʻrtasidagi masʼuliyat taqsimotini tartibga solgan. Shuningdek, u yettinchi avlodigacha qarindosh boʻlgan kishilarga oʻrtasidagi nikohni taqiqlagan<ref name=":0">{{Cite web |title=«Жети жаргы» («Семь установлений») Тауке-хана как великий памятник права: правовой обычай, судопроизводство и наказание |url=https://cyberleninka.ru/article/n/zheti-zhargy-sem-ustanovleniy-tauke-hana-kak-velikiy-pamyatnik-prava-pravovoy-obychay-sudoproizvodstvo-i-nakazanie/viewer |archive-url=https://web.archive.org/web/20240705091535/https://cyberleninka.ru/article/n/zheti-zhargy-sem-ustanovleniy-tauke-hana-kak-velikiy-pamyatnik-prava-pravovoy-obychay-sudoproizvodstvo-i-nakazanie/viewer |archive-date=2024-07-05 |access-date=2025-07-07 |website=cyberleninka.ru |url-status=live }}</ref>. * 3‑jargʻi: Harbiy qonun; u safarbarlik, qoʻshimcha lashkar chaqirish, sarkardalarni saylash va harbiy xizmat sharoitlariga oid masalalarni tartibga solgan * 4‑jargʻi: Sud qonuni; u sudga tortish tartibi va shartlarini, sud qarorlarini hamda baʼzan alohida qaror chiqarish uchun maxsus [[Qurultoy|qurultoylar]] chaqirilishini talab etadigan yirik ishlar qoidalarini belgilagan * 5‑jargʻi: Jinoyat qonuni; u qotillikdan tashqari barcha jinoyatlar uchun jazolarni tartibga solgan, chunki Jeti Jargʻi [[jinoyat]] va [[Roman-german huquq oilasi|fuqarolik]] (xususiy) huquqini bir‑biridan ajratmagan. Agar mahkum jarimani toʻlamasa, butun jamoa uni toʻlashga majbur boʻlgan. Bunday holda, mahkumning urugʻi uni oʻzlari lozim topgancha jazolash huquqiga ega boʻlgan * 6‑jargʻi: Qon qonuni; u qotillik va tan jarohati uchun jazoni tartibga solgan. Qon ([[Qozoq tili|qozoqcha]]:<nowiki>Құн</nowiki>) — qotil yoki uning urugʻi oʻldirilgan odam mansub boʻlgan urugʻga toʻlashga majbur boʻlgan tovon miqdori boʻlib, aks holda jabrlanuvchi urugʻi qon olishga haqli boʻlgan. Oddiy urugʻ aʼzosini oʻldirish 1000 qoʻy, oddiy ayolni oʻldirish 500 qoʻy miqdoridagi qon bilan baholangan; sultonning oʻlimi 7 erkakning qoniga teng boʻlgan; sulton yoki [[xoʻja]]ni haqorat qilish 9 qoʻy bilan tovon toʻlashni talab qilgan; nasroniylikka oʻtish mol‑mulkni musodara qilish uchun asos hisoblangan. Kufr soʻzlash oʻlim jazosiga sabab boʻlgan, ijro usuli toshboʻron qilish edi<ref name=":0" />. * 7‑jargʻi: Beva qonuni ([[Qozoq tili|qozoqcha]]: <nowiki>Жесір дауы</nowiki>); u bevaxonalar va yetimlarning mulkiy hamda shaxsiy huquqlarini, shuningdek ularning jamiyatdagi maqomini tartibga solgan. Shuningdek, u bevaxonalar va yetimlarni qoʻllab‑quvvatlash borasida jamoa aʼzolari va marhum er qarindoshlarining majburiyatlarini belgilagan. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Seit Kenzheahmetuli, Ulttik Adet Guryptyn Beimalim 220 Turi {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Qozogʻiston siyosati]] 9zeer6inpp7dso9t1t7tn648lk55ost 5988454 5988453 2026-04-11T07:28:05Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Qozogʻiston tarixi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988454 wikitext text/x-wiki {{Infobox | title = Jeti Jargʻi | label1 = Asl nomi | data1 = <nowiki>Жеті Жарғы</nowiki> | label2 = Oʻzbekcha tarjimasi | data2 =„Yetti Qonun“ | label3 = Joriy etuvchi | data3 = [[Qozoq xonligi|Toʻyqaxon]] | label4 = Joriy etish sanasi | data4 = taxminan 1680–1718 | label5 = Yurisprudensiya | data5 = [[Qozoq xonligi]] | label6 = Status | data6 = tarixiy }} '''Jeti Jargʻi''' ([[Qozoq tili|qozoqcha]]: „<nowiki>Жеті Жарғы</nowiki>“, soʻzma-soʻz maʼnosi „Yetti Qonun“) — taxminan 1680–1718‑yillarda [[Qozoq xonligi]]da [[Qozoq xonligi|Toʻyqaxon]] tomonidan joriy qilingan [[Huquq|qonun]]lar majmui edi<ref>{{cite web|author=Saken Uzbekuly |url=https://openlibrary.org/b/OL95012M/Khan_Tauke_i_pravovoi%CC%86_pami%CD%A1a%EF%B8%A1tnik__Zheti_zhargy |title=Khan Tauke i pravovoĭ pami͡a︡tnik "Zheti zhargy" |publisher=Open Library |access-date=2014-03-05}}</ref>. == Tarkibi == Jeti Jargʻi quyidagi 7 qonundan (jargʻi) iborat edi: * 1‑jargʻi: Yer qonuni ([[Qozoq tili|qozoqcha]]: <nowiki>Жер дауы</nowiki>), u koʻchmanchi xalqlar uchun oʻta muhim boʻlgan yaylovlar bilan bogʻliq yer nizolarini tartibga solgan, chunki ular tirikchilik va foyda uchun yaylovlarga tayanishardi * 2‑jargʻi: Oila qonuni; Rafail Zinurovga koʻra, u asosan islomiy [[Shariat|shariat]] qonunlariga tayangan va oilaviy hayotni, taloq tartibini hamda er‑xotin oʻrtasidagi masʼuliyat taqsimotini tartibga solgan. Shuningdek, u yettinchi avlodigacha qarindosh boʻlgan kishilarga oʻrtasidagi nikohni taqiqlagan<ref name=":0">{{Cite web |title=«Жети жаргы» («Семь установлений») Тауке-хана как великий памятник права: правовой обычай, судопроизводство и наказание |url=https://cyberleninka.ru/article/n/zheti-zhargy-sem-ustanovleniy-tauke-hana-kak-velikiy-pamyatnik-prava-pravovoy-obychay-sudoproizvodstvo-i-nakazanie/viewer |archive-url=https://web.archive.org/web/20240705091535/https://cyberleninka.ru/article/n/zheti-zhargy-sem-ustanovleniy-tauke-hana-kak-velikiy-pamyatnik-prava-pravovoy-obychay-sudoproizvodstvo-i-nakazanie/viewer |archive-date=2024-07-05 |access-date=2025-07-07 |website=cyberleninka.ru |url-status=live }}</ref>. * 3‑jargʻi: Harbiy qonun; u safarbarlik, qoʻshimcha lashkar chaqirish, sarkardalarni saylash va harbiy xizmat sharoitlariga oid masalalarni tartibga solgan * 4‑jargʻi: Sud qonuni; u sudga tortish tartibi va shartlarini, sud qarorlarini hamda baʼzan alohida qaror chiqarish uchun maxsus [[Qurultoy|qurultoylar]] chaqirilishini talab etadigan yirik ishlar qoidalarini belgilagan * 5‑jargʻi: Jinoyat qonuni; u qotillikdan tashqari barcha jinoyatlar uchun jazolarni tartibga solgan, chunki Jeti Jargʻi [[jinoyat]] va [[Roman-german huquq oilasi|fuqarolik]] (xususiy) huquqini bir‑biridan ajratmagan. Agar mahkum jarimani toʻlamasa, butun jamoa uni toʻlashga majbur boʻlgan. Bunday holda, mahkumning urugʻi uni oʻzlari lozim topgancha jazolash huquqiga ega boʻlgan * 6‑jargʻi: Qon qonuni; u qotillik va tan jarohati uchun jazoni tartibga solgan. Qon ([[Qozoq tili|qozoqcha]]:<nowiki>Құн</nowiki>) — qotil yoki uning urugʻi oʻldirilgan odam mansub boʻlgan urugʻga toʻlashga majbur boʻlgan tovon miqdori boʻlib, aks holda jabrlanuvchi urugʻi qon olishga haqli boʻlgan. Oddiy urugʻ aʼzosini oʻldirish 1000 qoʻy, oddiy ayolni oʻldirish 500 qoʻy miqdoridagi qon bilan baholangan; sultonning oʻlimi 7 erkakning qoniga teng boʻlgan; sulton yoki [[xoʻja]]ni haqorat qilish 9 qoʻy bilan tovon toʻlashni talab qilgan; nasroniylikka oʻtish mol‑mulkni musodara qilish uchun asos hisoblangan. Kufr soʻzlash oʻlim jazosiga sabab boʻlgan, ijro usuli toshboʻron qilish edi<ref name=":0" />. * 7‑jargʻi: Beva qonuni ([[Qozoq tili|qozoqcha]]: <nowiki>Жесір дауы</nowiki>); u bevaxonalar va yetimlarning mulkiy hamda shaxsiy huquqlarini, shuningdek ularning jamiyatdagi maqomini tartibga solgan. Shuningdek, u bevaxonalar va yetimlarni qoʻllab‑quvvatlash borasida jamoa aʼzolari va marhum er qarindoshlarining majburiyatlarini belgilagan. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Seit Kenzheahmetuli, Ulttik Adet Guryptyn Beimalim 220 Turi {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Qozogʻiston siyosati]] [[Turkum:Qozogʻiston tarixi]] pjp1eyi9h7mj66d1j6kc6huu41k26o1 Oxycanus aedesima 0 1364147 5988513 2026-04-11T08:50:53Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988513 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Oxycanus aedesima | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Oxycanus aedesima''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Kvinslend]] shtatida uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref><ref>[http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Oxycanus_aedesima Australian Faunal Directory]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7115793}} [[Category:Oxycanus|aedesima]] {{Hepialidae-stub}} 58oyzur5741t0cb0p9bq5kq2xwt2krw Oncopera fasciculatus 0 1364148 5988525 2026-04-11T08:53:34Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988525 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Oncopera fasciculatus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Oncopera fasciculatus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[Janubiy Avstraliya]] va [[Viktoriya]] shtatlari uchun endemik hisoblanadi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref><ref>[http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Oncopera_fasciculatus Australian Faunal Directory]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7092110}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} o4k5nfothjat91ty2ihmzap3t0y9run Oncopera intricata 0 1364149 5988527 2026-04-11T08:54:54Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988527 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Oncopera intricata | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Oncopera intricata''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[Tasmaniya]] shtatida uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q15639294}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} lbq0a4miju1rua5be88q61l34sxx0yc Oncopera tindalei 0 1364150 5988528 2026-04-11T08:56:29Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988528 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Oncopera tindalei | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Oncopera tindalei''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[Yangi Janubiy Uels]] shtatida uchraydi. Tur nomi avstraliyalik entomolog Norman Tindale sharafiga qo‘yilgan<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref><ref>[http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Oncopera_tindalei Australian Faunal Directory]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7092117}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} 30fdocjtcviaktj8ve7yruhhs6zc8ar Palpifer taprobanus 0 1364151 5988529 2026-04-11T09:02:58Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988529 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Palpifer taprobanus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Palpifer taprobanus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1887-yilda Frederic Moore tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Shri-Lanka]]da uchraydi<ref>{{cite web | url=http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/exoporia/hepialoidea/hepialidae/palpifer/#taprobanus |title=''Palpifer taprobanus'' (Moore, 1887) |website=Lepidoptera and Some Other Life Forms |accessdate=18 November 2018}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.catalogueoflife.org/col/details/species/id/4095030ff330eb86e255637bae201f90 | title=Species details: ''Palpifer taprobanus'' Moore, 1887 | publisher=Catalogue of Life | accessdate=13 July 2016}}</ref><ref>{{cite book |last=Hampson |first=G. F. |authorlink=George Hampson |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/180068#page/5/mode/1up |title=The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma: Moths Volume I |publisher=Taylor and Francis |year=1892 |via=Biodiversity Heritage Library}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar |from=Q7128707}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} 9ehxixv5a9c11yqdfz3zqwesz6kk9d2 Turkmaniston Milliy xavfsizlik vazirligi 0 1364152 5988530 2026-04-11T09:20:58Z Janob Mirzaolim 64438 Inglizchadan tarjima qildim 5988530 wikitext text/x-wiki {{Ijro etuvchi hokimiyat | name = Milliy xavfsizlik vazirligi | native_name = Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk ministrilgi | seal = MilliHowpsuzlyk.png | seal_caption = Vazirlik logotipi | seal_width = 150px | picture = File:Independence Day Parade - Flickr - Kerri-Jo (30).jpg | picture_caption = MXV instituti kadetlari | formed = 1991-yil 20-sentyabr | preceding1 = Turkmaniston SSR KGB | preceding2 = | preceding3 = | minister1_name = Dovletgeldi Meredov | minister1_pfo = | dissolved = | superseding = | jurisdiction = [[Turkmaniston prezidenti]]<br />Turkmaniston hukumati | headquarters = 2033 Mahtumquli koʻchasi, [[Ashxobod]], [[Turkmaniston]] | employees = nomaʼlum | child1_agency = | logo = | budget = nomaʼlum | chief1_name = | chief1_position = | chief2_name = | chief2_position = | chief3_name = | chief3_position = | chief4_name = | chief4_position = | chief5_name = | chief5_position = | chief6_name = | chief6_position = | chief7_name = | chief7_position = | chief8_name = | chief8_position = | chief9_name = | chief9_position = | parent_department = Milliy xavfsizlik qoʻmitasi | website = }} '''Turkmaniston Milliy xavfsizlik vazirligi''' ({{lang-tk|Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk ministrilgi}}) — [[Turkmaniston hukumati]]ning maxfiy politsiya agentligi. Asosan [[SSSRning qulashi]] ortidan qolgan KGB organlarining qoldiqlaridan iborat; uning vazifalari ham deyarli oʻzgarishsiz qolmoqda. MXV va milliy politsiya kuchlari Ichki ishlar vazirligi rahbarligidadir<ref>{{cite web|last=Curtis|first=Glen|title=Library of Congress Country Study: Turkmenistan|publisher=[[Library of Congress]]|date=1996-03-01|url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/tmtoc.html|access-date= 2007-10-26}} </ref>. 2002-yilgacha u KNB (Milliy xavfsizlik qoʻmitasi) nomi bilan tanilgan. == Tarixi == Vazirlik 1991-yil sentyabr oyida Prezident [[Saparmurod Niyozov]] tomonidan Milliy xavfsizlik qoʻmitasi sifatida tashkil etilgan. U [[SSSR Davlat xavfsizlik qoʻmitasi]]ning [[Turkmaniston SSR]] boʻlimining vorisi boʻlgan. KNBning baʼzi boʻlinmalari ham Turkmaniston SSR Ichki ishlar vazirligi Jamoat tartibini himoya qilish boshqarmasining maxsus maqsadli politsiya boʻlinmasi asosida faoliyat yuritgan. 2000-yil iyun oyida Prezident [[Saparmurod Niyozov]] KNB, [[Turkmaniston Ichki ishlar vazirligi|Ichki ishlar vazirligi]] va [[Turkmaniston Tashqi ishlar vazirligi|Tashqi ishlar vazirligini]] oʻz ichiga olgan va Turkmanistonda vaqtincha yashovchi chet elliklarning harakatini nazorat qiluvchi kengash tuzishni taklif qildi. 2001-yil kuzida KNB xodimlari soni 1000 kishiga koʻpaytirildi va 2500 kishiga yetkazildi<ref>{{Cite web |url=https://www.ca-c.org/journal/2003/journal_rus/cac-04/04.burrus.shtml |title=CA&CC; Press AB |access-date=2020-12-26 |archive-date=2019-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528211505/https://www.ca-c.org/journal/2003/journal_rus/cac-04/04.burrus.shtml |url-status=dead }}</ref> . MXV instituti 2012-yil avgust oyida oʻz xodimlarini yuqori darajadagi oʻqitish uchun tashkil etilgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/catalog/1730|title=Институт комитета национальной безопасности Туркменистана {{!}} ВУЗЫ|last=turkmenportal|website=Туркменистан, интернет портал о культурной, деловой и развлекательной жизни в Туркменистане|language=ru|access-date=2019-06-19}}</ref>. MXVning Terrorizmga qarshi kurash boʻyicha oʻquv markazi ham 2005-yil oktyabr oyida poytaxtda oʻquv muassasasi sifatida ochilgan<ref>{{Cite web|url=http://sof-mag.ru/spec_arms/turkmenistan_spec.html|title=Спецподразделения Туркменистана|website=sof-mag.ru|access-date=2019-06-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.hyno.ru/tom2/1668.html|title=Политическая роль военных/силовых структур / Туркмения / Политический Атлас Современности|website=www.hyno.ru|access-date=2019-06-19}}</ref>. == Milliy xavfsizlik vazirlari roʻyxati == * Dangatar Kopekov (1991-yil mart — 1992-yil yanvar) * Allaşukur Owezjew (1992-yil yanvar — 1992-yil may) * Saparmyrat Seýidow (1992-yil may — 1997-yil fevral) * Muhammed Nazarow (1997-yil aprel — 2002-yil mart) * Poran Berdiýew (2002-yil may — 2002-yil sentyabr) * Batyr Busakow (2002-yil sentyabr — 2003-yil noyabr) * Annageldi Gummanow (2003-yil noyabr — 2004-yil dekabr) * Geldimuhammed Aşyrmuhammedow (2004-yil dekabr — 2007-yil oktyabr) * Çarymyrat Amanow (2007-yil oktyabr — 2011-yil 29-mart) * [[Ýaýlym Berdiýew]] (2011-yil 29-mart — 2015-yil 5-oktyabr) * Guýçgeldi Hojaberdiýew (2015-yil 5-oktyabr — 2016-yil 1-mart) * Dowrangeldi Bayramov (2016-yil 1-mart — 2018-yil 14-iyun) * [[Ýaýlym Berdiýew]] (2018-yil 14-iyun — 2020-yil 12-fevral) * Gurbanmyrat Annayev (2020-yil 12-fevral — 2023-yil 3-fevral) * Nazar Atagaraev (2023-yil 3-fevraldan beri) == Tuzilmasi == * MXVning 1-boshqarmasi ** 1-boʻlinma * MXVning 2-boshqarmasi ** 1-boʻlinma ** 2-boʻlinma ** 3-boʻlinma * MXVning 4-boshqarmasi ** 1-boʻlinma ** 2-boʻlinma ** 3-boʻlinma * Menejment boshqarmasi ** 1-boʻlinma ** 2-boʻlinma ** 3-boʻlinma * MXVning [[Axal viloyati|Axal]] boshqarmasi * MXVning [[Bolqon viloyati|Bolqon]] boshqarmasi * MXVning [[Toshoʻgʻuz viloyati|Toshoʻgʻuz]] boshqarmasi * MXVning [[Lebap viloyati|Lebap]] boshqarmasi ** 11-boʻlinma * MXVning [[Mari viloyati|Mari]] boshqarmasi ** 1-boʻlinma * MXV instituti * Chegara qoʻshinlari va Milliy xavfsizlik vazirligi markaziy shifoxonasi (Bekrovinskoe avtomagistrali, [[Ashxobod]])<ref>{{Cite web|last=turkmenportal|title=Центральный госпиталь пограничных войск и МНБ {{!}} Hospitals|url=https://turkmenportal.com/en/catalog/1656|access-date=2020-12-29|website=Turkmenistan, an Internet portal on cultural, business and entertainment life in Turkmenistan|language=en}}</ref> Turkmaniston Davlat chegara xizmati MXVga boʻysunadi. == Munozaralar == === Giyohvand moddalar savdosi === ==== Tozalashlar ==== [[2001-yil 11-sentyabr terror xurujlari]] va Afgʻonistonda [[Afgʻonistondagi urush (2001–2021)|Tolibon magʻlubiyatidan]] soʻng, Prezident Niyozov giyohvand moddalar savdosiga oid guvohlarni olib tashlashni boshladi, MXVda „tozalash“ amalga oshirildi, natijada Niyozov nomidan giyohvand moddalar savdosiga aloqador oʻnlab zobitlar koʻp yillik qamoq jazosiga hukm qilindi. Ular orasida Turkmaniston chegarasidan giyohvand moddalar kuryerlarining oʻtishiga yordam bergan sobiq chegara qoʻshinlari qoʻmondoni Akmurod Kabulov ham bor edi<ref>{{Cite web|title="Хан может миловать, а может казнить┘" / Дипкурьер / Независимая газета|url=https://www.ng.ru/courier/2004-06-21/10_turkmenia.html|access-date=2020-12-22|website=www.ng.ru}}</ref>. ==== Vitaliy Usachevning qatl etilishi ==== 1996-yilda [[Ashxobod xalqaro aeroporti]]dagi chegara posti boshligʻi boʻlib ishlagan Davlat chegara xizmatining mayori Vitaliy Usachev odatda MXV zimmasida boʻlgan [[Afgʻoniston]]dan kelgan konteynerlarni ochib, bir necha yuz kilogramm geroin topdi. Bu MXVning Usachevni geroin saqlaganlikda ayblashiga olib keldi, shundan soʻng u hibsga olindi. Sud jarayoni arafasida chegara qoʻshinlari boshligʻi general Kabulov mayorning kamerasiga kelib, unga hamma narsa yaxshi boʻlishiga ishontirdi. Shunga qaramay, sud uni aybdor deb topdi, shundan soʻng unga [[oʻlim jazosi]] tayinlandi va u darhol ijro etildi<ref>{{Cite web|title=Туркменский транзит // Руководство и спецслужбы Туркмении причастны к торговле наркотиками - Компромат.Ру / Compromat.Ru|url=http://www.compromat.ru/page_12424.htm|access-date=2020-12-22|website=www.compromat.ru}}</ref><ref>{{Cite web|title=НАРКОТИКИ.РУ {{!}} Туркменский транзит|url=http://www.narkotiki.ru/5_5298.htm|access-date=2020-12-22|website=www.narkotiki.ru}}</ref><ref>{{Cite web|last=Welle (www.dw.com)|first=Deutsche|title=Туркменский наркотранзит {{!}} DW {{!}} 21.03.2002|url=https://www.dw.com/ru/%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9-%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%82/a-480770|access-date=2020-12-22|website=DW.COM|language=ru-RU}}</ref>. ==== Gavrilovning oʻlimi ==== 2006-yil noyabr oyida MXVning giyohvand moddalar savdosiga qarshi kurash boʻyicha operatsion boʻlimning sobiq boshligʻi Nikolay Gavrilov Ashxoboddagi kvartirasida rafiqasi bilan birga oʻldirildi. Vazirlikda ishlayotgan paytda Gavrilov mamlakatning baʼzi yuqori lavozimli rahbarlarining giyohvand moddalar kontrabandasi bilan aloqasi borligidan xabardor boʻlganligi aytilgan. Xususan, Gavrilov 2003-yilda mamlakat Bosh prokurorining fosh etilishida ishtirok etgan. Oʻlimidan oldin u Rossiyaga koʻchib oʻtishni rejalashtirayotgani maʼlum boʻldi, bu esa MXVning davlat giyohvand moddalar savdosiga homiylik qilishi maʼlum boʻlishidan qoʻrqib, rasmiylar Gavrilovning ketishiga toʻsqinlik qilishga majbur boʻldi<ref>{{Cite web|last=редакция|first=Любимая|title=Бывший сотрудник туркменских спецслужб не успел вывезти компромат на чиновников|url=https://obzor.city/news/120226|access-date=2020-12-20|website=Томский Обзор|language=ru}}</ref><ref>{{Cite web|title=В Туркмении убит бывший руководитель оперативного отдела по борьбе с наркотрафиком Николай Гаврилов.|url=https://echo.msk.ru/news/343772.html|access-date=2020-12-20|website=Эхо Москвы|language=ru}}</ref>. === Ashxoboddagi Oʻzbekiston elchixonasiga bosqin === {{Asosiy|Ashxoboddagi Oʻzbekiston elchixonasiga bosqin}} 2002-yil noyabr oyida oʻsha paytda suiqasd urinishidan omon qolgan Prezident Niyozov Oʻzbekiston va uning Ashxoboddagi elchisi Abdurashid Qodirovni davlat toʻntarishi yetakchisi, sobiq Tashqi ishlar vaziri [[Boris Shixmurodov]]ga yordam berganlikda aybladi<ref>{{Cite web|title=Turkmenistan: In Sign Of Rising Tension, Ashgabat Expels Uzbek Ambassador|url=https://www.rferl.org/a/1101757.html|access-date=2020-12-23|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty|date=9 April 2008 |language=en |last1=Eshanova |first1=Zamira }}</ref>. Bir oy oʻtgach, MXVning maxsus kuchlari 16-dekabr kuni Shixmurodovni qidirish uchun Ashxoboddagi Oʻzbekiston elchixonasiga reyd uyushtirdiref>{{Cite web|title=Turkmenistan: Uzbekistan Protests Raid On Its Embassy|url=https://www.rferl.org/a/1101698.html|access-date=2020-12-23|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty|date=9 April 2008 |language=en}}</ref>. Ushbu reyd [[Diplomatik immunitet|Diplomatik missiyalar va diplomatlarning daxlsizligi toʻgʻrisidagi Vena konvensiyasini]] buzilishi hisoblanadi. MXV rasmiylari oʻz harakatlarini „elchixonada yashiringan terrorchilarni qidirishga“ urinayotganliklari bilan oqladi<ref name="Коммерсантъ">{{cite journal|url=https://www.kommersant.ru/doc/356340|title=Туркмения вторглась на территорию Узбекистана|journal=Коммерсантъ|date=18 December 2002|publisher=«Коммерсантъ»|access-date=2019-11-06}}</ref>. Natijada, [[Oʻzbekiston Prezidenti]] [[Islom Karimov]] bir necha yil oʻtgach, MXVning reydi tufayli Niyozovning dafn marosimida shaxsan ishtirok etishdan bosh tortdi<ref name="автоссылка2">{{cite web|url=https://www.gazeta.ru/2006/12/23/oa_227429.shtml|title=Кто едет на похороны Ниязова|website=«Газета.Ru»|access-date=2020-06-27}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.1tv.ru/news/2006-12-24/215900-v_turkmenistane_proshli_pohorony_prezidenta_saparmurata_niyazova|title=В Туркменистане прошли похороны президента Сапармурата Ниязова|website=Первый канал|access-date=2020-06-27}}</ref>. === Inson huquqlari bilan bogʻliq muammolar === Amnesty International MXV turkmanlarni diniy eʼtiqodlari uchun taʼqib qilganini va faqat rus pravoslav cherkovi aʼzolari va [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniy musulmonlarga]] toqat qilinayotganini daʼvo qildi<ref>{{cite press release | title =Fear for safety; torture/ill-treatment | work =Open letter to gov't officials in Turkmenistan | publisher =[[Amnesty International]] | date =2000-12-05 | url =http://web.amnesty.org/aidoc/aidoc_pdf.nsf/index/EUR610122000ENGLISH/$File/EUR6101200.pdf | access-date =2007-10-26 }}{{Dead link|date=April 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[Human Rights Watch]] MXV siyosiy raqiblarini bir necha bor qamoqqa olgani va taʼqib qilganini taʼkidladi. Ikkala tashkilot ham MXV agentlari tomonidan qiynoq qoʻllanilganini taʼkidlamoqda<ref>{{cite web | title = Human Rights Developments | publisher = [[Human Rights Watch]] | year = 1999 | url =https://www.hrw.org/worldreport99/europe/turkmenistan.html | access-date = 2007-10-26 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071011123638/http://www.hrw.org/worldreport99/europe/turkmenistan.html |archive-date = 2007-10-11}} </ref>. === Vazir Bayramovning ishdan boʻshatilishi === 2018-yil 13-iyulda Milliy xavfsizlik vaziri Dowrangeldi Bayramov ishidagi „jiddiy kamchiliklari“ uchun toʻsatdan ishdan boʻshatildi va unvoni polkovnikdan mayorga tushirildi. Rasmiy ommaviy axborot vositalari tomonidan boshqa hech qanday izoh berilmadi<ref name=azatlyk>{{cite news|url=https://rus.azathabar.com/a/29289587.html|title=Глава МНБ Туркменистана лишился должности, глава МВД получил специальное звание|language=Russian|date=14 June 2018|publisher=RFE/RL}}</ref><ref name=hron>{{cite news|url=https://www.hronikatm.com/2018/06/snyat-s-dolzhnosti-glava-mnb/|title=Снят с должности глава МНБ (обновлено)|date=13 June 2018|language=Russian|publisher=Chronicles of Turkmenistan}}</ref>. Biroq, muxolifat ommaviy axborot vositalari Milliy xavfsizlik vazirligining 4-boshqarmasi boshligʻi va ayrim boʻysunuvchilar hibsga olingani va qora bozorda dollar savdosi bilan shugʻullanganlikda ayblangani haqida xabar berishdi. Bu, ehtimol, Bayramovning ishdan olinishiga sabab boʻlgan<ref name=hron />. == Yana qarang == * [[SSSR Davlat xavfsizlik qoʻmitasi]] * [[Razvedka xizmatlari roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Turkmaniston vazirliklari|MXV]] [[Turkum:Maxfiy politsiya]] rzpkrkx2ag1zxkmdd1li1c00fe8she5 Turkum:Turkmaniston vazirliklari 14 1364153 5988531 2026-04-11T09:22:14Z Janob Mirzaolim 64438 „[[Turkum:Turkmaniston hukumati|Vazirlik]] [[Turkum:Mamlakatlar boʻyicha vazirliklar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988531 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Turkmaniston hukumati|Vazirlik]] [[Turkum:Mamlakatlar boʻyicha vazirliklar]] 66yhypzdxok390vtvvuiaao4gqm2626 Turkum:Maxfiy politsiya 14 1364154 5988533 2026-04-11T09:24:16Z Janob Mirzaolim 64438 „{{Cat main}} [[Turkum:Siyosiy qatagʻonlar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988533 wikitext text/x-wiki {{Cat main}} [[Turkum:Siyosiy qatagʻonlar]] 7c6nmlz81lpn0p9edgpm72lidnptlk7 Palpifer tavoyanus 0 1364155 5988537 2026-04-11T09:44:45Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988537 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Palpifer tavoyanus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Palpifer tavoyanus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Myanma]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q15639484}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} oyhd575tsldydrtmo65j2jh649wrnf0 Palpifer umbrinus 0 1364156 5988539 2026-04-11T09:46:35Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988539 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Palpifer umbrinus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Palpifer umbrinus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Hindiston]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7128709}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} dh97javeerex2cabqpl11r9khsh2kfz Napialus kulingi 0 1364157 5988540 2026-04-11T09:47:50Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988540 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Napialus kulingi | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Napialus kulingi''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Xitoy]] uchun endemik hisoblanadi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q6964888}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} judarcuhq1lcirbjqbcjcnjwl0y1bmh Oncopera intricoides 0 1364158 5988541 2026-04-11T09:59:12Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988541 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Oncopera intricoides | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Oncopera intricoides''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[Viktoriya]] shtati uchun endemik hisoblanadi<ref>[http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Oncopera_intricoides Australian Faunal Directory]</ref><ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7092112}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} 52elejkpcn0ri2raqmhue0qx558ul6x Oncopera mitocera 0 1364159 5988542 2026-04-11T10:01:08Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988542 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Oncopera mitocera | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Oncopera mitocera''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[Kvinslend]] shtatida uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref><ref>[https://lepidoptera.butterflyhouse.com.au/hepi/mitocera.html Australian Insects]</ref><ref>[http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Oncopera_mitocera Australian Faunal Directory]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7092113}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} i0revkliivxsku31xbusyf82sf4jqbg Oncopera rufobrunnea 0 1364160 5988543 2026-04-11T10:04:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988543 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Oncopera rufobrunnea | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Oncopera rufobrunnea''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning Avstraliya poytaxt hududi, [[Yangi Janubiy Uels]], [[Tasmaniya]], [[Viktoriya]] va Janubiy Avstraliya shtatlari uchun endemik hisoblanadi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref><ref>{{Cite web |title=Oncopera rufobrunnea |url=http://lepidoptera.butterflyhouse.com.au/hepi/rufobrunnea.html |access-date=2022-04-14 |website=lepidoptera.butterflyhouse.com.au}}</ref><ref>[http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Oncopera_rufobrunnea Australian Faunal Directory]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7092115}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} pb1ksezdkuoliy83s82tv5u3gxpl7hv Oncopera parva 0 1364161 5988544 2026-04-11T10:05:45Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 „{{Avtomatik taksonquti | nomi = Oncopera parva | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Oncopera parva''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[Kvinslend]] shtati uchun endemik hisoblanadi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 5988544 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Oncopera parva | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Oncopera parva''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[Kvinslend]] shtati uchun endemik hisoblanadi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref><ref>[http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Oncopera_parva Australian Faunal Directory]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7092114}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} n797fuycpbc0cikmbpmhwfaebe9fqth Foydalanuvchi munozarasi:Романов-на-Мурмане 3 1364162 5988552 2026-04-11T10:25:59Z Vladimir Solovjev 13055 Vladimir Solovjev [[Foydalanuvchi munozarasi:Романов-на-Мурмане]] sahifasini [[Foydalanuvchi munozarasi:Лларок]]ga koʻchirdi: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Романов-на-Мурмане|Романов-на-Мурмане]]" to "[[Special:CentralAuth/Лларок|Лларок]]" 5988552 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Foydalanuvchi munozarasi:Лларок]] biq8gpjbmzllt0l579u3uwpiplmaq3u Endemizm 0 1364163 5988553 2026-04-11T10:40:04Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988553 wikitext text/x-wiki '''Endemizm''' — bu [[Tur (biologiya)|turning]] faqat bitta aniq belgilangan geografik hududda (masalan, [[orol]], [[viloyat]], [[davlat]] yoki boshqa hudud) uchrash holati. Agar [[organizm]] ma’lum bir joyda yashasa, lekin boshqa hududlarda ham uchrasa, u endemik hisoblanmaydi<ref name="Morrone2008">{{cite book |last=Morrone |first=Juan J. |title=Encyclopedia of Ecology |date=2008 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-444-64130-4 |edition=2 |volume=3 |pages=81–86 |chapter=Endemism |doi=10.1016/B978-0-444-63768-0.00786-1}}</ref>. Masalan, Kap shakar qushi (Promerops cafer) faqat Janubi-g‘arbiy Janubiy Afrikada uchraydi, shu sababli u aynan o‘sha hududga xos endemik tur hisoblanadi<ref>{{cite web |last=Riley |first=Adam |date=13 December 2011 |title=South Africa's endemic birds |url=http://www.10000birds.com/south-africas-endemic-birds.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127163725/https://www.10000birds.com/south-africas-endemic-birds.htm |archive-date=27 November 2020 |access-date=9 December 2020 |website=10,000 Birds |publisher=Adam Riley}}</ref>. Endemik tur ba’zan “endemizm” deb ham ataladi yoki ilmiy adabiyotlarda “endemite” termini qo‘llaniladi<ref>{{cite journal |first1=Marie |last1=Lhotská |first2=Lenka |last2=Moravcová |year=1989 |title=The Ecology of Germination and Reproduction of Less Frequent and Vanishing Species of the Czechoslovak Flora. II. Pulsatilla Slavica Reuss. |journal=Folia Geobotanica & Phytotaxonomica |volume=24 |pages=211–14 |jstor=4180912 |number=2 |doi=10.1007/BF02853043 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Agnoli |first=G. L. |year=2005 |title=The genus Methocha in Europe: a discussion on taxonomy, distribution and likely origin of its known species and subspecies (Hymenoptera Tiphiidae Methochinae) |journal=Bulletin of Insectology |volume=58 |pages=35–47 |number=1 }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} tno9csw9g2u9f3n7esek9gwjj84s5z3 5988554 5988553 2026-04-11T10:41:20Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 [[Turkum:Endemizm]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 5988554 wikitext text/x-wiki '''Endemizm''' — bu [[Tur (biologiya)|turning]] faqat bitta aniq belgilangan geografik hududda (masalan, [[orol]], [[viloyat]], [[davlat]] yoki boshqa hudud) uchrash holati. Agar [[organizm]] ma’lum bir joyda yashasa, lekin boshqa hududlarda ham uchrasa, u endemik hisoblanmaydi<ref name="Morrone2008">{{cite book |last=Morrone |first=Juan J. |title=Encyclopedia of Ecology |date=2008 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-444-64130-4 |edition=2 |volume=3 |pages=81–86 |chapter=Endemism |doi=10.1016/B978-0-444-63768-0.00786-1}}</ref>. Masalan, Kap shakar qushi (Promerops cafer) faqat Janubi-g‘arbiy Janubiy Afrikada uchraydi, shu sababli u aynan o‘sha hududga xos endemik tur hisoblanadi<ref>{{cite web |last=Riley |first=Adam |date=13 December 2011 |title=South Africa's endemic birds |url=http://www.10000birds.com/south-africas-endemic-birds.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127163725/https://www.10000birds.com/south-africas-endemic-birds.htm |archive-date=27 November 2020 |access-date=9 December 2020 |website=10,000 Birds |publisher=Adam Riley}}</ref>. Endemik tur ba’zan “endemizm” deb ham ataladi yoki ilmiy adabiyotlarda “endemite” termini qo‘llaniladi<ref>{{cite journal |first1=Marie |last1=Lhotská |first2=Lenka |last2=Moravcová |year=1989 |title=The Ecology of Germination and Reproduction of Less Frequent and Vanishing Species of the Czechoslovak Flora. II. Pulsatilla Slavica Reuss. |journal=Folia Geobotanica & Phytotaxonomica |volume=24 |pages=211–14 |jstor=4180912 |number=2 |doi=10.1007/BF02853043 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Agnoli |first=G. L. |year=2005 |title=The genus Methocha in Europe: a discussion on taxonomy, distribution and likely origin of its known species and subspecies (Hymenoptera Tiphiidae Methochinae) |journal=Bulletin of Insectology |volume=58 |pages=35–47 |number=1 }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Endemizm]] 4zqghhwt6nmxyqx9mz7fpd61og4wur5 5988556 5988554 2026-04-11T10:46:45Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 5988556 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Orange-breasted Sunbird (Nectarinia violacea).jpg|thumb|''Anthobaphes violacea'' va u oziqlanadigan Kniphofia uvaria o‘simligi faqat [[Janubiy Afrika]]da uchraydi.]] '''Endemizm''' — bu [[Tur (biologiya)|turning]] faqat bitta aniq belgilangan geografik hududda (masalan, [[orol]], [[viloyat]], [[davlat]] yoki boshqa hudud) uchrash holati. Agar [[organizm]] ma’lum bir joyda yashasa, lekin boshqa hududlarda ham uchrasa, u endemik hisoblanmaydi<ref name="Morrone2008">{{cite book |last=Morrone |first=Juan J. |title=Encyclopedia of Ecology |date=2008 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-444-64130-4 |edition=2 |volume=3 |pages=81–86 |chapter=Endemism |doi=10.1016/B978-0-444-63768-0.00786-1}}</ref>. Masalan, Kap shakar qushi (Promerops cafer) faqat Janubi-g‘arbiy Janubiy Afrikada uchraydi, shu sababli u aynan o‘sha hududga xos endemik tur hisoblanadi<ref>{{cite web |last=Riley |first=Adam |date=13 December 2011 |title=South Africa's endemic birds |url=http://www.10000birds.com/south-africas-endemic-birds.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127163725/https://www.10000birds.com/south-africas-endemic-birds.htm |archive-date=27 November 2020 |access-date=9 December 2020 |website=10,000 Birds |publisher=Adam Riley}}</ref>. Endemik tur ba’zan “endemizm” deb ham ataladi yoki ilmiy adabiyotlarda “endemite” termini qo‘llaniladi<ref>{{cite journal |first1=Marie |last1=Lhotská |first2=Lenka |last2=Moravcová |year=1989 |title=The Ecology of Germination and Reproduction of Less Frequent and Vanishing Species of the Czechoslovak Flora. II. Pulsatilla Slavica Reuss. |journal=Folia Geobotanica & Phytotaxonomica |volume=24 |pages=211–14 |jstor=4180912 |number=2 |doi=10.1007/BF02853043 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Agnoli |first=G. L. |year=2005 |title=The genus Methocha in Europe: a discussion on taxonomy, distribution and likely origin of its known species and subspecies (Hymenoptera Tiphiidae Methochinae) |journal=Bulletin of Insectology |volume=58 |pages=35–47 |number=1 }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Endemizm]] 3h0acjqgzuzgouqupksym4vs43a1wkq 5988560 5988556 2026-04-11T10:47:14Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 5988560 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Orange-breasted Sunbird (Nectarinia violacea).jpg|thumb|''Anthobaphes violacea'' va u oziqlanadigan Kniphofia uvaria o‘simligi faqat [[Janubiy Afrika]]da uchraydi.]] '''Endemizm''' — bu [[Tur (biologiya)|turning]] faqat bitta aniq belgilangan geografik hududda (masalan, [[orol]], [[viloyat]], [[davlat]] yoki boshqa hudud) uchrash holati. Agar [[organizm]] ma’lum bir joyda yashasa, lekin boshqa hududlarda ham uchrasa, u endemik hisoblanmaydi<ref name="Morrone2008">{{cite book |last=Morrone |first=Juan J. |title=Encyclopedia of Ecology |date=2008 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-444-64130-4 |edition=2 |volume=3 |pages=81–86 |chapter=Endemism |doi=10.1016/B978-0-444-63768-0.00786-1}}</ref>. Masalan, Kap shakar qushi (Promerops cafer) faqat Janubi-g‘arbiy Janubiy Afrikada uchraydi, shu sababli u aynan o‘sha hududga xos endemik tur hisoblanadi<ref>{{cite web |last=Riley |first=Adam |date=13 December 2011 |title=South Africa's endemic birds |url=http://www.10000birds.com/south-africas-endemic-birds.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127163725/https://www.10000birds.com/south-africas-endemic-birds.htm |archive-date=27 November 2020 |access-date=9 December 2020 |website=10,000 Birds |publisher=Adam Riley}}</ref>. Endemik tur ba’zan “endemizm” deb ham ataladi yoki ilmiy adabiyotlarda “endemite” termini qo‘llaniladi<ref>{{cite journal |first1=Marie |last1=Lhotská |first2=Lenka |last2=Moravcová |year=1989 |title=The Ecology of Germination and Reproduction of Less Frequent and Vanishing Species of the Czechoslovak Flora. II. Pulsatilla Slavica Reuss. |journal=Folia Geobotanica & Phytotaxonomica |volume=24 |pages=211–14 |jstor=4180912 |number=2 |doi=10.1007/BF02853043 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Agnoli |first=G. L. |year=2005 |title=The genus Methocha in Europe: a discussion on taxonomy, distribution and likely origin of its known species and subspecies (Hymenoptera Tiphiidae Methochinae) |journal=Bulletin of Insectology |volume=58 |pages=35–47 |number=1 }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{chala}} [[Turkum:Endemizm]] ef4pvcsqphbxn9ua36vdq5dsju1pdz7 Endemik 0 1364164 5988563 2026-04-11T10:47:56Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 [[Endemizm]]ga yoʻnaltirildi 5988563 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Endemizm]] t2hb81id0bk3wovojm10v1xdfka6r5j Thitarodes arizanus 0 1364165 5988571 2026-04-11T10:51:10Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988571 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Thitarodes arizanus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Thitarodes arizanus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1931-yilda Shōnen Matsumura tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Tayvan]] uchun [[endemik]] hisoblanadi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[https://web.archive.org/web/20071010112628/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php "Hepialidae of the World - List of Genera and Links to Species"]. ''Buffalo Museum of Science''. Archived from [http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php the original] October 10, 2007. {{Taxonbar |from=Q7786507}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} ha3n9vhj0i686ndqydiuh58ua9qwv21 Thitarodes armoricanus 0 1364166 5988581 2026-04-11T10:56:44Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988581 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Thitarodes armoricanus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Thitarodes armoricanus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1909-yilda Charles Oberthür tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Xitoy]]ning [[Tibet muxtor rayoni]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q7786506}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} b7dx84p9yk58rozoq1e0q4n1er9bt6g Thitarodes baimaensis 0 1364167 5988582 2026-04-11T10:58:49Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988582 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Thitarodes baimaensis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Thitarodes baimaensis''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1988-yilda Liang tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Xitoy]]ning [[Yunnan]] provinsiyasida uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q7786505}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} 3ribbrbofc7raw4ppi8sreipcvjr8ej Thitarodes baqingensis 0 1364168 5988583 2026-04-11T11:01:57Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988583 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Thitarodes baqingensis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Thitarodes baqingensis''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1995-yilda Yang va Jiang tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Xitoy]]ning [[Tibet muxtor rayoni]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q7786508}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} hnp3jiusjpngwnaod243oxxccl82ld4 Thitarodes bibelteus 0 1364169 5988584 2026-04-11T11:03:58Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988584 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Thitarodes bibelteus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Thitarodes bibelteus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Xitoy]]ning [[Yunnan]] provinsiyasida uchraydi<ref>{{aut|Shen, F.R. & Y.S. Zhou}} 1997: Two new species of the genus Hepialus from Yunnan, China (Lepidoptera: Hepialidae). ''Acta Entomologica Sinica'' '''40(2)''': 198 - 201. Full article: [http://www.insect.org.cn/temp/%7B1B3AB39B-7B79-4915-BCD9-91089E97DC6A%7D.pdf]{{Dead link|date=June 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=no }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7786510}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} 7xyvwrxxq9vuaeuc724op22j8unom1b Thitarodes biruensis 0 1364170 5988585 2026-04-11T11:08:54Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988585 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Thitarodes biruensis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Thitarodes biruensis''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Xitoy]]ning [[Tibet muxtor rayoni]]da uchraydi<ref>{{cite journal|url= http://www.mendeley.com/research/new-species-hepialus-lepidopterahepialidae/ |author1=Shan-Quan Fu |author2=Tian-Fu Huang |author3=Shi-Jiang Chen |author4=Ding-Hua Yin |author5=Qing-Ming Luo |author6=Xi Zha |author7=Ciren Zhama |author8=Jian-Hua Sun |title=A new species of Hepialus (Lepidoptera: Hepialidae)|journal=Kunchong-Xuebao: Jikan = Acta Entomologica Sinica |year=2002|publisher=Acta Zoologica Sinica|volume=45|issue=2|pages=56–57|issn=0454-6296}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7786511}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} pwxopqrwu8h0zbxb0rm1sq2qcbtij5n Thitarodes callinivalis 0 1364171 5988591 2026-04-11T11:58:07Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988591 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Thitarodes callinivalis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Thitarodes callinivalis''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1995-yilda Liang tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Xitoy]]ning [[Yunnan]] provinsiyasida uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Taxonbar|from=Q7786513}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} 7h2zy8587agmfcomnux2ly4j7rf58d1 Phassus n-signatus 0 1364172 5988593 2026-04-11T11:58:58Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 5988593 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Phassus n-signatus | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Hepialidae]] | tasvir = }} '''Phassus n-signatus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Gvatemala]]da uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera ) |journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf |access-date=2016-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160311132727/http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf |archive-date=2016-03-11 |url-status=dead }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q7181062}} [[Category:Hepialidae]] {{Hepialidae-stub}} rhkpt9nlptw84jd2fyy4ttcx4aklmf7